KÖK HÜCRE NAKLİNDE HASTA DEĞERLENDİRMESİ VE BAKIM

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KÖK HÜCRE NAKLİNDE HASTA DEĞERLENDİRMESİ VE BAKIM"
  • Ece Öz
  • 1 yıl önce
  • İzleme sayısı:

Transkript

1 C.Ü. Hemşirelik Dergisi 2008, 12(3) KÖK HÜCRE NAKLİNDE HASTA DEĞERLENDİRMESİ VE BAKIM Sevgi SUN KAPUCU *, Yasemin KARACA** ÖZ Hematopoietik kök hücre nakli ve bununla ilişkili olarak kullanılan yüksek doz kemoterapi tedavisi, hastalarda fiziksel, psikososyal ve mental sorunlara neden olabilir. Allojenik ve otolog kök hücre nakillerinde olası sorunları belirlemek için, transplantasyondan önce hastanın fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden hemşire ve diğer sağlık ekibi üyeleri tarafından değerlendirilmesi gerekir. Bunun yanısıra hemşire ve sağlık ekibinin kök hücre naklinde donör seçimi, hastaya uygulanacak hazırlama rejimlerine karar verme, periferik kök hücre toplanması ve hastaya nakli konusunda da hastanın fiziksel, sosyal ve psikolojik açıdan değerlendirilmesi önemlidir. Bu makalede periferik kök hücre nakli olacak hasta değerlendirilmesinin önemi ve bakımda dikkat edilecek konulara yer verilmiştir. Anahtar Sözcükler: Periferik kök hücre nakli, hemşirelik, değerlendirme ABSTRACT Patıent Assesment In Blood Stem Cell Transplantatıon And Care Periferial blood stem cell transplantation and high dose chemotherapy can causes physical, psychosocial, mental problems at patients. Nurse and other health team members should evaluate physical, psychological and social status of the patients before transplantation for determining potential problems at allogenic and otolog stem cell transplantation. In addition, it is important to asses about selecting suitable donor for periferial blood stem cell transplantation, to decide preparation regime of the patient, to collect periferial blood stem cell and transplantation in this respect evaluate physical, psychological and social status of the patients from the nurse and health team members. This article takes place issues about caring consideration and importance of assesment of the patient who will undergo periferial blood stem cell transplantation. Key Words: Periferial blood stem cell transplantation, nursing, assesment. GİRİŞ Hastanın kendisinden ya da doku grubu uyumlu kişiden kök hücrelerin toplanıp, hazırlama rejiminden sonra hastaya verilmesine periferik kök hücre nakli adı verilir. (Koç ve Demirer, 1997). Genel anestezi altında özel aspirasyon iğneleri ile posterior iliak kemiğinden aspire edilerek toplanan ürünün hastaya verilmesine ise kemik iliği nakli denir. Kemik iliği ya da hematopoietik kök hücre nakli, kemik iliğinin benign, malign hastalıklarının, solid tümörlerin, genetik bozuklukların ve immunolojik hastalıkların tedavisinde tercih edilmektedir (Ünal ve Sarı, 2004). Dünyada ilk kök hücre nakli Osgood ve arkadaşları tarafından 1939 yılında aplastik anemisi olan bir hastaya yapılmış, ancak başarısız olunmuştur (http://www.ebmt.org, Sağlık Bakanlığı, 2005). Dünyada ilk başarılı Allojenik kemik iliği transplantasyonu (KİT) 1968 de Gatti ve arkadaşları tarafından Otolog KİT ise, Appelboum ve arkadaşları tarafından 1978 de yapılmıştır. Türkiye' de ilk Allo KİT 1985 de, Otolog KİT ise 1984 de yapılmıştır (Rizzo, 1999). * Yrd.Doç.Dr. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, İç Hastalıkları Hemşireliği AD, Ankara ** Uzm.Hem. Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesi Hematoloji Bölümü, Ankara 52

2 Kapucu, Karaca Kök hücre nakil tipleri Kök hücre nakil tipleri dört grup altında toplanabilir. Bunlar; (Ünal, 2004; Koç, 2002; Tekin, 2004) 1. Allojenik kök hücre nakli 2. Otolog kök hücre nakli, 3. Sinjeneik kök hücre nakli 4. Kordon kanı naklidir. 1.Allojenik Kök Hücre Nakli: Sağlıklı vericiden alınan hematopoietik kök hücrelerin, alıcıya malign hücreleri öldürmek amacıyla, yüksek doz kemoterapi sonrası verilmesi işlemidir. Vericinin kemik iliğinden ya da periferik kanından toplanan kök hücreler kan bankasında aferez (ayırma) işlemden geçtikten sonra hastaya aynı gün içinde ve dondurulmadan kateter yoluyla infüze edilir. Allojenik kök hücre naklinde tedavi uygulama aşamaları şunları içerir (Demirer, 2004; Griffith, 1999; Sağlık Bakanlığı, 2005): Nakil öncesi alıcının değerlendirmesi ve eğitim ( Nakilden 60 ile 90 gün önce) Nakile hazırlık (kateter takılması) için hastanın servise kabulü (Nakilden 10 gün önce) Hazırlık rejiminin uygulanmaya başlaması (Nakilden 8 gün önce) İmmunsupresif (siklosporin, tacrolimus) ilaçların başlanması (Nakilden 1 gün önce) Donörden kök hücre toplanması ve kök hücre infüzyonu (Nakil günü) Engrafman (verilen kök hücrelerin alıcının kemik iliğine yerleşmesi) ve iyileşme (Nakilden 10 ile 20 gün sonra) İyileşme ve Taburculuk. 2. Otolog Kök Hücre Nakli: Kişinin kendisinden alınan kemik iliği ya da periferik kandan ayrıştırılan kök hücrenin, dimetil sülfoksit (DMSO) ya da hidroksietil starch (HES) la dondurularak -135 C mekanik dondurucu, -156 C buhar ya da -196 C nitrojen tanklarında saklanıp, yüksek doz kemoterapi sonrasında kişiye verilmesi işlemidir (Ündar 2004). Otolog kök hücre naklinde tedavi uygulama aşamaları aşağıda yer almaktadır (Demirer, 2004; Türker, 2000; Ündar, 2004): Nakil öncesi alıcının değerlendirilmesi ve eğitim ( Nakilden 60 ile 90 gün önce) Kateter yerleşimi (Nakilden 60 gün önce) Kök hücrenin toplanıp dondurulması (Nakilden 45 gün önce) Hazırlık rejiminin uygulanmaya başlaması (Nakilden 4 gün önce) Kök hücre infüzyonu (Nakil günü) Engrafman ve iyileşme (Nakilden 10 ile 50 gün sonra) İyileşme ve Taburculuk. 3. Sinjeneik Kök Hücre Nakli: İkiz kardeşten kök hücre toplanarak yapılan allojenik kök hücre naklidir (Akdemir ve Birol, 2003; Koç, 2002). Sinjeneik kök hücre naklinde tedavi uygulama aşamaları otolog kök hücre naklinde yapıldığı olduğu gibidir. 4. Kordon Kanı Nakli: İnsan lökosit antijeni (Human Leucocyte Antigens: HLA) doku uyumlu kardeş ya da akraba dışı vericiden kök hücre toplanarak yapılan allojenik kök hücre naklidir (Koç, 2002; Rizzo, 1999). Kordon Kanı kök hücre naklinde tedavi uygulama aşamaları allojenik kök hücre naklinde yapıldığı gibi yer alır. Nakil Öncesi Hastanın Değerlendirmesi Hematopoietik kök hücre nakli ve yüksek doz kemoterapi tedavisi, hastalarda fiziksel, psikososyal ve mental açıdan sorun oluşturabilir. Hem allojenik hem de otolog nakillerde olası sorunları engellemek için hastanın önceden değerlendirilmesi ve bilgilendirilmesi gereklidir. Bu nedenle sağlık personeli nakil planlanan hastayı, nakil tedavisi teklif edilirken nakil yöntemi, gelişebilecek komplikasyonlar, tedaviye yanıt oranı ve kemoterapi, immunoterapi gibi alternatif tedavi seçenekleri hakkında ayrıntılı bir şekilde bilgilendirmelidir. Böylece hastanın hastalığına, tedaviye uyumu ve işbirliği artar, davranış sorunlarında ve depresyon riski de azalır (Griffith, 1999; Yazıcı, 2003). Nakil sürecinde hastayı destekleyecek kişilerin de bu bilgilendirme sürecinde bulunması ve sorularının yanıtlanması gerekir. Böylece destek sistemlerinin de kaygıları azaltılarak bakıma katkıları sağlanabilir. Hasta ve ailesi bilgilendirildikten sonra hastaya sunulacak tedavi onay formunun da, hasta ve bir şahidi tarafından imzalanması gerekmektedir (Tekin, 2004). 53

