ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ"

Transkript

1 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Atilla ÖZ YERLİ SIĞIR IRKLARINDA MYOSTATİN GEN POLİMORFİZMİNİN ARAŞTIRILMASI BİYOTEKNOLOJİ ANABİLİM DALI ADANA, 2009

2 ÖZ YÜKSEK LİSANS TEZİ YERLİ SIĞIR IRKLARINDA MYOSTATİN GEN POLİMORFİZMİNİN ARAŞTIRILMASI Atilla ÖZ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOTEKNOLOJİ ANABİLİM DALI Danışman : Prof. Dr. Numan ÖZCAN Yıl : 2009, Sayfa: 64 Jüri : Prof.Dr. Numan ÖZCAN Prof.Dr. Burhan ARIKAN Yrd.Doç.Dr. B. Devrim ÖZCAN Belçika Mavisi ve Piedmontese gibi ırklarında bulunduğu bazı etçi sığır ırklarında, II. kromozomda yer alan myostatin geninin III. ekzon (kodlama yapan) bölgesindeki 821. nükleotidden itibaren oluşan 11 bazlık delesyon (del11 mutasyonu) (Belçika Mavisi nde) ve ve yine III.ekzon bölgesinde bulunan 938. nükleotidindeki G A transversiyon nokta mutasyonu (Piedmontese de), bu gende mh dominant allelinin oluşmasına ve çift kaslılık denilen %20 et artışı ile yağlanmada %50 azalmalara neden olmaktadır. Bu çalışmada Türkiye deki bütün yerli ırklara ait myostatin geninin ekzon III bölgesi nt821del11 ve G A transversiyon mutasyonu bakımından karakterize edilmiştir. Bulgularda myostatin genine ait ekzon III bölgesinde herhangi bir nt821del11 ve G A mutasyonuna rastlanılmamıştır. Anahtar kelimeler: Çift kaslılık, Myostatin, Türkiye yerli sığır ırkları, Belçika Mavi, Piedmontese sığırı I

3 ABSTRACT MSc THESIS INVESTIGATION OF MYOSTATIN GENE POLYMORPHISM IN NATIVE CATTLE BREEDS Atilla ÖZ DEPARTMENT OF BIOTECHNOLOGY INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES UNIVERSITY OF CUKUROVA Supervisor : Prof.Dr. Numan ÖZCAN Year : 2009, Page: 64 Jury : Prof.Dr. Numan ÖZCAN Prof.Dr. Burhan ARIKAN Assist.Prof.Dr. B. Devrim ÖZCAN In some beef cattle breeds such as Belgium Blue and Piedmontese, exon III region of myostatin gene of chromosome II is mutated (del11 mutation at 821 nucleotid position for Belgium Blue, G A transversion at 938 nucleotid position for Piedmontese) to produce mh dominant allel there by increasing meat yield up to 20% and reducing carcass fat amount up to 50%. Turkish native cattle breeds DNA samples obtained from peripheral bloods were screened for exon III of myostatin gene for nt821(del11) frame shift mutation and nt938(g A) transversion mutation. The results revealed the non-existance of such mutations in Turkish native cattle breeds. Key words: Double muscling, Myostatin, Turkish native cattle breeds, Belgium Blue, Piedmontese II

4 TEŞEKKÜR Öncelikle yüksek lisans aşamamdan itibaren emeklerini ve özverilerini esirgemeyen, felsefi görüşleriyle beni her konuda aydınlatan, bilimsel felsefeyi bana öğreten sayın hocam Prof.Dr. Numan ÖZCAN a sonsuz teşekkürlerimi arz ederim. Eleştirileri ve değerli görüşleri ile tezimin şekillenmesine yapmış oldukları katkıdan dolayı tez jüri üyelerim sayın Prof.Dr. Burhan ARIKAN ve sayın Yrd.Doç.Dr. Bahri Devrim ÖZCAN hocalarıma teşekkürlerimi sunarım. Yüksek lisans eğitimimden itibaren, laboratuar çalışmalarımda değerli yardımları ve özverileri ile bana destek olan Ç.Ü. Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji A.B.D. öğretim üyesi sayın Dr. Ali İrfan GÜZEL hocama teşekkürlerimi sunarım. Laboratuar çalışmalarımda desteklerini her zaman hissetiğim değerli arkadaşlarım Ali COŞKUN a ve Arş.Gör. Selçuk ULUSOY a teşekkür ederim. Desteğini benden esirgemeyen ve tanımaktan büyük mutluluk duyduğum değerli arkadaşım Volkan Vural TAŞ a teşekkür ederim. DNA dizi analizlerini değerlendirme aşamasında özverili katkılarından dolayı sayın Doç.Dr. Fahriye ERTUĞRUL a ve Arş.Gör. Ayşen YUMURTACI ya (TÜBİTAK-MAM) teşekkürlerimi sunarım. Oğulları olmaktan gurur duyduğum, haklarını hiçbir zaman ödeyemeyeceğim annem ve babam Saadet-Mustafa ÖZ e ve her konuda desteğini benden esirgemeyen ağabeyim Op.Dr. Kürşat ÖZ e ve değerli eşi Dr. Yeliz ÖZ e sonsuz teşekkürlerimi sunarım. III

5 İÇİNDEKİLER SAYFA ÖZ......I ABSTRACT.....II TEŞEKKÜR....III İÇİNDEKİLER.....IV ŞEKİLLER DİZİNİ....VI ÇİZELGELER DİZİNİ....VII RESİMLER DİZİNİ.VIII SİMGELER VE KISALTMALAR IX 1. GİRİŞ Çift Kaslılığın Doğası Çift Kaslılığın( Double- Muscling ) Genetiği Çift Kaslılığın( Double- Muscling ) Fizyolojisi Çift Kaslılığın( Double- Muscling) Karkas Özellikleri Transforming Growth Faktör-B ( TGF-B ) Myostatin (MSTN, GDF-8 ) Çalışmanın Amacı ve Kapsamı ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR 2.1. Myostatin Geni Polimorfizmi İle İlgili Sığırlarda Yapılan Çalışmalar Myostatin Geni Polimorfizmi İle İlgili Diğer Irklarda Yapılan Çalışmalar MATERYAL VE YÖNTEM 3.1. Materyal DNA Materyali Kullanılan Aletler ve Diğer Malzemeler Kimyasal Maddeler Yöntem Genomik DNA izolasyonu...27 IV

6 Myostatin Gen Bölgesinin Çoğaltılması için Uygun Primerlerin Seçimi Myostatin Gen Bölgesinin PCR ile Çoğaltılması PCR Ürününün Elektroforezi PCR Ürününün Uygun Restriksiyon Endonükleaz Enzimi İle Kesimi (PCR-RFLP) Myostatin Geni Ekzon-3 Bölgesinde RFLP RFLP Elektroforez Çalışmaları Jel Dökümantasyon Çalışmaları Myostatin Geni Ekzon-3 Bölgesi İçinde nt821(del11) ve nt938(g A) Polimorfizm Bölgelerine ait DNA Dizi Analizi İstatistiksel Analiz Hardy-Weinberg Denge Prensibine Göre Denge Analizi BULGULAR VE TARTIŞMA 4.1. Bulgular Myostatin Geni Nt821del11 Polimorfizminin Araştırılması Nt821del11 bölgesinin PCR ile Çoğaltılması Nt821del11 Polimorfizminin RFLP ile Doğrulanması Myostatin Geni Nt938G A Polimorfizminin Araştırılması Nt938G A Bölgesinin PCR ile Çoğaltılması Nt938G A Polimorfizminin RFLP ile Belirlenmesi Myostatin Geni Ekzon-3 Bölgesi İçinde nt821del11 ve nt938g A Polimorfizm Bölgelerine ait RFLP çalışmasının DNA Dizi Analizi İle Doğrulanması Popülasyonların İstatistiki Bakımdan Analizi Tartışma SONUÇ VE ÖNERİLER KAYNAKLAR ÖZGEÇMİŞ EKLER...58 V

7 ŞEKİLLER DİZİNİ SAYFA Şekil 1.1. TGF-b nin aktivasyonu..8 Şekil 1.2. Sığır myostatin geninin amino asit yapısı bakımından farklı türlerle karşılaştırılması. 10 Şekil 1.3. Holstein-Belçika Mavi, Holstein-Piedmontese sığır ırklarının myostatin geni ekzon-3 bölgesinin Southern Blot yöntemi kullanılarak karşılaştırılması..12 Şekil 2.1. Myostatin geni ekzon-3 PCR ürünlerinin oligonükleotid problar kullanılarak Southern Blot analizleri ile mutant Belçika Mavi,Piedmontese ve mutanat olmayan onaltı Avrupa sığır ırkının karşılaştırılması..16 Şekil 3.1. Bos taurus myostatin geni ekzon-3 DNA dizisi.28 Şekil 3.2. Myostatin geni ve 141 bp lik DNA fragmenti..33 Şekil 3.3. Nt 821del11 normal allel Şekil 3.4. Nt821del11 mutant allel Şekil 3.5. Myostatin geni ve124 bç lik DNA fragmenti Şekil 3.6. Nt938 G A Normal allel Şekil 3.7. Nt938 G A Mutant allel...34 Şekil 4.1. Nt821del11 polimorfizminin %3 lük Agaroz jelde tespiti.39 VI

8 ÇİZELGELER DİZİNİ SAYFA Çizelge 3.1. Kanların toplandığı merkezler 26 Çizelge 3.2. Çalışamada kullanılan primerler.28 Çizelge 3.3. PCR bileşenleri ve reaksiyonda kullanılacak optimum miktarları. 29 Çizelge 3.4. PCR sıcaklıkları...30 Çizelge 3.5. Kesim reaksiyonunda kullanılan bileşenler ve miktarları..31 Çizelge 3.6. Poliakrilamid jel bileşenleri...35 Çizelge 4.1. Irklara göre Nt821del11genotiplerinin dağılımı. 41 Çizelge 4.2. Irklara göre nt938g A genotiplerinin dağılımı VII

