CIVATALAR ve SOMUNLAR

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "CIVATALAR ve SOMUNLAR"

Transkript

1 009 Kasım CIVATALAR ve SOMUNLAR ÖZET Ön germeli cıvata bağlantıları 08-ö M. Güven KUTAY 08a_civata_ozet_09_01.oc

2 İ Ç İ N D E K İ L E R 1 Cıvata ne ir? Cıvatanın kaba tanımı Via ne ir? Helis açısı "ϕ" Helis yönü Çok kullanılan via çeşitleri Metrik via Metrik via, normal Metrik via, ince Whitworth-Viası Cıvata ve viaa terimler En çok kullanılan bir kaç cıvata ve somun çeşiti Anahtar ve tornavialar. 9 Cıvataların fonksiyonları 1.1 Cıvatanın kullanılma fonksiyonları Bağlantı cıvataları.. 1. Cıvatanın kuvet altına fonksiyonu Birinci urum, montajaki hal 14.. İkinci urum, işletmeeki hal Cıvata malzemesinin garantili akma sınır kuvveti " 0, " Cıvata malzemesinin garantili akma mukavemet eğeri "R p0, " Cıvata gerilim kesit alanı "A GE ". 16 Montaja ön germe kuvveti " ÖNM " ve sıkma momenti "M SıM " 16.1 Montaja sıkma momenti "M Sı " Emniyet aralığı "ν A " Montaj veya işletmee cıvatanın elastik esneklik açısı "α" 18 5 Montaj veya işletmee plakaların elastik esneklik açısı "β" Eşeğer kaval silinir İşletmee ön germe kuvveti " ÖN " Oturma eğeri İşletme kuvveti Ek kuvvet " Ek " 7. laka kuvveti " " Ek kuvvetten oluşan boy eğişimi " f " İşletmee cıvatayı zorlayan toplam kuvvet " CTop " İşletmee genlik kuvveti "± g " Boyuna kuvvet etkisinen oluşan genlik gerilimi Genlik kuvveti g : Cıvata malzemesinin genlik mukavemet eğeri σ G Cıvata sıkma reüktörü Bağlantıa gevşeme önlemleri Viaa kuvvetler Kilitlenme, oto blokaj Yalnız gevşemeye karşı önlemler Cıvata veya somunun kaybına karşı önlem Cıvatanın hesaplanması ve seçimi Cıvatanın pratik seçimi 30 5 ormüller ve Tablolar Sembol ve tanimlamalar Makinaa bağlantı cıvataları Makinaa ön gerilmesiz bağlantı cıvataları Boyuna yüklenen ön gerilmesiz bağlantı cıvataları Yük altına sıkılan ön gerilmesiz boyuna yüklenen bağlantı cıvataları Makinaa ön gerilmeli bağlantı cıvataları Bağlantıa montaj eğerleri Bağlantı sıkıştırma momenti Montaja cıvataaki gerilimler Cıvata ve bağlantı parçalarına kuvvet ve esneklik orantıları 36 5 Cıvataa işletme eğerleri İşletmee viaaki sürtünme momenti ve torsiyon gerilimi Cıvataa evamlı mukavemet ve genlik eğerleri Cıvataa ek ve hafifletme kuvveti Cıvatayı etkileyen toplam kuvvet Cıvata ve sıkılan parçalarının oturması, sonurum alma eğeri f Ot Emniyetli maksimum cıvata kuvveti İşletmee gerilimler İşletmee yüzey basıncı Ön gerilmeli cıvata bağlantısı için örnek Konu ineksi. 69

3 3 1 Cıvata ne ir? Cıvatalar en çok kullanılan en önemli çözülebilir makina elemanlarıır. Cıvata silinirik bir çubuğa via çekilerek yapılır. Şekil 1 e makina branşına kullanılan tipik sağ helisli cıvata resmi görülmekteir. 1.1 Cıvatanın kaba tanımı A B C Şekil 1, Cıvata A Cıvata kafası B Cıvata şaftı C Vialı şaft kısmı D irma işareti E Kalite sembolü Somun 1. Via ne ir? Via helis şeklineki bir kamanın, yani bir ik üçgenin bir silinirin üzerine sarılmasıyla ele eilir (bak Şekil ). Stanartlaştırılmış vialara bütün ölçüler ve tanımlamalar stanartlar ile tam olarak belirlenmiştir. D E XY 8. Z 8 3 ϕ π. Şekil, Kamanın şafta sarılması Helisel eğrilere oluğu gibi buraaa via helisini üç ana faktör karakterize eer: Aım, hatve () : Vianın 360 önüşüne almış oluğu, önme ekseni yönüneki yol. Bölüm airesi çapı ( ): Via bir kanal şekline oluğunan buraa üç çap varır. Vianın eğerleri bölüm airesi çapı " " ile tanımlanır. Diğer çaplar başka maksatlarla kullanılır. akat hatve her üç çap içine aynı büyüklükteir. Helis açısı (ϕ): Helis açısının tanjant eğeri, hatvenin bölüm airesi çap çemberinin boyuna (π. ) bölünmesiyle bulunur.

4 Helis açısı "ϕ" n tan ϕ = ( 1 ) π tan ϕ = ( ) π ϕ Vianın helis açısı mm Vianın aımı, hatvesi n 1 Ağız sayısı.n = Toplam hatve mm Bölüm airesi çapı, ovalama çapı Ağız sayısı stanart vialara n = 1 ir. 1.. Helis yönü Vialar normal olarak sağ helisli viaır. Sağ helis vialı cıvataa somun saat ibresi yönüne önürülürlerse bağlantı sıkışır, aksi yöne çevrilirlerse gevşer. Özel urumlara kullanılan sol helisli vialar ise saat ibresi yönüne önürülürlerse bağlantı gevşer, aksi yöne ise sıkışır. Hareket yönü göreceliir (Şekil 3). Cıvata başı önürülüyorsa, somuna göre aksi yönür. Tek ağızlı via Çift ağızlı via. n Üç ağızlı via. n Sağ helis Şekil 3, Viaa ağız ve sağ-sol helis Sol helis Şekil 4, Sağ helis Ekseni ik tuttuğumuza helise tırmanmak için sağa oğru giiliyorsa, helis "sağ helis" iye alanırılır Şekil 5, Sol helis Ekseni ik tuttuğumuza helise tırmanmak için sola oğru giiliyorsa, helis "sol helis" iye alanırılır

5 Çok kullanılan via çeşitleri a) b) c) ) e) f) Şekil 6, Via çeşitleri a) Metrik via, b) Metrik ince via, c) Whitworth viası, ) Trapez via, e) Testere işli via, f) Yuvarlak işli via Metrik via Metrik via, normal Makina imalatına en çok kullanılan via tipiir ve. Uç açısı 60 ir. Dış via ucu kesilmiş ve iç via içi yuvarlatılmıştır. Böylece çentik etkisi azaltılmıştır. Bağlantı elemanı olarak kullanılan cıvataların via şekliir. Metrik via Şekil 7 ile gösterilmiştir. Somunun çap ölçüleri R İç via, Somun H H/ H/ H1 H/8 H/4 60 B 60 h3 R1 D D D1 Dış via, cıvata Şekil 7, Metrik via H/6 3 Cıvatanın çap ölçüleri Şekil 7 aki sembollerin tanımlaması,d mm Via anma çapı mm Aım,D mm Bölüm çapı = D =. 0, ,D 1 mm Diş ibi çapı 3 = 1,687 iç via çekme çapı D 1 = - H mm Diş yüksekliği H = cos 30, H = 0,86603 H 1 mm Dişin eğen yanak yüksekliği H 1 = 0,5417 h 3 mm Vianın baş yüksekliği h 3 = 0,61343 R 1,R mm Yuvarlaklık yarı çapı R 1 = (H/6) = 0,14434 R = (H/1)= 0, Metrik via, ince orm olarak normal ISO-Viasınan farkı yoktur. Yalnız aımı küçük oluğunan via erinliği olukca küçüktür. Via erinliğinin küçük olmasınan olayı çentik etkisi çok az olur. Dinamik yük altına çalışan bağlantılara kullanılır.

6 R R C ı v a t a l a r v e S o m u n l a r Whitworth-Viası Whitworth viası normal "Whitworth viası" ve "Whitworth boru viası" olarak iki ayrı çeşittir. Her ikisinin e iş biçimi aynıır. Ancak normal Whitworth viası aha 1971 e Türk Stanartlarına alınmışken, TS 6l/Nisan 1978 Stanartı Whitworth boru viasını stanart ışı bırakmıştır. Whitworth viası normal olarak yeni konstruksiyonlara artık kullanılmaması gereken bir via çeşiiir. akat yurumuza çok yaygın oluğunan (aşağı yukarı metrik viaya kıyasla %30) bilmekte faya varır. Normal Whitworth-Viası eğerleri Şekil 8 ile gösterilmiştir. Somun çap ölçüleri İç via, somun H H/ H1 R h3 H/6 D D D1 H/ H/6 3 Dış via, cıvata Şekil 8, Whitworth viası Cıvata çap ölçüleri Şekil 8 eki sembollerin tanımlaması,d inç Via anma çapı inç Hatve, Aım inç/n veya 5,4/n n inçteki (parmaktaki) iş sayısı H inç Diş yüksekliği H = (1/tan7,5 ) H = 0,9605 H 1, h 3 inç Vianın baş yüksekliği H 1 = h 3 = H / 3 = 0,64033 R inç Yuvarlaklık yarı çapı R = 0,13733,D inç Bölüm çapı = D = H 1 = 0, ,D 1 inç Diş ibi çapı ve 3 = H 1 = 1,807 iç via çekme çapı D 1 = - 1,807 Şekil 9, Çeşitli cıvatalar

7 Cıvata ve viaa terimler t t A B u g C u u s D A r C c k G A k H Gmax G D 1 k Ş L Ş G L L Sı 3 b m D β β Y e 3 Şekil 10, Cıvata ve viaa terimler A Cıvata kafası H Şaft eğimi B Cıvata şaftı k Kafa kalınlığı, kafa yüksekliği b Via boyu k k Köşe kırma c Kafa ökçesi L Cıvatanın anma boyu C Diş yanağı L SI arçaların veya cıvatanın sıkılan boyu Anma çapı iş üstü çapı L Ş Şaft boyu Bölüm airesi çapı, ovalama çapı m Somun kalınlığı 3 Diş ibi çapı Hatve, aım A Cıvata kafa yuvası çapı s Anahtar ağızı açıklığı D Kafa veya somun altı ış çapı t Cıvata kafa yuvası erinliği İ Kafa veya somun altı iç çapı r C Kafa altı köşe yarı çapı G Geçiş eliği çapı, elik çapı u g Vianın şafta geçiş boyu Ş Şaft çapı u u Vianın uç boyu e Köşe açıklığı β Uç açısı, profil açısı

8 En çok kullanılan bir kaç cıvata ve somun çeşiti a) Altıköşe şaftlı cıvatalar f) Altıköşe esnek cıvatalar b) İnbus şaftlı cıvatalar g) İnbus esnek cıvatalar c) Havşa başlı yılız yarıklı cıvatalar h) Havşa başlı inbus cıvatalar ) Havşa başlı yarıklı cıvatalar i) Mercek başlı yarıklı cıvatalar e) Saplamalar j) Altıköşe somunlar Şekil 11, En çok kullanılan cıvatalar ve somun

