Ekolojik Faktörler Biotik Faktörler Beslenme Tür içi ve türler arası koaksiyonlar Abiotik Faktörler Işık Sıcaklık Nem Tuzluluk ph

Benzer belgeler
EKOSİSTEM. Cihangir ALTUNKIRAN

Ekosistem Ekolojisi Yapısı

Çevre Biyolojisi

Canlıların birbirleriyle ve yaşadıkları ortamla olan ilişkisini inceleyen bilim dalıdır.

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ

EKOLOJİ. EKOLOJİ: Canlıların yaşadıkları dış ortama çevre denir. Canlıların çevreyle ve birbirleriyle ilişkisini inceleyen bilim dalına Ekoloji denir.

TEST 1. Ekosistem Ekolojisi ÜNİTE 3. faktörlerinden biri değildir? DÜNYAMIZ

EKOSİSTEM EKOLOJİSİ KONU ÖZETİ EKOSİSTEMİN YAPISI EKOSİSTEMİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER ÜNİTE 3 DÜNYAMIZ

EKOLOJİ "DÜNYA ORTAMI ve CANLILAR"

ÇEV 219 Biyoçeşitlilik. Edafik ve Biyotik Faktörler. Edafik Faktörler

Ekoloji, ekosistemler ile Türkiye deki bitki örtüsü bölgeleri (fitocoğrafik bölgeler)

Fen ve Teknoloji 8. bakteri, protist ve bitkiler üreticileri oluşturur. 1.Ünite : Canlılar ve Enerji İlişkileri 1.Besin Zincirinde Enerji Akışı

EKOLOJİ EKOLOJİK BİRİMLER

Konu 3 Ekosistemlerde Enerji

ADIM ADIM YGS LYS Adım EKOLOJİ 7 MADDE DÖNGÜLERİ (Su, Karbon ve Azot Döngüsü)

EKOLOJİ #1 EKOLOJİK TERİMLER EKOSİSTEMİN CANSIZ BİLEŞENLERİ SELİN HOCA

ADIM ADIM YGS LYS. 97. Adım EKOLOJİ 4 CANLILARDA BESLENME İLİŞKİLERİ

1. Üreticiler 2. Tüketiciler. 3. Ayrıştırıcılar

Fen ve Teknoloji 8. 6.Ünite : Canlılar ve Enerji İlişkileri 2.Madde Döngüleri

ADIM ADIM YGS-LYS 46. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-6 PROTİSTA ALEMİ

EKOSİSTEMLERİN İŞLEYİŞİ. Veli&Sümeyra YILMAZ

MADDE DÖNGÜLERİ SU, KARBON VE AZOT DÖNGÜSÜ SELİN HOCA


Besin Zinciri, Besin Ağı ve Besin Piramidi

-Kloroplast ve mitokondri bulunmaz fakat bu organellerde bulunan aynı bulunur.

ADIM ADIM YGS LYS. 94. Ve 95. Adım EKOLOJİ 1 EKOLOJİK TERİMLER ABİYOTİK FAKTÖRLER

ÇEV 219 Biyoçeşitlilik. Ekolojik Etkileşimler. Ekolojik Sistemler

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ

Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri

ENERJİ VE YAŞAM NEJLA ADA

Dersin Kodu

Ekosistem ve Özellikleri

ADIM ADIM YGS-LYS 44. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-4 BAKTERİLER ALEMİ-2

10. SINIF KONU ANLATIMI. 48 EKOLOJİ 10 BİYOMLAR Sucul Biyomlar

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 11. Sınıf 1 CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERİ

BİYOMLAR SUCUL BİYOMLAR SELİN HOCA

12. SINIF KONU ANLATIMI 28 EKOLOJİ KOMÜNİTE EKOLOJİSİ

CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : İNSAN VE ÇEVRE

Çevre Biyolojisi

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri

6. ÜNİTE: CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ

Canlıların birbirleriyle ve çevreleriyle olan ilişkilerini inceleyen ekoloji biliminin önemi günümüzde daha da artmaktadır. Ekoloji canlıyı tek bir

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #22

Ayxmaz/biyoloji. Azot döngüsü. Azot kaynakları 1. Atmosfer 2. Su 3. Kara 4. Canlılar. Azot döngüsü

6. Biyoloji dersi BELEDİYE YARIŞMASI Lise I (birinci) sınıf (cevap anahtarı)

Toprak organizmaları arasında birkaç üretici olmasına rağmen ana. bileşenleri tüketiciler, ayrıştırıcılar ve cansız maddelerdir.

