SEMPTOMATİK LUMBAL SPİNAL STENOZ OLGULARINDA BT EŞLİĞİNDE EPİDURAL STEROİD ENJEKSİYONUNUN KLİNİK ETKİNLİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SEMPTOMATİK LUMBAL SPİNAL STENOZ OLGULARINDA BT EŞLİĞİNDE EPİDURAL STEROİD ENJEKSİYONUNUN KLİNİK ETKİNLİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ"

Transkript

1 SEMPTOMATİK LUMBAL SPİNAL STENOZ OLGULARINDA BT EŞLİĞİNDE EPİDURAL STEROİD ENJEKSİYONUNUN KLİNİK ETKİNLİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Kübra Duygulu, Elif Eda Aytekin, Ümran Özden, Fatma Esra Günaydın Danışman: Ali Harman ÖZET Bel ağrısı ve ağrıya eşlik eden radiküler semptomlar günümüzün ciddi tıbbi ve sosyoekonomik sorunları arasında yer almaktadır. Hastaların yarısından fazlasında sosyal yaşamda ciddi kısıtlamalara yol açan tablonun en sık nedenleri lumbal intervertebral disk herniyasyonu ve spinal stenozdur. Konservatif tedaviye yanıtsız olgularda cerrahi tedavi öncesinde veya cerrahi tedavinin uygulanamadığı durumlarda ağrının giderilmesinde epidural steroid enjeksiyonu sık kullanılan düşük riskli bir tedavi seçeneğidir. Bu çalışmada amaç semptomatik lumbal spinal stenoz olgularında BT eşliğinde translaminar epidural steroid enjeksiyonunun klinik etkinliğinin değerlendirilmesidir. Ocak 2009-Nisan 2010 tarihleri arasında semptomatik lumbal spinal stenoz nedeniyle BT eşliğinde translaminar yolla epidural steroid enjeksiyonu uygulanmış 93 hasta (73 kadın, 20 erkek) retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Hastaların işlem öncesi ve sonrası ağrı düzeyleri görsel ağrı skalası (GAS) ile skorlanarak karşılaştırılmıştır. Hastalara telefonla ulaşılarak işlem öncesi ve sonrası ağrı düzeylerini bu skala üzerinde 0-10 (ağrı yok-aşırı ağrı) şeklinde belirtmeleri istenmiş, işlem sonrasında GAS da %50 den fazla azalma iyi cevap, %50 den az azalma yetersiz cevap, GAS nın aynı kalması tedaviye yanıtın olmaması şeklinde değerlendirilmiştir. 93 olguda ağrı düzeyleri ortalaması işlem öncesi 8,01 (GAS 7-10), işlem sonrası 3,65 (GAS 0-10) bulunmuştur. 93 olgunun 70 inde (%75) tedaviye yeterli yanıt, 12 sinde (%13) tedaviye yetersiz yanıt alınmış. 11 olguda (%12) tedaviye hiç yanıt olmadığı gözlenmiştir. Sonuç olarak BT eşliğinde epidural steroid enjeksiyonu konservatif farmakolojik ve fizik tedavi yöntemlerine dirençli, mutlak cerrahi indikasyonu bulunmayan hastalarda ağrının giderilmesinde etkili bir tedavi yöntemidir. GİRİŞ Bel ağrısı en sık doktora başvurma sebeplerinden biri olup yaşam boyu görülme sıklığı %40-60 arasındadır [3]. Hastaların sosyal yaşamında ciddi kısıtlamalara yol açan bel ağrısının en sık nedenleri spinal stenoz ve lumbal intervertebral disk herniyasyonudur [2] (Tablo 1).

2 Tablo 1:Bel Ağrısı Sebepleri 1. Lumbal intervertebral disk herniyasyonu 2. Dejeneratif spinal stenoz 3. Romatolojik hastalıklar Romatoid Artrit Ankilozan Spondilit Psöriatik Artrit 4. Kalça Ekleminin dejeneratif artriti 5. Tümöral oluşumlar Primer kemik tümörleri Kemik metastazları İntraspinal tümörler 6. Enfeksiyonlar Spondilit, Spondilodiskit 7. Travma Fraktür Yumuşak doku yaralanmaları 8. Bel ağrısına sebep olan abdominal ve pelvik hastalıklar Retroperitoneal inflamatuar hastalıklar Retroperitoneal tümörler Retroperitoneal fibrozis Endometriozis 9. Psikiyatrik hastalığın göstergesi olarak bel ağrısı Spinal stenoz; santral spinal kanal ya da nöral foramenin herhangi birinin ya da hepsinin kemik veya yumuşak doku değişiklikleri nedeniyle daralmasına bağlı nöral elemanların sıkışmasıdır. Spinal stenoz; posteriorda faset eklem ve ligamentum flavum hipertrofisi, anteriorda disk herniyasyonu ve vertebra korpusundaki dejeneratif osteofitik değişiklikler sonucu gelişir. Spinal stenozların büyük çoğunluğu dejeneratif veya doğumsaldır (Tablo 2) Tablo 2: Spinal Stenoz Nedenleri 1. Konjenital Nedenler Konjenital kısa pedikül Akondroplazi 2. Dejeneratif Nedenler Disk hernisi Spondilolistezis Osseöz değişiklikler 3. Diğer Nedenler Geçirilmiş lumbal cerrahi Enfeksiyonlar Metabolik kemik hastalıkları Paget hastalığı Tümöral lezyonlar Kemik displazisi Kalsiyum pirofosfat depozisyonu Diffüz idiyopatik hiperosteozis Senil ankilozan hiperosteozis Posterior longitudinal ligaman kalsifikasyonu

3 Hastalarda lumbal spinal stenoza bağlı nörojenik kladikasyon, radikülopati veya bel ağrısı gelişebilir. Nörojenik kladikasyon aktivite ile ortaya çıkan; bacakta aşağıya doğru yayılan ağrı, uyuşma ve parestezidir. Radikülopati sözlük anlamı olarak sinir kökü arazıdır. Lumbal radikülopati en sık lumbal intervertebral diskin spinal kanal içerisine veya nöral foramane doğru herniyasyonu sonucu izlenir. Bel ve bacak ağrısına ek olarak basılan köke uyan refleks, motor ve duyu değişiklikleri meydana gelir. Lumbal disk hernileri en sık lumbal 4-5 ve lumbal 5-sakral 1 intervertebral disklerinde orta yaşlı hastalarda görülür. İntervertebral disk iç kesiminde nükleus pulpozus ve dış kesiminde annulus fibrozusdan oluşur. Yaşlanmayla birlikte nükleus pulpozus su ve proteoglikan içeriğini kaybedip kollajenden zenginleşerek fibröz hale gelir. Annulus fibrozusta ise dejenerasyona bağlı annüler yırtıklar izlenir. Annüler yırtıktan herniye olan nükleus pulpozusdan epidural aralığa ve dorsal sinir gangliyonuna fosfolipaz A2 ve glutamat salınır. Disk materyalinin epidural aralığa sızması sonucu sinir kökünde inflamasyon ve irritasyon gelişir. Lumbal intervertebral disk herniasyonu nedeniyle ameliyat olan hastaların disk materyallerinde inflamasyon kaskatının düzenleyicisi olan fosfolipaz A2 yüksek oranda saptanmıştır [14,19,12]. Glutamat ise nöroeksitatör bir transmitter olarak dorsal sinir gangliyonundaki glutamin reseptörleri ile etkileşir. Sinir kökünden ve afferent nöronlardan mekanik basıya bağlı P maddesi salınır. P maddesi histamin ve lökotrien salınımını arttırarak, sinir impuls iletiminde değişikliğe yol açar. Kronik sinir kökü basısı, sinir kökünün normal vaskülaritesinde bozulmaya, ödem ve fonksiyon bozukluğuna yol açar. Basıya bağlı iskemi sonucu venöz dönüş yavaşlar, kapiller geçirgenlik artar ve lokal inflamasyon oluşur. Sinir kökünde ve epidural aralıkta yukarıda belirtilen fizyopatolojik sebeplerin radiküler ağrının nedeni olduğu düşünülmektedir. (Resim 1) Resim 1: Lumbal 3 4 intervertebral diski düzeyinde spinal stenozu izlenen 70 yaşında erkek hastanın şematik ve patolojik kesitleri. Şematik kesitte; faset eklemlerde hipertrofi, ligamentum flavum hipertrofisi Patolojik kesitte; yırtık diskte granülasyon dokusu, metaplazi ve neovaskülarizasyon (beyaz ok), dejenere faset eklemlerde reaktif hipertrofi (kısa oklar) ve ligamentum flavum hipertrofisi (uzun ok).

