GATS ve Küreselleşen Kamu Hizmetleri: Türkiye ve Türk Telekom Örneği

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "GATS ve Küreselleşen Kamu Hizmetleri: Türkiye ve Türk Telekom Örneği"

Transkript

1 GATS ve Küreselleşen Kamu Hizmetleri: Türkiye ve Türk Telekom Örneği Zafer Kıyan - Hakan Yüksel Özet: Bu makale, GATS temelinde küreselleşen kamu hizmetlerini ele almaktadır. Makale, soyutlama yöntemi gereği, serbestleştirme politikaları sonucu küresel ekonomiye eklemlenen kamu hizmetlerini GATS ın telekomünikasyon sektörüyle ilgili bölümüne yoğunlaşarak tartışmaktadır. Somut uygulama alanı olarak Türkiye ve Türk Telekom örneğine bakılmaktadır. Makalenin temel varsayımı, ulus-devlet eliyle verilen kamu hizmetlerinin GATS ın önemli bir ayak oluşturduğu küresel ekonomik yapıda serbest piyasa koşullarına terk edildiği, bu sürecin Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde daha çok dış dinamikler çerçevesinde şekillendiği ancak iç dinamiklerin de süreçte etkili olabildiğidir. Anahtar Sözcükler: GATS, kamu hizmetleri, özelleştirme, Türkiye, telekomünikasyon. The GATS and the Globalizing Public Services: The Case of Turkey and Türk Telekom Abstract: This article attempts to explore the globalizing public services in the context of the GATS. As an abstraction requirement, it analyzes globalization of public services via focusing on the telecommunication section of the GATS. Turkey and Türk Telekom are examined as the concrete case of this process. The basic assumption of the article is that public services rendered by the nation-state are being left to free competitive market conditions, and this process is shaped mainly by external dynamics. evertheless, internal dynamics may affect the process as well. Key Words: GATS, public services, privatization, Turkey, telecommunication. GĐRĐŞ Küresel çapta, kamu hizmetlerinin reformist bir yaklaşımla serbestleştirme (deregülasyon) uygulamaları ve özelleştirmeler yoluyla küresel ekonomiye eklemlenmesi, hizmet ticareti rejimini düzenleyen GATS la (The General Agreement for Trade in Services - Hizmet Ticareti Genel Anlaşması) birlikte hız kazanmıştır. Bu yönüyle GATS, günümüzde neo-liberal politikaların ete kemiğe büründüğü temel metinlerden biri haline gelmiştir. 1 Makalenin temel varsayımı, ulus-devlet eliyle verilen kamu hizmetlerinin GATS ın önemli bir ayak oluşturduğu küresel ekonomik yapıda serbest piyasa koşullarına terk edildiği, bu sürecin Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde (GOÜ) öncelikle dış dinamiklerin etkisiyle şekillendiği, iç dinamiklerin de sü- Araş. Gör., Ankara Üniversitesi, Đletişim Fakültesi. 1 Anlaşma nın tam metnine şu adresten ulaşılabilir: (20 Nisan 2010) Amme Đdaresi Dergisi, Cilt 44 Sayı 1 Mart 2011, s

2 26 Amme Đdaresi Dergisi, Cilt 44 Sayı 1 recin seyrinde - asıl belirleyici olmamakla birlikte - etkili olduğudur. Kamu hizmetlerinin bu şekilde piyasa koşullarına dâhil edilmesi Türkiye deki telekomünikasyon hizmetlerinin dönüşümü bağlamında incelenmektedir. Söz konusu varsayımın doğruluğu, Dünya Bankası (DB), Ekonomik Đşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ve Avrupa Birliği nin (AB) Türkiye hakkında kaleme aldıkları raporlar, politika belgeleri ve IMF Niyet Mektupları incelenerek sınanmaya ve somutlaştırılmaya çalışılmaktadır. Adı geçen raporlar, politika belgeleri ve mektupların incelenmesiyle 1990 lardan başlamak üzere, Türk Telekom un (TT) özelleştirildiği 2005 yılına kadar geçen sürede, küresel ekonominin önde gelen aktörlerinin Türkiye üzerinde baskı aracına dönüştükleri ve bunun sonucunda TT nin özelleştirilmesiyle telekomünikasyon hizmetlerinin GATS rejimine dâhil edilerek küresel sermayenin birikim sahasına sokulduğu açıklanmaya çalışılmaktadır. Kuşkusuz GATS, kamu hizmetlerinin geniş bir evrenine nüfuz etmektedir. 2 Ancak bu çalışma, yukarıda belirtildiği üzere, telekomünikasyon hizmetlerini konu edinmektedir. Soyutlama düzeyi açısından bu gerekli bir yöntemdir. Bu yöntemle GATS ın kamu hizmetleri üzerine olan yapısal değişiminin anlamı daha doğru yakalanabilecektir. Bu kapsamda makale üç bölümden oluşmaktadır. Đlk bölümünde GATS ın genel yapısı incelenmekte, ikinci bölümde GATS sürecinin ekonomi-politik değerlendirmesi yapılmakta, üçüncü bölümde uluslar arası aktörlerin TT nin özelleştirilmesi sürecindeki belirleyici rolü ve bunun GATS la ilişkisi ortaya konulmaktadır. Tarihsel Bir Değerlendirme: GATT tan DTÖ ye Dünya ticareti ve yatırımlar sistemi, çok taraflı anlaşmalara ilk kez Đkinci Dünya Savaşı sonrasında konu oldu. Bu süreçte Uluslararası Ticaret Örgütü (ITO) adında uluslararası ticaret örgütü kurma çabaları oldu ancak sonuca ulaşılamadı. Bunun yerine 1947 yılında imzalanan ve 1948 yılında yürürlüğe giren GATT (The General Agreement on Tariffs and Trade - Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Anlaşması), dünya mal ticaretine hukuki bir çerçeve kazandırdı. Ancak GATT ın imzalanmasından sonraki süreçte çok taraflı ticaret anlaşmaları, mal ticaretinden hizmetler alanına, fikri ve sınaî mülkiyet hakları alanına, yatırımcı hakları alanına doğru genişlemeye başlamıştır. Bu türden gelişmelere paralel o- larak, 1986 dan 1993 e kadar süren Uruguay Yuvarlak Masa Toplantıları (UYMT) sonucunda 15 Nisan 1994 te Fas ın Marakeş kentinde imzalanan ve 1 2 GATS, serbestleşmeye konu olacak hizmetleri, 12 ana hizmet sektörü ve 160 alt sektörden oluşan oldukça geniş bir yelpaze içinde tanımlamaktadır. 12 ana hizmet sektörü ve onlara bağlı alt sektörlerin parantez içindeki sayısı şu şekildedir: Mesleki Hizmetler (41), Haberleşme Hizmetleri (26), Müteahhitlik ve Đlgili Mühendislik Hizmetleri (5), Dağıtım Hizmetleri (5), Eğitim Hizmetleri (5), Çevre Hizmetleri (4), Mali Hizmetler (19), Sağlıkla Đlgili ve Sosyal Hizmetler (4), Turizm ve Seyahat ile Đlgili Hizmetler (4), Eğlence, Kültür ve Spor Hizmetleri (5), Ulaştırma Hizmetleri (42), Başka Yere Dâhil Edilmemiş Diğer Hizmetler.

3 GATS ve Küreselleşen Kamu Hizmetleri: Türkiye ve Türk Telekom Örneği 27 Ocak 1995 te yürürlüğe giren Nihai Senet doğrultusunda Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kuruldu. Bu örgütün kurulmasıyla birlikte GATT anlaşması ortadan kalkmamıştır. Aksine, güncellenerek kurucu bir anlaşma olarak varlığını sürdürmektedir. DTÖ ile birlikte, GATT eliyle mal ticareti, GATS eliyle hizmet ticareti, TRIPS (Trade-Related Intellectual Property Rights - Ticaretle Đlişkili Fikri Mülkiyet Hakları) eliyle fikri mülkiyet ticareti kapsamlı bir hukuksal çerçeveye oturtulmuştur. DTÖ, yapı olarak Bakanlar Konferansı, Genel Konsey, Konseyler, Komiteler ve Sekretarya ve Bütçe organlarından oluşmaktadır. DTÖ de, her bir anlaşma için bünyesinde kurulmuş komite ve kurullarda çalışılmakta, burada düzenlenen taslaklar konseylerde tasarıya dönüştürülmekte, tasarılar Genel Konsey de karara bağlanmaktadır. Bakanlar Konferansı ise en yüksek karar alma organıdır. Bakanlar Konferansı iki yılda bir toplanmaktadır. 3 GATS ın işlevlerinden sorumlu olan Hizmetler Ticareti Konseyi, Genel Konsey e bağlı olarak çalışmalarını sürdürmektedir. Tüm DTÖ üyelerine açık olan Hizmetler Ticareti Konsey i gerekli gördükçe hizmet ticaretine ilişkin olarak alt organlar oluşturmaya yetkilidir. GATS ın gereklerini yerine getirmek amacıyla her üye ülkede şubeler bulunmaktadır. Güler, söz konusu şubeleri anlamlı şekilde DTÖ nün uç beyliği olarak tanımlamaktadır (Güler, 2002). Bu yönüyle, Türkiye de uç beyliği görevini Hazine Müsteşarlığı na bağlı Banka ve Kambiyo Genel Müdürlüğü yerine getirmektedir. GATS ın Yapısı: Temel Kavram, Kural ve Đlkeler GATS, uluslararası hizmet ticaretine ilişkin temel kavram, kural ve ilkeleri belirleyen ilk çok taraflı anlaşma olma özelliğindedir. Toparlayıcı ve açıklayıcı olması açısından GATS ı üç ana bölüme ayırabiliriz. Birincisi tüm taraflarca uygulanması gereken temel kurallar, ikincisi bazı hizmet sektörlerinin özel durumlarına ilişkin ekler ve kararlar, üçüncüsü ise ülkelerin üstlendikleri özel yükümlülükleri gösteren taahhüt listeleri. Bu çerçevede, anlaşmayla ilgili açıklanması gereken ilk nokta, onun hangi hizmetleri kapsadığıdır. Bilindiği üzere, kamu hizmetleri, mal ve hizmet alanla- 3 Bugüne kadar Bakanlar Konferansı 1996 da Singapur da, 1998 de Cenevre de, 1999 da Seattle da, 2001 de Doha da, 2003 te Cancun da, 2005 de Hong Kong da ve 2009 da Cenevre de toplandı. Seattle daki konferansta ise şiddetli muhalif gösteriler nedeniyle toplantılar tamamlanamadı. Benzer protestolar Doha görüşmeleri sırasında da gerçekleşti yılında Katar ın başkenti Doha da gerçekleştirilen DTÖ IV. Bakanlar Konferansı nda alınan kararla başlatılan Doha Kalkınma Gündemi Müzakereleri halen devam etmektedir. Müzakerelerin kilit konuları olan tarım ve sınai ürünleri konusunda GÜ ler ve GOÜ ler arasında görüş ayrılıkları nedeniyle nihai bir sonuca ulaşılamamıştır.