ADIM ADIM YGS-LYS 2. ADIM CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ

ÇEVRE KORUMA ÇEVRE. Öğr.Gör.Halil YAMAK

BÖLÜM 2 BİYOMLAR...231

10. SINIF KONU ANLATIMI. 46 EKOLOJİ 8 BİYOMLAR Karasal Biyomlar

6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA

Güneş enerjisi yapraklardaki klorofil pigmenti yardımı ile kimyasal bağ enerjisine dönüşür. Fakat bu dönüşüm için, yaprağın önce ışığı soğurması

ÇEV 219 Biyoçeşitlilik. Ötrofikasyon. Ötrofikasyon

CYANOBACTERIOPHYTA (Mavi-Yeşil Algler)

DÜNYAMIZIN KATMANLARI FEN BİLİMLERİ

6. ÜNİTE İNSAN VE ÇEVRE. Bu ünitede öğrencilerin; Biyolojik çeşitliliğin önemini kavramaları, Bu üniteyi başarıyla tamamlayan her öğrenci;

Bir organizmanın doğal olarak yaşadığı ve ürediği yere denir. Kısacası habitat bir organizmanın adresidir.

Canlıların birbirleriyle ve çevreleriyle olan ilişkilerini inceleyen ekoloji biliminin önemi günümüzde daha da artmaktadır. Ekoloji canlıyı tek bir

ÖKARYOT CANLILAR Protista alemi

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #2

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

9. SINIF KONU ANLATIMI 5 CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU

SU BİTKİLERİ 3. Prof. Dr. Nilsun DEMİR

ADIM ADIM YGS-LYS 5. ADIM CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU

Brüt ve Net Birincil Üretim

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #8

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir.

ISPARTA HALIKENT ANADOLULİSESİ ÖĞRETİM YILI 9 A-B-C-D-E SINIFLAR BİYOLOJİ DERSİ 2. DÖNEM 3. YAZILI SINAVI RAKAMLA YAZIYLA PUAN

Editör: Yrd. Doç. Dr. Orçun Bozkurt ÇEVRE EĞİTİMİ ISBN: Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarına aittir.

Organik Bileşikler. Karbonhidratlar. Organik Bileşikler YGS Biyoloji 1

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK

BİYOMLAR KARASAL BİYOMLAR SELİN HOCA

FOTOSENTETİK OLARAK AKTİF IŞIK

EKOLOJİ= *Ekoton: İki ekosistemin kesişim noktasıdır. Örnek: Nehirin denize döküldüğü bölge ekotondur.

BİTKİ BESİN MADDELERİ (BBM)

Biyoloji Bilimi ve Canlıların Ortak Özellikleri

CANLILARIN ÇEŞİTLİLİĞİ Canlıların dış görünüşüne ve yaşadıkları yere göre yapılan sınıflandırma..denir amp.yap. Kökenleri farklı görevleri aynı olan

*Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir.

Editör: Yrd. Doç. Dr. Orçun Bozkurt ÇEVRE EĞİTİMİ ISBN Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir.

