ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ"

Transkript

1 ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ BAZI METAL KATYONLARININ SPEKTROFOTOMETRİK TAYİNLERİNDE ÇOK BİLEŞENLİ KALİBRASYON TEKNİKLERİNİN UYGULANMASI Rukiye SAYGILI KİMYA ANABİLİM DALI ANKARA 29 Her hakkı saklıdır

2 TEZ ONAYI Rukiye SAYGILI tarafından hazırlanan Bazı Metal Katyonlarının Spektrofotometrik Tayinlerinde Çok Bileşenli Kalibrasyon Tekniklerinin Uygulanması adlı tez çalışması 27 / 7 / 29 tarihinde aşağıdaki jüri tarafından oy birliği ile Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Kimya Anabilim Dalı nda YÜKSEK LİSANS TEZİ olarak kabul edilmiştir. Danışman: Prof. Dr. Mustafa TAŞTEKİN Jüri Üyeleri : Başkan: Prof. Dr. Fitnat KÖSEOĞLU Gazi Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Kimya Bölümü Üye: Prof. Dr. Adnan KENAR Ankara Üniversitesi, Fen Fakültesi, Kimya A.B.D Üye: Prof. Dr. Mustafa TAŞTEKİN Ankara Üniversitesi, Fen Fakültesi, Kimya A.B.D Yukarıdaki sonucu onaylarım Prof. Dr. Orhan ATAKOL Enstitü Müdürü

3 ÖZET Yüksek Lisans Tezi BAZI METAL KATYONLARININ SPEKTROFOTOMETRİK TAYİNLERİNDE ÇOK BİLEŞENLİ KALİBRASYON TEKNİKLERİNİN UYGULANMASI Rukiye SAYGILI Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Kimya Anabilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Mustafa TAŞTEKİN Bu çalışmada, Cu 2+, Zn 2+ ve Ni 2+ nin bir arada bulunduğu çözeltilerde, bu katyonların spektrofotometrik yöntemle birlikte tayininde çok değişkenli kalibrasyon teknikleri kullanılmıştır. Katyonlar beş farklı derişim seviyesinde 5 seviyeli tasarıma göre hazırlanmıştır. 25 çözeltiden meydana gelen bu kalibrasyon çözeltileri optimum ph olan 1,5 da 4-(2-piridilazo) rezorsinol (PAR) ile renklendirilmiş ve 4-8 nm arasında spektrumları kaydedilmiştir. Kalibrasyon çözeltilerinin bütün dalga boylarındaki absorbans değerleri kullanılarak, çok değişkenli kalibrasyon tekniklerinden CLS, PCR ve PLS1 yöntemleri uygulanmıştır. Her defasında bir çözeltinin numune olarak kabul edildiği crossvalidasyon işleminde PRESS değerlerine göre bu üç katyonun birlikte tayininde kullanılacak en uygun tekniğin PCR olduğuna karar verilmiştir. Geliştirilen yöntem gerçek numunelere uygulanmış ve elde edilen sonuçlar AAS ile elde edilen sonuçlarla karşılaştırılmıştır. Analiz sonuçlarından elde edilen geri kazanım değerleri Cu 2+ için % 99,2 ± 1,9, Zn 2+ için % 11,3 ± 4,4 ve Ni 2+ için % 1,2 ± 1,6 olarak bulunmuştur. Temmuz 29, 77 sayfa Anahtar Kelimeler: Çok değişkenli kalibrasyon, UV-GB spektrofotometre, 4-(2- piridilazo) rezorsinol, kemometri i

4 ABSTRACT Master Thesis THE APPLICATION OF MULTIVARIATE CALİBRATİON TECHNIQUES TO THE SIMULTANEOUS SPECTROPHOTOMETRIC DETERMINATION OF SOME METAL CATIONS Rukiye SAYGILI Ankara University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Chemistry Supervisor: Prof. Dr. Mustafa TAŞTEKİN In this study multivariate calibration techniques is used for simultaneous spectrophotometric determination of Cu 2+, Zn 2+ and Ni 2+ in solutions which consist them together. Cations are five level of concentration and designed according to 5 level design. This 25 calibration solutions are coloured with 4-(2-pridilazo) rezorsinol at optimum ph value 1-11 and their absorption spectra were recorded at 4-8 nm. Using responses at all wavelength, multivariate calibration methods including CLS, PCR and PLS1 are applied. According to cross-validation procedure which consider these solutions as a sample every times PRESS values it is decided that PCR is the most suitable method for determination of these cations. The proposed method are applied to the real samples and results are compared those obtained by AAS. The mean percentage recoveries are for Cu 2+ 99,2 ± 1,9 %, Zn 2+ 11,3 ± 4,4 %, and Ni 2+ 1,2 ± 1,6 % in real samples. July 29, 77 pages Key Words: Multivariate calibration, UV-VIS spectrophotometer, 4-(2-pyridilazo) resorsinol, chemometrics ii

5 TEŞEKKÜR Çalışmaların sırasında beni yönlendiren, araştırmalarımın her aşamasında yardım ve desteklerini esirgemeyen hocalarım Prof. Dr. Mustafa TAŞTEKİN e ve Prof. Dr. Adnan KENAR a en içten duygularımla teşekkür ederim. Çalışmaların sırasında her türlü fikir alışverişinde bulunduğum ve birlikte çalıştığım arkadaşlarım Araş. Gör. Ceren TALYAK BAĞDU ya ve Nilüfer KAYA ya çok teşekkür ederim. Ayrıca çalışmalarım boyunca ve de her zaman yanımda olup beni destekleyen sevgili anneme, babama ve ablama sonsuz sevgi ve teşekkürlerimi sunarım. Rukiye SAYGILI Ankara, Temmuz 29 iii

6 İÇİNDEKİLER ÖZET....i ABSTRACT... ii TEŞEKKÜR.... iii SİMGELER DİZİNİ... vii ŞEKİLLER DİZİNİ... viii ÇİZELGELER DİZİNİ.... ix 1.GİRİŞ Çalışmanın Amacı Çalışmanın Önemi KAYNAK ÖZETLERİ KURAMSAL TEMELLER Kemometri Matrisler ve Matris İşlemleri Kalibrasyon Tek değişkenli kalibrasyon Klasik kalibrasyon Ters kalibrasyon Çok değişkenli kalibrasyon En Küçük Kareler Yöntemi (Classical Least squares-cls) Ters En Küçük Kareler Yöntemi (Inverse Least squares-ils) Temel Bileşen Analizi (Principal Component Analysis - PCA) Faktör uzayı Soyut faktör uzayı Faktörlerin bulunması ve algoritmalar Temel Bileşen Regresyonu (Principal Component Regression- PCR) Regresyon Kısmi En Küçük Kareler Yöntemi (Partial Least Squares-PLS) Deneysel Tasarım Beş seviyeli tasarım iv

7 3.1 Ultraviyole (morötesi) / Görünür Bölge Moleküler Absorbsiyon Spektroskopisi (2-piridilazo) rezorsinol (PAR) MATERYAL VE YÖNTEM Kullanılan Cihazlar Kullanılan Kimyasal Maddeler Kullanılan Çözeltiler Stok çözeltilerin hazırlanması Fosfat tamponu PAR çözeltisi Standart referans maddeler Kalibrasyon çözeltilerinin (training set) hazırlanması Yöntem Kompleks oluşumu ve katyonların maksimum absorpsiyon dalga boyunun belirlenmesi Optimum ph ın belirlenmesi Kompleks oluşum sıcaklığının belirlenmesi Kompleks stokiyometrisinin tayini Kompleks oluşum süresinin belirlenmesi Bozucu iyonların etkisi ARAŞTIRMA BULGULARI Kompleks Oluşumunda Optimum Şartların Belirlenmesi Kompleks oluşumu ve katyonların maksimum absorpsiyon dalga boyunun belirlenmesi ph etkisi Kompleks oluşum sıcaklığı Kompleks stokiyometrisinin tayini Kompleks oluşum süresi Kalibrasyon Bozucu İyonların Etkisi Alt Tayin Sınırı Geliştirilen Yöntemin Gerçek Numunelere Uygulanması... 7 v

8 6. TARTIŞMA VE SONUÇ KAYNAKLAR ÖZGEÇMİŞ vi

9 SİMGELER DİZİNİ UV-GB AAS PAR PAN CLS MLR ILS PCA PCR PLS PC RPE PRESS RMSEP RMSEC ANN MTAMR FI MFE EDTA DPTH ITTFA HCT BA CA RSD Zincon LOD MAL EMA EVA VAN HPLC CBZ PHT OSC NIPALs SVD Ultraviyole-Görünür Bölge Atomik Absorpsiyon Spektroskopisi 4-(2-piridilazo) rezorsinol 1-(2-piridilazo)-2-naftol Klasik En Küçük Kareler Çoklu Lineer Regresyonu (Multi Lineer Regression) Ters En Küçük Kareler Temel Bileşen Analizi Temel Bileşen Regresyonu Kısmi En Küçük Kareler Temel Bileşen Bağıl tahmini hata Tahmini artık hata kareler toplamı Artık En Küçük Tahmini Hatalar Karesi Artık En Küçük Kareler Kalibrasyonu Yapay Sinir Ağları 4-(4 -metil-2 -tiazolazo)-2-metilrezorsinol Akış Enjeksiyon Cıva Film Elektrodu Etilen diamin tetra asetik asit 1,5-bis(di-2-piridil metilen) tiyokarbonohidrazid Yineleci Hedef Dönüşüm Faktörü Analizi Hidroklorotiyazid Benazepril hidroklorür Silazepril Bağıl Standart Sapma 2-karboksi-2 -hidroksi-5 -sülfoformazil benzen Tayin Limiti Maltol Etil maltol Etil vanilin Vanilin Yüksek Basınçlı Sıvı Kromatografi (High Performance Liquid Chromatoghrapy) Karbamazepin Fenitoin Ortogonal Sinyal Doğrulama Nonlineer Iterative Partial Least Squares Singular Value Decomposition vii

