TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI"

Transkript

1 T.C. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ YAYINI NO: 2604 AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ YAYINI NO: 1572 TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI Yazarlar Yrd.Doç.Dr. Elif EROĞLU (Ünite 1) Doç.Dr. Meltem Nurtanış VELİOĞLU (Ünite 2, 6) Doç.Dr. Gülfidan BARIŞ (Ünite 3, 4, 5, 7) Doç.Dr. Mehpare ARGAN (Ünite 8) Editör Prof.Dr. Yavuz ODABAŞI ANADOLU ÜNİVERSİTESİ i

2 Bu kitabın basım, yayım ve satış hakları Anadolu Üniversitesine aittir. Uzaktan Öğretim tekniğine uygun olarak hazırlanan bu kitabın bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan izin almadan kitabın tümü ya da bölümleri mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik kayıt veya başka şekillerde çoğaltılamaz, basılamaz ve dağıtılamaz. Copyright 2012 by Anadolu University All rights reserved No part of this book may be reproduced or stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means mechanical, electronic, photocopy, magnetic tape or otherwise, without permission in writing from the University. UZAKTAN ÖĞRETİM TASARIM BİRİMİ Genel Koordinatör Doç.Dr. Müjgan Bozkaya Genel Koordinatör Yardımcısı Doç.Dr. Hasan Çalışkan Öğretim Tasarımcıları Yrd.Doç.Dr. Seçil Banar Öğr.Gör.Dr. Mediha Tezcan Grafik Tasarım Yönetmenleri Prof. Tevfik Fikret Uçar Öğr.Gör. Cemalettin Yıldız Öğr.Gör. Nilgün Salur Kitap Koordinasyon Birimi Uzm. Nermin Özgür Kapak Düzeni Prof. Tevfik Fikret Uçar Öğr.Gör. Cemalettin Yıldız Grafiker Gülşah Yılmaz Dizgi Açıköğretim Fakültesi Dizgi Ekibi Tüketici Davranışları ISBN Baskı Bu kitap ANADOLU ÜNİVERSİTESİ Web-Ofset Tesislerinde adet basılmıştır. ESKİŞEHİR, Haziran 2012 ii

3 İçindekiler Önsöz... iv 1. Tüketici Davranışı Kavramı ve Özellikleri Öğrenme ve Güdülenme Algılama ve İlgilenim Tutum ve Değerler Kişilik, Benlik ve Yaşam Biçimleri Danışma Grupları ve Aile Sosyal Sınıf ve Kültür Tüketici Karar ve Satın Alma Süreçleri. 158 iii

4 Önsöz Günümüzde işletmelerin yoğun bir rekabet ortamında bulundukları göz önüne alındığında tüketici davranışlarının yakından izlenmesi işletmelerin başarılı olmasında oldukça önem taşımaktadır. Örneğin teknoloji ve iletişim alanında meydan gelen değişimlerin etkisi yaşamın her alanında olduğu gibi tüketim ve tüketici davranışlarında da kendini göstermektedir. İşletmeler arası rekabet, küreselleşme, gündelik yaşamda oluşan hızlı değişim ve gelişimler bazı işletmeler için yeni fırsatlar yaratırken bazıları için tehdit oluşturmaktadır. İşletmeler için dinamik pazar koşullarını fırsata dönüştürüp başarılı olmanın yolu tüketici davranışlarını yakından izleyip uygun stratejiler geliştirmekten geçmektedir. Ancak farklı beklentilerde, çok farklı istek ve ihtiyaçları olan tüketicileri anlamak konuya geniş bir bakış açısıyla bakmayı ve farklı disiplinlerden yararlanmayı gerektirmektedir. Bu amaçla ilk bölümde tüketici davranışı kavram ve özellikleri, tüketici davranışının diğer disiplinlerle olan ilişkileri, tüketici davranışı genel modeli ve pazarlama stratejisi ilişkisi gibi konular incelenmiş; izleyen bölümlerde; öğrenme ve güdülenme, algılama ve ilgilenim, tutum ve değerler, kişilik, benlik ve yaşam biçimleri, danışma grupları ve aile, sosyal sınıf ve kültür ve tüketici karar alma süreçleri ele alınmıştır. Bu konularla ilgili teorik bilgilerin yanı sıra ünitelerde güncel örnekler de yer almaktadır. Ayrıca ünitelerde yer alan internet ve kitap kaynakları da okuyucuların ilgi duydukları konulara erişim için yol gösterici olacaktır. Ünitelerde yer alan sıra sizde ve kendimizi sınayalım sorularıyla okuyucuların konuları pekiştirmesi amaçlanmıştır. Ortak bir çalışma sonucu olan bu kitabın yararlı olmasını diler, başta yazarlarımız olmak üzere emeği geçen herkese teşekkür ederim. Editör Prof. Dr. Yavuz ODABAŞI iv