CANLI ALEMLERİ HAYVANLAR ALEMİ

Editör Doç.Dr.Hasan Genç ÇEVRE EĞİTİMİ

GÖL EKOSİSTEMİNDE EKOLOJİK KUŞAKLAR

Ayxmaz/biyoloji. 4. Hangisi ekolojik bir birimimde abiyotik faktör olarak rol oynayan etkendir? A)populasyon B)iklimsel koşul C)komünite D)biyom E)niş

Ötrifikasyon. Ötrifikasyonun Nedenleri

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7

ÜNİTE 3 YAŞAM KAYNAĞI TOPRAK

ADIM ADIM YGS-LYS 52. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-12 HAYVANLAR ALEMİ 3- OMURGALI HAYVANLAR SORU ÇÖZÜMÜ

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #21

2005 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #13

Bilim adamları canlıları hayvanlar, bitkiler, mantarlar ve mikroskobik canlılar olarak dört bölümde sınıflandırmışlar.

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #19

FOTOSENTEZ C 6 H 12 O O 2. Fotosentez yapan canlılar: - Bitkiler - Mavi yeşil algler - Bazı bakteriler - Bazı protistalar. Glikoz IŞIK KLOROFİL

Kimyasal Toprak Sorunları ve Toprak Bozunumu-I

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #20

FOTOSENTEZ VE KEMOSENTEZ

SU HALDEN HALE GİRER. Nazife ALTIN. Fen ve Teknoloji

Beslenme Dersi sunusu

Ünite 2: Ekolojik Faktörler Ekolojik Faktörler. Abiyotik Faktörler. 1

Transkript:

Ekosistem Belli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle devamlı etkileşim halinde olan canlılar ile bunların cansız çevrelerinin oluşturduğu bütüne ekosistem denir. Her ekosistem genel olarak aynı bileşenlerden oluşur. Bunlar canlı (üreticiler, tüketiciler, ayrıştırıcılar) ve cansız (inorganik maddeler, organik maddeler, fiziksel koşullar) öğelerdir. Ortam ve Çevre Canlı varlıkların yaşamsal bağlarla bağlı oldukları, etkiledikleri ve etkilendikleri mekana ortam denir. Bir canlı ile aynı fiziksel alanı paylaşan ve canlıyı doğrudan veya dolaylı olarak etkileyen tüm diğer canlılara canlı çevre denir. Cansız çevre ise canlıların içinde veya üzerinde yaşantılarını sürdürdükleri kara, su gibi somut ortamdan oluşur. Habitat ve Biyotop Bir organizmanın veya populasyonun doğal olarak yaşadığı yer habitat olarak tanımlanır. Biyotop ise canlı varlıkların yaşamını sürdürebilmesi için uygun çevresel koşullara sahip bir coğrafik bölgedir. Ekolojik Niş Bu terim bir organizma veya populasyonun ekosistem içerisindeki işlevini belirtir. Populasyon ve Kommunite Populasyon belli bir bölgede yaşayan aynı türe ait bireylerin topluluğudur. Kommunite ise beli bir bölgede yaşayan çeşitli türlerle ait bireylerin oluşturduğu topluluk şeklinde tanımlanır Ekolojik İlişkiler Canlıların çevreleriyle ilgili olan ilişkileri Aksiyon, Reaksiyon ve Koaksiyon şeklinde sınıflandırılır. Cansız çevrenin canlılar üzerine olan etkisine Aksiyon denir. Canlıların cansız çevre üzerindeki etkisi Reaksiyon olarak tanımlanır. Bir canlının diğer bir canlı üzerine etkisine Koaksiyon denir. Ekolojik Faktörler Canlıları, yaşam evrelerinin en az bir fazında doğrudan veya dolaylı şekilde etkileyen ortamın her elemanına Ekolojik Faktör denir. Bu faktörler Biotik ve Abiotik olmak üzere iki bölümde incelenebilir. Ekolojik Faktörler Biotik Faktörler Beslenme Tür içi ve türler arası koaksiyonlar Abiotik Faktörler Işık Sıcaklık Nem Tuzluluk ph

