30- İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ. Dr. VOLKAN DÜNDAR

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "30- İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ. Dr. VOLKAN DÜNDAR"

Transkript

1 30- İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ Dr. VOLKAN DÜNDAR 1

2 Epidemiyoloji 1 Toplumlarda sağlıkla ilgili olayların dağılım ve nedenlerini inceleyen bilim dalıdır. İnsan toplulukları üzerine bilim Hastalık ve ölümlerin toplumdaki dağılımını inceler. (Tanımlayıcı) Dağılım farklılıklarının hangi nedenlere bağlı olduğunu inceler.(analitik) (Çözümleyici) Dağılımdaki farkın nedeni hastalığın nedenidir. 2

3 Epidemiyoloji 2 Tanımlayıcı ( deskriptif) epidemiyoloji; Hastalıkları ve ölümlerin toplumdaki dağılımını inceler. Analitik-Çözümleyici epidemiyoloji; Hastalık ve ölümlerin nedenlerini inceler. 3

4 İş Sağlığında Epidemiyoloji 1 Mesleksel epidemiyoloji-occupational epidemiology İş kazası ve meslek hastalıklarının ( ve hatta çalışanların bütün sağlık sorunlarının) değişik gruplardaki dağılımı incelenir (tanımlayıcı), Bu incelemeler sonunda çeşitli çalışan gruplarında hastalık ve ölümler farklılıklar gösterirse Bu farklılıkların nedenlerinin incelenmesi için analitik epidemiyolojik yöntemler kullanılır 4

5 İş Sağlığında Epidemiyoloji 2 Mesleksel epidemiyoloji-occupational epidemiology Mesleksel Epidemiyolojinin Başlangıcı Dr.Percival Pott (1775); İngilterede Baca temizleyici çocukların ileri yaşlarında görülen skrotum kanseri nin nedeni olarak baca kurumundaki katranı işaret etti. 150 yıl kadar sonra 1932 de Katran : (1-2 dibenzantrasen) ilk kanserojen kimyasal madde olarak tanımlandı Baca temizleyen çıraklar yasası. 8 yaş sınırı Haftada bir yıkanma 5

6 Epidemiyolojik yaklaşım ilkeleri ve Ölçütler 1 Klinik çalışmalar bireylerle Epidemiyolojik çalışmalar gruplarla yapılır Toplumda sağlık düzeyi göstergeleri olan hastalık ve ölümlere ilişkin sıklık ölçütleri (insidans, prevalans,mortalite vb.) değerlendirilir. (Tanımlayıcı) Toplumdaki önde gelen hastalıklar ve ölüm nedenleri saptanır, (Analitik) Toplumun sağlık düzeyi belirlenir Koruyucu uygulamalar bu bilgilere göre düzenlenir 6

7 Epidemiyolojik yaklaşım ilkeleri ve Ölçütler 2 Hastalık veya ölüm sayılarının nüfusa oranlanarak ifade edilmesine HIZ (rate) adı verilir Hastalık veya ölüm sayıları risk altındaki toplum sayısına bölünür ve bir katsayı ile çarpılır. Hastalanan veya ölen kişi sayısı Hız= x k Hastalık veya ölüm riski altındaki kişi sayısı 7

8 Epidemiyolojik yaklaşım ilkeleri ve Ölçütler 3 İnsidans hızı: Büyüklüğü bilinen bir toplulukta belirli bir sürede yeni ortaya çıkan hastalık sayısı 200 işçinin çalıştığı iş yerinde bir yılda 20 solunum yolu enfeksiyonu varsa Solunum yolu enfeksiyonu insidans hızı 20/200 X 100= % 10 olarak hesaplanır 8

9 Epidemiyolojik yaklaşım ilkeleri ve Ölçütler 4 Prevalans hızı: Belirli bir toplulukta herhangi bir zamanda yeni bulunan ve eskiden beri var olan hastaların toplamını gösterir Uzun süre devam eden hastalıklarda kullanılır Prevalans= İnsidans x süre Süresi 1 yıldan az süren hastalıklarda Prevalans= İnsidans 9

10 Epidemiyolojik yaklaşım ilkeleri ve Ölçütler kişinin çalıştığı akümülatör fabrikasında kanda kurşun düzeyi taraması yapılsa 100 kişinin kanında kurşun düzeyi izin verilen sınırın üstünde bulunsa Kurşun etkilenmesi prevalans hızı=100/500 x100= % 20 olarak bulunur Bunların kaç tanesi o yıl kaç tanesi daha önce kurşundan etkilendi bilemeyiz 10

11 Epidemiyolojik yaklaşım ilkeleri ve Ölçütler 6 Prevalans Havuzu: Herhangi bir zamandaki hasta sayısıdır. Havuzdaki hasta sayısı; havuza yeni giren hastalar(insidans vakaları) ile iyileşerek veya ölümle havuzdan çıkan hastalar arasındaki dengeye bağlıdır. Uzun süren hastalıklarda havuzdaki hasta sayısı artar. 11

12 Epidemiyolojik yaklaşım ilkeleri ve Ölçütler 7 Mortalite hızı: Bir toplulukta belirli bir süre içinde ölenlerin sayısının nüfusa oranıdır kişinin çalıştığı işletmede 1 yılda 3 kişi ölmüş ise mortalite hızı binde 3 olarak ifade edilir. Mortalite hızı; yaş, cins, hastalık,meslek grubu gibi gruplara özel olarak da hesaplanabilir 12

13 Epidemiyolojik yaklaşım ilkeleri ve Ölçütler 8 İş kazası sıklık hızı: Bir işletmede, İş kazası görülme olasılığını gösterir. 250 işçinin çalıştığı iş yerinde 1 yılda 5 iş kazası olmuş ise; İş kazası sıklık hızı = 5/250 x 100= % 2 dir Yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, kıdem, çalışılan bölüm özelinde hesaplanabilir 13

14 Epidemiyolojik yaklaşım ilkeleri ve Ölçütler 9 İş kazası ağırlık hızı: Yaralanmaya bağlı iş günü kayıplarının toplamı, o işyerindeki toplam çalışma süresine oranlanır ve katsayı ile çarpılır İş kazası nedeniyle olan Toplam işgöremezlik süresi (saat) İş kazası ağırlık hızı= x k İşçi sayısı x 8 saat x 300 iş günü Katsayı 1 milyon olursa, işyerinde 1 milyon iş saatinin ne kadarının iş kazaları nedeniyle kaybedildiği bulunur. 14

15 İş Sağlığı ve Güvenliği alanında Epidemiyoloji Uygulama Olanakları 1 Çalışanlar grubu genellikle, değişkenliği az ve ulaşılabilir topluluklardır Özellikle prospektif çalışmalara uygundur. Ortam ölçümlerinin yapılması, sağlık sorunlarının nedenlerinin saptanmasında önemlidir Sağlık kayıtları ve işyeri ortam ölçümü kayıtları yararlı kaynaklardır. 15

16 İş Sağlığı ve Güvenliği alanında Epidemiyoloji Uygulama Olanakları 2 Çalışma koşullarında ve kullanılan teknolojide yapılan değişiklikler Doğal Deney olanakları sağlar Sağlık eğitimi, sağlığı geliştirme etkinlikleri de değişimlere neden olur İyi planlanan epidemiyolojik çalışmalar, çalışanların sağlığının korunmasında önemli bir rol oynayabilir 16

17 İş Sağlığı ve Güvenliği alanında Epidemiyoloji Uygulama Olanakları 3 Karar vermeye yardımcı araştırmalar: Önce sorun tanımlanmalıdır. Sağlık olayı; kimde, nerede, ne zaman görülüyor Sorun olan yerler ve konular belirlenir Yöneticilere hangi soruna öncelik verileceği konusunda yol gösterir 17

18 İş Sağlığı ve Güvenliği alanında Epidemiyoloji Uygulama Olanakları 4 Uygulamalara yönelik planlama yapmak: Epidemiyolojik çalışmalarla elde edilen bilimsel veri ve değerlendirmeler, İşçi, İşveren ve devletin uygulamalara farklı bakış açılarını, ortak bir kararda birleştirmelerine yardımcı olur. 18

19 İş Sağlığı ve Güvenliği alanında Epidemiyoloji Uygulama Olanakları 5 Uygulamaların sonuçlarının değerlendirilmesi 1: Bir makine veya işlemde yapılan değişiklikten sonra iş kazalarındaki azalmanın saptanması Taşıma sistemini değiştirme veya işçilere ağılık kaldırma eğitimi verilmesi sonrası, bel ve sırt ağrısı yakınmalarındaki azalma. Sayılar yanında istatistiksel önemlilik testleri de yapılır. 19

20 İş Sağlığı ve Güvenliği alanında Epidemiyoloji Uygulama Olanakları 6 Uygulamaların sonuçlarının değerlendirilmesi 2: Bu değerlendirmelerin yapılabilmesi için; İş yeri bölümlerine göre çalışma koşulları ve sağlık kayıtları Çalışanları bütün sağlık yakınmalarının kayıtları (Özellikle iş ile ilgili olan) Bu bilgilerin istatistik kayıtlarının tutulması Gerekli tablo ve grafiklerin yapılması Gerekir 20

21 Epidemiyolojide veri kaynakları 1 Genel amaçlı resmi kayıtlar 1: A) Nüfus sayımı bilgileri: Ülkede yaşayanların sayısı, yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, medeni durumu, meslek. Nüfus bilgileri hız hesaplaması sırasında orantının paydası olarak kullanılır 21

