Journal of Cell and Molecular Biology

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Journal of Cell and Molecular Biology"

Transkript

1 Journal of Cell and Molecular Biology Volume 9 No 2 December Circadian rhythm genes in cancer Tunneling nanotubes Genetic screening of Turkish barley genotypes Strontium ranelate induces genotoxicity

2 Journal of Cell and Molecular Biology Volume 9 Number 2 December 2011 İstanbul-TURKEY

3 Editor-in-Chief Nagehan ERSOY TUNALI Haliç University Faculty of Arts and Sciences Journal of Cell and Molecular Biology Founder Gündüz GEDİKOĞLU President of Board of Trustee Rights held by A. Sait SEVGENER Rector Correspondence Address: Journal of Cell and Molecular Biology Haliç Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi, Sıracevizler Cad. No:29 Bomonti Şişli İstanbul-Turkey Phone: Fax: Journal of Cell and Molecular Biology is indexed in ULAKBIM, EBSCO, DOAJ, EMBASE, CAPCAS, EMBiology, Socolar, Index COPERNICUS, Open J-Gate, Chemical Abstracts and Genamics JournalSeek ISSN Printed at MART Printing House Editorial Board M. Baki YOKEŞ Kürşat ÖZDİLLİ Nural BEKİROĞLU Emel BOZKAYA M.Burcu IRMAK YAZICIOĞLU Mehmet OZANSOY Aslı BAŞAR Editorial Assistance Ozan TİRYAKİOĞLU Özlem KURNAZ Advisory Board A.Meriç ALTINÖZ, Istanbul, Turkey Tuncay ALTUĞ, İstanbul, Turkey Canan ARKAN, Munich, Germany Aglaia ATHANASSIADOU, Patras, Greece E. Zerrin BAĞCI, Tekirdağ, Turkey Şehnaz BOLKENT, İstanbul, Turkey Nihat BOZCUK, Ankara, Turkey A. Nur BUYRU, İstanbul, Turkey Kemal BÜYÜKGÜZEL, Zonguldak, Turkey Hande ÇAĞLAYAN, İstanbul, Turkey İsmail ÇAKMAK, İstanbul, Turkey Ayla ÇELİK, Mersin, Turkey Adile ÇEVİKBAŞ, İstanbul, Turkey Beyazıt ÇIRAKOĞLU, İstanbul, Turkey Fevzi DALDAL, Pennsylvania, USA Zihni DEMİRBAĞ, Trabzon, Turkey Gizem DİNLER DOĞANAY, İstanbul, Turkey Mustafa DJAMGÖZ, London, UK Aglika EDREVA, Sofia, Bulgaria Ünal EGELİ, Bursa, Turkey Anne FRARY, İzmir, Turkey Hande GÜRER ORHAN, İzmir, Turkey Nermin GÖZÜKIRMIZI, İstanbul, Turkey Ferruh ÖZCAN, İstanbul, Turkey Asım KADIOĞLU, Trabzon, Turkey Maria V. KALEVITCH, Pennsylvania, USA Nevin Gül KARAGÜLER, İstanbul, Turkey Valentine KEFELİ, Pennsylvania, USA Meral KENCE, Ankara, Turkey Fatma Neşe KÖK, İstanbul, Turkey Uğur ÖZBEK, İstanbul, Turkey Ayşe ÖZDEMİR, İstanbul, Turkey Pınar SAİP, Istanbul, TURKEY Sevtap SAVAŞ, Toronto, Canada Müge TÜRET SAYAR, İstanbul, Turkey İsmail TÜRKAN, İzmir, Turkey Mehmet TOPAKTAŞ, Adana, Turkey Meral ÜNAL, İstanbul, Turkey İlhan YAYLIM ERALTAN, İstanbul, Turkey Selma YILMAZER, İstanbul, Turkey Ziya ZİYLAN, İstanbul, Turkey

4 Journal of Cell and Molecular Biology CONTENTS Volume 9 Number 2 December 2011 Review Articles The role of circadian rhythm genes in cancer Kanserde sirkadiyan ritim genlerinin rolü H. ATMACA and S. UZUNOĞLU Tunneling nanotubes Crossing the bridge M. McGOWAN Research Articles Genetic screening of Turkish barley genotypes using simple sequence repeat markers H. SİPAHİ Strontium ranelate induces genotoxicity in bone marrow and peripheral blood upon acute and chronic treatment A. ÇELİK, S. YALIN, Ö. SAĞIR, Ü. ÇÖMELEKOĞLU and D. EKE Cloning, expression, purification, and quantification of the 17% N- terminal domain of apolipoprotein b-100 H. M. KHACHFE and D. ATKINSON Cysteine protease from the malaria parasite, Plasmodium bergheipurification and biochemical characterization E. AMLABU, A. J. NOK, H. M. INUWA, B. C. AKIN-OSANAIYE and E. HARUNA Optimization of cellulase enzyme production from corn cobs using Alternaria alternata by solid state fermentation A. IJAZ, Z. ANWAR, Y. ZAFAR, I. HUSSAIN, A. MUHAMMAD, M. IRSHAD and S. MEHMOOD Guidelines for Authors 57 Front cover image: The DNA puzzle, Shutterstock image ID:

5

6 Journal of Cell and Molecular Biology 9(2):1-10, 2011 Review Article 1 Haliç University, Printed in Turkey. Kanserde sirkadiyan ritim genlerinin rolü The role of circadian rhythm genes in cancer Harika ATMACA and Selim UZUNOĞLU * Celal Bayar University, Faculty of Arts and Sciences, Department of Biology, Manisa, Turkey. (* author for correspondence Received: 27 October 2011; Accepted: 9 December 2011 Abstract Circadian (In Latin: Circa=around, Diem=day) rhythm describes the processes of 24 hour oscillations in the living systems. At the cellular level, circadian rhythm is controlled by a molecular network with positive and negative feedbacks. The known critical elements in the positive feedback loop are Clock and Bmal1; the ones in complementary negative feedback are mainly Period and Cryptochrome genes. In cancer, which is an important health problem today, dysregulation of circadian rhythm is an important risk factor. In this review, circadian rhythm genes involved in cell proliferation, apoptosis, DNA repair, metabolism, detoxification and response to DNA damage and their roles in cancer development are summarized. Keywords: Circadian rhythm, cancer, period, cryptochrome, molecular clock Özet Sirkadiyan (Latince: circa=yaklaşık, diem=gün) ritim canlı sistemlerdeki 24 saatlik dalgalanmalara maruz olayları tanımlar. Hücresel seviyede bakıldığında sirkadiyan ritim, pozitif ve negatif geribildirimler içeren moleküler bir ağ tarafından kontrol edilir. Pozitif geribildirim döngüsünde bilinen kritik elementler Clock ve Bmal1, tamamlayıcı negatif geribildirimde ise Period ve Cryptochrome genleridir. Günümüzde önemli bir sağlık sorunu olan kanserde sirkadiyan ritmin bozulması önemli bir risk faktörüdür. Bu derlemede hücre çoğalması, apoptoz, DNA tamiri, metabolizma, detoksifikasyon ve DNA hasarına cevapla ilişkili sirkadiyan ritim genleri ve kanser oluşumundaki rolleri özetlenmiştir. Anahtar Sözcükler: Sirkadiyan ritim, kanser, periyot, kriptokrom, moleküler saat Kısaltmalar listesi Clock: Circadian Locomotor Output Cycles Kaput, Bmal1: Brain-muscle-arnt-like 117 protein 1, CRY: Cryptochrome, PER: Period homolog 1, E-box: Enhancer box, ROR: Retinoid-related orphan receptor-alpha, REV-ERBα: Nuclear receptor Rev-ErbA-alpha, NONO: Non-POU domain containing, octamer-binding, DEC: Deleted in esophageal cancer 1, CYP2A5: Cytochrome P450 2A5, CYP2C50: Cytochrome P450 2C50, CES3: Carboxylesterase 3, MDR1: ATP-binding cassette, sub-family B (MDR/TAP), member 1, Npas2: Neuronal PAS domain protein 2, Fas: TNF receptor superfamily, member 6, Bax: BCL2-associated X protein, c-myc: Cell division cycle associated 7, Chk1: CHK1 checkpoint homolog, Chk2: CHK2 checkpoint homolog, Atr1: Ataxia telangiectasia and Rad3 related, Jak2: Janus kinase 2, ER: Estrogen receptor, Pbef: Pre- B- cell colony- enhancing factor, Akt1: V-akt murine thymoma viral oncogene homolog 1, Cdk2: Cyclin-dependent kinase 2, TGFβ: Transforming growth factor, beta, EGF: Epidermal growth factor, CCL5: Chemokine (C-C motif) ligand 5, BDKRB2: Bradykinin receptor B2, SP100: SP100 nuclear antigen, Wee1: WEE1 homolog, Mdm-2: Mdm2 p53 binding protein homolog (mouse), Gadd45: Growth arrest and DNA-damage-inducible

7 2Harika ATMACA and Selim UZUNOĞLU Giriş Uzay zamanda gerçekleşen canlılık fenomenleri, süreç bakımından da kontrole tabidir. Hücredeki her bir molekül, belirli bir zamanda sentezlenir, belirli bir süre fonksiyonunu icra eder ve belli bir sürenin sonunda da yıkıma maruz kalır. Bu perspektiften bakıldığında, hücresel olayların düzenlenmesinde ve kontrolünde zamanlama ve süreyi kontrol eden genler ve bunların ürünleri olan proteinler vardır. Zaman ve sürenin ölçüm ve kontrolünde rol alan biyolojik moleküllerin ve bunların sentezinden sorumlu genetik elementlerin anlaşılması kanser başta olmak üzere birçok hastalığın mekanizmasını çözümlemede önemlidir. Zamanlama ve süre perspektifinden canlılık olayları incelendiğinde, osilasyon, periyot ve ritimlerin sağlıklı hücresel faaliyetler için kritik rol oynadığı görülür (Tablo 1). Tablo 1. Genlerin aktivasyon düzeyleri, süreler, biyolojik fonksiyonlar ve araştırma alanları (Rossi, 2002). Gen Aktivasyonundaki Düzeyler Evrimsel süreçlerde aktif olan genler Yaklaşık Süre Temel Fonksiyon Araştırma Alanı Jeolojik devirler Çeşitliliğin kökeni Evrimsel biyoloji Kalıtım Esnasında aktif olan genler Nesiller arası Replikasyon ve rekombinasyon Genetik Gelişim sırasında aktif olan genler Bir ömür boyu Büyüme Embriyoloji Canlılığın devamı için gerekli/sürekli aktif genler Günlük- Haftalık Metabolizma Fonksiyonel genom bilimi Sirkadiyan ritime göre aktifleşen genler Sirkadiyan Sistem fonksiyonlarının Senkronizasyonu Kronobiyoloji Geç cevapta aktifleşen genler 4-8 saat İmmunite İmmunoloji Erken cevabın ortalarında aktive olan genler 1-2 saat Çevresel cevap Fiziko-nöroimmunoloji Davranışlara cevap olarak aktive olan genler Değişken saatlik dilimler Uyanıklık, uyku, ruh hali Psikoloji Fizyolojik değişikliklere bağlı olarak aktive olan genler Erken cevabın başında hızlıca aktive olan genler Dakikalar-Saatler Hafıza, öğrenme Nöroloji Saniyeler- Dakikalar Uyarılma, stres Psikobiyoloji