Abiyotik Çevresel Koşullar Ekolojik faktörlerden abiyotik çevresel koşulların canlılar ve yaşadıkları ortam üzerinde büyük bir etkisi vardır. Bu faktörlerden başlıcaları: 1. Radyasyon 2. Sıcaklık 3. Işık 4. Hidrografik Faktörler olarak sıralanabilir. Radyasyon Güneş ışınları ekolojik rolleri ve dalga boylarına göre: Morötesi(Ultraviyole) Işılar Görünen Işınlar Kızılötesi(Infrared) Işınlar olarak sınıflandırılır. Morötesi Işınlar Dalga boyları 120-400 nm. arasında değişen ışınlar olup gözle görülmezler. Bitkilerdeki bazı kimyasal olaylar ve fototropizm (ışığa yönelim) de rol oynarlar. Görünen Işınlar Dalga boyları 400-760 nm. arasında olan ve gözle görülebilen ışınlardır. Toplam ışık enerjisinin %40-60 lık bölümünü oluştururlar. Kırmızıötesi Işınlar Dalga boyları 760-3000 nm. arasında olan ışınlardır. Gözle görülmeyip dünyadaki sıcaklığın kaynağını oluştururlar. Sıcaklık Sıcaklık atmosferdeki hava hareketlerinden, iklimsel değişimlerin oluşmasından ve mevsimlerin oluşmasından birinci derecede sorumlu önemli bir ekolojik faktördür. Ilıman bölgelerde bulunan derin göllerde bir sıcaklık rejimi gelişmiştir. Bu bölgede kışın yüzey donmuş iken dip suları 4 0 C civarındadır. Yaz mevsiminde ısınan sular yüzeyde bir tabaka oluştururken yoğun soğuk sular dipte bir tabaka oluşturur. Canlılar sıcaklığa olan toleranslarına göre Stenoterm ve Euriterm formlar olarak iki gruba ayrılır. Stenoterm formlar yalnız belli sıcaklık aralıklarında yaşarken euriterm canlılar çok geniş sıcaklık değişikliklerinde yaşayabilir. Hayvanlar alemi, vücut sıcaklığı derecelerinin çevre sıcaklık derecesi ile olan ilişkilerine göre; Sıcak Kanlı Hayvanlar (Homoterm) ve Soğuk Kanlı Hayvanlar (Heteroterm=Poiklioterm) olarak iki gruba ayrılırlar. Kuş ve memelilerin dahil olduğu sıcak kanlı hayvanlarda vücut ısısı sabit; omurgasız hayvanlarla, balık, kurbağa ve sürüngenlerin dahil olduğu soğuk kanlı hayvanlarda ise vücut sıcaklığı çevre sıcaklığına uyum gösterir. Genellikle sıcak ve nemli ortamlarda yaşayan hayvanlar serin ve kuru bölgelerdekilere göre daha açık renkli olurlar. Fakat bu genellemeye uymayan canlılarda bulunmaktadır. Sıcak bölgelerde yaşayan sürüngen ve kurbağalar soğuk bölgelerdeki akrabalarına göre daha iri bir yapıya sahiptir. Denizel ortamda ise soğuk dip bölgelerinde yaşayan canlılar yüzey sularındakine göre daha büyük yapılıdır