22 Epidemiyolojide veri kaynakları 2 Genel amaçlı resmi kayıtlar 2: B) Ulusal ölüm kayıtları: Mernis sistemi içinde Ölüm Kayıt Bildirim Sistemi (ÖBS) tüm ölüm kayıtlarını toplamaktadır Araştırma kapsamındaki gruplarda bulunan değerler ülke değerleri ile karşılaştırılır. Ölüm nedeni ile meslek incelenirken sadece son mesleğe bakılmaz. Pnömokonyozdan ölenlerin son mesleği, depocu, gece bekçisi, yazı işleri çıkabilir, bunlar tozlu ortamda hastalandıktan sonra hafif işe alınmışlardır. 22

23 Epidemiyolojide veri kaynakları 3 Genel amaçlı resmi kayıtlar 3: C) Ölümle ilgili diğer bilgiler: Sağlık kuruluşları ve hastane kayıtlarında, ölüm nedeni yanında meslek bilgileri de bulunabilir Sosyal güvenlik kurumu kayıtları 23

24 Epidemiyolojide veri kaynakları 4 Genel amaçlı resmi kayıtlar 4: D) Ulusal hastalık kayıtları: Morbidite bilgilerinin güvenilirliği mortalite bilgilerine göre daha azdır Sağlık bakanlığı kayıtları Sosyal Sigortalar Kurumu sağlık kuruluşları kayıtları Bu kurumlar sağlık bakanlığına devredildikten sonraki SGK kayıtlar 24

25 Epidemiyolojide veri kaynakları 5 Genel amaçlı resmi kayıtlar 5: E) Hastalıklarla ilgili diğer bilgiler: Doktorlar (özellikle işyeri hekimleri) tarafından verilen istirahat raporları İşyeri kaza kayıtları SGK meslek hastalıkları kayıtları SGK hastalık nedeniyle işe devamsızlık geçici iş göremezlik ödeme kayıtları 25

26 Epidemiyolojide veri kaynakları 6 Çalışma hayatı ile ilgili kayıtlar 1: A) İşyerinde yasal olarak kaydı tutulması gereken kayıtlar: B) İşyeri incelemesi sırasında elde edilen bulguların kayıtları C) Emeklilik sonrası sağlık kayıtları 26

27 Epidemiyolojide veri kaynakları 7 Çalışma hayatı ile ilgili kayıtlar 2: A) İşyeri sağlık ve güvenlik biriminde tutulan kayıtlar: İşe giriş, aralıklı kontrol muayenesi, bulguları Geçirdikleri hastalık ve kazalarla ilgili bilgiler İstirahat raporları 27

28 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 1 Epidemiyoloji biliminin temel amacı hastalıkların nedenlerinin aydınlatılmasıdır. Bu yolla hastalıklardan korunma yöntemleri geliştirilebilir Epidemiyolojik araştırmalar öncelikle tanımlayıcı yaklaşımla başlar Hastalık ve ölümlerin toplumdaki dağılımında var olan farklılıklar saptanır 28

29 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 2 Daha sonra bu farklılıkların nedenleri araştırılır (Analitik) Böylece hastalıkların nedenleri çözümlenir İşyerinde ki koruyucu uygulamaların etkileri de yine epidemiyolojik araştırmalarla değerlendirilir. 29

30 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 3 Tanımlayıcı (Descriptive) Araştırmalar 1: Bir konu üzerinde veri toplanır Verilerin çeşitli özelliklere göre dağılımı yapılır Dağılımdaki farklılıklar saptanmaya çalışılır Farklılıklara dayanarak hipotez geliştirilir Tanımlayıcı araştırmalar hipotez kurulmasını sağlar Analitik araştırmalar hipotezin sınanmasını sağlar. 30

31 31

32 32

33 33

34 34

35 İŞ KAZASI SAYISI İŞ KAZALARININ MEYDANA GELDİĞİ İŞ SAATLERİNE GÖRE DAĞILIM İş Kazalarının Meydana Geldiği İş Saatlerine Göre Dağılımı (Son 3 Yıl) The number of employment injuries by the working-hours at which the injury occurred (latest 3 years) YILLAR 1.SAAT - 1st Hour 2.SAAT - 2 nd Hours 3.SAAT - 3 th Hours 4.SAAT -4 th Hours 5.SAAT -5 th Hours 6.SAAT - 6 th Hours 7.SAAT - 7 th Hours 8.SAAT - 8 th Hours 9.SAAT+ - 9 th hours and Over Bilinmeyen 35

36 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 4 Tanımlayıcı (Descriptive) Araştırmalar 2: Tanımlayıcı epidemiyolojik yaklaşımda sağlıkla ilgili olarak toplanan bilgilerin bazı özelliklere göre tanımlaması yapılır. Bu özellikler; kişi, yer, zaman özellikleridir. Kişi özellikleri: yaş, cinsiyet, eğitim, çalışma süresi Yer özelliği: coğrafi bölge, işyeri içindeki bölüm, işyeri büyüklüğü Zaman özelliği:günün, haftanın,yılın değişik zamanları, yıllar arası değişimler 36

37 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 5 Kesitsel araştırmalar 1: Hem tanımlayıcı hem de analitik araştırma amacıyla kullanılabilir Tanımlayıcı amaçla uygulandığında sağlık olayının sıklığı hakkında fikir verir. Prevalans çalışması olarak adlandırılır 37

38 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 6 Kesitsel araştırmalar 2: Analitik amaçla kullanıldığında hem hastalık hem de etken olduğu düşünülen faktörler hakkında birlikte veri toplanır Nedensellik ilişkisinde önce neden ortaya çıkmalı, sonra hastalık ortaya çıkmalıdır, (Temporal ilişki) Kesitsel araştırmada veriler aynı anda toplandığı için bu nedensellik bağı her zaman kurulamaz veya kurulduğunda yanıltıcı olabilir. 38

39 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 7 Kesitsel araştırmalar 3: Analitik amaçla kullanılan diğer yöntemlere göre daha hızlı sonuç verir, ucuzdur, kısa zamanda bilgi sağlar, Bu nedenle sık kullanılır Tekrarlanan kesitsel araştırmalar benzer sonuçlar veriyorsa nedensellik yönünden dikkat çekici olabilir 39

40 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 8 Kesitsel araştırmalar 4. Nedensel ilişkinin incelenmesi için analitik amaçla kullanılan kesitsel araştırmalarda etken olabileceği düşünülen bir çok faktörle ilgili bilgi toplanabilir. Bu bilgiler hastalığın nedeni hakkında fikir verebilir Ortam ölçümü kayıtları bu noktada çok yardımcı olabilir 40

41 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 9 Kesitsel araştırmalar 5: Bu çalışmalardan edinilen bilgilerle daha sonra nedene ilişkin kohort çalışmaları düzenlenebilir Kesitsel araştırmalar olayların önem derecesini ortaya çıkarabilir 41

42 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 10 Kesitsel araştırmalar 6 Almanya da çalışan erkeklerde bazı işgöremezlik nedenleri Tanı Görülme sıklığı % İşgöremezliğe neden olma (100 kişide) Toplam işgöremezlik Bel ağrısı İşitme kaybı Kronik Akciğer Hastalığı Merkezi sinir sistemi hastalığı

43 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 11 Kohort araştırmaları 1: Yapımı zor, zaman alıcı, pahalı, Neden sonuç ilişkisi açısından en güvenilir sonuçları verir Belirli yönlerden ortak özelliği olan gruba kohort adı verilir Belirli bir işyerinde çalışanlar veya belirli bir faktöre maruz kalanlar bir kohort oluşturur. 43

44 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 12 Kohort araştırmaları 2: Belirli bir etkene maruz kalanlarla, maruz kalmayan gruplar belirli bir zaman süresince takip edilir Bu süre sonunda her iki grupta ortaya çıkan hasta sayıları karşılaştırılır. Belirli bir sürede ortaya çıkan olgular yeni olgular olduğu için insidans hızını verir Maruziyeti olan ve olmayan grupların insidans hızı karşılaştırılır. 44

45 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 13 Kohort araştırmaları 3: Bu iki insidans hızının birbirine oranı rölatif risk adını alır. Bu iki insidans hızının farkına da atfedilen risk adı verilir. Atfedilen risk değerinin maruziyet grubundaki insidans hızına oranına ise korunabilirlik hızı denir 45

46 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 14 Kohort araştırmaları 4: İnsidans 1 Rölatif risk= İnsidans 2 Etken var Etken yok Hastalık var İnsidans 1= a/a+c a İnsidans 2= b/b+d b Hastalık yok c d Atfedilen risk= İnsidans 1 İnsidans 2 Korunabilirlik Hızı= İnsidans1-İnsidans X 100 İnsidans1 46

47 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 15 Kohort araştırmaları 5: Kohort grubu bu gün oluşturulur ileriye doğru izlenirse prospektif kohort denir Maruziyet esasına göre kohort geçmişten oluşturulup bu güne doğru ortaya çıkan hastalıklar da izlenebilir. (Retrospektif kohort) Bunun için kayıtların çok düzenli tutulmuş olması gerekir. 47

48 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 16 Kohort araştırmaları 6: Ortam değerlendirmesi kayıtlarını, Personel kayıtlarını düzgün tutan, İşçi devrinin az olduğu iş yerlerinde retrospektif kohort uygulanabilir 48

49 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 17 Kohort araştırmaları 7: Standartlaştırılmış ölüm oranı 1: Çalışan grubun izlenmesi süresince ortaya çıkan hastalık sayısı ( gözlenen değer) çalışma grubu için hesaplanan bir beklenen değer ile karşılaştırılır. Gözlenen değerin beklenen değere oranına Standartlaştırılmış ölüm oranı (Standardized Mortality Ratio SMR) adı verilir. Beklenen değeri hesaplamak için ülke geneli için hesaplanan hastalık veya ölüm hızları kullanılır. 49