4 Bel ağrısı ile başvuran hastalardan dikkatli öykü alınmalı, ayrıntılı fizik muayeneyi takiben lumbal vertebralara yönelik direkt grafi, Bilgisayarlı Tomografi (BT), Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG) yapılmalıdır [5]. Tedavide yatak istirahati, ilaç tedavisi, egzersiz tedavisi, fizik tedavi gibi konservatif yaklaşımlar denenmelidir. Hastaların çoğu bu konservatif yaklaşımlardan fayda görürken %10-15 i tedaviye dirençlidir [15]. Konservatif tedaviye dirençli hastalarda; cerrahi tedavi öncesinde veya cerrahi tedavinin yapılamadığı durumlarda ağrının giderilmesinde epidural steroid enjeksiyonu sık kullanılan düşük riskli bir tedavi seçeneğidir [23,20,16,17]. Epidural steroid enjeksiyonunda; epidural aralığa ödem ve inflamasyonu azaltarak semptomları gidermek amacıyla uzun etkili lokal anestetik ve kortikosteroid karışımı enjekte edilir. Etkilenmiş sinir köküne ve epidural aralığa direkt etki ile lokalize bir tedavi sağlanır. Sistemik yan etkiler azdır. Kortikosteroidler fosfolipaz A2 enzimini inhibe eder. Kapiller geçirgenliği azaltarak ve C fiberlerindeki nöral iletimi engelleyerek etki gösterirler [8,10]. Lokal anestetikler kortikosteroidin etkisi ortaya çıkmadan önce ilk saatte ağrıyı azaltırlar. Hücre düzeyinde membrandaki sodyum kanallarının açılmasını ve hücre içine sodyum akımını engelleyerek membran stabilize ederler, böylece aksiyon potansiyeli oluşmasını engeller veya oluşan aksiyon potansiyelinin amplitüdünü azaltırlar. Ağrılı stimulusların periferden merkezi sinir sistemine iletimini geçici olarak durdurarak analjezik etki sağlarlar. Epidural enjeksiyon körlemesine, floroskopi eşliğinde veya BT eşliğinde yapılabilir. Körlemesine yapılan enjeksiyonlar hızlı ve ucuz olmakla birlikte tekniğe bağlı intraarteriyel enjeksiyon, sinir yaralanması, spinal kord yaralanması, dural ponksiyona bağlı aseptik menenjit gibi komplikasyonların gelişme riski yüksektir [6,7]. Floroskopi eşliğinde yapılan enjeksiyonlarda; enjeksiyon sırasında eş zamanlı görüntü alma avantajı bulunmasına rağmen, hastalardaki skolyoza, dejeneratif osteofitlere ya da stenotik disk aralıkları nedeniyle enjeksiyon teknik olarak güçleşebilir. BT anatomik yapıları daha detaylı göstermesi, işlem sırasında iğnenin lokalizasyonunu kesin olarak saptaması sebebiyle floroskopiden üstündür [1]. Ayrıca dural yaralanmaya bağlı gelişen spinal baş ağrısı, aseptik menenjit, epidural aralıkta kanamaya bağlı hematom, intraarteriyel enjeksiyona bağlı gelişen anterior kord sendromu gibi komplikasyonlar BT eşliğinde yapılan enjeksiyonlarda çok nadirdir. BT eşliğinde epidural enjeksiyon traslaminar ya da transforaminal yolla yapılabilir. Translaminar enjeksiyon; spinal stenoz, posterior disk herniasyonu ve her iki bacakta da radiküler semptomları bulunan hastalarda tercih edilir; amaç posterior epidural aralığa enjeksiyon yapmaktır. Transforaminal enjeksiyon; nöral foramende stenoz, nöral foraminal

5 herniasyona bağlı tek bacakta radiküler semptomları olan hastalarda tercih edilir ve sinir kökü etrafındaki epidural aralığa enjeksiyon yapılır. Çalışmamızda semptomatik lumbal spinal stenoz nedeniyle BT eşliğinde translaminar yolla epidural steroid enjeksiyonu uygulanmış olgularda tedavinin klinik etkinliği geriye dönük olarak değerlendirilmiştir. Translaminar epidural steroid enjeksiyonunda hasta BT masasına yüzüstü pozisyonunda yatırıldıktan sonra yan topogram alınır. Enjeksiyon yapılacak intervertebral aralıktan komşu vertebraları da içine alacak şekilde aksiyel planda 3mm kalınlıkta ardışık kesitler alınması sonrasında, BT görüntüleri incelenerek enjeksiyon için en uygun nokta metalik bir işaretleyici yardımıyla aksiyel ve sagital planda belirlenir. Enjeksiyon alanın sterilize edilmesinden sonra cilt cilt altı dokuda ve tahmini enjeksiyon hattında lokal anestezi uygulanır. 22-G Chiba iğne lamina ile spinöz proses arasından, aralıklı BT kesitleri alınarak, epidural aralıkta güvenli üçgen olarak adlandırılan bölgeye doğru yönlendirilir. Güvenli üçgen arkada her iki lamina önde dural membran tarafından sınırlanan BT imajlarında hipodens olarak izlenen üçgen şeklindeki alandır. Bu alanın izlenemediği ileri derecede spinal stenoz olgularında en yakın ve uygun üst seviye seçilir. İğne ile epidural aralığa ulaşıldığında serum fizyolojik ile %20 dilüe edilmiş 2 ml opak madde kontrol amaçlı enjekte edilir. Epidural aralıkta yayılımın izlenmesi üzerine; uzun etkili lokal anestetik ajan ve kortikosteroid karışımı enjekte edilir. İlaç ve opak madde karışımının epidural aralıkta yayılımını göstermek ve komplikasyon gelişip gelişmediğini saptamak amacıyla BT kesitleri alınır ve işlem sonlandırılır (Resim 2) Resim 2: 7 aydır bel ağrısı iki bacakta radiküler semptomları bulunan 52 yaşında bayan hasta; lumbal 4 5 düzeyindeki spinal stenoz için translaminar epidural steroid enjeksiyonunda metalik işaretleyici ile enjeksiyon noktasının belirlenmesi ve enjeksiyon sonrasında opak madde ve ilaç karışımının bilateral posterior epidural aralıklara ve sinir kökleri çevresine yayılımı

6 Çalışmamızda Ocak Nisan 2010 tarihleri arasında semptomatik lumbal spinal stenoz nedeniyle BT eşliğinde epidural steroid enjeksiyonu uygulanmış 93 olguda tedavinin klinik etkinliği retrospektif olarak değerlendirilmiştir. GEREÇ VE YÖNTEM Çalışmamızda Ocak Nisan 2010 tarihleri arasında bel ağrısı ve radiküler semptomları bulunan, konservatif tedavi yöntemlerine yanıt vermeyen semptomatik lumbal spinal stenoz nedeniyle BT eşliğinde translaminar yolla epidural steroid enjeksiyonu uygulanmış 93 hastada tedavinin klinik etkinliği geriye dönük olarak incelendi. 93 hastada; lumbal 1 sakral 1 vertebralar arasında spinal stenoz izlenen seviye ve/veya seviyelerden epidural enjeksiyon uygulanmıştı. Hastaların medikal dosyalarının incelenmesi ve telefonla yapılan sorgulama ile fizik tedavi ve eski lumbal spinal cerrahi özgeçmişleri ile önceki epidural steroid enjeksiyon öyküleri incelendi. Eski enjeksiyonu bulunan hastalardan daha önceki enjeksiyondan fayda görüp görmedikleri öğrenildi. Hastalar ağrı sürelerine göre 6 aydan az süredir ağrısı olanlar ve 6 aydan fazla süredir ağrısı olanlar şeklinde iki farklı grupta incelendi. Hastaların işlem öncesi ve sonrası ağrı düzeyleri görsel ağrı skalası (GAS) ile skorlanarak karşılaştırıldı. Hastalara telefonla ulaşılarak işlem öncesi ve sonrası ağrı düzeylerini bu skala üzerinde 0-10 (ağrı yok-aşırı ağrı) arasında bir puan vererek belirtmeleri istendi. İşlem öncesi ve işlem sonrası ilk 3 aylık dönemdeki ağrı düzeyleri karşılaştırılarak; GAS da %50 den fazla azalma olması iyi cevap, %50 den az azalma olması yetersiz cevap, GAS nın aynı kalması tedaviye yanıtın olmaması şeklinde değerlendirildi. BULGULAR Çalışmaya dahil edilen 93 hastanın 70 i kadın, 23 ü erkek olup yaşları 21 ile 86 (ortalama 67) arasında değişmekteydi. 93 hastada toplam 100 adet translaminar epidural steroid enjeksiyonu yapılmıştı. 86 hastaya tek seviye enjeksiyon, 7 hastaya aynı seansta iki farklı seviyeye enjeksiyon uygulanmıştı. Birden fazla seviyeye enjeksiyon yapılan hastalarda birden fazla seviyede lumbal spinal stenoz mevcuttu Epidural enjeksiyon seviyeleri, hastaların fizik muayene bulguları ile MRG veya BT görüntülerinin incelenmesi sonrasında belirlenmişti. Enjeksiyon yapılan 93 hastanın 86 sında lumbal MRG, 7 tanesinde lumbal BT tetkiki ile tanı amaçlı görüntüleme yapılmıştı. Enjeksiyonlar lumbal 1-sakral 1 vertebra düzeyleri arasına yapıldı. En çok enjeksiyon lumbal 4-lumbal 5 intervertebral diski düzeyine yapılmıştı (n=36). Lumbal 5 sakral 1 intervertebral

7 diski düzeyine 30 adet, lumbal 3 lumbal 4 intervertebral diski düzeyine 24 adet, lumbal 2 lumbal 3 intervertebral diski düzeyine 7 adet ve lumbal 1 lumbal 2 intervertebral diski düzeyine 3 adet enjeksiyon yapılmıştı. Hastaların 36 tanesi enjeksiyon öncesi fizik tedavi görmüştü. 12 hastaya daha önce BT eşliğinde epidural steroid enjeksiyonu yapılmıştı. Enjeksiyon öyküsü olan hastaların ilk enjeksiyonlarını takiben 6 8 ay kadar semptomlarının azaldığı ancak daha sonra tekrar başladığı öğrenildi. Bu hastaların eski enjeksiyonları ile çalışma arasında en az 6 ay süre vardı. Eski enjeksiyon öyküsü bulunan hastalarda (n=12) ağrı düzeyleri ortalaması işlem öncesi 7,95 (GAS 7-10), işlem sonrası 3,60 (GAS 0-5) arasında bulundu. 12 hastanın 11 inde (% 91) tedaviye yeterli yanıt olduğu, 1 hastada (%9) yetersiz yanıt olduğu gözlendi. Çalışmada geçirilmiş lumbal cerrahi öyküsü bulunan hasta yoktu. 93 hastanın 40 ında (% 43) semptomların süresi 6 aydan daha kısa iken, 53 ünde (% 57) semptomların süresi 6 aydan daha uzundu. Semptom süresi 6 aydan kısa olan hastalarda ağrı düzeyleri ortalaması işlem öncesi 8,09 (GAS 7-10), işlem sonrası 3,62 (GAS 0-10) olarak ölçüldü (Grafik 1). Bu hastaların 30 unda (% 75) tedaviye yeterli yanıt, 6 sında (%15) tedaviye yetersiz yanıt izlenmiş olup, 4 hastada (%10) tedaviye yanıt olmadığı dikkati çekti. Semptom süresi 6 aydan uzun olan 53 hastada işlem öncesi ağrı düzeyi ortalaması 7,96 (GAS 7-10), işlem sonrası 3,67 (GAS 0-10) ölçüldü. Bu hastaların 40 ında (%75) tedaviye yeterli yanıt, 6 sında (%11) tedaviye yetersiz yanıt izlenmiş olup, 7 hastada (%14) tedaviye yanıt olmadığı dikkati çekti (Grafik 2-3). Semptom süreleri 6 aydan kısa ve uzun olan hasta gruplarında tedaviye yanıt açısından istatiksel olarak anlamlı farklılık bulunmadı. Grafik 1: Semptom süreleri 6 aydan uzun ve kısa olan hastalarda işlem öncesi ve sonrası GAS ortalamaları Grafik 3: Semptom süreleri 6 aydan uzun ve kısa olan hastalarda tedaviye yanıt sonuçları