5

6 1 Amaçlarımız Bu üniteyi tamamladıktan sonra; Tüketici davranışının pazarlamadaki önemini açıklayabilecek, Tüketici davranışı kavramını ve özelliklerini tanımlayabilecek, Tüketici davranışında disiplinlerarası yaklaşımı açıklayabilecek, Tüketici davranışı genel modelini değerlendirebilecek, Tüketici davranışı ile pazarlama stratejisi arasındaki ilişkiyi açıklayabilecek bilgi ve becerilere sahip olabilirsiniz. Anahtar Kavramlar Tüketici Tüketim İhtiyaç ve İstek Pazarlama Karması Pazarlama Stratejisi Durum Analizi Pazar Bölümleme Konumlandırma İçindekiler Giriş Tüketici Davranışının Pazarlamadaki Önemi Tüketici Davranışı Kavramı ve Özellikleri Tüketici Davranışında Disiplinler Arası Yaklaşım Tüketici Davranışı Genel Modeli Tüketici Davranışı ve Pazarlama Stratejisi İlişkisi 2

7 Tüketici Davranışı Kavramı ve Özellikleri GİRİŞ Günümüzde tüketim, fizyolojik ihtiyaçları tatmin etme sürecinden çok daha yoğun bir biçimde psikolojik tatmin, çevre ve dış dünya ile kurulan bir iletişim aracı olarak görülmektedir. Bireylerin sahip oldukları ürünler birer iletişim aracı olarak kullanılmakta, çevreye ve kendilerine kim oldukları, düşünce yapıları ve tutumları hakkında bilgi vermektedir. Aşağıda yer alan örnekler bireyler için tüketimin ne derece önemli olduğunu ve bireylerin yedikleri mi, giydikleri mi ya da sürdükleri mi olduklarını göstermektedir: Yediğiniz misiniz? İngiltere de bir adam en sevdiği pizzacının adını alnına dövme ile yazdırdı. Giydiğiniz misiniz? Levi s ın bazı müşterileri atmaya kıyamadıkları iyice eskimiş Levi s kot pantolonlarını kot üreticisine geri göndererek pantolonlarının uygun bir törenle gömülmesini talep ediyorlar. Sürdüğünüz müsünüz? Amerikalı bir adam, arabasıyla evlenmek istediğini belirttiği bir dilekçe ile evlilik işleminin gerçekleşmesi için yasal yola başvurdu. Başvuru formunda arabasının kan grubunu 10W40 motoryağı olarak belirtti. Yargıç Amerikalı nın isteğini reddetti (Solomon, 2005:29-30). Kısaca bireyler artık sadece soğuktan korunmak ve örtünmek için giyinmemekte ya da sadece karınlarını doyurmak için yemek yememektedir. Bireyler bu ürünleri ve hizmetleri tüketirken, bazen açıklıkla ifade edemedikleri isteklerini, arzularını, hayallerini, düşlerini gerçekleştirmeye, dünyaya kim oldukları ya da kim olmak istedikleri ile ilgili mesaj vermeye, çevresindekilere sıradan olmadıklarını, çok özel ve farklı olduklarını göstermek istemektedirler. Örneğin Harley-Davidson motorsikletleri sahipleri için bir motordan çok daha fazlasını ifade etmektedir. Bir araştırmaya göre pek çok insan bir motorsiklet istememekte sadece bir Harley istemektedir. Harley sahipleri bu marka ile özgürlüğe, bağımsızlığa ve güce sahip olduklarını düşünmektedir. Araştırmacılar Harley in bir motordan çok daha fazlası olduğunu, bireylerin bu marka ile kendilerini gerçekleştirdiklerini ve bunu bir yaşam tarzı olarak gördüklerini belirtmektedir. Harley sahipleri motorsikletleri için Dört teker bedeni taşır, iki teker ise ruhu ifadesini kullanmakta ayrıca bu markaya sahip olanlar kendilerini Harley-Davidson ailesinin bir üyesi olarak görmektedir. Yukarıda yer alan örneklerde de görüldüğü gibi tüketici davranışı oldukça karmaşıktır ve birçok faktörün etkisi altında kalmaktadır (Kotler ve Armstrong, 2010: ). Günümüzün yoğun rekabet ortamında sınırsız ihtiyaçları ve farklı beklentileri olan değişik tipte tüketiciler bulunmaktadır. İşletmeler için bu farklı tipteki tüketicilerin isteklerinin belirlenip değerlendirilmesi önemlidir. Ancak bu yolla işletmeler tüketici karar sürecini etkileyecek ve etken olabilecek pazarlama stratejileri geliştirebilirler. Bu nedenle tüketici davranışı kavram ve özellikleri, tüketici davranışının diğer disiplinlerle olan ilişkileri, tüketici davranışı genel modeli ve pazarlama stratejisi ilişkisi gibi konular bu bölümde çok boyutlu bakış açısı ile ele alınmaya çalışılacaktır. 3