9 RESİMLER DİZİNİ SAYFA Resim 1.1. Çift kaslı sığırlarda kas hipertrofisi ve iskelet hipotrofisinin yönelimi..7 Resim 1.2. Myostatin geninin aktivasyonu ve Myogenesis...9 Resim 1.3. Nt 821del11 ve nt 938G A mutasyonunun avrupadaki sığırlarda dağılışı...13 Resim 1.4. Çift kaslı Belçika Mavisi, çift kaslı fare ve normal fare görünümü.13 Resim 1.5. Normal(mh+/+) ve çift kaslı (mh+/-, mh-/-) alleline sahip sığır etleri.13 Resim 3.1. Myostatin geni ekzon-3 bölgesi restriksiyon haritası...32 Resim 3.2. %3 lük Agaroz jelde 141 ve 124 bç lik PCR ürünlerinin görüntüsü...36 Resim 4.1. Bazı yerli ırkların nt821del11 polimorfizminin %3 lük Agaroz Jelde görüntüleri Resim 4.2 Bazı yerli ırkların nt821del11 polimorfik bölgeye ait NmuCI/RFLP polimorfizm sonuçlarının %15 PAGE de görüntüsü Resim 4.3 Bazı yerli ırkların nt938g A polimorfik bölgeye ait FokI/RFLP polimorfizm sonuçlarının %15 lik PAGE jelde görüntüsü.42 Resim 4.4. Ekzon bölgesinin %1 lik agaroz jel görüntüsü...44 Resim 4.5. DNA dizi analizi sonuçları...45 VIII

10 SİMGELER VE KISALTMALAR APS : Amonyum persülfat (Amonium persulfat) BI : Boz Irk bç : Baz çifti cdna : Komplementer DNA (Complementary DNA) cm : Santimetre Ç.Ü : Çukurova Üniversitesi DAK : Doğu Anadolu Kırmızısı DM : Double Muscling DNA : Deoksiribonükleik asit dntp : Deoksinükleotid trifosfat EDTA : Etilendiamintetraasetik asit (Ethylenediaminetetraacetic acid) EtBr : Etidyum Bromid (Ethydium Bromide) FAO : Dünya Gıda ve Tarım Örgütü (Food and Agriculture Organization) g : Gram GDF-8 : Büyüme ve Farklılaşma Faktörü-8 (Growth Differention Factor- 8) GH : Büyüme Hormonu (Growth Hormone) HWE : Hardy-Weinberg Dengesi (Hardy-Weinberg Equilibrium) IGF-I : İnsülin Benzeri Büyüme Faktörü (Insulin-Like Growth Factor) IU : Uluslararası Birim (International Unit) kb : Kilo baz Ki : Kilis Irkı M : Molar ma : MiliAmper mg : Miligram μg : Mikrogram μl : Mikrolitre ml : Mililitre mm : Mili Molar Mh : Kas artışı (Musclus Hipertrofi) lokusu MSTN : Myostatin (Çift kaslılık) IX

11 Myostatin: Çift kaslılılık geni N : Normal NaCl : Sodyum Klorür NCBI :Ulusal Biyoteknoloji Bilgi Merkezi (National Center for Biotechnology Information) ng : Nanogram PAGE : Poliakrilamid Jel Elektroforezi (Polyacrilamide Gel Electrophresis) PCR : Polimeraz Zincir Reaksiyonu (Polymerase Chain Reaction) pmol : Pikomol QTL : Kantitatif Özellik Lokusları (Quantitative Trait Locus) RE :Restriksiyon Endonükleaz (Restriction Endonuclease) RFLP :Restriksiyon Parça Uzunluk Polimorfizmleri(Restriction Fragment Lenght Polymorphism) rpm : Bir dakikadaki rotor devir sayısı (Rotor Per Minute) SA : Siyah Alaca SDS : Sodyum dedoksisülfat SNP :Tek Nükleotid Polimorfizmi (Single Nucleotid Polymorphism) SSCP : Tek Zincir Yapısal Polimorfizm (Single Stranded Conformation Polymorphism) TEMED :N, N, N, N -Tetrametiletilendiamin (N, N, N, N -Tetramethylethylenediamine) TGF-b Transforming Growth Factor- beta Tris : Tris (Tris(hydroxymetyl)aminomethane) UV : Ultra Viyole (Ultra viole) V : Volt YK : Yerli Kara YS : Yerli Sarı X

12 1. GİRİŞ Atilla ÖZ 1. GİRİŞ 1.1. Çift Kaslılığın Doğası Çift kaslılığın ( Double-Muscling ) Genetiği Çift kaslılık sığırlarda ilk olarak Culley (1807), tarafından kanıtlanmış olup Kaiser (1888), tarafından ayrıntılı bir şekilde tanımlanmıştır. Çift kaslılık günümüzde bir çok sığır türünde gözlenmiştir. Ama gerçekte çift kaslılık uzun zamandan beri var olup kalıtsal yapısı hala kesin olarak bilinmemektedir. 80 yıl önce Wriedt (1929), yılında çift kaslılığın durumunun genetik belirleyici olarak tek bir genden kaynaklandığını öne sürdü. Arthur un (1995) bildirdiğine göre, Kronacher (1934), bu öneriyi değiştirerek trihibrit (üç gen) modelini önerdi ve bu model vasıtasıyla iki genin özelliğin ve kısmen de değişkenliğin kontrolünü sağladığını, üçüncü genin ise özelliğin baskılanmasından yada ifadesinden (expresyonu) sorumlu olduğunu belirtmiştir. Sõpena Quesada ve Blanco Cachafeiro (1971), dört fenotipik sınıf içerisindeki dokuz muhtemel genotipin belirlenmesiyle dihibrit (iki gene) model önerildi. Mevcut bilgilere göre bir çok araştırmacını üzerinde uzlaştığı görüş single otozomal major bir gen sendromun kalıtımından sorumludur. (Oliver ve Cartwright,1968; Logeay ve Vissac, 1970; Rollins ve ark, 1972; Hanset ve Michaux, 1985a, 1985b: Arthur, 1995 den). Çiftlik hayvanlarındaki bazı özelliklerin ekspresyonundan tek bir major genin sorumlu olduğu kanıtı mevcut literatür çalışmalarıdır. Bu hayvanlarda tanımlanmış major genler arasında dikkate değer bir gende koyunda ovulasyon oranını arttıran Booroola genidir (Piper ve ark, 1985: Arthur, 1995 den), Domuz için stres sendromuna neden olan major gen domuz etinin cıvımasına solmasına neden olmaktadır (Rempel ve ark, 1993 : Arthur, 1995 den). Çıplak boyunluluk geni ve kıvırcık tüylülük geni tropikal kümes hayvanlarının sıcaklılığa dirençliliği ile ilişkilendirilmiştir (Horst ve Mathur, 1990: Arthur, 1995 den). 1

13 1. GİRİŞ Atilla ÖZ Çift kaslılık sendromu kalıtımı üzerine ortak görüş single major gen modeli benimsenmiş olmakla birlikte bu genin etki mekanizması üzerinde farklı görüşler vardır. Bazı araştırmacılar (Wriedt, 1929; Raimondi, 1963; Logeay ve Vissac, 1970 Arthur, 1995 den). Bazı araştırmacılar çift kaslılık geninin dominant bir karakter sergilediğini ifade etmekte, bazıları ise resesif etki gösterdiğine inanmaktadırlar (Kieffer ve ark, 1972; Rollins ve ark, 1972; Hanset ve Michaux, 1985a, 1985b: Arthur, 1995 den). Çift kaslılığın etki mekanizmasına ilişkin alternatif diğer görüşler kısmi dominanslık, eksik resesiflik, tam olamayan etkililik ve gen değiştiriciler mevcuttur. Çift kaslılık allel ve normal allel için (double muscled/ normal) c/n, C/N, A/a, D/n, DM/dm, m/+ ve mh/+ gibi farklı semboller kullanılmıştır. Çift kaslı sığır ve normal sığırın melezlenmesi sonucu oluşan melez döller crossbred (melez), intermediate (orta, ara), semi double muscled (yarı çift kaslı) ve heterozigot gibi farklı isimlerle adlandırılmıştır. Çift kaslılık üzerine yapılan çalışmalar bir süredir çift kaslı sığır ile normal sığır ile yapılan melezleme çalışmalarını kapsamaktadır. Ebeveynler aynı veya farkı cinsten oluşsa bile çift kaslı ve normal sığır ile yapılan melezleme çalışmaları sonucunda melez yada çift kaslı melez sığır olarak meydana gelen döller incelenmiştir. Birçok araştırmacı çift kaslılığın oluşumundaki değişiklikleri rapor etmiştir. Son yıllarda normal (N) ve double muscled (DM) sığırlarının resiprokal çaprazlanması sonucu döllerin çift kaslılık karakter oranını DMxDM %86, DMxN %42, NxDM %49 ve NxN %24 olarak rapor etmişlerdir. Arthur ve ark (1989), göre aynı çaprazlamalara karşılık gelen oranları sırasıyla %77, % 45, %47 ve %4 olarak rapor edilmiştir. Bu yüzden DMxN ve NxDM sığırların çiftleştirmeleri sonucu oluşan döllerin karakterleri normal kaslanmadan aşırı yoğun kaslanmaya doğru korunurken DMxDM çiftleştirilmesiyle oluşan döllerin bazıları genellikle sendromun herhangi bir karakteristiği göstermemiştir. Benzer hayvanların yaşamları boyunca çift kaslılık karakterlerinin ifadesi de benzerdir (Hanset ve Michaux, 1985b: Arthur,1995 den). Bazı araştırmacılar çift kaslılığın fetus oluşumuyla birlikte meydana gelmeye başlayabileceğini ifade etmektedirler. Bazı araştırmacılar da 2