50 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 18 Kohort araştırmaları 8: Standartlaştırılmış ölüm oranı 2: İzlenen grubun yaş cins özelliklerine benzer toplum grubundaki hızlar beklenen değer olarak alınır İzlenen gruptaki hastalık hızları toplumla aynı olsaydı kaç kişinin hastalanması beklenirdi diye hesaplanır. 50

51 Örnek 1 ABD de 5 büyük lastik fabrikasında çalışan kişi yılları arasında izlenmiş Bu süre içinde 5079 ölüm olmuş ABD genel toplum ölüm değerlerine göre aynı yaş ve cinsiyet grubunda ölüm değerlerine göre beklenen ölüm sayıları hesaplanmış. Lösemi ve mesane kanseri nedeniyle ölümler yüksek bulunmuş 51

52 Örnek 2 ABD de lastik fabrikası işçilerinde ölüm nedenleri ( ) Ölüm nedeni Gözlenen ölüm sayısı Beklenen ölüm sayısı Bütün nedenler ,83 SMR değeri Bütün Kanserler ,93 Kalp hastalıkları ,85 Lösemi ,31 Mesane kanseri ,23 Mide kanseri ,09 52

53 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 19 Kohort araştırmaları 9: Standartlaştırılmış ölüm oranı 3: Sağlıklı işçi etkisi: ölüm ve hastalık için toplumdan hesaplanan beklenen değer, kohorttaki işçilerden hesaplanan gözlenen değerden yüksek çıkarsa bu duruma sağlıklı işçi etkisi denir Çalışanlar toplumun sağlıklı kesimini oluşturur. 53

54 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 20 Kohort araştırmaları 10: Standartlaştırılmış ölüm oranı 4: Düzeltilmiş Standartlaştırılmış ölüm oranı (Düzeltilmiş SMR): Bir hastalık için bulunan SMR değeri, bütün hastalık nedenleri için bulunan SMR değerine bölünür Örneğimizde Lösemi için 1.31/0,83= 1.58 Mesane kanseri için 1.23/0,83= 1.48 Bütün kanserler için 0,93/0,83=

55 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 21 Vaka-Kontrol Araştırmaları 1: Belirli bir hastalığı olan kişilerden oluşan vaka grubu Bu gruba benzer özellikleri olan ancak hastalığı olmayan kontrol grubu İki gruptan da hastalığın nedeni olarak düşünülen faktörlerle ilgili bilgiler toplanır. Hastalığın nedeni olarak düşünülen faktörün vaka ve kontrol grubunda bulunma sıklığı karşılaştırılır. 55

56 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 22 Vaka-Kontrol Araştırmaları 2: Vaka grubunda şüphelenilen faktörün sıklığı kontrol grubundan fazla ise, bu faktörle hastalık arasında bir ilişki olabileceği düşünülür. Sonuç olan hastalıktan hareket ederek geçmişte bu kişilerde hastalık etkeni nedenin olup olmadığı araştırılır Retrospektif (geriye dönük) araştırmadır. 56

57 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 23 Hastalık var Hastalık yok Vaka-Kontrol Araştırmaları 3: Etken var Etken yok Toplam a b a+b c d c+d Odds ratio: (OR) etkenin vaka ve kontrol gruplarındaki varlığının oranı (Tahmini rölatif risk) (a)/(a+b) Odds ratio= ( c )/( c+d) Toplam a+c b+d a+b+c+d 57

58 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 24 Vaka-Kontrol Araştırmaları 4: Daha kolay, kısa sürede yapılabilen, ucuz çalışmalardır Sık kullanılır Seyrek görülen hastalıklarda kullanılır 58

59 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 25 Gruplar Mesane kanseri Vaka-Kontrol Araştırmaları 5: Mesane kanserli hastalar ve kontrol grubunda Meslek dağılımları Etken Var Boyalastik-deri sanayi Etken yok Toplam / ( ) OR= = OR= / (69+299) Mesane kanserlilerde boya,lastik,deri sanayinde çalışma 1.67 kat fazla bulunmuş. Mesane kanseri değil

60 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 26 Vaka-Kontrol Araştırmaları 6: Bu çalışmada önemli olan nokta, kontrol grubunun temel özelliklerinin vaka grubuna benzer olmasıdır. Eğer benzerlik yoksa yan tutma (Bias) söz konusudur. Hastalar şüpheli faktörü daha iyi hatırlar, hasta olmayanlar daha az hatırlar ( Hafıza faktörürecall bias) 60

61 Epidemiyolojide Araştırma Yöntemleri 27 Vaka-kontrol ve kohort araştırmalarının başlıca olumlu ve olumsuz yönleri Araştırma türü Olumlu yanları Olumsuz yanları Vaka-kontrol Ucuzdur Az sayıda kişi ile yapılır Çabuk sonuç verir Nadir hastalıklar için uygundur Bilgi yetersiz olabilir Hafıza faktörü yanıltıcıdır Bias olasılığı vardır İnsidans hesaplanamaz Kohort Bias yoktur İnsidans hesabı yapılabilir Risk hesabı yapılabilir Uzun zaman gerekir Çok kişi gerekir Pahalıdır Araştırmayı terk sorunu vardır Nadir hastalıklar için uygun değildir 61

62 İş sağlığında epidemiyolojinin kullanım amaçları 1 Çalışanların genel sağlık sorunlarının değerlendirilmesi: Kesitsel çalışmalarla mesleki ve genel sağlık sorunları değerlendirilir 62

63 İş sağlığında epidemiyolojinin kullanım amaçları 2 Normal değerlerin saptanması: Toksik maddelerle karşılaşanlarda Klinik belirti ve bulguların ortaya çıktığı en düşük kan düzeyleri, epidemiyolojik çalışmalarla saptanır 63

64 İş sağlığında epidemiyolojinin kullanım amaçları 3 Neden- sonuç ilişkisi hakkında hipotez geliştirilmesi: Tanımlayıcı araştırmalarla hastalıkların kimlerde fazla görüldüğü saptanır nedenler hakkında hipotez geliştirilir 64

65 İş sağlığında epidemiyolojinin kullanım amaçları 4 Nedensel ilişkinin araştırılması: Hastalık nedeniyle ilgili geliştirilen hipotezler analitik araştırma yöntemleriyle sınanır Hastalıkların nedenleri hakkında bilgi ortaya çıkarılır 65

66 İş sağlığında epidemiyolojinin kullanım amaçları 5 Doz-cevap ( Maruziyet-etki) ilişkisinin değerlendirilmesi: Kohort araştırmalarında değişik maruziyet düzeyleri ile hastalık ilişkisi ortaya çıkartılır Koruyucu çalışmalara ışık tutar 66

67 İş sağlığında epidemiyolojinin kullanım amaçları 6 Sağlığı geliştirici faktörlerin tanımlanması: Sağlıklı beslenme, spor, zararlı maddelerden uzaklaşmanın etkileri epidemiyolojik çalışmalarla gösterilir 67

68 İş sağlığında epidemiyolojinin kullanım amaçları 7 Koruyucu önlemlerin değerlendirilmesi: İşyerinde alınan koruyucu önlemleri sağlığa etkileri ölçülebilir Mekanik taşıyıcı kullanmaya başladıktan sonra, bel ağrısı şikayetlerinde önceki yıla göre azalma saptanabilir 68

69 İş sağlığında epidemiyolojinin kullanım amaçları 8 İşyeri sağlık biriminin çalışmalarının değerlendirilmesi: Kayıtların düzenli olması bir çok bilginin elde edilmesini sağlar 69

Sağlık Bakımıyla İlişkili İnfeksiyonların Epidemiyolojisinde Temel Tanımlar

Sağlık Bakımıyla İlişkili İnfeksiyonların Epidemiyolojisinde Temel Tanımlar Sağlık Bakımıyla İlişkili İnfeksiyonların Epidemiyolojisinde Temel Tanımlar Dr. Alpay AZAP Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikr. AD. Epidemiyoloji Nedir? Sağlıkla ilgili

Detaylı

Medikal Araştırma Tasarımları. Doç. Dr. Oktay ÖZDEMİR Yorum Danışmanlık Ltd

Medikal Araştırma Tasarımları. Doç. Dr. Oktay ÖZDEMİR Yorum Danışmanlık Ltd Medikal Araştırma Tasarımları Doç. Dr. Oktay ÖZDEMİR Yorum Danışmanlık Ltd 1 Tıpta Araştırma Düzenleri Gözlemsel Çalışmalar Tanımlayıcı çalışmalar Retrospektif (Vaka-kontrol) araştırmalar Kesitsel araştırmalar

Detaylı

10 soruda makalelerde sık karşılaştığımız epidemiyolojik terimler Uzm. Dr. Tolga Binbay

10 soruda makalelerde sık karşılaştığımız epidemiyolojik terimler Uzm. Dr. Tolga Binbay 10 soruda makalelerde sık karşılaştığımız epidemiyolojik terimler Uzm. Dr. Tolga Binbay Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Açıklama (2009-2012) Danışman: (-)

Detaylı

Prof. Dr. Nerin Bahçeciler Önder YDÜ Tıp Fakltesi Pediatri Anabilim Dalı

Prof. Dr. Nerin Bahçeciler Önder YDÜ Tıp Fakltesi Pediatri Anabilim Dalı Epidemiyolojik AraştırmaTipleri: örneklerle inceleyelim Prof. Dr. Nerin Bahçeciler Önder YDÜ Tıp Fakltesi Pediatri Anabilim Dalı GÖZLEME DAYALI DENEYSEL TANIMLAYICI ANALİTİK RANDOMİZE KONTROLLU SAHA TOPLUM