8 TÜKETİCİ DAVRANIŞININ PAZARLAMADAKİ ÖNEMİ İnsan ihtiyaçları tüketici ihtiyaçları- çağdaş pazarlamanın temelini oluşturmaktadır. Günümüzün yoğun rekabet ortamında işletmelerin varlıklarını, kârlılıklarını sürdürebilmeleri ve büyüyebilmeleri tüketici ihtiyaçlarını rakiplerinden daha çabuk ve daha iyi tatmin etmelerine bağlıdır (Schiffan ve Kanuk, 2004 : 85). Tüketici odaklı olan çağdaş pazarlama anlayışı Şekil 1.1. de de görüldüğü gibi bir süreç sonucunda ortaya çıkmıştır. Kitle üretiminin pazardaki tüketici ihtiyaçlarının tamamını karşılayamadığı dönemlerde üretimin arttırılmasına odaklı üretim anlayışı, İkinci Dünya Savaşı sonrasında arzın talebi karşılamaya başlamasıyla birlikte kaliteli ürün üretimi ve maliyetlerin azaltılmasına dayalı ürün anlayışına yerini bırakmıştır. Bu anlayışın devamında arz kaynaklarının daha da artması ve rekabetin yaygınlaşmasıyla daha fazla satma ve kârlılığı arttırma odaklı olan satış odaklı anlayış gelmektedir lı yılların ortalarından başlayarak globalleşme çabaları artmış, iletişimin yaygınlaşmasıyla tüketici ve çevreyi korumaya yönelik hareketler hız kazanmış ve bunlara paralel olarak üretileni satma çabalarının pazarlama için yeterli olmadığı, pazarlamanın daha geniş kapsamlı olması gerektiği tartışılmaya başlanmıştır. Bu süreçte gelinen nokta olan çağdaş pazarlama anlayışına göre; pazarlama stratejilerinin ve etkinliklerinin merkezine, üretim, ürün ve satış yerine tüm bu etkinliklerin kaynağı olan tüketici yerleşmiştir. Şekil 1.1: Pazarlama Anlayıının Geliimi Kaynak: Ö. Torlak ve R. Altunıık. (2009). Pazarlama Stratejileri, İstanbul: Beta Yayınları. Tüketici ihtiyaç ve istekleri pazarlamacılar için büyük önem kazanmıştır. Çağdaş pazarlama anlayışına göre, pazarlama stratejileri oluşturulmaya öncelikle tüketicilerin istek ve ihtiyaçlarının belirlenmesiyle başlanmakta ve her aşamada tüketiciler tüm stratejilerin merkezinde yer almaktadır. İhtiyaç herhangi bir şeyin yokluğunun yarattığı gerilimdir. İstek ise bu ihtiyaçların giderilmesi amacıyla, alternatifler arasından tercih edilenlerdir. Örneğin, açlık bir ihtiyaç iken, açlığı gidermek için istenebilecek çok sayıda seçenek vardır. Bu seçeneklerden elde etme önceliği bulunan seçenek bir isteği oluşturmaktadır. Abraham Maslow bireylerin belli zamanlarda belirli ihtiyaçlarını giderme nedenlerini açıklamaya çalışmıştır. Neden bir birey zamanını ve enerjisini kişisel güvenliğe harcarken diğer bir birey toplumda saygınlık kazanmaya harcamaktadır? kavramlardır İhtiyaç ve istek kavramları birbirleriyle yakından ilişkili ancak farklı Şekil 1.2. de de görüldüğü gibi Maslow bu soruları cevaplandırmak için ihtiyaçları basamaklar halinde sıralayarak, ihtiyaçlar hiyerarşisini ortaya koymuştur. Bu hiyerarşiye göre basamağın en altında olan ihtiyaçların şiddeti en yüksekken en üstünde olanların şiddeti en düşüktür. Bunlar fizyolojik, güvenlik, ait olma, saygınlık ve kendini gerçekleştirme ihtiyacı olarak 5 grupta toplanmaktadır (Kotler ve Armstrong, 2010: 173). 4