4 28 Amme Đdaresi Dergisi, Cilt 44 Sayı 1 rındaki faaliyetleri kapsamaktadır. 4 Mallarla ilgili olan hizmetler, GATS ın kapsamında değildir. Sadece hizmetler alanındaki üretim GATS ın kapsamındadır. Bu kapsamda, anlaşmanın Amaç ve Tanım başlığı altında Madde 3-B de hizmetler şu şekilde tanımlanmaktadır: Hizmetler, resmi otorite tarafından verilen hizmetler dışındaki tüm hizmetleri kapsar Dikkat edilirse tanımda verilen hizmetlerin, resmi otorite, başka bir ifadeyle devlet eliyle verilen hizmetler dışındaki tüm hizmetleri kapsadığı belirtilmektedir. Böylece ilk başta, sağlık, eğitim, ulaştırma gibi devlet eliyle verilen hizmetlerin GATS kapsamında olmadığı izlenimi doğmaktadır. Ancak Madde 3-C de bir önceki fıkrada belirtilen tanımın genişletildiği görülmektedir: Resmi otorite tarafından sağlanan hizmetler, ticari olmayan ve bir ya da daha fazla hizmet sağlayıcının rekabette olmadığı hizmetlerdir. Görüldüğü gibi ikinci tanım, devlet eliyle verilen hizmetlerin neler olduğunu açıklamaktadır. Buna göre, ticari olmayan ve bir ya da daha fazla hizmet sağlayıcısının rekabette olmadığı hizmetler devlet eliyle verilen hizmetlerdir. Hizmetlere yönelik her iki tanım bir arada düşünüldüğünde sağlık, eğitim, ulaştırma, sosyal güvenlik ve konut (barınma) gibi toplumsal yaşamı doğrudan etkileyen kamu hizmetlerinin GATS kapsamına alındığı görülmektedir. Aslında pratikte bu tanıma giremeyecek tek kamu hizmeti - eğer ordunun da özelleştirilmesi ya da ordu üzerinden kâr edilmesi düşünülmüyorsa - devletin sağladığı milli savunma gibi görünmektedir. Öte yandan ilk bölüm kapsamında GATS la ilgili üzerinde durulması gereken diğer noktalar, belli başlı kavramlar ve bunların ne anlama geldiğidir. Anlaşmanın birinci bölümünde geçen En Çok Kayrılan Ülke (Most-Favoured- ation-mf - Treatment) ilkesi, Şeffaflık (Transparency) ilkesi, Gelişmekte Olan Ülkelerin Artan Katılımı (Increasing Participation of Developing Countries) ilkesi, Ekonomik Bütünleşme (Economic Integration) ilkesi, Pazara Giriş (Market Access) ilkesi ve Milli Muamele ( ational Treatment) ilkesi öne çıkan kavramlarıdır. En Çok Kayrılan Ülke ilkesi, üye ülkeler tarafından kendilerinde hizmet üretimi yapan diğer DTÖ üyesi ülke hizmet sunucuları arasında ayrım yapılmaması ve bir ülke hizmet sunucusuna tanınan haklardan diğer üye ülke hizmet sunucusunun da yararlandırılması gerekliliğine ilişkin hususları içermektedir. Đlke, temel olarak iki nokta üzerinde durmaktadır. Đlk olarak anlaşma herhangi bir üye ülkenin diğer DTÖ üyesi ülkeler arasında ayrım yapmamasını garanti altına almaktadır. Ancak diğer taraftan herhangi bir üye ülke, üye olmayan bir ülkeye hizmetlerle ilgili herhangi bir ayrıcalık tanıyacaksa bunu diğer üye ülkelere de tanıması zorunluluğunu getirmektedir. Örneğin Türkiye; Đran, Suriye veya 4 Örneğin, herhangi bir belediyenin çöp toplaması kamu hizmeti anlamında hizmet faaliyetine girerken, asfalt dökmesi mal üretimine girmektedir.

5 GATS ve Küreselleşen Kamu Hizmetleri: Türkiye ve Türk Telekom Örneği 29 Azerbaycan gibi üyelik için müzakere aşamasında olan ülkelerden birine bir ayrıcalık tanıyacaksa, aynı ayrıcalığı diğer DTÖ üyesi ülkelere de tanımak zorundadır. Şeffaflık ilkesi, anlaşma açısından çok taraflı serbestleşmeye ulaşmada temel unsurlardan biridir. Bu ilke, anlaşmayla ilgili olan ve anlaşmanın işleyişini etkileyen bütün önlemlerin süratle ve en geç yürürlüğe girmeleriyle birlikte yayınlanması zorunluluğu getirmektedir. Ayrıca hizmet ticareti ile ilgili veya hizmet ticaretini etkileyen uluslararası anlaşmalar da ilke kapsamına alınmaktadır. Şeffaflık ilkesi kapsamında dikkati çeken nokta, üye ülkelere süratle taahhütlerin olduğu sektörlerde veya alt sektörlerde kabul edilen yeni yasaları, düzenlemeleri veya idari talimatları Hizmetler Ticareti Konseyi ne bildirme zorunluluğu getirilmesidir. GATS ın her an genişleyen bir özelliği olduğu düşünüldüğünde, şeffaflık ilkesi ayrıca önem kazanmaktadır. Üye ülkeler, verdikleri taahhütlerde aşama aşama kamu hizmetlerini GATS kapsamına soktuklarından, söz konusu taahhütlerle ilgili herhangi bir düzenleme yaptıklarında bunu derhal bildirme yükümlülüğü altına girmektedirler bu ilkeyle. Gelişmekte Olan Ülkelerin Artan Katılımı ilkesi, küresel ticaret sistemiyle birlikte düşünüldüğünde anlam kazanmaktadır. Söz konusu ilke, üye ülkeler tarafından gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkelerin dünya ticaretindeki artan katılımının sağlanması gerektiği üzerinde durmaktadır. Dünya mal ve hizmet ticareti her zaman gelişmiş ülkeler (GÜ ler) arasında yapılamayacağından, gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkelerin de küresel ticaret ortamına çekilmesi gerekmektedir. Anlaşma nın bu ilkesi, bu yönde bir farkındalığın olduğunu göstermektedir. Ekonomik Bütünleşme ilkesi, liberalleştirici (serbestleştirici) olması şartıyla, üye ülkeler arasında çok taraflı anlaşmaların yapılabileceğini açıklamaktadır. Nitekim Anlaşma da geçen, anlaşma, üyelerinden herhangi birinin, taraflar arasındaki hizmet ticaretini liberalleştirici bir anlaşmaya girmesi veya mevcut böyle bir anlaşmaya taraf olmasını engellemeyecektir, ibaresi bu durumu net olarak ortaya koymaktadır. Söz konusu ilke GATS genel mantığıyla koşutluk içerisindedir. Pazara Giriş ilkesi, bir üyenin herhangi bir diğer üyenin hizmetlerine ve hizmet sunucularına önceden belirtilen koşul ve sınırlamalar çerçevesinde sağlanandan daha kötü şartları uygulamama zorunluluğunu getirmektedir. Aslında bu ilkeyi anlaşmanın önemli bir diğer unsuru olan stand-still kuralı kapsamında düşünmek gerekir. Stand-still kuralı, üye ülkelerin attıkları imzadan geri dönemeyecekleri anlamına gelmektedir. Dolayısıyla, üye ülkeler tarafından verilen taahhütler kesin ve geri dönülemezdir. Son olarak Milli Muamele ilkesi, bir pazarda yerli ve yabancı firmalar a- rasında ayrımcı olmama koşulunu içermektedir. Đlgili maddede, her üye ülkenin

6 30 Amme Đdaresi Dergisi, Cilt 44 Sayı 1 herhangi bir diğer üye ülkenin hizmetlerine ve hizmet sunucularına, hizmet arzını etkileyen bütün önlemlerle ilgili olarak, kendi hizmetlerine ve hizmet sunucularına uyguladığından daha az kayırıcı bir muamele uygulamayacağı zorunluluğu getirilmektedir. Bu kapsamda, örneğin Türkiye hizmetlerin sunumuyla ilgili küçük ve orta ölçekli firmalara (KOBĐ) tanıyacağı bir ayrıcalığı, faaliyette bulunan diğer yabancı firmalara da tanımak durumundadır. GATS ile ilgili ikinci bölümde ise anlaşmanın ayrılmaz bir parçasını oluşturan Ekler ve Kararlar ve bunların açıklamaları bulunmaktadır. 5 Eklerin ayrıntılı açıklamaları bu çalışmanın kapsamı dışındadır. Bununla birlikte, Telekomünikasyon Eki, çalışmanın konusu açısından bir sonraki bölümde ayrıca değerlendirilecektir. Ancak daha önce, anlaşmanın üçüncü bölümü açısından önem taşıyan Taahhüt Listeleri ve Derogasyon Listeleri (Madde II Muafiyetleri Listesi) konularına değinmemiz gerekmektedir. GATS a taraf ülkeler şeffaf, tahmin edilebilir ve keyfi uygulamaları i- çermeyen bir ortamda uluslararası hizmet ticaretinin gerçekleşebilmesi amacıyla taahhüt listeleri ve derogasyon listeleri oluşturmaktadırlar. Üye ülkeler, taahhüt listeleriyle hizmet sektörlerinde yabancı hizmet üreticilerine varsa uyguladıkları kısıtlamaları ve hizmet sektörlerindeki son durumlarını belirtmektedirler. Ayrıca üye ülkeler derogasyon listelerini hazırlayarak hizmet ticareti alanında belirli ülkelere verdikleri ayrıcalıkları açıklamaktadırlar. Ancak burada genellikle dikkatlerden kaçan ya da üzerinde pek durulmayan bir noktaya değinmek gerekir. Üye ülkeler, En Çok Kayrılan Ülke ilkesinden istisnalar bir defaya mahsus olmak üzere, II. Maddenin Muafiyetleri Hakkında Ek e dayanarak muafiyet alabilmektedir. Bu muafiyetler kısaca MFN istisnaları (MF exemptions) olarak bilinmektedir. Bu kapsamda, muafiyet alma, söz konusu ekin şartlarının yerine getirilmesi ve bunun derogasyon listesine yazılması sonucunda gerçekleşmektedir. Ancak muafiyetler hakkındaki ek incelendiğinde, beş yıldan fazla süre için kabul edilen bütün muafiyetlerin, Hizmetler Ticareti Konseyi'nce gözden geçirileceğinin ve ilke olarak muafiyetlerin 10 yıllık süreyi geçemeyeceğinin ifade edildiği görülmektedir. Muafiyetlere getirilen bu sınırlama, hizmetler ticaretinde tam bir serbestleşmeyi hedefleyen GATS ın ruhuyla uyum içerisindedir. Anlaşma nın 1995 yılında yürürlüğe girdiği düşünüldüğünde, 2005 yılı itibariyle tüm muafiyetlerin kalkmış olması gerekmektedir. Ancak Türkiye dâhil olmak üzere, üye ülkelerin vermiş oldukları derogasyon listelerinde bazı sektörlere yönelik MFN istisnalarının 2005 sonrasında da devam ettiği göze çarpmaktadır. Bunun en önemli nedeni, Anlaşma da MFN istisnalarını kaldırmayanlara yönelik yaptırım uygula- 5 Söz konusu ekler sırasıyla şunlardır: Madde II Muafiyetleri Hakkında Ek, "Anlaşma Çerçevesinde Hizmet Üretimi Yapan Gerçek Kişilerin Hareketliliği Hakkında Ek", Hava Taşımacılığı Hizmetleri Hakkında Ek, Finansal Hizmetler Hakkında Ek, Đkinci Finansal Hizmetler Hakkında Ek, Deniz Taşımacılığı Hizmetleri Hakkında Ek, Telekomünikasyon Eki ve Temel Telekomünikasyon Üzerine Müzakereler Eki.

7 GATS ve Küreselleşen Kamu Hizmetleri: Türkiye ve Türk Telekom Örneği 31 nacağı maddesinin bulunmayışıdır. Bu kapsamda, özellikle AB ülkeleri ve ABD gibi GÜ ler, MFN istisnalarının fazla olması nedeniyle, mevcut durumu koruma eğilimine yönelmektedirler. Buraya kadar GATS ın içeriğinin ne olduğu ana hatlarıyla açıklandı. Bu a- şamada, makalenin üzerinde durduğu konu açısından GATS ın telekomünikasyon alanını ne şekilde düzenlediği konusuna değinilmesi gerekmektedir. GATS ve Telekomünikasyon Eki Telekomünikasyon alanı, GATS kapsamına, Şubat 1997 de konulan Telekomünikasyon Eki (TE) ile dâhil olmuştur. Ancak, telekomünikasyon konusu 1986 da başlayan UYMT nin henüz başında görüşülmeye başlanmıştı. Bununla birlikte ilk üç yıl öncelikli olarak genel bir hizmet ticareti anlaşması ortaya çıkarılmaya çalışılmak istendiğinden söz konusu görüşmelerden olumlu bir sonuç çıkmadı. Nitekim 1994 e gelindiğinde temel bir hizmet anlaşmasına (GATS) varılmasına karşın telekomünikasyon üzerinde aynı sonuca ulaşılamadı. Bunun üzerine Temel Telekomünikasyon Müzakere Grubu (TTMG) kuruldu ve müzakereler bu grup aracılığıyla sürdürüldü. Nihayet 1997 ye gelindiğinde, temel telekomünikasyon anlaşmasına varıldı ve GATS ın eklerinden biri olarak Anlaşma metnine konuldu. TE, alana ilişkin temel düzenlemeleri kapsamaktadır. Bununla birlikte, TE de kapsam olarak radyo veya televizyon yayın hizmetlerinin telekomünikasyon hizmetleri dışında tutulduğu dile getirilmektedir. TE de açıklanan kuralların, Üye ülkelerin kamu telekomünikasyon taşıma ağları ve hizmetlerine erişim ve kullanımına ilişkin düzenlemeleri kapsadığı belirtilmektedir. Anlaşma metninde geçen bazı temel kurallara TE de de yer verilmektedir. Söz konusu kurallar temelinde taraf ülkelere temel olarak iki yükümlülük getirilmektedir. Buna göre Şeffaflık ilkesi kapsamında Üye ülkelerin telekomünikasyon alanıyla ilişkili olan bütün kuralları, düzenlemeleri veya önlemleri önceden belirtmeleri gerektiği açıklanmaktadır. 6 En Çok Kayrılan Ülke, Pazara Giriş ve Milli Muamele ilkeleri kapsamında ise, Üye ülkelerin telekomünikasyon hizmetlerine ilişkin olarak diğer Üye ülke hizmet sunucularına makul ve ayrımcı olmayan kayıt ve şartlarda erişim ve kullanım sağlamaları gerektiği belirtilmektedir. Üye ülkeler, TE de yer alan kuralları gözetmek kaydıyla, telekomünikasyon alanının serbestleştirilmesine yönelik yerel düzenlemeleri, Ekim 1997 de kabul edilen ve yayımlanan Referans Belgesi ne (RB) göre yapmaktadırlar. RB, yerel 6 Bunlar arasında, Taşıma ağları ve hizmetlerine erişim ve kullanıma dair koşullar hakkındaki ilgili enformasyonun kamuya açık olması, Tarifeler ve hizmetlere ilişkin diğer kayıt ve şartlar, Bu ağlar ve hizmetlerle ilgili teknik arayüzlerin özellikleri, Erişim ve kullanıma dair standartların hazırlanması ve kabulünden sorumlu organlar hakkındaki bilgiler ; Terminal ve diğer donanım ekine uygulanan koşullar ; Kayıt ya da lisans alma koşulları gibi önceden belirlenmesi gereken düzenlemeler bulunmaktadır.