14 1. GİRİŞ Atilla ÖZ doğumdan birkaç hafta sonraki dönemde oluştuğu görüşündedirler. Çift kaslılığın etki mekanizması aynı zamanda beslenmeye ve cinsiyete de bağlıdır. Çift kaslı hayvanların tanımlanması genellikle kas kütlesinin derecesine bağlı olarak yapılmaktadır. Çift kaslılık için yapılan kas değerlendirilmesi, kas arasındaki olukların varlığına, leğen kemiğinin eğimi ve bu kemiğe bağlı diğer parçaların durumu gibi diğer karakteristik özelliklerin varlığına bakılarak değerlendirilir. Soy ağacı kayıtları geçerli uygulanabilir bir değerlendirme olarak da kullanılmaktadır. Soy ağacı kayıtlarına bağlı değerlendirme için verilerin kayıtlı olduğu defterler, belirgin karakteristik özelliklerin toplanarak skorlanması ya da bazı karkas özelliklerinin kombinasyonu ve bazı biyokimyasal ölçümler gibi yarı objektif olan skorlama sistemleri geliştirilmiştir. Yarı objektif metotlar ile tanımlama ancak karakteristik verileri aşırı olan normal ve çift kaslı hayvanlar için kullanılabilmektedir. Bu yüzden genin etki mekanizmasındaki çeşitlilik ve geni taşıyan sığırların tanımlanmasındaki biyolojik metotların eksikliği bu genin aktif yapısının tanımlanmasında yetersiz kalmaktadır. Bundan dolayı çift kaslılığın tanımlanması için ihtiyaç duyulan biyolojik metotların geliştirilmesi üzerine yoğun çalışmalar yapılamamıştır. Domuz stres sendromunun kalıtsal koşulları ile karakteristik özellikleri sığırlardaki çift kaslılık benzer özellikler göstermektedir. Domuzda meydana gelen bu sendrom halothan denilen anestezik olarak kullanılan bir kimyasal renksiz bir sıvıya duyarlılık göstermektedir. Bu yüzden domuzları taşımış oldukları gen kolay bir şekilde tanımlanabilmektedir (Rempel ve ark, 1993: Arthur, 1995 den). Ne yazık ki halothane olan duyarlılık testi sığırlar için geçerli değildir. Sığırlardaki çift kaslılık genini tanımlamaya yönelik biyolojik test geliştirme çabaları yapılmasına karşın şimdiye dek hiçbir metottan sonuç alınmamıştır. Bu biyolojik metotlar çift kaslı sığırlar ile normal sığılar arasındaki kas liflerinin yapısı, kasların motor sinirleri, kan içindeki tyroid hormon konsantrasyonu ve seratoin hormon konsantrasyonundaki farklılıklara dayanmaktadır. 3

15 1. GİRİŞ Atilla ÖZ Çift kaslılığın ( Double-Muscling ) Fizyolojisi Çift kaslı sığırların kasların büyümesinin nedeni aşırı kas liflerinin artmasıdır. Dahası bu artış normal sığırın kaslanmasına göre daha fazla olmaktadır (Hanset ve ark, 1982). Kaslanmadaki bu göreceli artış gebeliğin erken safhasında gözlenmiştir. Sonuç olarak çift kaslı olarak doğan sığır normal bir sığıra oranla yaklaşık iki kat daha kaslı olarak meydana gelmektedir (Gerrard ve ark, 1991). Çift kaslı sığırlar yüksek bir oranda beyaz kas liflerine sahip (West, 1974), olup bu lifler yüksek oranda aksonların uç kısımlarında artış göstermektedir (Swatland 1973; Novakofski ve ark, 1981: Arthur, 1995 den). Çift kaslı sığırların kas içeriğinde kollajen (bağ dokunun ana maddesini oluşturan albuminoid protein) miktarı düşüktür (Boccard, 1982; Uytterhaegen ve ark, 1994: Arthur, 1995 den). Kas içindeki kollojen miktarının bir kriter olarak kullanılabileceğini ve çift kaslı sığırların normal sığırlara göre hidroksiprolini %20 - %30 oranında indirgediğini rapor etmişlerdir (Hanset ve ark,1982: Arthur, 1995 den). Çift kaslı sığırların etindeki kollajeni düşük bir oranda çapraz bağlar içerir (Bailey ve ark, 1982: Arthur, 1995 den). Çift kaslı sığır ile normal sığır arasındaki yapısal farklılıkların bağ doku ile sınırlı olmadığı açıkça gözükmektedir. Fakat çift kaslı sığırlarda zar tahribatı mevcuttur (King ve ark, 1976: Arthur, 1995 den). Öte yandan çift kaslı sığırlar normal sığırlara göre alyuvarlar içindeki osmotik kırılganlığın artışı ve kas içindeki sodyum/potasyum oranındaki artış bunu kanıtlamıştır (King ve ark, 1976; Basarab ve ark, 1980: Arthur, 1995 den) Çift kaslı sığır ile normal sığırın karşılaştırılması ile dolaşım sistemindeki çeşitli hormonların seviyelerinde farklılıklar bulunmuştur (Lawrie ve ark, 1964: Arthur, 1995 den). Bu hormonlar arasında dikkate değer olarak growth hormon seviyesi (DM>N) ve insülin seviyesi (DM<N) olarak bulunmuştur (Michaux ve ark, 1982; Arthur ve ark, 1990: Arthur, 1995 den). Ayrıca bunlara ilaveten serum içindeki tridothyronin ve thyroxine seviyelerinde de farklılıklar rapor edilmiştir. Diğer yandan çift kaslılık (double muscled) ve normal sığırlar arasında fizyolojik farklılıklar tespit edilmiştir. Bu fizyolojik farklılıklar serum içerisindeki kreatin (creatine) ve kreatinin (creatinine) konsantrasyon farklılıkları (Hanset ve Michaux 1982; Masoero, 1982: Arthur, 4

16 1. GİRİŞ Atilla ÖZ 1995 den), plazma içerisindeki lipoprotein ve eritrosit glikoliziz konsantrasyon farklılıkları (Basarab ve ark, 1982a, 1992b: Arthur, 1995 den) ve kas içindeki IGF-II mrna konsantrasyonundaki farklıklar tespit edilmiştir (Gerrard ve ark, 1991: Arthur, 1995 den). Çalışmalar çift kaslı sığırların güç kullanmaları sırasında normal sığırlara göre daha çabuk fiziksel güç kaybı yaşadıklarını ortaya koymuştur (Holmes ve ark, 1973: Arthur, 1995 den ). Yorgunluğa neden olan faktörler arasında metabolik asidoza bağlı olarak kan dolaşımının azalmasına (düşük kan hacmi ve düşük hematokrit miktarı) neden olmakla birlikte bir taraftan oksijen taşınım azalması ve diğer yandan çift kaslı sığırların kas hücrelerindeki oksijenli solunum aktivitesinin azalması olarak açıklamıştır ( Mènissier, 1982a: Arthur, 1995 den). Sıcaklık stresi esnasında çift kaslı sığırların rektal ısıları normal sığırlar göre daha hızlı bir şekilde artış göstermektedir (Halipre, 1973; Strath ve ark, 1980: Arthur, 1995 den). Çift kaslı sığırların aşırı kaslanmaları sonucunda anormal yada aşırı ısı üretimiyle sıcaklık stresi ortaya çıkmakta beraberinde sıcaklık stresi ile oluşan ısı kaybını azaltmaktadır. Kapasite düşüklüğü (solunum kapasitesi düşmekte) oluşmaktadır. Ayrıca çift kaslı sığırlarda aç kalma stresi de rapor edilmiştir (Strath ve ark, 1980: Arthur, 1995 den). Açlık stresleri sonucunda çift kaslı boğaların normal boğalara göre kortisol ve kandaki üre seviyeleri yüksek olarak gözlenmiştir. Çift kaslı sığırlar ile normal sığırlar arasında bir takım fizyolojik ve biyokimyasal farklılıklar bulunmasına rağmen hala test edilmemiş durumlar vardır. Temel değişkenlerin çift kaslılık sendromundan sorumlu olduğu bilinmemekle birlikte çift kaslılık sendromunun değişkenlerini farklılık gösterilebileceğine inanılmaktadır Çift Kaslılığın ( Double-Muscling ) Karkas Özellikleri Çift kaslı sığırlar normal sığırlar ile karşılaştırıldığında birçok karkas özelliklerine sahiptir. Bu özellikler genellikle kas hipertrofisi, kasların olgunluğu, yağ birikmesinde düşük potansiyel ve küçük sindirim kanallarının olmasından kaynaklanmaktadır. Bugüne kadar yayınların büyük bir kısmında çift kaslılık karkaslarının yüksek oranda kaslanması, düşük seviyede yağ oluşumu ve karkasta 5

17 1. GİRİŞ Atilla ÖZ yer alan kemiklerden kaynaklandığını belirtmişlerdir (Oliver ve Cartwright, 1968; West, 1974; Kauffman ve ark, 1976; Dumont, 1982; Geay ve ark, 1982; Arthur ve ark. 1982: Arthur, 1995 den). Thiessen (1974), %30 a kadar olan kas artışını şu şekilde açıklamıştır: Çift kaslı sığırların karkaslarındaki kemik oranı ve çift kaslı hayvanlardaki vücut yapılarının anatomisi vücudun her tarafında aynı değildir. Çift kaslı sığırlar ile normal sığırlar karşılaştırıldığında yüksek hipertrofili, hipertrofili, ve hipotrofili olmak üzere 3 ayrı bölge bulunmaktadır (Boccard ve Dumont, 1974; Johnson, 1981; Dumont, 1982; Shahin ve Berg 1985: Arthur, 1995 den). Omurga bölgesinde yer alan kas hipertrofisinin hemen ardından boyun çevresinde önden arkaya doğru gelen eğim ile devam etmektedir. Kas hipertrofisi arka bölgelerden ziyade ön bölgelerde gözlenmektedir (Vissac, 1968; Boccard ve Dumont, 1974; Dumont, 1982: Arthur, 1995 den). Kas hipertrofisi aynı zamanda çevresel kasları da etkilemekte ve bunun sonucunda geniş bir yüz şeklini ortaya çıkarmaktadır (Boccard ve Dumont, 1974; Johnson, 1981: Arthur, 1995 den). Başka bir açıdan ise kas hipertrofisi distoproximal eğim ile de sonuçlanmakta ve ön kol ve bacak bölgelerinde bu seviye maksimuma çıkmaktadır (Butterfield, 1966; Hanset ve Ansay 1972; Shahin ve Berg 1985b: Arthur, 1995 den). Aynı yönelime bağlı olarak bacak kemikleri de bu düşüş için incelenmiştir (Vissac, 1968; Hanset ve Ansay, 1972; Shahin ve Berg, 1985: Arthur, 1995 dan). Çift kaslı sığırlardaki kas hipertrofisinin genel eğimi ve iskelet hipotrofisi Resim 1.1. de gösterilmiştir. Uzun kemiklerin büyüklüğü ve şeklindeki morfolojik farklılıklar çift kaslı sığırlar ile normal sığırlar arasında daha önce gösterilmiştir. Wriedt (1929), çift kaslı sığırların bacak kemiklerinin daha kısa ve yoğunluğunun azalmış olduğunu belirtmiştir. Arthur (1995), bildirdiğine göre, Vissac (1968), çift kaslı sığırların uzun kemiklerinin bağlantı yerlerinin daha ince olduğunu bunun yanında daha fazla epifize sahip olduğunu bildirmiştir. Hendricks ve ark (1973), yılında hafif ve kısa kemiklerin daha ince böbrek üstü zarları olduğunu rapor etmiştir. 6