8 Sirkadiyan ritim genleri ve kanser 3 Öyle ki, biyolojik ritimler tek hücreli organizmalardan memelilere kadar bütün canlılarda mevcuttur (Waterhouse J, 1999). Örneğin nörotransmitter ve reseptör sayısındaki değişiklikler, kan basıncı, vücut sıcaklığındaki dalgalanmalar, uyku-uyanıklık, hatta DNA replikasyonunun bile gün içinde değişiklikler gösteren ritimleri vardır (Waterhouse J, 1999; Lowrey ve Takahashi, 2004). Bu ritimlerden biri sirkadiyan ritim (Latince: circa=yaklaşık, diem=gün) olup, canlılardaki 24 saatlik dilimdeki dalgalanmalara maruz olayları tanımlar. Sirkadiyan ritimler hücre, organ, endokrin sistem ve organizma ölçeğinde gözlenir. Sirkadiyan ritimlerin kontrolünde hem genetik faktörler hem de çevresel uyaranlar rol oynar. Çevresel uyaranların sirkadiyan genlerinin okunmasını nasıl düzenlediği ise epigenetik faktörler tarafından belirlenir. Dolayısıyla, hücresel olayların zamanlaması ve süresinin kontrolünde genetik, epigenetik ve çevresel uyaranlar birlikte etkileşir. Sirkadiyan ritmin temel moleküler mekanizması Memelilerde organizma ölçeğinde gözlenen sirkadiyan ritmin düzenlenmesinde Epifiz bezi ve Suprakiazmatik çekirdek rol oynar (Kondratov ve ark., 2007). Hücresel ölçekte bakıldığında ise sirkadiyan ritim, pozitif ve negatif geribildirimler içeren moleküler bir ağ tarafından kontrol edilir (Lowrey ve Takahashi, 2004; Ko ve Takahashi, 2006; Son ve ark., 2011). Bu ağın pozitif geribildirim döngüsündeki moleküler oyuncular Clock ve Bmal1 isimli transkripsiyon faktörü kodlayan genlerdir. Her iki transkripsiyon faktörü de Basic helix-loop-helix (bhlh)-pas transkripsiyon faktör ailesine aittir. Bunların özelliği benzer motiflere sahip ortak domeynler içermeleridir (McGuire ve ark., 1995). Örneğin, PAS domeyni hem bhlh transkripsiyon faktörlerinde hem de Drosophila daki Period isimli sirkadiyan geninde bulunur. Bu faktörler genellikle hücre tipi farklılaşmasının düzenlenmesinde ve çoğalmada görev alan proteinlerin transkripsiyonundan sorumludur (McGuire ve ark., 1995). Heterodimer formunda aktifleşen Clock ve Bmal1 proteinleri, Period ve Cryptochrome gibi sirkadiyan ritim genlerinin transkripsiyonunu düzenler. Memelilerde sirkadiyan ritimleri düzenleyici genlerin transkripsiyonunu zenginleştirici dizilerden biri E-box cis elementi olup, Period ve Cryptochrome genlerinin ortak özelliği bu diziye sahip olmalarıdır. Clock ve Bmal1 heterodimeri de bu bölgeye bağlanarak transkripsiyonu başlatırlar (Lowrey ve Takahashi, 2004; Ko ve Takahashi, 2006) (Şekil 1). Genomun sağlıklı işleyişi ağ tabanlı moleküler etkileşimlerle düzenlendiğinden, sirkadiyan ritim genlerinin sentezini kontrol eden Bmal1 transkripsiyon faktörü de kontrole tabidir. Bu kontrol retinoik asit reseptörle ilişkili orphan nükleer reseptörleri olan ROR ve REV-ERB molekülleri ile gerçekleştirilir. RORα, Bmal1 geninin transkripsiyonunu başlatırken, REV-ERB ise bu transkripsiyonu baskılar (Ko ve Takahashi, 2006). Diğer bir ifadeyle; ROR ve REV-ERB molekülleri Bmal1 in transkripsiyonunu kontrol ederken, Clock/Bmal1 heterodimeri de bu nükleer reseptörlerin sentezini kontrol eder (Lowrey ve Takahashi, 2004; Ko ve Takahashi, 2006). Bu döngünün negatif geribildirim oyuncuları ise Period ve Cryptochrome genleridir. Memelilerde sirkadiyan ritim, bu genlerin transkripsiyon ve translasyonunun döngüsel geribildirimi ile düzenlenir. Period ve Cryptochrome genlerinin transkripsiyonunu Clock/Bmal1 heterodimeri başlatırken, transkripsiyonunu kendisi engeller. Açarsak; Period/Cryptochrome heterodimeri geri beslemeyle kendi sentezini kontrol eder. Bu pozitif ve negatif geribildirim döngülerindeki proteinlerin stabiliteleri ve nükleer translokasyonları fosforilasyon ve übikütinlenme işlemleri ile de düzenlenir. Fosforilasyon işleminde Kazein kinaz 1 ε (CK1ε), Kazein kinaz 1 δ (CK1δ), NONO moleküllerinin rol oynadığı gösterilmiştir (Lowrey ve Takahashi, 2004; Ko ve Takahashi, 2006) (Şekil 1). Sirkadiyan osilasyonunun çevrimi, moleküler osilatörler tarafından transkripsiyon ve translasyonun otomatik olarak düzenlenmesi neticesinde gerçekleşir. Bu mekanizmada PER1 ve PER2 genlerinin promotor bölgesinde bulunan E-box (CACGT[G/T]) bölgesi kritik öneme sahiptir. Bmal1 ve Clock proteinleri kompleks oluşturarak bu bölgeye bağlanır ve E-box bölgesi içeren PER

9 4Harika ATMACA and Selim UZUNOĞLU genlerinin transkripsiyonu ve translasyonu başlatılır. Sentezlenen PER proteinleri çekirdeğe aktarılır, burada CRY proteini ile heterodimer oluşturur. Bu heterodimer ise E-box bölgesine bağlanarak, transkripsiyonun tekrar başlamasını engeller. Belli bir süre sonra PER/CRY baskılayıcı kompleksi yıkılır, Clock/Bmal1 heterodimeri tekrar E-box bölgesine bağlanır ve transkripsiyon döngüsü yeniden başlatılır. Yardımcı döngüler (REV-ERBα, RORα, DEC) de, osilasyon özelliği gösteren bu temel döngünün düzenlenmesinde rol oynar (Okamura ve ark., 2010; Son ve ark., 2011). Zamanlama ve süreç kontrolü canlılığın her ölçeğinde hayati bir faktördür. Zamanlama ve süreç noktasında gerçekleşecek herhangi bir hata kendi ölçeğinde sorunlara yol açar. Canlılığın en temel fonksiyonel birimi olan hücrede ve çok hücreli organizmalarda sirkadiyan ritmin bozulması birçok hastalığa zemin hazırlar. Şekil 1. Memelilerde saat genlerinin transkripsiyon-translasyonunun döngüsel geri bildirimi. Günümüzde pek çok insanın ölümüne neden olan kanserde sirkadiyan ritmin bozulması önemli bir risk faktörü olmakla beraber, aralarındaki ilişki net olarak aydınlatılamamıştır. Hücre çoğalması, apoptoz, DNA tamiri, metabolizma, detoksifikasyon ve DNA hasarına cevap gibi hücresel olaylar sirkadiyan ritim ile kontrol edilir (Mongrain ve Cermakian, 2009; Rana ve Mahmood, 2010). İlaçların farmakokinetiği (emilim, dağılım, metabolizma ve atılım) sirkadiyan saat tarafından kontrol edilir. Metabolizma ve detoksifikasyonun ana işlemcisi olan karaciğer, sirkadiyan ritimler üretebilen bir biyolojik saat gibidir. Bir çalışmada, sıçan karaciğerinde 3906 genin zamana bağlı ekspresyon profilleri araştırılmış, 67 genin ekspresyonunun sirkadiyan ritim gösterdiği bulunmuştur (Ohdo ve ark., 2011). Sirkadiyan ritim gösteren bu genlerin transkripsiyonun düzenlenmesinde, ilaç metabolizmasında, iyon taşınımında, sinyal iletiminde ve immün cevapta rol alan genler olduğu gösterilmiştir. Sirkadiyan saat, özellikle PAR domaini içeren temel lösin fermuar (PAR bzip) motifli transkripsiyon faktörlerinin ekspresyon profillerini kontrol eder. Bu faktörler ise karaciğerde ksenobiyotik detoksifikasyon sisteminin koordinasyonunda iş gören enzimlerin (CYP2A5, CYP2C50 ve CES3) ifadesini düzenler. PAR bzip transkripsiyon faktörleri mutant olan farelerde ilaç metabolizmasıyla ilgili enzimlerin (karboksilesterazlar, sitokrom p450 enzimleri, glutatyon-s-transferaz enzimleri, p450 oksiredüktaz, sulfotransferazlar gibi) ekspresyon profillerinin değiştiği gösterilmiştir. Ayrıca, kanserde çoklu ilaç direncinden sorumlu P-glikoprotein in (MDR1a) ifade