10 ŞEKİLLER DİZİNİ Şekil 3.1 a) Klasik b) Ters kalibrasyondaki hatalar...22 Şekil 3.2 PCA nın temeli Şekil 3.3 PLS1 in temeli Şekil 3.4 İki bileşenli bir karışımın absorbsiyon spektrumu; iki bileşenin tayininde en uygun dalga boyu; λ ve λ Şekil 5.1 Cu 2+ -PAR kompleksinin spektrumu Şekil 5.2 Zn 2+ -PAR kompleksinin spektrumu Şekil 5.3 Ni 2+ -PAR kompleksinin spektrumu...54 Şekil 5.4 a)cu 2+ -PAR, b)zn 2+ -PAR ve c)ni 2+ -PAR komplekslerinin birlikte spektrumları Şekil 5.5 Cu 2+ -Zn 2+ - Ni 2+ -PAR komplekslerinin oluşumuna ph nın etkisi Şekil 5.6 Cu 2+ -PAR kompleksinin oluşumuna sıcaklığın etkisi Şekil 5.7 Zn 2+ -PAR kompleksinin oluşumuna sıcaklığın etkisi Şekil 5.8 Ni 2+ -PAR kompleksinin oluşumuna sıcaklığın etkisi...57 Şekil 5.9 Job yöntemi ile Cu 2+ -PAR arasında oluşan kompleksin stokiyometrisinin tayin grafiği...57 Şekil 5.1 Job yöntemi ile Zn 2+ -PAR arasında oluşan kompleksin stokiyometrisinin tayin grafiği...58 Şekil 5.11 Job yöntemi ile Ni 2+ -PAR arasında oluşan kompleksin stokiyometrisinin tayin grafiği...58 Şekil 5.12 Cu 2+ -PAR, Zn 2+ -PAR ve Ni 2+ -PAR arasında oluşan kompleksin oluşumuna zamanın etkisi...59 Şekil 5.13 Kalibrasyon çözeltilerinin spektrumu...6 Şekil 5.14 Cu 2+ için CLS yöntemi ile bulunan cross-validasyon karşılaştırma grafiği...61 Şekil 5.15 Zn 2+ için CLS yöntemi ile bulunan cross-validasyon karşılaştırma grafiği...61 Şekil 5.16 Ni 2+ için CLS yöntemi ile bulunan cross-validasyon karşılaştırma grafiği...62 Şekil 5.17 Cu 2+ için PCR yöntemi ile bulunan cross-validasyon karşılaştırma grafiği...62 Şekil 5.18 Zn 2+ için PCR yöntemi ile bulunan cross-validasyon karşılaştırma grafiği...63 Şekil 5.19 Ni 2+ için PCR yöntemi ile bulunan cross-validasyon karşılaştırma grafiği...63 Şekil 5.2 Cu 2+ için PLS1 yöntemi ile bulunan cross-validasyon karşılaştırma grafiği...64 Şekil 5.21 Zn 2+ için PLS1 yöntemi ile bulunan cross-validasyon karşılaştırma grafiği...64 Şekil 5.22 Ni 2+ için PLS1 yöntemi ile bulunan cross-validasyon karşılaştırma grafiği...65 Şekil 5.23 PCR yöntemi için faktörlerin belirlenmesi Şekil 5.24 Cu 2+ için alt tayin grafiği Şekil 5.25 Zn 2+ için alt tayin grafiği Şekil 5.26 Ni 2+ için alt tayin grafiği...69 Şekil 5.27 Numune çözeltilerinin spektrumu...7 viii

11 ÇİZELGELER DİZİNİ Çizelge 3.1 Beş seviyeli tasarım Çizelge 4.1 Çalışılmada kullanılan kimyasal maddeler, temin edildikleri firmalar ve saflık dereceleri Çizelge 4.2 Neusilber IV numunesinin bileşimi Çizelge 4.3 Numune çözeltilerinin hazırlanmasında kullanılan çözeltilerin hacimleri Çizelge 4.4 Kalibrasyon çözeltilerinin hazırlanmasında kullanılan seviye değerleri Çizelge 4.5 Kalibrasyon çözeltilerinin derişimleri48 Çizelge 4.6 Kalibrasyon çözeltilerinin hazırlanması için kullanılan çözeltilerin hacimleri Çizelge 4.7 Job yöntemi ile Cu 2+ -PAR kompleks stokiyometrisinin tayini için hazırlanan çözelti hacimleri ve absorbanslar Çizelge 4.8 Job yöntemi için Zn 2+ -PAR kompleks stokiyometrisinin tayini için hazırlanan çözelti hacimleri ve absorbanslar Çizelge 4.9 Job yöntemi ile Ni 2+ -PAR kompleks stokiyometrisinin tayini için hazırlanan çözelti hacimleri ve absorbanslar Çizelge 5.1 CLS, PCR ve PLS1 yöntemleri ile bulunan PRESS ve m değerleri ve kalibrasyon çözeltileri için yüzde geri kazanımlar Çizelge 5.2,2 ppm Cu 2+, Zn 2+ ve Ni 2+ içeren çözeltilere ilave edilen bozucu iyonların etkisi ve sınırları Çizelge 5.3 Hem kemometrik yöntem ile hem de deneysel olarak bulunan alt tayin sınırları Çizelge 5.4 AAS ile elde edilen sonuçların geliştirilen yöntem ve teorik verilerle karşılaştırılması ix

12 1. GİRİŞ 1.1 Çalışmanın Amacı Tez çalışmasında, aynı ortamda bulunan bazı metal katyonlarının kompleks oluşturularak birlikte tayini amaçlanmıştır. Ancak burada karşılaşılan temel sorun katyonların birbiri üzerinde bozucu etki yapması dolayısıyla bu bozucu etki yapanların belirlenip ayrılması ya da katyonların ayrı ayrı tayinlerinin yapılmasıdır. Ancak bu işlemler hem oldukça vakit alıcı hem de masraflıdır. Ayrı ayrı tayinlerinde de ayırma veya maskeleme esnasında ortamda bulunan türlerden bazıları analitle kısmen de olsa benzerlik gösterir ve ayırma esnasında bir miktar analit de ortamdan uzaklaşabilir. Bu nedenle hiçbir ön işlem yapmadan bunların birlikte tayinine olanak sağlayan bir yönteme ihtiyaç vardır. Son yıllarda kemometri alanındaki gelişmeler kompleks sistemlerin çözümü için çok değişkenli kalibrasyonların gelişmesine yol açmıştır. Çok değişkenli kalibrasyon yöntemleri ile birden fazla bileşen içeren numunelerdeki bileşenler çok sayıdaki dalga boylarını kullanarak kantitatif olarak tayin edilebilmektedir. Bu amaçla gerçek numunelerde bir arada bulunan Cu 2+, Zn 2+ ve Ni 2+ metal katyonlarının birlikte spektrofotometrik tayinleri amaçlanmıştır. Bu metallerle kararlı ve renkli kompleksler oluşturabilen 4-(2-piridilazo) rezorsinol (PAR) reaktifi kullanılmıştır (Ghasemi et al. 22). 1.2 Çalışmanın Önemi Metal katyonlarının tayini her zaman önemini korumuştur. Örneğin ağır metaller çevresel zehirleyiciler sınıfına girerler. Düşük derişimlerde bile doğal çevre için zararlı olan bu materyaller doğası gereği toksik özellik ve yiyecek zincirlerinde birikme eğilimi gösterirler. Ayrıca düşük bozunma oranına sahiptirler. Fakat bazı organizmalar da yaşayabilmek için eser miktarda da olsa birçok metal iyonuna ihtiyaç duyarlar. Co, Ni 1

13 ve Cu gibi metaller genellikle doğada birlikte bulunur. Bu nedenle tayinleri son derece önemlidir (Hejazi et al. 24). UV-GB spektrofotometri ile çoklu metal tayini için seçici bir renklendirici reaktif olması gerekmez. 4-(2-piridilazo) rezorsinol (PAR) ve dietilditiyocarbamat gibi farklı şelatlayıcı reaktifler kullanılabilir. Fakat çevresel örneklerdeki eser miktardaki ağır metallerin tayini, matriks etkileri ve yetersiz duyarlılık nedeniyle zordur. Dolayısıyla bir ön zenginleştirme ve matriks eliminasyonu gerekir. Bu işlemleri yapmadan PCR, PLS gibi çok değişkenli kalibrasyonları kullanarak tayinler gerçekleştirilebilir. Cu, Ni, Zn, Co ve Fe gibi birçok metal de gerçek örnekte birlikte bulunur. Dolayısıyla farklı örneklerdeki bu iyonların birlikte tayini için UV-GB spektrofotometri, X-ışınları floresansı, atomik floresans spektrometri, polagrafi, kromatografi ve atomik absorpsiyon spektrometri gibi teknikler kullanılmaktadır. Bunlar arasından en yaygın kullanılan yöntem hızlı ve basit olması ve de geniş uygulama alanına sahip olması nedeniyle UV/GB spektrofotometri yöntemidir. Ancak klasik spektrofotometrik teknikler kullanılarak bu iyonların birlikte tayini zordur, çünkü genellikle absorpsiyon spektrumları belli bir bölgede çakışırlar ve üst üste binen eğriler kantitatif değerlendirme için uygun değildir. Son zamanlarda kantitatif spektrofotometri CLS, PCR, PLS gibi birçok çok değişkenli istatiksel yöntemlerin kullanılmasıyla gelişmiştir (Garcia Rodrigez et al. 1998; Ghasemi et al. 23; Martens and Naes 1989). Bunlar gibi farklı birçok kemometrik yöntem ile spektroskopik, kromatografik ve elektroanalitik gibi farklı analitik tekniklerden elde edilen sonuçlar, çok bileşenli analiz ile iyileştirilebilmektedir (Moneeb 26). Bu yöntemler son zamanlarda laboratuvar bilgisayarları için ticari yazılımların gelişmesi ve artması, modern spektroskopik cihazlarla bir spektrumun alınması sırasında dakikada yüzlerce verinin kaydedilebilmesi ve tüm spektrumları hızlı bir biçimde kaydedebilen fotodiyot dedektörlerin gelişmesi ile yaygın bir biçimde ve kolaylıkla kullanılmaktadır. 2

14 2. KAYNAK ÖZETLERİ Hernandez et al. (1996) PLS modelini kullanarak akış enjeksiyonu ile çok bileşenli analiz: serum ve metal karışımlarda, Cu 2+ ve Zn 2+ tayini ile ilgili bir çalışma yapmışlardır. Metot 4-(4 -metil-2 -tiazolazo)-2-metilrezorsinol (MTAMR) ile Cu 2+ ve Zn 2+ nin birlikte tayinine uygulanmıştır. Reaktif çok yüksek bir absorbansa sahiptir ve Cu 2+ ve Zn 2+ ile yaptığı komplekslerin spektrumları üst üste çakışır. Sistemi etkileyen kimyasal ve akış enjeksiyon (FI) değişkenleri optimize edilmiş ve önerilen metot kan serumunda ve metal karışımlarında Cu 2+ ve Zn 2+ nin tayininde geçerli kılınmıştır. ph= 7,4-9,5 arasında çalışılmış ve FI pik yüksekliğinin ph= 8,5 in üstünde sabit kaldığı görülmüştür. Optimum ph değeri 9 alınmıştır. Tampon konsantrasyonunun etkisi,5-,5 mol/l arasında çalışılmıştır ve tampon konsantrasyonu,1 mol/l seçilmiştir. MTANR konsantrasyonunun 5x1-5 -2,5x1-4 mol/l aralığında bir etkisinin olmadığı görülmüş ve 1x1-4 mol/l seçilmiştir. Metanol içeriğinin % 6-2 aralığında duyarlılığa bir etkisi olmadığı için metanol konsantrasyonun % 1 (v/v) seçilmiş ve reaktif saf metanolde çözülmüştür. Kalibrasyon çok değişkenli model olan PLS yardımıyla yapılmış ve cross-validasyon işlemi uygulanmıştır. Önerilen metot çeşitli konsantrasyonlarda Cu 2+ ve Zn 2+ içeren sentetik örneklere uygulanarak geçerli kılınmıştır. Eklenen ve bulunan miktarlar gayet tutarlıdır ve bağıl standart sapma küçük ve hata % 5 ten azdır. Ortalama bağıl hatanın karekökü (RRMSE), Cu 2+ için % 2,21 ve Zn 2+ için % 2,95 tir. Ni and Wu (1997) kompleksometrik titrasyon ve çok değişkenli kalibrasyon ile metal iyonları karışımlarının birlikte tayini ile ilgili bir çalışma yapmışlardır. Bu metodun prensibi tanımlanmış ve doğrusal bir kompleksometrik titrasyon eşitliği çıkarılmıştır. Bu çalışmada potansiyometrik ölçümler için indikatör elektrot olarak bir cıva film elektrot (MFE) ve referans elektrot olarak da bir çift temaslı Ag/AgCl 3