9 Anahtar ve tornavialar Cıvata bağlantılarının sıkma ve çözme işlemleri anahtar veya tornavialarla yapılır. Anahtarlar ya normal el anahtarları veya moment ayarlı tork anahtarları iye ikiye ayrılırlar. Anahtarlar ve tornavialar baş veya uçlarına göre alanırırlar. Cıvata ve sıkma aletleri Şekil 1 ile gösterilmiştir. Düz tornavia Yılız tornavia İnbus anahtar Çatal anantar Lokma anahtar Yılız anahtar Şekil 1, Anahtar ve tornavialar Şekil 13, Çeşitli somunlar

10 10 Tablo 1, iyasaa bulunan ve Türkiyee imal eilen stanart cıvatalar arçanın No Tanımı DIN/ISO TSE resmi iyasaa bulunan stanart büyüklükler 1. Altıköşe cıvata Yarım paso DIN 931 EN ISO 4014 EN ISO 4753 TS 101/4 M5, 6, 7, 8, 10, 1, 14, 16, 18, 0. Altıköşe cıvata İnce iş, Yarım paso DIN 960 EN ISO 8765 EN ISO 4753 M8, 10, 1, 14, 16, 18, 0 3. Altıköşe cıvata Tam paso DIN 933 EN ISO 4753 TS 101/ M5, 6, 8, 10, 1, 14, 16, 18, 0 4. Altıköşe cıvata Tam paso EN ISO 4017 EN ISO 4753 M5, 6, 8, 10, 1, 14, 16, 18, 0 5. Altıköşe cıvata İnce iş, Tam paso DIN 961 EN ISO 8676 EN ISO 8765 EN ISO 4753 M8, 10, 1, 14, 16, 18, 0 6. Altıköşe cıvata Yarım paso, Normal iş UNC ASME B18..1 ¼ ; 5/16 ; 3/8 ; 7/16 ; ½ ; 9/16 ; 5/8 ; 3/4 7. Altıköşe cıvata Yarım paso, İnce iş UNC ASME B18..1 ¼ ; 5/16 ; 3/8 ; 7/16 ; ½ ; 9/16 ; 5/8 ; 3/4 8. Inbus cıvata Yarım paso DIN 91 EN ISO 476 M5, 6, 8, 10, 1, 14, 16, 0 9. İnce kafa inbus cıvata Yarım paso DIN 7984 M5, 6, 8, 10, Havşa başlı inbus cıvata, Yarım paso DIN 7991 EN ISO 1064 M5, 6, 8, 10, Bombe başlı inbus cıvata ISO 7380 M5, 6, 8, 10, 1 1. lanşlı altıköşe cıvata DIN 691 DIN 1665 ISO 416 EN 166 M5, 6, 8, 10, 1, 14, Alıştırma cıvataları DIN 7968

11 11 Tablo, iyasaa bulunan ve Türkiyee imal eilen stanart somunlar arçanın No Tanımı DIN/ISO TSE resmi iyasaa bulunan stanart büyüklükler 14. XYZ 8 Altıköşe somun DIN 934 EN ISO 403 M4, 5, 6, 7, 8, 10, 1, 14, 16, 18, XYZ 8 Altıköşe somun İnce iş EN ISO 8673 M8, 10, 1, 14, 16, 18, XYZ 8 Altıköşe inç somun ASME B18.. ¼ ; 5/16 ; 3/8 ; 7/16 ; ½ ; 9/16 ; 5/8 ; 3/4 17. XYZ 8 Altıköşe ince somun DIN 439- M6, 8, 10, XYZ 8 Altıköşe kontra somun DIN 936 M8, 10, 1, 14, 16, 18, XYZ 8 Altıköşe ince somun EN ISO 4035 M6, 8, 10, 1, 14, XYZ 8 Altıköşe ince somun İnce iş EN ISO 8675 M8, 10, 1, 14, XYZ 8 lanşlı altıköşe somun DIN 693 ISO 4161 M6, 8, 10, 1. Sıkmalı altıköşe somun DIN 980V M8, 10, 1, 14, iberli altıköşe kalın somun / iberli altıköşe somun DIN 98 / DIN 985 M6, 8, 10, 1 / M6, 8, 10, 1, 14, 16, 18

12 1 Cıvataların fonksiyonları Cıvata ve somunlar kuvvet bağlantısı prensibiyle çalışırlar. Cıvatalar genele hemen hemen bozulmaan vee sakatlanmaan çözülebilen bağlantı elemanlarıır..1 Cıvatanın kullanılma fonksiyonları Cıvatalar şu fonksiyonları yapmaları için kullanılır; Bağlantı cıvataları; Makina yapımına ve Çelik konstruksiyona Hareket cıvataları Ölçü cıvataları Sıkıştırma ve germe cıvataları Ayarlama cıvataları Bu seminere yalnız makina yapımına kullanılan bağlantı cıvataları ele alınacaktır..1.1 Bağlantı cıvataları Bağlantı cıvataları ön gerilmeli ve ön gerilmesiz bağlantı cıvataları olarak iki kısıma toplanırlar. Ön gerilmeli bağlantı cıvatası Şekil 14 e şematik olarak gösterilmiştir. B, İŞ Cıvata 1 Temas 4 yüzeyi Sıkılan parçalar Somun 3 E 1.1 Via 1.3 Cıvata kafası 3. Somun 1. Cıvata şaftı E 1.1 Via 3. Somun 3.1 Cep Somun B, İŞ Şekil 14, Bağlantı cıvatası Şekil 14 ile gösterilen kuvvetlerin tarifi şöyleir: B İŞ E Cıvata ekseni oğrultusuna boyuna kuvvet Cıvata ekseni oğrultusuna işletme kuvveti Cıvata eksenine ik enine kuvvet, enine kuvvet

13 13. Cıvatanın kuvet altına fonksiyonu Ön gerilmeli cıvata bağlantısının prensip şeması Şekil 15 ile gösterilmiştir. 1 Şekil 15, Ön gerilmeli cıvata bağlantısı Ön gerilmeli cıvata bağlantısına; sıkıştırılan parçalar basıya çalışan helis yay, parçaları bağlayan cıvata somunun ise çekiye çalışan helis yay olarak üşünülür. Cıvata bağlantısının birinci öevi, kuvvet ve momenti bir parçaan öbür parçaya bozulmaan aktarmasıır. Cıvata bağlantısı bu öevi yaparken iki ayrı urum ortaya çıkar. Birinci urum: cıvatanın montaj ve montajan hemen sonraki haliir. Bu uruma cıvata bağlantısı yalnız iç kuvvetlerin etkisi altınaır. İkinci urum: cıvatanın işletmeeki hali. Cıvata bağlantısını iç kuvvetlerle beraber ış kuvvetlerine etkisi altınaır. Birinci uruma (montaja) etken olan eğerler şunlarır: Sıkıştırmaan oğan ön germe kuvveti, Ön germe kuvvetinin oğuruğu temas yüzeylerineki yüzey basınçları, Torsiyon momenti. İkinci uruma (işletmee) etken olan eğerler şunlarır: Cıvatayı ekseninen Eksenen boyuna zorlayan veya eksen ışınan Eksen ışı boyuna zorlayan işletme kuvveti, Cıvatayı enine zorlayan işletme kuvveti (cıvata eksenine ik kuvvet), Temas yüzeylerinin oturması sonucu ön germe kuvveti kaybı, Cıvatayı boyuna zorlayan işletme kuvvetinin cıvata ve plakalara ağılımı, Kuvvetlerin oğuruğu temas yüzeylerineki yüzey basınçları ve bağlantıyı zorlayan momentler, İşletmeeki boyuna veya enine ısı etkisi, Erozyon ve korezyon etkileri, v.s.

14 14..1 Birinci urum, montajaki hal Cıvata kafasının veya somunun önürülmesiyle cıvata montaja bir ön germe kuvveti ile yüklenir. Bu ön germe kuvveti etkisiyle cıvata çeki kuvvetiyle uzamaya, bağlantı parçalarıa çeki kuvvetine eşit basınç kuvveti etkisiyle sıkıştırılmaya maruz kalırlar. ÖN ÖN Cıvataa Uzama Cıvataa Uzama α f α Sıkışma Bağlantı parçalarına β f Sıkışma Bağlantı parçalarına ÖN f C ÖN f C f a) b) Şekil 16, Ön germe iyagramı Bu urumu Kuvvet-Yol iyagramı ile gösterirsek Şekil 16 a ortaya çıkar. Rötscher (Röçer) bu iyagramı alıp, parçaların sıkışma kuvvetinin oğrusunu X-eksenine (yol eksenine) göre simetrisini alıp, uç eğeri cıvatanın uç eğerine kayırıyor. Ve böylece meşhur Rötscher ön germe üçgeni oğuyor (Şekil 16 b). Bu fonksiyonun oğrularının tanjant eğerleri malzemelerinin yay esnekliğini verir. Bu iyagraman cıvata ve sıkıştırılan parçaların elastik boy eğişimi (f) görülür... İkinci urum, işletmeeki hal Cıvatayı sıkıştırıp başlantıyı yaptığımıza, cıvatayı çekiye, plakaları basıya (bak Şekil 17) zorlamış oluruz. İşletme kuvvetinin teorik olarak cıvata kafası ayanma yüzeyinen ve somun ayanma yüzeyinen etki gösteriğini bir an kabul eersek; işletme kuvveti İş cıvatayı aha çok İş çekiye, plakaları aha az basıya zorlayacaktır. Demekki ön gerilimli cıvata bağlantısına işletme kuvvetinin büyük kısmı cıvata tarafınan eğile plakalar tarafınan karşılanacaktır. İş Şekil 17, Ön gerilmeli cıvatanın işletmeeki hali Cıvata bağlantısının birinci urumunu (Şekil 18) ve işletmeeki zorlama (Şekil 19) görülür.

15 15 Şekil 19 nin analizini yaparsak, Şekil 18 nına analizini yapmış oluruz. Şöyleki; p0, %90 R p0, %10 R ÖN M 0, α (R veya Akma sınırı) p0, β ν A ÖNM = Sı f %90 R p0, %10 R p0, ÖN M ÖN 0, (R p0, veya Akma sınırı) f Ot ÖN A C B α β EK f ν A Sy İş C Top +g g f or fc f f C f Şekil 18, Montaja ön germe iyagramı Şekil 19, İşletmee ön germe iyagramı 1. 0, Cıvata malzemesinin garantili akma sınır kuvveti [N] R p0, Cıvata malzemesinin garantili akma mukavemet eğeri [N/mm ] A GE Cıvatanın gerilim kesit alanı [mm ]. ÖNM Montaja sıkma momenti ile ulaşılan ön germe veya SıM sıkma kuvveti [N] 3. ν A Emniyet aralığı [1] 4. α Montaj veya işletmee cıvatanın elastik esneklik açısı [ ] f C Montaj veya işletmee cıvatanın boy uzaması [mm] 5. β Montaj veya işletmee plakaların elastik esneklik açısı [ ] f Montaj veya işletmee plakaların boy kısalması [mm] 6. ÖN İşletmee ön germe kuvveti [N] Sı İşletmee geriye kalan sıkma kuvveti [N] ÖN İşletmee oturmaan oluşan ön germe kuvveti kaybı [N] f Ot İşletmee oturmaan oluşan boy eğişimi [mm] 7. İş İşletme kuvveti. Cıvatayı işletmee boyuna zorlayan kuvvet [N] Ek Ek kuvvet, işletme kuvvetinin cıvatayı zorlayan kısmı [N] laka kuvveti, işletme kuvvetinin plakalarca alınan kısmı [N] f Ek kuvvetten oluşan boy eğişimi [mm] 8. CTop İşletmee cıvatayı zorlayan toplam kuvvet [N] 9. ± g İşletmee genlik kuvveti [N] Buraa verilen eyimlerin açıklamasını teker teker yapalım.