Ortamın yaşam için uygun olmayan koşullarının ani ve doğrudan etkisi sonucu organizmlarda Uyku Durumu (Kuisens) olur. Uyku durumu Estivasyon ve Hibernasyon şeklinde ortaya çıkar. Estivasyon çok yüksek sıcaklıkta veya nisbi nemin çok düşük olduğu durumlarda, hibernasyon ise çok düşük sıcaklılarda görülür. Işık ve Ekolojik Etkileri Işık ekolojide süresi, şiddeti ve yapısı ile önemli etkilere sahiptir. Organizmalarda ışık süreleriyle ilgili olarak çeşitli ritmler oluşmaktadır. Bunların en önemlisi Sirkadien ritmler olup periyodu 24 saate eşit veya yakın olan ritmlerdir. Canlılara gece-gündüz periyoduna bağlı olarak ortaya çıkan periyodik hareketler Niktemeral ritm olarak adlandırılır. Bitkilerde çiçeklenme Bitkilerde fototropizma ve ışık rekabeti Klorofil sentezi Ozon oluşumu Hayvanlarda göç Yabanıl yaşamda üreme davranışları Hidrografik Faktörler Suyun fiziksel ve kimyasal özellikleri Hidrografik Faktörler grubu altında toplanabilir. Yeryüzünde bulunan su atmosfer dışına çıkamaz ve sürekli katı,sıvı ve gaz şekillerine dönüşerek atmosfer, okyanus ve karalar arasında dolaşır. Suyun bu hareketine Hidrolojik Dolaşım denir. Su küreyi oluşturan sular içerdikleri çözünmüş madde miktarına göre Tatlısu, Acısu, Deniz Suyu ve Çok Tuzlu Su olmak üzere 4 grupta toplanabilir. Sucul ortamda organik maddeler çözünmüş halde, canlı halde (bitki ve hayvanlar), asılı parçacıklar halinde veya humus şeklinde bulunur. Bunlardan organizmalar üzerinde en önemli etkisi olanı çözünmüş halde bulunanlarıdır. Sulardaki çözünmüş gazların kaynağı su ve atmosfer arasındaki alış-veriştir. Yüzey tabakasında çözünen bu gazlar daha sonraki su hareketleri sırasında difüzyon ve adeksiyonla daha derin tabakalara geçerler. Çözünmüş gazların en önemlileri: Oksijen Karbondioksit Hidrojensülfür ve Metandır. Bitkiler fotosentez, kabuklular ise CaCO 3 dan yapılmış kabuklarının sentezi için karbondioksite ihtiyaç duyarlar. Canlılar da ph toleranslarına göre Eurioksibiont ve Stenooksibiont Formlar olarak iki gruba ayrılırlar. Bitkilerin üretimi için gerekli elementlere Besleyici Elementler (Nutrientler) denir. Buelementlerin başında azot ve fosfor gelir. Akıntılı sularda yaşayan hayvanlarda akıntıya karşı yüzme şeklinde oluşmuş davranışa reotropizm denir. Liebig in Minimum Kuramı Bu kurama göre bir alanın verimi o bölgede en az miktarda bulunan besin maddesiyle orantılıdır. Ekolojik Valans (Tölerans) Bir türün belli ekolojik faktörlerin değişimleri sonucu özelleşmiş farklı ortamlara yerleşme yeteneğine bu türün Ekolojik Valansı denir. Töleransı düşük olan türlere Stenök, yüksek olan türlere Euryök türler adı verilir. Faktörler :Sıcaklık, Oksijen, Tuzluluk, Nem, Besin olabilir.