Detaylı

DENEYSEL ARAŞTIRMALAR MÜDAHALE ARAŞTIRMALARI Dr. Meltem Şengelen HÜTF Halk Sağlığı AD 12 Şubat 2015 Epidemiyoloji Sağlıkla ilgili tüm sorunların ve hastalıkların kişi-yerzaman özelliklerine göre tanımlanması,

Detaylı

Doktora 6. Yarıyıl DERS KODU DERSLER TEO. UYG. KRD. AKTS Z/S. Doktora 8. Yarıyıl

Doktora 6. Yarıyıl DERS KODU DERSLER TEO. UYG. KRD. AKTS Z/S. Doktora 8. Yarıyıl AVRASYA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ DOKTORA PROGRAMI DERSLERİ VE DERS İÇERİKLERİ Doktora 1. Yarıyıl ISGD 601 İş Sağlığı ve İş Hijyeni 3 2 3 Z ISGD 603 Meslek Hastalıkları

Detaylı

Çalışma Dizaynları ve Kullanım Alanları

Çalışma Dizaynları ve Kullanım Alanları TTD Akademik Kurs, 11 Ekim 2015 Çalışma Dizaynları ve Kullanım Alanları Doç.Dr. Özge YILMAZ oyilmaz76@hotmail.com Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Solunum Alerji Bilim Dalı Çalışma Dizaynları:

Detaylı

EPİDEMİYOLOJİK ARAŞTIRMA TİPLERİNE GİRİŞ

EPİDEMİYOLOJİK ARAŞTIRMA TİPLERİNE GİRİŞ EPİDEMİYOLOJİK ARAŞTIRMA TİPLERİNE GİRİŞ Prof.Dr.Şanda Çalı Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı BÖLÜMÜN AMACI Oturumun sonunda katılımcılar epidemiyolojik araştırma tipleri

Detaylı

Taraf tutma (Bias) önlenmiş

Taraf tutma (Bias) önlenmiş Hamdi Akan Ankara Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı hamdiakan@gmail.com 23 Ocak 2015 Toplumu iyi temsil ediyor = Hasta sayısı Doğru tasarım ve metodoloji Taraf tutma (Bias) önlenmiş Sağlam istatistik

Detaylı

TEMEL ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ Prof. Dr. Gül Ergör

TEMEL ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ Prof. Dr. Gül Ergör TEMEL ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ Prof. Dr. Gül Ergör Tıpta araştırmalar günümüzde giderek artan bir hızla gerçekleştirilmektedir. Araştırmalar eğitimin de ayrılmaz bir parçasıdır. Bir hekimin eğitimi ve akademik

Detaylı

RİSK LERİN STANDARDİZASYONU

RİSK LERİN STANDARDİZASYONU RİSK LERİN STANDARDİZASYONU Prof.Dr.H.Hilmi Sabuncu YENİ YÜZYIL ÜNİVERSİTESİ Tıp Fakültesi İş Sağlığı Öğretim Üyesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü ve YENİSARUM Merkez Müdürü hilmi.sabuncu@yeniyuzyil.edu.tr

Detaylı

UYGUN İŞE YERLEŞTİRME. Volkan Dündar

UYGUN İŞE YERLEŞTİRME. Volkan Dündar UYGUN İŞE YERLEŞTİRME Volkan Dündar UYGUN İŞE YERLEŞTİRME KAPSAMI İşe giriş muayenesi ve işe yerleştirme birbirini tamamlayan kavramlardır. İşe Giriş Muayenesi Aralıklı Kontrol Muayenesi Erken Kontrol

Detaylı

AÜTF HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI TIPTA UZMANLIK EĞİTİMİ PROGRAMI /

AÜTF HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI TIPTA UZMANLIK EĞİTİMİ PROGRAMI / AÜTF HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI TIPTA UZMANLIK EĞİTİMİ PROGRAMI / 2017-18 TARİH/MODÜL BAŞLIKLAR (Konular) ÖĞRETİM ÜYESİ MODÜL 1 9 Ekim 2017 Halk Sağlığı tanımı, kavramı ve yaklaşımı Geleneksel ve Çağdaş

Detaylı

KANSER İSTATİSTİKLERİ

KANSER İSTATİSTİKLERİ 1 KANSER İSTATİSTİKLERİ Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından biridir. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk sağlığı sorunudur. Tanı olanaklarının gelişmesi ve

Detaylı

ve SALGIN İNCELEME Doç.Dr. Bülent A. BEŞİRBELLİOĞLUİ İ Ğ

ve SALGIN İNCELEME Doç.Dr. Bülent A. BEŞİRBELLİOĞLUİ İ Ğ SALGIN TANIMLANMASI ve SALGIN İNCELEME BASAMAKLARI Doç.Dr. Bülent A. BEŞİRBELLİOĞLUİ İ Ğ bbesirbellioglu@yahoo.com Salgın; Belirli bir populasyonda, belirli bir zaman diliminde, bir infeksiyon hastalığına

Detaylı

KESİTSEL ARAŞTIRMALAR

KESİTSEL ARAŞTIRMALAR KESİTSEL RŞTIRMLR KESİTSEL RŞTIRMLR PREVLNS RŞTIRMSI DURUM SPTM RŞTIRMSI ROSSSETIONL STUDY ROSSSETIONL SURVEY PREVLNE STUDY BSELINE SURVEY 1 2 Kesitsel çalışmalar, belirli bir populasyonda, belirli bir

Detaylı

EPİDEMİYOLOJİ. Konunun Genel Amacı. Öğrenme Hedefleri. Konunun Alt Başlıkları

EPİDEMİYOLOJİ. Konunun Genel Amacı. Öğrenme Hedefleri. Konunun Alt Başlıkları Epidemiyoloji EPİDEMİYOLOJİ Konunun Genel Amacı Katılımcıların; «Katılımcıların, işyerinde kullanılabilecek epidemiyoloji, kayıt - istatistik ve araştırma yöntemlerini tanımalarına ve bu yöntemlere ilişkin

Detaylı

I.GİRİŞ. İSTATİSTİK teriminin Latince Durum anlamına gelen STATUS kelimesinden türediği kabul edilir. İlk uygulamalar

I.GİRİŞ. İSTATİSTİK teriminin Latince Durum anlamına gelen STATUS kelimesinden türediği kabul edilir. İlk uygulamalar BİYOİSTATİSTİK I.GİRİŞ İSTATİSTİK teriminin Latince Durum anlamına gelen STATUS kelimesinden türediği kabul edilir. İlk uygulamalar Vergi ödeyeceklerin belirlenmesi Askere alınacakların saptanması I.GİRİŞ

Detaylı

Epidemiyolojide Nedensellik. Doç Dr. Ali CEYLAN

Epidemiyolojide Nedensellik. Doç Dr. Ali CEYLAN Epidemiyolojide Nedensellik Doç Dr. Ali CEYLAN Amaç Bu dersin sonunda Dönem III öğrencileri epidemiyolojik araştırmalarda etken ile sonuç arasında bir ilişkinin varlığının nasıl araştırılabileceği ve değerlendirebileceği

Detaylı

Halk Sağlığı-Ders 8 Sağlık Düzeyinin Ölçülmesi ve Epidemiyoloji

Halk Sağlığı-Ders 8 Sağlık Düzeyinin Ölçülmesi ve Epidemiyoloji Halk Sağlığı-Ders 8 Sağlık Düzeyinin Ölçülmesi ve Epidemiyoloji Öğr. Gör. Hüseyin ARI 1 İstanbul Arel Üniversitesi M.Y.O Sağlık Kurumları İşletmeciliği Epidemiyoloji; hastalık ve sağlıkla ilgili olayların

Detaylı

Toplum ve Örnek. Temel Araştırma Düzenleri. Doç. Dr. Ertuğrul ÇOLAK. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik Anabilim Dalı

Toplum ve Örnek. Temel Araştırma Düzenleri. Doç. Dr. Ertuğrul ÇOLAK. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik Anabilim Dalı Toplum ve Örnek Temel Araştırma Düzenleri Doç. Dr. Ertuğrul ÇOLAK Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik Anabilim Dalı Toplum ve Örnek İstatistik, toplumdan kurallara uygun olarak,

Detaylı

Salgın Analizi. Prof.Dr.IŞIL MARAL. Halk Sağlığı Uzmanı, Mikrobiyoloji Doktoru (PhD) Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı

Salgın Analizi. Prof.Dr.IŞIL MARAL. Halk Sağlığı Uzmanı, Mikrobiyoloji Doktoru (PhD) Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Salgın Analizi Prof.Dr.IŞIL MARAL Halk Sağlığı Uzmanı, Mikrobiyoloji Doktoru (PhD) Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Amaç Bu oturum sonunda katılımcılar salgın incelemesi konusunda

Detaylı

Aytaç AKÇAY*, İ.Safa GÜRCAN**

Aytaç AKÇAY*, İ.Safa GÜRCAN** Epidemiyolojik Araştırma Yöntemleri ve Hastalık Nedenlerine İlişkin İstatistiksel Oranlar Aytaç AKÇAY*, İ.Safa GÜRCAN** Özet Epidemiyolojik araştırmalar temel olarak gözlemsel, deneysel ve metodolojik

Detaylı

TÜRKİYE DE VE DÜNYADA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ DERS NO: 4