15 elektrodu kullanılmıştır. Optimum deney koşulları için ph (4,2), cıva film elektrodun cıva tabakasının inceliği, potansiyel noktaları ve bileşenlerin bileşimleri belirlenmiştir. Metal iyonlarının karışımları, etilen diamin tetra asetik asit (EDTA) ile titre edilmiş, her bir seçilen potansiyeldeki titrant hacmi kaydedilmiş ve ondan sonra tüm deneysel verilere en küçük kareler (CLS) ve kısmi en küçük kareler (PLS) gibi çok değişkenli kalibrasyon yaklaşımları uygulanmıştır mol/l den 1,5.1-3 mol/l e kadar olan konsantrasyon seviyelerinde Pb, Cu, Zn ve Co içeren ikili, üçlü ve dört bileşenli kombinasyonlarda 2 adet sentetik karışım önerilen metot ile analiz edilmiş ve makul sonuçlar elde edilmiştir. PLS nin CLS den daha iyi sonuçlar verdiği gözlenmiştir. Rodriguez et al. (1998) UV-GB spektrofotometrik olarak çok değişkenli kalibrasyon ile Fe 3+, Co 2+, Ni 2+ ve Cu 2+ iyonlarının birlikte tayini ile ilgili bir çalışma yapmışlardır. Bu metallerin 1,5-bis(di-2-piridil metilen) tiyokarbonohidrazid (DPTH) ile kompleksleri oluşturulmuştur. Bu metal iyonlarının dörtlü karışımlarının kararlılığı kemometrik yaklaşımlarla sağlanmıştır. Optimum ph= 4, için sodyum asetat tamponu kullanılmıştır. Bu koşullarda Co 2+, Ni 2+, Fe 3+ ve Cu 2+ iyonlarını ihtiva eden karışımının absorbansının 3 dakika sonra sabit kaldığı görülmüştür. Konsantrasyon aralığı Co 2+ için,2-1,3 µg/ml Ni 2+ için,1-1,2 µg/ml Fe 3+ için,1-1,1 µg/ml ve Cu 2+ için,2-1,2 µg/ml dır. Temel bileşen analizi (PCR) ve kısmi en küçük kareler regresyonu (PLS-1 ve PLS-2) kullanılarak karışımdaki iyonların birlikte tayininden elde edilen sonuçlar hesaplanmıştır. En iyi geri kazanım değerleri PLS-2 metodu ile elde edilmiştir. Bu işlem karışımlarda ve biyolojik materyallerde bahsedilen iyonların bir arada tayinine olanak sağlamıştır. Ni and Jin. (1999) kurşun, bakır, vanadyum, kadmiyum ve nikel in birlikte polagrafik olarak kemometrik tayini ile ilgili bir çalışma yapmışlardır. Bu çalışmada diferansiyel puls polagrafisi ile kurşun, bakır, vanadyum, kadmiyum ve nikel in birlikte tayinine klasik en küçük kareler (CLS), temel bileşen regresyonu 4

16 (PCR), kısmi en küçük kareler (PLS) ve yineleyici hedef dönüşüm faktörü analizi (ITTFA) gibi kemometrik yaklaşımlar uygulanmıştır. Kemometrik modeller ile kalibrasyon işleminin optimizasyonunu yapmak için karışımların klasik ve birinci türev polagramları kullanılmıştır ve metallerin piklerinin çok ciddi derecede üst üste çakıştığı görülmüştür. ph= 1,5-7, arasında ve potasyum tiyosiyanat aralığı,2-2, mol/l çalışılmış ve optimum ph değeri 2,78, potasyum tiyosiyanat konsantrasyonu,4 mol/l olarak belirlenmiştir. Çok değişkenli kalibrasyon için kalibrasyon seti ortagonal sıra tasarımına göre hazırlanmıştır. Önerilen metot Britton-Robinson tamponu (ph= 2,87) ve potasyum tiyosiyanattaki sentetik metal karışımları setine başarıyla uygulanmış ve makul sonuçlar elde edilmiştir. Her bir metot için bağıl tahmini hata (RPE) değerleri hesaplanmıştır. Her bir analit için RPE değeri (m analit sayısı, n numune sayısı), RPE.5 n n ( Cbulunan Ceklenen ) / ( Ceklenen ) j= 1 j= 1 = olarak hesaplanır. RPE toplam.5 m n m n ( Cbulunan Ceklenen ) / ( Ceklenen ) t= 1 j= 1 t= 1 j= 1 = Toplam klasik yöntemle hesaplanan toplam RPE değerleri sırasıyla CLS, PCR, PLS ve ITTFA için 11,9; 1,54; 1,99 ve 11,22, birinci türev yöntemiyle hesaplanan toplam RPE değerleri sırasıyla CLS, PCR, PLS ve ITTFA için 16,28; 1,2; 11,1 ve 9,61 olarak bulunmuştur. Farklı kemometrik uygulamalarla elde edilen sonuçlar birbirleriyle karşılaştırılmıştır ve faktör analizi metotlarının CLS den daha iyi sonuçlar verdiği bulunmuştur. Ghasemi et al. (21) kısmi en küçük kareler (PLS) kalibrasyon metodu ve resazurin sülfit reaksiyonunu kullanarak kobalt, nikel ve bakırın birlikte katalitik tayini ile ilgili bir çalışma yapmışlardır. 5

17 PLS kalibrasyon metodu Co 2+, Ni 2+ ve Cu 2+ nin resazürin ve sülfit arasındaki reaksiyonun katalitik etkisine dayanarak birlikte kinetik tayinine uygulanabilir. Kobalt, nikel ve bakır yokken resazurin ve sülfit arasındaki reaksiyon çok yavaştır. Fakat bu katyonların eser miktardaki varlığı bile reaksiyonun birkaç dakikada bitmesine ve resazürinin renginin hemen kaybolmasına yol açar. Sıcaklığın, NaOH ilavesinin ve reaktiflerin reaksiyon oranı üzerindeki etkileri çalışılmıştır. Bu metal iyonlarının varlığında ve yokluğunda sıcaklığın reaksiyon oranı üzerine etkisi çalışılmış ve artan sıcaklıkla birlikte reaksiyon oranının arttığı bulunmuştur. Yeterli sıcaklık olarak 25 ºC seçilmiştir. NaOH konsantrasyonu,9-,1 mol/l, resazürin konsantrasyonu,2 mol/l ve sülfit konsantrasyonu,5 mol/l olarak belirlenmiştir. Klasik tek değişkenli kalibrasyon için bu çalışma koşullarında sırasıyla Co 2+, Ni 2+ ve Cu 2+,1-1, µg/ml,,1-2,8 µg/ml ve,1-1,1 µg/ml aralığında alınmıştır. Çok değişkenli kalibrasyonda tayin için PLS-1 metodu kobalt, nikel ve bakır karışımlarının kararlılığı için değerlendirilmiştir. Bu amaç için 31 adet sentetik karışım seti hazırlanmıştır. Faktörlerin optimum sayısını belirlemek için çeşitli metotlar (Malinowski algoritması, crossvalidasyon metodu gibi) kullanılmış ve tahmini hatanın kareleri toplamı (PRESS) hesaplanmıştır. Yabancı iyonların etkisi çalışılmış ve Cd(II), La(III), ZN(II), Th(IV), Ba(II), Ca(II), Mg(II), W(IV), Ce(IV), Sb(III), Al(III), Se(VI), Te(IV), Cr(VI) ve Pt(IV) (tolere edilebilir sınır 1 µg/ml), Pd(II) ve Ag(I) (tolere edilebilir sınır 1 µg/ml) ve F -, Br -, Cl -, S 2 O 2-3, I -, CO 2-3, SO 2-4, SO 2-3 ve PO 3-4 (tolere edilebilir sınır 5 µg/ml) ve SCN - (1 µg/ml) gibi anyonların resazürin ve sülfit arasındaki reaksiyonda önemli derecede girişimlerinin olmadığı görülmüştür. Sırasıyla kobalt, nikel ve bakır için PRESS değerlerinin minumum olduğu faktör sayıları 15, 16 ve 15 ve geri kazanımlar % 98,1-12,6, % 97,9-12,2 ve % 96,6-18,3 olarak bulunmuştur. Gerçek değerlere karşı bulunanlar grafiğe geçirildiğinde R 2 değerleri sırasıyla kobalt, nikel ve bakır için,992,,9693 ve,9738 dir. Dinç (22) üç farklı kemometri tekniği (CLS, ILS ve PCR) ile farmasötik tabletlerdeki hidroklorotiyazid (HCT) ve benazepril hidroklorür ün (BA) spektral olarak tayini ile ilgili bir çalışma yapmıştır. 6

18 Bu üç kemometri teknikleri (klasik en küçük kareler (CLS), ters en küçük kareler (ILS) ve temel bileşen regresyonu (PCR) hidroklorotiyazid (HCT) ve benazepril hidroklorür (BA) içeren farmasötik tabletlerin spektrofotometrik analizlerine uygulanmıştır. Training set,1 M NaOH içerisinde -22 µg/ml HCT ve -36 µg/ml BA içeren farklı bileşimlerdeki karışımlara karşılık gelen çözeltilerden oluşmaktadır. Kemometrik kalibrasyonlar için hazırlanan training set ve onun nm dalga boyu aralığındaki ölçülen spektrumlardaki 24 noktadan elde edilen absorbans veri matrisi oluşturulmuştur. Elde edilen kemometrik kalibrasyonlar numunelerdeki HCT ve BA nın tahmininde kullanılmıştır. CLS, ILS ve PCR kalibrasyonlar training set ve absorbanslar arasındaki lineer ilişkiden hesaplanmıştır. Bu tekniklerin validasyonu iki ilacında sentetik karışımlarının analizi ile gerçekleştirilmiştir. HCT ve BA yı içeren farmasötik tabletlere ve sentetik karışımlara uygulanan kemometri tekniklerinden elde edilen sonuçlar birbirleriyle karşılaştırılmıştır. Tahmini artık hata kareler toplamı, n PRESS= ( ) 2 C i= 1 eklenen C bulunan Sentetik karışımlar için CLS, ILS ve PCR için sırasıyla ortalama geri kazanımlar ve bağıl standart sapmalar BA için; % 99,5 ve 1,8; % 99,6 ve 1,98; % 1,4 ve 1,91, HCT için; % 99,7 ve 1,24; % 99,5 ve 1,62; % 1,5 ve 1,57 bulunmuştur. Dinç and Baleanu (22) kemometrik metotlar ile tabletlerdeki silazepril ve hidroklorotiyazidin spektrofotometrik kantitatif tayini ile ilgili bir çalışma yapmışlardır. Bu çalışmada tabletlerdeki silazepril (CA) ve hidroklorotiyazidin (HCT) birlikte spektrofotometrik tayinine dört kemometrik metot uygulanmıştır. Klasik en küçük kareler (CLS), ters en küçük kareler (ILS), temel bileşen regresyonu (PCR) ve kısmi en küçük kareler (PLS) metotları ile tabletlerdeki iki ilacın çakışan spektrumlarına herhangi bir ön grafik iyileştirmesi yapılmasına gerek yoktur. Dört kemometrik kalibrasyon için,1 M HCl ve metanolde (1:1) iki ilacı da içeren rasgele karışımlardan oluşan bir konsantrasyon seti hazırlanmıştır. UV-GB spektrumundaki absorbans verileri 7