9 Şekil 1.2: Maslow un İhtiyaçlar Hiyararisi Kaynak: P. Kotler ve G. Armstrong. (2010). Principles of Marketing, Pearson Education Inc., New Jersey, s Örneğin bireyler, fizyolojik ihtiyaçlar olan beslenme ve giyinme gereklerini yerine getirmek durumundadır. Her birey karnını doyurma, susuzluğunu giderme ve vücudunu örtme, sıcak ve soğuğa karşı korunma ihtiyacında olduğunun farkındadır. Bu noktada tüketim ihtiyaçlarının giderilmesinde bireyler, eğitim durumları, gelir seviyeleri, kişilikleri, inançları, sosyal statüleri, meslekleri ve topluma ait örf, adet ve gelenekler çerçevesinde hareket etme eğilimi gösterirler. Geniş anlamda ele alındığında bütün ürün ve hizmetler tüketicilere ihtiyaçlarını karşılama olanağı veren kaynaklardır. Örneğin bir içecek susuzluğu giderir, bir finans danışmanı yatırımları yönetir, bir bebek bakıcısı çocuklara bakar, bir hava temizleme cihazı havadaki toksinleri arındırır. Ürün ve hizmetler genellikle temel insanı ihtiyaçları karşılar, ama süreç içinde daha yüksek sosyal ve psikolojik faydalar da sağlar. Örneğin, bir içecek susuzluğu gidermenin yanında, sosyal bir gruba aidiyet duygusu da verebilir. Bir hava temizleme cihazı çocuklar için sağlıklı bir ortam sağlayarak, çevre hakkında daha emniyette hissedilmesinin yanı sıra, bireylere iyi bir ebeveyn olarak tatmin duygusu da yaşatır (Zaltman ve Zaltman, 2008:146). İhtiyaçlar, bir nesneye yönelmediğinde spesifik bir özellik taşımamaktadır. Bir nesneye yöneldiğinde ise satın alma isteğiyle birlikte, ihtiyaç isteğe dönüşmekte ve istek ancak bu durumda ekonomik olarak geçerli bir duruma ulaşmaktadır. Bu noktada tüketim kavramını incelemek yararlı olacaktır (Odabaşı ve Barış, 2003:21). Bireyler tüketim davranılarının tümünü Maslow un ihtiyaçlar hiyerarisine uygun olarak mı gerçekletirirler? Tartıınız. Tüketim bir ürün ya da hizmetin, ihtiyaçların giderilmesi amacıyla kullanılmasıdır. Ancak bireyler sıklıkla ürünleri işlevleri için değil, taşıdıkları anlam için satın almaktadırlar. Bu prensip ürünün temel işlevlerinin önemsiz olduğundan ziyade bireylerin yaşamlarında ürünün performanstan daha çok şey taşıdığını ifade etmektedir. Bir ürünün taşıdığı anlam o ürünü benzer ürün ve markalardan ayırdedilmesini sağlar. İki ürün arasında her şey eşit olsa bile bireyler bir ürünü diğerine kendisi için ifade ettiği anlamdan dolayı tercih edebilir. Kısaca bireyler ürünler ile kendileri arasında bağlantılar kurmaktadır. Bunlar dört grup altında özetlenebilir (Solomon, 2009: 40-42): Benlik ile bağlantı: Ürün kullanıcının kimliğini ifade etmesine yardımcı olur. Nostaljik bağlantı: Ürün bireyin geçmişiyle arasında bağlantı kurmasında yardımcı olur. 5

10 Karşılıklı bağımlılık: Ürün kullanıcının günlük faaliyetlerinin bir parçasıdır. Sevgi: Ürün sıcaklık, tutku ya da diğer güçlü duyguları ortaya çıkarır. Yukarıda yapılan açıklamalarda yer alan tüketici kavramı, son kullanım amacıyla ürün ve hizmetleri satın alan, kullanan kişileri tanımlamaktadır. Müşteri ise, belirli bir mağaza ya da işletmeden düzenli alışveriş yapan kişi olarak tanımlanabilir. Bunun yanı sıra ticari amaçlı ürün ya da hizmetleri satın alan müşterilere ise ticari müşteri denilmektedir (Odabaşı ve Barış, 2003:20). TÜKETİCİ DAVRANIŞI KAVRAMI VE ÖZELLİKLERİ Ürün ve hizmetlerin pazarlanması sadece ekonomik bir faaliyet değildir, bireylerin satın alma davranışlarını etkileyen birçok etken bulunmaktadır. Bu nedenle tüketici davranışı çok geniş bir alanı kapsamaktadır. Tüketici davranışı, bireylerin ya da grupların istek ve ihtiyaçlarını tatmin etmek için ürünleri, hizmetleri, düşünceleri ya da deneyimleri seçmesi, satın alması, kullanması ya da elden çıkarması ile ilgili süreçleri ve bu süreçleri etkileyen faktörleri inceleyen çalışma alanı olarak tanımlanabilir (Solomon, 2009: 33). Tüketici davranışı tanımından da anlaşılacağı gibi sadece satın alma aşamasını değil, bu aşamanın öncesini, sonrasını, bu aşama ile ilgili deneyimleri ve çeşitli etmenleri de ele almaktadır. Tüketici davranışının incelenmesinde de bazı varsayımları ve alana ait özelliklerin incelenmesi gerekmektedir. Tüketici davranışına ait özellikleri yedi ana konuda toplamak mümkündür (Odabaşı ve Barış, 2003: 30). 1. Tüketici davranışı güdülenmiş bir davranıştır. 2. Tüketici davranışı dinamik bir süreçtir. 3. Tüketici davranışı çeşitli faaliyetlerden oluşur. 4. Tüketici davranışı karmaşıktır ve zamanlama açısından farklılıklar gösterir. 5. Tüketici davranışı farklı rollerle ilgilenir. 6. Tüketici davranışı çevre faktörlerinden etkilenir. 7. Tüketici davranışı farklı kişiler için, farklılıklar gösterebilir. 1. Tüketici davranışı güdülenmiş bir davranıştır: Tüketici davranışı bir amacı gerçekleştirilmek için güdülenmiş davranıştır. Amaç, karşılanmadığında gerilim yaratan ihtiyaç ve istekleri tatmin etmektir. Bir başka deyişle, tüketicinin sorunlarına çözüm geliştirmek amaçtır. Ürünler, hizmetler, alışveriş yerleri kişilerin olası çözümleridir ve tüketiciler bu çözümlere ulaşmak için davranışlarda bulunurlar. Davranışın kendisi bir araç, ihtiyaç ve isteklerin tatmin edilmesi ise amaçtır. İhtiyacı tatmin etmeye yönelik davranışa etkide bulunan nedenlerin bilinmesi, pazarlamacılar için vazgeçilemeyecek kadar önemlidir. 2. Tüketici davranışı dinamik bir süreçtir: Tüketici davranışında, satın alma kararı bazı faaliyetlerden oluşan bir süreçtir. Tüketici davranışı dinamik olan bu süreci incelemektedir. Bu süreç üç adımdan oluşmaktadır. Bu adımlar; satın alma öncesi, satın alma ve satın alma sonrası faaliyetlerdir: 6