10 Sirkadiyan ritim genleri ve kanser 5 profilindeki 24 saatlik değişikliklerin sirkadiyan saatin moleküler bileşenleri tarafından düzenlendiği saptanmıştır (Ohdo ve ark., 2011). Sirkadiyan ritmi düzenleyen genler aynı zamanda hücre döngüsünde rol alan çeşitli transkripsiyon faktörlerini, tümör baskılayıcı genleri ve bazı kaspazların sentezini de kontrol eder (Rana ve Mahmood, 2010). Bu nedenledir ki, sirkadiyan ritim genleri hücre çoğalması ve apoptoz gibi kanserle ilişkili biyolojik olayları önemli ölçüde etkiler. Ancak moleküler mekanizmaları detaylı olarak açıklanamamıştır. Kanserle ilişkili sirkadiyan ritim genleri Kanserle ilişkili sirkadiyan ritim genleri son yıllarda tanımlanmaya başlanmıştır (Tablo 2). Bu genlerden yoğun olarak araştırılan bazılarına kısaca değinilecektir. Clock geni Clock (Circadian Locomotor Output Cycles Kaput), memelilerde tanımlanan ilk sirkadiyan ritim genidir (Sehgal, 2004). Clock proteini, Bmal1 ile dimer formu oluşturduğunda E-box düzenleyici elementlerine bağlanarak, hedef genlerin ifadesini artırır (Ko ve Takahashi, 2006; Mongrain ve Cermakian, 2009). Clock geninin susturulduğu deneysel çalışmalarda yapılan mikroarray analizleri, kanserli dokularda karsinogenez ile ilişkili pek çok molekülde değişiklikler olduğunu ortaya koymuştur. Bu nedenle Clock geninin onkojenik karaktere sahip olduğu belirtilmiştir (Sehgal, 2004, Rana ve Mahmood, 2010). Clock geni mutasyona uğramış farelerle yapılan çalışmalarda, hücre döngüsü inhibitörü genlerinin (p21, p27, Chk1, Chk2 ve Atr1) transkripsiyonunda yüksek düzeyde artış, proliferasyonda rol oynayanlarda ise (Jak2, ER, Pbef, Akt1, Cdk2, cyclin D3 ve cyclin E1, TGFβ, EGF) anlamlı azalış tespit edilmiştir (Miller ve ark., 2006). Bu veriler Clock geninin hücre döngüsündeki önemini ortaya koymaktadır. 441 meme kanseri hastasının doku örnekleriyle yapılan bir mikroarray çalışmasında, hücre döngüsü düzenlenmesi ve meme kanseri progresyonu ile bağlantılı bir gen olan CCL5 in transkripsiyonunda 2.9 kat artış bulunmuştur. Epiteliyal meme hücrelerinin çoğalmasını indükleyen BDKRB2 geninin transkripsiyonunda 2.1 kat, metastazın indüklenmesi, meme kanseri progresyonu ve kötü prognozla bağlantılı SP100 geninin transkripsiyonunda 2.3 kat azalma görülmüştür. Clock geninin kontrol grubuna göre daha fazla ifade edildiği, östrojen/progesteron reseptör negatif grupta, pozitif olanlara göre ifadesinin daha fazla olduğu gösterilmiştir. Ayrıca, hipermetilasyonla Clock geninin transkripsiyonunun engellenmesi ile meme kanseri progresyonundaki yavaşlama arasında bağlantı bulunmuştur (Hoffman ve ark., 2010a). Literatürdeki çalışmalarda meme kanseri (Zhu ve ark., 2005), prostat kanseri (Chu ve ark., 2008) ve non-hodgkin lenfoma (Hoffman ve ark., 2009) örneklerinde sirkadiyan genlerindeki varyasyonlar gösterilmiştir. Zhu ve ark. prostat kanserinin malinyitesiyle Clock geninin intronundaki tek nükleotid polimorfizmi (rs ) arasındaki ilişkiyi göstermiştir (Zhu ve ark., 2009). Bmal1 geni Clock/Bmal1 heterodimeri G 2 fazından M fazına geçişte rol alan Wee1 geninin ifadesini düzenler. Bunun yanında, Cyclin D1 (G 1 den S fazına geçişte aktif) ve c-myc (G 0 dan G 1 fazına geçişte aktif) genlerinin transkripsiyonunda da doğrudan etkili olduğu tespit edilmiştir (Zeng ve ark., 2010; Rana ve Mahmood, 2010). Bmal1 geni inaktif olan insan hücrelerinin DNA hasarı sonucu aktiflenen p53 mekanizması üzerinden ölüme gidemediği ve buna bağlı olarak hücre çoğalmasının durdurulamadığı gösterilmiştir. Fareler üzerinde yapılan in vivo çalışmalarda, p21 ekspresyonunun artışına bağlı olarak G1 fazında Bmal1 e bağlı gecikme belirlenmiştir. Bu verinin aksine, Bmal1 geni olmayan insan hücrelerinde radyasyonla uyarılan çoğalmanın engellenmesinin, p53 ve p21 seviyelerindeki azalmayla uyumlu olduğu gösterilmiştir. Bu çelişkili bulgular, türler arası varyasyondan veya in vivo/in vitro deney koşullarından kaynaklanabilir (Rana ve Mahmood, 2010). Bu bulgular, sirkadiyan ritim genlerinden olan Bmal1 in hücre döngüsünün kontrolünde görev aldığını gösterse de, karsinogenez ile ilişkisinin daha detaylı çalışmalarla ortaya konmasına ihtiyaç vardır. Period genleri Period geni ilk defa 1971 yılında Konopka ve Benzer tarafından Drospohila da tanımlanmıştır

11 6Harika ATMACA and Selim UZUNOĞLU (Sehgal, 2004). Daha sonra memelilerde de bu genin homologu olan üç tane Period geni (PER1, PER2 ve PER3) tanımlanmıştır. Bu genlerin hücre çoğalmasında rol oynadıkları ve tümör baskılayıcı özellik gösterdikleri tespit edilmiştir (Hua ve ark., 2006; Goodspeed ve Lee, 2007). PER2 geninin insan meme sağlıklı epiteliyal hücre kültürlerinde ifade edildiği ancak meme kanseri hücre kültürlerinde ifadesinin düşük olduğu belirlenmiştir. Meme kanserlerinde PER2 geni aktiflendiğinde, hücre çoğalmasının baskılandığı ve apoptoza giden hücre sayısında artış olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, PER2 geninin baskılayıcı özelliğine bir delildir (Rana ve Mahmood, 2010). Yapılan araştırmalarda, meme ve kolon kanserlerinde PER1 ve PER2 genlerinde mutasyon tespit edilmiştir. Akut lösemi, meme, kolon, endometrial, akciğer ve pankreas tümörlerinde, normal dokulara göre Period geninin mrna ve protein seviyelerinde azalma tespit edilmiştir (Murga ve ark., 2003; Chen ve ark., 2005; Ko ve Takahashi, 2006; Winter ve ark., 2007; Krugluger ve ark., 2007). Bu gende hem genetik hem de epigenetik (DNA metilasyonu ve histon asetilasyonu) değişiklikler gözlenmiştir (Hua ve ark., 2006). Bu polimorfizmlerin kanser riskini artırmayla bağlantısı gösterilmişse de, altta yatan moleküler mekanizmalar net olarak açıklanamamıştır. İnsan kolon kanseri hücrelerinde PER2 mutasyonunun intestinal beta katenin düzeylerini artırdığı, bunun yanında kolonda polip oluşumunu da artırdığı bildirilmiştir. Ayrıca bu artışın Cyclin D1 proteininin sentezinde artışa ve dolayısıyla hücre çoğalmasında da artışa neden olduğu gösterilmiştir (Wood ve ark., 2009). PER2 geni susturulmuş fare modellerinde, Cyclin D1, Cyclin A, Mdm-2, Gadd45 genlerinin ekspresyonlarında anlamlı değişiklikler saptanmıştır (Hua ve ark., 2006 ). Benzer bir başka çalışmada ise, γ radyasyona maruz bırakılmış mutant farelerde, kontrol grubuna göre tümör oluşumunda artış, apoptoza giden hücrelerde ise azalma tespit edilmiştir. PER1 (rs ve rs ), PER2 (rs ) ve PER3 (rs ) genlerinde bulunan tek nükleotid polimorfizmlerinin prostat kanserine yatkınlıkla ilişkisi olduğu, bunun yanında, PER1 (rs ve rs ) ve PER3 (rs ) genlerindeki tek nükleotid polimorfizmlerin hastalığın agresifliği ile ilişkili olduğu saptanmıştır (Zhu ve ark., 2009). Meme kanseri biyopsi örneklerinde yapılan çalışmada, PER3 genindeki polimorfizmlerin menopoz öncesi kadınlarda meme kanseri riskini arttırdığı ortaya konmuş, dolayısıyla PER3 geninin bazı polimorfik varyantlarının potansiyel bir belirteç olabileceği vurgulanmıştır (Rana ve Mahmood, 2010). Chen ve ark. nın yaptığı bir çalışmada, meme tümörlerinin %95 inde PER1 ve PER2 genlerinin transkripsiyon düzeylerinde normal hücrelere göre farklılıklar belirlenmiştir. Benzer şekilde, akciğer kanseri tümörlerinin %70 inde, akut miyeloid lösemilerin ise %42 sinde normal doku hücrelerine kıyasla PER1 geninin transkripsiyonunda azalma tespit edilmiştir (Chen ve ark., 2005). Cryptochrome genleri Sirkadiyan ritmin düzenlenmesinde, transkripsiyonu baskılayıcı rol oynayan Cryptochrome (CRY1 ve CRY2) ve Period (PER1, PER2 ve PER3) en çok çalışılan genlerdir. CRY2 geninin ekspresyonundaki değişikliklerin, DNA hasarı kontrolü ve hücre döngüsünde rol alan genlerin ekspresyonunu doğrudan etkilediği gösterilmiştir (Gauger ve Sancar, 2005; Sancar ve ark., 2010). Dolayısıyla, karsinogenezisle ilişkili pek çok hücresel yolak CRY2 geninin kontrolü altındadır. CRY1 ve CRY2 genleri susturulmuş fareler iyonize radyasyona maruz bırakıldığında radyasyona bağlı kanser oluşumunda azalmalar görülmüştür (Hoffman ve ark., 2010b). Dolayısıyla, CRY genlerinin aktivasyonunun radyasyona bağlı karsinogenezde kritik rol oynadığı düşünülmektedir. CRY2 geni susturulmuş meme kanseri hücre kültürleri mutajenlerle muamele edildiğinde, DNA hasarında kontrol hücrelerine oranla anlamlı artış gözlenmiştir (Antoch ve Kondratov, 2009). Bu bulgu CRY genlerinin DNA tamirinde önemli rol oynadığını, dolayısıyla hücrenin genotoksik strese duyarlılığını etkilediğini göstermektedir.