18 1. GİRİŞ Atilla ÖZ Resim 1.1. Çift kaslı sığırlarda kas hipertrofisi ve iskelet hipotrofisinin yönelimini, kas hipertrofisinin artmasını göstermektedir > kol ve bacak kemiklerinin hipotrofisinin artmasını göstermektedir. (Vissac, 1968 : Arthur, 1995 den) Öne doğru çıkıntı oluşumu kaslanmanın aşırı gelişiminden kaynaklanmaktadır, bunun yanında diğer analizler yağ dokularının daha az gelişimi çift kaslı hayvanlarda daha önemli olduğunu göstermektedir (Dumont, 1982; Shahin ve Berg, 1985d: Arthur, 1995 den ). Bailey ve ark (1982), yapılan bir çalışmada ise yağ dokularının az gelişiminin yağ hücreleri hacimlerinin azalmasından kaynaklandığını belirtmiştir. İlk olarak çift kaslanmanın myostatin geninden kaynaklandığını göstermek amacıyla normal tip myostatin geni tarafından iskelet kası büyümesini, negatif yönde düzenleyici etkisini ilk defa farelerde tespit ederek, myostain geninin TGF-B ailesinin bir üyesi olduğunu tanımlamışlardır. (McPherron ve ark, 1997a). 7

19 1. GİRİŞ Atilla ÖZ 1.2.Transforming Growth Faktör-B ( TGF B ) Biyolojik fonksiyonlarına bakılarak GF (Growth Factor) ler geniş bir protein ailesidir.bunlar genellikle amino asit sekanslarına ve tersiyer yapılarına bakılarak gruplandırılır. GF lerin bir alt grubu da TGF-b (Transforming Growth Factor-b) ailesidir. TGF-b ler hücrelerden inaktif kompleks bir form da salgılanır. Buna karşın bu kompleks form parçalanıncaya kadar çok az miktarda veya hiçbir biyolojik aktivite göstermezler. TGF-b lerin ortak bir özelliği ise diğer büyüme faktörlerinin varlığında biyolojik aktiviteleri ortaya çıkmaktadır. Bu da hedef hücrelerin fizyolojik durumlarına ve diğer büyüme faktörlerinin varlığına bağlıdır (Volk, 2004). TGF-b lerin yapısına bağlı olarak bir çok alt türü vardır. Bunlardan bir tanesi GDF (Growth and Differentiation Factor) dir. GDF büyüme ve farklılaşmada düzenleyici rol oynamaktadır. GDF nin alt türü olan GDF-8 Myostatin olarak ta bilinmektedir. GDF-8 iskelet kası proteini olup farelerde ve sığırlarda çift kaslılığa neden olmaktadır (McPherron ve ark, 1997a). TGF-b hücrelerden inaktif kompleks bir formda salgılanırlar. Daha sonra kendi reseptörleriyle birleşerek reseptör proteinleri aktif hale getirirler. Reseptör proteinler ortamda bulunan büyüme faktörlerini (smad-2 yi veya smad-3 ü) aktifleştirirler. Aktifleşen smad-2,smad-4 ile birleşerek ilgili hedef gen bölgesinde görev alırlar. Böylelikle TGF-b aktifleşmiş olur (Kawabata ve Miyazono, 1999). (Şekil 1.1) Şekil 1.1. TGF-b nin aktivasyonu (Anonymous, 2009a) 8

20 1. GİRİŞ Atilla ÖZ 1.3. Myostatin( GDF-8, MSTN ) GDF-8 (Growth Differentiation Factor-8) olarakta bilinen myostatin TGF-B (Transforming Growth Factor-B ) ailesinin bir üyesidir. İskelet kası büyümesinde ve farklılaşmasında rol oynamaktadır. Myostatin (GDF-8) geni sığırlarda 2. kromozomda yer almakta 3 ekzon ile 2 intron dan meydana gelmektedir (Bellinge ve ark., 2005). GDF-8 ailesi daha çok sığır türlerinde araştırılmıştır. Bu araştırmalardan en önemli ikisi Belçika Mavisi ve Piedmontese sığır türlerinde myostatin genini kodlayan sekanslarda meydana gelen mutasyonlar kas-kütle artışını sağlamış ve bu artış çift kaslılık olarak tanımlanmıştır (Grobet ve ark, 1997; Kambadur ve ark, 1997). Myostatin geninin inaktivasyonu sonucu çift kaslılık ortaya çıkmaktadır. Bu protein myogenesis in negatif düzenleyicisi olarakta rol oynamaktadır (Resim 1.2.) ( Kambadur ve ark, 1997 ). Resim 1.2. Myostatin geninin aktivasyonu ve Myogenesis (Anonymous, 2009b) Diğer türlerden myostatin genlerini klonlamak için cdna kütüphaneleri oluşturulmuş ve olgun molekülün aktif kısmını içeren, korunmuş C-terminal bölgesi içeren fare myostatin probu yardımıyla görüntülenmiştir. cdna klonları kullanılarak fare, sıçan, insan, maymun, sığır, domuz, koyun, tavuk, hindi ve zebra balıklarından 9

21 1. GİRİŞ Atilla ÖZ elde edilen myostatin amino asit sekanslarının belirlenmiştir (Şekil 1.2). Bütün bu sekanslar salgılama için sinyal sekansları içermekte ve bu bölgeyi RXXR proteolitik işlem bölgesi ( amino asitleri) ile bütün TGF-b aile üyelerinde bulunan C- terminal sistin kalıntılarını içeren bölge izlemektedir. Bu diziden görüldüğü üzere myostatin türler arasında yüksek derecede korunmuştur. Gerçekte fare, sıçan, insan, domuz, tavuk ve hindi myostatin sekansları C-terminal bölgelerinde % 100 benzer olup, maymun, sığır ve koyun myostatini ise olgun proteinde 1 den 3 e kadar amino asit farklılıkları içermektedir. Zebra balığında ise daha fazla fark bulunup bu bölgede diğer türlere göre %88 farklılık göstermektedir (McPherron ve Lee, 1997b). Şekil 1.2. Sığır myostatin geninin amino asit yapısı bakımından farklı türlerle karşılaştırılması (McPherron ve lee, 1997b). 10

22 1. GİRİŞ Atilla ÖZ McPherron ve Lee, (1997b) yaptıkları araştırmada Belçika Mavi sığırlarının myostatin genlerinde mutasyon olup olmadığını belirlemek amacıyla sığırlardan alınan kan örneklerinden genomik DNA izolasyonu ve PCR ile 3. ekzonun taraması yapmışlardır. İlk olarak myostatin geninin çift kaslılığa neden olduğunu fareler üzerinde yaptıkları bir araştırmayla gösterdikten sonra Holstein ırklarını referans alarak bu bulguları doğal mutant olan Belçika Mavi sığırı ve Piedmontese sığır ırkları üzerinde göstermeyi amaçlamışlardır. Bu amaç doğrultusunda, Belçika mavisi sığırına ait myostatin geninin kodlama bölgesi olan 3. ekzon bölgesinin nükleotidlerin silinmesi haricinde Holstein sığırı ile benzerliğini ortaya koymuşlardır (Şekil 1.3). Bu 11 bazlık nükleotidin delesyon çerçeve kaymasına sebep olmakta ve bunun sonucunda protein, mutasyon yerinin 14 kodon aşağısında sonlanarak kesik uçlu protein haline geldiği tahmin etmektedirler. Belçika Mavi sığırında görülen 11 bç lik delesyonun önemsiz mutasyon olması beklenmektedir. Çünkü C-terminal bölgesinden sadece 7 amino asit sonra meydana gelmiş ve 102 amino asidin kaybolmasına sebep olmuştur. Southern Blot analizleri ile oligonükleotidlerin kullanılarak bu mutasyon incelenen 14 tane Belçika Mavi sığırının hepsinin her iki allelinde de bulunmuştur. Diğer yandan çift kaslılığın yüksek oranda görüldüğü bir başka sığır türü olan Piedmontese sığırlarınında sekans analizleri yapılmıştır. Piedmontese sığırları Holstein sekansı ile benzerlik göstermekte ve sadece 2 nükleotid değişikliği içerdiği tespit edilmiştir. Bunlardan ilki ekzon 1 de yer alan C A dönüşümü olup 94. amino asitte lösinin fenilalanine dönüşmesi ile sonuçlanmaktadır. İkincisi ise 3. ekzonda yer alan G A dönüşümüdür. Bu dönüşüm 313. amino asit bölgesinde sistinin tirozine dönüşmesine sebep olmaktadır (Şekil 1.3). Southern Blot analizler ile incelenen 10 Piedmontese sığırlarından 10 unda her iki allel bakımından mutasyon tespit edilmiştir (McPherron ve Lee, 1997b). 11

YERLİ SIĞIR IRKLARINDA MYOSTATİN GENİNE AİT III. EKZON BÖLGESİNİN NT 821(DEL11) POLİMORFİZMİ BAKIMINDAN KARŞILAŞTIRILMASI

YERLİ SIĞIR IRKLARINDA MYOSTATİN GENİNE AİT III. EKZON BÖLGESİNİN NT 821(DEL11) POLİMORFİZMİ BAKIMINDAN KARŞILAŞTIRILMASI YERLİ SIĞIR IRKLARINDA MYOSTATİN GENİNE AİT III. EKZON BÖLGESİNİN NT 821(DEL11) POLİMORFİZMİ BAKIMINDAN KARŞILAŞTIRILMASI Comparison with Exon III Region of Myostatin Gene of Native Cattle Breeds for Nt

Detaylı

SNP TEK NÜKLEOTİD POLİMORFİZMLERİ (SINGLE NUCLEOTIDE POLYMORPHISMS)

SNP TEK NÜKLEOTİD POLİMORFİZMLERİ (SINGLE NUCLEOTIDE POLYMORPHISMS) SNP TEK NÜKLEOTİD POLİMORFİZMLERİ (SINGLE NUCLEOTIDE POLYMORPHISMS) Herhangi iki bireyin DNA dizisi %99.9 aynıdır. %0.1 = ~3x10 6 nükleotid farklılığı sağlar. Genetik materyalde varyasyon : Polimorfizm

Detaylı

Parkinson Hastalığı ile α-sinüklein Geni Polimorfizmlerinin İlişkisinin Araştırılması

Parkinson Hastalığı ile α-sinüklein Geni Polimorfizmlerinin İlişkisinin Araştırılması İ.Ü. CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TIBBİ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI Parkinson Hastalığı ile α-sinüklein Geni Polimorfizmlerinin İlişkisinin Araştırılması Araş.Gör. Yener KURMAN İSTANBUL

Detaylı

POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU (PZR-PCR) VE RESTRİKSİYON PARÇA UZUNLUĞU POLİMORFİZMİ (RFLP)

POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU (PZR-PCR) VE RESTRİKSİYON PARÇA UZUNLUĞU POLİMORFİZMİ (RFLP) Deney: M 1 POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU (PZR-PCR) VE RESTRİKSİYON PARÇA UZUNLUĞU POLİMORFİZMİ (RFLP) a) PCR yöntemi uygulaması b) RPLF sonuçları değerlendirilmesi I. Araç ve Gereç dntp (deoksi Nükleotid

Detaylı

Mutasyon: DNA dizisinde meydana gelen kalıcı değişiklik. Polimorfizm: iki veya daha fazla farklı fenotipin aynı tür popülasyonunda bulunmasıdır.