16 16 1 Cıvata malzemesinin garantili akma sınır kuvveti " 0, " Cıvata malzemesinin garantili akma sınır kuvveti " 0, " formül ( 3 ) ile bulunur; 0, Rp0, AGE = ( 3 ) R p0, N/ mm Cıvata malzemesinin garantili akma mukavemet eğeri A GE mm Cıvatanın gerilim kesit alanı 1.1 Cıvata malzemesinin garantili akma mukavemet eğeri "R p0, " Cıvata malzemesinin kalite sayısınan malzemenin mukavemet eğerleri çıkarılır. Şekil 0 e gösterilen cıvatanın kalitesi 8.8 ir. Buraa birinci rakkamın 100 ile çarpımı Y cıvata malzemesinin garantili kopma "R m " mukavemet eğerini, ikinci rakkamın kenisinin on katı ile çarpımı cıvata malzemesinin garantili akma "R e veya R p0, " mukavemet eğerini verir. Şekil 0 örneği; X 8. Z 8 Şekil 0, Cıvata malzeme eğerleri R m = 8 x 100 = 800 N/mm R e veya R p0, = 8 x 80 = 640 N/mm 1. Cıvata gerilim kesit alanı "A GE " Gerilim kesiti A GE 3 GE Cıvatanın gerilim kesit alanı"a GE " Şekil 1 ile gösterilmiştir. π A = GE GE 4 + = 3 GE Hesaplara ahaa emin olmak için GE çapı yerine 3 çapı alınır ve gerilim kesit alanı"a GE " hesaplanır. Böylece; Şekil 1, Cıvatanın gerilim kesit alanı π A = 3 GE 4 bulunur. Bua A 3 alanıır. ( 4 ) Montaja ön germe kuvveti " ÖNM " ve sıkma momenti "M SıM " Montaja ön germe kuvveti " ÖNM " ve sıkma momenti "M SıM " eğerleri cıvata büyüklüğü ve kalitesine göre genel olarak Tablo 31 ile bulunur. Eğer verilen onelerle sıkma momenti Tablo 31 ile bulunamassa kaba olarak formül ( 5 ), ( 6 ) veya ( 7 ) ile hesaplanır. M Sı = (0, ,577 µ + µ r ( 5 ) ÖNM V K K M Sı 0, 0,17 ( 6 ) ÖNM ÖNM

17 17 ÖNM = ÖN90 = ,9 Rp0, AGE ( 0, ,155 µ ) V ( 7 ) ÖNM N Montaja ön germe kuvveti mm Aım, hatve µ V 1 Vianın sürtünme katsayısı µ K 1 Cıvata kafasının sürtünme katsayısı r K mm Cıvata kafasına moment etki yarı çapı mm Bölüm airesi çapı, rofil çapı mm Anma çapı, vianın ış çapı R p0, N/ mm cıvata malzemesinin garantili akma mukavemet eğeri A GE mm Cıvatanın gerilim kesit alanı 0 mm Gerilim çapı GE = ( + 3 )/.1 Montaja sıkma momenti "M Sı " ratikte en sık kullanılan sıkıştırma metotları şunlarır: Dönme açısı kontrollü sıkıştırma metou: Buraa istenilen hassasiyete ulaşılması olukça kolayır. Cıvata el veya anahtarla sıkılır. Tork anahtarı ile sıkıştırma metou: İstenilen toleranslar ile eğerleri ele etmek via ve cıvata kafası sürtünme katsayısına bağlıır. Eğer kabul eilen eğerler hakikatteki eğerlere uyuyorsa istenilen toleranslar ele eilir. Cıvata boyu ölçme ile sıkıştırma metou: İstenilen hassasiyet tam olarak ele eilir. akat bu çok pahalı ve olukça zor bir yolur. Bunun için özel hallere kullanılır. Cıvata boyunu ölçme EÖB-metou (Esneme Ölçme Bantları ) ile yapılır. Bu çok zor, karışık ve pahalı bir işlemir. Tablo 3, Sıkma momenti faktörü "α Sı " Sıkma metou Dönme açısı kontrollü veya cıvata boyu uzatma metou. Cıvata el veya anahtarla sıkılır. Tork anahtarı ile torsiyon moment kontrollü sıkma. Bütün cıvatalar ayarlı tork anahtarı ile sıkılır ve kontrol eilir, İmpulskontrollü arbeli anahtarla sıkma. Sıkılan cıvatalaran en az 10 aei veya uruma göre %10 u tork anahtarı ile kontrol eilir. Başta el anahtarı olmak üzere çeşitli aletlerle yapılır. Sıkma momenti ne sıkılırken verilir nee sonraan kontrol eilir. Ön germe kuvvetinin ağılması Montaja sıkma momenti Sıkma momenti faktörü α Sı R p0, yoktur 1,0 ±0% 0,9 M Sı 1,6 ±40% 0,85 M Sı,5 ±60% yoktur 4,0

18 18 Sıkma momenti faktörü α Sı şu orantıyı belirler: ÖNM max M α Sı max Sı = = ÖNM min MSı min M Sı max = M α ( 8 ) Sı min Görülüğü gibi cıvata bağlantılarını tam istenilen eğerlerle sıkmak ve buna bağlı istenilen ön germe kuvvetini tam ele etmek uygulamaa ve genel cıvata bağlantılarına imkansızır. Sıkıştırmaa çeşitli etkenleren ötürü sıkıştırma momenti algalı eğer göstermekteir. Sıkıştırma faktörü (α Sı ) maksimum sıkıştırma momentinin minimum sıkıştırma momentine olan oranı olarak kabul eilir. Bu eğer aima biren büyüktür. 3 Emniyet aralığı "ν A " Ön germe iyagramına, emniyet faktörü katsayı olarak gösterilmez. Emniyet aralığı olarak görülür. Emniyet eğeri sıfıran büyük olarak görülüğü müetçe bağlantı emniyetliir. ν A = 0, CTop > 0 ( 9 ) 0, N Cıvata malzemesinin garantili akma sınır kuvveti CTop N İşletmee cıvatayı zorlayan toplam kuvvet 4 Montaj veya işletmee cıvatanın elastik esneklik açısı "α" Montaj veya işletmee cıvatanın elastik esneklik açısını incelersek şu bağıntıları buluruz. Sı 1 tan α = = ÖNM = EK ( 10 ) δc fc f fc f C = = ÖNM EK δ ( 11 ) δ C mm/n Cıvatanın elastik esnekliği f C mm Cıvatanın montaja elastik uzaması ÖNM N Montaja ön germe kuvveti f mm Cıvatanın ek kuvvet etkisiyle uzaması EK N Ek kuvvet, işletme kuvvetinin cıvatayı zorlayan kısmı Cıvatanın elastik esnekliği "δ C " k. K δ C = i 1 δ i = i Li E A 1 C i L i mm Cıvataaki silinir elemanın boyu E C N/mm Cıvatanın elastiklik moülü A i mm Boyu verilen silinir elemanın kesit alanı L Sı k. So ( 1 ) Şekil, Cıvataaki silinir elemanlar LŞ L V

19 19 5 Montaj veya işletmee plakaların elastik esneklik açısı "β" Montaj veya işletmee plakaların elastik esneklik açısını incelersek şu bağıntıyı buluruz. 1 tan β = = ÖNM = ( 13 ) δ f f f f = = ÖNM δ ( 14 ) δ mm/n Sıkılan parçaların (plakaların) elastik esnekliği f C mm lakaların montaja elastik uzaması ÖNM N Montaja ön germe kuvveti f mm İşletme kuvvetinin etkisiyle plaka boyunun kısalması N laka kuvveti, işletme kuvvetinin plakalarca alınan kısmı Sıkılan parçaların elastik esnekliği "δ " L δ Sı = ( 15 ) E AEŞ L Sı mm Sıkılan parçaların boyu E N/mm Sıkılan parçaların elastiklik moülü A EŞ mm Sıkılan parçaların esnekliğine eşit eşeğer kaval silinirin kesit alanı 5.1 Eşeğer kaval silinir D EŞ Eşeğer Kaval silinir Ana parça Ek parça s= D k L Sı D G ϕ Sı L E ϕ B ÖN G ÖN p ϕ R E M So 1 L L Esneyen hacim Sıkışan hacim Kuvvet ağılım konisi m D M Vi Şekil 3, Cıvatanın gerilim kesit alanı Şekil 4, Cıvatanın gerilim kesit alanı Eşeğer kaval silinirin kesit alanı A EŞ Sıkıştırılan parça geniş bir alana sahipse, cıvatanın sıkılmasınan yalnız sıkıştırılan parçanın cıvata yakınınaki kısmı elastik olarak şekil eğiştirir. Buraa kuvvetler cıvata kafası ile somun arasına çift koni olarak etkiliir. Rötscher'e göre koni açısı ϕ R = 45, ve Birger 'e göre ϕ B = 30 ir. Sıkılan parçalar yalnız bu çift koninin etkisiyle elastik olarak şekil eğiştirirler. Böyle çift koninin etkisiyle esneklenen hacmin yaylanma rijitliği integrasyonla belirlenir. Bua pratikte pek kullanılmaz. ratikte stanartların öneriği basitleştirilmiş formüller kullanılır. Yapılan eneylere bu hacmin şekli fıçı ile koni arasına, paraboloi