8 93 hastada ağrı düzeyleri ortalaması işlem öncesi 8,01 (GAS 7-10), işlem sonrası 3,65 (GAS 0-10) bulunmuştur. 93 olgunun 70 inde (%75) tedaviye yeterli yanıt, 12 sinde (%13) tedaviye yetersiz yanıt alınmış. 11 olguda (%12) tedaviye hiç yanıt olmadığı gözlenmiştir (Grafik 4-5). Grafik 4: Hastalarda işlem öncesi ve sonrası ağrı düzeyleri ortalaması Grafik 5: Epidural steroid enjeksiyonuna yanıt 93 hastada gerçekleştirilen 100 epidural enjeksiyonun BT imajları geriye dönük olarak değerlendirildiğinde, 90 tanesinde enjeksiyon daha önceden belirlenmiş en uygun seviyelere yapıldığı izlenmiştir. 10 hastada ise enjeksiyon lumbal spinal stenoz izlenen seviyeye en yakın bir üst seviyeden gerçekleştirilmiştir. Bu hastaların 5 inde ileri derecede dejeneratif hipertrofik kemik değişiklikleri nedeniyle ponksiyon için uygun translaminar geçiş yolu bulunamadığı, 5 hastada ise ileri derecede spinal stenoza bağlı epidural aralıktaki güvenli üçgenin izlenemediği dikkati çekmiş, dural ponksiyona neden olmamak için bir üst seviyeye enjeksiyon uygulandığı izlenmiştir. Tedaviye yetersiz yanıt izlenmiş 12 hastanın 4 ünde (%33) ve tedaviye yanıt olmayan 11 hastanın 6 sında (%54) enjeksiyonun belirtilen teknik problemler nedeniyle daha üst bir seviyeden gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Çalışmada değerlendirilmiş olan enjeksiyonların tamamında teknik başarı sağlandığı izlenmiş, enjeksiyona bağlı dural ponksiyon, epidural hematom ya da intraarteryel enjeksiyon gibi komplikasyonlar oluşmadığı dikkati çekmiştir. TARTIŞMA Lumbal radikülopati sık görülen ciddi tıbbi ve sosyoekonomik bir sorundur. Radiküler semptomların, sinir köküne mekanik basıdan ziyade disk materyalinin sinir kökünde meydana

9 getirdiği kimyasal irritasyondan kaynaklandığı düşünülmektedir. Bu görüşe göre kortikosteroidlerin basıya uğrayan, inflame sinir kökü düzeyine lokal olarak uygulanması radikülopati tedavisi için uygun bir yöntem olarak görülmektedir [13,9,14]. Arden ve arkadaşlarının yaptığı bir çalışmada da 228 hastaya körlemesine translaminar epidural steroid enjeksiyonu yapılmıştır [4]. Hastaların enjeksiyon öncesi, enjeksiyondan 3 hafta (akut dönem), 6 hafta (subakut dönem) ve 12 hafta (kronik dönem) sonraki ağrı düzeyleri karşılaştırılmıştır. Enjeksiyonlar sadece akut dönemde başarılı bulunmuştur. Wilson- MacDonald ve arkadaşları tarafından yapılan bir çalışmada ise 93 hastaya körlemesine translaminar epidural steroid enjeksiyonu yapılmıştır. Disk herniyasyonu ya da spinal stenoz saptanan, 6 haftadan uzun süredir devam eden ve konservatif tedavi yöntemlerine yanıt vermeyen bel ağrısı ve radiküler semptomları olan hastalar çalışmaya dâhil edilmiştir. Hastaların enjeksiyon öncesi, enjeksiyondan 6 hafta (kısa dönem) ve 24 hafta (uzun dönem) sonraki ağrı düzeyleri karşılaştırılmıştır. Enjeksiyonlar kısa dönemde başarılı, uzun dönemde başarısız kabul edilmiştir.körlemesine yapılan epidural steroid enjeksiyonlarında ortalama % 30 olguda epidural aralığın kataterize edilemediği bilinmektedir [11,22,21]. Bu çalışmalarda kronik dönemde elde edilen başarısız sonuçların kortikosteroidlerin epidural aralık dışına verilmesine bağlı olduğu düşünülmektedir. Bizim çalışmamızda enjeksiyonlar BT eşliğinde ve tamamı epidural aralığa yapılmış olup enjeksiyon sonrası ortalama 6 aylık bir dönem için %75 hastada tedaviye yeterli yanıt alınmıştır. Geriye dönük olarak gerçekleştirdiğimiz çalışmamızda hastaların sadece enjeksiyon öncesi ve enjeksiyon sonrası ortalama 6 aylık bir dönem için ağrı düzeyleri değerlendirilmiş olup enjeksiyon sonrası dönem bölümlere ayrılmamıştır. Etik kurul onayı alınamamış çalışmamız ileriye dönük olarak gerçekleştirilmiş benzeri çalışmalardan bu noktada farklılık göstermektedir. İleriye dönük olarak gerçekleştirilecek bir çalışmanın daha değerli olacağı inancındayız. Stanczak ve arkadaşları tarafında yapılan bir çalışmada 446 hastaya 597 adet floroskopi eşliğinde translaminar epidural steroid enjeksiyonu yapılmıştır [18]. Hastaların enjeksiyon öncesi ağrı düzeyleri GAS ile belirlenmiştir. Çalışma 5 yıl sürmüş, ilk iki yıl triamsinolon (319 enjeksiyon) sonraki üç yıl betametazon (278 enjeksiyon) kullanılmıştır. İki grupta da enjeksiyonlar başarılı bulunmuş, Triamsinolon un betametazona göre suda daha az çözünebilir özellikte olması ve epidural aralıkta daha uzun süre kalması nedeniyle daha etkili olduğu gösterilmiştir. Bizim çalışmamızda da enjeksiyonlarda triamsinolon kullanılmıştır. Joon Woo Lee ve arkadaşlarının yaptığı bir çalışmada lumbal MRG ya da BT tetkiki ile disk herniyasyonuna ya da spinal stenoza bağlı tek seviyede sinir kökü basısı saptanan 248 hastaya floroskopi eşliğinde transforaminal enjeksiyon yapılmıştır [13]. Hastaların enjeksiyon öncesi

10 ve enjeksiyondan 2 hafta sonraki ağrı düzeyleri karşılaştırılmıştır. GAS sında %50 ve daha fazla azalma başarılı yanıt olarak kabul edilmiş ve hastaların %76,8 inde başarılı yanıt alınmıştır. Aynı çalışmada hastalar semptom sürelerine göre; semptom süresi 6 aydan kısa ve uzun olanlar olarak gruplandırılmışlardır. Semptom süresi 6 aydan kısa olan hastalarda uzun olan hastalara göre daha iyi yanıt saptanmış ancak aradaki fark anlamlı bulunmamıştır Bizim çalışmamızda da enjeksiyon öncesi ve sonrası ağrı düzeylerinin karşılaştırılmasında GAS kullanılmış ve işlem sonrası GAS da %50 den fazla azalma tedaviye yeterli yanıt olarak görülmüştür. Çalışmamızda semptom süresi 6 aydan uzun ve kısa olan hasta gruplarında tedaviye yanıt açısından anlamlı farklılık bulunmamıştır. Çalışmamızda 93 hastanın 12 sinde (%13) tedaviye yetersiz yanıt olduğu 11 inde (%12) hiç yanıt alınamadığı dikkati çekmektedir. Bu hastaların 10 unda enjeksiyonun belirtilen teknik problemler nedeniyle daha üst bir seviyeden gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Enjeksiyonun uygun seviyeden yapılamamış olmasının tedaviye yanıtta azalmaya yol açtığını düşünmekteyiz. Bel ağrısı tablo 1 de de belirtilen birçok nedene bağlı gelişmiş olabileceği için enjeksiyona yanıtın beklenen düzeyde olmadığı hastalarda etyolojik faktörlerin tekrar gözden geçirilmesi uygun olabilir. Sonuç olarak BT eşliğinde epidural steroid enjeksiyonu konservatif farmakolojik ve fizik tedavi yöntemlerine dirençli, mutlak cerrahi indikasyonu bulunmayan hastalarda ağrının giderilmesinde etkili ve düşük riskli bir tedavi yöntemidir.