TÜRKİYE DE VE DÜNYADA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ DERS NO: 4 1 TÜRKİYE DE VE DÜNYADA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ DERS NO: 4 2 Dersimizin Amacı Katılımcılara, istatistikî veriler ve karşılaştırmalarla dünyada ve Türkiye deki iş sağlığı ve güvenliği durumu hakkında temel

Detaylı

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr 1 HEDEFLER.Sağlığı, koruma ve geliştirme kavramlarını bilme İşyerlerinde

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI-3 PROF.DR.SARPER ERDOĞAN

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI-3 PROF.DR.SARPER ERDOĞAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI-3 PROF.DR.SARPER ERDOĞAN Meslek Hastalıkları-3 Meslek Hastalıkları Listesi Meslek Hastalıklarının Tıbbi ve Yasal Tanı Koyma Süreci

Detaylı

KANSER KAYITÇILIĞI: AMAÇ VE KULLANIM ALANI. Prof Dr Gül Ergör DEÜTF Halk Sağlığı AD

KANSER KAYITÇILIĞI: AMAÇ VE KULLANIM ALANI. Prof Dr Gül Ergör DEÜTF Halk Sağlığı AD KANSER KAYITÇILIĞI: AMAÇ VE KULLANIM ALANI Prof Dr Gül Ergör DEÜTF Halk Sağlığı AD Kanser Kayıtçılığı Amaç, kanserin boyutunu belirlemek ve gelecekteki durumu hakkında öngörüde bulunmak Tanımlanmış bir

Detaylı

Prof. Dr. Banu Çakır, HÜTF Halk Sağlığı AD. 5. ULUSAL İLK YARDIM SEMPOZYUMU 18.9.2014, Ankara

Prof. Dr. Banu Çakır, HÜTF Halk Sağlığı AD. 5. ULUSAL İLK YARDIM SEMPOZYUMU 18.9.2014, Ankara Prof. Dr. Banu Çakır, HÜTF Halk Sağlığı AD 5. ULUSAL İLK YARDIM SEMPOZYUMU 18.9.2014, Ankara Prof. Dr. Banu Çakır, 18.9.2014, Ankara 2 } Acil durum ve afetlerde ilk yardımcılardan beklenenler nelerdir?

Detaylı

Araştırma Yöntemleri. Doç Dr. Zeliha Öcek Halk Sağlığı AD

Araştırma Yöntemleri. Doç Dr. Zeliha Öcek Halk Sağlığı AD Araştırma Yöntemleri Doç Dr. Zeliha Öcek Halk Sağlığı AD Öğrenim Hedefleri Epidemiyolojik araştırmaların Amaçlarının ve kullanım yerlerinin bilinmesi Sınıflandırılması Veri Toplama Tekniğine Göre Araştırmalar

Detaylı

04- TÜRKİYE DE VE DÜNYADA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ. Volkan DÜNDAR

04- TÜRKİYE DE VE DÜNYADA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ. Volkan DÜNDAR 04- TÜRKİYE DE VE DÜNYADA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ Volkan DÜNDAR 1 2 Çalışma hayatının sağlık alanında iki temel göstergesi vardır; İş kazası ve Meslek hastalığı Ülkelerin iş sağlığı ve güvenliği konusundaki

Detaylı

Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Çalışan Sağlığı ve Bilimsel Kapasitenin Güçlendirilmesi Projesi

Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Çalışan Sağlığı ve Bilimsel Kapasitenin Güçlendirilmesi Projesi Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Çalışan Sağlığı ve Bilimsel Kapasitenin Güçlendirilmesi Projesi Şu anki sunumun yapılmasına imkan tanıyan bu proje, 692188 sayılı anlaşma kapsamındaki AB Horizon 2020 Araştırma

Detaylı

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015 2016 DERS YILI DÖNEM III HALK SAĞLIĞI, TIP EĞİTİMİ, BİYOİSTATİSTİK, BİYOFİZİK, TIP TARİHİ VE ETİK

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015 2016 DERS YILI DÖNEM III HALK SAĞLIĞI, TIP EĞİTİMİ, BİYOİSTATİSTİK, BİYOFİZİK, TIP TARİHİ VE ETİK DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015 2016 DERS YILI DÖNEM III HALK SAĞLIĞI, TIP EĞİTİMİ, BİYOİSTATİSTİK, BİYOFİZİK, TIP TARİHİ VE ETİK 26.04.2016 30.05.2016 Dersler Teorik Pratik Toplam Halk Sağlığı 78

Detaylı

Klinik Araştırmalar Metodolojisi, İstatistik, Klinik Araştırma Tasarımı ve Türleri

Klinik Araştırmalar Metodolojisi, İstatistik, Klinik Araştırma Tasarımı ve Türleri Klinik Araştırmalar Metodolojisi, İstatistik, Klinik Araştırma Tasarımı ve Türleri Prof. Dr. Levent Dönmez Akdeniz Üni. Tıp Fak. Halk Sağlığı AD. donmez@akdeniz.edu.tr Amaç ve Hedefler Amaç: Araştırma

Detaylı

ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ. Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır.

ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ. Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır. ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır. Anne-çocuk sağlığı hizmetlerinin amacı; özelde anne ve çocukların, genelde ise toplumun sağlıklı

Detaylı

RİSK ANALİZ PROSEDÜRÜ

RİSK ANALİZ PROSEDÜRÜ 1.AMAÇ Karacabey Devlet Hastanesi faaliyetleri sırasında oluşabilecek potansiyel tehlikelerin ve bunlara ilişkin risklerin belirlenmesi, böylelikle beklenen veya olası risklerin kontrol altına alınmasına

Detaylı

Meslek Hastalıkları ve İşle İlgili Hastalıklar HULYAER.COM

Meslek Hastalıkları ve İşle İlgili Hastalıklar HULYAER.COM Meslek Hastalıkları ve İşle İlgili Hastalıklar Konu Amaç Meslek Hastalıkları ve İşle İlgili Hastalıklar Meslek hastalıkları ve işle ilgili hastalıklar hakkında bilgi sahibi olmak ve sebep-sonuç ilişkilerini

Detaylı

Risk Ölçütleri. Doç Dr Zeliha Öcek

Risk Ölçütleri. Doç Dr Zeliha Öcek Risk Ölçütleri Doç Dr Zeliha Öcek Risk nedir? Zarara uğrama tehlikesi, olasılığı Risk Faktörü Nedir? Hastalık oluşumu ile pozitif yönde ilişkisi olan faktör Yoksulluk verem hastalığı Annenin düşük eğitim

Detaylı

doğrudur? Veya test, sağlıklı dediği zaman hangi olasılıkla doğrudur? Bu soruların yanıtları

doğrudur? Veya test, sağlıklı dediği zaman hangi olasılıkla doğrudur? Bu soruların yanıtları DÖNEM III HALK SAĞLIĞI-ADLİ TIP-BİYOİSTATİSTİK-TIP TARİHİ VE ETİK Ders Kurulu Başkanı : Prof. Dr. Günay SAKA TANI TESTLERİ (30.04.2014 Çrş. Y. ÇELİK) Duyarlılık (Sensitivity) ve Belirleyicilik (Specificity)

Detaylı

KOHORT ARAŞTIRMALARI HÜTF HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI EPİDEMİYOLOJİ KONFERANSLARI. Prof. Dr. Bahar GÜÇİZ DOĞAN 22.01.2015

KOHORT ARAŞTIRMALARI HÜTF HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI EPİDEMİYOLOJİ KONFERANSLARI. Prof. Dr. Bahar GÜÇİZ DOĞAN 22.01.2015 KOHORT ARAŞTIRMALARI HÜTF HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI EPİDEMİYOLOJİ KONFERANSLARI Prof. Dr. Bahar GÜÇİZ DOĞAN 22.01.2015 Sağlık ile ilgili uygulamalarda karar verirken konu ile ilgili kanıt olup olmadığı

Detaylı

Epidemiyolojik Çalışma Tipleri. Doç.Dr. Emel ĐRGĐL Halk Sağlığı Anabilim Dalı

Epidemiyolojik Çalışma Tipleri. Doç.Dr. Emel ĐRGĐL Halk Sağlığı Anabilim Dalı Epidemiyolojik Çalışma Tipleri Doç.Dr. Emel ĐRGĐL Halk Sağlığı Anabilim Dalı Epidemiyolojik Çalışma Tipleri Gözlemsel Tanımlayıcı Olgu bildirimleri Analitik Đlişkisel Kesitsel Olgu-kontrol Topluluk Deneysel

Detaylı

İşyerinde Sağlık Gözetimine Genel Bakış. Dr. Dilek TİRYAKİ

İşyerinde Sağlık Gözetimine Genel Bakış. Dr. Dilek TİRYAKİ İşyerinde Sağlık Gözetimine Genel Bakış Dr. Dilek TİRYAKİ Sağlık Gözetimi Amaç: İşyerindeki sağlığa zararlı etkenlerin, çalışan sağlığındaki olumsuz etkilerinin saptanması ve tanımlanması Yöntem: Sağlık

Detaylı

Türkiye de Kanser İstatistikleri Kanser, Türkiye'de 1982 yılında 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu'nun 57. Maddesi gereğince "bildirimi zorunlu

Türkiye de Kanser İstatistikleri Kanser, Türkiye'de 1982 yılında 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu'nun 57. Maddesi gereğince bildirimi zorunlu 6 Türkiye de Kanser İstatistikleri Kanser, Türkiye'de 1982 yılında 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu'nun 57. Maddesi gereğince "bildirimi zorunlu hastalıklar listesi"ne alınmış olmasına rağmen ülkemizde

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KARŞILAŞTIRMA ÖLÇÜTLERİ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KARŞILAŞTIRMA ÖLÇÜTLERİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KARŞILAŞTIRMA ÖLÇÜTLERİ Kaza, Olay, Meslek Hastalığı Araştırma ve İstatistiksel Kayıt Oluşturulması Bir işyerindeki meydana gelen iş kazaları, meslek hastalıkları ve olayların analizleri

Detaylı

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti?