Mutasyon: DNA dizisinde meydana gelen kalıcı değişiklik. Polimorfizm: iki veya daha fazla farklı fenotipin aynı tür popülasyonunda bulunmasıdır. Allel: Bir genin seçenekli biçimi Wild Tip: Normal allel. Bireylerin çoğunda bulunan Mutasyon: DNA dizisinde meydana gelen kalıcı değişiklik Polimorfizm: iki veya daha fazla farklı fenotipin aynı tür popülasyonunda

Detaylı

MOLEKÜLER TANISI DÜZEN GENETİK HASTALIKLAR TANI MERKEZİ. SERPİL ERASLAN, PhD

MOLEKÜLER TANISI DÜZEN GENETİK HASTALIKLAR TANI MERKEZİ. SERPİL ERASLAN, PhD β-talaseminin MOLEKÜLER TANISI DÜZEN GENETİK HASTALIKLAR TANI MERKEZİ SERPİL ERASLAN, PhD BETA TALASEMİ HEMOGLOBİNOPATİLER Otozomal resesif (globin gen ailesi) Özellikle Çukurova, Akdeniz kıyı şeridi,

Detaylı

(ZORUNLU) MOLEKÜLER İMMÜNOLOJİ I (TBG 607 TEORİK 3, 3 KREDİ)

(ZORUNLU) MOLEKÜLER İMMÜNOLOJİ I (TBG 607 TEORİK 3, 3 KREDİ) T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TIBBİ BİYOLOJİ VE GENETİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) MOLEKÜLER

Detaylı

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın Genetik nedir? Biyolojinin kalıtım ve varyasyonlarla (çeşitlilikle) ilgilenen bilim dalıdır. Genetik yaşayan tüm organizmalarda

Detaylı

İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD Prof. Dr. Filiz Aydın

İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD Prof. Dr. Filiz Aydın İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD Prof. Dr. Filiz Aydın Dominant / resesif tanımları Otozomal ve gonozomal kalıtım nedir? İnkomplet dominant/ kodominant ne ifade eder? Pedigri nedir, Neden yapılır?

Detaylı

GEN MUTASYONLARI. Yrd. Doç. Dr. DERYA DEVECİ

GEN MUTASYONLARI. Yrd. Doç. Dr. DERYA DEVECİ GEN MUTASYONLARI Yrd. Doç. Dr. DERYA DEVECİ Gen mutasyonları 2 temel mekanizma ile gerçekleşir. A. İnsersiyon; Bir veya daha fazla nükleotidin araya girmesiyle B. Delesyon; Bir veya daha fazla nükleotidin

Detaylı

HAFTA III Bağlantı, Asosiyasyon, Haritalama

HAFTA III Bağlantı, Asosiyasyon, Haritalama Biyoteknoloji ve Genetik I HAFTA III Bağlantı, Asosiyasyon, Haritalama Prof. Dr. Hilâl Özdağ T.H. Morgan ve A.H. Sturtevant 1911 Morgan ın soruları: 1. Gen ayrılmasının kaynağı nedir? Janssens ve ark:

Detaylı

GENETİK POLİMORFİZMLER. Prof. Dr. Filiz ÖZBAŞ GERÇEKER

GENETİK POLİMORFİZMLER. Prof. Dr. Filiz ÖZBAŞ GERÇEKER GENETİK POLİMORFİZMLER Prof. Dr. Filiz ÖZBAŞ GERÇEKER Genomu bir kitap olarak düşünürsek... (Ridley, 2000) Kromozom olarak adlandırılan 23 bölüm Her bölüm birkaç bin hikayeden oluşur ki bunlar genlerdir.

Detaylı

hendisliği BYM613 Genetik MühendisliM Tanımlar: Gen, genom DNA ve yapısı, Nükleik asitler Genetik şifre DNA replikasyonu

hendisliği BYM613 Genetik MühendisliM Tanımlar: Gen, genom DNA ve yapısı, Nükleik asitler Genetik şifre DNA replikasyonu BYM613 Genetik MühendisliM hendisliği Hacettepe Üniversitesi Biyomühendislik BölümüB 2012-2013 2013 Güz G z DönemiD Salı 9.00-11.45, D9 Dr. Eda Çelik-AKDUR edacelik@hacettepe.edu.tr İçerik Tanımlar: Gen,

Detaylı

BÜYÜME. Büyüme ve Gelişme kavramları. Büyüme grafikleri. Büyüme dönemleri. Büyüme üzerine etkili faktörler. Telafi büyümesi

BÜYÜME. Büyüme ve Gelişme kavramları. Büyüme grafikleri. Büyüme dönemleri. Büyüme üzerine etkili faktörler. Telafi büyümesi BÜYÜME Büyüme ve Gelişme kavramları Büyüme grafikleri Büyüme dönemleri Büyüme üzerine etkili faktörler Telafi büyümesi 1 Büyüme ve Gelişme Kavramları Büyüme Zigotun oluşumundan itibaren ergin ağırlığa

Detaylı

Populasyon Genetiği. Populasyonlardaki alel ve gen frekanslarının değişmesine neden olan süreçleri araştıran evrimsel bilim dalı.

Populasyon Genetiği. Populasyonlardaki alel ve gen frekanslarının değişmesine neden olan süreçleri araştıran evrimsel bilim dalı. Bu dersin içeriği, Populasyonun tanımı, Alel ve genotip frekansı, Gen havuzu, Gen frekansı, Gerçek/Doğal populasyonlar ve ideal populasyonlar, Populasyon genetiğinin çalışma alanları, HW kanunu -giriş,

Detaylı

XXVII. ULUSAL BİYOKİMYA KONGRESİ

XXVII. ULUSAL BİYOKİMYA KONGRESİ XXVII. ULUSAL BİYOKİMYA KONGRESİ TİP2 DİYABETİK RATLARDA Vitis vinifera L. EKSTRAKTININ PIK3R1 (phosphatidylinositol 3-kinase regulatory subunit 1) GEN İFADESİ ÜZERİNE ETKİSİ 1 Emine Gülsün CAN 1 Emine

Detaylı

Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri

Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri GENETĐK 111-503 Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri Doç.Dr. Hilâl Özdağ Rekombinant DNA Teknolojisi Amaç Spesifik DNA dizilerinin yerlerinin belirlenmesi. DNA nın belirli noktalardan kesilmesi Belirli

Detaylı

cdna Kitaplık Hazırlanışı

cdna Kitaplık Hazırlanışı cdna Kitaplık Hazırlanışı Uzm.Bio.Veysel Sabri HANÇER İstanbul Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Doktora Programı 2602043040 Genetik Bilginin İki Kaynağı Vardır; Genomik DNA mrna Ökaryotlardaki

Detaylı

DÖNEM I 3. DERS KURULU 9 Şubat 3 Nisan 2015. Prof.Dr. Mustafa SARSILMAZ

DÖNEM I 3. DERS KURULU 9 Şubat 3 Nisan 2015. Prof.Dr. Mustafa SARSILMAZ DÖNEM I. DERS KURULU 9 Şubat Nisan 0 Dekan : Prof.Dr. Mustafa SARSILMAZ Dönem I Koordinatörü : Ders Kurulu Başkanı : Doç.Dr. Doç.Dr. KURUL DERSLERİ TEORİK PRATİK TOPLAM AKTS DERS VEREN ÖĞRETİM ÜYELERİ

Detaylı

I. Projenin Türkçe ve İngilizce Adı ve Özetleri İvesi Koyunlarında mikrosatellite lokuslarında polimorfizmin tespiti Güneydoğu Anadolu Tarımsal Araştı

I. Projenin Türkçe ve İngilizce Adı ve Özetleri İvesi Koyunlarında mikrosatellite lokuslarında polimorfizmin tespiti Güneydoğu Anadolu Tarımsal Araştı T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJESİ KESİN RAPORU İvesi Koyunlarında Mikrosatellite Lokuslarında Polimorfizmin Tespiti Proje Yürütücüsü: Profesör Doktor Ayhan ELİÇİN Proje Numarası: 20050711087

Detaylı

RT-PCR. (reverse transckripsiyon-polimeraz zincir reaksiyonu) Dr Gülnur Güler

RT-PCR. (reverse transckripsiyon-polimeraz zincir reaksiyonu) Dr Gülnur Güler RT-PCR (reverse transckripsiyon-polimeraz zincir reaksiyonu) Dr Gülnur Güler RT-PCR (reverse transckripsiyon-polimeraz zincir reaksiyonu) mrna ekspresyon seviyelerini belirlemek için sensitiv bir metod

Detaylı

2006 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI

2006 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 2006 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 1. BÖLÜM 1. I. Adaptasyon II. Mutasyon III. Kalıtsal varyasyon Bir populasyondaki bireyler, yukarıdakilerden hangilerini "doğal seçilim ile kazanır? D) I veii E)

Detaylı

İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD Prof. Dr. Filiz AYDIN

İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD Prof. Dr. Filiz AYDIN İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD Prof. Dr. Filiz AYDIN Genetik hastalıkların temeli Proteinleri kodlayan genlerde (DNA da) meydana gelen mutasyonlara dayanır. (Tek gen hastalıkları) Meydana gelen