11 Şekil 1.3: Satın Alma Sürecinde Adımlar Kaynak: Y. Odabaı ve G. Barı. (2003). Tüketici Davranışı, İstanbul: MediaCat, s.31 ve M. Solomon (2009). Consumer Behavior Buying, Having and Being, New Jersey: Pearson Prentice Hall, s.34 den uyarlanmıtır. Satın alma, tüketim sürecinin sadece bir aşamasıdır ve tüketici davranışını bununla sınırlandırmak önemli bir eksikliktir. Bu nedenle karar sürecinin incelenilmesi gerekmektedir. Karar sürecinin incelenmesi tüketicilerin neden, nasıl ve ne satın aldıklarını açıklamada oldukça yararlıdır. Satın alma süreci ve bu süreçte yer alan adımların tüketici ve pazarlamacılar açısından anlamı Şekil 1.3. te yer almaktadır (Odabaşı ve Barış, 2003: 31). Örneğin şekilde de görüldüğü gibi satın alma karar sürecinde satın alma öncesinde ihtiyacın farkına varma, seçenekleri araştırma ve seçenekleri değerlendirme adımları bulunmaktadır. İhtiyaç oluşmasından sonra bu ihtiyacın giderilmesi için seçenekleri araştırma ve değerlendirme başlamaktadır. Bu basmakta tüketicinin önceki deneyimleri oldukça önemlidir. Bu aşamada yine tüketiciler kendileri için en uygun bilgiyi elde edebilecekleri kaynaklara yönelirler. Bu noktada tüketicilere ulaşmayı sağlayacak doğru kaynakların (reklamlar, internet, cep telefonları vb.) kullanılması önem taşımaktadır. Tüketici davranışının satın alma sürecine yaklaşımını değerlendiriniz. 3. Tüketici davranışı çeşitli faaliyetlerden oluşmaktadır: Tüketici davranışının çeşitli faaliyetlerden oluşması, bu faaliyetlerin neler olabileceği konusuna dikkatleri çekmektedir. Tüketici olarak hepimizin düşünceleri, kararları, deneyimleri ve değerlendirmeleri vardır. Bunların bazıları isteyerek ve planlanarak yerine getirilirken, bazıları tesadüfi olarak yapılabilmektedir. Satış elemanları ile görüşme, bilgi toplama ya da satın almaya karar verme istenerek ve planlanarak yapılan faaliyetlere örnek olarak gösterilebilir. Diğer yandan, reklamları izlemek için çok ender olarak özel bir çaba sarf ederiz. Mağazaya belirli bir markayı aklımızda tutarak gitmemize karşın, başka bir markayı aldığımız çok sık görülür. Bu örnekler tesadüfi olarak yapılan faaliyetler içinde düşünülür. (Odabaşı ve Barış, 2003: 32). 4. Tüketici davranışı karmaşıktır ve zamanlama açısından farklılıklar gösterir: Zamanlama, kararın ne zaman alındığını ve sürecin ne kadar uzun sürdüğünü açıklar. Karmaşıklık ise, bir kararda etkili olan faktörlerin (değişkenlerin) sayısını ve kararın zorluğunu açıklar. Bir karar ne 7