12 Sirkadiyan ritim genleri ve kanser 7 Tablo 2. Kanserde rol alan sirkadiyan ritim genleri (Ohdo ve ark., 2010). Gen Kanser Tipi Genotip/Gen ifadesi Kanser Prognozuna Etkisi Mekanizma PER2 (Fare) PER1,2,3 (İnsan) Lenfoma Meme kanseri Eksik PER1 ve 2 promotorlarının hipermetilasyonu /İfadesinde azalma Tümör büyümesinde artış Apoptozda azalma Tümör büyümesinde artış Bmal1 ifadesinde azalma c-myc represyonunun engellenmesi Tümör süpresör ve hücre döngüsünde rol oynayan genlerin düzenlenmesindeki bozukluklar c-erbb2 ifadesinde düzensizlikler PER2 (İnsan) Akut myeloid lösemi İfadesinde azalma Başlama ve/veya ilerlemesi CCAATT/artırıcı dizisine bağlanan proteinlerdeki azalış PER2 (İnsan) Kolorektal kanser İfadesinde azalma Tümör oluşumunda artış Beta kateninde azalma PER1 (İnsan) Prostat kanseri İfadesinde azalma Tümör büyümesinde artış Apoptozda azalma Androjen reseptör transkripsiyon aktivitesinin düzenlenmesinde bozukluklar CRY2 (İnsan) Non-Hodgkin lenfoma Tek nükleotid polimorfizmi p53 eksik farede kanserin ortaya çıkışında azalma ve ömür uzaması İmmun cevabın değişimi Hepatik sistem gelişimindeki değişiklikler CRY1,2 (Fare) CRY1 (İnsan) P53 mutant farede timik lenfoma Kronik lenfoid lösemi Eksik CRY1/PER1 ifade oranında değişim Kanserin ortaya çıkışında gecikme Kronik lenfoid löseminin olası sonuçlarının öngörülebilir hale gelmesi Genotoksik strese cevap olarak p53 mutant hücrelerin apoptoza duyarlılaştırlması Hücre döngüsüyle ve DNA hasar cevabıyla ilişkili genlerin ifadelerindeki değişiklikler BMAL1 (İnsan) CK1 Npas2 (İnsan) DEC2 (İnsan) (Wu ve ark., 2011) B hücreli lenfoma, akut lenfositik ve myeloid lösemi Nörodejeneratif hastalıklar ve kanser Non-Hodgkin lenfoma ve meme kanseri İfadesinde artış İfadesinde azalma Düzenlenmesinde bozukluk Tek nükleotid polimorfizmi İfadesinde azalma Kanserde azalış Kanserde artış Kanserde artış Kanserde artış Meme kanseri Baskılanmış Apoptozda artış Büyümenin baskılanması p53 aktivasyonu üzerinden çoğalmanın durdurulamaması Büyümenin aktivasyonu Sinyal iletim yolaklarında etkileşim Bazı hücre döngüsü ve DNA tamir genlerinin ifadelerinin baskılanması Apoptozda rol oynayan proteinlerde [Fas, Bax,c-Myc, kaspaz-8, poli (ADP-riboz) polimeraz (PARP)] değişimler

13 8Harika ATMACA and Selim UZUNOĞLU Tartışma ve Sonuç Hücre ölçeğinden başlayarak organizmaya kadar sirkadiyan ritmin her düzeyde düzenlenmesi ve kontrolü organizmanın yaşamı için kritik öneme sahiptir. Transkriptom makinasının işleyişini düzenleyen transkripsiyon faktörlerinin bir kısmı, hem sirkadiyan ritmi oluşturan genlerin transkripsiyon-translasyon çevrimlerinin düzenlenmesinde, hem de döngüsel geribildirim yoluyla transkriptom makinesinin kontrolünde rol alır (döngüsel geribildirim yoluyla oto-düzenleme). Biyolojik saatin önemli bir bileşeni olan sirkadiyan ritim genlerinin ürünleri, hangi genlerin ne zaman ne kadar süreyle okunacağını düzenleyen kompleks moleküler sistemin öncül bileşenleridir. Bu nedenle, pozitif ve negatif geribildirim döngüleriyle birbirlerinin ekspresyonunu ve aktivasyonunu kontrol eden sirkadiyan ritim genlerindeki herhangi bir aksaklık, kontrol mekanizmasının, dolayısıyla ritmin bozulmasına yol açar. Memeli genomundaki genlerin %10 unun sirkadiyan ritim genlerinin kontrolünde olduğu belirtilmiştir (Son ve ark., 2011). Bu kontrol genellikle hormonal ve metabolik yolakların üst düzeylerinde gerçekleştiğinden, buradaki bir değişiklik kademeli olarak yolağın aşağı basamaklarını, hedef organ, organel ve molekülleri etkiler. Enformasyon, enerji ve yapı taşlarının örgütlenmesi üzerine kurulan yaşamın moleküler temelinde, bilginin doğru konumda, doğru zamanda ve sürede kullanılması sağlıklı bir yaşam için olmazsa olmazdır. Enformasyonun ve yapıtaşlarının doğru zamanda ve süre içinde kullanımı ve örgütlenmesi sirkadiyan ritimlerle gerçekleştirilir. Bu perspektiften, sirkadiyan ritimlerin kontrolünde rol alan genler birincil seviyede bütün canlılık olaylarını etkiler. Bunun anlamı, sirkadiyan ritim genlerinin aktivasyon ve inaktivasyonundaki bir değişikliğin, hem hücresel hem de organizma düzeyindeki fizyolojik olayları etkilemesidir. Örnek verirsek, DNA hasar tamiri, hücre döngüsünün düzenlenmesi, apoptoz gibi karsinogenezle ilişkili yolaklarda rol oynayan genlerin transkripsiyonu ve aktivasyonu sirkadiyan ritim genlerinin kontrolündedir. Bu genlerin bir veya birkaçında oluşabilecek yapısal veya fonksiyonel herhangi bir değişikliğin hücreyi kansere götürmesi muhtemeldir. Yukarıda belirtildiği gibi sirkadiyan ritim genleri, hormonal yolakların işleyişini de kontrol eder. Özellikle hormona bağlı kanserlerde sirkadiyan ritimlerin bu rolünü görmek mümkündür. Örneğin prostat androjene, meme hücreleri de çoğalmak ve normal gelişimlerini sürdürebilmek için östrojene ihtiyaç duyarlar. Sirkadiyan ritim genlerindeki yapısal veya fonksiyonel bir değişiklikle bu hormonların aşırı sentezi gerçekleşirse bu durum hücre çoğalmasını arttıracak, sonuçta ortamda karsinojen bir madde varmış gibi tümör oluşumu gözlenecektir. Sirkadiyan sistem, gerek kanserin oluşum ve gelişim mekanizmalarını çalışmada, gerekse kanserin tedavisini kolaylaştırmada yeni kronoterapötik stratejiler geliştirmek için özgün bir sistemdir. Sirkadiyan saati, hücre döngüsüne ve metabolizmaya bağlayan moleküler bağlantılar, son yıllarda ortaya konulmaya ve anlaşılmaya başlanmıştır. Bu moleküler bağlantıların kapsamlı şekilde anlaşılması, şüphesiz belirli kanser türlerinin tedavisine olumlu katkılar yapacaktır. Sirkadiyan kontrolün kaybı, organ ve sistemler seviyesinde ortaya çıkan hastalıkların oluşumuna ve gelişimine de katkı yapar. Bunun için sirkadiyan kontrolün kaybına veya bozulmasına yol açan moleküler mekanizmaların bilinmesine yönelik yeni araştırmalara ihtiyaç vardır. Kaynaklar Antoch MP and Kondratov RV. Circadian proteins and genotoxic stress response. Circ Res. 106: 68-67, Chen ST, Choo KB, Hou MF, Yeh KT, Kuo SJ and Chang JG. Deregulated expression of the PER1, PER2 and PER3 genes in breast cancers. Carcinogenesis. 26 (7): , Chu LW, Zhu Y, Yu K, Zheng T, Yu H, Zhang Y, Sesterhenn I, Chokkalingam AP, Danforth KN, Shen MC, Stanczyk FZ, Gao YT and Hsing AW. Variants in circadian genes and prostate cancer risk: a population-based study in China. Prostate Cancer P D. 11: , Gauger MA and Sancar A. Cryptochrome, circadian cycle, cell cycle checkpoints,

The role of circadian rhythm genes in cancer

The role of circadian rhythm genes in cancer Journal of Cell and Molecular Biology 9(2):1-10, 2011 Review Article 1 Haliç University, Printed in Turkey. http://jcmb.halic.edu.tr Kanserde sirkadiyan ritim genlerinin rolü The role of circadian rhythm

Detaylı

Sirkadiyen saat, hücre döngüsü ve kanser

Sirkadiyen saat, hücre döngüsü ve kanser 514 Dicle Tıp Dergisi / C. Özbayer ve İ. Değirmenci. Sirkadien saat ve kanser 2011; 38 (4): 514-518 Dicle Medical Journal doi: 10.5798/diclemedj.0921.2011.04.0080 DERLEME / REVIEW ARTICLE Sirkadiyen saat,

Detaylı

Kanser Tedavisi: Günümüz

Kanser Tedavisi: Günümüz KANSER TEDAVİSİNDE MOLEKÜLER HEDEFLER Doç. Dr. Işık G. YULUĞ Bilkent Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü yulug@fen.bilkent.edu.tr Kanser Tedavisi: Günümüz Geleneksel sitotoksik ilaçlar ve

Detaylı

1.YARIYIL, DERS KURULU II: TEMEL TIP BİLİMLERİNE GİRİŞ II

1.YARIYIL, DERS KURULU II: TEMEL TIP BİLİMLERİNE GİRİŞ II .YARIYIL, DERS KURULU II: TEMEL TIP BİLİMLERİNE GİRİŞ II GÜNLER SAATLER 09-0 0- - -3 3-4 4-5 5-6 6-7 6 KASIM BİYOFİZİK BİYOFİZİK TIB.BİY.VE GEN. TIB.BİY.VE GEN. MES.İNG. SEÇMELİ DERS SEÇMELİ DERS 7 KASIM

Detaylı

İŞLETMELERDE KURUMSAL İMAJ VE OLUŞUMUNDAKİ ANA ETKENLER

İŞLETMELERDE KURUMSAL İMAJ VE OLUŞUMUNDAKİ ANA ETKENLER ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ HALKLA İLİŞKİLER VE TANITIM ANA BİLİM DALI İŞLETMELERDE KURUMSAL İMAJ VE OLUŞUMUNDAKİ ANA ETKENLER BİR ÖRNEK OLAY İNCELEMESİ: SHERATON ANKARA HOTEL & TOWERS

Detaylı

MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ

MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ Sait Murat Doğan, A. Pınar Erçetin, Zekiye Altun, Duygu Dursun, Safiye Aktaş Dokuz Eylül Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü, İzmir Slayt 1 / 14 Meme Kanseri

Detaylı

En Etkili Kemoterapi İlacı Seçimine Yardımcı Olan Moleküler Genetik Test

En Etkili Kemoterapi İlacı Seçimine Yardımcı Olan Moleküler Genetik Test En Etkili Kemoterapi İlacı Seçimine Yardımcı Olan Moleküler Genetik Test Yeni Nesil DNA Dizileme (NGS), İmmünHistoKimya (IHC) ile Hastanızın Kanser Tipinin ve Kemoterapi İlacının Belirlenmesi Kanser Tanı