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? Dr. Gülşen Mermut Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji ABD EKMUD İzmir Toplantıları - 29.12.2015 Sunum Planı Dünya epidemiyolojisi

Detaylı

Elektrik İş Güvenliği ve Mevzuatı

Elektrik İş Güvenliği ve Mevzuatı Elektrik İş Güvenliği ve Mevzuatı GİRİŞ 2017-2018 Güz Dönemi 1. İŞ GÜVENLİĞİ Dünyada ve ülkemizdeki sanayileşmeye ve teknolojik gelişmelere paralel olarak özellikle iş yerlerinde çalışan kişilerin güvenliği

Detaylı

Klinik Araştırma Nedir? Prof. Dr. Şule OKTAY

Klinik Araştırma Nedir? Prof. Dr. Şule OKTAY Klinik Araştırma Nedir? Prof. Dr. Şule OKTAY KAPPA Eğitim Danışmanlık ve Araştırma Ltd. Şti. İKU Kılavuzunda Klinik Araştırma Tanımı 2 Bir veya birden fazla merkezde, araştırma ürününün/ürünlerinin klinik,

Detaylı

İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ

İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ Dersin Kodu HEM 00352 Dersin Adı AFETLERDE HEMŞİRELİK BAKIMI VE İLK YARDIM Yıl III Yarı Yıl Bahar 1- Afetlerde hemşirelik bakımı ve ilk yardıma giriş 2- Hasta ve yaralının muayenesi ve değerlendirilmesi

Detaylı

MESLEK HASTALIKLARI ve İŞ KAZALARI

MESLEK HASTALIKLARI ve İŞ KAZALARI 15 Ocak 2011 İş Kazaları, Meslek Hastalıkları ve Hukuksal Yönü MMO Kocaeli Şubesi MESLEK HASTALIKLARI ve İŞ KAZALARI Doç. Dr. Nilay Etiler Kocaeli Üniversitesi Meslek hastalığı 5510 sayılı SS-GSS Kanunu

Detaylı

T. C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III

T. C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III T. C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III HALK SAĞLIĞI VE AİLE HEKİMLİĞİ DERS KURULU ( 6. ) DERS KURULU ( 27 NİSAN 05 HAZİRAN 2015) DERS PROGRAMI T.

Detaylı

SAĞLIĞI KORUMANIN VE DAHA ĐYĐYE GÖTÜRMENĐN ĐLKELERĐ. DOÇ.DR. EMEL ĐRGĐL Halk Sağlığı Anabilim Dalı

SAĞLIĞI KORUMANIN VE DAHA ĐYĐYE GÖTÜRMENĐN ĐLKELERĐ. DOÇ.DR. EMEL ĐRGĐL Halk Sağlığı Anabilim Dalı SAĞLIĞI KORUMANIN VE DAHA ĐYĐYE GÖTÜRMENĐN ĐLKELERĐ DOÇ.DR. EMEL ĐRGĐL Halk Sağlığı Anabilim Dalı Çevre Kişi Etken Olumlu Olumsuz Sağlık sürer Hastalık Đyileşir Kronikleşir Sakat bırakır Öldürür Hastalığın

Detaylı

KISMİ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİ

KISMİ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİ KISMİ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİ 1. TARAFLAR İŞVEREN: Aşağıda bilgileri yazılı olan şirket bu sözleşmenin bir tarafı olup bundan sonra işveren olarak adlandırılacaktır. Belirtilen adres ve elektronik posta adresi

Detaylı

Olgu-kontrol araştırmalarının analizi ve değerlendirilmesi. Raika Durusoy

Olgu-kontrol araştırmalarının analizi ve değerlendirilmesi. Raika Durusoy Olgu-kontrol araştırmalarının analizi ve değerlendirilmesi Raika Durusoy 1 Olgu-kontrol araştırmaları Belli bir hastalığı olan ( olgu ) ve olmayan ( kontrol ) bireyler belirlenir Her iki grubun bir etkene

Detaylı

BİYOİSTATİSTİK Sağlık Alanında Kullanılan Araştırma Tipleri Yrd. Doç. Dr. Aslı SUNER KARAKÜLAH

BİYOİSTATİSTİK Sağlık Alanında Kullanılan Araştırma Tipleri Yrd. Doç. Dr. Aslı SUNER KARAKÜLAH BİYOİSTATİSTİK Sağlık Alanında Kullanılan Araştırma Tipleri Yrd. Doç. Dr. Aslı SUNER KARAKÜLAH Ege Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Biyoistatistik ve Tıbbi Bilişim AD. Web: www.biyoistatistik.med.ege.edu.tr

Detaylı

DÜŞÜK PREVALANS HEKİMLİĞİ. Yrd. Doç. Dr. Yasemin ÇAYIR Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği AD

DÜŞÜK PREVALANS HEKİMLİĞİ. Yrd. Doç. Dr. Yasemin ÇAYIR Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği AD DÜŞÜK PREVALANS HEKİMLİĞİ Yrd. Doç. Dr. Yasemin ÇAYIR Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği AD Öğrenim amaç ve hedefleri Amaç Düşük prevalans hekimliği hakkında bilgi vermek Hedefler Bu dersin

Detaylı

İSG PLANLAMA RİSK DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ

İSG PLANLAMA RİSK DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ SAYFA NO 1/6 AMAÇ KAPSAM: Hastanede yeni bir bölüm açarken veya devam eden bölümlerin tehlikelerinin belirlenmesi, risklerin değerlendirilmesi, İSG programlarının oluşturulması ve gerekli kontrol ölçümlerinin

Detaylı

İSG PLANLAMA RİSK DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ

İSG PLANLAMA RİSK DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ SAYFA NO 1/6 1. AMAÇ KAPSAM: Hastanede yeni bir bölüm açarken veya devam eden bölümlerin tehlikelerinin belirlenmesi, risklerin değerlendirilmesi, İSG programlarının oluşturulması ve gerekli kontrol ölçümlerinin

Detaylı

RİSK ANALİZİ TALİMATI

RİSK ANALİZİ TALİMATI AĞRI İL AMBULANS SERVİSİ BAŞHEKİMLİĞİ RİSK ANALİZİ TALİMATI DÖK. KOD NO : AĞRI-112-YÖN-TL- 22 YAY. TRH: 31.02.2014 REV.TRH: REV.NO: SA YFA NO: 5 1. AMAÇ: Ağrı İl Ambulans Servisi Başhekimliğinde hizmet

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYEDE MESLEK HASTALIKLARI

DÜNYADA VE TÜRKİYEDE MESLEK HASTALIKLARI 1 DÜNYADA VE TÜRKİYEDE MESLEK HASTALIKLARI Meslek hastalıkları, işyeri ortamında bulunan faktörlerin etkisi ile meydana gelen hastalıkların ortak adıdır. Dünya Sağlık Örgütü ve Uluslararası Çalışma Örgütü

Detaylı

Antibiyotik Direnç Çalışmalarında Araştırma Planlama ve Sunum Teknikleri. Doç. Dr. Sibel Aşçıoğlu HÜTF İç Hastalıkları AD İnfeksiyon Ünitesi

Antibiyotik Direnç Çalışmalarında Araştırma Planlama ve Sunum Teknikleri. Doç. Dr. Sibel Aşçıoğlu HÜTF İç Hastalıkları AD İnfeksiyon Ünitesi Antibiyotik Direnç Çalışmalarında Araştırma Planlama ve Sunum Teknikleri Doç. Dr. Sibel Aşçıoğlu HÜTF İç Hastalıkları AD İnfeksiyon Ünitesi Tıpta Araştırma Yayınları Altman DG. The scandal of poor medical

Detaylı

Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi

Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Üniversitesi Halk Sağlığı Enstitüsü 10 Ekim 2014 nbilir@hacettepe.edu.tr Sunum Planı Sağlık Hizmetlerinin Gelişmesi

Detaylı

YATAN HASTA DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ

YATAN HASTA DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hasta Değerlendirme Kurulu Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/5 1. AMAÇ Bu prosedürün

Detaylı

Sağlık Hizmetlerinde Araştırma Ve İstatistiksel Yöntemler

Sağlık Hizmetlerinde Araştırma Ve İstatistiksel Yöntemler Sağlık Hizmetlerinde Araştırma Ve İstatistiksel Yöntemler Sağlık Yönetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Sağlık Hizmetlerinde Araştırma Ve İstatistiksel Yöntemler Prof. Dr. Ahmet Tevfik SUNTER 1 Sağlık

Detaylı

RİSK DEĞERLENDİRMESİ ve ÇALIŞANLARIN İSG EĞİTİMLERİ. Ali Kaan ÇOKTU

RİSK DEĞERLENDİRMESİ ve ÇALIŞANLARIN İSG EĞİTİMLERİ. Ali Kaan ÇOKTU T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ RİSK DEĞERLENDİRMESİ ve ÇALIŞANLARIN İSG EĞİTİMLERİ Ali Kaan ÇOKTU İSG Uzman Yardımcısı Endüstri Mühendisi Giriş Genel

Detaylı

Bilimsel araştırmanın amaçları

Bilimsel araştırmanın amaçları Prof.Dr.Besti Üstün Bilimsel araştırmanın amaçları Olayların tanımlanması Olaylar arasındaki ilişkileri bulmak Olayları anlamak ve açıklamak Olayların önceden tahmin edilmesi Olayların kontrolü İlişkilerin

Detaylı

Meslek Hastalıkları. Prof.Dr.M.Sarper Erdoğan Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı

Meslek Hastalıkları. Prof.Dr.M.Sarper Erdoğan Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Meslek Hastalıkları Prof.Dr.M.Sarper Erdoğan Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Tanımlar İş Kazası Meslek Hastalıkları İçerik Meslek Hastalıkları Listesi Meslek Hastalıklarının Saptanması

Detaylı

YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI. Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ

YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI. Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ Dünyada 13.5 milyon koroner kalp hastası var. Yılda 1.5 milyon insan kalp krizi geçiriyor.