12 kadar karmaşıksa o kadar çok zaman harcanacaktır denilebilir. Daha açık bir ifadeyle, önemli bir tüketim kararı vermek durumunda kalındığında, uzun bir zamana ihtiyaç duyulacağı çok açıktır. Karmaşık ve zor kararlar verme doğal olarak daha çok enerji gerektirecektir. Kararı çabuklaştırmak ve basitleştirmek için, başkalarının önerilerine açık olmak, marka bağımlılığı yaratmak gibi yöntemlere başvurulabilmektedir (Odabaşı ve Barış, 2003: 33). 5. Tüketici davranışı farklı roller ile ilgilenir: Genellikle satın alma karar sürecinin tüm basamaklarının bir tüketicinin kendi ihtiyaç ve istekleri için yapıldığı ve sonra da bu birey tarafından tüketimin gerçekleştirildiği düşünülür. Ancak satın alma sürecinin basamaklarında farklı bireyler farklı roller üstlenebilirler. Örneğin bir ebeveynin çocuğu için kıyafet satın alma sürecinde olduğu gibi satın alıcı ve kullanıcı aynı kişi olmayabilir (Solomon, 2009: 34). Tüketici davranışında farklı roller ve bu rollerin farklı bileşimleri bulunmaktadır. Bir satın alma karar süreci incelendiğinde: Başlatıcı, Etkileyici, Karar verici, Satın alıcı ve Kullanıcı olmak üzere beş rol bulunmaktadır (Odabaşı ve Barış, 2003: 35). 6. Tüketici davranışı çevre faktörlerinden etkilenir: Tüketici davranışının dış faktörlerden etkilenme özelliği, onun hem değişebileceğini hem de uyum sağlayacak bir yapıya sahip olduğunun göstergesidir. Bazı dış faktörlerin etkileri uzun bir dönemi içerirken bazılarınınki çok kısa sürebilmektedir. Genel olarak tüm bireyler satın alma sürecinin farklı aşamalarında çevresel faktörlerden etkilenmektedir. Örneğin, güneşli bir yaz gününde korunmak için şapka almak, ev kredi faiz oranlarının yükseleceği ya da düşeceği beklentisi ile ev alımını hızlandırmak ya da ertelemek pek çok birey için geçerlidir. 7. Tüketici davranışı kişiden kişiye farklılık gösterebilir: Tüketici davranışının farklı kişiler için farklılık göstermesi kişisel farklılıkların doğal sonucudur. Tüketici davranışını anlamada, bireylerin davranış farklılıklarının nedenlerini anlamak önemlidir. Tüketici olarak tüm bireyler farklı tercihler ve farklı satın alma davranışları göstermektedir. Bu durum genelleştirme yapmayı zorlaştırsa da işletmeler için tüketici tepkilerinin neler olacağını bilmek önem taşımaktadır (Odabaşı ve Barış, 2003: 36). TÜKETİCİ DAVRANIŞINDA DİSİPLİNLERARASI YAKLAŞIM Diğer bilim dalları ve disiplinlerde olduğu gibi tüketici davranışı da diğer bilim dalları ve disiplinlerden yararlanmaktadır. Günümüzde oldukça geniş bir biçimde diğer bilim dallarından yararlanan tüketici davranışında geçmişte ağırlıklı olarak ekonomi ve psikolojiden yararlanılırdı. Şekil 1.4. te de görüldüğü gibi tüketici davranışı mikro (bireysel odak) ve makro düzeyde (sosyal odak) ele alınmaktadır. Mikro yaklaşımda bireysel düzeyde tüketicilerin tüketim davranışları ile bu davranışların nedenleri ve belli uyarıcılar karşısında tüketicilerin verebilecekleri tepkilerin neler olduğunu incelemektedir. Bu yaklaşıma göre işletmeler tüketici beklentilerine cevap verebildikleri oranda başarılı olabilirler. Bu amacın gerçekleştirilmesi bilimsel bulgulara dayalı pazarlama strateji ve programlarının uygulanmasına bağlıdır. Makro düzeyde yürütülen çalışmalarda ise, tüketim kavramının toplumsal çıkarlar ile tüketimin neden olduğu sorunlar ve toplumsal refahın geliştirilmesine yönelik pazar düzeninin kurulması hedeflenmektedir. Toplumsal refahın geliştirilmesi, yaşam kalitesinin iyileştirilmesi ve birçok toplumsal problemin çözülmesi için, geliştirilecek olan kamu politikalarının oluşturulmasında tüketici davranışlarının incelenmesi önem taşımaktadır (İslamoğlu ve Altunışık, 2008: 11). Mikro ve makro yaklaşımlarda yararlanılan temel bilim dalları Şekil 1.4 te yer almaktadır. 8