19 15 dalga boyu için ( nm) kaydedilmiştir. Kemometrik kalibrasyonlar absorbans ve konsantrasyon veri matrisinden hesaplanmıştır. Geliştirilen kalibrasyonlar iki ilacı da içeren sentetik karışımlar için test edilmiştir ve Maple V yazılımı kullanılarak kemometrik kalibrasyonlar yapılmıştır. Metotların sonuçları HPLC metodunun yanı sıra birbirleriyle de karşılaştırılmıştır ve iyi bir uyum elde edilmiştir. Bu kemometrik yöntemleri kullanarak sentetik karışımlardaki CA ve HCT için sırasıyla CLS, ILS, PCR ve PLS yöntemleriyle hesaplanan yüzde geri kazanımlar; % 99,5 - % 99,8, % 99,5 - % 99,8, % 1,4 % 1,, % 98,9 % 99,9 ve bağıl standart sapmalar (RSD); % 1,98 % 1,2, % 1,86 %,99, % 2,1 % 1,6 ve % 1,55 - % 1,47 dir. Ghasemi et al. (23) PLS metodu ile bir metal kromik indikatör olarak zincon kullanarak Cu 2+, Ni 2+, Co 2+ ve Zn 2+ nin birlikte tayini ile ilgili bir çalışma yapmışlardır. Metot ph= 8, te bakır, nikel, kobalt ve çinkonun 2-karboksi-2 -hidroksi-5 sülfoformazil benzen (zincon) ile kompleks oluşumuna dayanır. Duyarlılık ve seçicilik üzerine ph nın etkisi 3,-1, aralığında çalışılmış ve ph ın bir fonksiyonu olarak net analit sinyaline göre optimum ph= 8, seçilmiştir. Yabancı iyonların etkisi çalışılmış ve tolere edilebileceği sınırlar verilmiştir. Zincon konsantrasyonunun etkisi araştırılmış ve konsantrasyonu 1,6.1-4 M (reaktifin aşırısı ilave edilmiştir) seçilmiştir. Her bir katyonun lineer dinamik aralığını bulmak için bir bileşenli kalibrasyon yapılmıştır.,1 M zincon çözeltisi için 25 ml tampon çözeltisine uygun miktarda zincon ilave edilmiş ve hacmi destile su ile 1 ml ye tamamlanmıştır. ph= 8, de 5, ml zincon çözeltisi içine 1 ppm lik bakır çözeltisinden farklı hacimlerde ilave edilmiş ve destile su ile hacmi 1 ml ye tamamlanmıştır. 3 dakika sonra 6 nm de absorbansı okunmuştur. Aynı işlemler nikel, kobalt, bakır ve çinko içinde yapılmış ve çözeltilerin absorbansı 665, 656 ve 63 nm de okunmuştur. İki standart çözelti seti hazırlanmıştır. Kalibrasyon seti 35 standart çözelti içerir. Kalibrasyon karışımlarının bileşimi (4,4) kafes tasarımına göre seçilmiştir. Model değerlendirmesi için de 7 test karışımı kullanılır. Her bir katyon çözeltisinin konsantrasyonu lineer dinamik aralıktadır. Her bir çözeltiyi hazırlamak için 5, ml zincon çözeltisi içine (ph= 8,) 1 ml lik balonjojede her bir katyon çözeltisinden (2 ppm) farklı hacimlerde eklenip 3 dakika sonra 8

20 absorbansları kaydedilmiştir. Faktörlerin optimum sayısını belirlemek için croosvalidasyon metodu kulanılmıştır. Absorpsiyon spektrumu nm arasında kaydedilmiştir. Kalibrasyon çözelti setinde sırasıyla Cu 2+, Ni 2+, Co 2+ ve Zn 2+ için konsantrasyon aralığı -2,6 ppm, -4,6 ppm, -3, ppm ve -4,92 ppm dir. Sırasıyla Cu 2+, Ni 2+, Co 2+ ve Zn 2+ için ortalama farkların karekökü (RMSD) ve korelasyon katsayıları,181,,488,,39,,463 ve,9428,,9849,,968,,9918 bulunmuştur. Hejazi et al. (24) PLS kullanarak katı faz ekstraksiyonu ile eser miktardaki Co 2+, Ni 2+ ve Cu 2+ nin birlikte spektrofotometrik tayini ile ilgili bir çalışma yapmışlardır. Bu metallerin 1-(2-piridilazo)-2-naftol (PAN) ile kompleksleri kullanılmıştır. 4-7 nm arası dalga boyları kullanılmış ve PLS için 21 adet kalibrasyon çözeltileri sırasıyla Co 2+, Ni 2+ ve Cu 2+ için 5,9-41,25 ng/ml,,3-29,35 ng/ml ve,64-41,3 ng/ml aralığında hazırlanmıştır. Optimum ph= 5,5 için asetik asit/sodyum asetat tamponu kullanılmıştır. Bileşenlerin sayısını seçmek için cross-validasyon metodu kullanılmıştır. Tahmini hataların karelerinin karekökü (RMSEPs),48-1,37 ng/ml arasındadır. Önerilen metot musluk suyu ve kuyu suyu numunelerinde Co 2+, Ni 2+ ve Cu 2+ nin birlikte tayininde başarıyla uygulanmıştır. Musluk suyunda Co 2+, Ni 2+ ve Cu 2+ için geri kazanımlar sırasıyla % 95,4 ± 1,5, % 14,9 ± 2, ve % 13,8 ± 1,9, kuyu suyunda % 16,1 ± 2,1, % 91,4 ± 1,8 ve % 18,9 ± 1,5 bulunmuştur. Ni et al. (25) çok değişkenli kalibrasyon ve yapay sinir ağları ile yiyeceklerdeki maltol, etil maltol, vanilya ve etil vanilyanın birlikte spektrofotometrik tayini ile ilgili bir çalışma yapmışlardır. Maltol (MAL), etil maltol (EMA), vanilin (VAN) ve etil vanilin (EVA) gıda katkı maddeleridir ve UV spektrumlarıyla tanınabilirler. Fakat bunların pikleri ciddi derecede 9

21 üst üste çakışırlar ve bunları bir ön ayırma yapmadan karışımlardan tek tek miktar tayinleri zordur. Bu çalışmada üst üste çakışan pikleri çözmek ve bu bileşenleri birarada tayin etmek için kemometrik yaklaşımlar uygulanmıştır. Bu dört bileşenin analizi bu bileşenleri içeren bir kalibrasyon seti karışımlarından elde edilen 2-35 nm dalga boyu aralığındaki absorpsiyon spektrumunu içeren bir ortogonal veri seti oluşturarak kolaylaştırılır. Bu veri setiyle CLS, PCR, PLS ve ANN gibi yedi farklı kemometrik model yapılmış sonra bu kemometrik modeller bu dört bileşenin sentetik çözeltilerinden oluşturulan bir validasyon veri seti kullanılarak test edilmiştir. Bu kemometrik modellerin analitik performansı geri kazanımlar ve bağıl tahmini hatalar (RPE) tarafından karakterize edilmiştir. Önerilen metot ticari gıda numunelerine başarıyla uygulanmıştır. Diğer kemometrik metotlara göre en iyi sonuçlar ANN ile elde edilmiştir. CLS ve DCLS sonuçları daha zayıfken, PLS, PCR, DPLS ve DPCR da iyi sonuçlar vermiştir. Bu dört bileşen tek tek alındığında 1,-2, mg/l konsantrasyon aralığında doğrusallık göstermiştir ve MAL, EMA, VAN ve EVA için sırasıyla tayin limiti (LOD),39 mg/l,,56 mg/l,,49 mg/l ve,38 mg/l dir. Rezaei et al. (25) HPLC ile karşılaştırarak PLS ile serumda karbamazepin ve fenitoinin birlikte spektrofotometrik tayini ile ilgili bir çalışma yapmışlardır. Öncelikle CBZ ve PHT nin standart ikili karışımları spektral olarak PLS-1 kalibrasyon tekniği sonra serumdaki CBZ ve PHT nin miktar tayinleri spektral olarak PLS-1 kalibrasyon tekniği ile gerçekleştirilmiştir. PRESS kullanarak bilinmeyen değişkenlerin optimum sayısını belirlemek için cross-validasyon işlemi uygulanmıştır. İki set standart çözelti hazırlanmıştır. Kalibrasyon seti 12 standart karışımdan, validasyon seti 6 standart çözeltiden oluşmaktadır. Kalibrasyon setinin bileşimi ortagonal sıra tasarımı ile validasyon setinin bileşimi rasgele seçilmiştir. Kalibrasyon ve validasyon seti için ilaçların konsantrasyonu lineer aralıkta (CBZ için,4-3, µg/ml ve PHT için,65-5, µg/ml) verilmiştir. Her bir çözelti hazırlanırken standart çözeltiden gerekli 1

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ BAZI GEÇİŞ METALLERİNİN BİRLİKTE SPEKTROFOTOMETRİK TAYİNİNDE ÇOK BİLEŞENLİ KALİBRASYON TEKNİKLERİNİN UYGULANMASI Ceren TALYAK BAĞDU KİMYA

Detaylı

6.4. Çözünürlük üzerine kompleks oluşumunun etkisi ------------ 6.5. Çözünürlük üzerine hidrolizin etkisi ---------------------------- 6.6.

6.4. Çözünürlük üzerine kompleks oluşumunun etkisi ------------ 6.5. Çözünürlük üzerine hidrolizin etkisi ---------------------------- 6.6. iii İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ ------------------------------------------------------------------- 2. TANIMLAR ------------------------------------------------------------ 2.1. Atom-gram -------------------------------------------------------

Detaylı

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ Analiz Çeşitleri ve Temel Kavramlar Yrd. Doç. Dr. Gökçe MEREY Analiz Nitel (Kalitatif) Analiz: Bir örnekte hangi bileşen ve/veya bileşenlerin (atom, iyon, molekül) olduğunun tayinine

Detaylı

Analitik Kimya. (Metalurji ve Malzeme Mühendisliği)

Analitik Kimya. (Metalurji ve Malzeme Mühendisliği) Analitik Kimya (Metalurji ve Malzeme Mühendisliği) 1. Analitik Kimya Maddenin bileşenlerinin belirlenmesi (teşhisi), bileşenlerinin ayrılması veya bileşenlerinin bağıl miktarlarının tayiniyle ilgilenir.