20 0 olarak görülmekteir. Esneğen hacmin içineki elik çapı, geçiş eliği çapı G kaar kabul eilir. Hesaplara geçiş eliği etrafına oluşan bu esneğen hacmi basma yayı olarak kabul eip, aynı esneme özelliği olan, eşeğer hacime bir kaval silinir alınır. Eğer sıkılan parçalar çeşitli malzemeleren oluşmuş ise, sıkılan parçaların toplam elastik esnekliği, parçaların tek tek esnekliğinin toplamı kaarır ve şu şekile hesaplanır: LSı D G D Şekil 5, Eşeğer silinir δ = δ δn L1 L δ N 1 = δn = ( 16 ) E A E A 1 ES δ 1 mm/n 1. arçanın elastik esnekliği L 1 mm 1. arçanın sıkıştırılan boyu E 1 N/mm 1. arçanın Elastiklik moülü A EŞ mm Eşeğer kaval silinirin kesit alanı δ N mm/n N ninci parçanın elastik esnekliği L pn mm N ninci parçanın sıkıştırılan boyu E N N/mm N ninci parçanın Elastiklik moülü N ES Eşeğer kaval silinirin kesit alanı. Eğer ölçüler D D, ise: ( D ) π AEŞ = G ( 17 ) 4 D mm Cıvata kafasının ayanma yüzeyi ış çapı, baş altı ış çapı D mm Bağlanan parçaların esneklik paraboloiinin yayılabileceği en büyük ış çapı G mm Geçiş eliği çapı L Sı mm Sıkma boyu LSı D G Eş D Şekil 6, Eşeğer silinir LSı G D Şekil 7, Eşeğer silinir D Eş Eşeğer kaval silinirin kesit alanı. Eğer ölçüler D D D + tan ϕ. L Sı ise: x = π ( ) + ( D ) [ ( x + 1) 1] 3 L Sı D D π AEŞ = D G 4 8 D D ( 18 ) D mm Cıvata kafasının ayanma yüzeyi ış çapı D mm Esneklik paraboloiinin en büyük ış çapı G mm Geçiş eliği çapı L Sı mm Sıkma boyu Ölçü bağlantısı D D 1,5. BD için sıkıştırma boyu max. L SI / =10 olarak sınırlanır. Eşeğer kaval silinirin kesit alanı. LSı x = D 3 Eğer ölçüler D > D +L SI ise: ( + L ) A ES π ( ) + L [ ( x + 1) 1] π = D G D Sı ( 19 ) 4 8 D mm Cıvata kafasının ayanma yüzeyi ış çapı D mm Bağlanan parçaların esneklik paraboloiinin yayılabileceği en büyük ış çapı G mm Geçiş eliği çapı L Sı mm Sıkma boyu D Sı

21 1 Bu formüller şu şartlar ile geçerliir: Sıkılan parçalar rijit ve normal kalınlıkta olmalı. Yani, sıkılan parçalar bir sürü ince parçaan oluşmamalı. Sıkılan parçaların eğen yüzeyleri üz olmalı. Temas een parçaların yüzey esnemesi ikkate alınmamıştır. Esneme şu şartlara bağlıır: - temas yüzeylerinin hassaslığı, - temas yüzeylerinin sayısı, - temas yüzeylerinin yeri, - sıkılan parçaların mukavemeti. 6 İşletmee ön germe kuvveti " ÖN " İşletmee oturma kaybı sonucu geriye kalan ön germe kuvveti şu büyüklükteir: ÖN = ( 0 ) ÖNM ÖN N İşletmee ön germe kuvveti ÖNM N Montaja ön germe kuvveti Ot N Oturma kaybı kuvveti Ot = ÖN Montaja ön germe kuvveti genele Tablo 31 ile bulunur. Oturma kaybı kuvveti formül ( 1 ) ile hesaplanır: C Ot f Ot ÖN = Ot = ( 1 ) δ + δ f Ot mm Oturma eğeri δ C mm/n Cıvatanın elastik esnekliği δ mm/n lakaların elastik esnekliği 6.1 Oturma eğeri Oturma eğeri için Bauer & Schaurte Karcher GmbH firmasının yaptığı eneyler sonucu veriği öneriler (Tablo 4) pratikte kullanılır. Tablo 4, Oturma eğeri f Ot µm olarak (Schrauben Veemecum) Yüzey pürüzlülük eğeri, Boyuna yükleme Enine yükleme R Z µm olarak R Z <10 10<R Z <40 40<R Z <160 R Z <10 10<R Z <40 40<R Z <160 f Ot Via yüzeyi Cıvata kafası ve somunun her biri için, ,5 6,5 Her parça arası için 1,5 3,5 3,5 7 İşletme kuvveti Cıvata konstrüksiyonuna ve işletme şartlarına göre bir cıvatayı zorlayan cıvata ekseni yönüneki kuvvettir. Bu kuvvetin büyüklüğü mekaniğin kanunları ile bulunur.

22 7.1 Ek kuvvet " Ek " Ek kuvvet, işletme kuvvetinin cıvatayı zorlayan kısmıır. Şu şekile hesaplanır. Benzer üçgenler ABC ve A'BC' en (Şekil 8) şu bağıntı yazılır: A Ek δ ÖN δ B ÖN = = ( δ + δ ) δ + δ İş C ÖN C EK İş Diğer taraftan kuvvet oranı " φ " C φ = Ek İş Kabul eiliğinen ek cıvata kuvveti : EK φ İş A' α δc.ön (δ + δ ). C ÖN β C' f δ. ÖN = ( ) Şekil 8, Ön gerilim iyagramı φ 1 Kuvvet oranı, pratikte φ = 0,35 alınır. İş N İşletme kuvveti Kuvvet oranı " φ " Basit kuvvet oranı " φ' " φ = n φ' ( 3 ) δ φ ' = ( 4 ) δ + δ C Kuvvet ağılım faktörü " n " pratikte 0,5 olarak alınır. L' Sı L Sı L'Sı L Sı L Sı Sı L' n = L' Sı / L Sı = 0,3 n = L' Sı / L Sı= 0,5 n = L' Sı / L Sı = 0,7 Şekil 9, Kuvvet ağılım faktörü 7. laka kuvveti " " laka kuvveti, işletme kuvvetinin plakalarca alınan kısmıır. = İş Ek = İş (1 φ) ( 5 ) f mm laka kuvvetinen oluşan boy eğişimi δ mm/n lakaların elastik esnekliği

23 3 7.3 Ek kuvvetten oluşan boy eğişimi " f " Ek kuvvetten oluşan boy eğişimi ek kuvvet veya plaka kuvveti yarımıyla bulunur. f = δ == δ ( 6 ) Ek C 8 İşletmee cıvatayı zorlayan toplam kuvvet " CTop " İşletmee cıvatayı zorlayan toplam kuvvet şu şekile hesaplanır: CTop = Sı + Ek = Sı + İş (1 φ) = ÖN + Ek = ÖN + İş (1 φ) ( 7 ) Sı N İşletmee sıkıştırma kuvveti Ek N Ek kuvvet İş N İşletme kuvveti φ 1 Kuvvet oranı ÖN N İşletmee ön germe kuvveti 9 İşletmee genlik kuvveti "± g " Makina yapımınaki cıvata bağlantıları, genele ek cıvata kuvvetinin etkisiyle inamik, yani algalı zorlanırlar. Buraa evamlı algalı zorlama, yükleme sayısı N L 10 6 ile hesaplanır. Bu hesaplara cıvataaki genlik gerilimi (σ g ) çok önemliir. Cıvataaki genlik gerilimi (σ g ) ile cıvata malzemesinin genlik mukavemet eğeri (σ G ) bire bir karşılaştırılır. Yani cıvata malzemesinin genlik mukavemet eğeri (σ G ), cıvataaki genlik geriliminen (σ g ) büyük olmalıır. Bu şartı bir formülle göstermek istersek, inamik kontrola ispatlanacak şartı buluruz. S Che σ = σ G g S Cger ( 8 ) S Che 1 Cıvatanın hesaplanan emniyet sayısı σ g N/mm Cıvataaki genlik gerilimi σ G N/mm Cıvata malzemesinin genlik mukavemet eğeri S Cger 1 Cıvatanın gerekli olan emniyet sayısı 9.1 Boyuna kuvvet etkisinen oluşan genlik gerilimi g ± σg = ± ± σg ( 9 ) A g N Genlik kuvveti A 3 mm Cıvataa vianın iş ibi kesit alanı A GE yerine aha emniyetli hesap yapmak için pratikte A 3 kesit alanı kullanılır. 9. Genlik kuvveti g : Cıvatayı zorlayan genlik kuvveti şu şekile hesaplanır. - - ± = ± EKmax EKmin İŞmax İŞmin g = φ ( 30 ) 3

24 4 9.3 Cıvata malzemesinin genlik mukavemet eğeri σ G Cıvata malzemesinin genlik mukavemet eğeri (σ G ), ortalama gerilim (σ or ) eğerinen ve çentik etkilerinen ötürüe aynı malzemenin normal evamlı mukavemet eğerinen aha küçüktür. σ Ç, B N/mm olarak İslah eilip ovalama metouyla imal 100 eilen cıvataların (piyasa somunu veya cep somun ile yapılan bağlantılarına) evamlı mukavemet güçleri, işlenip sonra islah eilen cıvatalaran aha fazlaır. Yapılan araştırmalar sonucu, 800 islah eilikten sonra ovalama metou ile imal eilen cıvataların evamlı 600 mukavemet güçlerinin, iğer imalat 540 metou ile imal eilen cıvatalaran iki kaliteli Civataa 400 genlik mukavemeti kat yüksek oluğu görülmüştür. Cıvata 300 malzemesinin genlik mukavemet 5.6 eğeri σ 00 G ya analitik olarak veya tabelaan bulunabilir G σ G σ 10.9 kaliteli malzemenin evamlı mukavemet σor Emniyetli titreşim, yüksek temperatur veya korosyon etkisine olan cıvataların mukavemet eğerleri, yani mekanik özellikleri ya eneylerle veya ait olukları literatüren alınmalıır. σor N/mm olarak Şekil 30, Cıvata malzemesinin evamlı mukavemet iyagramı Şekil 30 islah eilip ovalanarak imal eilmiş via ve σ ÖN = 0,7. R p0, ön germeli cıvatalar için geçerliir Cıvata malzemesinin genlik mukavemet eğeri analitik olarak aşağıaki formüllerle bulunur. Bu formüller 8.8 kaliteli stanart cıvatalar için geçerliir. Ovalama ile via çekilikten sonra islah eilmiş cıvatanın genlik mukavemet eğeri σ G(İS) : 180 σg (İS) = ± 0, ( 31 ) Via çekilikten sonra ovalanmış cıvatanın genlik mukavemet eğeri σ G(OV) : ormül yükleme katsayısı N Y.10 6 için geçerliir ÖN σ G(OV) = ± σ G(İS) ( 3 ) 0, Eğer aha küçük yükleme sayılarına: Örneğin N X için, N D = N Y σ 3 GZ(İS) = σg(is) ND / NX ve 3 GZ(OV) = σg(ov) σ N / N alınır. Cıvatanın genlik mukavemet eğeri Tablo 5 en okunabilir. Bu tabela Textron Verbinungstechnik GmbH & Co. OHG (eski: Bauer & Schaurte Karcher GmbH) firmasının öneriği eğerlerir. ratikte bu eğerlerin kullanılmasına faya varır. Gerekli olan emniyet sayısı için şu eğerler önerilir. Eğer özel bir şart yoksa S Cger = 1 alınır: S Cger = 1 1,5 () ( 33 ) D X

08_Cıvatalar, Excel Programı için tablolar

08_Cıvatalar, Excel Programı için tablolar 1 08_Cıvatalar, Excel Programı için tablolar M. Güven KUTAY 2011 Ocak Tablo 1, Cıvatanın pratik seçimi Seçim statik ve dinamik kuvvet içinde aynıdır. Boyuna işletme kuvveti F İŞ Statik 1,6 2,5 4,0 6,3