3 C.Ü. Hemşirelik Dergisi 2008, 12(3) Kök hücre nakli sonrası komplikasyonların azaltılması ve kök hücre naklinin başarısı hasta ve donör seçimine bağlıdır. Hasta ve donörün aşağıda yer alan konularda değerlendirmelerinin yapılması gerekir aksi halde morbidite ve mortalite riski artmaktadır. Değerlendirmede dikkate alınacak konular şunlardır: (Andrykowski, 1999; Koç, 2004; Özkalemkaş, 2004) Otolog kök hücre nakli 70 yaşına kadar, allojenik kök hücre nakli ise 60 yaşına kadar uygulanabilecek bir tedavidir. Hastanın kronolojik yaşı kadar biyolojik yaşı, performans durumu ve genel sağlık durumu da dikkate alınır. Kök hücre naklinde kullanılan ilaçlar toksik etkisi nedeniyle morbidite ve mortaliteyi artırabilmektedir. Bu nedenle nakil planlanan hastaların ilaçları tolere edebilecek şekilde genel durumlarının iyi olması gereklidir. Fizik muayenesi yapılan nakil adayının performans durumu Karnofsky skalası ve Eastern Coopperative Oncology Group (ECOG) skalası kullanılarak belirlenir. Nakil programına alınacak hastanın Karnofsky skalasından 70 ile 100 arasında bir puan, ECOG skalasından ise 2 nin altında puan alması gerekir. Hastanın görme ve işitme durumları nakil sonrası evde bakımını etkileyeceğinden değerlendirilmelidir. Nakil sürecinde kullanılacak ilaçlar hastanın organ ve sistemlerinde değişiklik yaparak morbidite ve mortaliteyi arttırır. Nakil öncesi hasta böbrek, karaciğer, kardiyak, solunum fonksiyonları açısından değerlendirilmelidir. Nakil öncesi hastaların aktif bir enfeksiyonu (sinüzit, pnömoni gibi) olmamalıdır. Aktif fungal enfeksiyonu ve özellikle akciğerde aspergillus enfeksiyonu olan hastalarla, aktif hepatit B, C ve Citemegalovirüs (CMV) enfeksiyonu olan hastalar çok yüksek mortalite riski taşımaları nedeniyle yüksek doz kemoterapi ve nakil için uygun aday olarak kabul edilmezler. Nakil öncesi hastalar ağız ve diş sağlığı açısından değerlendirilmeli ve enfeksiyon odağı oluşturabilecek diş ve dişeti sorunları ortadan kaldırılmalıdır. Bu işlemler yüksek doz tedavi verilmeden en az bir hafta önce tamamlanmış olmalıdır. Erkek ve kadın hastada yüksek doz kemoterapi sonrası sterilite gelişebilmektedir. Bu gerçekle karşı karşıya kalmak hasta ve ailesinde psikolojik sorunlara neden olabileceğinden hastalık tanısı alma aşamasında sterilite konusunda bilgi verilmelidir. Ülkemizde bazı merkezlerde tüp bebek ünitelerinde sperm bankacılığı yapılmaktadır. Erkek hastalara kemoterapi ya da radyoterapi verilmeden önce, tüp bebek ünitesine yönlendirilme açısından danışmanlık yapılmalıdır. Kadın hastalar kadın-doğum bölümü tarafından nakil öncesi menstruasyon ve menapoz durumu açısından değerlendirilmeli, gerekirse hamilelik testi yapılmalıdır. Yüksek doz kemoterapi hastanın trombositlerini etkileyerek menstruasyon sırasında kanama sürecini uzatabilmekte ya da kısaltabilmektedir. Kanserli hastaların kök hücre nakli öncesi kemoterapi ya da radyoterapiyle tedavi edilerek remisyona girmeleri sağlanır. Verilen tedaviyle solid tümör ya da hematolojik malignite hastalarında en azından kısmi yanıt oluşturmalıdır. Hasta kemoterapiye dirençli ise nakile alınmaz. Kök hücre nakli öncesi hastalar psikiyatri tarafından değerlendirilmelidir. Nakil öncesi yaşanan psikolojik sorunlar nakil sonrası tedaviye ve izolasyona bağlı daha da artabilmektedir. Hastanın psikolojik durumundaki değişiklikler tıbbi önerileri anlamayı engelleyerek, tedaviye uyum ve kendine bakım da yetersizliğe neden olur. Komplikasyonların önlenmesi morbidite ve mortalite riskini azaltır. Sasaki ve arkadaşlarının (Sasaki, 2005) yaptıkları çalışmada nakil sonrası izolasyon döneminde, kök hücre nakli öncesi herhangi bir psikolojik tanısı olmayan hasta grubunun yarısında ajitasyon, iç sıkıntısı, uykusuzluk, sanrı ve konfüzyona rastlanmıştır. Nakil adayının eğitim ve iş öyküsü, yaşadığı bölge ve konut, mevcut destek sistemleri, sağlık güvencesi kök hücre nakli tedavisini etkilediği düşünülerek nakil öncesi hastanın çevresiyle birlikte ele alınması gereklidir. Ayrıca hastanın sigara, alkol ve uyuşturucu kullanması tedaviye uyumu engellediğinden hasta bu açıdan da değerlendirilmelidir (Kumbasar, 2004). Kök Hücre Nakli İçin Donör Seçimi İnsan lökosit antijenleri (Human leukocyte antigene: HLA), nakilde donör ve alıcı arasındaki majör, minör uyum ve uyumsuzluğu belirler. Bu antijenler altıncı kromozom genlerinde bulunur ve HLA-A, -B ve C antijenleri en önemli olanlarıdır. Erişkin nakillerinde en uygun donör hastanın HLA antijenlerinin tam uyumlu olduğu ikiz kardeşidir. Akraba donörler için yaş sınırı tanımlanmamış ancak akraba olmayanlar için yaş sınırı olarak belirlenmiştir (Beksaç, 2004; Kalayoğlu, 2004; Özkalemkaş, 2004). 54

4 Kapucu, Karaca Donörün öz ve soy geçmiş değerlendirmesinde, kronik ya da ciddi bir hastalık öyküsü, daha önce anestezi almışsa yan etki gözlenme öyküsü, ilaç öyküsü, alerji öyküsü, kadın donör için hamilelik öyküsü sorgulanmalıdır (Demirer, 2004; Tekin, 2004). Donörden immün yetmezliği olan alıcıya hastalık bulaşını en aza indirmek için serolojik testler eksiksiz yapılmalıdır. Bu testler allojenik ya da otolog tüm donörlerde HbsAg, anti-hbc (IgM ve IgG), anti-hcv, anti-htlv, HIV, sifilis ve CMV dir. HLA uygun birden fazla kardeş var ise serolojik testlerin değerlendirmesine bağlı olarak donör belirlenir. İdeal donör, alıcı ile aynı cins ve CMV negatif olmalıdır çünkü CMV enfeksiyonu allojenik nakil sonrası mortaliteyi etkileyen önemli nedenlerden biridir (Demirer, 2004; Tekin, 2004). Hazırlama Rejimleri Kök hücre nakli sırasında uygulanan tedaviler ve işlemin yapılabilmesini sağlayan ya da kolaylaştıran uygulamaların tümüne hazırlama rejimi denir. Hazırlama rejimlerinde iki temel amaç vardır. Birincisi, hastalığın tedavisi ikincisi ise, allojenik kök hücre nakli yapılan hastalarda, nakledilen hücre reddini önleyecek şekilde yeterli immünsüpresyonu sağlamaktır. Yüksek doz kemoterapi tek başına ya da kemoterapi ve total beden ışınlaması (Total body irridation: TBI) yöntemleri birlikte hazırlama rejimi olarak uygulanmaktadır. Uygulanan hazırlama rejimi nakil sürecindeki hastanın yaşayabileceği yan etkileri belirleyecektir. İmmunosupresif ilaçların kullanım dozu CMV ve fungal enfeksiyonlar gibi fırsatçı enfeksiyonları ortaya çıkarırken relaps riskini de arttıracaktır. Ayrıca hazırlayıcı rejim infertilite, ikincil kanserler, pulmoner yetmezlik, Veno Oklusiv Hastalık (VOH), büyüme geriliği ve aseptik nekroza neden olabilir (Arpacı, 2004; Koç, 2004; Şanlı, 2004; Ural, 2004). Periferik Kök Hücre Toplanması ve Nakli Kök hücre toplanması ve nakli aşağıdaki basamaklardan oluşur (Arslan, 2004; Ural, 2004; Ündar, 2004): 1. Kök hücre nakli planlanan hasta ve donörün nakil gerçekleştirilmeden önce infüzyonla ilgili soruları cevaplanır. 2.Aferez işleminin sorunsuz gerçekleşebilmesi ve uygun bir venöz yolun sağlanması için hastanın damar yolu, tedavi başlamadan önce değerlendirilmelidir. Otolog KİT için hastanın, allojenik KİT için donör damar değerlendirilmesi yapılır. İşlem öncesi gerekirse, girişimsel radyoloji bölümü tarafından geçici kateter takılır. 3.Kök hücre toplamadan önce hasta ya da donöre büyüme faktörleri verilerek kök hücrelerinin periferik kanda mobilizasyonu sağlanır. Mobilizasyon ortalama 5 gün önce başlatılır ve günde iki kez hastaya ya da donöre Granulocyte colony-stimulating factor (G- CSF) nötrofil yapımını artırmak için yapılır. 4.Kök hücrelerin yeterli olduğunu gösteren parametreler, lökosit sayısı ( m³), trombosit sayısı ( m³) ve CD34 sayısı (>20 µl) dir. Günlük olarak bu parametrelerin değerlerine bakılarak kök hücre toplama tarihine karar verilir. 5.Aferez makinesiyle toplama işlemi 1 4 gün 3 4 saat çalışılarak yapılır. Eğer işlem tek günde bitirilmek isteniyorsa makinenin hacmi yükseltilerek 6 8 saatte kök hücre toplanıp işlem sonlandırılır. 6.İşlem komplikasyonu olarak periferik kan kök hücre aferezi sırasında iyonize kalsiyum seviyesi düşebilir. Hasta ya da donör chevostek ve trousseau (+), kas krampları, tremor, anksiyete, üşüme hissi, baş dönmesi gibi hipokalsemi belirtileri açısından gözlenmelidir. 7.Kök hücre aşamalı olarak dondurulur -196 ºC de saklanarak otolog KİT için beklemeye alınır. 8.Saklanılan kök hücre yüksek doz kemoterapi sonrası otolog KİT de özel işlemlerle çözülerek, Allo KİT de ise aynı gün donörden toplanılan kök hücre nakil ünitesinde 1 2 saatte infüzyon yapılarak gerçekleştirilir Engrafman: Hazırlama rejimine bağlı gelişen aplazi sonrasında, kan hücrelerinin normale dönmesi ile kan değerlerinin düzelmesine engrafman adı verilir. Engrafman verilen hücrelerin hastanın iliğinde yerleştiğini gösterir. Başarılı bir engrafman için verilecek CD34 hücre sayısının >5x10 6 / kg olması gerekir. Engrafman olduğunu gösteren kriterler aşağıda belirtilmiştir (Arat, 2004; Arslan, 2004; Dile, 1998). a. Nötrofil engrafmanı: Birbirini takip eden 3 gün boyunca nötrofil sayısının 500 ya da 1000/mm 3 ün üzerinde olması durumunda ilk gün nötrofil engrafmanı olarak kabul edilir. b. Trombosit engrafmanı: Birbirini takip eden 3 gün boyunca trombosit transfüzyon gereksinimi olmadan trombosit sayısının / mm 3 ün üzerinde olması halinde engrafman tarihi olarak ilk gün kabul edilir. 55