11 7. KAYNAKLAR 1. Aguirre DA, Bermudez S, Diaz OM. Spinal CT-guided interventional procedures for management of chronic back pain. J Vasc Interv Radiol 2005; 16: Akyüz G. Kronik bel ağrısı. Ağrı tedavisi el kitabı (Erdine S). 1 nci baskı. İstanbul, Güneş Kitabevi,67 76, Anderson GBJ. Epidemiology of spinal disorders. The adult spine: principles and practice (Frymoyer JW). First edition. Newyork, NY: Raven,93 141, Arden NK, Price C, Reading I, Stubbing J. A multicentre randomized controlled trial of epidural corticosteroid injections for sciatica; the west study. Rheumatology 2005; 44: Brant-Zawadzki MN, Dennis SG, Grade GF, Weinstein MP. Low back pain. Radiology 2000; 217: Derby R, Lee S-H, Kim B-J, Chen Y, Seo KS. Complications following cervical epidural steroid injections by expert interventionalists in Pain Physician 2004; 7: Huntoon MA. Anatomy of the cervical intervertebral foramina: Vulnerable arteries and ischemic neurologic injuries after transforaminal epidural injections. Pain 2005; 117: Johnson A, Hao J, Sjolund B. Local corticosteroid application blocks transmission in normal nocicptive C- fibers. Acta Anesthesiol Scand 1990; 34: Kanemoto M, Hukuda S, Komiya Y, Katsura A, Nishioka J. Immunohistochemical study of matrix metalloproteinase 3 and tissue inhibitor of metalloproteinase 1 human intervertebral discs. Spine 1996; 21: Kantrowitz F, Robinson DR, McGuire MB, et al. Corticosteroids inhibit prostoglandin production by rheumatoid synovia. Nature 1975; 258: Karaeminoğulları O, Şahin O, Boyvat F, Akgün RC, Gürün U, Demirörs H, Tuncay İC, Tandoğan RN. Lumbosakral radiküler ağrı tedavisinde transforaminal epidural steroid enjeksiyonu. Acta Orthop Traumatol Turc 2005; 39(5): Kawakami M, Weinstein JN, Spratt KF, et al. Experimental lumbar radiculopathy: immunohistochemical and quantitative demonstrations of pain induced by lumbar nerve root irritation of the rat. Spine 1994; 19: Lee JW, Kim SH, Lee IS, Choi JA, Choi JY, Hong SH, Kang HS. Therapeutic effect and outcome predictors of sciatica treated using transforaminal epidural steroid injection. AJR 2006; 187: Roberts S, Caterson B, Menage J, et al. Matrix metalloproteinases and aggrecanase: their role in disorders of the human intervertebral disc. Spine 2000; 25: Saal JA, Saal JS. Nonoperative treatment of herniated lumbar intervertebral disc with radiculopathy. An outcome study. Spine 1989; 14: Schaufele MK, Hatch L, Jones W. Interlaminar versus transforaminal epidural injections for the treatment of symptomatic lumbar intervertebral disc herniations. Pain Physician 2006; 9: Silbergleit R, Mehta BA, Sanders WP, Talati SJ. Imaging-guided injection techniques with fluoroscopy and CT for spinal pain management. Radiographics 2001; 21: Stanczak J, Blankenbaker DG, De Smet AA, Fine J.Efficacy of epidural injections of kenalog and celestone in the treatment of lower back pain. AJR 2003; 181: Takahashi H, Suguro T, Okazima Y, et al. Inflammatory cytokines in the herniated disc of the lumbar spine. Spine 1996; 21: Wagner AL. CT fluoroscopy-guided epidural injections; technique and results. AJNR 25:

12 21. White AH, Derby R, Wynne G. Epidural injections for the diagnosis and treatment of low back pain. Spine 1980; 5: Whitlock EL, Bridwell KH, Gilula LA. Influence of needle tip position on injectate spread in 406 interlaminar lumbar epidural steroid injections. Radiology: Volume 243: Number 3- June Vad VB, Bhat AL, Lutz GE, Cammisa F. Transforaminal epidural steroid injecitons in lumbosacral radiculopathy. Spine 2002; 27:

Başkent Üniversite Hastane Nükleer Tıp Anabilim Dalı

Başkent Üniversite Hastane Nükleer Tıp Anabilim Dalı Başkent Üniversite Hastane Nükleer Tıp Anabilim Dalı BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ RADYOLOJİ ANABİLİM DALI LUMBAL RADİKÜLOPATİLİ HASTALARDA BİLGİSAYARLI TOMOGRAFİ EŞLİĞİNDE YAPILAN EPİDURAL STEROİD

Detaylı

SERVİKAL DİSK HERNİSİ

SERVİKAL DİSK HERNİSİ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ SERVİKAL DİSK HERNİSİ (Boyun Fıtığı) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ SERVİKAL MYELOPATİLİ HASTALARIN YAKINMALARI Omurga, omur denilen

Detaylı

30.10.2013 BOYUN AĞRILARI

30.10.2013 BOYUN AĞRILARI BOYUN AĞRILARI BOYUN ANOTOMISI 7 vertebra, 5 intervertebral disk, 12 luschka eklemi, 14 faset eklem, Çok sayıda kas ve tendondan oluşur. BOYNUN FONKSIYONU Başı desteklemek Başın tüm hareket

Detaylı

LOMBER SPİNAL STENOZ TEDAVİSİNDE MİKRO-HEMİLAMİNEKTOMİ veya LAMİNEKTOMİ SEÇENEKLERİ

LOMBER SPİNAL STENOZ TEDAVİSİNDE MİKRO-HEMİLAMİNEKTOMİ veya LAMİNEKTOMİ SEÇENEKLERİ LOMBER SPİNAL STENOZ TEDAVİSİNDE MİKRO-HEMİLAMİNEKTOMİ veya LAMİNEKTOMİ SEÇENEKLERİ Dr.Hakan BOZKUŞ VKV Amerikan Hastanesi, Nöroşirurji Bölümü İTÜ, Fen Bilimleri Enstitüsü KONJENİTAL İdiopatik Akandroplastik

Detaylı

Kronik bel ve bacak ağrısı. Etiyoloji. Epiduroskopi. İnvazif işlemler EPİDUROSKOPİK LİZİS VE DEKOMPRESYON. Kronik bel ve bacak ağrısının tedavisi

Kronik bel ve bacak ağrısı. Etiyoloji. Epiduroskopi. İnvazif işlemler EPİDUROSKOPİK LİZİS VE DEKOMPRESYON. Kronik bel ve bacak ağrısının tedavisi EPİDUROSKOPİK LİZİS VE DEKOMPRESYON Kronik bel ve bacak ağrısı Prof. Dr. Altan Şahin, FIPP Hacettepe Üniversitesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon A.D. Algoloji B.D. asahin@hacettepe.edu.tr www.draltansahin.org

Detaylı

EPİDURAL STEROİD UYGULAMALARI DR.GÜLSÜM KAHVECİ KILINÇ YRD.DOÇ.DR.MERT AKBAŞ, FIPP

EPİDURAL STEROİD UYGULAMALARI DR.GÜLSÜM KAHVECİ KILINÇ YRD.DOÇ.DR.MERT AKBAŞ, FIPP EPİDURAL STEROİD UYGULAMALARI DR.GÜLSÜM KAHVECİ KILINÇ YRD.DOÇ.DR.MERT AKBAŞ, FIPP Spinal ağrı kronik ağrı bozukluk Spinal ağrı prevalansı bir insan ömrü %54- %80 Verhaak ve ark. Prevalence of chronic

Detaylı

TORAKOLOMBER VERTEBRA KIRIKLARI. Prof.Dr.Nafiz BİLSEL VERTEBRA KIRIKLARI 1

TORAKOLOMBER VERTEBRA KIRIKLARI. Prof.Dr.Nafiz BİLSEL VERTEBRA KIRIKLARI 1 TORAKOLOMBER VERTEBRA KIRIKLARI Prof.Dr.Nafiz BİLSEL VERTEBRA KIRIKLARI 1 Vertebral Kolon 33 omur 23 intervertebral disk 31 çift periferik sinir VERTEBRA KIRIKLARI 3 OMURGANIN EĞRİLİKLERİ Servikal bölgede

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

Spondilolistezis. Prof. Dr. Önder Aydıngöz

Spondilolistezis. Prof. Dr. Önder Aydıngöz Spondilolistezis Prof. Dr. Önder Aydıngöz Spondilolistezis Bir vertebra cisminin alttaki üzerinde öne doğru yer değiştirmesidir. Spondilolizis Pars interartikülaristeki lizise verilen isimdir. Spondilolistezis

Detaylı

Lomber Diskopati Tanılı Olgulara Uyguladığımız Epidural Kortikosteroid Enjeksiyonunun Klinik Sonuçları

Lomber Diskopati Tanılı Olgulara Uyguladığımız Epidural Kortikosteroid Enjeksiyonunun Klinik Sonuçları Araştırmalar / Researches DOI: 10.5350/SEMB2014480106 Lomber Diskopati Tanılı Olgulara Uyguladığımız Epidural Kortikosteroid Enjeksiyonunun Klinik Sonuçları Jülide Öncü 1, Reşat İlişer 1, Göksel Çelebi

Detaylı

Skolyoz. Prof. Dr. Önder Aydıngöz

Skolyoz. Prof. Dr. Önder Aydıngöz Skolyoz Prof. Dr. Önder Aydıngöz Skolyoz Tanım Omurganın lateral eğriliğine skolyoz adı verilir. Ayakta çekilen grafilerde bu eğriliğin 10 o nin üzerinde olması skolyoz olarak kabul edilir. Bu derecenin

Detaylı

SPONDİLODİSKİTLER. Dr. Nazlım AKTUĞ DEMİR

SPONDİLODİSKİTLER. Dr. Nazlım AKTUĞ DEMİR SPONDİLODİSKİTLER Dr. Nazlım AKTUĞ DEMİR Vertebra Bir dizi omurdan oluşur Vücudun eksenini oluşturur Spinal kordu korur Kaslar, bağlar ve iç organların yapışacağı sabit bir yapı sağlar. SPONDİLODİSKİT

Detaylı

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS NEDİR? Omurga, omur adı

Detaylı

Gelişen en Olguda Mentamove ile Tedavi

Gelişen en Olguda Mentamove ile Tedavi Spontan Foot Drop (Düşük k Ayak) Gelişen en Olguda Mentamove ile Tedavi Dr. Mustafa Akgün, Dr. Zehra Akgün, Dr. Christoph Garner Mentamove Merkezi Bursa Türkiye Keywords: Lumbar Disc Disease, Foot Drop,

Detaylı

Bel Ağrıları. Yaklaşım ve Tedavi Yöntemleri. Prof. Dr. Reyhan Çeliker

Bel Ağrıları. Yaklaşım ve Tedavi Yöntemleri. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Bel Ağrıları Yaklaşım ve Tedavi Yöntemleri Prof. Dr. Reyhan Çeliker Genel Bilgiler n Toplumun %80 i yaşamları boyunca en az bir kez bel ağrısından yakınırlar. n 20-50 yaş grubunda en pahalı sağlık sorunudur.