8 32 Amme Đdaresi Dergisi, Cilt 44 Sayı 1 düzenlemelerin yapılması yoluyla piyasalar açıldıktan sonra da yerleşik telekomünikasyon işleticilerinin anti-rekabetçi tutum içinde olmalarının önüne geçmeye dönük kuralları kapsamaktadır (Blouin, 2000: 137). Belgede altı temel kural bulunmaktadır. Đlki, teknik veya ticari bilgilerin verilmemesi ve çapraz sübvansiyon gibi engel oluşturabilecek alanları düzenleyen rekabet karşıtı hareketlerin engellenmesi ilkesini kapsayan rekabet güvenliği kuralıdır. Đkincisi, arabağlantı ilkesini kapsayan kuraldır. Blouin a göre bu ilke belgenin en ö- nemli maddesidir (Blouin, 2000: 137). Bu kurala göre hükümetler yerleşik işleticinin teknik olarak mümkün olan her noktada arabağlantı imkânı sunmasını sağlamalıdır. Buna göre, telekomünikasyon ağı gibi büyük sermaye yatırımı gerektiren bir alana yeni girecek olanlara, var olan telekomünikasyon ağı üzerinden hizmet verebilmesi olanağı sağlanmaktadır. Üçüncü kural, şeffaf, ayrımcı olmayan ve rekabet olarak tarafsız olan evrensel hizmet 7 ilkesini kapsamaktadır. Bu kurala göre, hükümetler evrensel hizmeti sağlamak için gerekli tedbirleri almalıdır. Evrensel hizmet politikaları, şeffaf ve rekabetçi açıdan tarafsız olmalı; tasarlanan amaca ulaşmak için gerekenden fazla maliyetli ve ayrımcı olmamalıdır. Dördüncü kural, lisansların verilmesi uygulamasını kapsamaktadır. Beşinci kural, bağımsız ve tarafsız düzenleyici kuruluşlar ilkesini kapsamaktadır. Kurala göre düzenleyici otoriteler yerleşik operatörden ayrı ve pazardaki tüm aktörlerden bağımsız olmalıdır. Altıncı kural ise hükümetlerin frekans kaynağı gibi kısıtlı kaynakların tahsis ve kullanılmasında nesnel, zamanında, şeffaf ve ayrımcı olmayan yöntemler kullanması ilkesini açıklamaktadır. Bu kurala göre, hükümetler frekans kaynağı gibi kısıtlı kaynakların dağıtım ve kullanılmasında nesnel, şeffaf ve ayrımcı olmayan yöntemler kullanmalıdır. GATS Sürecinin Ekonomi-Politik Değerlendirmesi GATS kapsamındaki dönüşümün kavranabilmesi, sürecin ekonomi-politik değerlendirmesini gerekli kılmaktadır lerden başlayarak gelişmiş kapitalist ülkelerin neredeyse tamamında ortaya çıkan, sınaî ve emek üretkenliği artış oranlarındaki düşüş ile işsizlik ve enflasyon oranlarındaki artış gibi göstergelerle beliren ekonomik kriz, kapitalist üretim tarzının yeniden yapılandırılmasını gerektirdi. Kriz asıl olarak Fordist (kitlesel) üretim tarzı temelinde beliren aşırı birikim ve eksik tüketim sonucunda ortaya çıkmıştı. Başka bir ifadeyle, üretilen malların tüketilememesi sorunuyla karşı karşıya kalınmıştı. Bu açıdan kriz, Fordizm in krizi olarak görünüyordu. Fordizm e özgü üretim tarzı ve tüketim anlayışının iflası ki bu aynı zamanda kitlesel üretim paradigmasının iflası anlamına gelmekteydi Post-Fordist diye nitelenen (esnek) üretim tarzına geçişi 7 Evrensel hizmet, (bir) ülkenin bütün coğrafi kesimlerine ve hanelerin olabildiği kadar büyük kesimine ödenebilir ücretlerle kesintisiz hizmet götürülmesi şeklinde tanımlanabilir.

9 GATS ve Küreselleşen Kamu Hizmetleri: Türkiye ve Türk Telekom Örneği 33 ki bu aynı zamanda bilgi teknolojileri temelinde yeni bir paradigmanın doğuşu anlamına gelmekteydi - beraberinde getirdi lere gelindiğinde krizden çıkış yolu olarak bir taraftan üretilen malların tüketilememesi sorununa üretim tarzındaki yapısal dönüşümle, diğer taraftan da birikmiş sermaye fazlasına yeni kârlı alanların bulunmasıyla çözüm yolları a- ranmaktaydı. Üretim tarzındaki yapısal dönüşüm konusu, Fordizm-Post- Fordizm kavramları temelinde başka bir çalışmanın konusudur. Burada, özel o- larak birikmiş sermaye fazlasına yeni kârlılık alanların açılması konusu üzerinde durulmaktadır. Yine de her iki konunun birbirinden ayrı düşünülmemesi gerektiğini, tersine birçok ortak yönleri olduğunu belirtmemiz gerekir. Krize çözüm yollarından birisi olarak yeni kârlı alanların bulunup, birikmiş sermayenin bu alanlara doğru harekete geçirilmesi belli koşullar altında gerçekleşebilmektedir. Sermaye, güvenli ve kuralları önceden belirlenmiş alanlara doğru hareket etmektedir. Harvey, sermaye birikiminin hukuk, özel mülkiyet, sözleşme özgürlüğü gibi bazı kurumsal yapılarla para güvenliğinin temin edildiği bir ortamda sağlanabileceğini söylerken bu duruma işaret etmektedir (Harvey, 2008: 76). Bu bağlamda, GATS hizmet ticaretine ilişkin temel kuralları kapsaması nedeniyle böylesi bir ihtiyaca yanıt olarak ortaya çıkmıştır. GATS ta geçen En Çok Kayrılan Ülke, Şeffaflık, Milli Muamele, Pazara Giriş gibi üye ülkelerin yerine getirmesi gereken özel yükümlülükler bir yanda tarifeler, vergiler, kotalar gibi ticaretin önündeki siyasi bariyerlerin ortadan kaldırılmasını sağlarken, diğer taraftan özellikle sermaye hareketi açısından güvenli, öngörülebilir bir ortamın oluşmasına katkıda bulunmaktadırlar. GATS ın imzalandığı dönemdeki DTÖ Başkanlığı yapan Renato Ruggiero nun (unctad.org, 2010), Biz artık ayrık ulusal ekonomiler arasındaki etkileşimin kurallarını yazmıyoruz. Biz tek bir küresel ekonominin anayasasını yazıyoruz şeklindeki değerlendirmesi Anlaşma nın bu yöndeki niyetini de yeterince açıklamaktadır. GATS la birlikte hizmet ticareti açısından yeni yatırım alanları düzenleme altına alınırken, GÜ lerde birikmiş sermaye stokunun değerlenebileceği yeni ve güvenli ticaret yapılabilir alanlara kaydırılması süreci hız kazanmıştır. Ulusdevletin egemenlik alanında sayılan eğitim, sağlık, iletişim, ulaştırma, güvenlik, adalet gibi kamu hizmetleri bu süreçten itibaren bedelli hâle getirilerek, sermayenin birikim rejimine sokulmuştur. Nitekim artan hizmet ticareti (Çizelge 1.) ve GÜ lerin hizmet ihracatlarındaki aslan payını sahiplenmesi (Çizelge 2.) bunu kanıtlamaktadır. Aşağıda yer alan Çizelge 1., Çizelge 2., Grafik 1. ve Grafik 2.de ayrıca GATS ile düzenleme altına alınan dünya hizmet ticaretinin güncel bir görünümünü verilmektedir. 8 Fordizm-Post-fordizm tartışması ve bilgi ve iletişim teknolojileri paradigması konuları için sırasıyla şu iki kaynağa bakılabilir; Taymaz (1993), Freeman (2007).

10 34 Amme Đdaresi Dergisi, Cilt 44 Sayı 1 Çizelge 1. Dünya Mal ve Hizmet Đhracatı, 2009 (Milyar $ ve yüzdelik değişim) Değer Yıllık Yüzdelik Değişim Mal Ticareti Hizmet Ticareti Kaynak: DTÖ Çizelge 1. deki verilerden görüleceği üzere, ihracat anlamında sürekli genişleyen dünya hizmet ticareti, DTÖ nün 2010 yılı hesaplamalarına göre 2009 yılında 3,31 trilyon dolar şeklinde gerçekleşmiştir. Bununla birlikte bu oran dünya mal ihracatıyla karşılaştırıldığında düşük seviyelerde seyretmektedir. 9 Aynı yıl dünya mal ticareti yaklaşık olarak 12,15 trilyon şeklinde gerçekleşmiştir. Dikkat edileceği üzere 2008 de yaşanan finans krizine bağlı olarak her iki ticaret değerinde 2009 yılı için sırasıyla yüzde 23 ve yüzde 13 oranlarında düşüşler yaşanmıştır. Ancak hizmet ticaretinde daha az bir düşüş yaşanması dikkat çekicidir. Grafik 1. Dünya Hizmet Đhracatı Bölgesel Dağılımı, 2009 (Milyar $) (Milyar dolar) Oranlar Kuzey Amerika Güney Amerika Avrupa Bağımsız Devlet Topluluğu Afrika Ortadoğu Asya Kaynak: DTÖ Grafik 1. de dünya hizmet ihracatının bölgesel dağılımı görülmektedir. Đlk üç sırada, sırasıyla Avrupa (AB ülkelerini ve diğerlerini kapsamaktadır), Asya 9 Hizmetler alanı sermaye açısından hâlâ bâkir bir yatırım alanı olarak yorumlanabilir. Örneğin Geray, ABD nin hizmetler sektöründe elde ettiği ticaret fazlasının, fikri mülkiyet hakları (patent, markalar, telif hakları, korsan üretim/tüketim) konusundaki uluslararası yasaların zayıf kalması, çeşitli nedenlerle tam olarak uygulanamaması nedeniyle potansiyelinin çok altında seyrettiğini vurgular (Geray, 2003: 71).