Detaylı

GIDA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DOKTORA DERS KATALOĞU

GIDA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DOKTORA DERS KATALOĞU DOKTORA DERS KATALOĞU ERCİYES ÜNİVERSİTESİ GDM 638 Lipid Kimyası Zorunlu DERS SAATİ: 3 Bahar Yrd. Doç. Dr. Hasan YALÇIN KREDİSİ :3 Tel:(352) 4374901 (32731), E-mail: hyalcin@erciyes.edu.tr, Web sayfası

Detaylı

Gen Arama Yordamı ve Nörolojik Hastalıklarla İlgili Gen Keşfi Çalışmalarına Türkiye den Örnekler

Gen Arama Yordamı ve Nörolojik Hastalıklarla İlgili Gen Keşfi Çalışmalarına Türkiye den Örnekler Gen Arama Yordamı ve Nörolojik Hastalıklarla İlgili Gen Keşfi Çalışmalarına Türkiye den Örnekler Doç. Dr. Sibel Aylin Uğur İstanbul Üniversitesi Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü-Genetik 13. Ulusal Sinirbilim

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Eğitim Yılı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Eğitim Yılı Dönem I. 2. Ders Kurulu II. HÜCRE BİLİMLERİ-I Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Prof. Dr. Alirıza ERDOĞAN Yrd. Doç. Ders Kurulu

Detaylı

Doğum Sonrası (post-natal) Büyüme

Doğum Sonrası (post-natal) Büyüme Doğum Sonrası (post-natal) Büyüme Doğumdan ergin çağa kadar olan büyümedir. Neonatal (yeni doğan) dönemi Infancy (yavru) dönemi Puberty (ergenlik) dönemi Adölesan (gençlik) dönemi Adult (erginlik) dönemi

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #21

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #21 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #21 1) Aşağıda bazı dönüşüm tepkimeleri gösterilmiştir. a 2) Enzimlerin çalışma hızına etki eden faktörlerle ilgili; RH RH ADP + Pi ATP I II b Buna göre a ve b yönlerindeki değişimlerle

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER

Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER * Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER *Bitki nüklear, mitokondriyal ve kloroplast DNA'ları *Burada yer alan bugünkü bilgilerimizin çoğu, moleküler evrim mekanizması ve oranları kullanılarak

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 1) Bakterilerin gerçekleştirdiği, I. Kimyasal enerji sayesinde besin sentezleme II. Işık enerjisini kimyasal bağ enerjisine dönüştürme III. Kimyasal bağ enerjisini ATP enerjisine

Detaylı

2007 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI

2007 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 2007 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 1. BÖLÜM 1. Aşağıdaki tabloda bazı canlı türlerinin kromozom sayıları verilmiştir. Bu tablodaki bilgilere göre, I. İki canlı türünün kromozom sayılarına bakılarak

Detaylı

attomol apo B-100 quicktype

attomol apo B-100 quicktype attomol apo B-100 quicktype İnsan apolipoprotein B-100 (apo B-3500 mutasyonu) gen inde 10708G>A geçiş tespitine yönelik kit Sadece in vitro diagnostik kullanım içindir! 20 tespit sipariş numarası: 1015

Detaylı

Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri. Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D

Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri. Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D 1 Enfeksiyonun Özgül Laboratuvar Tanısı Mikroorganizmanın üretilmesi Mikroorganizmaya

Detaylı

HAFTA II Mendel Genetiği

HAFTA II Mendel Genetiği GENETĐK 111-503 HAFTA II Mendel Genetiği Doç. Dr. Hilâl Özdağ 1865 Gregor Mendel kalıtım kurallarının temellerini attı. http://www.dnaftb.org/dnaftb/1/concept/ 1 Seçilen Özellikler Hartl DL, Jones EW,

Detaylı

ADIM ADIM YGS LYS Adım EVRİM

ADIM ADIM YGS LYS Adım EVRİM ADIM ADIM YGS LYS 191. Adım EVRİM EVRİM İLE İLGİLİ GÖRÜŞLER Evrim, geçmiş ile gelecekteki canlıların ve olayların yorumlanmasını sağlayarak, bugün dünyada yaşayan canlılar arasındaki akrabalık derecesini

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #22

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #22 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #22 1) Zigottan başlayıp yeni bir bireyin meydana gelmesiyle sonlanan olayların hepsine birden gelişme denir. Embriyonun gelişimi sırasında, I. Morula II. Gastrula III. Blastula

Detaylı

Türkiye'de İnfluenza Sezonunda Görülen Influenza A(H1N1)pdm09 Virüsünün Moleküler Karakterizasyonu

Türkiye'de İnfluenza Sezonunda Görülen Influenza A(H1N1)pdm09 Virüsünün Moleküler Karakterizasyonu Türkiye'de 2015-2016 İnfluenza Sezonunda Görülen Influenza A(H1N1)pdm09 Virüsünün Moleküler Karakterizasyonu Dilek Güldemir 1,Ayşe Başak Altaş 1,Fatma Filiz Arı 1,Zekiye Bakkaloğlu 1,Özlem Ünaldı 1,Fatma

Detaylı

10. Sınıf II. Dönem Biyoloji Dersi 1. Yazılı Sınavı

10. Sınıf II. Dönem Biyoloji Dersi 1. Yazılı Sınavı Ad Soyadı: No: Tarih: 10. Sınıf II. Dönem Biyoloji Dersi 1. Yazılı Sınavı 1) Modern genetik veya biyoteknoloji çalışmalarına 4 örnek veriniz. İstediğiniz birini açıklayınız. (10p) 2) Diploit bir erkek

Detaylı

HLA Tiplendirmesi PCR-SSP. Türker Duman PhD

HLA Tiplendirmesi PCR-SSP. Türker Duman PhD HLA Tiplendirmesi PCR-SSP Türker Duman PhD Büyük Doku Uygunluk Kompleksi (Major Histocompatibility Complex - MHC) İlk olarak farklı fare suşlarında deri naklinin reddiyle tanımlanan genetik bölgedir Alloreaktiviteden

Detaylı

TRANSLASYON ve PROTEİNLER

TRANSLASYON ve PROTEİNLER TRANSLASYON ve PROTEİNLER Prof. Dr. Sacide PEHLİVAN 13 Aralık 2016 mrna daki baz sırasının kullanılarak amino asitlerin doğru sıra ile proteini oluşturmasını kapsayan olayların tümüne Translasyon veya

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS. Hareket Sistemi TIP 107 1 107 7 10. Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam.

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS. Hareket Sistemi TIP 107 1 107 7 10. Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam. DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS Hareket Sistemi TIP 107 1 107 7 10 Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam Anatomi 22 18 40 Tıbbi Biyokimya 21 4 25 Tıbbi Biyoloji 16 2 18 Histoloji ve Embriyoloji

Detaylı

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü Proteinler, yağlar ve karbohidratlar balıklar amino asitlerin dengeli bir karışımına gereksinim tarafından enerji

Detaylı

Simental sığır ırkının anavatanı İsviçre dir. Simental hem süt ve hemde etçi olmalarından dolayı kombine bir sığır ırkıdır. Dünyada bir çok ülkede

Simental sığır ırkının anavatanı İsviçre dir. Simental hem süt ve hemde etçi olmalarından dolayı kombine bir sığır ırkıdır. Dünyada bir çok ülkede BESİLİK BÜYÜKBAŞ SIMMENTAL (SİMENTAL) Simental sığır ırkının anavatanı İsviçre dir. Simental hem süt ve hemde etçi olmalarından dolayı kombine bir sığır ırkıdır. Dünyada bir çok ülkede yetiştirilmektedir.

Detaylı

Hemoglobinopatilerde Tanı Yönetimi Genetik Testler

Hemoglobinopatilerde Tanı Yönetimi Genetik Testler 1 2 3 4 5 6 7 8 Hemoglobinopatilerde Tanı Yönetimi Genetik Testler Doç.Dr.Hüseyin Onay Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Genetik AD 16. Kromozom üzerinde α globin gen bölgesi 11. Kromozom üzerinde β

Detaylı

Mendel Dışı kalıtım. Giriş

Mendel Dışı kalıtım. Giriş Mendel Dışı kalıtım DR. UMUT FAHRİOĞLU, PHD MSC Giriş Bir organizmanın fenotipinin genotipin bakarak tahmin edilebilmesi için birçok farklı faktörün çok iyi anlaşılabilmesi lazım. Mendel kalıtım modellerindeki

Detaylı

1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM

1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1 DNA (Deosiribo Nükleik Asit) Kalıtım maddesi hücre çekirdeğinde bulunur. Kalıtım maddesi iğ ipliği (Yumak) şeklinde bir görünümdedir. İğ ipliğindeki kalıtım maddesi

Detaylı

DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016)

DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016) DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016) DERS SAATİ DERS ADI DERS KONUSU DERSİ VEREN ÖĞRETİM ÜYESİ 4. DK 1. Hafta 07 Aralık Pazartesi Mikrobiyoloji Mikrobiyolojinin tarihçesi ve mikroorganizmalara genel

Detaylı

07.04.2008. DNA İnceleme Teknikleri GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE DNA İNCELEME TEKNİKLERİ VE PRENSİPLERİ. DNA Jel Elektroforezin Aşamaları. DNA Jel Elektroforezi

07.04.2008. DNA İnceleme Teknikleri GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE DNA İNCELEME TEKNİKLERİ VE PRENSİPLERİ. DNA Jel Elektroforezin Aşamaları. DNA Jel Elektroforezi GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE DNA İNCELEME TEKNİKLERİ VE PRENSİPLERİ Prof.Dr.Behnan ALPER Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Adana DNA İnceleme Teknikleri DNA Jel Elektroforezi RFLP Restriksiyon

Detaylı

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS Aerobik Antrenmanlar Sonucu Kasta Oluşan Adaptasyonlar Miyoglobin Miktarında oluşan Değişiklikler Hayvan deneylerinden elde edilen sonuçlar dayanıklılık antrenmanları

Detaylı

BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ

BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ GENETİK MATERYALLER VE YAPILARI HER HÜCREDE Genetik bilgilerin kodlandığı bir DNA genomu bulunur Bu genetik bilgiler mrna ve ribozomlar aracılığı ile proteinlere dönüştürülür