Detaylı

Neden bu konuyu seçtik? İşyeri hekimleri mevzuatı biliyor mu?

Neden bu konuyu seçtik? İşyeri hekimleri mevzuatı biliyor mu? Neden bu konuyu seçtik? İşyeri hekimleri mevzuatı biliyor mu? http://www.csgb.gov.tr/csgbportal/isgg m.portal?page=mevzuat&id=3 http://egitim.druz.com.tr/egitimmevzuati http://isgkatip.csgb.gov.tr/logout.aspx

Detaylı

Manisa'da tütün kullanımı, meslek ve seçili hastalıklara göre mesane kanseri riski

Manisa'da tütün kullanımı, meslek ve seçili hastalıklara göre mesane kanseri riski Manisa'da tütün kullanımı, meslek ve seçili hastalıklara göre mesane kanseri riski Koray Ömer Erdurak 1, Pınar Erbay Dündar 2, Beyhan Cengiz Özyurt 2, Eva Negri 3, Carlo La Vecchia 3, Ziya Tay 1 1 Manisa

Detaylı

Yeni İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununda. İşveren Yükümlülükleri -II- Yeni İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununda İşveren Yükümlülükleri -II-

Yeni İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununda. İşveren Yükümlülükleri -II- Yeni İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununda İşveren Yükümlülükleri -II- Yeni İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununda İşveren Yükümlülükleri -II- 1 / 10 Yusuf DOĞAN Mali Müşavirlik 4. İşverenin Risk Değerlendirmesi Yükümlülüğü İşveren, güvenlik tedbirleri ve koruyucu ekipmanlar ile

Detaylı

İşçi Sayısı : Erkek Kadın Genç Çocuk Özürlü. Kaza Tarihi :... Kaza Gününde İşbaşı Saati :... Kazanın olduğu saat :...

İşçi Sayısı : Erkek Kadın Genç Çocuk Özürlü. Kaza Tarihi :... Kaza Gününde İşbaşı Saati :... Kazanın olduğu saat :... EK-2 İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞI BİLDİRİM FORMU Düzenlenme tarihi... 1 İ şy eri ni n Unvanı : SGK/Bölge Müdürlüğü Sicil No : Adresi : Tel No. ve E-mail : İşçi Sayısı : Erkek Kadın Genç Çocuk Özürlü Toplam

Detaylı

309 HALK SAĞLIĞI-ADLİ TIP-DEONTOLOJİ- BİYOİSTATİSTİK

309 HALK SAĞLIĞI-ADLİ TIP-DEONTOLOJİ- BİYOİSTATİSTİK Ders Kurulu 309 Akademik Yılın 36. Haftası 12 Mayıs 13 Mayıs 14 Mayıs 15 Mayıs 16 Mayıs Halk Sağlığı Kavramı Sarp Üner Uluslararası Sağlık Bakış Açısıyla Ulusların Sınıflandırılması Epidemiyolojinin Kullanım

Detaylı

HEPATİT B AŞISI HEPATİT B AŞISI HEPATİT B AŞISI KİMLERE YAPILIR? HEPATİT B RİSKİ OLAN KİŞİLER

HEPATİT B AŞISI HEPATİT B AŞISI HEPATİT B AŞISI KİMLERE YAPILIR? HEPATİT B RİSKİ OLAN KİŞİLER HEPATİT B AŞISI HEPATİT B AŞISI Hepatit B aşısı bilinen en etkili aşılardan biridir. Hepati B aşısı inaktif ölü bir aşıdır, aşı içinde hastalık yapacak virus bulunmaz. Hepatit B aşısı 3 doz halinde yapılmalıdır.

Detaylı

T.C. MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ TAYFUR ATA SÖKMEN TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III IX. DERS KURULU (4 HAFTA)

T.C. MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ TAYFUR ATA SÖKMEN TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III IX. DERS KURULU (4 HAFTA) T.C. MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ TAYFUR ATA SÖKMEN TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III IX. DERS KURULU (4 HAFTA) HALK SAĞLIĞI-ADLİ TIP-BİYOİSTATİSTİK DERS KURULU DEKAN DEKAN YRD. BAŞKORDİNATÖR

Detaylı

Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Çalışan Sağlığı ve Bilimsel Kapasitenin Güçlendirilmesi Projesi

Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Çalışan Sağlığı ve Bilimsel Kapasitenin Güçlendirilmesi Projesi Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Çalışan Sağlığı ve Bilimsel Kapasitenin Güçlendirilmesi Projesi Şu anki sunumun yapılmasına imkan tanıyan bu proje, 692188 sayılı anlaşma kapsamındaki AB Horizon 2020 Araştırma

Detaylı

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DERS YILI DÖNEM III HALK SAĞLIĞI, BİYOİSTATİSTİK, TIP TARİHİ VE ETİK

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DERS YILI DÖNEM III HALK SAĞLIĞI, BİYOİSTATİSTİK, TIP TARİHİ VE ETİK DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2017 2018 DERS YILI DÖNEM III HALK SAĞLIĞI, BİYOİSTATİSTİK, TIP TARİHİ VE ETİK 24.04.2018 28.05.2018 Dersler Teorik Pratik Toplam Halk Sağlığı 82 --- 82 Biyoistatistik

Detaylı

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DERS YILI DÖNEM III HALK SAĞLIĞI, BİYOİSTATİSTİK, TIP TARİHİ VE ETİK

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DERS YILI DÖNEM III HALK SAĞLIĞI, BİYOİSTATİSTİK, TIP TARİHİ VE ETİK DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2016 2017 DERS YILI DÖNEM III HALK SAĞLIĞI, BİYOİSTATİSTİK, TIP TARİHİ VE ETİK 03.05.2017 05.06.2017 Dersler Teorik Pratik Toplam Halk Sağlığı 82 82 Biyoistatistik 14 14

Detaylı

7.Hafta: Risk ve Risk Analizi. DYA 114 Çevre Koruma. BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI Yrd.Doç.Dr. Sefa KOCABAŞ

7.Hafta: Risk ve Risk Analizi. DYA 114 Çevre Koruma. BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI Yrd.Doç.Dr. Sefa KOCABAŞ 7.Hafta: Risk ve Risk Analizi DYA 114 Çevre Koruma BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI Yrd.Doç.Dr. Sefa KOCABAŞ RİSK ve RİSK ANALİZİ Risk Belirli bir tehlikeli olayın meydana gelme olasılığı

Detaylı

TDS 220 İŞÇİ SAĞLIĞI ve İŞ GÜVENLİĞİ

TDS 220 İŞÇİ SAĞLIĞI ve İŞ GÜVENLİĞİ TDS 220 İŞÇİ SAĞLIĞI ve İŞ GÜVENLİĞİ Yrd.Doç.Dr. Soner METE Ders Hakkında Çalışanların sağlık ve güvenliklerini tehdit eden etmenleri, bu etmenlerin önlenmesine ilişkin yürütülen politikalar, işverenlerin

Detaylı

KANIT TİPLERİNİN TANIMLANMASI

KANIT TİPLERİNİN TANIMLANMASI KANIT TİPLERİNİN TANIMLANMASI KANIT TİPLERİNİN TANIMLANMASI Bilimsel kanıt gücü açısından araştırma tipleri güçlüden güçsüze doğru aşağıdaki gibi sıralanırlar: 1. Meta analiz 2. Sistematik derleme 3. Kanıta

Detaylı

SAĞLIK ALANINDA KULLANILAN EPİDEMİYOLOJİK ÖLÇÜTLER

SAĞLIK ALANINDA KULLANILAN EPİDEMİYOLOJİK ÖLÇÜTLER SAĞLIK ALANINDA KULLANILAN EPİDEMİYOLOJİK ÖLÇÜTLER HÜTF Halk Sağlığı AD Epidemiyoloji Konferans Serisi: 10 Dr.A.Tülay Bağcı Bosi MSc,PhD,MSc Bu yansı seti sadece HÜTF Halk Sağlığı Anabilim Dalı Epidemiyoloji

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ 1. Yıl - GÜZ DÖNEMİ ZORUNLU DERSLER İş Sağlığı Epidemiyolojisi ISG701 1 3 + 0 6 İş sağlığı ve epidemiyoloji kavramlarının

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI-1 PROF.DR. SARPER ERDOĞAN

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI-1 PROF.DR. SARPER ERDOĞAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI-1 PROF.DR. SARPER ERDOĞAN -1 Meslek Hastalıkları Meslek Hastalıklarının Saptanmasının Önemi 1 Meslek hastalıkları 6331 sayılı

Detaylı

BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİ NDE YAPTIRILAN DOĞUMLARIN İNCELENMESİ

BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİ NDE YAPTIRILAN DOĞUMLARIN İNCELENMESİ TAF Preventive Medicine Bulletin, 2006: 5 (6) ARAŞTIRMA RESEARCH ARTICLE BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİ NDE YAPTIRILAN DOĞUMLARIN İNCELENMESİ Atilla Senih MAYDA*, Türker ACEHAN**, Suat ALTIN**, Mehmet ARICAN**,

Detaylı

Akış planı. Kanıt nedir? Meta-analiz Nedir? Neden meta-analiz? Olumlu ve olumsuz yönleri nelerdir? Nasıl hazırlanır?