11 GATS ve Küreselleşen Kamu Hizmetleri: Türkiye ve Türk Telekom Örneği 35 (başta Çin, Japonya ve Hindistan gelmekte) ve Kuzey Amerika (başta ABD olmak üzere) bulunmaktadır. Bu bölgeleri sırasıyla Güney Amerika (Brezilya ilk sırada), Ortadoğu (Đsrail başta gelmekte), Afrika (başta Mısır olmak üzere) ve Bağımsız Devletler Topluluğu (Rusya Federasyonu ve Ukrayna dan ibaret) takip etmektedir. Dünya hizmet ihracatının bölgesel dağılımı yanında, ülkelere göre dağılımına bakıldığında da durum değişmemektedir. Nitekim Çizelge 2. de yer alan dünya hizmet ticareti açısından önde gelen ihracatçı ülkelere bakıldığında ilk sıraları yine GÜ lerin işgal ettiği görülmektedir. Krizin neden olduğu düşüş burada da kendisini göstermektedir. Türkiye ise hizmet ticaretindeki 33 milyar dolarlık ihracat payı ve yüzde birlik oranıyla sıralamada epeyce gerilerdedir. Çizelge 2. Dünya Hizmet Đhracatında Önde Gelen Đhracatçılar, 2009 (Milyar $) Dünyadaki Sırası Kaynak: DTÖ Đhracatçılar Değer Değişim (%) 1 ABD ,2 2 Đngiltere ,2 3 Almanya ,5 4 Fransa ,2 5 Çin ,9 6 Japonya ,8 7 Đspanya ,7 8 Đtalya ,0 9 Đrlanda ,9 10 Hollanda ,8 26 Türkiye ,0 Dünyadaki Payı (%) Çizelge 2 de dünya hizmet ihracatında önde gelen ülkelere ilişkin veriler de dâhil olmak üzere, bütün veriler, GATS ın kimin çıkarına işlediği sorusuna a- çıklık getirmektedir. Harvey in konuyla ilgili değerlendirmesi bu açıdan anlamlıdır; DTÖ (GATT ve GATS aracılığıyla) serbest ticaret kuralları koyduğunda, aslında bunların zengin ülkelerin fakir ülkeler karşısındaki avantajlı konumlarını korumaya yönelik adaletsiz ticaret kurallarından başka bir şey olmadığını anladığımızda şaşırmamalıyız, çünkü bunlar emperyal uygulamaların birer parçasıdır (Harvey, 2008: 111). Hizmetler ticaretinde, telekomünikasyon hizmetleri önemli bir paya sahiptir yılı hesaplamalarına göre dünya telekom gelirleri 2 trilyon dolar sınırına yaklaşmıştır (Grafik 2). Bu bağlamda, makalenin üzerinde durduğu konu açı-

12 36 Amme Đdaresi Dergisi, Cilt 44 Sayı 1 sından GATS ın kapsamında yer alan telekomünikasyonun hizmetlerinin kapitalizmin yeniden yapılanmasındaki rolü üzerinde de durmamız gerekmektedir. GATS kapsamındaki telekomünikasyon alanı ayrı bir öneme sahiptir. Bu durum, bilgi ve iletişim teknolojileri (BĐT) temelli telekomünikasyon sektörünün hem hizmet anlamında ticari faaliyete konu olması, hem de diğer ekonomik faaliyetler için iletişim (yönetim/denetim) ve ulaşım alt yapısı sunması şeklindeki ikili rolünden (dual role) kaynaklanmaktadır. Söz konusu önemine paralel olarak telekomünikasyon alanı dünya genelinde yeniden düzenlenme girişimlerinin en çok yoğunlaştığı sektörlerden biridir. Telekomünikasyon sektörü ve kapitalizmin yeniden yapılanması arasındaki ilişki değerlendirilirken vurgulanması gereken ilk nokta, 1970 lerde ortaya çıkan kapitalizmin kriziyle BĐT in işler hale gelişinin birbirine paralel bir döneme rastlamasıdır. Törenli, kapitalist ekonomik krizin, BĐT in uzun süren bir gelişme sonucunda, hem mal ve hizmet, hem yeni üretim araçları, hem de üretim ilişkilerinde uygulamaya konan yeni yönetim biçimleri anlamında artık ürünlerini vermeye hazır hale geldiği bir dönemde ortaya çıktığını belirtir (Törenli, 2003: 213). Schiller de 1970 lerden itibaren ekonomik krizi önlemek amacıyla yeni BĐT sistemlerine başvuran yönetici sınıfların öncelikle sermayeyi büyük artış getireceği düşünülen bir sektöre yönlendirerek kârlarını canlandırmayı amaçladıklarını ancak büyük şirketlerin dört bir yanda fabrikalar, bürolar, madenler, çiftlikler satın alarak paralarını ulusal pazarın sınırları ötesine yatırmaya başlamasıyla ulusaşırı sermaye akışlarında sürekli bir artışın ortaya çıktığını ve bu durumun telekomünikasyon ağlarında dolaşan enformasyonu sermaye açısından salt bir yatırımdan öte stratejik kıldığını vurgular (Schiller, 2009: 1). Bu anlamda, kapitalizmin bunalım karşısında kendini yeniden üretebilmesi için gerekli olan yeniden yapılanma, krizden çıkış ile teknolojik gelişmeler arasında yoğun bir karşılıklılık bulunduğunu söyleyebiliriz. Bu yönüyle BĐT deki gelişmeler, kapitalist sistemin üretim-tüketim ve bunların ana etkileşim alanı o- larak piyasa mekanizması ortamlarında yeniden yapılanma aşamasında öne çıkmaktadır. Castells in vurguladığı gibi, BĐT deki gelişmeler, 1980 lerden itibaren kapitalist sistemin yeniden yapılanma sürecinin uygulanmasında araçsal öneme sahip olmuştur ve olmaya devam etmektedir (Castells, 2000: 13). Nitekim, DB, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) gibi kuruluşlar, 1980 lerin başlarında bütün GOÜ lere telekomünikasyonun kalkınmanın sonucu değil nedeni olduğunu söyleyen raporlar yayınlamışlardır (Geray, 2005b: 195). Böylece, Blouin nin dikkati çektiği üzere, telekomünikasyon alanına bakışta, genel bir paradigma değişimi olduğu söylenebilir (Blouin, 2000: 141). Tam da bu nedenlerle, telekomünikasyon alanı yukarıda açıklandığı üzere, GATS kapsamında ayrıca ele alınmış ve küresel hizmet ticaretinin akışını kolaylaştıracak şekilde düzenlenmesi yoluna gidilmiştir. Aslında başta ABD ol-

13 GATS ve Küreselleşen Kamu Hizmetleri: Türkiye ve Türk Telekom Örneği 37 mak üzere Đngiltere, Kanada, Japonya gibi önde gelen GÜ ler 1980 lerden başlayarak 1990 lara kadar ulusal planda yeni şirketlerin sektöre girmesine yönelik telekomünikasyon alanındaki engelleri kaldırmışlardı (Blouin, 2000: 137). Bu açıdan, GÜ lerde 1980 li yıllarda birbiri ardına uygulamaya sokulan kurallardan/düzenlemelerden arındırma politikaları, GOÜ ler açısından da benzer politikaların hayata geçirilmesi gerekliliğine işaret etmekteydi. Bütün bunlarla ilişkili olarak DB de 1990 lu yıllarla birlikte büyük altyapı projeleri için kredi vermeyi bırakıp, GOÜ lerde kamu hizmeti olarak sunulan telekomünikasyonun özelleştirilmesi yönünde önerilerde bulunmaya ve bu yöndeki faaliyetler için kredi vermeye başlamıştır (Geray, 2003: 145; Geray, 2005b: 195). Özellikle telekomünikasyon ağları üzerinde işleyen BĐT yoluyla, erişim ve esneklik özelliklerini genişleten, kaynak ve üretim yerine bağımlı olmaktan kurtulan Çok Uluslu Şirketler (ÇUŞ), telekomünikasyonun düzenleyici çerçevesinin kendi lehlerine serbestleştirilmesini istemekteydiler (Van Audenhove vd., 1999: 392). Bütünlüklü bir hizmet ticareti akışı açısından bu son derece önemlidir. Nitekim GATS la birlikte bu süreç tamamlanmaktadır. Bu tabloyu daha iyi değerlendirmek açısından yeni ekonomik yapılanmanın başını çeken ABD nin 1980 li yıllardaki politikalarına göz atmak faydalı olacaktır lerin sonlarına doğru sigortacılık, bankacılık, borsa işlemleri, turizm, denizcilik, bilgi depolama/işleme kollarında faaliyet gösteren, aralarında AIG, Merrill Lynch, Citibank gibi önemli ÇUŞ ların bulunduğu şirketler, Amerikan yönetimi nezdinde hizmetler sektörünün serbest ticarete konu olmasına yönelik lobi faaliyetlerine başladılar (Geray, 2003: 63). GATS la sonuçlanacak süreci başlatan Amerikan yönetimi ÇUŞ ların baskıları sonucunda özel telekomünikasyon tekeli olan American Telegraph and Telephone Company nin (ATT) önce şirketlerin kullandığı telekomünikasyon hizmetlerini katma değerli hizmetler kategorisine alarak evrensel hizmetten 10 muaf tutulmasını sağladı, sonrasında da rekabeti artırıp fiyatların düşmesine yol açacağı düşüncesiyle 1982 de şirketi parçalara bölüp özelleştirdi. Telekomünikasyon maliyetlerindeki düşüş, faaliyetleri giderek küreselleşen ve GATS ile sonuçlanacak süreçte bunları daha fazla küreselleştirmenin yollarını arayan ÇUŞ lar için büyük önem arz ediyordu. Örnek vermek gerekirse, 1980 lerin ortalarında ABD de merkezli ÇUŞ lardan Citicorp un maaşlar ve emlâk giderlerinin ardından en büyük üçüncü ödeme kalemini telekomünikasyon harcamaları oluşturuyordu (Noam, 1987: 34). Ayrıca ABD de uzun mesafeli telefon trafiğinin çoğunluğunu abonelerin çok küçük bir kesimini oluşturan büyük firmalar gerçekleştirirken, katma değerli hizmetler i- 10 Evrensel hizmet yükümlüsü ATT, kurumsal aboneleri olan şirketlerden sağladığı gelirle telekomünikasyon hizmeti vermenin ekonomik açıdan makul olmadığı küçük ve uzak yerlerdeki faaliyetlerini sübvanse ediyordu. Şirketlerin aldığı hizmetlerin katma değerli hizmetler kategorisine sokulması buradaki sübvansiyonun önüne geçti.

14 38 Amme Đdaresi Dergisi, Cilt 44 Sayı 1 çine alınan bilgisayarlarla veri aktarımı gerçekleştirenlerin ezici çoğunluğunu da ÇUŞ lar başta gelmek üzere ABD nin 500 büyük şirketi oluşturuyordu (Geray, 2005a: 79) li yılların sonundan beri BĐT ve yazılımlar ÇUŞ lar tarafından gerçekleştiren yatırımların yarısından fazlasını oluştururken, günümüzde ulaşılan rakamlar astronomik seviyelere ulaşmıştır; sadece 2008 yılında özel sektör ve kamunun birlikte BĐT e 1,75 trilyon dolar yatırdığı ABD de hükümetin 45 milyar dolarlık kurtarma planını kabul etmeden önce Citigroup Bankası 25 bin yazılım uzmanı çalıştırıyor ve işletim masraflarını hesaba katmazsak BĐT e 4,9 milyar dolar yatırım yapmış görünüyordu. Lehman Brothers bankası da 2008 Eylül ünde batmadan önce dünyanın dört bir yanındaki 25 bin sunucuda tutulan 3 bin yazılımı işletiyordu (Schiller, 2009: 1). Amerikan yönetiminin hizmetler sektörünün isteklerine karşı bu kadar duyarlı olmasını anlamak için istatistiklere bakmak yeterlidir. Comor un bu konuda sunduğu veriler çarpıcıdır: döneminde ABD nin hizmetler ticareti fazlası neredeyse dört kat artarak, 60,6 milyar dolara ulaşır, mal ticaretine ilişkin açık ise 159,5 milyar dolardan, 96,2 milyar dolara iner; hizmetlerdeki fazlanın bir sonucu olarak ABD nin ticaret açığı 1987 de yüzde 8 azalırken, 1990 daki hizmet ihracatı ticaret açığını bu kez yüzde 36 aşağı çeker; ABD nin hizmetlerdeki görece güçlü konumu yüzünden 1992 deki ticaret açığı yüzde 63 azalır (Comor, 1997: 204, 205) yılında ITU nun Arjantin in başkenti Buenos Aires teki toplantısında konuşan dönemin ABD Başkanı Yardımcısı Al Gore da (vlib.iue.it, 2010), hizmetler sektörü ve telekomünikasyonun ülkesinin ekonomisindeki merkezi konumunu açıkça belirtmektedir. Bizler için enformasyon altyapısının hâlihazırda 1990 lı yılların ABD ekonomisindeki yeri ulaşım altyapısının 20 inci yüzyıl ortasındaki konumuna denktir. Bilgisayar ve enformasyon ağlarının ekonomiyle bütünleşmesi ABD üretim şirketlerini daha verimli, daha rekabetçi ve değişen koşullara daha adapte olabilir kılmaktadır [ ] Aynı teknolojiler ABD ekonomisinin hizmetler sektörünün büyümesini, kapsamını ve verimliliğini artırmasını, sunduğu ürün yelpazesinin genişlemesini ve tüketici isteklerine yanıt vermesini sağlamaktadır. ABD deki tüm çalışanların yaklaşık yüzde 60 ı bilgi işçisidir, meslekleri enformasyon altyapısı üzerinden aldıkları ve ürettikleri enformasyona bağlı kişilerdir. Yeni iş imkânları yaratırken, bunların onda sekizi ekonomimizin enformasyon sektörlerindedir. Al Gore, aynı konuşmada telekomünikasyondaki yeni düzenleme girişimlerini beş ayak üzerine oturttuklarını ilân ediyordu; 1) özel yatırımların cesaretlendirilmesi (sektöre girişteki engellerin kaldırılması ve özelleştirmeleri kapsayacak şekilde); 2) rekabetin desteklenmesi ( daha etkin, daha yenilikçi ve daha kârlı bir sektör için); 3) hızlı teknolojik değişim ve pazar hareketlerine ayak uydurabilecek esnek bir düzenleme çerçevesinin yaratılması (eskiden tekel konumundaki şirketin yeni girenleri ezmemesini sağlayacak şekilde); 4) tüm en-