Detaylı

CIVATALAR TABLOLAR ve ÖRNEKLER

CIVATALAR TABLOLAR ve ÖRNEKLER 010 Mart CIVATALAR TABLOLAR ve ÖRNEKLER 08d Özet M. Güven KUTAY 08d_civata.doc I N H A L T S V E R Z E I C H N I S 1 Çeşitli tablolar ve örnekler..3 1.1 Tablolar..4 1. Çeşitli cıvata bağlantıları 17 1..1

Detaylı

CIVATA BAĞLANTILARI. DEÜ Makina Mühendisliği Böl. Çiçek ÖZES

CIVATA BAĞLANTILARI. DEÜ Makina Mühendisliği Böl. Çiçek ÖZES CIVATA BAĞLANTILARI Cıvata bağlantıları teknikte en çok kullanılan çözülebilen bağlantılardır. Cıvatalar makinaların montajında, yatakların ve makinaların temele tespitinde, boru flanşların, silindir kapaklarının

Detaylı

Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Cıvata ve somun-flipped classroom Bağlama Elemanları

Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Cıvata ve somun-flipped classroom Bağlama Elemanları Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN Cıvata ve somun-flipped classroom Bağlama Elemanları İçerik Giriş Vida Vida çeşitleri Cıvata-somun Hesaplamalar Örnekler 2 Giriş 3 Vida Eğik bir doğrunun bir

Detaylı

Cıvata-somun bağlantıları

Cıvata-somun bağlantıları Cıvata-somun bağlantıları 11/30/2014 İçerik Vida geometrik büyüklükleri Standart vidalar Vida boyutları Cıvata-somun bağlantı şekilleri Cıvata-somun imalatı Cıvata-somun hesabı Cıvataların mukavemet hesabı

Detaylı

Sıkma sırasında oluşan gerilmeden öngerilme kuvvetini hesaplarız. Boru içindeki basınç işletme basıncıdır. Buradan işletme kuvvetini buluruz.

Sıkma sırasında oluşan gerilmeden öngerilme kuvvetini hesaplarız. Boru içindeki basınç işletme basıncıdır. Buradan işletme kuvvetini buluruz. Ø50 Şekilde gösterilen boru bağlantısında flanşlar birbirine 6 adet M0 luk öngerilme cıvatası ile bağlanmıştır. Cıvatalar 0.9 kalitesinde olup, gövde çapı 7,mm dir. Cıvatalar gövdelerindeki akma mukavemetinin

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1

MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1 A. TEMEL KAVRAMLAR MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1 B. VİDA TÜRLERİ a) Vida Profil Tipleri Mil üzerine açılan diş ile lineer hareket elde edilmek istendiğinde kullanılır. Üçgen Vida Profili: Parçaları

Detaylı

Çözüm: Borunun et kalınlığı (s) çubuğun eksenel kuvvetle çekmeye zorlanması şartından;

Çözüm: Borunun et kalınlığı (s) çubuğun eksenel kuvvetle çekmeye zorlanması şartından; Soru 1) Şekilde gösterilen ve dış çapı D 10 mm olan iki borudan oluşan çelik konstrüksiyon II. Kaliteli alın kaynağı ile birleştirilmektedir. Malzemesi St olan boru F 180*10 3 N luk değişken bir çekme

Detaylı

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ ÖRNEKLER. 05-5a. M. Güven KUTAY. 05-5a-ornekler.doc

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ ÖRNEKLER. 05-5a. M. Güven KUTAY. 05-5a-ornekler.doc 2009 Kasım MUKAVEMET DEĞERLERİ ÖRNEKLER 05-5a M. Güven KUTAY 05-5a-ornekler.doc İ Ç İ N D E K İ L E R 5. MUKAVEMET HESAPLARI İÇİN ÖRNEKLER...5.3 5.1. 1. Grup örnekler...5.3 5.1.1. Örnek 1, aturalı mil

Detaylı

Silindirik iç ve dış yüzeyler üzerine açılan helisel girinti ve çıkıntılara vida denir.

Silindirik iç ve dış yüzeyler üzerine açılan helisel girinti ve çıkıntılara vida denir. 9. VİDALAR Silindirik iç ve dış yüzeyler üzerine açılan helisel girinti ve çıkıntılara vida denir. Vida Helisi Vida Adımı Bir kenarı silindirin çapına eşit dik bir üçgen, silindirin üzerine sarıldığında

Detaylı

MENGENE HESAPLARI A-VĐDALI MENGENE MĐLĐ. www.muhendisiz.net

MENGENE HESAPLARI A-VĐDALI MENGENE MĐLĐ. www.muhendisiz.net www.muhendisiz.net MENGENE HESAPLARI A-VĐDALI MENGENE MĐLĐ Hareket civatasında bir güç iletimi söz konusu olduğundan verimin yüksek olması istenir.bu nedenle Trapez profilli vida kullanılır. Yük ; F =

Detaylı

ÇELİK KONSTRÜKSİYONDA CIVATALAR

ÇELİK KONSTRÜKSİYONDA CIVATALAR 00 Mart ÇEİK KONSTRÜKSİYONDA CIVATAAR 08b Özet M. Güven KUTAY 08b_civata.doc I N H A T S V E R Z E I C H N I S Çelik konstruksiyonda bağlantı cıvataları...3. Çelik konstruksiyonda cıvataların kullanılması

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Doç.Dr.İrfan AY-Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU CIVATA-SOMUN ve RONDELALAR

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Doç.Dr.İrfan AY-Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU CIVATA-SOMUN ve RONDELALAR CIVATA-SOMUN ve RONDELALAR CIVATALAR Cıvatalar: Özel baş biçimine sahip silindirik gövde üzerine belli boylarda diş açılmış bağlantı elemanlarına cıvata denir. Cıvataların diş açılmış kısımları üçgen vida

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI - (9.Hafta) VİDALAR -2

MAKİNE ELEMANLARI - (9.Hafta) VİDALAR -2 VİDA HESAPLARI MAKİNE ELEMANLARI - (9.Hafta) VİDALAR -2 A. Ön Yükleme Kuvveti (FÖ) ile Sıkma/Çözme Kuvvetleri (FH) arasındaki İlişki İki malzemeyi birleştirmek için civata ve somun kullanılırsa, somunun

Detaylı

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch YÜRÜTME SİSTEMİ. TEKERLEKLER ve ŞASİ 40-2-1. M. Güven KUTAY. 40-2-1-tekerlekler+sasi.doc

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch YÜRÜTME SİSTEMİ. TEKERLEKLER ve ŞASİ 40-2-1. M. Güven KUTAY. 40-2-1-tekerlekler+sasi.doc 2009 Kasım YÜRÜTME SİSTEMİ TEKERLEKLER ve ŞASİ 40-2-1 M. Güven KUTAY 40-2-1-tekerlekler+sasi.oc İ Ç İ N D E K İ L E R 2 Yürütme Sistemi... 2.3 2.1 Tekerlekler ve şasi... 2.3 2.1.1 Çift banajlı tekerlek

Detaylı

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ KONU İNDEKSİ 05-8. M. Güven KUTAY

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ KONU İNDEKSİ 05-8. M. Güven KUTAY 2009 Kasım MUKAVEMET DEĞERLERİ KONU İNDEKSİ 05-8 M. Güven KUTAY 9. Konu indeksi A Akma mukavemeti...2.5 Akma sınırı...2.6 Akmaya karşı emniyet katsayısı...3.8 Alevle sertleştirme...4.4 Alt sınır gerilmesi...2.13

Detaylı

BRİNELL SERTLİK YÖNTEMİ

BRİNELL SERTLİK YÖNTEMİ www.muhenisiz.net 1 BRİNELL SERTLİK YÖNTEMİ Belli çaptaki sert bir bilya malzeme yüzeyine belli bir yükü uygulanarak 30 saniye süre ile bastırılır. Deneye uygulanan yükün meyana gelen izin alana bölünmesiyle

Detaylı

ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İnşaat Mühendisliği Bölümü. KESME Kirişlerde Etriye Hesabı (TS 500:2000)

ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İnşaat Mühendisliği Bölümü. KESME Kirişlerde Etriye Hesabı (TS 500:2000) ESKİŞEHİR OSMNGZİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMRLIK FKÜLTESİ İnşaat Mühenisliği Bölümü KESME Kirişlere Etriye Hesabı (TS 500:2000) 184 Kesme çatlaklarıdeney kirişi Vieo http://mm2.ogu.eu.tr/atopcu Kesme

Detaylı

MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1

MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1 MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1 5.BÖLÜM Bağlama Elemanları Kaynak Bağlantıları Doç.Dr. Ali Rıza Yıldız 1 BU SLAYTTAN EDİNİLMESİ BEKLENEN BİLGİLER Bağlama Elemanlarının Tanımı ve Sınıflandırılması Kaynak Bağlantılarının

Detaylı

2010 Mart. www.guven-kutay.ch HARAKET CIVATALARI. 08c. Özet. M. Güven KUTAY. 08c_civata.doc

2010 Mart. www.guven-kutay.ch HARAKET CIVATALARI. 08c. Özet. M. Güven KUTAY. 08c_civata.doc 010 Mart HARAKET CIVATALARI 08c Özet M. Güven KUTAY 08c_civata.doc I N H A L T S V E R Z E I C H N I S 1 Hareket cıvataları... 1.1 Genel... 1. Hareket cıvatasının ölçülendirilmesi...4 1..1 lambaj tehlike

Detaylı

Silindirik Düz Pim : Sertleştirilmeden kullanılan silindirik bir pimdir. Şekilde görüldüğü gibi iki tipi mevcuttur.

Silindirik Düz Pim : Sertleştirilmeden kullanılan silindirik bir pimdir. Şekilde görüldüğü gibi iki tipi mevcuttur. PİMLER Tanım : Birden fazla sayıda parçayı istenilen konumda tutma, parçalar arası yatay ve düşey kaymayı önleme, merkezlemeyi sağlamak amacıyla kullanılan makine elemanlarına PİM denir. Silindirik Düz

Detaylı

ÖRNEK SAYISAL UYGULAMALAR

ÖRNEK SAYISAL UYGULAMALAR ÖRNEK SAYISAL UYGULAMALAR 1-Vidalı kriko: Şekil deki kriko için; Verilenler Vidalı Mil Malzemesi: Ck 45 Vidalı mil konumu: Düşey Somun Malzemesi: Bronz Kaldırılacak en büyük (maksimum) yük: 50.000 N Vida

Detaylı

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ EMNİYET DEĞERLERİ 05-3. M. Güven KUTAY. 05-3-emniyet-degerleri.doc

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ EMNİYET DEĞERLERİ 05-3. M. Güven KUTAY. 05-3-emniyet-degerleri.doc 2009 Kasım MUKAVEMET DEĞERLERİ EMNİYET DEĞERLERİ 05-3 M. Güven KUTAY 05-3-emniyet-degerleri.doc İ Ç İ N D E K İ L E R 3. HESAPLARDA EMNİYET...3.1 3.1. Genel...3.1 3.2. Gerekli emniyet katsayısı...3.2 3.2.1.

Detaylı

Üst başlık hareket. kolu. Üst başlık. Askı yatak. Devir sayısı seçimi. Fener mili yuvası İş tablası. Boyuna hareket volanı Düşey hareket.