Detaylı

5.111 Ders Özeti #23 23.1

5.111 Ders Özeti #23 23.1 5.111 Ders Özeti #23 23.1 Asit/Baz Dengeleri (Devam) Konu: Titrasyon Cuma günü ders notlarından Asidik tampon etkisi: Zayıf asit, HA, protonlarını ortamdaki kuvvetli bazın OH iyonlarına aktarır. Zayıf

Detaylı

KROM (Cr +6 ) ANALİZ YÖNTEMİ VALİDAYON RAPORU VE BELİRSİZLİK HESAPLARI

KROM (Cr +6 ) ANALİZ YÖNTEMİ VALİDAYON RAPORU VE BELİRSİZLİK HESAPLARI Doküman No: R.LAB.5.4.04 Rev.No/Tarih : 00/ Yayın Tarihi: 08.07.2011 Sayfa: 1 / 1 KROM (Cr +6 ) ANALİZ YÖNTEMİ VALİDAYON RAPORU BELİRSİZLİK HESAPLARI Doküman No: R.LAB.5.4.04 Rev.No/Tarih : 00/ Yayın Tarihi:

Detaylı

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar ALKALİNİTE Bir suyun alkalinitesi, o suyun asitleri nötralize edebilme kapasitesi olarak tanımlanır. Doğal suların alkalinitesi, zayıf asitlerin tuzlarından ileri gelir. Bunların başında yer alan bikarbonatlar,

Detaylı

1. BÖLÜM : ANALİTİK KİMYANIN TEMEL KAVRAMLARI

1. BÖLÜM : ANALİTİK KİMYANIN TEMEL KAVRAMLARI ANALİTİK KİMYA DERS NOTLARI Yrd.Doç.Dr.. Hüseyin ÇELİKKAN 1. BÖLÜM : ANALİTİK KİMYANIN TEMEL KAVRAMLARI Analitik kimya, bilimin her alanında faydalanılan, maddenin özellikleri hakkında bilgi veren yöntemlerin

Detaylı

HPLC (Yüksek Basınçlı Sıvı Kromotografisi)

HPLC (Yüksek Basınçlı Sıvı Kromotografisi) HPLC (Yüksek Basınçlı Sıvı Kromotografisi) HPLC yöntemi bir sıvıda çözünmüş bileşenlerin, bir kolon içerisinde bulunan genellikle katı bir destek üzerindeki sabit faz ile değişik etkileşimlere girmesi,

Detaylı

TGK-GIDA MADDELERĐ ĐLE TEMASTA BULUNAN SERAMĐK MALZEMELER TEBLĐĞĐ (Tebliğ No 2001/ 38 ) (Yayımlandığı R.G. 04.12.2001 / 24603 )

TGK-GIDA MADDELERĐ ĐLE TEMASTA BULUNAN SERAMĐK MALZEMELER TEBLĐĞĐ (Tebliğ No 2001/ 38 ) (Yayımlandığı R.G. 04.12.2001 / 24603 ) TGK-GIDA MADDELERĐ ĐLE TEMASTA BULUNAN SERAMĐK MALZEMELER TEBLĐĞĐ (Tebliğ No 2001/ 38 ) (Yayımlandığı R.G. 04.12.2001 / 24603 ) Değişiklik : Yayımlandığı R.Gazete: 15.06.2007-26553 Amaç Madde 1- Bu Tebliğin

Detaylı

KROMATOGRAFİ. Bir parça kağıt şeridin aşağı hizasından 1 cm kadar yukarısına bir damla siyah mürekkep damlatınız.

KROMATOGRAFİ. Bir parça kağıt şeridin aşağı hizasından 1 cm kadar yukarısına bir damla siyah mürekkep damlatınız. KROMATOGRAFİ Kromatografi, bir karışımda bulunan maddelerin, biri sabit diğeri hareketli faz olmak üzere birbirleriyle karışmayan iki fazlı bir sistemde ayrılması ve saflaştırılması yöntemidir. KROMATOGRAFİ

Detaylı

VEKTÖR UZAYLARI 1.GİRİŞ

VEKTÖR UZAYLARI 1.GİRİŞ 1.GİRİŞ Bu bölüm lineer cebirin temelindeki cebirsel yapıya, sonlu boyutlu vektör uzayına giriş yapmaktadır. Bir vektör uzayının tanımı, elemanları skalar olarak adlandırılan herhangi bir cisim içerir.

Detaylı

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi/ Journal of The Institute of Natural & Applied Sciences 17 (1):6-12, 2012

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi/ Journal of The Institute of Natural & Applied Sciences 17 (1):6-12, 2012 Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi/ Journal of The Institute of Natural & Applied Sciences 17 (1):6-12, 2012 Araştırma Makalesi/Research Article BaCl 2 -Ba(H 2 PO 2 ) 2 -H 2 O Üçlü

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ KİMYA ANABİLİM DALI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ KİMYA ANABİLİM DALI İlaç Tasarımında Yeni Yazılımların Geliştirilmesi: Elektron Konformasyonel-Genetik Algoritma Metodu ile Triaminotriazin Bileşiklerinde Farmakofor Belirlenmesi ve Nicel Biyoaktivite Hesabı; ERCİYES ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

METAL ANALİZ YÖNTEMİ (ALEVLİ ATOMİK ABSORPSİYON SPEKTROMETRE CİHAZI İLE )

METAL ANALİZ YÖNTEMİ (ALEVLİ ATOMİK ABSORPSİYON SPEKTROMETRE CİHAZI İLE ) METAL ANALİZ YÖNTEMİ (ALEVLİ ATOMİK ABSORPSİYON SPEKTROMETRE CİHAZI İLE ) YÖNTEM YÖNTEMĐN ESASI VE PRENSĐBĐ Atomik absorpsiyon spektrometresi cihazında numune alevin içerisine püskürtülür ve atomize edilir.

Detaylı

SU NUMUNELERİNİN LABORATUVARA KABUL MİKTARLARI, SAKLAMA KOŞULLARI VE SÜRELERİ

SU NUMUNELERİNİN LABORATUVARA KABUL MİKTARLARI, SAKLAMA KOŞULLARI VE SÜRELERİ Alkalinite Alüminyum (Al) Amonyum (NH 4 + ) Anyonlar (Br, F, Cl, NO 2, NO 3, SO 4, PO 4 ) PE veya BC 200 100 Tercihen arazide yapılmalıdır. sırasındaki indirgenme ve oksitlenme reaksiyonları numunede değişikliğe

Detaylı

1.ULUSAL LABORATUVAR AKREDĠTASYONU VE GÜVENLĠĞĠ SEMPOZYUMU VE SERGĠSĠ 16-18 Mayıs 2013 KALĠBRASYON (5N+1K) İbrahim AKDAĞ

1.ULUSAL LABORATUVAR AKREDĠTASYONU VE GÜVENLĠĞĠ SEMPOZYUMU VE SERGĠSĠ 16-18 Mayıs 2013 KALĠBRASYON (5N+1K) İbrahim AKDAĞ 1.ULUSAL LABORATUVAR AKREDĠTASYONU VE GÜVENLĠĞĠ SEMPOZYUMU VE SERGĠSĠ 16-18 Mayıs 2013 KALĠBRASYON (5N+1K) İbrahim AKDAĞ E-Posta: ibrahim@uzmanakreditasyon.com Web: http: // www.uzmanakreditasyon.com Konusunda

Detaylı

TEBLİĞ. b) 84/500/EEC sayılı Gıda ile Temas Eden Seramik Malzemeler Hakkında Konsey Direktifine paralel olarak,

TEBLİĞ. b) 84/500/EEC sayılı Gıda ile Temas Eden Seramik Malzemeler Hakkında Konsey Direktifine paralel olarak, 19 Nisan 2012 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 28269 Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından: TEBLİĞ TÜRK GIDA KODEKSĠ GIDA ĠLE TEMAS EDEN SERAMĠK MALZEMELER TEBLĠĞĠ (TEBLĠĞ NO: 2012/30) Amaç MADDE 1 (1)

Detaylı

Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları

Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları 1. Çözelti Hazırlama ve ph S.1.1. Bir atıksu arıtma tesisinde ph ayarlamak için çözeltinin her bir litresine 1 ml 0.05N lik H 2 SO ilavesi yapılması gerekmektedir.

Detaylı

MAK 210 SAYISAL ANALİZ

MAK 210 SAYISAL ANALİZ MAK 210 SAYISAL ANALİZ BÖLÜM 6- İSTATİSTİK VE REGRESYON ANALİZİ Doç. Dr. Ali Rıza YILDIZ 1 İSTATİSTİK VE REGRESYON ANALİZİ Bütün noktalardan geçen bir denklem bulmak yerine noktaları temsil eden, yani

Detaylı

ASFALTİT VE ASFALTİT KÜLLERİNDE MOLİBDEN, NİKEL, VANADYUM VE TİTAN ELEMENTLERİNİN X IŞINLARI FLORESANS SPEKTROSKOPİSİ İLE TAYİNLERİ

ASFALTİT VE ASFALTİT KÜLLERİNDE MOLİBDEN, NİKEL, VANADYUM VE TİTAN ELEMENTLERİNİN X IŞINLARI FLORESANS SPEKTROSKOPİSİ İLE TAYİNLERİ ASFALTİT VE ASFALTİT KÜLLERİNDE MOLİBDEN, NİKEL, VANADYUM VE TİTAN ELEMENTLERİNİN X IŞINLARI FLORESANS SPEKTROSKOPİSİ İLE TAYİNLERİ Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü, Ankara ÖZET. Güneydoğu Anadolu asfaltitleri

Detaylı

Sodyum Hipoklorit Çözeltilerinde Aktif Klor Derişimini Etkileyen Faktörler ve Biyosidal Analizlerindeki Önemi

Sodyum Hipoklorit Çözeltilerinde Aktif Klor Derişimini Etkileyen Faktörler ve Biyosidal Analizlerindeki Önemi Sodyum Hipoklorit Çözeltilerinde Aktif Klor Derişimini Etkileyen Faktörler ve Biyosidal Analizlerindeki Önemi Umut ŞAHAR Ege Üniversitesi EgeMikal Çevre Sağlığı Birimi 19.03.2014 Ulusal Biyosidal Kongresi

Detaylı

ANALĐZ ĐÇĐN GEREKLĐ EKĐPMANLAR. Mikro pipet (1000 µl) Ependorf tüpü (1.5 ml) Cam tüp (16X100 mm)

ANALĐZ ĐÇĐN GEREKLĐ EKĐPMANLAR. Mikro pipet (1000 µl) Ependorf tüpü (1.5 ml) Cam tüp (16X100 mm) 1 GĐRĐŞ Toplam lipid tayininde sülfo-fosfo-vanillin reaksiyonu takip edilmekte olup hızlı güvenilir ve kolay bir yöntem olduğu için tercih edilmiştir. Serum içerisindeki toplam lipid miktarının kantitatif

Detaylı

ALEV FOTOMETRESİ İLE SODYUM VE POTASYUM ANALİZİ. Alev fotometresinde kullanılan düzeneğin şematik gösterimi şekil 1 deki gibidir.