15 GATS ve Küreselleşen Kamu Hizmetleri: Türkiye ve Türk Telekom Örneği 39 formasyon sağlayıcıları için açık erişim sağlanması (ayrımcı olmayan fiyatlandırmayı kapsayacak biçimde); 5) evrensel hizmet sunulması (hizmetlerin tüm gelir seviyesindekiler için ödenebilir hale getirilmesini kapsayacak şekilde). ABD de telekomünikasyonun pazar anlayışı doğrultusunda bedelini öde biçiminde yapılandırılmasının taçlandırıldığı noktayı 1996 tarihli yeni Telekomünikasyon Yasası (Telecommunications Act) oluşturur. Bu metinde yurttaş lardan (citizen) daha fazla tüketiciler e (consumers) vurgu yapıldığı dikkati çekmektedir (Kaya, 2009: 127). Hizmetler sektörünün en nihayet GATT çerçevesine sokulmasıyla uluslararası ölçekte pazarlanabilir olmasının ardından yoğunlaşan çalışmalar, GOÜ ler açısından telekomünikasyon altyapılarının geliştirilmesi, serbestleştirme politikalarının devreye sokulması, plansız özelleştirmelerin yapılması gibi birtakım çalışmaları beraberinde getirmektedir. Bu noktada küresel ekonomide önemli olan sıcak para akışının ve yabancı sermayenin herhangi bir GOÜ ye çekilmek istenmesinde, gelişmiş bir telekomünikasyon altyapısı ve bu alanın küresel ekonomiye uyumlu hale getirilmesi vazgeçilmez önemdedir (Başaran, 2004: 18). Grafik 2. Dünya Genelinde Telekomünikasyon Gelirleri, 2009, (Milyar $) , ,00 (Milyar dolar) , ,00 Gelir çizgisi ,00 0, ( ) Kaynak: EuroMonitor International Bugün gelinen noktada, serbestleştirmeye dönük düzenlemeler sonucunda telekomünikasyon ağları kapitalizminin temel aktörleri konumundaki ÇUŞ ların küresel yayılması için gerekli altyapıyı sunma olanağına kavuşmuş durumdadır.

16 40 Amme Đdaresi Dergisi, Cilt 44 Sayı 1 Telekomünikasyonun kendisi bu tür büyük ekonomik kuruluşlar için, kârın ençoklaştırılması hedefi açısından yatırım yapılabilecek ve önemli kazançlar sağlanabilecek bir iş alanı olarak da görülmektedir. Nitekim dünya çapında artan telekomünikasyon gelirleri bu durumu destekler niteliktedir. Grafik 2 de görüleceği üzere, GATS ın yürürlüğe girdiği 1995 yılından başlamak üzere, telekomünikasyon gelirleri istikrarlı bir artış içerisindedir. Ancak 2008 yılında iki trilyon sınırına yaklaşan gelirlerin bu dönemde beliren dünya finans krizine bağlı olarak 2009 yılında az da olsa bir gerilemeye girdiği dikkati çekmektedir. GATS, TÜRKĐYE VE TÜRK TELEKOM Türkiye DTÖ ye kurulur kurulmaz üye olmuştur. 25 Şubat 1995 tarihinde TBMM de onaylanan üyelik, 26 Mart 1995 itibarıyla resmi olarak ilan edilmiştir. Türkiye nin GATS kapsamında 9 ana hizmet sektörü ve bunlara ilişkin 84 alt hizmet sektörü yer almaktadır. 11 GATS ta toplam 12 ana hizmet sektörü ve 160 alt hizmet sektörü olduğu düşünüldüğünde, Türkiye nin kamu hizmetlerinin yarıya yakınını (yüzde 46 dan fazla) Anlaşma ya dâhil ettiği anlaşılmaktadır. Telekomünikasyon sektörü de söz konusu hizmetler arasındadır. Telekomünikasyon alanının serbestleştirilmesine dönük uygulamalar, 1980 lerden itibaren Türkiye de kendisini göstermeye başlamıştır. Ancak TT nin özelleştirilmesi sürecinde bu uygulamalar, uluslararası örgütlerin önerdiği neo-liberal politikalar temelinde daha da görünür hale gelmiştir. Bu süreç, 1990 lardan başlamak üzere, 2005 yılına gelene kadar uluslararası aktörler tarafından yayınlanan ve Türkiye üzerinde etkide bulunan raporlardan takip edilebilmektedir. Türk Telekom un Özelleştirilmesi Sürecinde Uluslararası Aktörlerin Rolü GATS la ilişkili olarak TE nin 1997 de imzalanmasının ardından üye ülkeler taahhüt listeleriyle alana yönelik serbestleştirme faaliyetlerini başlattılar. Bu süreçte, Türkiye de TT nin özelleştirilmesi oldukça sancılı geçen bir sürecin sonunda gerçekleştirilebilmiştir. Aslında Türkiye de telekomünikasyon endüstrisinin özelleştirilmesine yönelik ilk girişimler, 1983 yılında, PTT Araştırma Laboratuarı nın (PTT-ARLA) PTT den ayrılarak farklı bir şirket konumundaki TELETAŞ a 12 dönüştürülmesiyle başlar (Geray, 2003: 198). Aynı dönemde Morgan Guarantee bankasına kamu iktisadi teşebbüslerinin (KĐT) özel sektöre devredilmesine ilişkin olarak hazırlattırılan raporda, posta ve telekomünikasyon 11 Söz konusu 9 ana hizmet ve onlara bağlı alt sektörlerin parantez içindeki sayısı şu şekildedir: Mesleki Hizmetler (14 alt sektör), Haberleşme Hizmetleri (17 alt sektör), Müteahhitlik ve Đlgili Mühendislik Hizmetleri (5 alt sektör), Eğitim Hizmetleri (4 alt sektör), Çevre Hizmetleri (3 alt sektör), Mali Hizmetler (24 alt sektör), Sağlık Hizmetleri ve Sosyal Hizmetler (1 alt sektör), Turizm ve Seyahat Đle Đlgili Hizmetler (4 alt sektör), Ulaştırma Hizmetleri (12 alt sektör) bulunmaktadır. 12 PTT-ARLA dan TELETAŞ a doğru giden sürecin ayrıntılı bir hikâyesi için bakınız: (Ceyhun, 2006: ).

17 GATS ve Küreselleşen Kamu Hizmetleri: Türkiye ve Türk Telekom Örneği 41 hizmetlerinin ayrılması dile getirilmiştir ki, aynı öneri ilerleyen yıllarda uluslararası örgütlerce hazırlanan raporlarda özelleştirmenin ön şartlarından biri olarak ifade edilmiştir (Geray, 1997: 234). Ancak TT nin kurulup özelleştirilmesi için uygun bir yapıya kavuşturulmasına kadar geçen sürede, siyasal iktidarların özelleştirmeden yana bir tutum sergilemesi, konunun yargıya taşınması, ulusal çıkar ve milli güvenlik bağlamında sürece Türk Silahlı Kuvvetleri nin (TSK) dâhil olması, üst düzey bürokratlar ve bakanlar arasında çatışmalar yaşanması (Kemal Derviş ve Enis Öksüz arasındaki tartışma 13 ) gibi olaylara tanıklık edildi. Özetle, uluslararası aktörler kadar ulusal aktörler de sürece dâhil oldular. TT nin özelleştirilmesi sürecinde her biri farklı gündemlerle hareket ulusal aktörlerin rolü, göründüğünden çok daha karmaşıktır ve esasında başka bir çalışmanın konusudur. Bununla birlikte aşağıda da gösterildiği üzere, dış dinamiklerin rolü daha belirgindir ve ortaya çıkan sonuç uluslararası örgütlerin raporlarında çerçevesi çizilen yönde olmuştur. Keza, Başaran ın da belirttiği üzere telekomünikasyon alanının serbestleştirilmesi GÜ lerde daha içsel nedenlere dayanırken, Türkiye gibi GOÜ lerdeyse daha dış güçlerce yönlendirilmektedir (Başaran, 2003: ). Aynı şekilde GOÜ ler üzerinde kurulan özelleştirme baskısının ardında kapitalizmin yeniden yapılanmasının bulunduğunu ifade edip, bu baskının önemli aktörleri arasında başta ABD olmak üzere diğer GÜ lerin ve ÇUŞ ların olduğunu vurgulayan Geray da daha önceleri altyapı projelerini destekleyen DB nin 1990 larla birlikte IMF ile aynı doğrultuda hareket ederek bütçe açıklarının ve dış borç stokunun 13 Türk Telekom un özelleştirilmesi sürecinde yaşanan tartışmalardan birisi ve belki de en önemlisi, Devlet Bakanı Kemal Derviş ve Ulaştırma Bakanı Enis Öksüz arasında yaşanmıştır. Anlaşmazlığın nedeni, 14 Aralık 2000 tarihli 3. ve 4. Gözden Geçirmelere Đlişkin Niyet Mektubu nda Telekom daki güçlü yönetim hakkının devredileceği ve 3 Nisan 2001 tarihli 6. ve 7. Gözden Geçirmelere Đlişkin Niyet Mektubu nda Telekom a profesyonel ve uzman bir yönetimin atanacağı şeklindeki taahhütler doğrultusunda, Türk Telekom un blok satışında yüzde 33,5 oranındaki hisseyi alacak olan stratejik ortağın güçlü yönetim hakkını da devralacağı ve üst yönetimin oluşturulması konularındaki görüş farklılıklarına dayanmaktaydı. Öksüz, güçlü yönetim hakkının devredilmesine şiddetle karşı çıkarken, Derviş bunun IMF ye verilen taahhütler arasında olduğunu söylemekteydi. Bunun yanı sıra, Derviş yönetimde profesyonellerin olması gerekliliği üzerinde dururken, Öksüz ise yönetime partili olan kişileri sokmakla suçlanmaktaydı. Tartışmalar sonucunda, yedi kişilik yönetim kurulu oluşturuldu. Bunlardan dördünün Ulaştırma Bakanı tarafından, ikisinin Hazinden Sorumlu Devlet Bakanı tarafından, bir üyenin ise Başbakan tarafından belirlenmesi konusunda uzlaşmaya varıldı. Oluşturulan bu yönetimde, Genel Müdür aynı zamanda Yönetim Kurulu Başkanı olarak görev yapacaktı. Ancak bu düzenleme IMF tarafından onaylanmadı. Bunun üzerine Öksüz, Bizim ülkemizde kimin nereye tayin edileceğine, kimin ne görev yapacağına biz karar veririz. diyerek IMF nin bu tutumuna karşı çıktı. IMF ise, bu süreçte (ön koşul gereği), ikinci kredi diliminin üst yönetimdeki mesele çözüme kavuşturulmadıkça serbest bırakılmayacağına dikkati çekmekteydi. Bunun üzerine ortaya çıkan krizin sorumlusu olarak görülen Öksüz, partisinin de (MHP) baskısıyla istifa etmek zorunda kaldı. Bu gelişme üzerine, var olan yedi kişilik yönetim kuruluna özel sektörden olmak üzere iki kişi daha dâhil edildi, ayrıca yönetim kurulu başkanıyla genel müdürün farklı kişiler olması kararı alındı. Kredi, bu yeni düzenlemeden sonra serbest bırakıldı. Anlaşılacağı üzere, tartışmanın nedeni, Derviş in özelleştirmeden yana olması, Öksüz ün ise özelleştirme karşıtı olması değildi. Her iki bakan da özelleştirme politikasına destek vermekteydi, ancak Derviş özelleştirmenin IMF ye verilen taahhütler doğrultusunda yapılmasını isterken, Öksüz bunun daha ulusal bir çizgide yerine getirilmesinden yanaydı. Konuyla ilgili daha ayrıntılı bilgiler için şu kaynaklara bakılabilir: (Geray, 2005b: 196, 197) ve (Demirtaş Arpacıoğlu, 2002).