Detaylı

VERTEBRANIN OSTEOPOROZ VE METASTATİK KIRIKLARININ TEDAVİSİNDE VERTEBROPLASTİ/ KİFOPLASTİ

VERTEBRANIN OSTEOPOROZ VE METASTATİK KIRIKLARININ TEDAVİSİNDE VERTEBROPLASTİ/ KİFOPLASTİ VERTEBRANIN OSTEOPOROZ VE METASTATİK KIRIKLARININ TEDAVİSİNDE VERTEBROPLASTİ/ KİFOPLASTİ Dr.Hakan BOZKUŞ VKV Amerikan Hastanesi, Nöroşirurji Bölümü İTÜ, Fen Bilimleri Enstitüsü Endikasyonlar NÖROLOJİK

Detaylı

H 1 FTR ve Romatoloji alanında temel konularda ve güncel gelişmeleri içeren bir seminer programı tıpta uzmanlık öğrencileri tarafından sunulur

H 1 FTR ve Romatoloji alanında temel konularda ve güncel gelişmeleri içeren bir seminer programı tıpta uzmanlık öğrencileri tarafından sunulur FTR 28 FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON Dr. Sevim ORKUN / 1 Dr. Işık KELEŞ /2 Dr. Gülümser AYDIN /3 Dr. Elem İNAL /4 KOD DERS ADI ÖÜ T P KREDİ AKTS FTR 7001 MAKALE SAATİ Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon ve

Detaylı

BEL AĞRISI. Dahili Servisler

BEL AĞRISI. Dahili Servisler BEL AĞRISI Dahili Servisler İnsan omurgası vücut ağırlığını taşımak, hareketine izin vermek ve spinal kolonu korumak için dizayn edilmiştir. Omurga kolonu, birbiri üzerine dizilmiş olan 24 ayrı omur adı

Detaylı

Boyun Ağrılarında Tanı ve Tedavi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi

Boyun Ağrılarında Tanı ve Tedavi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi Boyun Ağrılarında Tanı ve Tedavi Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi Boyun Anatomisi Boyun Anatomisi Omurganın en hareketli parçasıdır. Karotis, vertebral arter, omurilik ve spinal sinirleri

Detaylı

Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde

Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde Artroskopi nedir? Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde çeşitli tedavileri uyguladıkları bir cerrahi prosedürdür. Artroskopi sözcüğü latince arthro (eklem)

Detaylı

Göğüs Cerrahisi Hakan Şimşek. Journal of Clinical and Analytical Medicine

Göğüs Cerrahisi Hakan Şimşek. Journal of Clinical and Analytical Medicine Journal of Clinical and Analytical Medicine Yetişkinde Gergin Omurilik Sendromu ve Eşlik Eden Toraks Deformitesi Gergin omurilik, klinik bir durumdur ve zemininde sebep olarak omuriliğin gerilmesi sonucu

Detaylı

hasta EĞİTİMİ Bel fıtığını anlamak ve Anüler Kapama için Barricaid Protezi

hasta EĞİTİMİ Bel fıtığını anlamak ve Anüler Kapama için Barricaid Protezi hasta EĞİTİMİ Bel fıtığını anlamak ve Anüler Kapama için Barricaid Protezi İçindekiler Bel fıtığı nedir? 4 Bel fıtığı teşhisi nasıl yapılır? 6 Bel fıtığı tedavisi nasıl yapılır? 7 Barricaid için bir aday

Detaylı

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. SERVİKAL DAR KANAL ve MYELOPATİ HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. SERVİKAL DAR KANAL ve MYELOPATİ HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ SERVİKAL DAR KANAL ve MYELOPATİ HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ SERVİKAL MYELOPATİLİ HASTALARIN YAKINMALARI Servikal kanal darlığı, genellikle

Detaylı

Sakrum Kırıkları ve Biyomekaniği

Sakrum Kırıkları ve Biyomekaniği Sakrum Kırıkları ve Biyomekaniği Dr.Hakan BOZKUŞ VKV Amerikan Hastanesi, Nöroşirurji Bölümü İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü AMERİKAN HASTANESİ Embriyoloji Tüm vertebral kolon 44 mesodermal somatomerden oluşur

Detaylı

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. LOMBER DİSK HENRİSİ (Bel Fıtığı) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. LOMBER DİSK HENRİSİ (Bel Fıtığı) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ LOMBER DİSK HENRİSİ (Bel Fıtığı) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ BEL FITIĞI NEDİR? Omurga, omur adı verilen birbirine bağlı bir dizi

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

OMUZ AĞRISI. Klaviküla (Köprücük Kemiği)

OMUZ AĞRISI. Klaviküla (Köprücük Kemiği) OMUZ AĞRISI OMUZ AĞRISI Çoğu kişinin omuz olarak tanımladığı organımız, sırtımızı kaşımaktan smaç vurmaya kadar birçok kol hareketini yapmamızı sağlayan, tendon ve kaslara bağlanan bir dizi eklemden oluşur.

Detaylı

q 1989. Gabor Racz. q Epidural skar dokusu kaynaklı refrakter bel ve bacak ağrısı

q 1989. Gabor Racz. q Epidural skar dokusu kaynaklı refrakter bel ve bacak ağrısı Genel Bilgi: EPİDURAL LİZİS & KLİNİK ANATOMİ q 1989. Gabor Racz. q Epidural skar dokusu kaynaklı refrakter bel ve bacak ağrısı q Hedef ağrı jeneratörü doku q 90 s perkütan teknikler (Zloroskopik) q 00

Detaylı

Araştırma. Abdulkadir YEKTAŞ, Funda GÜMÜŞ, Kerem ERKALP, Ayşin ALAGÖL 2013 DEÜ TIP FAKÜLTESİ DERGİSİ CİLT 27, SAYI 3, (EYLÜL) 2013, 115-121

Araştırma. Abdulkadir YEKTAŞ, Funda GÜMÜŞ, Kerem ERKALP, Ayşin ALAGÖL 2013 DEÜ TIP FAKÜLTESİ DERGİSİ CİLT 27, SAYI 3, (EYLÜL) 2013, 115-121 Araştırma Semptomatik Servikal Diskopatili Hastalarda, Floroskopi Eşliğinde Uygulanan Epidural Kortikosteroidlerin, Hastaların Ağrı Değerleri Üzerine Etkileri EFFECTS OF EPIDURAL CORTICOSTEROID ACCOMPANIED

Detaylı

TEŞHİSTEN TEDAVİYE > ALT EKSTREMİTE ATARDAMARI HASTALIĞI

TEŞHİSTEN TEDAVİYE > ALT EKSTREMİTE ATARDAMARI HASTALIĞI TEŞHİSTEN TEDAVİYE > ALT EKSTREMİTE ATARDAMARI HASTALIĞI Genç Kardiyologlar Grup Sorumlusu - Prof.Dr.Oktay Ergene Bilimsel İçeriğin Değerlendirilmesi, Son Düzenleme - Prof.Dr. Mahmut Şahin Düzenleme, Gözden

Detaylı

Spinal Kord Yaralanmaları ve Ağrı. Dr. Ayşegül Ketenci İstanbul Tıp Fak. FTR AD

Spinal Kord Yaralanmaları ve Ağrı. Dr. Ayşegül Ketenci İstanbul Tıp Fak. FTR AD Spinal Kord Yaralanmaları ve Ağrı Dr. Ayşegül Ketenci İstanbul Tıp Fak. FTR AD SKY- Sıklık 1 275 000 Kişi 259 000 Kişi Ağrı % 48-94 Yaşamı sınırlayan şiddetli ağrı % 11-34 Yaşam kalitesini en fazla düşüren

Detaylı

Rejyonel Anestezi Sonrası Düşük Ayak

Rejyonel Anestezi Sonrası Düşük Ayak Rejyonel Anestezi Sonrası Düşük Ayak Zeliha Korkmaz Dişli 1, Necla Tokgöz 2, Fatma Ceyda Akın Öçalan 3, Mehmet Fa>h Korkmaz 4, Ramazan Bıyıklıoğlu 2 1 Anesteziyoloji Bölümü, Malatya Devlet Hastanesi 2

Detaylı

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ Prostat her erkekte doğumdan itibaren bulunan, idrar torbasının hemen altında yer alan bir organdır. Yaklaşık 20 gr ağırlığındadır ve idrar torbasındaki idrarı

Detaylı

Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana

Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana Yazar Ad 111 Prof. Dr. Selçuk BÖLÜKBAŞI Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana gelir. Kas-iskelet sistemi vücudun destek

Detaylı

Başarısız Bel Cerrahisi Sendromunda Nörofizyolojik Değerlendirme

Başarısız Bel Cerrahisi Sendromunda Nörofizyolojik Değerlendirme Başarısız Bel Cerrahisi Sendromunda Nörofizyolojik Değerlendirme Prof. Dr. Işın ÜNAL ÇEVİK Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Duyu Muayenesinde Lezyonun lokalizasyonu Serebrospinal

Detaylı

PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR. Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli

PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR. Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli PERİFERİK ARTER HASTALARINA YAKLAŞIM NASIL OLMALIDIR? A) ANAMNEZ (ÖYKÜ,

Detaylı

Lumbar radikülopatili hastalarda transforaminal lumbar epidural steroid enjeksiyonlarının etkinliği

Lumbar radikülopatili hastalarda transforaminal lumbar epidural steroid enjeksiyonlarının etkinliği AĞRI 2012;24(2):77-84 KLİNİK ÇALIŞMA - CLINICAL TRIALS doi: 10.5505/agri.2012.98704 Lumbar radikülopatili hastalarda transforaminal lumbar epidural steroid enjeksiyonlarının etkinliği Efficacy of transforaminal

Detaylı

5. SINIF 1.KURUL 3.Döngü

5. SINIF 1.KURUL 3.Döngü 5. SINIF 1.KURUL 3.Döngü DERS PROGRAMI H A R E K E T S İ S T E M İ H A S T A L I K L A R I 1 5. S I N I F - 1. D E R S K U R U L U - 3. D Ö N G Ü H A R E K E T S İ S T E M İ H A S T A L I K L A R I ( 0

Detaylı

BEL FITIĞI CERRAHİSİNDE AÇIK DİSKEKTOMİ VE MİKRODİSKEKTOMİ

BEL FITIĞI CERRAHİSİNDE AÇIK DİSKEKTOMİ VE MİKRODİSKEKTOMİ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ BEL FITIĞI CERRAHİSİNDE AÇIK DİSKEKTOMİ VE MİKRODİSKEKTOMİ HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ AÇIK DİSKEKTOMİ VE MİKRODİSKEKTOMİ NEDİR?