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Expression Pattern Comparison of Two Ubiquitin Specific Proteases. Functional Characterization of Two Potential Breast Cancer Related Genes

ÖZGEÇMİŞ. Expression Pattern Comparison of Two Ubiquitin Specific Proteases. Functional Characterization of Two Potential Breast Cancer Related Genes ÖZGEÇMİŞ 1. Adı ve Soyadı: Shiva Akhavantabasi 2. Ünvanı: Yrd. Doç. Dr. 3. Email adresi: shiva.akhavan@yeniyuzyil.com 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Mikrobiyoloji Jahrom Azad Üniversitesi

Detaylı

SİNYAL İLETİMİ ve KANSER. Dr. Lale Doğan Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü Temel Onkoloji ABD

SİNYAL İLETİMİ ve KANSER. Dr. Lale Doğan Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü Temel Onkoloji ABD SİNYAL İLETİMİ ve KANSER Dr. Lale Doğan Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü Temel Onkoloji ABD Reseptör Tirozin Kinaz (RTK)= Protein Tirozin Kinaz RTK lar hücre membranında yerleşim gösterir. İnsan

Detaylı

Docosahexaenoic Acid Induces Cell Death in Human Non- Small Cell Lung Cancer Cells by Repressing mtor via AMPK Activation and PI3K/Akt Inhibition

Docosahexaenoic Acid Induces Cell Death in Human Non- Small Cell Lung Cancer Cells by Repressing mtor via AMPK Activation and PI3K/Akt Inhibition Docosahexaenoic Acid Induces Cell Death in Human Non- Small Cell Lung Cancer Cells by Repressing mtor via AMPK Activation and PI3K/Akt Inhibition DUYGU PELİSTER - 20130701008 İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ Danışman Doç. Dr. Tufan BAL YÜKSEK LİSANS TEZİ TARIM EKONOMİSİ ANABİLİM DALI ISPARTA - 2016 2016 [] TEZ

Detaylı

Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 13. Ökaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi

Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 13. Ökaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 13 Ökaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi Prof. Dr. Hilal Özdağ A.Ü Biyoteknoloji Enstitüsü Merkez Laboratuvarı Tel: 2225826/125 Eposta: hilalozdag@gmail.com Gen İfadesi

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü

Derece Alan Üniversite Yıl Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ 1. Adı Soyadı: Pınar Obakan İletişim Bilgileri: Adres: İstanbul Kültür Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü, MOBIGEN 34156 Bakırköy-İstanbul

Detaylı

BCC DE GÜNCEL Prof. Dr. Kamer GÜNDÜZ

BCC DE GÜNCEL Prof. Dr. Kamer GÜNDÜZ BCC DE GÜNCEL Prof. Dr. Kamer GÜNDÜZ Celal Bayar Üniversitesi Deri ve Zührevi Hastalıklar Anabilim Dalı-MANİSA Bazal Hücreli Kanser (BCC) 1827 - Arthur Jacob En sık rastlanan deri kanseri (%70-80) Açık

Detaylı

MESANE TÜMÖRLERİNİN DOĞAL SEYRİ

MESANE TÜMÖRLERİNİN DOĞAL SEYRİ MESANE TÜMÖRLERİNİN DOĞAL SEYRİ ve MOLEKÜLER PROGNOSTİK FAKTÖRLER Prof. Dr. Levent Türkeri Üroloji Anabilim Dalı Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mesane Tümörü (Transizyonel Hücreli Karsinom) Yüzeyel

Detaylı

Dersin Adı D. Kodu Yarıyılı T + U Kredisi AKTS. HERBOLOJİ 0622510 Güz 1+2 2 3

Dersin Adı D. Kodu Yarıyılı T + U Kredisi AKTS. HERBOLOJİ 0622510 Güz 1+2 2 3 Dersin Adı D. Kodu Yarıyılı T + U Kredisi AKTS HERBOLOJİ 0622510 Güz 1+2 2 3 Ön Koşul Dersler - Dersin Dili Dersin Türü Dersin Koordinatörleri Dersi Veren Türkçe Zorunlu Dersin Yardımcıları - Dersin Amacı

Detaylı

Light Cycler Real Time PCR Teknolojisi ile Faktör V Geninde Yeni Mutasyon Taranması

Light Cycler Real Time PCR Teknolojisi ile Faktör V Geninde Yeni Mutasyon Taranması T.C. ANKARA ÜNĐVERSĐTESĐ BĐYOTEKNOLOJĐ ENSTĐTÜSÜ YÜKSEK LĐSANS TEZĐ Light Cycler Real Time PCR Teknolojisi ile Faktör V Geninde Yeni Mutasyon Taranması Biyolog S. Duygu SANLIDĐLEK Danışman Öğretim Üyesi

Detaylı

Industrial pollution is not only a problem for Europe and North America Industrial: Endüstriyel Pollution: Kirlilik Only: Sadece

Industrial pollution is not only a problem for Europe and North America Industrial: Endüstriyel Pollution: Kirlilik Only: Sadece INDUSTRIAL POLLUTION Industrial pollution is not only a problem for Europe and North America Industrial: Endüstriyel Pollution: Kirlilik Only: Sadece Problem: Sorun North: Kuzey Endüstriyel kirlilik yalnızca

Detaylı

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT The purpose of the study is to investigate the impact of autonomous learning on graduate students

Detaylı

ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS

ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS Çevresel testler askeri ve sivil amaçlı kullanılan alt sistem ve sistemlerin ömür devirleri boyunca karşı karşıya kalabilecekleri doğal çevre şartlarına dirençlerini

Detaylı

Telomeraz enzim eksikliğinin tedavisinde yeni yaklaşımlar. Prof. Dr. Fatma İnanç Tolun 08.11.2013 / Kahramanmaraş

Telomeraz enzim eksikliğinin tedavisinde yeni yaklaşımlar. Prof. Dr. Fatma İnanç Tolun 08.11.2013 / Kahramanmaraş Telomeraz enzim eksikliğinin tedavisinde yeni yaklaşımlar Prof. Dr. Fatma İnanç Tolun 08.11.2013 / Kahramanmaraş Sunum Akışı DNA replikasyonu Telomer Telomeraz Telomeraz eksikliğinde görülen hastalıklar

Detaylı

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın Hücre iletişimi Tüm canlılar bulundukları çevreden sinyal alırlar ve yanıt verirler Bakteriler glukoz ve amino asit gibi besinlerin

Detaylı

Tartışma. Dr.Ali Arıcan

Tartışma. Dr.Ali Arıcan MİDE KANSERİNDE P53 EKSPRESYONUNUN PROGNOSTİK ÖNEMİ: META-ANALİZ Tartışma Dr.Ali Arıcan 5.Türk Tıbbi Onkoloji Kongresi 22.Mart.2014 Antalya Mide Kanserinde P53 Ekspresyonunun Prognostik Önemi: Meta-analiz

Detaylı

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir. ÖZET Üniversite Öğrencilerinin Yabancı Dil Seviyelerinin ve Yabancı Dil Eğitim Programına Karşı Tutumlarının İncelenmesi (Aksaray Üniversitesi Örneği) Çağan YILDIRAN Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler

Detaylı

Chapter 10. Summary (Turkish)-Özet

Chapter 10. Summary (Turkish)-Özet Chapter 10 Summary (Turkish)-Özet Özet Vücuda alınan enerjinin harcanandan fazla olması durumunda ortaya çıkan obezite, günümüzde tüm dünyada araştırılan sağlık sorunlarından birisidir. Obezitenin görülme

Detaylı

İmmun sistemi baskılanmış hastalarda lenfomagenezde rol alan faktörler ve etkileşimleri. Blood Reviews (2008) 22, 261

İmmun sistemi baskılanmış hastalarda lenfomagenezde rol alan faktörler ve etkileşimleri. Blood Reviews (2008) 22, 261 İmmun sistemi baskılanmış hastalarda lenfomagenezde rol alan faktörler ve etkileşimleri Blood Reviews (2008) 22, 261 Onkojenik viruslar Annu. Rev. Pathol. Mech. Dis. 2014.9:49 EBV Doğada çok yaygın İnsan

Detaylı

A UNIFIED APPROACH IN GPS ACCURACY DETERMINATION STUDIES

A UNIFIED APPROACH IN GPS ACCURACY DETERMINATION STUDIES A UNIFIED APPROACH IN GPS ACCURACY DETERMINATION STUDIES by Didem Öztürk B.S., Geodesy and Photogrammetry Department Yildiz Technical University, 2005 Submitted to the Kandilli Observatory and Earthquake

Detaylı

REKOMBİNANT E.coli KÜLTÜRLERİ İLE ENZİM ÜRETİMİNİN KİNETİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ. Dilek KAZAN, Amable HOKTAÇSU ve Agnes ÇAMURDAN

REKOMBİNANT E.coli KÜLTÜRLERİ İLE ENZİM ÜRETİMİNİN KİNETİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ. Dilek KAZAN, Amable HOKTAÇSU ve Agnes ÇAMURDAN REKOMBİNANT E.coli KÜLTÜRLERİ İLE ENZİM ÜRETİMİNİN KİNETİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ Dilek KAZAN, Amable HOKTAÇSU ve Agnes ÇAMURDAN Boğaziçi Üniversitesi. Mühendislik fakültesukimya Mühendisliği Bolümü

Detaylı

RNAi Teknolojisinin Deneysel Aşamaları ve Tedavideki Geleceği

RNAi Teknolojisinin Deneysel Aşamaları ve Tedavideki Geleceği RNAi Teknolojisinin Deneysel Aşamaları ve Tedavideki Geleceği sirna Doç.Dr. Metiner Tosun EÜ Eczacılık Fakültesi Farmakoloji AD Trabzon Ekim 07 Geleneksel ilaç geliştirme fazları: Doğrusal süreç 1-5 yıl

Detaylı

Fen Edebiyat Fak. Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Kütahya 1977

Fen Edebiyat Fak. Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Kütahya 1977 Adı Soyadı Ünvanı Birimi Doğum Yeri Doğum Tarihi BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ İsmail POYRAZ Yrd.Doç.Dr. AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ FORMU KİŞİSEL BİLGİLER Fen Edebiyat Fak. Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü

Detaylı

Parkinson Hastalığı ile α-sinüklein Geni Polimorfizmlerinin İlişkisinin Araştırılması

Parkinson Hastalığı ile α-sinüklein Geni Polimorfizmlerinin İlişkisinin Araştırılması İ.Ü. CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TIBBİ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI Parkinson Hastalığı ile α-sinüklein Geni Polimorfizmlerinin İlişkisinin Araştırılması Araş.Gör. Yener KURMAN İSTANBUL