Üst başlık hareket. kolu. Üst başlık. Askı yatak. Devir sayısı seçimi. Fener mili yuvası İş tablası. Boyuna hareket volanı Düşey hareket. Frezeleme İşlemleri Üst başlık Askı yatak Fener mili yuvası İş tablası Üst başlık hareket kolu Devir sayısı seçimi Boyuna hareket volanı Düşey hareket kolu Konsol desteği Eksenler ve CNC Freze İşlemler

Detaylı

Tork ve Denge. Test 1 in Çözümleri

Tork ve Denge. Test 1 in Çözümleri 9 ork ve Denge est in Çözümleri M. Sistemlerin engee olması için toplam momentin (torkun) sıfır olması gerekir. Verilen üç şekil için enge koşulunu yazalım. F. br =. br F = Şekil II G =. +. +. =. 6 = 6

Detaylı

MİLLER, AKSLAR. Özet. 2009 Kasım. www.guven-kutay.ch. ve MUYLULAR 06. M. Güven KUTAY 2010 Eylül. M i l l e r, A k s l a r v e M u y l u l a r

MİLLER, AKSLAR. Özet. 2009 Kasım. www.guven-kutay.ch. ve MUYLULAR 06. M. Güven KUTAY 2010 Eylül. M i l l e r, A k s l a r v e M u y l u l a r i l l e r, k s l a r v e u y l u l a r 009 Kasım İER, KSR ve UYUR 06 Özet. Güven KUTY 00 Eylül i l l e r, k s l a r v e u y l u l a r İ Ç İ N D E K İ E R 0. alzeme...5 0. Hesaplamalar...6 0. ğırlık kuvvetleri...6

Detaylı

VİDALI BAĞLANTILAR 04.12.2015. Vidalı Bağlantılar

VİDALI BAĞLANTILAR 04.12.2015. Vidalı Bağlantılar VİDALI BAĞLANTILAR MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI-I DERS NOTU Vidalı Bağlantılar 2 / 40 Makine parçalarının birbirlerine bağlanmasında, sökülebilen bağlama elemanları olarak vida, somun ve

Detaylı

10. MAKİNA VE METAL TEKNİĞİNDE KULLANILAN EL ALETLERİ

10. MAKİNA VE METAL TEKNİĞİNDE KULLANILAN EL ALETLERİ 10. MAKİNA VE METAL TEKNİĞİNDE KULLANILAN EL ALETLERİ 10.1. Anahtarlar, Anahtarlar, cıvata, somun, rakor gibi vidalı birleştirme elemanlarının sıkılmasında ve sökülmesinde kullanılan el aletleridir. Anahtarların

Detaylı

Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması.

Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması. 1 Deneyin Adı Çekme Deneyi Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması. Teorik Bilgi Malzemelerin statik (darbesiz) yük altındaki mukavemet özelliklerini

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ 3 NOKTA EĞME DENEY FÖYÜ ÖĞRETİM ÜYESİ YRD.DOÇ.DR.ÖMER KADİR

Detaylı

1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ

1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ 11 1.1. SI Birim Sistemi 12 1.2. Boyut Analizi 16 1.3. Temel Bilgiler 17 1.4.Makine Elemanlarına Giriş 17 1.4.1 Makine

Detaylı

STAD. Balans vanası ENGINEERING ADVANTAGE

STAD. Balans vanası ENGINEERING ADVANTAGE Balans vanaları STAD Balans vanası Basınçlanırma & Su kalitesi Balanslama & Kontrol Termostatik kontrol ENGINEERING ADVANTAGE STAD balans vanaları geniş bir uygulama alanına hassas hironik performans sağlar.

Detaylı

tanımlar, ölçüler ve açılar DIN ISO 5419 (alıntı baskı 06/98)

tanımlar, ölçüler ve açılar DIN ISO 5419 (alıntı baskı 06/98) temel bilgiler tanımlar, ölçüler ve açılar DIN ISO 5419 (alıntı baskı 06/98) helisel matkap ucu silindirik saplı/ konik saplı matkap ucu-ø kanal sırt döndürücü dil (DIN 1809' a göre) sap-ø eksen gövde

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI PERÇİN VE YAPIŞTIRICI BAĞLANTILARI P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Perçin; iki veya

Detaylı

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ. Bölüm-4 MALZEMELERDE ÇEKME-BASMA - KESME GERİLMELERİ VE YOUNG MODÜLÜ. 4.1. Malzemelerde Zorlanma ve Gerilme Şekilleri

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ. Bölüm-4 MALZEMELERDE ÇEKME-BASMA - KESME GERİLMELERİ VE YOUNG MODÜLÜ. 4.1. Malzemelerde Zorlanma ve Gerilme Şekilleri Bölüm-4 MALZEMELERDE ÇEKME-BASMA - KESME GERİLMELERİ VE YOUNG MODÜLÜ 4.1. Malzemelerde Zorlanma ve Gerilme Şekilleri Malzemeler genel olarak 3 çeşit zorlanmaya maruzdurlar. Bunlar çekme, basma ve kesme

Detaylı

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü ÇEKME DENEYİ 1. DENEYİN AMACI Mühendislik malzemeleri rijit olmadığından kuvvet altında deforme olup, şekil ve boyut değişiklikleri gösterirler. Malzeme özelliklerini anlamak üzere mekanik testler yapılır.

Detaylı

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Mühendislik Fakültesi Makina Müh.Böl.Çiçek Özes. Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir.

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Mühendislik Fakültesi Makina Müh.Böl.Çiçek Özes. Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir. AKSLAR ve MİLLER Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir. AKSLAR MİLLER Eksenel kuvvetlerde her iki elemanda çekmeye veya basmaya zorlanabilirler. Her iki elemanda içi dolu veya boş imal edilirler.

Detaylı

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Makina Elemanlarına Giriş Ç. Özes, M. Belevi, M. Demirsoy

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Makina Elemanlarına Giriş Ç. Özes, M. Belevi, M. Demirsoy AKSLAR ve MİLLER AKSLAR MİLLER Eksenel kuvvetlerde her iki elemanda çekmeye veya basmaya zorlanabilirler. Her iki elemanda içi dolu veya boş imal edilirler. Eksen durumlarına göre Genel olarak düz elemanlardır

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI YORULMA P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Aloha Havayolları Uçuş 243: Hilo dan Honolulu

Detaylı

Burulma (Torsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler

Burulma (Torsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler ifthmechanics OF MAERIALS 009 he MGraw-Hill Companies, In. All rights reserved. - Burulma (orsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler ifthmechanics OF MAERIALS ( τ ) df da Uygulanan

Detaylı

02.01.2012. Kullanım yerlerine göre vida Türleri. Vida Türleri. III. Hafta Đmal Usulleri. Vidalar ve Genel özellikleri Kılavuz çekmek Pafta çekmek

02.01.2012. Kullanım yerlerine göre vida Türleri. Vida Türleri. III. Hafta Đmal Usulleri. Vidalar ve Genel özellikleri Kılavuz çekmek Pafta çekmek III. Hafta Öğr.Grv. Kubilay ASLANTAŞ Vidalar ve Genel özellikleri Kılavuz çekmek Pafta çekmek Page 1-1 Page 1-2 Vida Türleri Kullanım yerlerine göre vida Türleri Bağlama vidaları Hareket vidaları Kuvvet

Detaylı

YAYLAR. Bu sunu farklı kaynaklardan derlenmiştir.

YAYLAR. Bu sunu farklı kaynaklardan derlenmiştir. YAYLAR Gerek yapıldıktan malzemelerin elastiktik özellikleri ve gerekse şekillerinden dolayı dış etkenler (kuvvet, moment) altında başka makina elemanlarına kıyasla daha büyük bir oranda şekil değişikliğine

Detaylı

Karabük Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi...www.IbrahimCayiroglu.com. STATİK (2. Hafta)

Karabük Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi...www.IbrahimCayiroglu.com. STATİK (2. Hafta) AĞIRLIK MERKEZİ STATİK (2. Hafta) Ağırlık merkezi: Bir cismi oluşturan herbir parçaya etki eden yerçeki kuvvetlerinin bileşkesinin cismin üzerinden geçtiği noktaya Ağırlık Merkezi denir. Şekil. Ağırlık

Detaylı

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ MAK-LAB15 1. Giriş ve Deneyin Amacı Bilindiği gibi malzeme seçiminde mekanik özellikler esas alınır. Malzemelerin mekanik özellikleri de iç yapılarına bağlıdır. Malzemelerin

Detaylı

Tablo 9.1. Sürtünme ve düzensizlik katsayıları Donatı çeliği tipi Kılıf tipi k/m µ

Tablo 9.1. Sürtünme ve düzensizlik katsayıları Donatı çeliği tipi Kılıf tipi k/m µ AASHTO ya GÖRE ÖNGERĐLME KAYIPLARI 1. Sürtünme Kaybı Ard çekmeli öngerilmeli beton yapılarda sürtünme kaybı; tecrübeyle sağlanan sürtünme (µ) ve düzensizlik (k) katsayılarına dayanır ve bu katsayıların

Detaylı

PASLANMAZ BAĞLANTI ELEMANLARI FİYAT LİSTESİ ALTI KÖŞE PASLANMAZ FİBERLİ SOMUN (DIN985-A2-304)

PASLANMAZ BAĞLANTI ELEMANLARI FİYAT LİSTESİ ALTI KÖŞE PASLANMAZ FİBERLİ SOMUN (DIN985-A2-304) PASLANMAZ BAĞLANTI ELEMANLARI FİYAT LİSTESİ ALTI KÖŞE PASLANMAZ FİBERLİ SOMUN (DIN985-A2-304) M4 M5 M6 M8 M10 M12 M14 M16 M20 36,43 TL 38,26 TL 65,53 TL 149,36 TL 330,53 TL 469,29 TL 732,37 TL 934,73 TL

Detaylı

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir.

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir. ÇEKME DENEYİ Genel Bilgi Çekme deneyi, malzemelerin statik yük altındaki mekanik özelliklerini belirlemek ve malzemelerin özelliklerine göre sınıflandırılmasını sağlamak amacıyla uygulanan, mühendislik

Detaylı

GÖBEK / MİL BAĞLANTILARI

GÖBEK / MİL BAĞLANTILARI 0 Ekim ÖBEK / MİL BAĞLANTILARI ÖZET 09 M. üven KUTAY DİKKAT: İyi niyet, bütün ikkat ve çabama karşın yanlışlar olabilir. Bu neenle sonucu sorumluluk verecek hesalara, ya imalatcının vereceği veya özel

Detaylı

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. Mil-Göbek Bağlantıları Soruları 1. Mil-göbek bağlantılarını fiziksel esasa göre sınıflandırarak her sınıfın çalışma prensiplerini açıklayınız. 2. Kaç çeşit uygu kaması vardır? Şekil ile açıklayınız. 3.