5 C.Ü. Hemşirelik Dergisi 2008, 12(3) Kök Hücre Naklinde Görülen Problemler Hastanın yaşına, performans durumuna, organ fonksiyonlarına, hastalık derecesine, kök hücre kaynağına, alıcı ve verici arasındaki doku uyumuna, kronik enfeksiyonların belirlenmesine ve hazırlık rejimine göre değişir. Hazırlama rejiminden hemotopoetik sistemle birlikte organ ve dokular da etkilenir. İmmunosupresif tedavi kullanımı ise fırsatçı enfeksiyonların ortaya çıkışına neden olabilir. Hazırlama rejimine bağlı komplikasyonlar; pulmoner yetmezlik, VOH, karaciğer, kalp, böbrek fonksiyonlarında bozulma, sekonder kanserler, aseptik nekroz, büyüme geriliği, bulantı, kusma, mukozit, febril nötropeni ve infertilitedir. Bu bölümde periferik kök hücre nakli yapılan hastalarda en sık gelişebilen komplikasyonlardan bahsedilecektir (Koç, 2004). Enfeksiyonlar Kök hücre nakli yapılan hastalarda enfeksiyon önemli bir mortalite ve morbidite nedenidir. Nakil öncesi verilen hazırlama rejimi hastada pansitopeni ve immunosupresyona neden olmaktadır. Pansitopeni gelişen dönemde hastanın enfeksiyonlara yatkınlığı artar. Ayrıca allojenik kök hücre nakli yapılan hastalarda graft versus host hastalığını önlemeye yönelik verilen immunosupresif tedavi edinsel bağışıklık yetersizliğine neden olur. Böylece bakteriyel, viral ve fungal enfeksiyon riski artar. Ayrıca mukoza bütünlüğünde bozulma meydana gelerek gastrointestinal sistemi bakterilere açık hale getirebilir. Özellikle şiddetli nötropeni döneminde bakteriyel enfeksiyona sık rastlanır. Fungal enfeksiyonlar mortalitenin en önemli nedenlerindendir. Fungal enfeksiyonların kontrolü için antifungal proflaksi uygulanmaktadır. Otolog nakillerde periferik kök hücre kullanımının başlamasıyla nötropeni süresi kısalmıştır. Böylece fungal enfeksiyon sıklığı da azalmaktadır. Viral enfeksiyonlara, kök hücre nakli sonrası sık rastlanır ve önemli morbidite sebebidir. Nakil sonrası 35 ile 100 üncü günler arasında sıkça görülen, en tehlikeli viral enfeksiyon CMV enfeksiyonudur. Allojenik nakil yapılan hastalarda CMV ve fungal enfeksiyon oranı otolog nakil yapılanlara göre immunosupresif tedavi ve GVHH nedeniyle daha fazladır (http://cancer.nchmd., Topçuoğlu, 2004). Kök hücre nakli merkezlerinde enfeksiyondan korunma amacıyla bazı yöntemler uygulanmaktadır. Bu yöntemler şunlardır (Akan, 2004; Çağıran, 2004; Garcia, 1997; Sağlık Bakanlığı, 2005): Koruyucu izolasyon, özel oda (nötropenik dönemde) El yıkama, Maske kullanımı, Steril önlük kullanımı, Nötropenik diyet, Sindirim sisteminde bakteri oranını azaltmak için profilaktik antibiyotikler, Tüm girişimlerde sterilite koşullarına uymak, Hastane personelinin enfeksiyon yayılımı ve kontrolü hakkında bilgilendirilmesidir. Hastanın immunosupresif tedavi kullanımı nakil sonrası enfeksiyon riskini devam ettirmektedir. Hemşire, kök hücre nakli yapılan hastaya taburculuk planı çerçevesinde enfeksiyondan korunma hakkında bilgi vermelidir. Taburculuk eğitimi hastanın yaşadığı bölge ve koşullar değerlendirilerek oluşturulur. Nakil yapılan hastanın enfeksiyondan korunması için (Karacan, 2005), Evin temizliği, Ev hayvanları ve barınakları, Bitki, Sosyal ortam, Cinsel yaşam, Kişisel hijyen, Aşılar gibi konularda hemşire tarafından bilgilendirilmesi gerekir. Graft Versus Host Hastalığı (GVHH) GVHH Allo KİT sonrasında gelişebilen en ciddi komplikasyondur. Donörden alınan T hücrelerinin, hasta dokusu antijenleri ile immün reaksiyon oluşturması ile oluşur. GVHH için risk faktörleri, HLA uyumsuzluğu, yaş, cinsiyet uyumsuzluğu, altta yatan hastalığın tip ve evresi ve kullanılan proflaksidir. Otolog kök hücre naklinde GVHH ender olarak ortaya çıkabilmektedir. Genel olarak Akut GVHH (AGVHH) deride hafif ve sınırlıdır Kronik GVHH (KGVHH) ye çok rastlanmaz. Otolog kök hücre nakli yapılan hastalarda siklosporin ve interlökin 2 kullanımının da GVHH yi arttırdığı bildirilmektedir. Hastalık sıklıkla cilt, gastrointestinal sistem ve karaciğeri etkiler, ancak, göz, vulva, vajen ve akciğerler, kasiskelet sistemini de etkileyebilmektedir. Graft Versus Host Hastalığı Akut GVHH ve Kronik GVHH olarak ikiye ayrılmaktadır (Kansu, 2003): 56

6 Kapucu, Karaca Akut GVHH (AC- GVHH): Allojenik kök hücre naklinden sonra genellikle ilk 100 gün içinde ortaya çıkmaktadır. Donör ve alıcı HLA grupları tam uyumlu olmasına rağmen nakilden sonra, %30 ile %50 arasında AGVHH ye rastlanılır. Deride eritamatöz döküntü, sarılıkla karakterize hepatit, karın ağrısı ve ishal AGVHH nin en çok rastlanan belirtileridir. Tedavide proflakside olduğu gibi steroid, immunosupresif ve ATG (Antitimozit globülin) kullanılmaktadır (Kansu, 2003). Kronik GVHH: Kronik GVHH allojenik kök hücre nakli sonrası en sık görülen komplikasyondur. Nakilden sonra 80 ile 100. gün ortaya çıkmaktadır. Allojenik kök hücre nakli sonrası kronik GVHH gelişme sıklığı %35 50 oranında görülmektedir. Cilt ve gastrointestinal belirtiler AGVHH ye benzer. Vücutta lokalize ya da yaygın belirtiler vermektedir. Hastalık lokalize ve yaygın olmak üzere derecelendirilir. Hastalığın tedavisinde steroid, siklosporin ya da tacrolimus ve mycophenoleta mofetil (MMF) immunosupresif tedavi olarak kullanılmaktadır. Kronik GVHH nin görüldüğü organ ve sistemler ile ortaya çıkan etkiler şunlardır; (Arpacı, 2004; Kansu, 2004; Koç, 2004; Sağlık Bakanlığı, 2005; Sargın, 2003) Deri: Eritem, kuruluk, kaşıntı Tırnak: Kırılma Saç: Alopesi ve erken beyazlama Göz: Kuruluk, kaşıntı Vulva ve vajina: Vajinal kuruluk ve atrofi Karaciğer: Karaciğer fonksiyon testlerinde bozulma Akciğer: Solunum fonksiyon testlerinde bozulma, Ağız: Kuruluk, mukozit Gastrointestinal Sistem: Bulantı, kusma, ishal Kas iskelet sistemi: Eklem ağrısı Hematolojik bulgu: Ağır trombositopeni İmmun yetmezlik: Tekrarlayıcı enfeksiyonlar, sinüzit. Hazırlama rejiminin uygulandığı dönemde kemoterapi ve total beden ışınlamasına bağlı olarak hastalarda mukozit oluşumu artmaktadır. Ayrıca bulantı ve kusma da oral alımı engellemektedir. Allo KİT yapılan hastalarda gelişebilecek GVHH enerji gereksinimini arttırırken, negatif nitrojen dengesine de yol açabilir. GVHH ile birlikte gelişen ishalle birlikte sıvı açığı da ortaya çıkar. Bu hastalarda yeterli kalori ve sıvı desteğinin sağlanması için oral alım başlayana kadar total parenteral nutrisyon (TPN) kullanılmaktadır (Paydaş, 2004). Veno Oklüziv Hastalık (VOH) Veno oklüziv hastalık allojenik ve otolog kök hücre naklinden sonra gelişebilen komplikasyonlardan biridir. Antijenlerin büyük çoğunluğu T ve B lenfositlerini birlikte uyarır. Uyarılan T hücrelerinin yardımcı hücreleri de uyarıcı maddeler salgılayarak B lenfositlerini uyarırlar (Guyton, 2001). Sitokinler ya da hazırlık rejimi damar endotelinde zedelenme meydana getirebilmektedir. Böylece veno oklüziv hastalık ortaya çıkar. Otolog nakilden sonra risk azdır ancak allojenik nakilden sonra %25 risk oluşturur. VOH bulguları, genellikle nakil sonrasında ilk iki haftada, günlerde açıklanamayan kilo alımı, sağ üst kadranda ağrı, sarılık ve asit olarak ortaya çıkar (http://cancer.nchmd., Özcan, 2004). Sekonder Malign Hastalıklar Otolog ve allojenik kök hücre nakli yapılan hastalarda solid kanserler meydana gelebilmektedir. Otolog kök hücre nakli yapılan hastalarda sekonder malingnansi olarak Miyelodisplastik Sendrom /Akut Myeloid Lösemi, lenfoproliferatif hastalıklar ve solid tümörler daha fazla ortaya çıkar. Allojenik nakil yapılanlarda ise kemik, orofarinx, santral sinir sistemi, karaciğer malign melonama, tiroid gibi kanserler oluşabilir. Bu hastaların hazırlama rejimi olarak TBI alması sekonder malingnensi riskini arttırır (http://cancer.nchmd.; Leger, 2004). Hematopoietik kök hücre nakli öncesi kullanılan yüksek doz kemoterapi tedavisi yan etkilerine bağlı olarak hastalarda fiziksel, psikososyal ve mental sorunlar ortaya çıkabilmektedir. Allojenik ve otolog kök hücre nakillerinde olası sorunları belirlemek için, hemşire ve sağlık ekibinin kök hücre naklinde donör seçimi, hastaya uygulanacak hazırlama rejimlerine karar verme, periferik kök hücre toplanması ve hastaya nakli konusunda hastanın fiziksel, sosyal ve psikolojik açıdan bilgilendirmesi ve değerlendirmesi gerekir. KAYNAKLAR Akan H (2004) Kök hücre naklinde febril nötropeni. Kan ve Kemik İliği Transplantasyonu Kurs Kitabı. Çeşme. Roche Sanayi A.Ş., Akdemir N, Birol L (2003) İç hastalıkları ve hemşirelik bakımı. İstanbul, Vehbi Koç Vakfı Sanerc Yayın,