Detaylı

KANSERİN GENEL ÖZELLİKLERİ APOPTOZİSLE İLİŞKİSİ. Dr. Engin Ulukaya

KANSERİN GENEL ÖZELLİKLERİ APOPTOZİSLE İLİŞKİSİ. Dr. Engin Ulukaya KANSERİN GENEL ÖZELLİKLERİ & APOPTOZİSLE İLİŞKİSİ Dr. Engin Ulukaya KARSİNOGENEZİS Homeostatik feedback mekanizmalara yanıt veren normal hücrelerin bu mekanizmaların kontrolundan çıkıp, kontrolsuz ve spontan

Detaylı

Metastatik Prostat Kanserinde Gelecekten Beklentiler

Metastatik Prostat Kanserinde Gelecekten Beklentiler Metastatik Prostat Kanserinde Gelecekten Beklentiler Dr Çağatay Arslan İzmir Üniversitesi MedicalPark İzmir Hastanesi Medikal Onkoloji Böl. 14.03.2015 Çeşme Prostat Kanserinde Hormonal Tedavinin Gelişimi

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results: ÖZET Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma davranışlarını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel türde planlanan araştırmanın evrenini;; bir kız ve

Detaylı

Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı. İlhan Onaran

Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı. İlhan Onaran Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı İlhan Onaran Doku organisazyonu: Hücrelerin bağlanması 1- Hücre-matriks bağlantıları: ekstraselüler matriks tarafından hücrelerin bir arada tutulması 2- Hücre-hücre

Detaylı

NOVAPAC Ambalaj San. Tic. A.Ş

NOVAPAC Ambalaj San. Tic. A.Ş Ambalaj San. Tic. A.Ş 2014 yılında İstanbul'da 5.000 m2 lik alanda kurulan tek kullanımlık plastik ürünleri araştırıp, geliştirip, tasarlayıp üretmektedir. Uzun yılların deneyimi ile pazara yenilikçi,

Detaylı

Yüz Tanımaya Dayalı Uygulamalar. (Özet)

Yüz Tanımaya Dayalı Uygulamalar. (Özet) 4 Yüz Tanımaya Dayalı Uygulamalar (Özet) Günümüzde, teknolojinin gelişmesi ile yüz tanımaya dayalı bir çok yöntem artık uygulama alanı bulabilmekte ve gittikçe de önem kazanmaktadır. Bir çok farklı uygulama

Detaylı

Makine Öğrenimi Yaklaşımı ile Homolog Protein Tespiti

Makine Öğrenimi Yaklaşımı ile Homolog Protein Tespiti Makine Öğrenimi Yaklaşımı ile Homolog Protein Tespiti, Gökmen Zararsız, Dinçer Göksülük, Osman Saraçbaşı Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik Anabilim Dalı XVI. Ulusal Biyoistatistik Kongresi,

Detaylı

SBR331 Egzersiz Biyomekaniği

SBR331 Egzersiz Biyomekaniği SBR331 Egzersiz Biyomekaniği Açısal Kinematik 1 Angular Kinematics 1 Serdar Arıtan serdar.aritan@hacettepe.edu.tr Mekanik bilimi hareketli bütün cisimlerin hareketlerinin gözlemlenebildiği en asil ve kullanışlı

Detaylı

Yeni Nesil Genomik Sistemler. ve Uygulamaları

Yeni Nesil Genomik Sistemler. ve Uygulamaları Yeni Nesil Genomik Sistemler ve Uygulamaları Sunum Başlıkları Mikroarray Sistemleri (iscan) Ekspresyon Array SNP Array Metilasyon Array Yeni Nesil Dizileme Teknolojileri Ekspresyon Array Tüm Genom Gen

Detaylı

A growth factor is a naturally occurring substance capable of stimulating

A growth factor is a naturally occurring substance capable of stimulating BÜYÜME FAKTÖRLERİ Büyüme faktörleri Polipeptid yapıda, endojen solubl faktörler Farklı nöronlar, farklı büyüme faktörleri için reseptör ekspresse ederler Hücrenin yaşamasını,gelişmesini, farklılaşmasını

Detaylı

PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ. Klinik ve patolojik özellikler

PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ. Klinik ve patolojik özellikler PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ Klinik ve patolojik özellikler Neslihan KURTULMUŞ,, Mete DÜREN, D Serdar GİRAY, G Ümit İNCE, Önder PEKER, Özlem AYDIN, M.Cengiz

Detaylı

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kanser Çalışmaları. Dr Fikri İçli

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kanser Çalışmaları. Dr Fikri İçli Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kanser Çalışmaları Dr Fikri İçli AÜTF Onkoloji Birimleri Tıbbi Onkoloji BD Cerrahi Onkoloji BD Radyasyon Onkolojisi AnaBD Pediatrik Onkoloji BD Onkoloji Uygulama ve Araştırma

Detaylı

(1971-1985) ARASI KONUSUNU TÜRK TARİHİNDEN ALAN TİYATROLAR

(1971-1985) ARASI KONUSUNU TÜRK TARİHİNDEN ALAN TİYATROLAR ANABİLİM DALI ADI SOYADI DANIŞMANI TARİHİ :TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI : Yasemin YABUZ : Yrd. Doç. Dr. Abdullah ŞENGÜL : 16.06.2003 (1971-1985) ARASI KONUSUNU TÜRK TARİHİNDEN ALAN TİYATROLAR Kökeni Antik Yunan

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Kanser Biyolojisi ve Genetiği Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan

Detaylı

BOĞAZİÇİ UNIVERSITY KANDİLLİ OBSERVATORY and EARTHQUAKE RESEARCH INSTITUTE GEOMAGNETISM LABORATORY

BOĞAZİÇİ UNIVERSITY KANDİLLİ OBSERVATORY and EARTHQUAKE RESEARCH INSTITUTE GEOMAGNETISM LABORATORY Monthly Magnetic Bulletin May 2015 BOĞAZİÇİ UNIVERSITY KANDİLLİ OBSERVATORY and EARTHQUAKE RESEARCH INSTITUTE GEOMAGNETISM LABORATORY http://www.koeri.boun.edu.tr/jeomanyetizma/ Magnetic Results from İznik

Detaylı

Arýza Giderme. Troubleshooting

Arýza Giderme. Troubleshooting Arýza Giderme Sorun Olasý Nedenler Giriþ Gerilimi düþük hata mesajý Þebeke giriþ gerilimi alt seviyenin altýnda geliyor Þebeke giriþ gerilimi tehlikeli derecede Yüksek geliyor Regülatör kontrol kartý hatasý

Detaylı

KHDAK da Güncel Hedef Tedaviler

KHDAK da Güncel Hedef Tedaviler KHDAK da Güncel Hedef Tedaviler Prof.Dr. Adnan Aydıner İstanbul Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü İstanbul William, WN et al. Nature Reviews, 2009 a Güncel Hedef Tedaviler EGFR İnhibitörleri EGFR: transmembran

Detaylı

MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ

MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ Cem Sezer 1, Mustafa Yıldırım 2, Mustafa Yıldız 2, Arsenal Sezgin Alikanoğlu 1,Utku Dönem Dilli 1, Sevil Göktaş 1, Nurullah Bülbüller

Detaylı

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe]. ofsport Sciences 2004 1 15 (3J 125-136 TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN ış TATMiN SEViYELERi Ünal KARlı, Settar KOÇAK Ortadoğu Teknik

Detaylı

KONGRE BAŞKANI DÜZENLEME KURULU

KONGRE BAŞKANI DÜZENLEME KURULU KONGRE BAŞKANI Prof. Dr. Sebahattin ÖZCAN Ankara Üniversitesi DÜZENLEME KURULU Prof. Dr. Mehmet KARATAŞ Düzenleme Kurulu Başkanı Prof. Dr. Dilek TURGUT BALIK Düzenleme Kurulu Başkan Yardımcısı Doç. Dr.

Detaylı

KANSEROLOJİDE FARMAKOGENOMİ

KANSEROLOJİDE FARMAKOGENOMİ KANSEROLOJİDE FARMAKOGENOMİ Prof.Dr. Işık TUĞLULAR Ege Üniversitesi İlaç Geliştirme ve Farmakokinetik Araştırma - Uygulama Merkezi ( ARGEFAR ) Müdürü Farmakogenomik Kursu 24 Mart 2010 ANTALYA İLAÇ Klinik

Detaylı

Dr. Semih Demir. Tez Danışmanı. Doç.Dr.Barış Önder Pamuk

Dr. Semih Demir. Tez Danışmanı. Doç.Dr.Barış Önder Pamuk T.C. İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ İÇ HASTALIKLARI KLİNİĞİ GEÇİRİLMİŞ GESTASYONEL DİYABETES MELLİTUS ÖYKÜSÜ OLAN BİREYLERDE ANJİOPOETİN BENZERİ PROTEİN-2 ( ANGPTL-2

Detaylı

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları Doç. Dr. Ahmet Özaydın Nükleus (çekirdek) ökaryotlar ile prokaryotları ayıran temel özelliktir. Çekirdek hem genetik bilginin deposu hem de kontrol merkezidir.

Detaylı

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEZ YAZIM KURALLARI

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEZ YAZIM KURALLARI T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEZ YAZIM KURALLARI Tezin yazımında kullanılacak kağıt A4 standardında olmalıdır. Metin yazılırken her sayfanın sol kenarından, sağ kenarından

Detaylı

Meme Kanseri Teşhisi ve Evrelerini Belirlemede Bazı Enzimlerin Tanısal Performansının ROC (Receiver Operating Characteristics) Eğrisi ile

Meme Kanseri Teşhisi ve Evrelerini Belirlemede Bazı Enzimlerin Tanısal Performansının ROC (Receiver Operating Characteristics) Eğrisi ile Meme Kanseri Teşhisi ve Evrelerini Belirlemede Bazı Enzimlerin Tanısal Performansının ROC (Receiver Operating Characteristics) Eğrisi ile Değerlendirilmesi Memenin Yapısı MEME KANSERİ Meme, göğüs kemiğinden

Detaylı

TÜRKÇE ÖRNEK-1 KARAALİ KÖYÜ NÜN MONOGRAFYASI ÖZET

TÜRKÇE ÖRNEK-1 KARAALİ KÖYÜ NÜN MONOGRAFYASI ÖZET TÜRKÇE ÖRNEK-1 KARAALİ KÖYÜ NÜN MONOGRAFYASI ÖZET Bu çalışmada, Karaali Köyü nün fiziki, beşeri, ekonomik coğrafya özellikleri ve coğrafi yapısının orada yaşayan insanlarla olan etkileşimi incelenmiştir.