13 Şekil 1.4: Tüketici Davranışı Piramidi Kaynak: M. Solomon (2009). Consumer Behavior Buying, Having and Being, New Jersey: Pearson Prentice Hall, s.64. Tüketici davranışının disiplinlerarası bir özellik kazanması tüketici davranışlarına farklı açılardan bakmaya olanak tanıyarak, alanın zenginlik kazanmasını sağlamaktadır. Aynı olgunun farklı bakış açılarından açıklanmaya çalışılması ve farklı analiz yöntemlerinin kullanılması bu alanı güçlendirmekte, elde edilen bulgulardan uygulamacıların daha fazla yararlanmasını sağlamaktadır (İslamoğlu ve Altunışık, 2008: 12). Örneğin tüketici davranışı sosyoloji, psikoloji, sosyal psikoloji ve kültürel antropoloji gibi yoğun biçimde davranış bilimlerinden yararlanmaktadır. Psikoloji tüketici davranışını en çok etkileyen bilim dallarından birisidir. Psikolojideki algılama, öğrenme, benlik, kişilik ve tutum gibi birçok konu tüketici davranışını anlamaya yönelik olarak kullanılmaktadır. Sosyolojinin konusu olan kültür, din, dil, sınıf vb. gibi birçok konu tüketici davranışı ile yakından ilişkilidir ve tüketici davranışını etkilemektedir. Örneğin Türkiye de buzdolapları genellikle beyaz ve gri renklerde tercih edilirken, Hindistan da kırmızı renkte tercih edilmektedir. Buna benzer birçok örnek verilebilir. Özellikle uluslararası pazarlamayı zorlaştıran etkenlerden birisi kültürdür. Antropoloji, insan topluluklarının kültürlerini inceleyen ve bu kültürlerin kökenini ve evrimini araştıran bir bilim dalıdır. Günümüzdeki insan davranışlarının birçoğunun anlaşılabilmesi için bu davranışların nasıl evrimleştiğini anlamak oldukça yararlıdır (Koç, 2007: 27). Özellikle son yıllarda tüketici davranışlarını araştırmada antropolojik yöntemler kullanılmaktadır. Örneğin, tüketicilerin eğlence merkezleri ve müzeler gibi sanatsal ve estetik deneyimlerin bulunduğu alanlara gitme ihtiyacı hissettiği konusu tüketici davranışı kapsamında incelenmektedir. İş ortamında, evde, okulda ya da oyunda tüketici davranışlarının gerçek doğal ortamlarda gözlenmesi temeline dayanan yöntemler yaygınlaşmaktadır. Sosyal psikoloji, bireyler ve tüketiciler arasındaki etkileşimi etkileyen faktörleri ele almaktadır. Örneğin, tutum oluşmasında çevresel faktörlerin etkisi ve gruplar arası etkileşimde iletişimin rolü, tüketiciler arasında gerçekleşen iletişim ve değişim sürecinin incelenmesi sosyal psikolojinin kapsamına girmektedir. Bir tüketicinin diğerini nasıl etkilediği, bireyler arasındaki iletişimin nasıl olduğu, ürün ve işletmelerin tüketiciler tarafından nasıl algılandığı, danışma gruplarının ve aile yapısının tüketim kararlarındaki etkisi sosyal psikolojinin incelediği tüketici davranışı konuları arasındadır (İslamoğlu ve Altunışık, 2008: 12). Ekonomi, bireylerin satın alma karar sürecini ve yapılan seçimleri değerlendirmektedir. Tüketicilerin ellerindeki kıt kaynakları en optimal biçimde kullanarak, en ussal seçimi yapacaklarını ve tatmini 9