Detaylı

1. BÖLÜM ELEKTROSTATİK. Yazar: Dr. Tayfun Demirtürk E-posta: tdemirturk@pau.edu.tr

1. BÖLÜM ELEKTROSTATİK. Yazar: Dr. Tayfun Demirtürk E-posta: tdemirturk@pau.edu.tr 1. BÖLÜM ELEKTROSTATİK Yazar: Dr. Tayfun Demirtürk Eposta: temirturk@pau.eu.tr 1 ELEKTROSTATİK: Durgun yüklerin etkilerini ve aralarınaki etkileşmeleri inceler. Doğaa iki çeşit elektrik yükü bulunur: ()

Detaylı

Kapasitans (Sığa) Paralel-Plaka Kondansatör, Örnek. Paralel-Plaka Kondansatör. Kondansatör uygulamaları Kamera flaşı BÖLÜM 26 SIĞA VE DİELEKTRİKLER

Kapasitans (Sığa) Paralel-Plaka Kondansatör, Örnek. Paralel-Plaka Kondansatör. Kondansatör uygulamaları Kamera flaşı BÖLÜM 26 SIĞA VE DİELEKTRİKLER BÖLÜM 6 SIĞ VE DİELEKTRİKLER Sığa nın tanımı Sığa nın hesaplanması Konansatörlerin bağlanması Yüklü konansatörlere epolanan enerji Dielektrikli konansatörler Problemler Kapasitans (Sığa) Konansatör çitli

Detaylı

ÇALIŞMA SORULARI 1) Yukarıdaki şekilde AB ve BC silindirik çubukları B noktasında birbirleriyle birleştirilmişlerdir, AB çubuğunun çapı 30 mm ve BC çubuğunun çapı ise 50 mm dir. Sisteme A ucunda 60 kn

Detaylı

YÜRÜME SİSTEMİ YÜRÜYÜŞ MOTORLARI. 40-2-4a. 2012 Eylül. www.guven-kutay.ch. M. Güven KUTAY 2009 Kasım

YÜRÜME SİSTEMİ YÜRÜYÜŞ MOTORLARI. 40-2-4a. 2012 Eylül. www.guven-kutay.ch. M. Güven KUTAY 2009 Kasım 01 Eylül YÜRÜME SİSTEMİ YÜRÜYÜŞ MOTORLARI 40--4a M. Güven KUTAY 009 Kasım 01-09-06/Ku Değiştirilen yerlerin satır sonuna dik çizgi çekildi. 40--4a-yuruyus-motorlari.doc İ Ç İ N D E K İ L E R Yürüme Sistemi....3.

Detaylı

GEZER KREN KÖPRÜSÜ KONSTRÜKSİYONU VE HESABI

GEZER KREN KÖPRÜSÜ KONSTRÜKSİYONU VE HESABI GEZER KRE KÖPRÜSÜ KOSTRÜKSİYOU VE HESABI 1. GEZER KÖPRÜLÜ KRE Gezer köprülü krenler, yüksekte bulunan raylar üzerinde hareket eden arabalı köprülerdir. Araba yükleri kaldırır veya indirir ve köprü üzerindeki

Detaylı

Bağlama elemanı olarak somunlu, somunsuz ve saplama olmak üzere üç şekilde kullanılır. Saplamaların bir tarafı doğrudan doğruya bağlanacak parçaların

Bağlama elemanı olarak somunlu, somunsuz ve saplama olmak üzere üç şekilde kullanılır. Saplamaların bir tarafı doğrudan doğruya bağlanacak parçaların CIVATA BAĞLANTILARI Cıvatalar makinaların montajında, yatakların ve makinaların temele tespitinde, boru flanşların, silindir kapaklarının bağlantısında, çelik konstrüksiyonlarda ve benzeri bir çok yerlerde

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1

ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 Uygun ortam sağlandığında standart makine elemanlarının çizimlerini ve standart makine elemanları ile birleştirme çizimleri yapabileceksiniz. ARAŞTIRMA

Detaylı

Şekil 1 Çeşitli vida profilleri (şematik)

Şekil 1 Çeşitli vida profilleri (şematik) Şekil 1 Çeşitli vida profilleri (şematik) Tablo 1 Vida toleransları Şekil 2 Cıvata-somun bağlantı şekilleri Şekil 3 Özel başlı civatalar Makine Elemanları-II FÖY-2 1 Civata Bağlantıları ve Problemler Şekil

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ GİRİŞ Mekanik tasarım yaparken öncelikli olarak tasarımda kullanılması düşünülen malzemelerin

Detaylı

TAKIM TuTuCuLAR TAKIM TuTuCuLAR

TAKIM TuTuCuLAR TAKIM TuTuCuLAR takım t u t u c u lar Ayarlanabilir kılavuz kolları ve, üst başlığı altında toplanmıştır. Kılavuz kolları ile el kılavuzları kullanılabilmektedir. Kılavuzun dörtgen şaftı kılavuz kolunun ayarlanabilir

Detaylı

1.Yüzey Basınç (Pitting) Kontrolü, ISO6336:2006. = Nominal yüzey basıncı K faktörleri = Çalışma şartlarına uygun düzeltme katsayıları

1.Yüzey Basınç (Pitting) Kontrolü, ISO6336:2006. = Nominal yüzey basıncı K faktörleri = Çalışma şartlarına uygun düzeltme katsayıları DİŞLİ MUKAVEMETİ 1.Yüzey Basınç (Pitting) Kontrolü, ISO6336:2006 = Nominal yüzey basıncı K faktörleri = Çalışma şartlarına uygun düzeltme katsayıları Yüzey Basınç (Pitting) Kontrolü, ISO6336:2006 Ft =

Detaylı

Havalandırma Kanalı Ekipmanları

Havalandırma Kanalı Ekipmanları Havalandırma Kanalı Ekipmanları 5Kanal Destekleri PLU 1G-N Kanal Kelepçesi PLU 1G-N Kanal Kelepçesi - Contalı PLU 2G Kanal Kelepçesi Sayfa 5-3 Sayfa 5-4 Sayfa 5-5 PLU 2G Kanal Kelepçesi - Contalı PLU >

Detaylı

Kavramlar ve açılar. temel bilgiler. Yan kesme ağzı. ana kesme ağzı. = helis açısı. merkez boşluk açısı Yan kesme kenarı

Kavramlar ve açılar. temel bilgiler. Yan kesme ağzı. ana kesme ağzı. = helis açısı. merkez boşluk açısı Yan kesme kenarı temel bilgiler Kavramlar ve açılar Yan kesme ağzı ana kesme ağzı α P = ana kesme kenarı boşluk açısı β H = ana kesme kenarı kama açısı γ P = ana kesme kenarı talaş açısı α O = yan kesme kenarı boşluk açısı

Detaylı

Fizik 101-Fizik I 2013-2014. Statik Denge ve Esneklik

Fizik 101-Fizik I 2013-2014. Statik Denge ve Esneklik 1 -Fizik I 2013-2014 Statik Denge ve Esneklik Nurdan Demirci Sankır Ofis: 364, Tel: 2924332 2 İçerik Denge Şartları Ağırlık Merkezi Statik Dengedeki Katı Cisimlere ler Katıların Esneklik Özellikleri 1

Detaylı

ÇELİK YAPILARDA BİRLEŞİMLER

ÇELİK YAPILARDA BİRLEŞİMLER ÇELİK YAPILARDA BİRLEŞİMLER Çelik yapılarda birleşimlerin kullanılma sebepleri; 1. Farklı tasıyıcı elemanların (kolon-kolon, kolon-kiris,diyagonalkolon, kiris-kiris, alt baslık-üst baslık, dikme-alt baslık

Detaylı

Servo Flexible Kaplin

Servo Flexible Kaplin Servo Flexible Kaplin SERVOFEX SFC MODE Güçlü, yüksek mukavemetli alüminyum alaşımdan gövde Düşük atalet momenti Sağlığa zararlı madde içermez RoHS direktifleriyle uyumlu Tek disk ile yüksek rijitide

Detaylı

BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER

BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER Günümüzde bara sistemlerinde iletken olarak iki metalden biri tercih edilmektedir. Bunlar bakır ya da alüminyumdur. Ağırlık haricindeki diğer tüm özellikler bakırın

Detaylı

UYSAL CIVATA A.Ş. 21/10/2013 FİYAT LİSTESİ SAYFA 1

UYSAL CIVATA A.Ş. 21/10/2013 FİYAT LİSTESİ SAYFA 1 21/10/2013 FİYAT LİSTESİ SAYFA 1 8.8 KALİTE METRİK CİVATALAR (DIN 931-933) 21/10/2013 MM M 5 M 6 M 7 M 8 M 10 M 12 M 14 M 16 10 3,54 5,19 8,88 12 3,57 4,85 6,34 8,96 15 3,52 4,47 6,98 7,97 14,27 16 3,55

Detaylı

TEKNİK BİLGİLER VE UYGULAMA

TEKNİK BİLGİLER VE UYGULAMA ÇELİK TAKVİYELİ KAUÇUK KÖPRÜ GENLEŞME DERZİ TEKNİK BİLGİLER VE UYGULAMA ARBRIDGE 01-02-03-04-05 KÖPRÜ GENLEŞME DERZİ; Avantajları Metal Olmayan Kısımlar Çok Yönlülük Kaymaya karşı koruma Düşük gürültü

Detaylı

SIVI BASINCI BÖLÜM 14

SIVI BASINCI BÖLÜM 14 IVI BINCI BÖÜ 1 ODE ORU 1 DE ORURIN ÇÖÜER. 1...g..g..g ir. Buna göre, > CEV E. Bir elikten akan suyun ızı eliğin kesitine ve o noktaaki basıncına yani eliğin nın açık olan yüzeyine olan uzaklığına bağlıır.

Detaylı

İnşaat Mühendisliği Bölümü UYGULAMA 1- BOYUT ANALİZİ

İnşaat Mühendisliği Bölümü UYGULAMA 1- BOYUT ANALİZİ UYGULAMA - BOYUT ANALİZİ INS 36 HİDROLİK 03-GÜZ (Buckingham) teoremini tanımlayınız. Temel (esas) büyüklük ve temel (esas) boyut ne emektir? Açıklayınız. Bir akışkanlar mekaniği problemine teoremi uygulanığına

Detaylı

(m) sürekli k.u. (m) toplam k.u. (m) knet

(m) sürekli k.u. (m) toplam k.u. (m) knet 1. HFT DÖŞEME KLINLIKLRININ HESPLNMSI Döşemelerin bir oğrultua mı yoksa iki oğrultua mı çalıştıkları belirlenir. 11..1. Düzgün yük taşıyan ve uzun kenarının kısa kenarına oranı en büyük olan (l u / l k

Detaylı

Bükme ve Düzeltme. Özel bükme ve şekillendirme ihtiyaçları için geniş geçim. Güvenebileceğiniz kalitede. Tesisat 7 5. Enstrüman 8 3 Üçlü Bükme 1 1

Bükme ve Düzeltme. Özel bükme ve şekillendirme ihtiyaçları için geniş geçim. Güvenebileceğiniz kalitede. Tesisat 7 5. Enstrüman 8 3 Üçlü Bükme 1 1 Bükme ve Düzeltme Özel bükme ve şekillendirme ihtiyaçları için geniş geçim. Güvenebileceğiniz kalitede. Tip No inç. Sayfa Boru Bükmeler Tesisat 7 5 8-4 10-18 8.2 Enstrüman 8 16-1 2 6-12 8.2 Üçlü Bükme