18 42 Amme Đdaresi Dergisi, Cilt 44 Sayı 1 azaltılması gerekçesiyle telekomünikasyonun özelleştirilmesi yönünde baskı yapmaya başladığını belirtir (Geray, 1999: 502; Geray, 2003: 144, 145; Geray, 2005b: 195). Bu anlamda, DB tarafından 1993 yılında yayınlanan Turkey, Informatics and Economic Modernization başlıklı rapor, Türkiye özelinde telekomünikasyon alanının özelleştirilmesine dönük ifadelerin geçtiği ilk belgelerden birisi olmasıyla önem taşımaktadır. Raporda öncelikli olarak Türkiye nin enformasyon teknolojisi edinmesi, doğrudan yabancı yatırımı (DYY) çekmesi ve yenilikçi enformasyon ve iletişim hizmetlerini geliştirmesi için rekabetçi bir iş ortamının oluşturulmasının kilit önemde olduğu belirtilmektedir. Rekabetçi iş ortamının oluşturulmasının koşulu olarak telekomünikasyondaki devlet tekelinin azaltılması ve süreç içinde tamamen ortadan kaldırması gösterilmektedir. Raporda telekomünikasyon alanına ilişkin politika önerileri en kapsamlı olarak sekizinci bölümde ele alınmaktadır. Yukarıda açıklanan önerilerin ayrıntılandırıldığı söz konusu bölümde telekom alanındaki devlet tekellerinin ortadan kaldırılmasının hükümetin enformasyon gündemindeki öncelikli madde olması gerekliliği üzerinde durulmaktadır. Rapora göre Türkiye nin rekabetçi kalması ve (AB dâhil) önemli ticaret ortaklarıyla kurumsal düzenlemelerde uyum sağlaması telekomünikasyon sektöründeki reformun hızlandırılmasıyla mümkün olabilecektir. Raporda, bu kapsamdaki gerekli kilit değişiklikler olarak şunlar sıralanmaktadır: (a) iletişim sektörünün liberalleşmesi (serbestleşmesi) için yeni bir politika ve yasa hazırlanması, (b) postanın telekom hizmetlerinden ayrılması, (c) TGM (Telsiz Genel Müdürlüğü) ve RTYK (Radyo Televizyon Yüksek Kurulu) katılımıyla sektör i- çin bağımsız bir düzenleyici organın kurulması, (d) posta işinin yeniden yapılandırılması, (e) TT nin şirketleştirilmesi ve (f) TT yan kuruluşların katma değerli hizmetlerden başlayarak aşamalı olarak özelleştirilmesi (The World Bank, 1993: 200). Raporda ayrıca özelleştirme sürecine yönelik olarak bir zaman çizelgesi de verilmekte ve telekomünikasyon reformu çerçevesinde posta hizmetlerinin ayrılmasının iki yıl içinde, düzenleyici kuruluşun kurulmasının iki yıla kalmadan, serbestleşme ve özelleştirmenin de yaklaşık dört yıl sonra yapılması istenmektedir (The World Bank, 1993: 208). Đlginçtir, Türkiye de, raporda istendiği üzere, yılları arasında telekomünikasyon hizmetlerinin posta hizmetlerinden ayrılması sağlanmıştır. Ancak, bağımsız ve düzenleyici bir kuruluşun kurulması ve özelleştirmenin tamamlanması belirtilen tarihler içinde sağlanamadı. Bu bağlamda, IMF için hazırlanan 1999 tarihli Niyet Mektubu incelendiğinde TT nin şirketleştirilmesi ve bağımsız ve düzenleyici bir kuruluşun kurulmasının taahhüt edildiği dikkati

19 GATS ve Küreselleşen Kamu Hizmetleri: Türkiye ve Türk Telekom Örneği 43 çekmektedir. Özelleştirme ve Sermaye Piyasası başlığı altında ekonomik etkinliğin artması için özelleştirme gelirlerinin artırılması şarttır. denilerek TT nin özelleştirilmesi önündeki engellerin kaldırılması gerekliliği üzerinde durulmaktadır. Bu kapsamda (a) TT yi Türk Ticaret Kanununa tabi bir kurum yaparak özel sektör kuruluşu gibi hareket etmesini sağlama ve (b) telekomünikasyon sektörü için düzenleyici bir organ tesis etme şeklinde iki temel hedef ortaya konmaktadır (The IMF, 1999: 8) tarihli Niyet Mektubu nu takiben, bağımsız ve düzenleyici kuruluş olarak Telekomünikasyon Kurumu 2000 yılında kurulurken, özelleştirme yine ertelenmiştir. Bu süreçte AB nin devreye girdiği görülmektedir. AB Konseyi tarafından kabul edilen 2001 yılı Katılım Ortaklığı Belgesi nde (KOB) telekomünikasyon alanı için serbestleştirme ihtiyaçlarının daha fazla belirginleştirilmesinin ve bağımsız düzenleyici kuruluşun kapasite oluşturmasının güçlendirilmesinin istendiği göze çarpmaktadır. Bu çerçevede, tüm telekomünikasyon sektörü için kapsamlı bir politika geliştirilmesi gerekliliği üzerinde durulmaktadır (KOB, 2001: 5, 9) yılı IMF Niyet Mektubu nda 14 ise, Özel Sektörün Rolünün Artırılması başlığı altında öncelikle temel hedef olan Özelleştirme stratejisi, özelleştirme kapsamındaki tüm büyük şirketlerin satılmasına ilişkin hazırlık çalışmalarının 2002 yılında tamamlanmasını amaçlamaktadır. ilkesi açıklanarak 2002 yılında TT nin özelleştirilmesine ilişkin tüm hazırlık çalışmalarının tamamlanması taahhüt edilmektedir (The IMF, 2002: 20). OECD ise 2002 yılında Türkiye ye ilişkin olarak Regulatory Reform in the Telecommunication Industry adlı raporu yayınlayarak sürece dâhil olur. Raporda dikkat çeken noktalardan biri, IMF nin özelleştirme sürecindeki rolüne dikkat çekilmesi ve IMF nin müdahalesinin son dönemdeki düzenleme reformundaki hızlanmada ve TT deki devlet tekelini özelleştirme planlarında etkili olduğunun belirtilmesidir (OECD, 2002: 6). Bir diğer önemli nokta, Türkiye nin telekomünikasyon pazarlarını serbestleştiren son OECD ülkesi olacağının vurgulanması ve serbestleşme anlamındaki bu gecikmenin talihsizlik olarak değerlendirilmesidir. Rapora göre, yine de Türk hükümeti TT için yabancı bir stratejik yatırımcı bulmayı başarır ve şirketteki hükümet hisselerini yüzde 50 den aşağı çekerse tam serbestleşmeyi ileri taşıyabilir (OECD, 2002: 45). Rapor, TT nin hâlâ özelleştirilememesini ve yabancı mülkiyetine dair sınırlamaları Türkiye açısından zayıflık olarak nitelendirmektedir (OECD, 2002: 46). Bu kapsamda, tam özelleştirme Türkiye deki serbestleşme sürecinin önemli 14 Şubat 2001 ekonomik krizinden sonra hazırlanan 31 Mayıs 2001 tarihli 6. ve 7. Gözden Geçirmeye Đlişkin Niyet Mektubu ndan başlamak üzere, 5 Nisan 2003 tarihli 4. Gözden Geçirmeye Đlişkin Niyet Mektubu na kadar, mektuplarda Devlet Bakanı sıfatıyla Kemal Derviş in imzası bulunmaktadır.

20 44 Amme Đdaresi Dergisi, Cilt 44 Sayı 1 bir parçası olarak görülürken, gelecekte özelleştirmeyi tamamlamak için altın hisse 15 aracılığıyla hükümetin TT nin yönetim kararlarına doğrudan müdahalesinin engellenmesi gerektiği söylenmektedir. Rapora göre bu durum, yabancı stratejik yatırımcılar için şirketin çekiciliğini artırmakta yardımcı olacaktır (O- ECD, 2002: 47). AB Konseyi nce 2003 yılında kabul edilen diğer KOB da da telekomünikasyon pazarının tam serbestleştirilmesi için hazırlık yapılması gerekliliği tekrar vurgulanmaktadır (KOB, 2003: 14, 20) yılına gelindiğinde ise Dünya Bankası nın Turkey, Knowledge Economy Assessment Study adlı raporu yayınlanır. Bu tarihe kadar TT nin ö- zelleştirme süreci devam ettiğinden, raporda daha çok özelleştirmeyle ortaya çıkacak iyimser gelişmelerin üzerinde durulduğu göze çarpmaktadır. Raporun ö- zet kısmında yer alan Bilgi Ekonomisi Đçin Yenilik Politikası kısmında yeni teknolojiler ve know-how kaynağı olarak DYY ye çok daha büyük ölçekte ihtiyaç duyulduğu belirtilmektedir (The World Bank, 2004: 6). Yine Raporun özet kısmında Bilgi Ekonomisi Đçin Enformasyon ve Đletişim Teknolojileri başlıklı alt bölümde ise şöyle denilmektedir: BĐT söz konusu olduğunda DYY kritik önemdedir. DYY ye dair engellerden bazılarının azaltılması hem DYY hem de yerli yatırım için daha açık bir ortamın yaratılmasına olanak sağlayacaktır. Eğer BĐT sektörü azami potansiyeline ulaşacaksa, yeni girenlere her türlü hizmetleri ve altyapıyı sunma özgürlüğü tanınmalıdır (The World Bank, 2004: 9). Raporda ayrıca, Türkiye de TT nin yüzde kaçının özelleştirileceği konusunda yaşanan tartışmalara gönderme yapılarak, Hükümetin pazarı tamamen açmak konusunda tereddütleri bulunduğu ve telekomünikasyon imtiyazlarında yabancılara yüzde 49 luk sınırlama getirdiği hatırlatılmaktadır. Bu açıdan Liberalleşme (serbestleşme) tam ve etkin olmalıdır. denilmektedir (The World Bank, 2004: 56). TT nin özelleştirilmesinden hemen önce hazırlanan 2005 tarihli IMF Niyet Mektubu nda, Yatırım Ortamının Đyileştirilmesi başlığı altında 2004 yılında kaydedilen olumlu gelişmeler sonrasında özelleştirme programının daha da ileri safhalara taşınması gerektiği söylenerek şu iyimser ifadeye yer verilmektedir: TT nin özelleştirilmesi özelleştirme programımızda bir dönüm noktasıdır ve hem işyerleri hem de bireysel tüketicilere olan maliyetleri düşürerek telekomünikasyon sektöründeki rekabetin daha da artmasına katkı sağlayacaktır (The IMF, 2005: 58). Yoğun bir mücadele sonucunda, 26 Nisan 2005 tarihli söz konusu Niyet Mektubu ndan sonra, TT nin yüzde 55 lik kısmı 1 Temmuz 2005 te Oger Telecom a satıldı. Böylece telekomünikasyon özelinde uluslararası aktörlerce kıskaca alınan Türkiye, raporlarda üzerinde önemle durulan altın hisse aracılı- 15 Ulusal çıkarların korunması için elde tutulan oran.

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

HİZMET TİCARETİ ANLAŞMALARI. NOT: 13 Şubat 2013 tarihinde güncellenmiş haliyle dosyaya eklenecektir.