7 C.Ü. Hemşirelik Dergisi 2008, 12(3) Andrykowski MA, McQuellon RP (1999) Psychologoical issues in hematopoietic cell transplantation. Sj Forman (ed), İkinci Baskı, Blackwell Science Inc. Maryland, Arat M (2004) Engrafman, tanımı ve belirlenmesi ve kimerizm tayini. Kan ve Kemik İliği Transplantasyonu Kurs Kitabı. Çeşme. Roche Sanayi A.Ş., , Arpacı F (2004) Yüksek doz kemoterapi ve radyoterapi uygulaması. Kan ve Kemik İliği Transplantasyonu Kurs Kitabı. Çeşme. Roche Sanayi A.Ş., Arslan Ö (2004) Lokoferez. Kan ve Kemik İliği Transplantasyonu Kurs Kitabı. Çeşme. Roche Sanayi A.Ş., Beksaç M (2004) HLA ve doku tiplendirilmesi. Kan ve Kemik İliği Transplantasyonu Kurs Kitabı. Çeşme. Roche Sanayi A.Ş., Çağıran S (2004) Fungal enfeksiyonlar. kan ve Kemik İliği Transplantasyonu Kurs Kitabı. Çeşme. Roche Sanayi A.Ş., Demirer T (2004) Periferik Kök Hücre mobilizasyon teknikleri ve mobilizasyonda etkili faktörler. Kan ve Kemik İliği Transplantasyonu Kurs Kitabı. Çeşme. Roche Sanayi A.Ş., Dilek İ, Arslan Ö, Gürman G (1998) Allogeneik periferik kök hücre transplantasyonu. Van Tıp Dergisi, 5(3): Garcia R (1997) Nasocomial respiratory syncytial virüs infections: prevention and control in bone marrow transplant patients. Infection Control and Hospital Epidemiology, 18(6): Griffith AK (1999) Holism ın the care of the allogeneic bone marrow transplant population: role of the nurse practitioner. Holistic Nursing Practice, 13(2): Guyton AC (2001) Kan hücrelerinin oluşması. Çavuşoğlu H. ve ark. (Ed). Medical Physıology. Tavaslı Matbaa, Kalayoğlu S (2004) Kardeş dışı vericilerden transplantasyon. Kan ve Kemik İliği Transplantasyonu Kurs Kitabı. Çeşme. Roche Sanayi A.Ş., Kansu E (2003) Chronic graft-versus-host-disease after allogeneic stem cell transplantation. Turkish Journal of Cancer, 33(1): Kansu E (2004) Stem hücre naklinden sonra görülen graft versus host hastalığı. Kan ve Kemik İliği Transplantasyonu Kurs Kitabı. Çeşme. Roche Sanayi A.Ş., Karacan Y (2005) Kök hücre nakli sonrası evde bakım. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Broşürü. Ankara. Koç Y (2002) Hematopoietik stem hücre transplantasyonunun onkolojideki yeri. İç Hastalıkları VII. Mezuniyet Sonrası Eğitim Kursu. Ankara. Koç H, Demirer T (1997) Kemik iliği ve hematopoietik kök hücre transplantasyonu. Uysal A (Ed). Klinik Hematoloji, Ankara: A.Ü.T.F. Anıtıp A.Ş, Koç Y (2004) Kemoterapi ve radyoterapi toksisitesi, etkileşimleri ve ilaç monitarizasyonu. Kan ve Kemik İliği Transplantasyonu Kurs Kitabı. Çeşme. Roche Sanayi A.Ş., Kumbasar H (2004) Kemik iliği transplantasyonun psikososyal yönleri. Kan ve Kemik İliği Transplantasyonu Kurs Kitabı. Çeşme. Roche Sanayi A.Ş., Leger SC (2004) Hematopoietic stem cell transplantation: a prrimer for the primary care physicion. Canadian Medical Association, 10(170): Özcan M (2004) Hepatik veno-oklusiv hastalık. Kan ve Kemik İliği Transplantasyonu Kurs Kitabı. Çeşme. Roche Sanayi A.Ş., Özkalemkaş F (2004) Transplantasyon öncesi hasta hazırlama. Kan ve Kemik İliği Transplantasyonu Kurs Kitabı. Çeşme. Roche Sanayi A.Ş., Paydaş S (2004) Hematopoietik kök hücre transplantasyonunda nütrisyon desteği ve sıvı dengesi. Kan ve Kemik İliği Transplantasyonu Kurs Kitabı. Çeşme. Roche Sanayi A.Ş., Rizzo DJ,Vogelsang GB, Krumm S et al. (1999) Outpatient-based bone marrow transplantation for hematologic malignancies: cost saving or cost shifting. Journal of Clinical Oncology, 17(9): Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Avrupa Konseyi faaliyet raporu, 2005, Ankara. Sargın D (2003) Kök hücre ve kök hücre tedavisi. Hematoloji VII. Mezuniyet Sonrası Eğitim Kurs Kitabı. İstanbul, Sasaki T, Akaho R, Sakamaki H et al. (2005) Mental disturbances during isolation in bone marrow transplant patients with leukemia. Bone Marrow Transplantation, 25: Side effects of ASCT. Org/treatment. Aspxd: 958 ( ). Şanlı H (2004) Kan ve kemik iliği transplantasyonlarında dermatolojik ve oral komplikasyonlar. Kan ve Kemik İliği Transplantasyonu Kurs Kitabı. Çeşme. Roche Sanayi A.Ş.,

8 Kapucu, Karaca Tekin F (2004) Kanserde tanı ve tedavi yöntemleri, kanser türleri, kemoterapi ve kemik iliği transplantasyon sürecinde hemşirelik. Hacettepe Üniversitesi IV. Onkoloji Hemşireliği Eğitimi, Ankara. Topçuoğlu P (2004) Sitomegalovirüs (CMV) viremi değil, enfeksiyonunun allojenik hematopoietik kök hücre nakli sonrası yaşam süresi üzerine olumsuz etkileri. Turkish Journal Haematology. Türker A (2000) Kök hücre kaynakları, otolog kök hücre naklinde temel kavramlar. Hacettepe Üniversitesi Hemşire Eğitim Kursu, Ankara. Ural AU (2004) Kemik iliği toplanması. Kan ve Kemik İliği Transplantasyonu Kurs Kitabı. Çeşme. Roche Sanayi A.Ş., Ünal A, Sarı İ (2004) Kök hücre kaynağı ve seçimi. Kan ve Kemik İliği Transplantasyonu Kurs Kitabı. Çeşme. Roche Sanayi A.Ş, Ündar L (2004) Kan ve ilik işlenmesi, kryopreservasyonu, depolanması ve transportasyonu. Kan ve Kemik İliği Transplantasyonu Kurs Kitabı. Çeşme. Roche Sanayi A.Ş., Yazıcı K (2003) Hastanede yatan tıbbi hastalarda anksiyete ve depresyon düzeyleri ile sosyodemografik faktörlerin ilişkisi. Yeni Symposium, 41(3):

AKUT GRAFT VERSUS HOST HASTALIĞI. Hemş.Birsel Küçükersan

AKUT GRAFT VERSUS HOST HASTALIĞI. Hemş.Birsel Küçükersan AKUT GRAFT VERSUS HOST HASTALIĞI Hemş.Birsel Küçükersan Graft vs Host Hastalığı (GVHH) Vericinin T lenfositlerinin alıcıyı yabancı olarak görmesi ve alıcının dokularına karşı reaksiyon göstermesi Allojenik

Detaylı

ALLOJENİK KORDON KANI BANKACILIĞINDA UMUTLAR

ALLOJENİK KORDON KANI BANKACILIĞINDA UMUTLAR ALLOJENİK KORDON KANI BANKACILIĞINDA UMUTLAR Prof. Dr. İhsan Karadoğan Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Kök Hücre Nedir? Kendileri için uygun olan bir çevre içinde

Detaylı

HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE TRANSPLANTASYONUNDA HEMŞİRENİN ROLÜ. Nevin Çetin Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİT Ünitesi

HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE TRANSPLANTASYONUNDA HEMŞİRENİN ROLÜ. Nevin Çetin Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİT Ünitesi HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE TRANSPLANTASYONUNDA HEMŞİRENİN ROLÜ Nevin Çetin Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİT Ünitesi Hematopoetik kök hücre transplantasyonu hematoloji-onkoloji alanında özel bir daldır

Detaylı

Kemik İliği Nakli Merkezi Kemik İliği (Kök Hücre) Nakli Merkezi

Kemik İliği Nakli Merkezi Kemik İliği (Kök Hücre) Nakli Merkezi Kemik İliği Nakli Merkezi Kemik İliği (Kök Hücre) Nakli Merkezi +90 216 BR.HLİ.103 World Hospital Standarts Approved by JCI Acreditation Certificate K-Q TSE-ISO-EN 9000 Saray Mah. Siteyolu Cad. No:7 34768

Detaylı

PEDİATRİK KEMİK İLİĞİ TRANSPLANTASYON HEMŞİRELERİNİN EĞİTİM GEREKSİNİMLERİNİN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN ANKET

PEDİATRİK KEMİK İLİĞİ TRANSPLANTASYON HEMŞİRELERİNİN EĞİTİM GEREKSİNİMLERİNİN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN ANKET Pediatrik kemik iliği transplantasyon hemşirelerinin eğitim gereksinimlerinin belirlenmesi amacıyla tasarlanan Anket Alanına hoş geldiniz. Anketi tamamlamak ve ekibimize değerli geri bildiriminizi iletmek