Detaylı

İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD Prof. Dr. Filiz Aydın

İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD Prof. Dr. Filiz Aydın İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD Prof. Dr. Filiz Aydın X kromozomu üzerindeki genler için; Erkekler X e bağlı karakterler için hemizigottur Dişiler iki X kromozomuna sahip oldukları için mutant

Detaylı

AİLESEL AKDENİZ ATEŞİ (AAA-FMF)

AİLESEL AKDENİZ ATEŞİ (AAA-FMF) AİLESEL AKDENİZ ATEŞİ (AAA-FMF) MOLEKÜLER YAKLAŞIMLAR DÜZEN GENETİK HASTALIKLAR TANI MERKEZİ SERPİL ERASLAN, PhD AİLESEL AKDENİZ ATEŞİ Otozomal resesif kalıtım Akdeniz ve Ortadoğu kökenli populasyonlarda

Detaylı

2003 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI

2003 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 2003 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 1. Bir hücrede oksijenli solunum, protein sentezi, fotosentez olaylarının tümünün gerçekleşebilmesi için, bu hücrede; I. ribozom, II. kloroplast, III. mitokondri,

Detaylı

Antalya İlindeki Beta-Talasemi Gen Mutasyonları, Tek Merkez Sonuçları

Antalya İlindeki Beta-Talasemi Gen Mutasyonları, Tek Merkez Sonuçları Antalya İlindeki Beta-Talasemi Gen Mutasyonları, Tek Merkez Sonuçları Ayşegül UĞUR KURTOĞLU, Volkan KARAKUŞ, Özgür ERKAL, Erdal KURTOĞLU Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Biyokimya Kliniği,Genetik

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #17

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #17 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #17 1) Memeli bir hayvanın vücudunda gerçekleşen biyokimyasal tepkimelerden bazıları aşağıdaki gibidir. I Glikojen Glikoz ATP III Buna göre I, II ve III ile gösterilen metabolik

Detaylı

Mendel Genetiği, Kalıtım, Gen Mühendisliği ve Biyoteknoloji

Mendel Genetiği, Kalıtım, Gen Mühendisliği ve Biyoteknoloji Mendel Genetiği, Kalıtım, Gen Mühendisliği ve Biyoteknoloji MENDEL GENETİĞİ Ebeveyn (ana-baba) ile oğul bireyler arasındaki benzerlik ve farklılıkların nasıl veya hangi oranlarda ortaya çıkabileceğini

Detaylı

Tıbbın Geleceğine dair.. Genetik Testler ve Kişiselleşmiş Tıp Anlayışı. B. Aysin Sermen

Tıbbın Geleceğine dair.. Genetik Testler ve Kişiselleşmiş Tıp Anlayışı. B. Aysin Sermen Tıbbın Geleceğine dair.. Genetik Testler ve Kişiselleşmiş Tıp Anlayışı B. Aysin Sermen Daha güçlü.. Daha atletik.. Daha genç.. Daha huzurlu.. Daha mutlu.. Daha akıllı.. Daha sağlıklı.. Daha akıllı ve sağlıklı

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

TEMEL VETERĠNER GENETĠK

TEMEL VETERĠNER GENETĠK DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. TEMEL VETERĠNER GENETĠK KISA ÖZET KOLAYAOF

Detaylı

12. SINIF KONU ANLATIMI 33 HAYATIN BAŞLANGICI

12. SINIF KONU ANLATIMI 33 HAYATIN BAŞLANGICI 12. SINIF KONU ANLATIMI 33 HAYATIN BAŞLANGICI Canlılar öldükten sonra yumuşak dokular saprofitler tarafından ayrıştırılır. Kemik ve kabuk gibi sert yapılar ise ayrıştırılamaz. Bu yapılar minerallerle kayaçlara

Detaylı

Çiftlik hayvanları endüstrisinin yapısı elit Çok yönlü ticari Kantitatif genetik formulleri özeti Temel genetik: Genel öneri: Genellikle iki yönlü tablo kullanılır Sorular sorudaki probleme ilişkin verilen

Detaylı

SALGIN ARAŞTIRMASINDA KULLANILAN TİPLENDİRME YÖNTEMLERİ

SALGIN ARAŞTIRMASINDA KULLANILAN TİPLENDİRME YÖNTEMLERİ SALGIN ARAŞTIRMASINDA KULLANILAN TİPLENDİRME YÖNTEMLERİ Prof.Dr. Meltem Yalınay Çırak Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji A.D. fenotipik yöntemler genotipik yöntemler

Detaylı

Sebahat Usta Akgül 1, Yaşar Çalışkan 2, Fatma Savran Oğuz 1, Aydın Türkmen 2, Mehmet Şükrü Sever 2

Sebahat Usta Akgül 1, Yaşar Çalışkan 2, Fatma Savran Oğuz 1, Aydın Türkmen 2, Mehmet Şükrü Sever 2 BÖBREK NAKLİ ALICILARINDA GLUTATYON S-TRANSFERAZ ENZİM POLİMORFİZMLERİNİN VE GSTT1 POLİMORFİZİMİNE KARŞI GELİŞEN ANTİKORLARIN ALLOGRAFT FONKSİYONLARI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ Sebahat Usta Akgül 1, Yaşar Çalışkan

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7 1) 48 saat karanlıkta bekletilen bir saksı bitkisinden bu sürenin sonunda bir yaprak kopartılmış (1. yaprak) ve bitki aydınlık ortamda 12 saat bekletilmiştir. Bu sürenin sonunda

Detaylı

BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ...

BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ... BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ... 1 Bilinmesi Gereken Kavramlar... 1 Giriş... 2 Hücrelerin Fonksiyonel Özellikleri... 2 Hücrenin Kimyasal Yapısı... 2 Hücrenin Fiziksel Yapısı... 4 Hücrenin Bileşenleri... 4

Detaylı

Yeni Nesil Genomik Sistemler. ve Uygulamaları

Yeni Nesil Genomik Sistemler. ve Uygulamaları Yeni Nesil Genomik Sistemler ve Uygulamaları Sunum Başlıkları Mikroarray Sistemleri (iscan) Ekspresyon Array SNP Array Metilasyon Array Yeni Nesil Dizileme Teknolojileri Ekspresyon Array Tüm Genom Gen

Detaylı

b. Amaç: Gen anatomisi ile ilgili genel bilgi öğretilmesi amaçlanmıştır.

b. Amaç: Gen anatomisi ile ilgili genel bilgi öğretilmesi amaçlanmıştır. TIBBİ GENETİK I-DERS TANIMLARI 1-Tanım: DNA ve RNA yapısının öğretilmesi. b. Amaç: DNA nın genetik materyal olmasında moleküler yapısının önemi ve RNA yapısının proteine geçiş ve gen ekspresyonu kontrolündeki

Detaylı

SADE ve SAGE ve Gen Ekspresyonunun Seri Analizi. Prof.Dr. Nermin GÖZÜKIRMIZI

SADE ve SAGE ve Gen Ekspresyonunun Seri Analizi. Prof.Dr. Nermin GÖZÜKIRMIZI SADE ve SAGE ve Gen Ekspresyonunun Seri Analizi Prof.Dr. Nermin GÖZÜKIRMIZI Gen Anlatımının Belirlenmesi DNA mikroçalışmaları Makroçalışmaları EST (Expressed sequence tag) Gen anlatımının seri analizi

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #19

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #19 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #19 1) X Ağız Mide İnce bağırsak Şekildeki grafikte insanın sindirim kanalındaki X maddesinin değişimi gösterilmiştir. Buna göre X maddesi aşağıdakilerden hangisidir? A) Glikojen

Detaylı

14 HhBbeeAa X HhBbEeAa genotipli bireylerin çaprazlanmasından oluşacak bireyler kaç farklı genotipte olabilir? A) 16 B) 54 C) 27 D) 11 E) 4

14 HhBbeeAa X HhBbEeAa genotipli bireylerin çaprazlanmasından oluşacak bireyler kaç farklı genotipte olabilir? A) 16 B) 54 C) 27 D) 11 E) 4 KALITIM 1 AaBb X AaBb şeklindeki çaprazlanmadan 256 oğul birey oluşmuştur. ab fenotipindeki bireyler oluştuktan kısa bir süre A) 32 B) 64 C) 128 D) 192 E) 240 2 2) Bir karakter üzerinde A, B, C, D, E şeklinde

Detaylı

TC. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ ADLİ TIP ENSTİTÜSÜ İNSERSİYON/DELESYON (INDEL) MARKIRLARI VE TÜRKİYE POPULASYONU ARZU DÜVENCİ

TC. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ ADLİ TIP ENSTİTÜSÜ İNSERSİYON/DELESYON (INDEL) MARKIRLARI VE TÜRKİYE POPULASYONU ARZU DÜVENCİ TC. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ ADLİ TIP ENSTİTÜSÜ İNSERSİYON/DELESYON (INDEL) MARKIRLARI VE TÜRKİYE POPULASYONU ARZU DÜVENCİ 1 GİRİŞ Adli olayların aydınlatılmasında biyolojik örneklerin kimliklendirilmesi

Detaylı

Süreklilik gösteren özellikler çoğunlukla iki ya da daha fazla gen tarafından kontrol edilirler.

Süreklilik gösteren özellikler çoğunlukla iki ya da daha fazla gen tarafından kontrol edilirler. KANTİTATİF GENETİK Giriş Bu bölümde genetik etkileşim gösteren bazı örnekler tartışılacaktır. Süreklilik gösteren özellikler çoğunlukla iki ya da daha fazla gen tarafından kontrol edilirler. Bu genler,

Detaylı

Bir populasyonun birey sayısı, yukarıdaki büyüme eğrisinde görüldüğü gibi, I. zaman aralığında artmış, II. zaman aralığında azalmıştır.

Bir populasyonun birey sayısı, yukarıdaki büyüme eğrisinde görüldüğü gibi, I. zaman aralığında artmış, II. zaman aralığında azalmıştır. 2000 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 1. Bir populasyonun birey sayısı, yukarıdaki büyüme eğrisinde görüldüğü gibi, I. zaman aralığında artmış, II. zaman aralığında azalmıştır. Aşağıdakilerden hangisinde

Detaylı

Transforming growth factor ß. Sinyal molekülleri, reseptör ve ko-reseptörler C. elegans tan insana kadar korunmuştur.