Detaylı

Derin İnfiltratif Endometriozis. Prof.Dr.Ahmet Göçmen Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Derin İnfiltratif Endometriozis. Prof.Dr.Ahmet Göçmen Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Derin İnfiltratif Endometriozis Prof.Dr.Ahmet Göçmen Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endometriozis Peritoneal Ovarian Derin infiltratif Anterior Mesane Posterior P1-Uterosakral ligament P2-Vajinal

Detaylı

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR PROF. DR. AHMET HAKAN VURAL OP. DR. GÜLEN SEZER ALPTEKİN ERKUL OP. DR. SİNAN ERKUL

Detaylı

AORT ANEVRİZMASI YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015

AORT ANEVRİZMASI YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 AORT ANEVRİZMASI YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 Ani ölümün önemli bir nedenidir Sıklığı yaşla birlikte artar 50 yaş altında nadir rastlanır E>K Aile

Detaylı

PELVİS KIRIKLARI. Prof. Dr. Mehmet Aşık

PELVİS KIRIKLARI. Prof. Dr. Mehmet Aşık PELVİS KIRIKLARI Prof. Dr. Mehmet Aşık PELVİS KIRIKLARI Pelvis, lokomotor sistemin en fazla yük taşıyan bölümüdür. İçindeki majör damar, sinir ve organ yapıları nedeniyle pelvis travmaları kalıcı sakatlık

Detaylı

Gebelik ve Trombositopeni

Gebelik ve Trombositopeni Gebelik ve Trombositopeni Prof.Dr. Sermet Sağol EÜTF Kadın Hast. ve Doğum AD Gebelik ve Trombositopeni Kemik iliğinde megakaryosit hücrelerinde üretilir. Günde 35.000-50.000 /ml üretilir. Yaşam süresi

Detaylı

HİPOFARİNKS KANSERİ DR. FATİH ÖKTEM

HİPOFARİNKS KANSERİ DR. FATİH ÖKTEM HİPOFARİNKS KANSERİ DR. FATİH ÖKTEM Nadirdir!!! Üst aerodijestif sistem malinitelerinin % 5-10 u, tüm malinitelerin ise %0.5 i hipofarinks kanserleridir. Kötü seyirlidir!!! İleri evrede başvurmaları ve

Detaylı

Bel Omurgası Ölçümler Sagital Boyutlar LOMBER SPİNAL KANAL DARLIĞI - TANIMI 01.03.2015 DEJENERATİF SPİNAL STENOZ VE İNSTABİLİTE ARNOLDİ TANIMI

Bel Omurgası Ölçümler Sagital Boyutlar LOMBER SPİNAL KANAL DARLIĞI - TANIMI 01.03.2015 DEJENERATİF SPİNAL STENOZ VE İNSTABİLİTE ARNOLDİ TANIMI L1 19.5 mm DEJENERATİF SPİNAL STENOZ VE İNSTABİLİTE L2 15.5 mm L3 13 mm L4 12.5 mm L5 14.5 mm LOMBER SPİNAL KANAL DARLIĞI - TANIMI C.C. Arnoldi ve arkadaşlarının meşhur lomber spinal stenoz tanımı: Spinal

Detaylı

Kalp Kapak Hastalıkları

Kalp Kapak Hastalıkları BR.HLİ.085 içerisinde kanın bulunduğu dört odacık vardır. Bunlardan ikisi sağ, ikisi ise sol kalp yarımında bulunur. Kalbe gelen kan önce sağ atriuma gelir ve kalbin sağ kulakcığı ve sağ karıncığı arasında

Detaylı

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR. SAYFA NO 1/5 OMURGA CERRAHİSİ AYDINLATILMIŞ ONAM FORMU Hasta Adı Dosya No Tarih / Saat TANIM: Omurga ameliyatları özellikle omurga kemiklerinde meydana gelen kırıklar, omurga kemiklerinde meydana gelen

Detaylı

FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI NA GİRİŞ KOŞULLARI : Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Yüksekokullarının veya Yüksekokul ve Fakültelerin Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

Detaylı

Total Kalça Protezi. Prof. Dr. Önder Yazıcıoğlu İstanbul Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı

Total Kalça Protezi. Prof. Dr. Önder Yazıcıoğlu İstanbul Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı Total Kalça Protezi Prof. Dr. Önder Yazıcıoğlu İstanbul Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı Koksartroz Primer Önceden geçirildiği bilinen bir hastalık yok Genelde yaşlanmaya bağlı Eklemde

Detaylı

Bu doküman boyun ağrısı hakkında genel bir bilgi vermektedir. Aşağıdaki konuları daha iyi anlamanıza yardımcı olacaktır:

Bu doküman boyun ağrısı hakkında genel bir bilgi vermektedir. Aşağıdaki konuları daha iyi anlamanıza yardımcı olacaktır: BOYUN AĞRISI Boyun ağrısı en sık doktora başvuru nedenleri arasındadır. Genellikle aniden tek başına şiddetli bir yakınma olarak başlamayıp günlük yaşantının stres ve gerilimi ile zaman içinde artarak

Detaylı

Diastomatomiyeli Ameliyatı Sonrası Mentamove İle Tedavi

Diastomatomiyeli Ameliyatı Sonrası Mentamove İle Tedavi Diastomatomiyeli Ameliyatı Sonrası Mentamove İle Tedavi Dr. Mustafa Akgün, Dr. Zehra Akgün, Dr. Christoph Garner Mentamove Eğitim Merkezi Bursa Turkiye Keyword: mentamove, diastomatomiyeli, postoperative

Detaylı

TOS (Toraksın Çıkım Sendromu)

TOS (Toraksın Çıkım Sendromu) TOS (Toraksın Çıkım Sendromu) Akif Turna!! Cerrahpaşa Tıp Fakültesi! Göğüs Cerrahisi Anabilim Dalı!! Bölüm 47 ANATOMİ ANATOMİ Sinir Basısı Hastaların %95 i: Ağrı ve parestezi.! Genelde segmental, n. ulnaris:

Detaylı

DİSK HERNİLERİ. Prof. Dr. Merih SARIDOĞAN

DİSK HERNİLERİ. Prof. Dr. Merih SARIDOĞAN DİSK HERNİLERİ Prof. Dr. Merih SARIDOĞAN AN Vertebral kolon Hareket yeteneği Vücut desteği - postür ANATOMİ BİYOMEKANİK Vertebra İntervertebral disk Ligamanlar Spinal kord, spinal sinirler Vertebra Bölge

Detaylı

Bel Ağrısında Nöropatik Ağrının Yeri. Prof. Dr. Reyhan Çeliker

Bel Ağrısında Nöropatik Ağrının Yeri. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Bel Ağrısında Nöropatik Ağrının Yeri Prof. Dr. Reyhan Çeliker İçerik l Genel bilgiler l Ağrı tipleri l Bel ağrısı nedenleri l Bel ağrısında l Nosiseptif ağrı ve l Nöropatik ağrı mekanizmaları Genel Bilgiler

Detaylı

Ölümcül Santral Sinir Sistemi Hastalıkları I epidural, subdural, intraparankimal kanamalar

Ölümcül Santral Sinir Sistemi Hastalıkları I epidural, subdural, intraparankimal kanamalar Ölümcül Santral Sinir Sistemi Hastalıkları I epidural, subdural, intraparankimal kanamalar Uzm. Dr. Yusuf Ali Altuncı Ege Ünv. Acil Tıp Anabilim Dalı Olgu 1 25 yaşında inşaat işçisi Yüksekten düşme E2M3V2

Detaylı

OTOLOG YENİLENME HIZLANDIRICISI KAS VE İSKELET SİSTEMİNİ ONARICI, SPOR TRAVMA VE ORTOPEDİK RAHATSIZLIKLARIN TEDAVİLERİNDE YENİLKÇİ BİR PROGRAM

OTOLOG YENİLENME HIZLANDIRICISI KAS VE İSKELET SİSTEMİNİ ONARICI, SPOR TRAVMA VE ORTOPEDİK RAHATSIZLIKLARIN TEDAVİLERİNDE YENİLKÇİ BİR PROGRAM OTOLOG YENİLENME HIZLANDIRICISI YENİLENMEK KENDİ İÇİMİZDE KAS VE İSKELET SİSTEMİNİ ONARICI, SPOR TRAVMA VE ORTOPEDİK RAHATSIZLIKLARIN TEDAVİLERİNDE YENİLKÇİ BİR PROGRAM DENSITY PLATELET GEL ONARICI TIPTA

Detaylı

Futbol Oyuncularında Dizin Eklem Dışı Az Bilinen Sorunları. Dr. Haluk H. Öztekin Dr. Bülent Zeren İzmir, TÜRKİYE

Futbol Oyuncularında Dizin Eklem Dışı Az Bilinen Sorunları. Dr. Haluk H. Öztekin Dr. Bülent Zeren İzmir, TÜRKİYE Futbol Oyuncularında Dizin Eklem Dışı Az Bilinen Sorunları Dr. Haluk H. Öztekin Dr. Bülent Zeren İzmir, TÜRKİYE Amaç 1. Futbol oyuncularında az bilinen ve sıklıkla gözden kaçabilen diz çevresi sorunlarını

Detaylı

Epidural steroid enjeksiyonu: Başarı tahmin edilebilir mi?

Epidural steroid enjeksiyonu: Başarı tahmin edilebilir mi? AĞRI 2011;23(4):147-152 KLİNİK ÇALIŞMA - CLINICAL TRIALS doi: 10.5505/agri.2011.93898 Epidural steroid enjeksiyonu: Başarı tahmin edilebilir mi? Lumbar epidural steroid injection: Is the success rate predictable?

Detaylı

I. YARIYIL (ZORUNLU) İLERİ NÖROFİZYOLOJİ (FTR

I. YARIYIL (ZORUNLU) İLERİ NÖROFİZYOLOJİ (FTR T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) İLERİ NÖROFİZYOLOJİ

Detaylı

SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI

SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI Gülseren PEHLİVAN, Nur CANPOLAT, Şennur ERKUT, Ayşe KESER, Salim ÇALIŞKAN, Lale SEVER İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı

Detaylı

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Beyin Tümörleri Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Sizde mi Diş Sıkıyorsunuz? Diş sıkma ve gıcırdatma, gece ve/veya gündüz oluşabilen istemsiz bir aktivitedir.