HİZMET TİCARETİ ANLAŞMALARI. NOT: 13 Şubat 2013 tarihinde güncellenmiş haliyle dosyaya eklenecektir. HİZMET TİCARETİ ANLAŞMALARI NOT: 13 Şubat 2013 tarihinde güncellenmiş haliyle dosyaya eklenecektir. SUNUMUN ĠÇERĠĞĠ Ekonomi Bakanlığının hizmet ticareti anlaşmalarına ilişkin görevleri Hizmet anlaşmalarının

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

Türkiye-Kosova Serbest Ticaret Anlaşması IV. Tur Müzakereleri. Caner ERDEM AB Uzman Yardımcısı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü

Türkiye-Kosova Serbest Ticaret Anlaşması IV. Tur Müzakereleri. Caner ERDEM AB Uzman Yardımcısı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü Türkiye-Kosova Serbest Ticaret Anlaşması IV. Tur Müzakereleri Caner ERDEM AB Uzman Yardımcısı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü Eylül 2013 Sunum Planı STA ların Yasal Çerçevesi Türkiye nin

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU 4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU Yeni Dönem Türkiye - AB Perspektifi Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı: Fırsatlar ve Riskler ( 21-22 Kasım 2013, İstanbul ) SONUÇ DEKLARASYONU ( GEÇİCİ ) 1-4. Türkiye

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

TÜRKİYE DEMİRYOLU ULAŞTIRMASININ SERBESTLEŞTİRİLMESİ HAKKINDA KANUN

TÜRKİYE DEMİRYOLU ULAŞTIRMASININ SERBESTLEŞTİRİLMESİ HAKKINDA KANUN TÜRKİYE DEMİRYOLU ULAŞTIRMASININ SERBESTLEŞTİRİLMESİ HAKKINDA KANUN Halkla İlişkiler Başkanlığı TA K D İ M Değerli; Ana Kademe, Kadın Kolları, Gençlik Kolları MKYK üyemiz, Bakan Yardımcımız, Milletvekilimiz,

Detaylı

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası FĐNANSAL EĞĐTĐM VE FĐNANSAL FARKINDALIK: ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Durmuş YILMAZ Başkan Mart 2011 Đstanbul Sayın Bakanım, Saygıdeğer Katılımcılar, Değerli Konuklar

Detaylı

FASIL 10 BİLGİ TOPLUMU VE MEDYA

FASIL 10 BİLGİ TOPLUMU VE MEDYA FASIL 10 BİLGİ TOPLUMU VE MEDYA Öncelik 10.1. 2002 AB düzenleyici çerçevesi için anahtar başlangıç koşullarının kabul edilmesinin ve uygulanmasının tamamlanması 1 Mevzuat uyum takvimi Tablo 10.1.1 1 2002/20/AT

Detaylı

Türkiye de Yabancı Bankalar *

Türkiye de Yabancı Bankalar * Bankacılar Dergisi, Sayı 52, 2005 Türkiye de Yabancı Bankalar * I. Giriş: Uluslararası bankacılık faaliyetleri, geçen yüzyılın ikinci yarısından itibaren uluslararası ticaret akımlarının ve doğrudan yabancı

Detaylı

TARIM POLİTİKALARI VE DTÖ

TARIM POLİTİKALARI VE DTÖ TARIM POLİTİKALARI VE DTÖ 24-26 EYLÜL 2012 ANKARA MÜZAKERELER VE BİLDİRİMLER John Finn Ticaret Politikaları Gözden Geçirme Bölümü DTÖ Çok uzun bir süreç Tarım ve Doha Kalkınma Gündemi Hazırlık Singapur

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Geleceğin Karbon Piyasaları Şekilleniyor Pazara Hazırlık Ortaklık Girişimi (PMR) Kyoto Protokolü nün ilk yükümlülük döneminin sona ereceği 2020 yılı sonrası yeni iklim

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2015 III. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2015 III. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2015 III. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye ve Ortaklık Yapısı 3.

Detaylı

-~-~- -----~ \1 j \ ~ J j \ \J r~ J ;..\ ;::: rj J' ıj j \ \1 ;::: J..r.l :_)..r.l J :J. :.J --.1 J.l J..r.l J _.

-~-~- -----~ \1 j \ ~ J j \ \J r~ J ;..\ ;::: rj J' ıj j \ \1 ;::: J..r.l :_)..r.l J :J. :.J --.1 J.l J..r.l J _. -~-~- -----~ li T \1 j \ ~ J j \ \J r~ J ;..\ ;::: rj J' ıj j \ \1 ;::: J..r.l :_)..r.l J :J. :.J --.1 J.l J..r.l J _. TÜRKiYE'DE YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI Türkiye'de özellikle 1950 sonrasında çıkarılan

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

G20 BİLGİLENDİRME NOTU

G20 BİLGİLENDİRME NOTU G20 BİLGİLENDİRME NOTU A. Finans Hattı Gündemi a. Büyüme Çerçevesi Güçlü, sürdürülebilir ve dengeli büyüme için küresel politikalarda işbirliğinin sağlamlaştırılması Etkili bir hesap verebilirlik mekanizması

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ GAZİ ERÇEL BAŞKAN TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI 6. Uluslararası Finans ve Ekonomi Forumu VİYANA, 9 KASIM 2000 Euro ile ilgili görüşlerimi sizlerle paylaşmak üzere, bu

Detaylı

AKOFiS ÖDEME VE MENKUL KIYMET MUTABAKAT SİSTEMLERİ, ÖDEME HİZMETLERİ VE ELEKTRONİK PARA KURULUŞLARI HAKKINDA KANUN. Halkla İlişkiler Başkanlığı

AKOFiS ÖDEME VE MENKUL KIYMET MUTABAKAT SİSTEMLERİ, ÖDEME HİZMETLERİ VE ELEKTRONİK PARA KURULUŞLARI HAKKINDA KANUN. Halkla İlişkiler Başkanlığı ÖDEME VE MENKUL KIYMET MUTABAKAT SİSTEMLERİ, ÖDEME HİZMETLERİ VE ELEKTRONİK PARA KURULUŞLARI HAKKINDA KANUN Halkla İlişkiler Başkanlığı TA K D İ M Değerli; Ana Kademe, Kadın Kolları, Gençlik Kolları MKYK

Detaylı

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi T.C İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Finans Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Özeti Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi Prof.

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - Arjantin İlişkileri: Fırsatlar ve Riskler ( 2014 Buenos Aires - İstanbul ) Türkiye; 75 milyonluk

Detaylı

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu Doğu Avrupa, Orta Asya ve Türkiye de İnsana Yakışır İstihdamın Geliştirilmesi Alena Nesporova Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktör Yardımcısı Uluslararası Çalışma Ofisi, Cenevre Sunumun yapısı Kriz öncesi

Detaylı

ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR DEĞERLENDİRME RAPORU

ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR DEĞERLENDİRME RAPORU ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR DEĞERLENDİRME RAPORU Ağustos 2010 TÜRKİYE YE ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM GİRİŞLERİ 2010 YILI İLK YARISINDA 3,2 MİLYAR DOLAR OLDU 2010 yılının ilk yarısında, Türkiye ye

Detaylı

DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA)

DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA) DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA) Değerli Katılımcılar, Değerli Konuklar, Türkiye, yapısal reformlar ile

Detaylı

Yunanistan Ekonomik Krizine Genel Bir Bakış

Yunanistan Ekonomik Krizine Genel Bir Bakış Yunanistan Ekonomik Krizine Genel Bir Bakış Dr. Aytekin Keleş Son yirmi yılda dünya hızla global bir ekonomik yapı haline dönüşmektedir. Her bir ülkenin ekonomisi ve ekonomik değişimleri birçok ülkeyi

Detaylı

6- REKABET POLİTİKASI

6- REKABET POLİTİKASI 6- REKABET POLİTİKASI 8 Mart 2001 tarihli Katılım Ortaklığı Belgesinin yayımlanmasından bugüne kadar yapılmış olan idari düzenlemeler Ek 6.1 de gösterilmiştir. I- ÖNCELİKLER LİSTESİ ÖNCELİK 6.1 Rekabet

Detaylı

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD, hükümetlerin sınır (gümrük dahil) prosedürlerini geliştirmeleri, ticaret maliyetlerini azaltmaları, ticareti artırmaları ve böylece uluslar

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

1. Gün: Finlandiya Hükümetinin Strateji Araçları

1. Gün: Finlandiya Hükümetinin Strateji Araçları 1. Gün: Finlandiya Hükümetinin Strateji Araçları Virpi Einola-Pekkinen 10.1.2011 1 Finlandiya Hükümetinin Yapısı Finlandiya da 12 Bakanlık vardır. Her Bakanlık kendi yetkisi çerçevesinde yönetim kapsamına

Detaylı

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARETİNDE SERBEST TİCARET ANLAŞMALARI HAKKINDA BİLGİ VE DEĞERLENDİRME NOTU

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARETİNDE SERBEST TİCARET ANLAŞMALARI HAKKINDA BİLGİ VE DEĞERLENDİRME NOTU Serbest Ticaret sı (STA), iki ya da daha fazla ülke arasında ticareti etkileyen tarife ve tarife dışı engellerin kaldırılarak, taraflar arasında bir serbest ticaret alanı oluşturulmasını sağlayan, ancak

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 24 Eylül 2008 İstanbul 1 DÜNYA YATIRIM RAPORU Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü UNCTAD ın uluslararası yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye

Detaylı

ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi

ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1 ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1- Genel Olarak Bir ekonominin başarı ölçütlerinden birisi de istihdam yaratma kapasitesidir.

Detaylı

Özet. Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları. G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015

Özet. Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları. G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015 G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015 Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları Ekonomi Bakanligi Ev Sahipliginde Özet 5 Ekim 2015 Hilton Istanbul Bosphorus Hotel İstanbul,

Detaylı

Dış Borç Ödeme Hesabı Oluşturulması ve İşleyişine İlişkin Esas ve Usullere Dair Yönetmelik

Dış Borç Ödeme Hesabı Oluşturulması ve İşleyişine İlişkin Esas ve Usullere Dair Yönetmelik Devlet Bakanlığından: Dış Borç Ödeme Hesabı Oluşturulması ve İşleyişine İlişkin Esas ve Usullere Dair Yönetmelik Amaç Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve bunlara bağlı

Detaylı

Makroekonomik Hedeflere Ulaşmada Rekabet Politikası ve Uygulamalarının Rolü

Makroekonomik Hedeflere Ulaşmada Rekabet Politikası ve Uygulamalarının Rolü Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Makroekonomik Hedeflere Ulaşmada Rekabet Politikası ve Uygulamalarının Rolü Durmuş Yılmaz, Başkan 26 Mart 2008, Ankara Değerli Konuklar, Hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Detaylı

DTÖ İLERİ TARIM MÜZAKERELERİ

DTÖ İLERİ TARIM MÜZAKERELERİ DTÖ İLERİ TARIM MÜZAKERELERİ Aykut Ordukaya AB Uzmanı AB ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü Ekonomik ve Teknik İlişkiler Daire Başkanlığı 19 Haziran 2013 İleri Tarım Müzakereleri 2000 yılında başlatıldı

Detaylı

ANKET-FİRMA. Soruları yanıtlarken firmanızla/sektörünüzle ilgili olmadığını düşündüğünüz sorulara yanıt vermeyiniz.

ANKET-FİRMA. Soruları yanıtlarken firmanızla/sektörünüzle ilgili olmadığını düşündüğünüz sorulara yanıt vermeyiniz. Sayın Yetkili, ANKET-FİRMA Bilindiği üzere, 2012 yılı Temmuz ayında, ülkemiz ile Japonya arasında Ekonomik Ortaklık Anlaşması (EOA) imzalanması imkanını araştırmak üzere bir Ortak Çalışma Grubu (OÇG) kurulması

Detaylı

TTYO Çıkmazına Karşı, Farklı Bir Öneri NİTELİKLİ SANAYİ BÖLGELERİ MEHMET ÖZÇELİK

TTYO Çıkmazına Karşı, Farklı Bir Öneri NİTELİKLİ SANAYİ BÖLGELERİ MEHMET ÖZÇELİK YÖNETİCİ ÖZETİ Günümüzde küresel ekonominin aktörleri; yeni pazarlara açılmak ve rekabet edebilirliklerini artırmak amacıyla çok taraflı ekonomik ve stratejik anlaşmalara yönelmektedir. Özellikle yakın

Detaylı

2014 YILI NİSAN AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

2014 YILI NİSAN AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ DERİ VE DERİ MAMULLERİ SEKTÖRÜ 2014 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Mayııs 2014 2014 YILI NİSAN AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

Detaylı

HİZMET TİCARETİ MÜZAKERELERİ

HİZMET TİCARETİ MÜZAKERELERİ HİZMET TİCARETİ MÜZAKERELERİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI ANLAŞMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 21 Şubat 2013, Ankara SUNUM PLANI HİZMET TİCARETİNİN SERBESTLEŞTİRİLMESİ TÜRKİYE NİN SERBEST TİCARET ANLAŞMALARI KAPSAMINDA

Detaylı

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015 Sayın YÖK Başkanı, Üniversitelerimizin Saygıdeğer Rektörleri, Kıymetli Bürokratlar ve Değerli Konuklar, Kalkınma Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Yükseköğretimin Uluslararasılaşması Çerçevesinde

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği

Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği 3. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Sempozyumu 21-23 Ekim 2011, Çanakkale Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği Aslı

Detaylı

187 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ GELİŞTİRME ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ, 2006

187 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ GELİŞTİRME ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ, 2006 187 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ GELİŞTİRME ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ, 2006 ILO Kabul Tarihi: 15 Haziran 2006 Yürürlüğe Giriş Tarihi: 20 Şubat 2009 Uluslararası Çalışma Örgütü Genel Konferansı, Uluslararası

Detaylı

AVRUPA KOMİSYONU TARAFINDAN DE MINIMIS YARDIMLARINDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA YÖNELİK OLARAK HAZIRLANAN TASLAK YÖNETMELİK

AVRUPA KOMİSYONU TARAFINDAN DE MINIMIS YARDIMLARINDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA YÖNELİK OLARAK HAZIRLANAN TASLAK YÖNETMELİK AVRUPA KOMİSYONU TARAFINDAN DE MINIMIS YARDIMLARINDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA YÖNELİK OLARAK HAZIRLANAN TASLAK YÖNETMELİK İç pazarın tamamlanması ve sağlıklı olarak devam edebilmesi için vazgeçilmez olarak