Detaylı

TRANSPLANT ÖNCESİ HASTA DEĞERLENDİRME VE HAZIRLIK AŞAMASI

TRANSPLANT ÖNCESİ HASTA DEĞERLENDİRME VE HAZIRLIK AŞAMASI TRANSPLANT ÖNCESİ HASTA DEĞERLENDİRME VE HAZIRLIK AŞAMASI Prof. Dr. Mualla Çetin Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Hematoloji YAPILACAKLAR KİT kararının verilmesi Donör seçimi Transplant öncesi

Detaylı

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Sendromu Veno- Oklüzif Hastalık Engraftman Sendromu Hemşirelik İzlemi Vakamızda: KİT (+14)-

Detaylı

2. HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE NAKLİ HEMŞİRELİĞİ KURSU 14-15-16/KASIM/2013

2. HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE NAKLİ HEMŞİRELİĞİ KURSU 14-15-16/KASIM/2013 2. HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE NAKLİ HEMŞİRELİĞİ KURSU 14-15-16/KASIM/2013 KURS DÜZENLEME KURULU Sevinç Kutlutürkan Başkanı Şerife Koçubaba Hematopoetik Kök Hücre Nakil Alt Grubu Koordinatörü Nevin Çetin Hematopoetik

Detaylı

Kök Hücre Nakli Hastalarında TRANSFÜZYON

Kök Hücre Nakli Hastalarında TRANSFÜZYON Kök Hücre Nakli Hastalarında TRANSFÜZYON Prof. Dr. İhsan KARADOĞAN IV. ULUSAL KAN MERKEZLERİ VE TRANSFÜZYON TIBBI KONGRESİ 14-18 Aralık 2011, Maritim Pine Beach Resort Otel BELEK, ANTALYA Olgu 32 y kadın

Detaylı

Fanconi Anemisinde Hematopoetik Kök Hücre Transplantasyonu

Fanconi Anemisinde Hematopoetik Kök Hücre Transplantasyonu 1945 K SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI UANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOC Fanconi Anemisinde Hematopoetik Kök Hücre Transplantasyonu Dr. Mehmet ERTEM Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Hematoloji

Detaylı

HEMATOPOIETIK KÖK HÜCRE

HEMATOPOIETIK KÖK HÜCRE KÖK HÜCRE AFEREZİ HEMATOPOİESİS Kandaki sellüler bileşenleri üretim süreci Erişkinlerde, kemik iliği içeren pelvis, sternum, vertebral ve kafatasında kemik iliği mikroçevresinde üretilir HEMATOPOIETIK

Detaylı

MİYELODİSPLASTİK SENDROM

MİYELODİSPLASTİK SENDROM MİYELODİSPLASTİK SENDROM Türk Hematoloji Derneği Tanı ve Tedavi Kılavuzu 2013 30.01.2014 İnt. Dr. Ertunç ÖKSÜZOĞLU Miyelodisplastik sendrom (MDS) yetersiz eritropoez ve sitopenilerin varlığı ile ortaya

Detaylı

HEMAToLOJİ BAYINDIR SÖĞÜTÖZÜ HASTANESİ KEMİK İLİĞİ NAKLİ MERKEZİ

HEMAToLOJİ BAYINDIR SÖĞÜTÖZÜ HASTANESİ KEMİK İLİĞİ NAKLİ MERKEZİ HEMAToLOJİ BAYINDIR SÖĞÜTÖZÜ HASTANESİ KEMİK İLİĞİ NAKLİ MERKEZİ BAYINDIR SÖĞÜTÖZÜ HASTANESİ KEMİK İLİĞİ (KÖK HÜCRE) NAKLİ MERKEZİ Sağlıkta referans merkezi olma vizyonuyla faaliyetlerini sürdüren Bayındır

Detaylı

KÖK HÜCRE NAKLİ. Doç. Dr. Mustafa ÖZTÜRK GATA Tıbbi Onkoloji BD.

KÖK HÜCRE NAKLİ. Doç. Dr. Mustafa ÖZTÜRK GATA Tıbbi Onkoloji BD. KÖK HÜCRE NAKLİ Doç. Dr. Mustafa ÖZTÜRK GATA Tıbbi Onkoloji BD. Kök hücre nedir? Bazı dokularda bulunan ve gereksinim halinde pek çok hücreyi oluşturarak yaşamın devamını sağlayan, farklı dokulara dönüşebilme

Detaylı

HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE TRANSPLANTASYONU UYGULANAN HASTALARDA SEMPTOMLARIN VE BAKIM GEREKSİNİMLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE TRANSPLANTASYONU UYGULANAN HASTALARDA SEMPTOMLARIN VE BAKIM GEREKSİNİMLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ T.C İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE TRANSPLANTASYONU UYGULANAN HASTALARDA SEMPTOMLARIN VE BAKIM GEREKSİNİMLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Detaylı

«BEST OF ASBMT TANDEM MEETINGS» ULUSLARARASI SEMPOZYUM Mart 21-22

«BEST OF ASBMT TANDEM MEETINGS» ULUSLARARASI SEMPOZYUM Mart 21-22 2014 «BEST OF ASBMT TANDEM MEETINGS» ULUSLARARASI SEMPOZYUM Mart 21-22 Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Morfoloji Binası Konferans Salonu Sıhhiye, Ankara TÜRKİYE KEMİK İLİĞİ TRANSPLANTASYON VAKFI DAVET

Detaylı

PERİFERİK KÖK HÜCRE NAKLİNDE HASTALARDA GÖRÜLEN ANKSİYETE VE DEPRESYON

PERİFERİK KÖK HÜCRE NAKLİNDE HASTALARDA GÖRÜLEN ANKSİYETE VE DEPRESYON DERLEME PERİFERİK KÖK HÜCRE NAKLİNDE HASTALARDA GÖRÜLEN ANKSİYETE VE DEPRESYON Yasemin KARACAN * Sevgi Sun KAPUCU ** Alınış Tarihi:20.02.2009 Kabul Tarihi:24.04.2009 ÖZET Periferik kök hücre nakli yapılan

Detaylı

Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi

Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi TÜRKİYEDE BÖBREK NAKLİ 1975 yılında canlı 1978 yılında kadavra E.Ü.T.F Hastanesi Organ Nakli Uygulama ve Araştırma Merkezi 1988

Detaylı

HEMATOPOİETİK KÖK HÜCRE NAKLİNDE KAN ÜRÜNLERİ KULLANIMI DOÇ.DR.BETÜL TAVİL HÜTF PEDİATRİK HEMATOLOJİ/KİT ÜNİTESİ

HEMATOPOİETİK KÖK HÜCRE NAKLİNDE KAN ÜRÜNLERİ KULLANIMI DOÇ.DR.BETÜL TAVİL HÜTF PEDİATRİK HEMATOLOJİ/KİT ÜNİTESİ HEMATOPOİETİK KÖK HÜCRE NAKLİNDE KAN ÜRÜNLERİ KULLANIMI DOÇ.DR.BETÜL TAVİL HÜTF PEDİATRİK HEMATOLOJİ/KİT ÜNİTESİ *Transfüzyonlar HKHT sürecinin en önemli ve sürekli uygulamalarındandır. *Transfüzyon Tıbbı,

Detaylı

Hematolog Gözüyle Fungal İnfeksiyonlara Yaklaşım. Dr Mehmet Ali Özcan Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı İzmir-2012

Hematolog Gözüyle Fungal İnfeksiyonlara Yaklaşım. Dr Mehmet Ali Özcan Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı İzmir-2012 Hematolog Gözüyle Fungal İnfeksiyonlara Yaklaşım Dr Mehmet Ali Özcan Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı İzmir-2012 Nötropenik hastalarda fungal infeksiyonlar Nötropeni invaziv

Detaylı

JACIE AKREDİTASYON SÜRECİNDE HEMŞİRELİK DENEYİMLERİNİN AKTARILMASI

JACIE AKREDİTASYON SÜRECİNDE HEMŞİRELİK DENEYİMLERİNİN AKTARILMASI JACIE AKREDİTASYON SÜRECİNDE HEMŞİRELİK DENEYİMLERİNİN AKTARILMASI Dilek SİVRİ Erciyes Üniversitesi Şahinur Dedeman Kemik İliği ve Kök Hücre Nakli Hastanesi 2 Mart 2013 ANKARA JACIE Uluslararası Hücresel

Detaylı

KEMİK İLİĞİİĞİ BASKILANMIŞ HASTALARDA TRANSFÜZYON

KEMİK İLİĞİİĞİ BASKILANMIŞ HASTALARDA TRANSFÜZYON KEMİK İLİĞİİĞİ BASKILANMIŞ HASTALARDA TRANSFÜZYON Dr. Fevzi Altuntaş Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı ve Kök Hücre Nakli Ünitesi Kan Merkezleri ve Transfüzyon Derneği, Ulusal kongresi

Detaylı

İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar

İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar Dr. Dilek Çolak 10 y, erkek hasta Olgu 1 Sistinozis Böbrek transplantasyonu Canlı akraba verici HLA 2 antijen uyumsuz 2 Olgu 1 Transplantasyon öncesi viral

Detaylı

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR?

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR? KEMOTERAPİ NEDİR? Kanser hücrelerini tahrip eden kanser ilaçları kullanılarak yapılan tedaviye kemoterapi denir. Bu tedavilerde kullanılan ilaçlara antikanser ilaçlar da denir. Kanserin türüne göre kemoterapinin

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Hazırlama Komitesi Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/7

Detaylı

Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir.

Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir. KEMOTERAPİ KEMOTERAPİ NEDİR? Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir. Kemoterapide, bir veya birden fazla ilaç bir arada kullanılabilir. Her ilacın

Detaylı

Acil Karaciğer Transplantasyonu

Acil Karaciğer Transplantasyonu Acil Karaciğer Transplantasyonu A.E. (24,K) Şikayeti: Aralıklı bulantı-kusma, sarılık Hikayesi: 6 gündür mevcutmuş. Başka bir hastanede ayaktan izlenmiş. Özgeçmiş: Özellik yok. Muayene: Şuur açık, aktif,

Detaylı

FEN kurs 2009 risk değerlendirmesi

FEN kurs 2009 risk değerlendirmesi FEN kurs 2009 risk değerlendirmesi Prof. Dr. Volkan Korten Marmara Üniversitesi Tıp T p Fakültesi İnfeksiyon Hastalıklar kları ve Klinik Mikro. ABD. Risk? Başlangıç tedavisine yanıtsızlık değil. Ciddi

Detaylı

SOLİT ORGAN TRANSPLANTASYONU ve BK VİRUS ENFEKSİYONLARI Doç. Dr. Derya Mutlu Güçlü immunsupresifler Akut, Kronik rejeksiyon Graft yaşam süresi? Eskiden bilinen veya yeni tanımlanan enfeksiyon etkenleri:

Detaylı

FEBRİL NÖTROPENİ : 2009 DA NELER OLDU? Dr Alpay AZAP Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD

FEBRİL NÖTROPENİ : 2009 DA NELER OLDU? Dr Alpay AZAP Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD FEBRİL NÖTROPENİ : 2009 DA NELER OLDU? Dr Alpay AZAP Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Infectious Diseases Working Party of EBMT Infectious Diseases Group

Detaylı

Kök Hücre Nakli: Temel prensipler

Kök Hücre Nakli: Temel prensipler Kök Hücre Nakli: Temel prensipler Doç. Dr. Fevzi ALTUNTAŞ Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kök Hücre Nakli Merkezi KÖK HÜCRE Farklı hücre tiplerine dönüşebilme ve kendisini yenileyebilme gücüne

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK 1 AŞILAMADA AMAÇ Aşı ile korunulabilir hastalıkları engellemek Enfeksiyon kaynaklı mortaliteyi azaltmak Enfeksiyon kaynaklı morbiditeyi azaltmak HİÇBİR AŞININ HERKES İÇİN TAMAMEN ETKİN VE GÜVENİLİR OLMASI

Detaylı

09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir.

09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. BEYAZ KAN HÜCRELERİ Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. 1 Görevleri nelerdir? Bu hücreler vücudu bulaşıcı hastalıklara ve yabancı maddelere karşı korur.

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii Ulusal Tanı ve Tedavi Kılavuzu Çalışma Grupları... iv Kısaltmalar... vii Tablolar Listesi... xiii Şekiller Listesi...

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii Ulusal Tanı ve Tedavi Kılavuzu Çalışma Grupları... iv Kısaltmalar... vii Tablolar Listesi... xiii Şekiller Listesi... HEMOFİLİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU İÇİNDEKİLER Önsöz... iii Ulusal Tanı ve Tedavi Kılavuzu Çalışma Grupları... iv Kısaltmalar... vii Tablolar Listesi... xiii Şekiller Listesi... xiii I. BÖLÜM HEMOFİLİ TANI

Detaylı

YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ

YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ 2007 Yoğun Bakım Üniteleri Hasta bakımının en karmaşık Masraflı Teknoloji ile içiçe Birden fazla organı ilgilendiren

Detaylı

LİSTEYE EKLENENLER DEĞİŞİKLİK YAPILANLAR

LİSTEYE EKLENENLER DEĞİŞİKLİK YAPILANLAR 01.05.2013-14.11.2013 TARİHLERİ ARASINDA SAĞLIK BAKANLIĞI EK ONAYI ALINMADAN KULLANILABİLECEK ENDİKASYON DIŞI HEMATOLOJİ-ONKOLOJİ İLAÇLARI LİSTESİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER LİSTEYE EKLENENLER SIRA NO İLAÇLAR

Detaylı

KÖK HÜCRE NAKLİNE GENEL BAKIŞ

KÖK HÜCRE NAKLİNE GENEL BAKIŞ KÖK HÜCRE NAKLİNE GENEL BAKIŞ (AKİT,OKİT,HAPLOİDENTİK, T CELL DEPLESYONU) FİLİZ KIZILKAYA ERCİYES ÜNİVERSİTESİ ŞAHİNUR DEDEMAN KEMİK İLİĞİ VE KÖK HÜCRE NAKLİ HASTANESİ KÖK HÜCRE NAKLİ İlk kök hücre nakli

Detaylı

Pulmoner Emboli Profilaksisi. Tanım. Giriş. Giriş 12.06.2010. Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD. Pulmoneremboli(PE):

Pulmoner Emboli Profilaksisi. Tanım. Giriş. Giriş 12.06.2010. Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD. Pulmoneremboli(PE): Pulmoner Emboli Profilaksisi Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD m Pulmoneremboli(PE): Bir pulmonerartere kan pıhtısının yerleşmesi Distaldeki akciğer parankimine kan sağlanaması Giriş Tipik

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK 1 İmmün sistemin gelişimini, fonksiyonlarını veya her ikisini de etkileyen 130 farklı bozukluğu tanımlamaktadır. o Notarangelo L et al, J Allergy Clin Immunol 2010 Primer immün yetmezlik sıklığı o Genel

Detaylı

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır.

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır. HODGKIN LENFOMA HODGKIN LENFOMA NEDİR? Hodgkin lenfoma, lenf sisteminin kötü huylu bir hastalığıdır. Lenf sisteminde genç lenf hücreleri (Hodgkin ve Reed- Sternberg hücreleri) çoğalır ve vücuttaki lenf

Detaylı

Hematopoetik Kök Hücre Nakli Mikrobiyoloji Laboratuarından Beklentiler. Dr. Gülsan Türköz SUCAK

Hematopoetik Kök Hücre Nakli Mikrobiyoloji Laboratuarından Beklentiler. Dr. Gülsan Türköz SUCAK Hematopoetik Kök Hücre Nakli Mikrobiyoloji Laboratuarından Beklentiler Dr. Gülsan Türköz SUCAK Allojeneik kök hücre nakli Lenfo-hematopoetik sistem kendini yineleme (self-renewal) kapasitesi olan tek organ

Detaylı

Febril nötropenik hastada tanı ve risk değerlendirmesi. Doç Dr Mükremin UYSAL Afyon Kocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji

Febril nötropenik hastada tanı ve risk değerlendirmesi. Doç Dr Mükremin UYSAL Afyon Kocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Febril nötropenik hastada tanı ve risk değerlendirmesi Doç Dr Mükremin UYSAL Afyon Kocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Giriş Nötropeni genellikle malign bir hastalık tedavisi sırasında kemoterapinin

Detaylı

İMMÜNOLOJİK TRANSFÜZYON REAKSİYONLARI: DİĞERLERİ. Prof.Dr. Levent Ündar Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi

İMMÜNOLOJİK TRANSFÜZYON REAKSİYONLARI: DİĞERLERİ. Prof.Dr. Levent Ündar Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi İMMÜNOLOJİK TRANSFÜZYON REAKSİYONLARI: DİĞERLERİ Prof.Dr. Levent Ündar Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi İMMÜNOLOJİK Hemolitik Akut Gecikmiş Tipte Ateş Reaksiyonları (FnhTR) Akut Akciğer Hasarı (TRALI)

Detaylı

İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ KEMİK İLİĞİ BANKASI

İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ KEMİK İLİĞİ BANKASI İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ KEMİK İLİĞİ BANKASI GÜNCEL ÇALIŞMA SİSTEMİ VE HİZMET SUNUMU İTF Kemik İliği Bankası 1999 yılında, hiçbir kar amacı gütmeyen bağımsız bir organizasyon olarak kurulmuştur ve çalışma

Detaylı

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D.

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. Multipl Myeloma Nedir? Vücuda bakteri veya virusler girdiğinde bazı B-lenfositler plazma hücrelerine

Detaylı

Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesinde Febril Nötropenik Hasta Antifungal Tedavi Uygulama Prosedürü

Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesinde Febril Nötropenik Hasta Antifungal Tedavi Uygulama Prosedürü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesinde Febril Nötropenik Hasta Antifungal Tedavi Uygulama Prosedürü Prof. Dr. Neşe Saltoğlu İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik

Detaylı

ADANA BAŞKENT KEMİK İLİĞİ NAKLİ MERKEZİ. Kalite Yönetim Süpervizör Yrd. Esra Bulut

ADANA BAŞKENT KEMİK İLİĞİ NAKLİ MERKEZİ. Kalite Yönetim Süpervizör Yrd. Esra Bulut ADANA BAŞKENT KEMİK İLİĞİ NAKLİ MERKEZİ Kalite Yönetim Süpervizör Yrd. Esra Bulut Avrupa Orta Doğu Facilities accredited: 153 Reaccrediations in progress: 46 Countries: 21 Kalite Yönetim Supervizörü

Detaylı

ONKOLOJİ ECZACILIĞINA DOKTOR BAKIŞI

ONKOLOJİ ECZACILIĞINA DOKTOR BAKIŞI ONKOLOJİ ECZACILIĞINA DOKTOR BAKIŞI Dr. Evren Özdemir Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Ankara 05.04.2014 Akılcı İlaç Kullanımı İçin Sorumluluk Sahibi Taraflar Hekim Eczacı Hemşire Diğer sağlık personeli

Detaylı

İmmünsüpresif Bireylerde İmmünizasyon

İmmünsüpresif Bireylerde İmmünizasyon İmmünsüpresif Bireylerde İmmünizasyon Dr. Meltem Avcı İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği meltema1@hotmail.com İmmünsüpresif birey = İmmünkompromize

Detaylı

HODGKIN DIŞI LENFOMA

HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA NEDİR? Hodgkin dışı lenfoma (HDL) veya Non-Hodgkin lenfoma (NHL), vücudun savunma sistemini sağlayan lenf bezlerinden kaynaklanan kötü huylu bir hastalıktır. Lenf

Detaylı

Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu

Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu Türk Pediatrik Hematoloji Derneği Hemofili/Hemostaz/Tromboz Alt Çalışma grubu tarafından 25 Eylül 2010 tarihinde düzenlenen

Detaylı

Kronik Hepatit C Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar

Kronik Hepatit C Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar Kronik Hepatit C Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar Asıl Dr. Alpay alt başlık ARIstilini düzenlemek için tıklatın İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji

Detaylı

Santral Venöz Kateter. Hem. Güliz Karataş Hacettepe Ped KİT Ünitesi

Santral Venöz Kateter. Hem. Güliz Karataş Hacettepe Ped KİT Ünitesi Santral Venöz Kateter Hem. Güliz Karataş Hacettepe Ped KİT Ünitesi 8 yaşında ALL VAKA sürecinde SVK TANI : 8/2010 RELAPS 1/2011 KİT 6/2011 7/2011 3/2013 +55.gün +13.ay hafif kgvhh Santral venöz Port kateter

Detaylı

LENFATİK VE İMMÜN SİSTEM HANGİ ORGANLARDAN OLUŞUR?