Transforming growth factor ß. Sinyal molekülleri, reseptör ve ko-reseptörler C. elegans tan insana kadar korunmuştur. Transforming growth factor ß Hem omurgalılarda hem de omurgasızlarda gelişimin düzenlenmesinde önemli işlevleri vardır. Sinyal molekülleri, reseptör ve ko-reseptörler C. elegans tan insana kadar korunmuştur.

Detaylı

BİYOLOJİ VE BİLİMSEL YÖNTEM... 1 Bilim ve Bilimsel Yöntem... 2

BİYOLOJİ VE BİLİMSEL YÖNTEM... 1 Bilim ve Bilimsel Yöntem... 2 İÇİNDEKİLER Sayfa BİYOLOJİ VE BİLİMSEL YÖNTEM... 1 Bilim ve Bilimsel Yöntem... 2 CANLILARIN OLUŞUMU... 5 CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ... 9 CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI... 11 SİSTEMATİK... 13 BİTKİ VE HAYVANLARIN

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ / KALITIM KALITIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR

FEN ve TEKNOLOJİ / KALITIM KALITIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR KALITIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR 1 Kalıtım : Bir canlının sahip olduğu özelliklerin nesilden nesile aktarılması olayına kalıtım denir. Genetik: Canlı soyları arasındaki benzerlik ve farklılıkların ortaya çıkmasını

Detaylı

Ders 10 - Diğer küçük kodlamayan RNA lar

Ders 10 - Diğer küçük kodlamayan RNA lar Ders 10 - Diğer küçük kodlamayan RNA lar ü Yüksek organizmalar ait proteomlar nispeten durağandır. ü Bir bireyde diğer insanlara göre her haploid genomun ~3.000.000 dizisinin farklı olmasına rağmen, bu

Detaylı

Replikasyon, Transkripsiyon ve Translasyon. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ

Replikasyon, Transkripsiyon ve Translasyon. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ Replikasyon, Transkripsiyon ve Translasyon Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ DNA replikasyonu DNA nın replikasyonu, DNA molekülünün, sakladığı genetik bilgilerin sonraki nesillere aktarılması için kendi kopyasını

Detaylı

Bağlantı ve Kromozom Haritaları

Bağlantı ve Kromozom Haritaları Bağlantı ve Kromozom Haritaları Prof. Dr. Sacide PEHLİVAN 3. Mart. 2017 Bir kişide DNA nın şifrelediği özelliklerin tümü kalıtsal özelliklerdir. DNA üzerinde nükleotitlerden yapılı en küçük ifade edilebilir

Detaylı

PREİMPLANTASYON GENETİK TANIDA KULLANILAN YÖNTEMLER ve ÖNEMİ

PREİMPLANTASYON GENETİK TANIDA KULLANILAN YÖNTEMLER ve ÖNEMİ PREİMPLANTASYON GENETİK TANIDA KULLANILAN YÖNTEMLER ve ÖNEMİ Yrd. Doç. Dr. Hakan GÜRKAN Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Genetik Anabilim Dalı PGT NEDİR? Gebelik öncesi genetik tanı (PGT) adı verilen

Detaylı

Mutasyon ve Genetik Sürüklenme

Mutasyon ve Genetik Sürüklenme Mutasyon ve Genetik Sürüklenme Bir popülasyondaki alel frekanslarını değiştiren doğal sebepler Doğal seçilim Mutasyon Genetik sürüklenme Kurucu etki (Founder effect) Popülasyon darboğazı, MUTASYON Genel

Detaylı

Kök Hücre ve Farklılaşma

Kök Hücre ve Farklılaşma Kök Hücre ve Farklılaşma Kök Hücre Erişkin ve embriyonik kök hücreler farklılaşarak soma7k hücreleri oluştururlar. Kök hücre Progenitör hücre Farklılaşmış hücre Neden Farklılaşmaya İh7yaç Duyulur Tek hücreli

Detaylı

Ders 8 trna-rrna yapısı, İşlenmesi ve İşlevleri

Ders 8 trna-rrna yapısı, İşlenmesi ve İşlevleri Ders 8 trna-rrna yapısı, İşlenmesi ve İşlevleri mrna trna - rrna Taşıyıcı (transfer) RNA (trna) Nispeten küçük moleküllerdir. Bir öncu molekülün nükleusta işlenmesiyle oluşurlar. trna molekülleri, mrna

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #23

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #23 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #23 1) Embriyo Amniyon Sıvısı 2) Bakterilerin ve paramesyumun konjugasyonu sırasında; I. Sitoplazmadaki serbest deoksiribonükleotitlerin azalması II. Kalıtsal çeşitlilik artışı

Detaylı

FRANSA DA ORTAÖĞRETİM İKİNCİ SINIF DERS KİTAPLARINDA EVRİM

FRANSA DA ORTAÖĞRETİM İKİNCİ SINIF DERS KİTAPLARINDA EVRİM FRANSA DA ORTAÖĞRETİM İKİNCİ SINIF DERS KİTAPLARINDA EVRİM Burcu GÜNGÖR, Sami ÖZGÜR Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim OFMA Biyoloji Eğitimi A.B.D Özet Ders kitapları, hem öğretmenlerin hem öğrencilerin

Detaylı

ADIM ADIM YGS- LYS 92. ADIM KALITIM 18 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI

ADIM ADIM YGS- LYS 92. ADIM KALITIM 18 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI ADIM ADIM YGS- LYS 92. ADIM KALITIM 18 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI GENETİK MÜHENDİSLİĞİ Belirli bir amaca yönelik olarak genetik madde üzerinde yapılan çalışmaları içerir. Canlıların

Detaylı

BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER

BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER www.benimdershanem.esy.es Bilgi paylaştıkça çoğalır. BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER NÜKLEİK ASİTLER Nükleik asitler, bütün canlı hücrelerde ve virüslerde bulunan, nükleotid birimlerden

Detaylı

This information (23) on X-linked genetic disorders is in Turkish X bağlantılı Genetik Hastalıklar (İngilizce'si X-linked Genetic Disorders)

This information (23) on X-linked genetic disorders is in Turkish X bağlantılı Genetik Hastalıklar (İngilizce'si X-linked Genetic Disorders) This information (23) on X-linked genetic disorders is in Turkish X bağlantılı Genetik Hastalıklar (İngilizce'si X-linked Genetic Disorders) Genetik (genetic) hastalıklara bir veya daha fazla hatalı gen

Detaylı

Niçin PCR? Dr. Abdullah Tuli

Niçin PCR? Dr. Abdullah Tuli Niçin PCR? Dr. Abdullah Tuli 1980 lerin Başı Bir yöntem düşünün Tepkimeyi gerçekleştirmek kolay mıdır? Bu yöntem çok mu karmaşıktır, yoksa basit mi? Yöntemde kullanılan örnek, saf mı ya da son derece karmaşık

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Moleküler Biyoloji Lab. Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim(

Detaylı

Hardy Weinberg Kanunu

Hardy Weinberg Kanunu Hardy Weinberg Kanunu Neden populasyonlarla çalışıyoruz? Popülasyonları analiz edebilmenin ilk yolu, genleri sayabilmekten geçer. Bu sayım, çok basit bir matematiksel işleme dayanır: genleri sayıp, tüm

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Enzimler

ayxmaz/biyoloji Enzimler Enzimler 1. Bir enzim substrat ile karıştırılır. 1 dakika süren karıştırılmada,10 de saniyelik aralıklarla oluşan ürün miktarı belirlenir. Bu denemeden elde edilen veriler aşağıda gösterilmiştir: Zaman

Detaylı

Türkiye de hayvancılık sektörünün önündeki sorunları iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar;

Türkiye de hayvancılık sektörünün önündeki sorunları iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar; Tarımı gelişmiş ülkelerin çoğunda hayvancılığın tarımsal üretim içerisindeki payı % 50 civarındadır. Türkiye de hayvansal üretim bitkisel üretimden sonra gelmekte olup, tarımsal üretim değerinin yaklaşık

Detaylı

TÜBİTAK BİDEB LİSE ÖĞRETMENLERİ-FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ, MATEMATİK- PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ ÇALIŞTAYI (LİSE-3 [ÇALIŞTAY 2013])

TÜBİTAK BİDEB LİSE ÖĞRETMENLERİ-FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ, MATEMATİK- PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ ÇALIŞTAYI (LİSE-3 [ÇALIŞTAY 2013]) TÜBİTAK BİDEB LİSE ÖĞRETMENLERİ-FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ, MATEMATİK- PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ ÇALIŞTAYI (LİSE-3 [ÇALIŞTAY 2013]) BİYOLOJİ PROJE SUNUMU GRUP SUSTURUCU PROJE ADI Bazı Bitki Türlerindeki mirna

Detaylı

12. SINIF KONU ANLATIMI 7 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI

12. SINIF KONU ANLATIMI 7 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI 12. SINIF KONU ANLATIMI 7 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI GENETİK MÜHENDİSLİĞİ Belirli bir amaca yönelik olarak genetik madde üzerinde yapılan çalışmaları içerir. Canlıların genlerine

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ CEVAP 1: (TOPLAM 9 PUAN) 1.1: Eğer terleme ve su emilimi arasındaki ilişkide ortam sıcaklığının etkisini öğrenmek istiyorsa; deneyi aynı sayıda yaprağa sahip aynı tür

Detaylı

LYS ANAHTAR SORULAR #7. Kalıtım

LYS ANAHTAR SORULAR #7. Kalıtım LYS ANAHTAR SORULAR #7 Kalıtım 1) Bir bitki türünde mavi çiçek rengi geni (A), gri çiçek rengi genine (a) baskındır. Bu bitki türünde çiçek rengi karakteri açısından farklı fenotiplere sahip bitkilerin

Detaylı

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry Chapter 4: Biomolecules, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry/Hikmet Geckil Chapter 4: Biomolecules 2 BİYOMOLEKÜLLER Bilim adamları hücreyi

Detaylı

KALITSAL MOLEKÜLÜN BİÇİMİ ve ORGANİZASYONU PROF. DR. SERKAN YILMAZ

KALITSAL MOLEKÜLÜN BİÇİMİ ve ORGANİZASYONU PROF. DR. SERKAN YILMAZ KALITSAL MOLEKÜLÜN BİÇİMİ ve ORGANİZASYONU PROF. DR. SERKAN YILMAZ Değişik canlı gruplarında kalıtsal molekülün çeşidi, sayısı, biçimi ve organizasyonu bakımından farklılıklar bulunur. Ortak özellik: nükleik

Detaylı