Detaylı

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Temmuz 2014 1 Milyar $ I. Cam Sektörü Hakkında 80 yıllık bir geçmişe sahip olan Türk Cam Sanayii, bugün camın ana gruplarını oluşturan düzcam (işlenmiş camlar dahil),

Detaylı

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 AVRUPA'DA İNŞAAT ÜRETİMİ EKİMDE ARTTI Euro Bölgesinde inşaat üretimi yıllık yüzde 1,1 artış kaydetti Euro Bölgesinde inşaat üretimi ekim ayında aylık bazda yüzde 0,5,

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER 4 Haziran 2012 SUNUŞ GÜNDEMİ Pazara Giriş Koordinasyon Yapısı Yeni Yaklaşım Pazara Giriş Komitesi Ülke Masaları

Detaylı

TAIEX PROGRAMI BÖLGESEL EĞİTİM PROGRAMI (RTP)

TAIEX PROGRAMI BÖLGESEL EĞİTİM PROGRAMI (RTP) TAIEX PROGRAMI BÖLGESEL EĞİTİM PROGRAMI (RTP) 1. Bölgesel Eğitim Merkezi (RTP) Bilindiği üzere; Avrupa Komisyonu Genişleme Genel Müdürlüğü Kurumsal Yapılanma Birimi tarafından uygulanan Bölgesel Eğitim

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

www.kuzka.gov.tr 1.1. Mali Yapı ve Finans 1.1.1. Banka Şube Sayısı TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop

www.kuzka.gov.tr 1.1. Mali Yapı ve Finans 1.1.1. Banka Şube Sayısı TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop 1.1. Mali Yapı ve Finans Ekonomik olarak tanımlanmış sınırlarda sermayenin yaygınlığı ve verimliliği genellikle mali ve finansal göstergelerle ölçülür. Bölgedeki bankaların durumu şube sayılarıyla, sermayenin

Detaylı

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Avrupa kıtasından Amerika kıtasına, Orta Doğu Ülkelerinden Afrika ülkelerine kadar geniş yelpazeyi kapsayan 200 ülkeye ihracat gerçekleştiren

Detaylı

Afrika Sanayici ve İşadamları Derneği «Türk Özel Sektörünün Afrika ya Açılan Kapısı»

Afrika Sanayici ve İşadamları Derneği «Türk Özel Sektörünün Afrika ya Açılan Kapısı» Afrika Sanayici ve İşadamları Derneği «Türk Özel Sektörünün Afrika ya Açılan Kapısı» AFRİKA 5 BÖLGE - Kuzey Afrika - Batı Afrika - Orta Afrika - Doğu Afrika - Güney Afrika Vizyonumuz Küreselleşen dünyada

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

Yatırımcılara dünyayı vadediyoruz.

Yatırımcılara dünyayı vadediyoruz. Yatırımcılara dünyayı vadediyoruz. Akbank T.A.Ş. B Tipi Franklin Templeton Şemsiye Fonu na Bağlı Yabancı Menkul Kıymetler Alt Fonları Akbank - Franklin Templeton işbirliği ile dünya çapında yatırım fırsatı:

Detaylı

ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ

ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ ÇERÇEVE SUNU Gülçiçek ÖZKORKMAZ Başkanlık Baş Danışmanı Mukim Özel Temsilciler Direktörü ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI ve TÜRKİYE ÜZERİNE

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ Yazar : Erdem Denk Yayınevi : Siyasal Kitabevi Baskı : 1. Baskı Kategori : Uluslararası İlişkiler Kapak Tasarımı : Gamze Uçak Kapak

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI. Ümit Özlale

ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI. Ümit Özlale tepav Economic Research Policy Foundation of Turkey ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI Ümit Özlale 29 April 2011 2 Sunum Planı 1. Bölüm: İhracat performansımız Pazar genişlemesi

Detaylı

HAFTALIK EKONOMİ RAPORU

HAFTALIK EKONOMİ RAPORU Strateji Geliştirme Başkanlığı Ekonomik ve Sektörel Analiz Dairesi HAFTALIK EKONOMİ RAPORU TÜRKİYE EKONOMİSİ IMKB 100 Endeksi haftanın ilk yüzde 0,4 oranında değer kazandı. Geçtiğimiz hafta İMKB 100 Endeksi,

Detaylı

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 8. Toplantısı Yeni Kararlar İÇİNDEKİLER. Yeni Kararlar.. Üniversitelerin Ar-Ge Stratejilerinin Geliştirilmesine Yönelik Çalışmalar Yapılması [05/0].. Doktora Derecesine

Detaylı

ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030

ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030 VİZYON BELGESİ(TASLAK) ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030 (03-05 Aralık 2015, İstanbul) BÖLÜM 1 Nükleer Güç Programı (NGP) Geliştirilmesinde Önemli Ulusal Politika Adımları Temel

Detaylı

YAPI FUARI TURKEYBUILD İSTANBUL FUARI ZİYARET ORGANİZASYONU SONUÇLARI

YAPI FUARI TURKEYBUILD İSTANBUL FUARI ZİYARET ORGANİZASYONU SONUÇLARI YAPI FUARI TURKEYBUILD İSTANBUL FUARI ZİYARET ORGANİZASYONU SONUÇLARI Övgü PINAR-Nurel KILIÇ Yapı fuarları; mal ve hizmet üreten kuruluşlar ile yine bu sektörde çalışan yöneticiler, mimarlar, mühendisler,

Detaylı

Technology. and. Machine

Technology. and. Machine Technology and Machine Cezayir Teknoloji İthal Etmek İSTİYOR Kuzey Afrika nın en geniş yüzölçümüne, 35 milyona yakın nüfusa ve büyük petrol ve doğal gaz rezervlerine sahip olan Cezayir, ekonomik veriler

Detaylı

Dünya ekonomisinde kartlar yeniden karılıyor!

Dünya ekonomisinde kartlar yeniden karılıyor! Dünya ekonomisinde kartlar yeniden karılıyor! Çin ABD savaşı kızışıyor. AB ile TTIP görüşmelerini sürdüren ABD`nin, TPP`yi olumlu sonuçlandırarak, Çin`in bölgede artan etkinliğini dengelemek açısından

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 ULUSLARARASI YATIRIMCILAR DERNEĞİ 16.10.200.2006 İSTANBUL DÜNYADA DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR (milyar $) 1600 1400 1396 1200 1092 1000 800 693 826 716 710 916 600 400 331

Detaylı

ÖZGEÇMĠġ VE ESERLER LĠSTESĠ

ÖZGEÇMĠġ VE ESERLER LĠSTESĠ ÖZGEÇMĠġ Adı Soyadı: Erol YENER Doğum Tarihi: 20/06/1970 Öğrenim Durumu: ÖZGEÇMĠġ VE ESERLER LĠSTESĠ Derece Bölüm Üniversite Yıl Lisans İşletme Böl. Karadeniz Teknik Üniversitesi 1992 Y. Lisans İşletme

Detaylı

KÜRESELLEŞME Hafta 1 Öğr. Gör. Şükrü KAYA Elektronik ve Haberleşme Mühendisi

KÜRESELLEŞME Hafta 1 Öğr. Gör. Şükrü KAYA Elektronik ve Haberleşme Mühendisi KÜRESELLEŞME Hafta 1 Öğr. Gör. Şükrü KAYA Elektronik ve Haberleşme Mühendisi Kendi içine dönük, karşılıklı ticarete ve yatırıma konan engellerle birbirinden izole edilmiş; mesafe, zaman ve dil engellerinin

Detaylı

Doç. Dr. Birgül GÜLER 1. DÜNYA BANKASI ve TARIM SEKTÖRÜ KREDİLERİ

Doç. Dr. Birgül GÜLER 1. DÜNYA BANKASI ve TARIM SEKTÖRÜ KREDİLERİ Doç. Dr. Birgül GÜLER 1 DÜNYA BANKASI ve TARIM SEKTÖRÜ KREDİLERİ Dünya Bankası, kurulduğu tarihten bu yana çeşitli ülkelerle 9.822 kredi anlaşması imzalamış, Türkiye toplam kredi anlaşmalarının 163'üne

Detaylı

ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI

ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI 1. Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (1969) Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (The Vienna Convention on the Law of Treaties, 1969 (VCLT)), uluslararası hukuk araçlarının

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 I. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 I. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 I. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye ve Ortaklık Yapısı 3.

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) ve EİT Ticaret ve Kalkınma Bankası

Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) ve EİT Ticaret ve Kalkınma Bankası Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) ve EİT Ticaret ve Kalkınma Bankası Ömer Faruk Baykal* Türkiye, Pakistan, İran tarafından 1985 yılında kurulan Iktisadi İşbirliği Teşkilatı (EİT), üye ülkeler arasında

Detaylı

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014 ÇİMENTO SEKTÖRÜ TABLO 1: EN ÇOK ÜRETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) TABLO 2: EN ÇOK TÜKETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) SEKTÖRÜN GENEL DURUMU Dünyada çimento üretim artışı hızlanarak devam ederken 2012 yılında dünya

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

Kurumlar, Kurullar. Haldun DARICI *

Kurumlar, Kurullar. Haldun DARICI * Kurumlar, Kurullar Haldun DARICI * Geçtiğimiz yılı önemli bir ekonomik kriz içerisinde geçiren ülkemizde, kriz ortamından çıkmak amacıyla çeşitli yapısal tedbirler alınmış, bu çerçevede çıkarılan kanunlarla

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Dr. Vahdettin Ertaş IX. Kurumsal Yönetim Zirvesi Açılış Konuşması 14 Ocak 2016

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Dr. Vahdettin Ertaş IX. Kurumsal Yönetim Zirvesi Açılış Konuşması 14 Ocak 2016 Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Dr. Vahdettin Ertaş IX. Kurumsal Yönetim Zirvesi Açılış Konuşması 14 Ocak 2016 Sayın başkanlar, iş dünyamızın ve basınımızın değerli temsilcileri, yurt dışından gelen kıymetli

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2013 I. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2013 I. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2013 I. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye ve Ortaklık Yapısı 3. Müdürler

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı.

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı. TÜRKİYE AB İLİŞKİLERİ HAFTA 2 Roma Antlaşması Avrupa Ekonomik Topluluğu AET nin kurulması I. AŞAMA AET de Gümrük Birliğine ulaşma İngiltere, Danimarka, İrlanda nın AET ye İspanya ve Portekiz in AET ye

Detaylı

İÇİNDEKİLER GİRİŞ:... 1

İÇİNDEKİLER GİRİŞ:... 1 İÇİNDEKİLER GİRİŞ:... 1 Birinci Ayrım: MİLLETLERARASI ÖRGÜT TEORİSİ... 3 I. Milletlerarası Örgütlerin Doğuş Nedenleri... 3 II. Uluslararası İlişkiler ve Milletlerarası Örgütler... 5 III. Milletlerarası

Detaylı

KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR (BDDK)

KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR (BDDK) KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU (BDDK) KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇİNDE TÜRK FİNANSAL

Detaylı

MALİYE TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

MALİYE TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI MALİYE TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Anabilim Dalı: Maliye PROGRAMIN TANIMI: Maliye Tezsiz Yüksek Lisansı programının amacı; kamu ve özel sektör sistemi içerisindeki problemleri ve ihtiyaçları analiz edebilecek,

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

İÇİNDEKİLER. ÖN SÖZ...i GİRİŞ...1. Birinci Bölüm MİLLETLERARASI ÖRGÜT TEORİSİ

İÇİNDEKİLER. ÖN SÖZ...i GİRİŞ...1. Birinci Bölüm MİLLETLERARASI ÖRGÜT TEORİSİ İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...i GİRİŞ...1 Birinci Bölüm MİLLETLERARASI ÖRGÜT TEORİSİ I. MİLLETLERARASI ÖRGÜTLERİN DOĞUŞ NEDENLERİ...3 II. MİLLETLERARASI ÖRGÜTLERİN AMAÇLARI...5 III. MİLLETLERARASI ÖRGÜTLER VE ULUSLARARASI

Detaylı

3 1 M A R T 2 0 1 0 I. A R A D Ö N E M K O N S O L Đ D E F A A L Đ Y E T R A P O R U

3 1 M A R T 2 0 1 0 I. A R A D Ö N E M K O N S O L Đ D E F A A L Đ Y E T R A P O R U 3 1 M A R T 2 0 1 0 I. A R A D Ö N E M K O N S O L Đ D E F A A L Đ Y E T R A P O R U Raporun Ait Olduğu Dönem : 01.01.2010 31.03.2010 Bankanın Ticaret Ünvanı : TAIB YatırımBank A.Ş. Genel Müdürlük Adresi

Detaylı