LENFATİK VE İMMÜN SİSTEM HANGİ ORGANLARDAN OLUŞUR? LENFOMA NEDİR? Lenfoma, diğer grup onkolojik hastalıklar içinde yaşamın uzatılması ve daha kaliteli yaşam sağlanması ve hastaların kurtarılmaları açısından daha fazla başarı elde edilmiş bir hastalıktır.

Detaylı

«BEST OF ASBMT TANDEM MEETINGS» ULUSLARARASI SEMPOZYUM Mart 21-22

«BEST OF ASBMT TANDEM MEETINGS» ULUSLARARASI SEMPOZYUM Mart 21-22 2014 «BEST OF ASBMT TANDEM MEETINGS» ULUSLARARASI SEMPOZYUM Mart 21-22 Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Morfoloji Binası Konferans Salonu Sıhhıye, Ankara KONUŞMACILAR Sergio A. Giralt, MD Memorial Sloan-Kettering

Detaylı

EĞİTİM ÖNCESİ BAŞARI ÖLÇME FORMU

EĞİTİM ÖNCESİ BAŞARI ÖLÇME FORMU EĞİTİM ÖNCESİ BAŞARI ÖLÇME FORMU KATILIMCI: GÖREV YERİ: 1. Aşağıdakilerden hangisi transfüzyon reaksiyonlarından biri değildir? A) Akut hemolitik transfüzyon reaksiyonu B) Akut normovolemik hemodilüsyon

Detaylı

9. Ulusal Kemik İliği Transplantasyonu ve Kök Hücre Tedavileri Kongresi Basın Bülteni Konuşmacılar:

9. Ulusal Kemik İliği Transplantasyonu ve Kök Hücre Tedavileri Kongresi Basın Bülteni Konuşmacılar: 9. Ulusal Kemik İliği Transplantasyonu ve Kök Hücre Tedavileri Kongresi Basın Bülteni Konuşmacılar: Ahmet Muzaffer Demir Tülin Tiraje Celkan Güner Hayri Özsan Görgün Akpek THD Başkanı 9. KİTKHT Kongre

Detaylı

KANSER TEDAVİSİNE BAĞLI ORTAYA ÇIKAN MUKOZİTLER İÇİN MASSC/ISOO KANITA DAYALI KLİNİK UYGULAMA REHBERİ

KANSER TEDAVİSİNE BAĞLI ORTAYA ÇIKAN MUKOZİTLER İÇİN MASSC/ISOO KANITA DAYALI KLİNİK UYGULAMA REHBERİ KANSER TEDAVİSİNE BAĞLI ORTAYA ÇIKAN MUKOZİTLER İÇİN MASSC/ISOO KANITA DAYALI KLİNİK UYGULAMA REHBERİ ÖZET BELGE TARİHİ: 7 KASIM 2014 ORAL MUKOZİT (listelenmiş tedavi uygulamalarının etkinliğini destekleyen

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

KÖK HÜCRE NAKLİNDE ETİK SORUNLAR VE YAKLAŞIMLAR OLGU SUNUMU. Songül TepebaĢı JACIE Kalite Yöneticisi. Kayseri-2013

KÖK HÜCRE NAKLİNDE ETİK SORUNLAR VE YAKLAŞIMLAR OLGU SUNUMU. Songül TepebaĢı JACIE Kalite Yöneticisi. Kayseri-2013 KÖK HÜCRE NAKLİNDE ETİK SORUNLAR VE YAKLAŞIMLAR OLGU SUNUMU Songül TepebaĢı JACIE Kalite Yöneticisi Kayseri-2013 Kök Hücre Nakli Kök hücre donasyonunda fayda zarar riskine etik yönden bakılırsa, faydanın

Detaylı

İştahsızlık Kansızlık Zayıflama Bacaklarda kemik ağrıları Cilt altında kanamaları (kırmızı noktalar veya morarmalar) Burun ve dişeti kanamaları Ateş

İştahsızlık Kansızlık Zayıflama Bacaklarda kemik ağrıları Cilt altında kanamaları (kırmızı noktalar veya morarmalar) Burun ve dişeti kanamaları Ateş ÇOCUKLARDA LÖSEMİ... Çocukluk çağındaki kanser vakalarının %35'ini lösemiler oluşturur ve birinci sıradadır. Lösemiler hücre cinsine göre; ALL (Akut Lenfoblastik Lösemi) ve AML (Akut Myeloblastik Lösemi)

Detaylı

Akut Miyeloid Lösemide Hematopoietik Kök Hücre Nakli

Akut Miyeloid Lösemide Hematopoietik Kök Hücre Nakli Akut Miyeloid Lösemide Hematopoietik Kök Hücre Nakli Dr. Günhan Gürman Hematopoietik hücre nakli (HHN) işleminin tüm gelişmelere rağmen yüksek sayılabilecek oranda mortaliteye sebep olması, günümüzdeki

Detaylı

Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı

Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı Doç. Dr. Betül ULUKOL AKBULUT Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Ateş Hipotalamik set-point in yükselmesi Çevre ısısının çok artması Ektodermal

Detaylı

Komplikasyonların önlenmesine, erken evrede tanınmasına, tedavi edilmesine, böbrek fonksiyonunun en üst düzeyde sürdürülmesine yöneliktir.

Komplikasyonların önlenmesine, erken evrede tanınmasına, tedavi edilmesine, böbrek fonksiyonunun en üst düzeyde sürdürülmesine yöneliktir. Komplikasyonların önlenmesine, erken evrede tanınmasına, tedavi edilmesine, böbrek fonksiyonunun en üst düzeyde sürdürülmesine yöneliktir. Böbreğin tam fonksiyone olmaması nedeniyle; SIVI-ELEKTROLĠT DENGESĠZLĠĞĠ

Detaylı

HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE UYGULAMALARI Doç. Dr. Mustafa ÇETİN

HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE UYGULAMALARI Doç. Dr. Mustafa ÇETİN HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE UYGULAMALARI Doç. Dr. Mustafa ÇETİN Standart Endikasyonlar 50 yıldan daha uzun süredir, Hematopoetik Kök Hücre (HKH) olarak isimlendirilen ve kan dokusunu yeniden yapılandırabilen

Detaylı

Böbrek Nakli Yapılan Çocuklarda Bağışıklanma Durumunun ve Aşı Yanıtlarının Değerlendirilmesi

Böbrek Nakli Yapılan Çocuklarda Bağışıklanma Durumunun ve Aşı Yanıtlarının Değerlendirilmesi Böbrek Nakli Yapılan Çocuklarda Bağışıklanma Durumunun ve Aşı Yanıtlarının Değerlendirilmesi Elif Çomak 1 Çağla Serpil Doğan 2 Arife Uslu Gökçeoğlu 3 Sevtap Velipaşaoğlu 4, Mustafa Koyun 5 Sema Akman 5

Detaylı

J Popul Ther Clin Pharmacol 8:e257-e260;2011

J Popul Ther Clin Pharmacol 8:e257-e260;2011 SİTOMEGALOVİRUS (CMV) Prof. Dr. Seyyâl ROTA Gazi Ü.Tıp Fakültesi LOW SYSTEMIC GANCICLOVIR EXPOSURE AND PREEMPTIVE TREATMENT FAILURE OF CYTOMEGALOVIRUS REACTIVATION IN A TRANSPLANTED CHILD J Popul Ther

Detaylı

BÖBREK NAKLİ SONRASINDA CMV HASTALIĞI. Dr. Ali Çelik Dokuz Eylül Üniversitesi Nefroloji Bilim Dalı

BÖBREK NAKLİ SONRASINDA CMV HASTALIĞI. Dr. Ali Çelik Dokuz Eylül Üniversitesi Nefroloji Bilim Dalı BÖBREK NAKLİ SONRASINDA CMV HASTALIĞI Dr. Ali Çelik Dokuz Eylül Üniversitesi Nefroloji Bilim Dalı Fishman JA. Am J Transplant 2009; 9 (Suppl 4): S3 S6. CMV epidemiyolojisi CMV, genel popülasyonda çok yaygın

Detaylı

AÇIK ve LAPORASKOPİK CERRAHİDE HEMŞİRELİK BAKIMI HEMŞİRE SEHER KUTLUOĞLU ANTALYA ATATÜRK DEVLET HASTANESİ

AÇIK ve LAPORASKOPİK CERRAHİDE HEMŞİRELİK BAKIMI HEMŞİRE SEHER KUTLUOĞLU ANTALYA ATATÜRK DEVLET HASTANESİ AÇIK ve LAPORASKOPİK CERRAHİDE HEMŞİRELİK BAKIMI HEMŞİRE SEHER KUTLUOĞLU ANTALYA ATATÜRK DEVLET HASTANESİ SUNU PLANI Açık ve kapalı cerrahide hemşirelik bakım amacı Açık ve kapalı cerrahide hemşirelik

Detaylı

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ GÜLDER GÜMÜŞKAYA HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ TROMBOSİT NEDİR? 1 Kemik iliğinde yapılan kan hücrelerinden biridir. Pıhtılaşma hücreleri olarak bilinir. 1mm 3 kanda

Detaylı

TOPLUMDA KAN BAĞIŞI KONUSUNDA YANLIŞ BİLİNENLER. Dr. Kamil AKSOY Antalya Atatürk Devlet Hastanesi

TOPLUMDA KAN BAĞIŞI KONUSUNDA YANLIŞ BİLİNENLER. Dr. Kamil AKSOY Antalya Atatürk Devlet Hastanesi TOPLUMDA KAN BAĞIŞI KONUSUNDA YANLIŞ BİLİNENLER Dr. Kamil AKSOY Antalya Atatürk Devlet Hastanesi Ülkemizdeki kan bağışçı sayısı yeterli değildir. Yanlış inanışlar potansiyel kan bağışını olumsuz etkilemektedir.