ALEV FOTOMETRESİ İLE SODYUM VE POTASYUM ANALİZİ. Alev fotometresinde kullanılan düzeneğin şematik gösterimi şekil 1 deki gibidir. ALEV FOTOMETRESİ İLE SODYUM VE POTASYUM ANALİZİ ALEV FOTOMETRESİ Alev fotometresinde kullanılan düzeneğin şematik gösterimi şekil 1 deki gibidir. Slit Slit Ayna Numune Filtre Dedektör Alev Galvanometre

Detaylı

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen ix xiii xv xvii xix xxi 1. Çevre Kimyasına Giriş 3 1.1. Çevre Kimyasına Genel Bakış ve Önemi

Detaylı

ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ

ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ YÖNTEM YÖNTEMİN ESASI VE PRENSİBİ Fenolik maddeler uçucu özellik göstermeyen safsızlıklardan distilasyon işlemiyle ayrılır ve ph 7.9 ± 0.1 de potasyum ferriksiyanür

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Deney Laboratuvarı Adresi : Adnan Menderes Mah. Aydın Blv. No:43 09010 AYDIN / TÜRKİYE Tel : 0 256 211 24 04 Faks : 0 256 211 22 04 E-Posta : megagidalab@gmail.com

Detaylı

MESS Entegre Geri Kazanım ve Enerji San. ve Tic. A.Ş.

MESS Entegre Geri Kazanım ve Enerji San. ve Tic. A.Ş. Sayfa : 1 / 12 1 ATIKLAR İÇİN NUMUNE SAKLAMA KOŞULLARI Parametre Numune Özelliği Numune Türü ICP ile Metal Tayinleri suları vb.), diğer her türlü sıvılar) Mikrodalgada (sıvı) yakılmış Minimum Numune Miktarı

Detaylı

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ UV-Görünür Bölge Moleküler Absorpsiyon Spektroskopisi Yrd. Doç.Dr. Gökçe MEREY GENEL BİLGİ Çözelti içindeki madde miktarını çözeltiden geçen veya çözeltinin tuttuğu ışık miktarından

Detaylı

x 1,x 2,,x n ler bilinmeyenler olmak üzere, doğrusal denklemlerin oluşturduğu;

x 1,x 2,,x n ler bilinmeyenler olmak üzere, doğrusal denklemlerin oluşturduğu; 4. BÖLÜM DOĞRUSAL DENKLEM SİSTEMLERİ Doğrusal Denklem Sistemi x,x,,x n ler bilinmeyenler olmak üzere, doğrusal denklemlerin oluşturduğu; a x + a x + L + a x = b n n a x + a x + L + a x = b n n a x + a

Detaylı

DENEY 6. CH 3 COO - + Na + + H 2 O ve

DENEY 6. CH 3 COO - + Na + + H 2 O ve DENEY 6 İLETKENLİK TİTRASYONU İLE KUVVETLİ VE ZAYIF ASİTLERİN ANALİZİ Deneyin Yapılışı: Deney için sırasıyla,5 N HCl;,1 N Asetik asit ve ikisinin de bilinmeyen miktarlarda bulunduğu karışımı,1 N NaOH ile

Detaylı

Gıda Analizlerinde Toksik Madde Tayini LC-GC Aplikasyonu Tanım:

Gıda Analizlerinde Toksik Madde Tayini LC-GC Aplikasyonu Tanım: Gıda Analizlerinde Toksik Madde Tayini LC-GC Aplikasyonu Tanım: İşlem görmüş gıda matrislerinde LC-MS/MS ve GC-MS ile Yüksek dozda toksik madde kalıntısı teşhis ve miktarlandırma analizleri için geliştirilmiş

Detaylı

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 9. Hafta (11.04.

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 9. Hafta (11.04. Laboratuvar Tekniği Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 9. Hafta (11.04.2014) 1 9. Haftanın Ders İçeriği Beer-Lambert Kanunu Spektrofotometre 2 Beer-Lambert

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun

BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun bir reaktif kullanarak oksitli bakır cevherindeki bakırı

Detaylı

5.111 Ders Özeti #22 22.1. (suda) + OH. (suda)

5.111 Ders Özeti #22 22.1. (suda) + OH. (suda) 5.111 Ders Özeti #22 22.1 Asit/Baz Dengeleri Devamı (Bölümler 10 ve 11) Konular: Zayıf baz içeren dengeler, tuz çözeltilerinin ph sı ve tamponlar Çarşamba nın ders notlarından 2. Suda Baz NH 3 H 2 OH Bazın

Detaylı

Kemometri Çok Değişkenli Kalibrasyon Yöntemleri

Kemometri Çok Değişkenli Kalibrasyon Yöntemleri Hacettepe Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi Dergisi Cilt 27 / Sayı 1 / Ocak 2007 / ss. 61-92 Kemometri Çok Değişkenli Kalibrasyon Yöntemleri Received : 21.05.2007 Revised : 22.06.2007 Accepted : 08.07.2007

Detaylı

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi (HPLC) Yrd. Doç. Dr. Gökçe MEREY SIVI KROMATOGRAFİSİ Hareketli fazın sıvı olduğu bu kromatografi türünde sabit faz bir dolgu maddesi üzerine

Detaylı

18.034 İleri Diferansiyel Denklemler

18.034 İleri Diferansiyel Denklemler MIT AçıkDersSistemi http://ocw.mit.edu 18.034 İleri Diferansiyel Denklemler 2009 Bahar Bu bilgilere atıfta bulunmak veya kullanım koşulları hakkında bilgi için http://ocw.mit.edu/terms web sitesini ziyaret

Detaylı

AKREDİTE ANALİZ LİSTESİ SU VE ATIK SU

AKREDİTE ANALİZ LİSTESİ SU VE ATIK SU AKREDİTE ANALİZ LİSTESİ SU VE ATIK SU Fiziksel ve Kimyasal Analizler - ph Değeri Elektrometrik AWWA 4500-H + B 21 st ed. 2005-103-105 o C de Toplam Katı Madde AWWA 2540-B 21 st ed. 2005 - İletkenlik AWWA

Detaylı

Örnek. Aşağıdaki veri setlerindeki X ve Y veri çiftlerini kullanarak herbir durumda X=1,5 için Y nin hangi değerleri alacağını hesaplayınız.

Örnek. Aşağıdaki veri setlerindeki X ve Y veri çiftlerini kullanarak herbir durumda X=1,5 için Y nin hangi değerleri alacağını hesaplayınız. Örnek Aşağıdaki veri setlerindeki X ve Y veri çiftlerini kullanarak herbir durumda X=1,5 için Y nin hangi değerleri alacağını hesaplayınız. i. ii. X 1 2 3 4 1 2 3 4 Y 2 3 4 5 4 3 2 1 Örnek Aşağıdaki veri

Detaylı

ÇOKLU DENGELER -1. Prof.Dr.Mustafa DEMİR ÇOKLU DENGE PROBLEMİ ÇÖZÜMÜNDE SİSTEMATİK YAKLAŞIM M.DEMİR 08-ÇOKLU DENGELER-1 1

ÇOKLU DENGELER -1. Prof.Dr.Mustafa DEMİR ÇOKLU DENGE PROBLEMİ ÇÖZÜMÜNDE SİSTEMATİK YAKLAŞIM M.DEMİR 08-ÇOKLU DENGELER-1 1 ÇOKLU DENGELER -1 ÇOKLU DENGE PROBLEMİ ÇÖZÜMÜNDE SİSTEMATİK YAKLAŞIM Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 08-ÇOKLU DENGELER-1 1 Kimyasal tepkimelerin bir çoğu, ortamda birden fazla tür olduğu ve bu türler arasında

Detaylı

Mühendislikte Sayısal Çözüm Yöntemleri NÜMERİK ANALİZ. Prof. Dr. İbrahim UZUN

Mühendislikte Sayısal Çözüm Yöntemleri NÜMERİK ANALİZ. Prof. Dr. İbrahim UZUN Mühendislikte Sayısal Çözüm Yöntemleri NÜMERİK ANALİZ Prof. Dr. İbrahim UZUN Yayın No : 2415 İşletme-Ekonomi Dizisi : 147 5. Baskı Eylül 2012 - İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-438 - 9 Copyright Bu kitabın

Detaylı

Spektroskopi. Madde ile ışın arasındaki etkileşmeyi inceleyen bilim dalıdır.

Spektroskopi. Madde ile ışın arasındaki etkileşmeyi inceleyen bilim dalıdır. Spektroskopi Madde ile ışın arasındaki etkileşmeyi inceleyen bilim dalıdır. Bu yöntemde bir örnekteki atom, molekül veya iyonların, bir enerji düzeyinden diğerine geçişleri sırasında absorplanan veya yayılan

Detaylı

SPEKTROSKOPİ. Spektroskopi ile İlgili Terimler

SPEKTROSKOPİ. Spektroskopi ile İlgili Terimler SPEKTROSKOPİ Spektroskopi ile İlgili Terimler Bir örnekteki atom, molekül veya iyonlardaki elektronların bir enerji düzeyinden diğerine geçişleri sırasında absorplanan veya yayılan elektromanyetik ışımanın,

Detaylı

-1- Biüret Yöntemi. ANALĐZ ĐÇĐN GEREKLĐ EKĐPMANLAR Mikro pipet (1000 µl) Makro küvet (3 ml) 1 Vorteks Analitik terazi Spektrofotometre (540 nm)

-1- Biüret Yöntemi. ANALĐZ ĐÇĐN GEREKLĐ EKĐPMANLAR Mikro pipet (1000 µl) Makro küvet (3 ml) 1 Vorteks Analitik terazi Spektrofotometre (540 nm) 1 GĐRĐŞ Protein tayin kiti takip edilerek hazırlanmıştır. Protein tayin kiti kullanılarak örneklerde hızlı, güvenilir ve kolay bir şekilde protein miktarı saptanabilmektedir. Protein tayin kitinde gerçekleştirilen

Detaylı

ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN TAYİNİ

ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN TAYİNİ ÇEVRE KİMYASI LABORATUVARI ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN TAYİNİ 1. GENEL BİLGİLER Doğal sular ve atıksulardaki çözünmüş oksijen (ÇO) seviyeleri su ortamındaki fiziksel, kimyasal ve biyokimyasal aktivitelere bağımlıdır.

Detaylı

Normal derişimler için: PE- HD, PTFE Nitrik asit (ρ 1,42 g/ml) ile ph 1-2 olacak şekilde asitlendirilmelidir. Düşük derişimler için: PFA, FEP

Normal derişimler için: PE- HD, PTFE Nitrik asit (ρ 1,42 g/ml) ile ph 1-2 olacak şekilde asitlendirilmelidir. Düşük derişimler için: PFA, FEP Ek-1 Nnumunelerin Muhafazası İçin Uygun Olan Teknikler Yapılacak Tayin Kabın Tipi Muhafaza Tekniği En uzun Muhafaza Süresi Yüksek derişimde çözünmüş gaz içeren numuneler için, alındıkları yerde analiz

Detaylı

1. KİMYASAL ANALİZLER

1. KİMYASAL ANALİZLER 1. KİMYASAL ANALİZLER HPLC VE LC-MS/MS CİHAZLARI İLE YAPILAN ANALİZLER SORBAT TAYİNİ BENZOAT TAYİNİ KAFEİN TAYİNİ HMF TAYİNİ SUDAN TÜREVLERİ TAYİNİ VANİLİN TAYİNİ GLUKOZ, FRUKTOZ VE SUKROZ TAYİNİ SAPONİN

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

SAÜ. Fen Bil. Der. 18. Cilt, 1. Sayı, s. 71-79, 2014 SAU J. Sci. Vol 18, No 1, p. 71-79, 2014

SAÜ. Fen Bil. Der. 18. Cilt, 1. Sayı, s. 71-79, 2014 SAU J. Sci. Vol 18, No 1, p. 71-79, 2014 SAÜ. Fen Bil. Der. 18. Cilt, 1. Sayı, s. 71-79, 2014 SAU J. Sci. Vol 18, No 1, p. 71-79, 2014 Çeşitli ligandları kullanarak Fe 3+, Al 3+ ve Cu 2+ nin bir arada edilen verilerin en küçük kareler kalibrasyon

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METOTLAR II DOĞRUSAL ISI İLETİMİ DENEYİ 1.Deneyin Adı: Doğrusal ısı iletimi deneyi..