Ekolojik valansı yüksek olan türler (Euryök) geniş alanlara yayılma özelliği varken,ekolojik töleransı düşük türler (stenök) dar sahalarda gözlemlenir. İndüktör (Belirteç) tür: Ekolojileri bilinen türlerdir. Ortamda azalıp artmaları, bazı çevresel faktörlerin (Isı,Kirletici,iklimsel değişimler vb) baskılayıcı etkisini gösterir. Biyomonitorler: Çevrelerinden belli sürede belli kirleticileri vücutlarına alarak biriktiren canlılardır.bu türlerin kullanılması ile ortam koşulları hakkında bilgi alınır. Canlılarda Görülen Beslenme Çeşitleri Ototrof Fotosentetik Kemosentetik Heterotrof Holozoik 1.Herbivor 2.Karnivor 3.Omnivor Saprofitik Parazitik Not:Beslenme rejimi canlıların gelişim evrelerine bağlı olarak değişebilir. Üreticilerı: Üreticiler: Fotosentez ve kemosentez mekanizmaları ile inorganik maddelerden organik madde sentezleyebilen ototrof bakteriler,mavi yeşil algler,kloroplast taşıyan protistalar ve bitkilerdir. Enerji ve maddenin canlıların kullanabileceği hale dönüşümünü sağlayan canlılardır. (Örnek: bitkiler, yosun, bakteri) Foto-ototrof :Taşıdıkları klorofil sayesinde ışık enerjisini ATP enerjisine dönüştürüp bu enerji ile inorganik maddelerden organik madde sentezleyebilen canlılardır. Fotosentetik bakteriler Algler Bitkiler Kemo-ototrof: İnorganik maddeleri oksitleyerek ürettikleri enerji ile ATP sentezleyip bu enerji ile inorganik maddelerden organik maddeler sentezleyen canlılardır. Nitrit,demir,kükürt bakterileri vb. Tüketiciler İhtiyacı olan besinleri diğer canlılardan hazır olarak alan hayvanlar,protistalar,parazit bitki ve mantarlar,hetotrof bakterilerdir. Tüketiciler üç grupta incelenir: Tüketiciler tipleri: 1- Herbivorlar: Bitkilerle beslenen: (1.Tükticiler) 2- Karnivorlar: Hayvanlarla beslenen (2.Tüketici) 3- Omnivorlar:: Bitki ve hayvanlarla beslenen (1 ve 2.Tüketici) 1. Holojoik beslenme: Besinlerini katı parçalar halinde alırlar Sindirim sistemleri ve enzimleri gelişkindir Hareket sistemleri gelişkindir Gelişkin duyulara sahiptirler Holojoik canlılar kullandıkları besinin özelliklerine göre sindirim sistemleri ve beslenme davranışlara sahiptir. a. Herbivorlar: Bitkisel besinlerle beslenenler Öğütücü dişler gelişkindir Sindirim kanalları gelişkindir Mide gelişkin ve bölmelidir Bitkisel besinlerin besleyici değeri az olduğundan fazla besin alırlar Beslenmeleri uzun sürer Bitkisel besinlerden yararlanma azdır Bazı gruplar sindirim sistemlerinde selüloz sindiren enzimlere sahip bakteri vb. canlılara simbiyoz yaşarlar.

b.karnivorlar: Hayvansal besinlerle beslenenler Parçalayıcı(Köpek) dişler gelişkindir Sindirim kanalı kısadır Hareket ve duyu sistemleri gelişkindir Etin besleyici değeri fazla olduğundan beslenmeleri kısa sürer Uzun süre aç kalabilirler c.omnivorlar:hem hayvansal hemde bitkisel besinlerle beslenebilenler Sindirim Özellikleri ile karnivorlara benzerler Selüloz hariç diğer bitkisel besinlerden faydalanacak enzimlere sahiptirler Tohum,meyve ve hücre öz suları bitkisel besinlerini oluşturur Özel Beslenme durumları a) scavenges (Leşciller) - ölü hayvanlar ve benzeri büyük cisimlerle beslenirler. (Örnek: akbaba, kartal, kuzgun, sırtlanlar, bazı karıncalar ve böcekler) b) Detrivor (Çöpçüler) - yem, gübre ve bitki organları ayrıca küçük ölü hayvanları. (Örnek: yengeç, solucan, tahta böcekleri, marangoz karıncalar ) 2.Saprofit beslenme Sindirim sistemleri yoktur Sindirim enzimleri vardır Hücre dışı sindirim vardır Ölü bitki ve hayvan artıkları üzerinden beslenir Doğada madde döngüsü için önemli canlılardır Bazı bakteriler ve mantarlar bu gruptandır Üzerinde yaşadıkları canlıya zarar verirler 3.Parazit beslenme Hayvansal parazitler endo ve ekto olmak üzere ikiye ayrılır a-ekto parazitler: Sindirim sistemleri ve enzimleri vardır. Hareket sistemleri ve duyuları gelişmiştir Konakçının vücudu üzerinden besinlerini karşılarlar b-endo parazitler: Sindirim sistemleri yoktur Sindirim enzimleri yoktur Üreme sistemleri hariç diğer sistemleri körelmiştir Parazit canlıların konağa olan bağımlılığı bakımından ikiye ayrılırlar: a- Yarı parazitlik: Belirli besinler için konağa bağlanan canlılar Örnek:Ökseotu Fotosentez yapmalarına karşı su ve mineralleri başka bitkilerin iletim demetlerinden emeçleri ile alırlar b- Tam parazitlik: Bütün besinlerini konakçıdan alan parazitlerdir Bu parazitlerde üreme hariç diğer sistemler körelmiştir Bazı özel parazitlik durumları: -Parazit-patojen:Konukçu canlıda hastalık ve ölümlere neden olurlar -Obligat parazitler:yaşamsal evrelerinin çoğunu konukçu vücudunda geçirirler. Bazı yaşamsal olayları ancak konukçu vücudunda gerçekleştirebilir. Besin zincirleri Doğada canlılar başka bir canlıyı besin olarak kullanırken kendileride başka canlıların besini olurlar. Canlıların birbirlerini tüketmelerine göre sıralanmaları ile oluşan zincire besin zinciri denir. Zincirin her halkası ayrı bir tür tarafından oluşturulur.ancak hiçbir zaman doğada tek sıralı zincire rastlanmaz. Bir canlı besin olarak birden fazla türü besin olarak kullanırken kendiside birden çok türün besini olur. Bu durum zincirlerin birbirine karışıp beslenme ağları oluşturmasına neden olur.