Detaylı

Distal Radio Ulnar Eklem Yaralanmaları. Doç. Dr Halil İbrahim Bekler

Distal Radio Ulnar Eklem Yaralanmaları. Doç. Dr Halil İbrahim Bekler Distal Radio Ulnar Eklem Yaralanmaları Doç. Dr Halil İbrahim Bekler DRUJ sorunları sık görülür. Ön kol, bilek fonksiyonlarını bozar. Yaralanma Mekanizması Hiperpronasyonda, ekstansiyonda bilek üzerine

Detaylı

Bel Ağrılı Hastalarda Klinik Muayene Bulguları ve Manyetik Rezonans Görüntüleme Bulguları Arasındaki İlişkinin Araştırılması

Bel Ağrılı Hastalarda Klinik Muayene Bulguları ve Manyetik Rezonans Görüntüleme Bulguları Arasındaki İlişkinin Araştırılması Kocatepe Tıp Dergisi Kocatepe Medical Journal 16:110-115/Nisan/2015 ARAŞTIRMA YAZISI / RESEARCH ARTICLE Bel Ağrılı Hastalarda Klinik Muayene Bulguları ve Manyetik Rezonans Görüntüleme Bulguları Arasındaki

Detaylı

Tanı: Metastatik hastalık için patognomonik bir radyolojik. Tek veya muitipl nodüller iyi sınırlı veya difüz. Göğüs Cerrahisi Hasan Çaylak

Tanı: Metastatik hastalık için patognomonik bir radyolojik. Tek veya muitipl nodüller iyi sınırlı veya difüz. Göğüs Cerrahisi Hasan Çaylak Journal of Clinical and Analytical Medicine Göğüs Cerrahisi Hasan Çaylak Göğüs Cerrahisi Metastatik Akciğer Tümörleri Giriş İzole akciğer metastazlarına tedavi edilemez gözüyle bakılmamalıdır Tümör tipine

Detaylı

Spontan Regrese Olan Lomber Disk Hernisi: Üç Olgu Sunumu

Spontan Regrese Olan Lomber Disk Hernisi: Üç Olgu Sunumu Sinir Sistemi Cerrahisi Derg 4(1):24-28, 2014 doi:10.5222/sscd.2014.024 Spontan Regrese Olan Lomber Disk Hernisi: Üç Olgu Sunumu Olgu Sunumu Mehmet Kara 1, Aram Bakırcı 2, Cem Dinç 3, Celal Ahmet İplikçioğlu

Detaylı

Ankilozan Spondilit Rehabilitasyonu. Prof. Dr.Hidayet Sarı

Ankilozan Spondilit Rehabilitasyonu. Prof. Dr.Hidayet Sarı Ankilozan Spondilit Rehabilitasyonu Prof. Dr.Hidayet Sarı Tanım Özellikle omurgayı tutan ve ankiloza götüren kronik iltihabi sistemik romatizmal hastalıktır. Sakroiliak eklem iltihabı oluşturmak ana bulgusudur.

Detaylı

Nörovasküler Cerrahi Öğretim Ve Eğitim Grubu Hasta Bilgilendirme Formu

Nörovasküler Cerrahi Öğretim Ve Eğitim Grubu Hasta Bilgilendirme Formu Nörovasküler Cerrahi Öğretim Ve Eğitim Grubu Beyin-Omurilik Arteriovenöz Malformasyonları ve Merkezi Sinir Sisteminin Diğer Damarsal Bozuklukları Hasta Bilgilendirme Formu 5 AVM ler Ne Tip Sağlık Sorunlarına

Detaylı

KARACİĞER KİST HİDATİĞİNİN PERKÜTAN TEDAVİSİNDE SEKDİNGER VE TROKAR TEKNİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI. Dr. Mustafa Özdemir

KARACİĞER KİST HİDATİĞİNİN PERKÜTAN TEDAVİSİNDE SEKDİNGER VE TROKAR TEKNİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI. Dr. Mustafa Özdemir KARACİĞER KİST HİDATİĞİNİN PERKÜTAN TEDAVİSİNDE SEKDİNGER VE TROKAR TEKNİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Dr. Mustafa Özdemir Giriş ve Amaç: Girişimsel işlem olarak çeşitli yöntemler geliştirilmiş olmasına rağmen

Detaylı

Erken Dönem Kalça Osteoartritinde Tanım ve Etiyoloji. Dr. Çağatay Uluçay Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi

Erken Dönem Kalça Osteoartritinde Tanım ve Etiyoloji. Dr. Çağatay Uluçay Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Erken Dönem Kalça Osteoartritinde Tanım ve Etiyoloji Dr. Çağatay Uluçay Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalça Osteoartriti Tanım OA hastalığı hem mekanik hem de biyolojik olayların sonucu gelişen eklem

Detaylı

T. C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2013 2014 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III HAREKET SİSTEMİ, NÖROPSİKİYATRİ DERS KURULU

T. C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2013 2014 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III HAREKET SİSTEMİ, NÖROPSİKİYATRİ DERS KURULU T. C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2013 2014 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III HAREKET SİSTEMİ, NÖROPSİKİYATRİ DERS KURULU ( 5. ) DERS KURULU DERS PROGRAMI T. C. MUĞLA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

Detaylı

SPONDİLOLİSTEZİS VE CERRAHİ TEDAVİSİ

SPONDİLOLİSTEZİS VE CERRAHİ TEDAVİSİ SPONDİLOLİSTEZİS VE CERRAHİ TEDAVİSİ Dr.Hakan BOZKUŞ VKV Amerikan Hastanesi, Nöroşirurji Bölümü İTÜ, Fen Bilimleri Enstitüsü Spondilolistezis İlk defa 1772 yılında Herbiniaux un yaptığı zor doğum ile tanımlanıyor

Detaylı

YARA İYİLEŞMESİ. Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger

YARA İYİLEŞMESİ. Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger YARA İYİLEŞMESİ Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger YARA Doku bütünlüğünün bozulmasıdır. Cerrahi ya da travmatik olabilir. Akut Yara: Onarım süreci düzenli ve zamanında gelişir. Anatomik ve fonksiyonel bütünlük

Detaylı

Neden Çankaya Ortopedi?

Neden Çankaya Ortopedi? Neden Çankaya Ortopedi? www.cankayaortopedi.com Tedaviniz ortopedinin alt dallarında uzmanlaşmış bir ekip tarafından bilimselliği kanıtlanmış yöntemlerle yapılır Artroskopi ve Spor Yaralanmaları Artroplasti

Detaylı

DİYABETİK AYAK ENFEKSİYONLARININ KLİNİK SINIFLANDIRMASI

DİYABETİK AYAK ENFEKSİYONLARININ KLİNİK SINIFLANDIRMASI DİYABETİK AYAK ENFEKSİYONLARININ KLİNİK SINIFLANDIRMASI DR. GÜLİZ UYAR GÜLEÇ ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ TıP FAKÜLTESİ ENFEKSİYON H. VE KLİNİK MİK. AD- AYDIN UDAİS 2014 Giriş Diyabetin en sık ve ciddi

Detaylı

27.09.2012. Akut sırt ağrısı: 6 hafta Subakut sırt ağrısı: 6 12 hafta. Kronik sırt ağrısı: 12 hf

27.09.2012. Akut sırt ağrısı: 6 hafta Subakut sırt ağrısı: 6 12 hafta. Kronik sırt ağrısı: 12 hf Travma Biyomekanik yaralanmalar Dejenerasyon İnflamasyon (artrit) İnfeksiyon (diskit, menenjit, epidural abse) İnfiltrasyon (metastatik kanser, spinal kord tm) Kompresyon (epidural hematom, abse) Atravmatik

Detaylı

SPİNAL TRAVMA. Dr. Cem Çallı. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı, Nöroradyoloji Bilim Dalı

SPİNAL TRAVMA. Dr. Cem Çallı. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı, Nöroradyoloji Bilim Dalı SPİNAL TRAVMA Dr. Cem Çallı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı, Nöroradyoloji Bilim Dalı SPİNAL TRAVMA Yılda 5 / 100.000 Genç erkeklerde sık (16-25 yaş) Etiyoloji: 1-Trafik kazaları

Detaylı

Foot Drop Gelişen Olguda EMG Tetiklemeli Elektrostimulasyon (Mentamove Metodu) ile Fonksiyonel İyileşme

Foot Drop Gelişen Olguda EMG Tetiklemeli Elektrostimulasyon (Mentamove Metodu) ile Fonksiyonel İyileşme Foot Drop Gelişen Olguda EMG Tetiklemeli Elektrostimulasyon (Mentamove Metodu) ile Fonksiyonel İyileşme Olgu Sunumu Dr. Mustafa Akgün*, Dr. Zehra Akgün**, Dr. Christoph Garner**** Bursa Devlet Hastanesi,

Detaylı

Aksiyal SpA da Güncellenmiş ASAS anti-tnf Tedavi Önerileri ve Hedefe Yönelik Tedavi Stratejileri

Aksiyal SpA da Güncellenmiş ASAS anti-tnf Tedavi Önerileri ve Hedefe Yönelik Tedavi Stratejileri Aksiyal SpA da Güncellenmiş ASAS anti-tnf Tedavi Önerileri ve Hedefe Yönelik Tedavi Stratejileri Prof.Dr. M.Pamir ATAGÜNDÜZ Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Romatoloji Bilim Dalı 11 Nisan 2014 Ana Başlıklar

Detaylı

ACİL-ORTOPEDİ TRAVMATOLOJİ BLOĞU. 1.Grup 3.Grup 2.Grup 4.Grup. Sayfa 1

ACİL-ORTOPEDİ TRAVMATOLOJİ BLOĞU. 1.Grup 3.Grup 2.Grup 4.Grup. Sayfa 1 1.Grup 3.Grup 2.Grup 4.Grup ACİL-ORTOPEDİ TRAVMATOLOJİ BLOĞU 31.8.2015 16.11.2015 8.2.2016 18.4.2016 08:30 Eklem ağrısı / şişliği Atst Aylin REZVANİ FİZİK TEDAVİ PAZARTESİ Artrit T Aylin REZVANİ FİZİK

Detaylı

Yrd. Doç. Dr : Tanju ÇELİK MKÜ. Tıp Fak.