Detaylı

BEYAZ KAPLAMALI 8.8 KALİTE METRİK ÇELİK CİVATA DIN 931-933 8.8 BEYAZ KAPLI METRİK CIVATALAR TL/100 1.1.2014 Boy/mm M5 M 6 M7 M8 M10 M12 M14 M16 10

BEYAZ KAPLAMALI 8.8 KALİTE METRİK ÇELİK CİVATA DIN 931-933 8.8 BEYAZ KAPLI METRİK CIVATALAR TL/100 1.1.2014 Boy/mm M5 M 6 M7 M8 M10 M12 M14 M16 10 SİYAH 8.8 KALİTE METRİK ÇELİK CİVATA 8.8 KALİTE METRİK CİVATALAR (DIN 931-933) TL/100 01.01.2014 Boy/mm M5 M 6 M7 M8 M10 M12 M14 M16 10 4,00 5,86 10,03 12 4,03 5,48 7,16 10,12 15 3,98 5,05 7,89 9,01 16,13

Detaylı

ÖZHENDEKCİ BASINÇ ÇUBUKLARI

ÖZHENDEKCİ BASINÇ ÇUBUKLARI BASINÇ ÇUBUKLARI Kesit zoru olarak yalnızca eksenel doğrultuda basınca maruz kalan elemanlara basınç çubukları denir. Bu tip çubuklara örnek olarak pandül kolonları, kafes sistemlerin basınca çalışan dikme

Detaylı

KAPLĐN SANAYĐ ve TĐCARET KOLLEKTĐF ŞĐRKETĐ

KAPLĐN SANAYĐ ve TĐCARET KOLLEKTĐF ŞĐRKETĐ ĐÇĐNDEKĐLER KAPLĐN... 2 Kaplin Neir?... 2 Kaplin seçimi:... 2 Tork Hesabı :... 2 Elastik Ara Parçalar :... 4 Pivileks... 4 Normaleks... 4 Nitroleks... 4 Polileks... 4 Elastik Ara Parçaların Kontrolü:...

Detaylı

Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Konik Dişli Çarklar DİŞLİ ÇARKLAR

Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Konik Dişli Çarklar DİŞLİ ÇARKLAR Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN Konik Dişli Çarklar DİŞLİ ÇARKLAR İçerik Giriş Konik dişli çark mekanizması Konik dişli çark mukavemet hesabı Konik dişli ark mekanizmalarında oluşan kuvvetler

Detaylı

R d N 1 N 2 N 3 N 4 /2 /2

R d N 1 N 2 N 3 N 4 /2 /2 . SÜREKLİ TEELLER. Giriş Kolon yüklerinin büyük ve iki kolonun birbirine yakın olmasından dolayı yapılacak tekil temellerin çakışması halinde veya arsa sınırındaki kolon için eksantrik yüklü tekil temel

Detaylı

gelen tornavida ile vidaları sıkınız. Paftanın emniyetli şekilde

gelen tornavida ile vidaları sıkınız. Paftanın emniyetli şekilde dış v İ da d İ ş İ çek İ lmes İ Yuvarlak çelik, bir koninin tepe noktasından tutuyormuş gibi çevrilir. Bu şekilde diş kesme işlemi kolaylaşır. Yuvarlak pafta lokmasını pafta koluna yerleştiriniz, paftanın

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI TOLERANSLAR P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L I H O Ğ LU Tolerans Gereksinimi? Tasarım ve üretim

Detaylı

Hesapların yapılması;modül,mil çapı,rulman,feder ve yağ miktarı gibi değerlerin seçilmesi isteniyor.

Hesapların yapılması;modül,mil çapı,rulman,feder ve yağ miktarı gibi değerlerin seçilmesi isteniyor. PROJE KONUSU : İKİ KADEMELİ REDÜKTÖR. VERİLEN BİLGİLER VE İSTENENLER : Giriş gücü = P giriş =,5 kw Kademe sayısı = Giriş mil devri = n g = 750 devir/dakika.kademe dişli tipi = Düz dişli çark Çıkış mil

Detaylı

PERÇİN BAĞLANTILARI (Riveted Joints)

PERÇİN BAĞLANTILARI (Riveted Joints) PERÇİ BAĞLATILARI (Riveted Joints) ÖREK 9.1 Şeklide gösterildiği gibi, metal bir levhaya 16 k luk bir yük uygulanmaktadır. Levha adet cıvata ile destek plakasına bağlandığına göre, a)her bir cıvata üzerinde

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ-2 2. ZİNCİR DİŞLİ ÇARKLAR

ÖĞRENME FAALİYETİ-2 2. ZİNCİR DİŞLİ ÇARKLAR ÖĞRENME FAALİYETİ -2 AMAÇ TS ISO Standart çielgelerinde, incir dişli çark ile ilgili hesaplamaları yapabilecek, elde edilen verilere göre yapım resmini çiebileceksini. ARAŞTIRMA İmal edilmiş ve yapım resimleri

Detaylı

Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde

Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde DİŞLİ ÇARKLAR Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde özel bir yeri bulunan mekanizmalardır. Mekanizmayı

Detaylı

Esnek Burulmalı Mil Kaplinleri

Esnek Burulmalı Mil Kaplinleri Kaplinler Esnek Burulmalı Mil Kaplinleri Birn esnek burulmalı mil Kaplinleri dönen iki mil arasındaki güç aktarımı sırasında çıkabilecek sorunları önlemek üzere, makina üretiminde yaygın olarak kullanılır.

Detaylı

Şekil 1.17. Çekmeye veya basmaya çalışan kademeli milin teorik çentik faktörü kt

Şekil 1.17. Çekmeye veya basmaya çalışan kademeli milin teorik çentik faktörü kt Şekilde gösterilen eleman; 1) F = 188 kn; ) F = 36 96 kn; 3) F = (-5 +160) kn; 4) F=± 10 kn kuvvetlerle çekmeye zorlanmaktadır. Boyutları D = 40 mm, d = 35 mm, r = 7 mm; malzemesi C 45 ıslah çeliği olan

Detaylı

KALIN CİDARLI SİLİNDİR

KALIN CİDARLI SİLİNDİR - 1 - YILDIZ TEKNİK ÜNİVESİTESİ MAKİNA FAKÜLTESİ MAKİNA MÜENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKANİK ANABİLİM DALI 006-007 ÖĞETİM YILI BAA YAIYILI LABOATUVA FÖYÜ KALIN CİDALI SİLİNDİ Deneyi Yapan Öğrencinin: Adı ve Soyadı

Detaylı

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 GÜZ YARIYILI

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 GÜZ YARIYILI DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 GÜZ YARIYILI Yrd. Doç. Dr. Uğur DAĞDEVİREN 2 3 Genel anlamda temel mühendisliği, yapısal yükleri zemine izin verilebilir

Detaylı

Perçin malzemesinin mekanik özellikleri daha zayıf olduğundan hesaplamalarda St34 malzemesinin değerleri esas alınacaktır.

Perçin malzemesinin mekanik özellikleri daha zayıf olduğundan hesaplamalarda St34 malzemesinin değerleri esas alınacaktır. Kalınlığı s 12 mm, genişliği b 400 mm, malzemesi st37 olan levhalar, iki kapaklı perçin bağlantısı ile bağlanmıştır. Perçin malzemesi st34 olarak verilmektedir. Perçin bağlantısı 420*10 3 N luk bir kuvvet

Detaylı

Master Panel NOVA 5TM Çatı

Master Panel NOVA 5TM Çatı Master Panel NOVA 5TM Çatı Ürün Tanımı Yangın riskinin yüksek olduğu yapılarda ve azami yangın dayanımı istenen binalarda güvenle kullanılırken beş hadveli formuyla geniş açıklıkların güvenle geçilmesini

Detaylı

Fizik 101: Ders 21 Gündem

Fizik 101: Ders 21 Gündem Fizik 101: Ders 21 Gündem Yer çekimi nedeninden dolayı tork Rotasyon (özet) Statik Bayırda bir araba Statik denge denklemleri Örnekler Asılı tahterevalli Asılı lamba Merdiven Ders 21, Soru 1 Rotasyon Kütleleri

Detaylı

T.C. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

T.C. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ T.C. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 3 NOKTA EĞME DENEY FÖYÜ (TEK EKSENLİ EĞİLME DENEYİ) ÖĞRETİM ÜYESİ YRD.DOÇ.DR. AHMET TEMÜGAN DERS ASİSTANI ARŞ.GÖR. FATİH KAYA

Detaylı

MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI

MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI 2013-2014 Bahar Yarıyılı Kocaeli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mekatronik Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. Egemen Avcu Makine Bir veya birçok fonksiyonu (güç iletme,

Detaylı

Master Panel 1000 R7 Çatı ve Cephe

Master Panel 1000 R7 Çatı ve Cephe Master Panel 1000 R7 Çatı ve Cephe Ürün Tanımı Türkiye de üretilen ilk, tek ve gerçek kepli sandviç paneldir. Master Panel in en büyük avantajı panel bağlantı elemanlarının, panel birleģim noktasını örten

Detaylı

EN 9100. S e r t i f i k a l ı. Özel somun perçinler. güvenilir bağlantı elemanınız!

EN 9100. S e r t i f i k a l ı. Özel somun perçinler. güvenilir bağlantı elemanınız! Belçika Malı EN 9100 S e r t i f i k a l ı Tubtara güvenilir bağlantı elemanınız! Özel somun perçinler Ürün geometrisi ve mekanik değerler Dejond kuruluşu, TUBTARA ticari markasıyla geniş bir ürün yelpazesinde

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 40 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI TEORİ Bir noktada oluşan gerinim ve gerilme değerlerini

Detaylı

ÇELİK YAPILAR. Hazırlayan: Doç. Dr. Selim PUL. KTÜ İnşaat Müh. Bölümü

ÇELİK YAPILAR. Hazırlayan: Doç. Dr. Selim PUL. KTÜ İnşaat Müh. Bölümü ÇELİK YAPILAR Hazırlayan: Doç. Dr. Selim PUL KTÜ İnşaat Müh. Bölümü BİRLEŞİM ARAÇLARI SÖKÜLEBİLİR BİRLEŞİMLER : CIVATALI BİRLEŞİMLER SÖKÜLEMEZ BİRLEŞİMLER : KAYNAK LI BİRLEŞİMLER CIVATALAR (BULONLAR) Cıvata

Detaylı

Master Panel 915 R3 Çatı ve Cephe

Master Panel 915 R3 Çatı ve Cephe Master Panel 915 R3 Çatı ve Cephe Ürün Tanımı Türkiye de üretilen ilk, tek ve gerçek kepli sandviç paneldir. Master Panel in en büyük avantajı panel bağlantı elemanlarının, panel birleşim noktasını örten

Detaylı

Master Panel 1000 R4 Çatı ve Cephe

Master Panel 1000 R4 Çatı ve Cephe Master Panel 1000 R4 Çatı ve Cephe Faydalı Eni Minimum boy Maksimum boy 1000 mm 3 metre Nakliye Koşullarına Bağlıdır Ürün Tanımı Türkiye de üretilen ilk, tek ve gerçek kepli sandviç paneldir. Master Panel

Detaylı