a) Besin Zinciri: Bir üretici ile başlayan ve bit yırtıcı ile sonlanan besin ve enerji akışıdır. Örneğin: Kara ekosisteminde olabilecek tipik bir besin zinciri: Kara ekosistemleri: Çim -> Çekirge -> Fare -> Yılan -> Şahin Su ekosistemleri: Fitoplankton->Zooplankton-> Omurgasız-> Küçük balık-> Büyük balık b) Besin ağı: Çok sayıda bağlantılı besin zincirleri arasındaki ilişkisini gösterir. Deniz besin ağı Kara besin ağı Besin zincirleri ile canlılar arasında organik madde ve enerji akışı gerçekleşir. Zincir ne kadar kısa ise madde ve enerji o kadar ekonomik kullanılır. İlk halkada ototroflar bulunur Son halkada 3.tüketiciler (Yırtıcılar) bulunur Zincirdeki canlılar fonksiyonlarına göre üç tiptir 1) Üreticiler 2) Tüketiciler: a) Birincil tüketiciler (Herbivorlar) b) İkincil tüketiciler (Karnivorlar) c) Üçüncül tüketiciler (Karnivorlar) 3) Ayrıştırıcılar Ayrıştırıcılar zincire her halkadan katılabilir Her halkada önceki halkadan alınan organik madde ve enerjinin %90 ı canlının yaşamsal olaylarında tüketilirken, canlı vücudunda saklı tutulan % 10 u besini olduğu sonraki halkaya geçer. Bu duruma % 10 yasası denir.

Trofik Seviye: besleme seviyesi Ekolojik piramitler ekosistemlerdeki komüniteyi oluşturan birey sayısı (Biyokütle) veya enerji dikkate alınıp hazırlanır. Biyokütleye ve enerjiye dayanan piramitler Piramidin tabanını üreticiler oluşturur Tepe basamağı yırtıcılar oluşturur 2. ve 3. basamağı tüketiciler oluşturur tüketiciler= a- Birincil tüketiciler (Herbivorlar) b- İkincil tüketiciler (Karnivorlar) c- Üçüncül tüketiciler (Karnivorlar) Taban üreticilerden oluşur Biyokütle tepeye doğru gittikçe her basamakta 10 kat azalır Enerji tepeye doğru her basamakta 10 kat azalarak aktarılır Biyolojik birikim (Kimyasal zehirler,radyoaktivite vb.) tepeye doğru gittikçe artar Organizma Çimen Çekirge Kuş Kedi Beslenme düzeyi 1. katman 2.katman 3.katman 4.katman Görevi Üretici 1. Tüketici 2.Tüketici Yırtıcı Beslenme tipi Ototrof Heterotrof Heterotrof Heterotrof Beslenme tipi Fotototrof Herbivor Karnivor Karnivor Enerji akışı 100.000 10.000 1.000 100 Biyolojik birikim (mg) 0.001 0.01 0.1 1