Yrd. Doç. Dr : Tanju ÇELİK MKÜ. Tıp Fak. Yrd. Doç. Dr : Tanju ÇELİK MKÜ. Tıp Fak. Ağrı Ağrının tanımı Uluslararası Ağrı Araştırmaları Teşkilâtı tarafından 1979 yılında şu şekilde yapılmıştır: "Ağrı, vücudun herhangi bir yerinden kaynaklanan,

Detaylı

5. SINIF 5.GRUP 1.KURUL HAREKET SİSTEMİ HASTALIKLARI 5. S I N I F - 5. G R U P 1. D E R S K U R U L U

5. SINIF 5.GRUP 1.KURUL HAREKET SİSTEMİ HASTALIKLARI 5. S I N I F - 5. G R U P 1. D E R S K U R U L U 5. S I N I F - 5. G R U P 1. D E R S K U R U L U H A R E K E T S İ S T E M İ H A S T A L I K L A R I ( 0 6 N İ S A N 2 0 1 5 2 9 M A Y I S 2 0 1 5 ) Dekan : Prof. Dr. Enver İHTİYAR Dekan Yardımcısı (Eğitimden

Detaylı

İNTRAMÜSKÜLER ENJEKSİYON SONRASINDA NELERİ TAKİP ETMELİYİZ?

İNTRAMÜSKÜLER ENJEKSİYON SONRASINDA NELERİ TAKİP ETMELİYİZ? İNTRAMÜSKÜLER ENJEKSİYON SONRASINDA NELERİ TAKİP ETMELİYİZ? Hem. Oya SAĞIR Bahçelievler Aile Hastanesi Eğitim ve Gelişim Hemşiresi Hazırlanma Tarihi: 10 Eylül 2013 Sunum Akışı İntramüsküler Enjeksiyon

Detaylı

Türk Nöroşirürji Derneği. Spinal ve Periferik Sinir Cerrahisi Öğretim ve Eğitim Grubu. Temel Eğitim Programı (STEP) 5. Dönem, II.

Türk Nöroşirürji Derneği. Spinal ve Periferik Sinir Cerrahisi Öğretim ve Eğitim Grubu. Temel Eğitim Programı (STEP) 5. Dönem, II. Türk Nöroşirürji Derneği Spinal ve Periferik Sinir Cerrahisi Öğretim ve Eğitim Grubu Temel Eğitim Programı (STEP) 5. Dönem, II. Modül 28-31 Mayıs 2015 Trabzon 28 Mayıs 2015 Perşembe 14:00-18:00 KAYIT VE

Detaylı

İSKEMİK BARSAĞIN RADYOLOJİK OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ. Dr. Ercan Kocakoç Bezmialem Vakıf Üniversitesi İstanbul

İSKEMİK BARSAĞIN RADYOLOJİK OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ. Dr. Ercan Kocakoç Bezmialem Vakıf Üniversitesi İstanbul İSKEMİK BARSAĞIN RADYOLOJİK OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ Dr. Ercan Kocakoç Bezmialem Vakıf Üniversitesi İstanbul Öğrenim hedefleri Mezenterik vasküler olay şüphesi ile gelen hastayı değerlendirmede kullanılan

Detaylı

Değerlendirme. Seksüel Anamnez Detaylı bir medikal ve psikolojik anamnez Partnerle görüşme Medikal anamnez Seksüel anamnez

Değerlendirme. Seksüel Anamnez Detaylı bir medikal ve psikolojik anamnez Partnerle görüşme Medikal anamnez Seksüel anamnez Dr. MANSUR DAĞGÜLLİ Epidemiyoloji Memnun edici seksüel performansa izin verecek yeterli ereksiyonu sağlamak ve devam ettirmedeki kalıcı yetersizlik Hem etkilenen kişiler hem de onların partner ve ailelerinin

Detaylı

5. SINIF 2.GRUP 1.KURUL HAREKET SİSTEMİ HASTALIKLARI 5.SINIF- 2.GRUP 1.DERS KURULU

5. SINIF 2.GRUP 1.KURUL HAREKET SİSTEMİ HASTALIKLARI 5.SINIF- 2.GRUP 1.DERS KURULU - 2.GRUP 1.DERS KURULU HAREKET SİSTEMİ HASTALIKLARI (13 EKİM 2014 05 ARALIK 2014) Dekan : Prof. Dr. Bekir YAŞAR Dekan Yardımcısı (Eğitimden Sorumlu) : Prof. Dr. Hüseyin İLHAN Başkoordinatör : Prof. Dr.

Detaylı

Endometriozis. (Çikolata kisti)

Endometriozis. (Çikolata kisti) Endometriozis (Çikolata kisti) Bugün Neler Konuşacağız? Endometriozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Ne Sıklıkta Görülür? Hangi Sorunlara Neden Olur? Nasıl Tanı Konur? Nasıl Tedavi Edilir? Endometriozis

Detaylı

Sevgili Meslektaşlarım,

Sevgili Meslektaşlarım, Sevgili Meslektaşlarım, TOTBİD TOTEK 20 Yeterlilik Sınavı. aşaması 2 Ekim Pazar günü İzmir'de Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi amfisinde yapılacaktır. Sınavda 00 adet soru sorulacaktır. Sınav başvuruları

Detaylı

Kronik Pankreatit. Prof. Dr.Ömer ŞENTÜRK KOÜ Gastroenteroloji, KOCAELİ

Kronik Pankreatit. Prof. Dr.Ömer ŞENTÜRK KOÜ Gastroenteroloji, KOCAELİ Kronik Pankreatit Prof. Dr.Ömer ŞENTÜRK KOÜ Gastroenteroloji, KOCAELİ Tanım Pankreasın endokrin ve ekzokrin yapılarının hasarı, fibröz doku gelişimi ile karakterize inflamatuvar bir olay Olay histolojik

Detaylı

Beyin ve Sinir Cerrahisi. (Nöroşirürji)

Beyin ve Sinir Cerrahisi. (Nöroşirürji) Beyin ve Sinir Cerrahisi (Nöroşirürji) BR.HLİ.016 Beyin, omurilik ve sinir hastalıklarının cerrahi tedavisi ile ilgilenen Beyin ve Sinir Cerrahisi bölümümüz, tecrübeli ve konusunda yetkin hekim kadrosu

Detaylı

Hazırlayan ekip : Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çalışma Grubu. Üyeler - Dr.Baktash Morrad - Dr.Ayşe Hüseyinoğlu - Dr.

Hazırlayan ekip : Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çalışma Grubu. Üyeler - Dr.Baktash Morrad - Dr.Ayşe Hüseyinoğlu - Dr. Genç Kardiyologlar Grup Sorumlusu - Prof.Dr.Oktay Ergene Bilimsel İçeriğin Değerlendirilmesi, Son Düzenleme - Prof.Dr. Recep Demirbağ Düzenleme, Gözden Geçirme - Uz.Dr.Rida Berilğen - Uz.Dr.Barış Düzel

Detaylı

Genç EriĢkinde Kalça Ağrısı Klinik Değerlendirme & Görüntüleme. PROF DR UĞUR ġayli YEDĠTEPE ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ ORTOPEDĠ VE TRAVMATOLOJĠ

Genç EriĢkinde Kalça Ağrısı Klinik Değerlendirme & Görüntüleme. PROF DR UĞUR ġayli YEDĠTEPE ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ ORTOPEDĠ VE TRAVMATOLOJĠ Genç EriĢkinde Kalça Ağrısı Klinik Değerlendirme & Görüntüleme PROF DR UĞUR ġayli YEDĠTEPE ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ ORTOPEDĠ VE TRAVMATOLOJĠ FAS (FAİ) Gençlerde-sporcularda Kalça ağrısı ve OA Femur

Detaylı

Diyabetik Retinopati Tanı, Takip ve Tedavisi

Diyabetik Retinopati Tanı, Takip ve Tedavisi Diyabetik Retinopati Tanı, Takip ve Tedavisi Diyabeti olan her hasta diyabetik retinopati riski taşır. Gözün anatomisi nedeni (resim 1a) ile iyi görüyor olmak göz sağlığının kusursuz olduğu göstermez,

Detaylı

MENENJİTLİ OLGULARIN KLİNİK VE LABORATUAR ÖZELLİKLERİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ

MENENJİTLİ OLGULARIN KLİNİK VE LABORATUAR ÖZELLİKLERİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ MENENJİTLİ OLGULARIN KLİNİK VE LABORATUAR ÖZELLİKLERİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ Mine SERİN 1, Ali CANSU 1, Serpil ÇELEBİ 2, Nezir ÖZGÜN 1, Sibel KUL 3, F.Müjgan SÖNMEZ 1, Ayşe AKSOY 4, Ayşegül

Detaylı

Multipl Myeloma da PET/BT. Dr. N. Özlem Küçük Ankara Üniv. Tıp Fak. Nükleer Tıp ABD

Multipl Myeloma da PET/BT. Dr. N. Özlem Küçük Ankara Üniv. Tıp Fak. Nükleer Tıp ABD Multipl Myeloma da PET/BT Dr. N. Özlem Küçük Ankara Üniv. Tıp Fak. Nükleer Tıp ABD İskelet sisteminin en sık görülen primer neoplazmı Radyolojik olarak iskelette çok sayıda destrüktif lezyon ve yaygın

Detaylı

SAFRA KESESİ HASTALIKLARI

SAFRA KESESİ HASTALIKLARI SAFRA KESESİ HASTALIKLARI Oktay Eray EPİDEMİYOLOJİ Sıklıkla safra kesesi ve kanalındaki tıkanıklıklara bağlıdır. Safra kesesi taşları oldukça yaygın ve çoğu semptomsuzdur. Yılda %2 si, 10 yılda %15 i semptomatik

Detaylı

Omuz Ağrısı olan Hastaya Yaklaşım. Anatomi. Anatomi. Dr.Erkan Göksu Acil Tıp A.D. Omuz kompleksi:

Omuz Ağrısı olan Hastaya Yaklaşım. Anatomi. Anatomi. Dr.Erkan Göksu Acil Tıp A.D. Omuz kompleksi: Omuz Ağrısı olan Hastaya Yaklaşım Dr.Erkan Göksu Acil Tıp A.D. Anatomi Omuz kompleksi: Humerus Klavikula Skapula tarafından oluşturulmuştur. Omuz eklemini oluşturan kemik yapı Anatomi Dört eklem Akromioklavikular

Detaylı

MYOLOGIA CRUSH SENDROMU. Dr. Nüket Göçmen Mas

MYOLOGIA CRUSH SENDROMU. Dr. Nüket Göçmen Mas MYOLOGIA CRUSH SENDROMU Dr. Nüket Göçmen Mas Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Anatomi AD Kas hücresi ve kas dokusu Kısalma özelliğini taşıyan hücreye kas hücresi denir. Bunların oluşturduğu dokuya

Detaylı