Akış planı. Kanıt nedir? Meta-analiz Nedir? Neden meta-analiz? Olumlu ve olumsuz yönleri nelerdir? Nasıl hazırlanır? Akış planı Kanıt nedir? Meta-analiz Nedir? Neden meta-analiz? Olumlu ve olumsuz yönleri nelerdir? Nasıl hazırlanır? Kanıt nedir? Bir şeyin doğruluğu, gerçekliği konusunda kanaat verici belge, delil, iz.

Detaylı

6331 sayılı İş Kanunu kapsamında iş sağlığı ve güvenliği konusunda çalışmalar yaparak, Şifa Ortak Sağlık Güvenlik Birimi tarafından ;

6331 sayılı İş Kanunu kapsamında iş sağlığı ve güvenliği konusunda çalışmalar yaparak, Şifa Ortak Sağlık Güvenlik Birimi tarafından ; 17.12.2013 İŞ GÜVENLİĞİ KAPSAMINDAKİ HİZMET TEKLİFİ TEKLİF BİLGİLERİ YETKİLİ ANKARA DİŞ HEKİMLERİ ODASI DANIŞMAN ŞİFA ORTAK SAĞLIK VE GÜVENLİK BİRİMİ ADRES: HEPKEBİRLER MAH. NASRULLAH İŞ MERKEZİ KAT:5

Detaylı

İstatistik ve Olasılık

İstatistik ve Olasılık İstatistik ve Olasılık KORELASYON ve REGRESYON ANALİZİ Doç. Dr. İrfan KAYMAZ Tanım Bir değişkenin değerinin diğer değişkendeki veya değişkenlerdeki değişimlere bağlı olarak nasıl etkilendiğinin istatistiksel

Detaylı

AHMET DEMİR ÖRTÜN GENEL RİSK DEĞERLENDİRME RAPORU FULYA MAH.MEVLUT PEHLİVAN.SOK.NO8/1 D.10 ŞİŞLİ-İSTANBUL

AHMET DEMİR ÖRTÜN GENEL RİSK DEĞERLENDİRME RAPORU FULYA MAH.MEVLUT PEHLİVAN.SOK.NO8/1 D.10 ŞİŞLİ-İSTANBUL Risk Değerlendirme No: 1 S.M.M.M AHMET DEMİR ÖRTÜN GENEL RİSK DEĞERLENDİRME RAPORU Tarih: 31.12.2012 İşveren: Risk Değerlendirilmesinin Geçerlilik Tarihi İşyeri Adresi: Yapılan İş Nedir? AHMET DEMİR ÖRTÜN

Detaylı

EPİDEMİYOLOJİK ARAŞTIRMALAR

EPİDEMİYOLOJİK ARAŞTIRMALAR EPİDEMİYOLOJİK ARAŞTIRMALAR Epidemiyoloji nin amacı daha önceki bölümde verilen tanımındanda anlaşılacağı gibi insan topluluklarında sağlık problemlerinin veya olayların dağılımını, görülme sıklıklarını

Detaylı

TÜBERKÜLOZ SÜRVEYANS ÇALIŞMALARINA PRATİK YAKLAŞIM ve ÖNEMİ

TÜBERKÜLOZ SÜRVEYANS ÇALIŞMALARINA PRATİK YAKLAŞIM ve ÖNEMİ 21. Yüzyılda Tüberküloz Sempozyumu ve II. Tüberküloz Laboratuvar Tanı Yöntemleri Kursu, Samsun TÜBERKÜLOZ SÜRVEYANS ÇALIŞMALARINA PRATİK YAKLAŞIM ve ÖNEMİ Prof. Dr. Yıldız PEKŞEN Ondokuz Mayıs Üniversitesi,

Detaylı

3. İşyerinde risk değerlendirmesi yapıldıktan sonra önlemlere karar verilirken, hangi öncelik sıralamasının yapılması doğrudur?

3. İşyerinde risk değerlendirmesi yapıldıktan sonra önlemlere karar verilirken, hangi öncelik sıralamasının yapılması doğrudur? ÇALIŞMA SORULARI-İŞ KAZALARI-Bilal ÇOLAK 1. Aşağıda verilenlerden hangisi tehlikeli kimyasal maddelerle yapılan çalışmalarda riskin elimine edilmesi ya da azaltılması adına diğerlerine göre önceliğe sahiptir?

Detaylı

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr Kültür, inanç Fiziksel çevre SAĞLIK Yaşam koşulları Ekonomik

Detaylı

ETİK KURUL BAŞVURU DOSYASI

ETİK KURUL BAŞVURU DOSYASI ETİK KURUL BAŞVURU DOSYASI Ülkemizde Hematolojik Kanserlerin Yükü, Coğrafi Dağılımı, Demografik Karakteristiği, İmmünohistokimyasal Özellikleri ve Klinik Davranışı Epidemiyolog Danışman Doç. Dr. Mutlu

Detaylı

X X İl Milli Eğitim Müdürlüğü Toplum Sağlığı Merkezleri X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X. X X X X X X Okul/Kurum Müdürlükleri

X X İl Milli Eğitim Müdürlüğü Toplum Sağlığı Merkezleri X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X. X X X X X X Okul/Kurum Müdürlükleri A 1 B 2 İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ SORUMLULARININ TESPİTİ İl/İlçe Milli Eğitim Müdürlükleri ve Bağlı bulunan Okul/Kurumların işveren vekillerinin tespit edilerek, makam onayının alınması İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜKLERİ

Detaylı

Bilgi Güvenliği Risk Değerlendirme Yaklaşımları www.sisbel.biz

Bilgi Güvenliği Risk Değerlendirme Yaklaşımları www.sisbel.biz ISO/IEC 20000-1 BİLGİ TEKNOLOJİSİ - HİZMET YÖNETİMİ BAŞ DENETÇİ EĞİTİMİ Bilgi Güvenliği Risk Değerlendirme Yaklaşımları E1-yüksek seviye bilgi güvenliği risk değerlendirmesi Yüksek seviye değerlendirme,

Detaylı

Prof.Dr. Nadi Bakırcı Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı A.D.

Prof.Dr. Nadi Bakırcı Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı A.D. Prof.Dr. Nadi Bakırcı Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı A.D. İhmal edilen bir konu olarak iş sağlığı ve güvenliği Bu konuda ihmal edilen bir grup olarak sağlık çalışanları Sağlık hizmeti

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE RİSK YÖNETİMİ VE DEĞERLENDİRMESİ DOÇ. DR. İBRAHİM OCAK DOÇ. DR. ALİ İSMET KANLI

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE RİSK YÖNETİMİ VE DEĞERLENDİRMESİ DOÇ. DR. İBRAHİM OCAK DOÇ. DR. ALİ İSMET KANLI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE RİSK YÖNETİMİ VE DEĞERLENDİRMESİ DOÇ. DR. İBRAHİM OCAK DOÇ. DR. ALİ İSMET KANLI Konu Başlıkları 1. Temel Kavramlar ve Tanımlar 2. İlgili Mevzuat 3. Risklerden Korunma Yöntemleri

Detaylı

Modeli - Tarama Modelleri

Modeli - Tarama Modelleri Modeli - Tarama Modelleri Geçmişte varolmuş veya hala varolan bir durumu olduğu şekliyle betimlemeye çalışan yaklaşımdır. Araştırmacı olay, nesne, bireyleri değiştirmeden, onlara deneysel bir müdahalede

Detaylı

ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI

ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI 1. Sorunun öneminin saptanması Pnömokonyoz ülkemizde en sık görülen mesleki akciğer hastalıklarından biri olup, önlenebilir meslek hastalıklarının başında gelmektedir.

Detaylı

EPİDEMİYOLOJİK ARAŞTIRMALARDA RİSK KAVRAMI VE RİSK DEĞERLENDİRMESİ

EPİDEMİYOLOJİK ARAŞTIRMALARDA RİSK KAVRAMI VE RİSK DEĞERLENDİRMESİ TAF Preventive Medicine Bulletin, 2006: 5 (5) DERLEME REVIEW ARTICLE EPİDEMİYOLOJİK ARAŞTIRMALARDA RİSK KAVRAMI VE RİSK DEĞERLENDİRMESİ Gamze ÇAN KTÜ Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD., Trabzon ÖZET Epidemiyolojik

Detaylı

BİLİMSEL BİLGİ BİLİMSEL ARAŞTIRMALARLA ÜRETİLİR. İSTATİSTİKSEL YÖNTEMLERE BİLİMSEL ARAŞTIRMA TAMAMLANDIĞINDA DEĞİL, DAHA PLANLAMA

BİLİMSEL BİLGİ BİLİMSEL ARAŞTIRMALARLA ÜRETİLİR. İSTATİSTİKSEL YÖNTEMLERE BİLİMSEL ARAŞTIRMA TAMAMLANDIĞINDA DEĞİL, DAHA PLANLAMA BRADFORD HILL BİLİMSEL BİLGİ BİLİMSEL ARAŞTIRMALARLA ÜRETİLİR. İSTATİSTİKSEL YÖNTEMLERE BİLİMSEL ARAŞTIRMA TAMAMLANDIĞINDA DEĞİL, DAHA PLANLAMA AŞAMASINDA BAŞVURULMALIDIR. 2 BİLİMSEL MAKALELERDE YAPILAN

Detaylı