Detaylı

Anahtar Kelimeler: Apoptoz, Hücre döngüsü, Kanser kök hücresi, Multiselüler tümör sferoid, Prostat,Trabectedin

Anahtar Kelimeler: Apoptoz, Hücre döngüsü, Kanser kök hücresi, Multiselüler tümör sferoid, Prostat,Trabectedin [PS14] Trabectedin in (Yondelis; ET-743) CD133+/ CD44+ İnsan Prostat Kanser Kök Hücresi Üzerindeki Etkilerinin İki Boyutlu (2D) ve Üç Boyutlu (3D) Sistemde İncelenmesi Eda Açıkgöz 1, Ümmü Güven 2, Fahriye

Detaylı

MEME KARSİNOMLARINDA GATA 3 EKSPRESYONU VE KLİNİKOPATOLOJİK PARAMETRELER İLE İLİŞKİSİ

MEME KARSİNOMLARINDA GATA 3 EKSPRESYONU VE KLİNİKOPATOLOJİK PARAMETRELER İLE İLİŞKİSİ MEME KARSİNOMLARINDA GATA 3 EKSPRESYONU VE KLİNİKOPATOLOJİK PARAMETRELER İLE İLİŞKİSİ Aslı ÇAKIR 1, Özgür EKİNCİ 2, İpek IŞIK GÖNÜL 2, Bülent ÇETİN 3, Mustafa BENEKLİ 3, Ömer ULUOĞLU 2 1 Çorlu Devlet Hastanesi

Detaylı

ALANYA HALK EĞİTİMİ MERKEZİ BAĞIMSIZ YAŞAM İÇİN YENİ YAKLAŞIMLAR ADLI GRUNDTVIG PROJEMİZ İN DÖNEM SONU BİLGİLENDİRME TOPLANTISI

ALANYA HALK EĞİTİMİ MERKEZİ BAĞIMSIZ YAŞAM İÇİN YENİ YAKLAŞIMLAR ADLI GRUNDTVIG PROJEMİZ İN DÖNEM SONU BİLGİLENDİRME TOPLANTISI ALANYA HALK EĞİTİMİ MERKEZİ BAĞIMSIZ YAŞAM İÇİN YENİ YAKLAŞIMLAR ADLI GRUNDTVIG PROJEMİZ İN DÖNEM SONU BİLGİLENDİRME TOPLANTISI ALANYA PUBLIC EDUCATION CENTRE S FINAL INFORMATIVE MEETING OF THE GRUNDTVIG

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. 01.09.2013 - halen Yardımcı Doçent İstanbul Arel Üniversitesi

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. 01.09.2013 - halen Yardımcı Doçent İstanbul Arel Üniversitesi ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: ŞİRİN KORULU KOÇ 2. Doğum Tarihi: 07.07.1980 3. Unvanı: Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Moleküler Biyoloji ve Genetik İstanbul Teknik Üniversitesi 2003

Detaylı

ECZACILIK FAKÜLTESİ BİYOKİMYA

ECZACILIK FAKÜLTESİ BİYOKİMYA PROGRAM KOORDİNATÖRÜ Prof. Dr. Güldal MEHMETÇİK, gmehmetcik@neu.edu.tr YÜKSEK LİSANS DERSLERİ EBM 600 Uzmanlık Alanı Dersi Z 4 0 4 EBM 601 Biyokimya I S 3 0 3 EBM 602 Biyokimya I Laboratuvar S 0 3 1 EBM

Detaylı

Gıdaların DNA Üzerine Olumlu ve Olumsuz Etkileri

Gıdaların DNA Üzerine Olumlu ve Olumsuz Etkileri Gıdaların DNA Üzerine Olumlu ve Olumsuz Etkileri Doç. Dr. Tülin Yanık Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Biyolojik Bilimler Bölümü Moleküler Biyoloji ve Genetik A.B.D. Ankara 2. Fetal Hayattan Çocukluğa

Detaylı

Hücreler Arası Sinyal İletim Mekanizmaları

Hücreler Arası Sinyal İletim Mekanizmaları Hücreler Arası Sinyal İletim Mekanizmaları Prof. Dr. Selma YILMAZER Tibbi Biyoloji Anabilim Dalı Hücrelerarası iletişim(sinyalleşme) Sinyal molekülleri: Protein,küçük peptid,amino asid, nukleotid,steroid,vit

Detaylı

AEROBiK VE ANAEROBiK EGZERSiZ

AEROBiK VE ANAEROBiK EGZERSiZ Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe,. ofsport Sciences 2000, 11 (1-2-3-4), 47-55 AEROBiK VE ANAEROBiK EGZERSiZ SONRASı insülin VE KAN GliKOZ DEGERlERiNiN incelenmesi Cüneyt AYDIN". Kadir GÖKDEMIR"", ıbrahim

Detaylı

LEARNING GOALS Human Rights Lessons

LEARNING GOALS Human Rights Lessons This project is co-financed by the European Union and the Republic of Turkey Benim için İnsan Hakları Human Rights for Me LEARNING GOALS Human Rights Lessons Anton Senf May 2014 This project is co-financed

Detaylı

Turkish and Kurdish influences in the Arabic Dialects of Anatolia. Otto Jastrow (Tallinn)

Turkish and Kurdish influences in the Arabic Dialects of Anatolia. Otto Jastrow (Tallinn) Türk Dilleri Araştırmaları, 21.1 (2011): 83-94 Turkish and Kurdish influences in the Arabic Dialects of Anatolia Otto Jastrow (Tallinn) Özet: Anadolu Arapçası, ayrı lehçeler (Sprachinseln) biçiminde ortaya

Detaylı

MİMARİ YÖNLENDİRME SİSTEMLERİ ARCHITECTURAL WAYFINDING SYSTEMS KİMLİKLENDİRMELER IDENTIFICATIONS

MİMARİ YÖNLENDİRME SİSTEMLERİ ARCHITECTURAL WAYFINDING SYSTEMS KİMLİKLENDİRMELER IDENTIFICATIONS MİMARİ YÖNLENDİRME SİSTEMLERİ ARCHITECTURAL WAYFINDING SYSTEMS KİMLİKLENDİRMELER IDENTIFICATIONS KİMLİK- LENDİRME PROJELERİ Kurumsal kimlik, hedef kitleye kendini doğrudan anlatmayı, yüzünü görünür kılmayı

Detaylı

KANSER AŞILARI. Prof. Dr. Tezer Kutluk Hacettepe Üniversitesi

KANSER AŞILARI. Prof. Dr. Tezer Kutluk Hacettepe Üniversitesi KANSER AŞILARI Prof. Dr. Tezer Kutluk Hacettepe Üniversitesi Bir Halk Sağlığı Sorunu Şu an dünyada 24.600.000 kanserli vardır. Her yıl 10.9 milyon kişi kansere yakalanmaktadır. 2020 yılında bu rakam %50

Detaylı

CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar

CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar Doç. Dr. Turgut GÜLMEZ CALILIK (hayat) NEDİR? FİZYOLOJİ Yaşamın başlangıcı- gelişimi ve ilerlemesini

Detaylı

TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ

TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ CEMRE URAL 1, ZAHİDE ÇAVDAR 1, ASLI ÇELİK 2, ŞEVKİ ARSLAN 3, GÜLSÜM TERZİOĞLU 3, SEDA ÖZBAL 5, BEKİR

Detaylı

Grade 8 / SBS PRACTICE TEST Test Number 9 SBS PRACTICE TEST 9

Grade 8 / SBS PRACTICE TEST Test Number 9 SBS PRACTICE TEST 9 Grade 8 / SBS PRACTICE TEST Test Number 9 SBS PRACTICE TEST 9 1.-5. sorularda konuşma balonlarında boş bırakılan yerlere uygun düşen sözcük ya da ifadeyi bulunuz. 3. We can t go out today it s raining

Detaylı

Küçük Hücreli Dışı Akciğer Karsinomunda Neoadjuvant Kemoterapi

Küçük Hücreli Dışı Akciğer Karsinomunda Neoadjuvant Kemoterapi Küçük Hücreli Dışı Akciğer Karsinomunda Neoadjuvant Kemoterapi Prof. Dr. Hakan Bozcuk Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı Antalya Plan } KHDAK da kemoterapinin lokal tedavilere

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı Soyadı: Arif ŞAYBAK. İletisim Bilgileri. Adres: Toros. M. 78028 S. Özbey APT K:11 D:11 Çukurova/ ADANA(Aile) Telefon: +905368823282

ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı Soyadı: Arif ŞAYBAK. İletisim Bilgileri. Adres: Toros. M. 78028 S. Özbey APT K:11 D:11 Çukurova/ ADANA(Aile) Telefon: +905368823282 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Arif ŞAYBAK İletisim Bilgileri Adres: Toros. M. 78028 S. Özbey APT K:11 D:11 Çukurova/ ADANA(Aile) Telefon: +905368823282 Mail: arif_saybak@yahoo.com 2. Doğum Tarihi: 1984 3. Unvanı:

Detaylı

19.10.2008 GEN REGÜLASYONU VE RETİNOİDLER. 2. Retinoid X reseptörleri RXR. RetinoidlerGen Regülasyonunda nasıl Görev Alırlar? Retinoid reseptörleri

19.10.2008 GEN REGÜLASYONU VE RETİNOİDLER. 2. Retinoid X reseptörleri RXR. RetinoidlerGen Regülasyonunda nasıl Görev Alırlar? Retinoid reseptörleri GEN REGÜLASYONU VE RETİNOİDLER Gen regülasyonu nedir? Organizmalarda bulunan genler gerekli oldukları zamanlarda aktif duruma geçerler ve bunu bir sistem ile yaparlar. Bu düzenleme sistemine gen regülasyonu

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER

Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER * Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER *Bitki nüklear, mitokondriyal ve kloroplast DNA'ları *Burada yer alan bugünkü bilgilerimizin çoğu, moleküler evrim mekanizması ve oranları kullanılarak

Detaylı

TEST RESULTS UFED, XRY and SIMCON

TEST RESULTS UFED, XRY and SIMCON TEST RESULTS UFED, XRY and SIMCON Test material : SIM card Tested software : UFED 3.6, XRY 6.5, SIMcon v1.2 Expected results : Proper extraction of SMS messages Date of the test : 02.04.2013 Note : The

Detaylı

YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK VE MİMARLIK FAKÜLTESİ

YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK VE MİMARLIK FAKÜLTESİ ÖĞRENCİ NİN STUDENT S YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ STAJ DEFTERİ TRAINING DIARY Adı, Soyadı Name, Lastname : No ID Bölümü Department : : Fotoğraf Photo Öğretim Yılı Academic Year : Academic Honesty Pledge I pledge

Detaylı

YÜKSEKÖĞRETİM KURULU YARDIMCI DOÇENT 01.12.2014. : Sinop Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Sinop