Detaylı

Pikolinik Asidin TriOktilAmin (TOA) ile Reaktif Ekstraksiyonu

Pikolinik Asidin TriOktilAmin (TOA) ile Reaktif Ekstraksiyonu Pikolinik Asidin TriOktilAmin (TOA) ile Reaktif Ekstraksiyonu Amaç Fatih Tuyun 1, Hasan Uslu 1*, Selahattin Gökmen 1, Yavuz Yorulmaz 1 1 Beykent Üniversitesi, Mühendislik-Mimarlık Fakültesi, Kimya Mühendisliği

Detaylı

UYGULAMALI KROMATOGRAFİK VE SPEKTROSKOPİK CİHAZLAR EĞİTİMİ BAHAR OKULU

UYGULAMALI KROMATOGRAFİK VE SPEKTROSKOPİK CİHAZLAR EĞİTİMİ BAHAR OKULU UYGULAMALI KROMATOGRAFİK VE SPEKTROSKOPİK CİHAZLAR EĞİTİMİ BAHAR OKULU EĞİTİM PROGRAMI GC-GC/MS EĞİTİMİ 2 Eylül 20 () EĞİTMEN: DOÇ.DR. ÖMÜR ÇELİKBIÇAK EĞİTMEN2: SHIMADZU Firma Eğitmeni (9.00-0.00) (0.00-2.00)

Detaylı

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM 4.1. Giriş Bir önceki bölümde, hareket denklemi F = ma nın, maddesel noktanın yer değiştirmesine göre integrasyonu ile elde edilen iş ve enerji denklemlerini

Detaylı

Spektroskopi ve Spektrofotometri. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve University EBN Medical School Department of Biochemistry

Spektroskopi ve Spektrofotometri. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve University EBN Medical School Department of Biochemistry Spektroskopi ve Spektrofotometri Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve University EBN Medical School Department of Biochemistry Spektroskopi Nedir? Maddeyle ışığın (elektromagneek radyasyon) etkileşimini

Detaylı

ETİL ASETAT-ETANOL AZEOTROP KARIŞIMININ DAMITILDIĞI BİR EKSTRAKTİF DOLGULU DAMITMA KOLONUNUN SICAKLIK KONTROLÜ

ETİL ASETAT-ETANOL AZEOTROP KARIŞIMININ DAMITILDIĞI BİR EKSTRAKTİF DOLGULU DAMITMA KOLONUNUN SICAKLIK KONTROLÜ ETİL ASETAT-ETANOL AZEOTROP KARIŞIMININ DAMITILDIĞI BİR EKSTRAKTİF DOLGULU DAMITMA KOLONUNUN SICAKLIK KONTROLÜ Levent Taştimur a, Abdulwahab Giwa b, Süleyman Karacan b,* a Ankara Patent Bürosu Limited

Detaylı

Faz ( denge) diyagramları

Faz ( denge) diyagramları Faz ( denge) diyagramları İki elementin birbirleriyle karıştırılması sonucunda, toplam iç enerji mimimum olacak şekilde yeni atom düzenleri meydana gelir. Fazlar, İç enerjinin minimum olmasını sağlayacak

Detaylı

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ. Anten Parametrelerinin Temelleri. Samet YALÇIN

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ. Anten Parametrelerinin Temelleri. Samet YALÇIN AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ Anten Parametrelerinin Temelleri Samet YALÇIN Anten Parametrelerinin Temelleri GİRİŞ: Bir antenin parametrelerini tanımlayabilmek için anten parametreleri gereklidir. Anten performansından

Detaylı

4. GRUP KATYONLARI (TOPRAK ALKALİLERİ GRUBU)

4. GRUP KATYONLARI (TOPRAK ALKALİLERİ GRUBU) 4. GRUP KATYONLARI (TOPRAK ALKALİLERİ GRUBU) Ba +2, Ca +2, Sr +2 Bu grup katyonlarının bir grup altında toplanmalarına neden olan ortak özellikleri, amonyak (NH 4 OH) amonyum klorür (NH 4 Cl) tamponu ile

Detaylı

ÜÇ BİLEŞENLİ REAKSİYON SİSTEMLERİ İÇEREN REAKTİF DİSTİLASYON KOLONU VE REAKTÖR/DİSTİLASYON KOLONU PROSESLERİNİN NİCELİKSEL KARŞILAŞTIRMASI

ÜÇ BİLEŞENLİ REAKSİYON SİSTEMLERİ İÇEREN REAKTİF DİSTİLASYON KOLONU VE REAKTÖR/DİSTİLASYON KOLONU PROSESLERİNİN NİCELİKSEL KARŞILAŞTIRMASI ÜÇ BİLEŞENLİ REAKSİYON SİSTEMLERİ İÇEREN REAKTİF DİSTİLASYON KOLONU VE REAKTÖR/DİSTİLASYON KOLONU PROSESLERİNİN NİCELİKSEL KARŞILAŞTIRMASI Denizhan YILMAZ, Saliha YILMAZ, Eda HOŞGÖR, Devrim B. KAYMAK *

Detaylı

AKARSULARDA KİRLENME KONTROLÜ İÇİN BİR DİNAMİK BENZETİM YAZILIMI

AKARSULARDA KİRLENME KONTROLÜ İÇİN BİR DİNAMİK BENZETİM YAZILIMI AKARSULARDA KİRLENME KONTROLÜ İÇİN BİR DİNAMİK BENZETİM YAZILIMI *Mehmet YÜCEER, **Erdal KARADURMUŞ, *Rıdvan BERBER *Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü Tandoğan - 06100

Detaylı

Piromellitik Asitle Lehimde Kurşun Tayini

Piromellitik Asitle Lehimde Kurşun Tayini G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt 21, Sayı 3 (2001) 101-108 Piromellitik Asitle Lehimde Kurşun Tayini Determination of Lead in Solder by The Use of Pyromellitic Acid Mustafa TAŞTEKİN * Esin CANEL

Detaylı

Yeni Nesil Optik ve Elektronik Malzemeler: Tasarım Sentez ve Uygulamalar

Yeni Nesil Optik ve Elektronik Malzemeler: Tasarım Sentez ve Uygulamalar Yeni esil Optik ve Elektronik Malzemeler: Tasarım Sentez ve Uygulamalar Dr FATİH ALGI falgi@comu.edu.tr Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Organik Malzeme Laboratuvarı (LOM) 25.01-02.02.2014 1 Sensör

Detaylı

TAMPONLAR-pH ve pk HESAPLAMALARI

TAMPONLAR-pH ve pk HESAPLAMALARI Genel tanımlamalar TAMPONLAR-pH ve pk HESAPLAMALARI YRD. DOÇ.DR SEDAT MOTOR Tamponlarla ilgili açıklamalara geçmeden önce asit, baz, ph ve pk kavramlarını hatırlayalım. Suda çözündügü zaman (H + ) iyonu

Detaylı

PİYASADA BULUNAN BAZI BİTKİSEL ÇAYLARDA KAFEİN TAYİNİ

PİYASADA BULUNAN BAZI BİTKİSEL ÇAYLARDA KAFEİN TAYİNİ TÜBİTAK-BİDEB KİMYA BİLİM DANIŞMANLIĞI ÇALIŞTAYI 29.08.2007-09.09.2007 PİYASADA BULUNAN BAZI BİTKİSEL ÇAYLARDA KAFEİN TAYİNİ Füsun DÖNMEZ Gülyay YILMAZER Proje Danışmanı Prof. Dr. Mustafa SOYLAK İÇİNDEKİLER

Detaylı

Hediye Özgen YALÇIN Kimyasal Faktörler Birim Sorumlusu Kimya Yüksek Mühendisi Şubat,2015

Hediye Özgen YALÇIN Kimyasal Faktörler Birim Sorumlusu Kimya Yüksek Mühendisi Şubat,2015 İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ENSTİTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜ ASTM D 4490 Practice for Measuring the Concentration of Toxic Gases or Vapors Using Detector Tubes-Renk Karşılaştırma

Detaylı

İ Ç İ NDEKİ LER. Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1. Fiziksel Kimya ile İlgili Temel Kavramlar 52.

İ Ç İ NDEKİ LER. Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1. Fiziksel Kimya ile İlgili Temel Kavramlar 52. İ Ç İ NDEKİ LER Ön Söz xiii K I S I M 1 Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1 BÖLÜM 1 Giriş 3 1.1 Su 4 1.2 Atık Sular ve Su Kirliliği Kontrolü 5 1.3 Endüstriyel ve Tehlikeli Atıklar

Detaylı

Çözünürlük kuralları

Çözünürlük kuralları Çözünürlük kuralları Bütün amonyum, bileşikleri suda çok çözünürler. Alkali metal (Grup IA) bileşikleri suda çok çözünürler. Klorür (Cl ), bromür (Br ) ve iyodür (I ) bileşikleri suda çok çözünürler, ancak

Detaylı

A- LABORATUAR MALZEMELERİ

A- LABORATUAR MALZEMELERİ 1- Cam Aktarma ve Ölçüm Kapları: DENEY 1 A- LABORATUAR MALZEMELERİ 2- Porselen Malzemeler 3- Metal Malzemeler B- KARIŞIMLAR - BİLEŞİKLER Nitel Gözlemler, Faz Ayırımları, Isısal Bozunma AMAÇ: Karışım ve

Detaylı

GIDA BİYOTEKNOLOJİSİ UYGULAMA DERSİ NO:5 Enzim Analizleri

GIDA BİYOTEKNOLOJİSİ UYGULAMA DERSİ NO:5 Enzim Analizleri 1. Enzimler GIDA BİYOTEKNOLOJİSİ UYGULAMA DERSİ NO:5 Enzim Analizleri Enzimler, hücreler ve organizmalardaki reaksiyonları katalizleyen ve kontrol eden protein yapısındaki bileşiklerdir. Reaksiyon hızını

Detaylı

HİDROJEOLOJİ. Su Kimyasının Önemi

HİDROJEOLOJİ. Su Kimyasının Önemi HİDROJEOLOJİ 9.Hafta Su Kimyası Prof.Dr.N.Nur ÖZYURT nozyurt@hacettepe.edu.tr Su Kimyasının Önemi Yüzey ve yeraltısuları farklı oranlarda çözünmüş ve askıda maddeler içerirler. Suyun kimyasal bileşimi

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Deney Laboratuvarı Adresi : Gebze Organize Sanayi Bölgesi İhsan Dede Caddesi No:105/B Gebze 41480 KOCAELİ / TÜRKİYE Tel : 0 262 751 04 51 Faks : 0 262 751 38 34

Detaylı

MADEN TETKİK ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HİDROJEOKİMYA LABORATUVA- RINDA BAZI ANALİTİK YÖNTEMLERİN İSTATİSTİKSEL DEĞERLENDİRİLMESİ