Detaylı

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER PSH 501 - Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Temelleri

Detaylı

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Travma ve cerrahiye ilk yanıt Total vücut enerji harcaması artar Üriner nitrojen atılımı azalır Hastanın ilk resüsitasyonundan sonra Artmış

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. CLAVOMED FORTE 250 mg / 62,5 mg Oral Süspansiyon Hazırlamak İçin Kuru Toz

ÜRÜN BİLGİSİ. CLAVOMED FORTE 250 mg / 62,5 mg Oral Süspansiyon Hazırlamak İçin Kuru Toz 1. ÜRÜN ADI ÜRÜN BİLGİSİ CLAVOMED FORTE 250 mg / 62,5 mg Oral Süspansiyon Hazırlamak İçin Kuru Toz 2. BİLEŞİM Etkin madde: Her 5 ml de; Amoksisilin Klavulanik asit 250.00 mg 62.5 mg 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR

Detaylı

Transplantasyon Öncesi Verici ve Alıcının İnfeksiyon Yönünden Taranması. Dr. Filiz Günseren AÜTF Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları AD

Transplantasyon Öncesi Verici ve Alıcının İnfeksiyon Yönünden Taranması. Dr. Filiz Günseren AÜTF Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları AD Transplantasyon Öncesi Verici ve Alıcının İnfeksiyon Yönünden Taranması Dr. Filiz Günseren AÜTF Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları AD Transplantasyon Öncesi Alıcı ve Vericilerin İnfeksiyon

Detaylı

Meme Kanseri ve Ateş. Dr. Ömer Fatih Ölmez Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilimdalı

Meme Kanseri ve Ateş. Dr. Ömer Fatih Ölmez Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilimdalı Meme Kanseri ve Ateş Dr. Ömer Fatih Ölmez Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilimdalı VAKA-1 52 yaş, kadın hasta Meme kanseri nedeni ile 1 hafta önce aldığı adjuvan kemoterapi sonrası ateş

Detaylı

İNVAZİV PULMONER ASPERJİLLOZ Dr. Münire Gökırmak. Süleyman Demirel Üniversitesi Göğüs Hastalıkları A.D.

İNVAZİV PULMONER ASPERJİLLOZ Dr. Münire Gökırmak. Süleyman Demirel Üniversitesi Göğüs Hastalıkları A.D. İNVAZİV PULMONER ASPERJİLLOZ Dr. Münire Gökırmak Süleyman Demirel Üniversitesi Göğüs Hastalıkları A.D. OLGU 1 23 yaşında kadın hasta Ateş, yorgunluk ve anemi Lökosit: 6.800/mm3, %8 nötrofil, %26 blast,

Detaylı

Baş Boyun Radyoterapisi Yan Etkileri. Yrd. Doç. Dr. Banu Atalar Acıbadem Üniversitesi Radyasyon Onkolojisi A.D.

Baş Boyun Radyoterapisi Yan Etkileri. Yrd. Doç. Dr. Banu Atalar Acıbadem Üniversitesi Radyasyon Onkolojisi A.D. Baş Boyun Radyoterapisi Yan Etkileri Yrd. Doç. Dr. Banu Atalar Acıbadem Üniversitesi Radyasyon Onkolojisi A.D. Baş Boyun Radyoterapisinin Önemi Cerrahi ile eşit sonuç alınması Uzun yaşam beklentisi Organ

Detaylı

KÖK HÜCRE NAKLİNDE ENFEKSİYON YÖNETİMİ. Prof. Dr. Ömrüm UZUN Prof. Dr. Mehmet ERTEM

KÖK HÜCRE NAKLİNDE ENFEKSİYON YÖNETİMİ. Prof. Dr. Ömrüm UZUN Prof. Dr. Mehmet ERTEM KÖK HÜCRE NAKLİNDE ENFEKSİYON YÖNETİMİ Prof. Dr. Ömrüm UZUN Prof. Dr. Mehmet ERTEM 1 Kök Hücre Kaynağının Hastanın Kendisi Olup Olmamasına Göre 1. Otolog HKHT Lenfomalar Solid Tümörler 2. Allojenik HKHT

Detaylı

5.) Aşağıdakilerden hangisi, kan transfüzyonunda kullanılan kan ürünlerinden DEĞİLDİR?

5.) Aşağıdakilerden hangisi, kan transfüzyonunda kullanılan kan ürünlerinden DEĞİLDİR? DERS : KONU : MESLEK ESASLARI VE TEKNİĞİ KAN VE KAN ÜRÜNLERİ TRANSFÜZYONU 1.) Kanın en önemli görevini yazın : 2.) Kan transfüzyonunu tanımlayın : 3.) Kanın içinde dolaştığı damar çeşitlerini yazın : 4.)

Detaylı

[İDİL YENİCESU] BEYANI

[İDİL YENİCESU] BEYANI Araştırma Destekleri/ Baş Araştırıcı 10. Ulusal Pediatrik Hematoloji Kongresi 3 6 Haziran 2015, Ankara [İDİL YENİCESU] BEYANI Sunumum ile ilgili çıkar çatışmam yoktur. Çalıştığı Firma (lar) Danışman Olduğu

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

AKUT LENFOBLASTİK LÖSEMİDE HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE NAKLİ

AKUT LENFOBLASTİK LÖSEMİDE HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE NAKLİ AKUT LENFOBLASTİK LÖSEMİDE HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE NAKLİ Prof Dr Ali Ünal Dr Leylagül Kaynar Akut Lenfoblastik Lösemi tedavisinde en önemli hedef; - Başlangıçta uygulanan remisyon indüksiyon tedavisi ile

Detaylı

KORDON KANI BANKASI FORMU

KORDON KANI BANKASI FORMU KORDON KANI BANKASI FORMU Operasyon Kontrol Anne veya Baba Onay Onay Sayfa No:1/9 VERİCİ NO BAŞVURU TARİHİ VERİCİ (Bebek): T.C. Kimlik No Cinsiyeti Kız Erkek *T.C. Kimlik numarası bebeğin nüfus kağıdı

Detaylı

HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI NA GİRİŞ KOŞULLARI : Sağlık Bilimleri Fakültesi, Sağlık veya Hemşirelik Yüksekokulları, Hemşirelik, Sağlık Memurluğu ve Ebelik Programları mezunu

Detaylı

AML PROTOKOLLERİNDE KHT İNDİKASYONLARI

AML PROTOKOLLERİNDE KHT İNDİKASYONLARI AML PROTOKOLLERİNDE KHT İNDİKASYONLARI Prof. Dr. S. Sema Anak İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Pediatrik Hematoloji-Onkoloji Bilim Dalı, Kök Hücre Nakli Ünitesi, Çapa, İSTANBUL Giriş Son

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER (HEM 701

Detaylı

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 Nonkardiyojenik Akciğer Ödemi Şok Akciğeri Travmatik Yaş Akciğer Beyaz Akciğer Sendromu

Detaylı

VESİLE PAYDAŞ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ FEVZİ MERCAN ÇOCUK HASTANESİ PEDİATRİ KEMİK İLİĞİ NAKLİ VE KÖK HÜCRE TEDAVİ MERKEZİ

VESİLE PAYDAŞ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ FEVZİ MERCAN ÇOCUK HASTANESİ PEDİATRİ KEMİK İLİĞİ NAKLİ VE KÖK HÜCRE TEDAVİ MERKEZİ VESİLE PAYDAŞ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ FEVZİ MERCAN ÇOCUK HASTANESİ PEDİATRİ KEMİK İLİĞİ NAKLİ VE KÖK HÜCRE TEDAVİ MERKEZİ ÖYKÜ F. Z. A, 8 yaşında kız hasta 3 yıldır Fanconi Aplastik anemi tanısıyla takipte

Detaylı

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kanser Çalışmaları. Dr Fikri İçli

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kanser Çalışmaları. Dr Fikri İçli Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kanser Çalışmaları Dr Fikri İçli AÜTF Onkoloji Birimleri Tıbbi Onkoloji BD Cerrahi Onkoloji BD Radyasyon Onkolojisi AnaBD Pediatrik Onkoloji BD Onkoloji Uygulama ve Araştırma

Detaylı

Acil Serviste Akılcı Antibiyotik Kullanımının Temel İlkeleri Dr. A. Çağrı Büke

Acil Serviste Akılcı Antibiyotik Kullanımının Temel İlkeleri Dr. A. Çağrı Büke Acil Serviste Akılcı Antibiyotik Kullanımının Temel İlkeleri Dr. A. Çağrı Büke Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji 12/o4/2014 Akılcı antibiyotik kullanımı Antibiyotiklere

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER Sağlık

Detaylı

HEPATİT B, TÜRKİYE İÇİN AIDS TEN DAHA TEHLİKELİ. Dr. Zülkar Dönmez Asil Çelik San. Tic. A.Ş.

HEPATİT B, TÜRKİYE İÇİN AIDS TEN DAHA TEHLİKELİ. Dr. Zülkar Dönmez Asil Çelik San. Tic. A.Ş. HEPATİT B, TÜRKİYE İÇİN AIDS TEN DAHA TEHLİKELİ BİRLEŞİK METAL-İŞ YAYINLARI Tünel Yolu Cd. No.2 81110 Bostancı - İstanbul Tel: (0216) 380 8590 Faks: (0216) 373 6502 Dr. Zülkar Dönmez Asil Çelik San. Tic.

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Adem Aköl Sinan Özyavaş Hazırlama Komitesi Kalite Konseyi Başkanı Kalite Koordinatörü 1/5

Detaylı

ÖĞR.GÖR.DR.BİRGÜL ÖZKAN ERCİYES ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ AD

ÖĞR.GÖR.DR.BİRGÜL ÖZKAN ERCİYES ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ AD ÖĞR.GÖR.DR.BİRGÜL ÖZKAN ERCİYES ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ AD Günümüzde kanser tedavisinde yaygın olarak cerrahi, kemoterapi, radyoterapi, immunoterapi

Detaylı

YAŞLILIK VE KANSER. Prof.Dr.A.Önder BERK

YAŞLILIK VE KANSER. Prof.Dr.A.Önder BERK YAŞLILIK VE KANSER Prof.Dr.A.Önder BERK Kanser ve diğer hastalıkların yaşla değişen sıklığı (%) YAŞ HASTALIKLAR 45 45-59 60-74 75+ Kanser 3,8 8,3 14,0 16,0 Kalp Hastalıkları 0,4 14,0 14,0 20,0 Periferik

Detaylı

Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın?

Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın? Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın? Dr. Beste Atasoy Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı & Sağlık Bakanlığı-Marmara Üniversitesi Pendik

Detaylı