YÜKSEKÖĞRETİM KURULU YARDIMCI DOÇENT 01.12.2014. : Sinop Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Sinop HÜLYA SİPAHİ ÖZGEÇMİŞ YÜKSEKÖĞRETİM KURULU YARDIMCI DOÇENT 01.12.2014 Adres : Sinop Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Sinop Telefon : 3682715516-4206 E-posta Doğum Tarihi : Faks : Kadro

Detaylı

a, ı ı o, u u e, i i ö, ü ü

a, ı ı o, u u e, i i ö, ü ü Possessive Endings In English, the possession of an object is described by adding an s at the end of the possessor word separated by an apostrophe. If we are talking about a pen belonging to Hakan we would

Detaylı

Bağlaç 88 adet P. Phrase 6 adet Toplam 94 adet

Bağlaç 88 adet P. Phrase 6 adet Toplam 94 adet ÖNEMLİ BAĞLAÇLAR Bu liste YDS için Önemli özellikle seçilmiş bağlaçları içerir. 88 adet P. Phrase 6 adet Toplam 94 adet Bu doküman, YDS ye hazırlananlar için dinamik olarak oluşturulmuştur. 1. although

Detaylı

PROSTAT ADENOKARSİNOMLARINDA MAMMALIAN TARGET OF RAPAMYCIN (mtor) YOLAĞININ PROGNOZA ETKİSİ

PROSTAT ADENOKARSİNOMLARINDA MAMMALIAN TARGET OF RAPAMYCIN (mtor) YOLAĞININ PROGNOZA ETKİSİ PROSTAT ADENOKARSİNOMLARINDA MAMMALIAN TARGET OF RAPAMYCIN (mtor) YOLAĞININ PROGNOZA ETKİSİ Uzm. Dr. Nilhan KAYA* Prof. Dr. Kutsal YÖRÜKOĞLU* *Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Patoloji Anabilim

Detaylı

MEME VE KOLON KANSERİ HÜCRELERİ İLE OLUŞAN ANJİYOGENEZİN PROPOLİS YOLUYLA İNHİBİSYONU PROF.DR. ÇİĞDEM YENİSEY ADÜ TIP FAK. TIBBİ BİYOKİMYA AD

MEME VE KOLON KANSERİ HÜCRELERİ İLE OLUŞAN ANJİYOGENEZİN PROPOLİS YOLUYLA İNHİBİSYONU PROF.DR. ÇİĞDEM YENİSEY ADÜ TIP FAK. TIBBİ BİYOKİMYA AD MEME VE KOLON KANSERİ HÜCRELERİ İLE OLUŞAN ANJİYOGENEZİN PROPOLİS YOLUYLA İNHİBİSYONU PROF.DR. ÇİĞDEM YENİSEY ADÜ TIP FAK. TIBBİ BİYOKİMYA AD GİRİŞ Tümörlerin yayılımının ve uzak organlara metastaz yapmasının

Detaylı

Fare meme kanseri modelinde duysal sinirlerin metastaz oluşumundaki rolü ve etki mekanizması

Fare meme kanseri modelinde duysal sinirlerin metastaz oluşumundaki rolü ve etki mekanizması Fare meme kanseri modelinde duysal sinirlerin metastaz oluşumundaki rolü ve etki mekanizması Dr. Nuray Erin Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Mitojenik sinyaller, Baskılanmış temas inhibisyonu Apopitozdan

Detaylı

Yaz okulunda (2014 3) açılacak olan 2360120 (Calculus of Fun. of Sev. Var.) dersine kayıtlar aşağıdaki kurallara göre yapılacaktır:

Yaz okulunda (2014 3) açılacak olan 2360120 (Calculus of Fun. of Sev. Var.) dersine kayıtlar aşağıdaki kurallara göre yapılacaktır: Yaz okulunda (2014 3) açılacak olan 2360120 (Calculus of Fun. of Sev. Var.) dersine kayıtlar aşağıdaki kurallara göre yapılacaktır: Her bir sınıf kontenjanı YALNIZCA aşağıdaki koşullara uyan öğrenciler

Detaylı

Araziye Çıkmadan Önce Mutlaka Bizi Arayınız!

Araziye Çıkmadan Önce Mutlaka Bizi Arayınız! Monthly Magnetic Bulletin March 2014 z BOĞAZİÇİ UNIVERSITY KANDİLLİ OBSERVATORY and EARTHQUAKE RESEARCH INSTITUTE GEOMAGNETISM LABORATORY http://www.koeri.boun.edu.tr/jeofizik/default.htm Magnetic Results

Detaylı

SANKO ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 102: HÜCRE VE DOKU SİSTEMLERİ

SANKO ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 102: HÜCRE VE DOKU SİSTEMLERİ 05-06 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 0: HÜCRE VE DOKU SİSTEMLERİ Ders Kurulu Başkanı: / Başkan Yardımcıları: / Histoloji Embriyoloji Yrd. Doç. Dr. Bahadır Murat Demirel / Üyeler: / Tıbbi / Dersin AKTS

Detaylı

EK-4 ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Biyoloji Balıkesir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi 1997-2001

EK-4 ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Biyoloji Balıkesir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi 1997-2001 1. Adı Soyadı: HATİCE YILDIRIM 2. Doğum Tarihi: 08/04/1979 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Doktora EK-4 ÖZGEÇMİŞ Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Biyoloji Balıkesir Üniversitesi Fen Edebiyat

Detaylı

Anahtar kelimeler: Mitokondriyal dinamik, mitofaji, mitokondriyal homeostaz

Anahtar kelimeler: Mitokondriyal dinamik, mitofaji, mitokondriyal homeostaz Denge İçin Savaş Deniz Eda Orhan, Ender Ergüder, Canberk Usta, Ozan Saraçoğlu, Halit Övgehan Aydoğan Danışman: Prof. Dr. F. Belgin Ataç Özet: Hücrenin enerji santrali olarak tanımlanan; dış zar, iç zar,

Detaylı

10.7442 g Na2HPO4.12H2O alınır, 500mL lik balonjojede hacim tamamlanır.

10.7442 g Na2HPO4.12H2O alınır, 500mL lik balonjojede hacim tamamlanır. 1-0,12 N 500 ml Na2HPO4 çözeltisi, Na2HPO4.12H2O kullanılarak nasıl hazırlanır? Bu çözeltiden alınan 1 ml lik bir kısım saf su ile 1000 ml ye seyreltiliyor. Son çözelti kaç Normaldir? Kaç ppm dir? % kaçlıktır?

Detaylı

T.C. Hitit Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. İşletme Anabilim Dalı

T.C. Hitit Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. İşletme Anabilim Dalı T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı X, Y, Z KUŞAĞI TÜKETİCİLERİNİN YENİDEN SATIN ALMA KARARI ÜZERİNDE ALGILANAN MARKA DENKLİĞİ ÖĞELERİNİN ETKİ DÜZEYİ FARKLILIKLARININ

Detaylı

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS 507004832007 KALİTE KONTROLÜ Seçmeli 4 7 3 Dersin Amacı Günümüz sanayisinin rekabet ortamında kalite kontrol gittikçe önem kazanan alanlardan birisi

Detaylı

Hücre Farklılaşması. Prof.Dr. Gönül Kanıgür

Hücre Farklılaşması. Prof.Dr. Gönül Kanıgür Hücre Farklılaşması Prof.Dr. Gönül Kanıgür Diploid canlılar yaşam süreçlerinde eşeyli çoğalma gereği tek hücreli bir evreden(döllenmiş yumurta hüc) geçerler Döllenmiş yumurta hücresinin on üzeri on-on

Detaylı

Virtualmin'e Yeni Web Sitesi Host Etmek - Domain Eklemek

Virtualmin'e Yeni Web Sitesi Host Etmek - Domain Eklemek Yeni bir web sitesi tanımlamak, FTP ve Email ayarlarını ayarlamak için yapılması gerekenler Öncelikle Sol Menüden Create Virtual Server(Burdaki Virtual server ifadesi sizi yanıltmasın Reseller gibi düşünün

Detaylı

PACKAGE STITCHING SYSTEMS KOLİ DİKİŞ SİSTEMLERİ. MAKİNA SAN.TİC.LTD.ŞTİ KOLİ DİKİŞ MAKİNALARI ve DİKİŞ TELİ İMALATI GÜVENİLİR ÜRETİMDE DOĞRU TERCİH

PACKAGE STITCHING SYSTEMS KOLİ DİKİŞ SİSTEMLERİ. MAKİNA SAN.TİC.LTD.ŞTİ KOLİ DİKİŞ MAKİNALARI ve DİKİŞ TELİ İMALATI GÜVENİLİR ÜRETİMDE DOĞRU TERCİH MAKİNA SAN.TİC.LTD.ŞTİ KOLİ DİKİŞ MAKİNALARI ve DİKİŞ TELİ İMALATI GÜVENİLİR ÜRETİMDE DOĞRU TERCİH RIGHT CHOICE IN SAFE PRODUCTION PACKAGE STITCHING SYSTEMS Esas Olan Bize Olan Güveniniz What is Essential

Detaylı

Teknoloji Servisleri; (Technology Services)

Teknoloji Servisleri; (Technology Services) Antalya International University Teknoloji Servisleri; (Technology Services) Microsoft Ofis Yazılımları (Microsoft Office Software), How to Update Office 365 User Details How to forward email in Office

Detaylı

Dünya Bankası İşletme Araştırması. Örneklem Yönetimi

Dünya Bankası İşletme Araştırması. Örneklem Yönetimi Dünya Bankası İşletme Araştırması Örneklem Yönetimi Istanbul Türkiye, 27-30 Temmuz, 2015 UYGULAMADA ÖRNEKLEM TASARIMI Araştırmanın temsiliyeti için önemlidir. Fakat, bazı pratikle ilgili konular var Dünya

Detaylı

Turkish Vessel Monitoring System. Turkish VMS

Turkish Vessel Monitoring System. Turkish VMS Turkish Vessel Monitoring System BSGM Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Balıkçılık Müdürlüğü ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü İstatistik ve Bilgi Sistemleri İstatistik Daire Başkanlığı ve Bilgi Sistemleri

Detaylı

6. Seçilmiş 24 erkek tipte ağacın büyüme biçimi, ağacın büyüme gücü (cm), çiçeklenmenin çakışma süresi, bir salkımdaki çiçek tozu üretim miktarı,

6. Seçilmiş 24 erkek tipte ağacın büyüme biçimi, ağacın büyüme gücü (cm), çiçeklenmenin çakışma süresi, bir salkımdaki çiçek tozu üretim miktarı, ÖZET Bu çalışmada, Ceylanpınar Tarım İşletmesi'nde bulunan antepfıstığı parsellerinde yer alan bazı erkek tiplerin morfolojik ve biyolojik özelikleri araştırılmıştır. Çalışma, 1995 ve 1996 yıllarında hem

Detaylı