MADEN TETKİK ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HİDROJEOKİMYA LABORATUVA- RINDA BAZI ANALİTİK YÖNTEMLERİN İSTATİSTİKSEL DEĞERLENDİRİLMESİ MADEN TETKİK ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HİDROJEOKİMYA LABORATUVA- RINDA BAZI ANALİTİK YÖNTEMLERİN İSTATİSTİKSEL DEĞERLENDİRİLMESİ A Gülay ATAMAN*; Süheyla TUNCER*: Ersin ŞEN*; Muzaffer SÖNMEZ*; Vedat ÖZTÜRK*

Detaylı

Yıldız Teknik Üniversitesi Çağdaş, Öncü, Yenilikçi

Yıldız Teknik Üniversitesi Çağdaş, Öncü, Yenilikçi Aktif Örnekleme Sistemleri Havanın fiziksel veya kimyasal toplama ortamına çekilebilmesi için elektrik enerjisine ihtiyaç duyulur. Örnekler uygun aktif örnekleme cihazı ile toplandıktan sonra laboratuarda

Detaylı

STOKİYOMETRİ: SABİT ORANLAR YASASI

STOKİYOMETRİ: SABİT ORANLAR YASASI STOKİYOMETRİ: SABİT ORANLAR YASASI AMAÇ Bu deneyin amacı sabit oranlar yasasını kanıtlamak ve öğrencilere tartma analizlerinde ve hata hesaplamalarında deneyim kazandırmaktır. TEORİ Stokiyometri, bir bileşiğin

Detaylı

Şekil 7.1 Bir tankta sıvı birikimi

Şekil 7.1 Bir tankta sıvı birikimi 6 7. DİFERENSİYEL DENKLEMLERİN SAYISAL ÇÖZÜMLERİ Diferensiyel denklemlerin sayısal integrasyonunda kullanılabilecek bir çok yöntem vardır. Tecrübeler dördüncü mertebe (Runge-Kutta) yönteminin hemen hemen

Detaylı

TOPRAKTA PH TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-400.2014.

TOPRAKTA PH TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-400.2014. TOPRAKTA PH TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-400.2014.02 Koordinatör: Dr. Fatma AKÇADAĞ 24 Aralık 2014 Gebze/KOCAELİ

Detaylı

ANALİTİK ÖLÇÜM YÖNTEMLERİNİN LABORATUVARA KURULMASI İLE İLGİLİ HESAPLAMALAR. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005

ANALİTİK ÖLÇÜM YÖNTEMLERİNİN LABORATUVARA KURULMASI İLE İLGİLİ HESAPLAMALAR. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005 ANALİTİK ÖLÇÜM YÖNTEMLERİNİN LABORATUVARA KURULMASI İLE İLGİLİ HESAPLAMALAR Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005 1 Yöntem Seçiminde Göz Önünde Bulundurulacak Özellikler 1 *Yönteme ilişkin

Detaylı

7. BÖLÜM İÇ ÇARPIM UZAYLARI İÇ ÇARPIM UZAYLARI İÇ ÇARPIM UZAYLARI İÇ ÇARPIM UZAYLARI .= 1 1 + + Genel: Vektörler bölümünde vektörel iç çarpım;

7. BÖLÜM İÇ ÇARPIM UZAYLARI İÇ ÇARPIM UZAYLARI İÇ ÇARPIM UZAYLARI İÇ ÇARPIM UZAYLARI .= 1 1 + + Genel: Vektörler bölümünde vektörel iç çarpım; İÇ ÇARPIM UZAYLARI 7. BÖLÜM İÇ ÇARPIM UZAYLARI Genel: Vektörler bölümünde vektörel iç çarpım;.= 1 1 + + Açıklanmış ve bu konu uzunluk ve uzaklık kavramlarını açıklamak için kullanılmıştır. Bu bölümde öklit

Detaylı

Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları

Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları 1. Çözelti Hazırlama ve ph S.1.1. Bir atıksu arıtma tesisinde ph ayarlamak için çözeltinin her bir litresine 1 ml 0.05N lik H 2 SO ilavesi yapılması gerekmektedir.

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

HPLC. Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi

HPLC. Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi HPLC Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi HPLC Nedir? HPLC nin Kısımları: Hareketli Faz Rezervuarı Pompa Sistemi Numune enjeksiyon Sistemi Kolon Dedektör HPLC Çeşitleri HPLC Uygulamaları HPLC Yüksek

Detaylı

GIDA ve TARIM KİMYASI LABORATUVARI TEST VE ANALİZLERİ - 2015

GIDA ve TARIM KİMYASI LABORATUVARI TEST VE ANALİZLERİ - 2015 BİTKİSEL VE HAYVANSAL YAĞ ANALİZLERİ GT 1 KIRILMA İNDİSİ TS 4960 EN ISO 6320 50 GT 2 ÖZGÜL AĞIRLIK (YOĞUNLUK) TS 4959 40 GT 3 İYOT SAYISI (Katı ve Sıvı Yağlarda) EN ISO 3961 60 GT 4 İYOT SAYISI (Ekstre

Detaylı

BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ

BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ 1.1. Giriş Kinematik, daha öncede vurgulandığı üzere, harekete sebep olan veya hareketin bir sonucu olarak ortaya çıkan kuvvetleri dikkate almadan cisimlerin hareketini

Detaylı

TAMPON ÇÖZELTİLER. Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 09-TAMPON ÇÖZELTİLER 1

TAMPON ÇÖZELTİLER. Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 09-TAMPON ÇÖZELTİLER 1 TAMPON ÇÖZELTİLER Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 09-TAMPON ÇÖZELTİLER 1 Tampon çözeltiler Kimyada belli ph larda çözelti hazırlamak ve bunu uzun süre kullanmak çok önemlidir. Ancak bu çözeltilerin saklanması

Detaylı

KALSİYUM, MAGNEZYUM VE SERTLİK TAYİNİ

KALSİYUM, MAGNEZYUM VE SERTLİK TAYİNİ KALSİYUM, MAGNEZYUM VE SERTLİK TAYİNİ Bir suyun sertliği içindeki başlıca çözünmüş kalsiyum veya magnezyum tuzlarından ileri gelip, suyun sabunu çökeltme kapasitesidir. Sabun, suda özellikle her zaman

Detaylı

KROMOTOGRAFİK YÖNTEMLER

KROMOTOGRAFİK YÖNTEMLER KROMOTOGRAFİK YÖNTEMLER A. METODUN ÖZETİ Kromatografi, bir karışımda bulunan maddelerin, biri sabit diğeri hareketli faz olmak üzere birbirleriyle karışmayan iki fazlı bir sistemde ayrılması ve saflaştırılması

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Bölüm 2 CEBİR 43

İÇİNDEKİLER. Bölüm 2 CEBİR 43 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 SAYILAR 13 1.1 Doğal Sayılar 15 1.1.1. Tek ve Çift Sayılar 15 1.1.2. Asal Sayılar 15 1.1.3 Doğal Sayıların Özellikleri 15 1.1.4 Doğal Sayılarda Özel Toplamlar 16 1.1.5. Faktöriyel

Detaylı

KONU: MOLEKÜLER BİYOLOJİDE TEMEL TEKNİKLER; Çözeltiler ve Tamponlar

KONU: MOLEKÜLER BİYOLOJİDE TEMEL TEKNİKLER; Çözeltiler ve Tamponlar KONU: MOLEKÜLER BİYOLOJİDE TEMEL TEKNİKLER; Çözeltiler ve Tamponlar AMAÇ: - Moleküler Biyoloji laboratuvarında kullanılan çözeltileri ve hazırlanışlarını öğrenmek. - Biyolojik tamponların kullanım amaçlarını,

Detaylı

ÇİMENTO BASMA DAYANIMI TAHMİNİ İÇİN YAPAY SİNİR AĞI MODELİ

ÇİMENTO BASMA DAYANIMI TAHMİNİ İÇİN YAPAY SİNİR AĞI MODELİ ÇİMENTO BASMA DAYANIMI TAHMİNİ İÇİN YAPAY SİNİR AĞI MODELİ Ezgi Özkara a, Hatice Yanıkoğlu a, Mehmet Yüceer a, * a* İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü, Malatya, 44280 myuceer@inonu.edu.tr

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... III

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... III İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... III İÇİNDEKİLER... V 1. LABORATUVARDA KULLANILAN MALZEME VE ALETLER... 1 1.1. Tüpler... 1 1.2. Beher... 1 1.3. Erlenmeyer... 2 1.4. Balonlar... 2 1.5. Mezur... 3 1.6. Pipetler...

Detaylı

Yaş Doğrulama Metotları

Yaş Doğrulama Metotları Yaş Doğrulama Metotları Yrd. Doç. Dr. Aysun GÜMÜŞ Ondokuzmayıs Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Samsun Birçok kemikleşmiş yapı günlük ve yıllık periyodik birikimler oluşturmak suretiyle

Detaylı

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ)

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ) T.C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3

Detaylı

Ultraviyole (morötesi) / Visible (Görünür Bölge) Moleküler Absorpsiyon spektroskopisi

Ultraviyole (morötesi) / Visible (Görünür Bölge) Moleküler Absorpsiyon spektroskopisi Ultraviyole (morötesi) / Visible (Görünür Bölge) Moleküler Absorpsiyon spektroskopisi Çalışma ilkesi: Moleküler absorpsiyon spektroskopisi 160-780 nm dalga boyları arasındaki ışığın b ışın yoluna sahip

Detaylı

10 KOİ: Her uygulama için en uygun ölçüm aralığı

10 KOİ: Her uygulama için en uygun ölçüm aralığı UYGULAMA RAPORU LABORATUVAR ANALİZİ FOTOMETRİ KOİ KÜVET TESTİ 10 KOİ: Her uygulama için en uygun ölçüm aralığı KOİ, atıksudaki organik kirleticilerin oksitlenebilirliği ve biyolojik ayrışabilirliği ile

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ ICP-OES KULLANILARAK BİTKİLERDEKİ MAKRO VE MİKRO ELEMENTLERİN BİRLİKTE TAYİNİNDE ÇOK DEĞİŞKENLİ KALİBRASYON TEKNİKLERİNİN UYGULANMASI Özlem

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/11) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/11) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/11) Adresi : Tüpraş İzmir Rafinerisi Atatürk Mah. İnönü Bulvarı No:52 - Aliağa 35800 İZMİR / TÜRKİYE Tel : 0 232 498 52 50 Faks : 0 232 498 50 00 E-Posta : senay.testereci@tupras.com.tr

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Deney Laboratuvarı Adresi : İstanbul Yolu, Gersan Sanayi Sitesi 2306.Sokak No :26 Ergazi/Yenimahalle 06370 ANKARA / TÜRKİYE Tel : 0 312 255 24 64 Faks : 0 312 255

Detaylı

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot Adı Metot Numarası ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot Adı Metot Numarası ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523 Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/8 ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523 SU, ATIK SU 1,2 İletkenlik Elektrot Metodu TS 9748 EN 27888 Sıcaklık Laboratuvar ve Saha Metodu SM

Detaylı

TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER

TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER Tanımlayıcı İstatistikler ve Grafikle Gösterim Grafik ve bir ölçüde tablolar değişkenlerin görsel bir özetini verirler. İdeal olarak burada değişkenlerin merkezi (ortalama) değerlerinin

Detaylı