14 maksimize edeceğini varsayar. Bu temel varsayım çoğu kez geçerli olmasa da ekonomistler, tüketicilerin çeşitli seçenekler arasından en iyi seçim için kullanacakları ölçütleri belirlemeye çalışırlar (Karalar, 2006: 11). Ayrıca tüketici davranışının hukuk, biyoloji, felsefe, anatomi, mimarlık ve coğrafya gibi bilim dallarıyla da ilişkisi vardır. Tüketicileri ve toplumun çıkarlarını korumak amacıyla konulan ve işletmelerin pazarlama etkinliklerini düzenleyen birçok yasa bulunmaktadır. Bu yasalar işletmelerin pazarlama karmalarını oluşturmalarında dolasıyla tüketici davranışlarında etkide bulunmaktadır. Bireylerin ihtiyaçlarının bir bölümü biyolojik yapıları ile ilgilidir. Örneğin bireyler genellikle 4 ile 6 saatte bir acıkırlar. Kumarhanelerde ücretsiz yiyecek verilmesi, kumar oynayan müşterileri daha fazla tutma yöntemlerindendir. İnsan vücudunun anatomisi otomobilden kıyafetlere, mobilyadan diğer birçok ürün grubunun tasarımını etkilemektedir. Bireylerin satın alma davranışlarının incelenmesinde de anatomiden yararlanılabilir. Örneğin, tüketiciler yere konan alışveriş sepetlerini almak için yere eğilmek istemeyebilir ve bu durum satışları olumsuz etkileyebilir (Koç, 2007: 27-28). Tüketici davranışının disiplinlerarası olma özelliği, bu bilim dalının en önemli ve kuvvetli yönlerinden birisini oluşturmaktadır. Ancak disiplinlerarası yaklaşımın zenginliğine, gelişmişliğine ve uygulanabilir olmasına karşın, bazı zayıf noktalar da bulunmaktadır. Burada ortaya çıkan en önemli konu, disiplinler arasında eşgüdüm eksikliğidir. Birçok disiplinden faydalanan ve uygulamaya yönelik olan tüketici davranışı konusunda, genel kabul görmüş bir model ortaya koymak nerdeyse olanaksızdır. Günümüzde de, böyle bir modelin oluşturulması üzerinde çalışmalar devam etmektedir. Bu konuda en önemli katkıyı, tüketici araştırmaları yapmaktadır. Tüketici araştırması, tüketici davranışlarına bilimsel araştırma yöntemlerinin uygulanmasıdır. Bu şekilde tüketicinin neden satın aldığı, hangi ihtiyaçları tatmine yöneldiği ve hangi etkilerin altında karar aldığı öğrenilebilir (Odabaşı ve Barış, 2003: 45). TÜKETİCİ DAVRANIŞI GENEL MODELİ Tüketici davranışı modeli tüketicilerin satın alma kararlarını nasıl aldıklarını açıklamaya çalışmaktadır. Bu model tüketicilerin satın alma karar sürecini ele alırken; bu sürecin oluşumunu ve bu oluşumda etkili olan faktörleri tanımlamada ve açıklamada yardımcı olmaktadır. Bu noktada cevaplandırılmaya çalışılan temel soru: İşletmenin kullandığı çeşitli pazarlama çabalarına tüketicilerin tepkisi nasıl olacaktır? Bu soruyu yanıtlamada başlangıç noktası Şekil 1.5. te gösterilen kara kutu modelidir. Şekil 1.5: Kara Kutu Modeli Kaynak: P. Kotler ve G. Armstrong. (2010). Principles of Marketing, Pearson Education Inc., New Jersey, s Modelde tüketici pazarlama ve diğer uyaranların etkisinde kalarak tepki vermektedir. Temel nokta, çeşitli uyarıcılara karşı tüketicilerde tepkilere neden olacak kararları meydana getiren ve kara kutu olarak adlandırılan tüketici zihninde neler olduğudur. Pazarlama uyaranları ürün, fiyat, dağıtım ve pazarlama iletişiminden oluşmaktadır. Diğer uyaranlar tüketicinin içinde bulunduğu ekonomik, teknolojik, sosyal ve kültürel çevreden oluşmaktadır. Bütün bu uyarıcılar tüketicinin kara kutusuna gelmekte ve satın alma tutum ve tercihlerine; neyi, nereden, ne zaman ve ne kadar alıyor olduğu gibi gözlemlenebilir tepkilere neden olmaktadır (Kotler ve Armstrong, 2010: 160). Kara kutu modeli diğer tüketici davranışı modellerine temel oluşturmaktadır. Tüketici davranışı modelleri açıklayıcı (klasik) ve tanımlayıcı (modern) olmak üzere iki grupta incelenmektedir. Açıklayıcı modeller genel olarak insan davranışlarını açıklamak için geliştirilmiş olup, tüketici davranışları modellerine uyarlanmıştır. Tanımlayıcı modeller ise, tüketici davranışının içsel ve dışsal uyaranlara verilen tepkilerin yanı sıra başka faktörlerin de yer aldığı bir süreç olduğunu varsaymaktadır. 10

15 Klasik modeller: İktisadi güdüleri odak alan Ekonomik model, Psikolojik faktörleri odak alan Freudian model, Sosyal psikolojiyi odak alan Veblen model, Öğrenme teorisini odak alan Pavlovian model olmak üzere dört gruba ayrılmaktadır. Gruplandırma biçiminden de anlaşılacağı gibi klasik modeller, tüketici davranışını tek bir faktöre bağlı olarak açıklamaya çalışmaktadır. Örneğin Ekonomik model tüketici davranışlarını tüketicilerin rasyonel davranmasına, Freudian model bilinçaltına, Veblen modeli tüketicilerin içinde yer aldığı grup ve kültüre, Pavlovian model öğrenme ile açıklamaktadır. Tanımlayıcı (modern) tüketici davranışı modellerinin ortak noktası tüketici satın alma davranışını bir sorun çözme süreci olarak görmeleridir. Bu modellere göre satın alma karar süreci iç ve dış faktörlerden etkilenmekte ve süreç belirli faaliyetlerden meydana gelmektedir. Yaygın olarak bilinen tanımlayıcı (modern) tüketici davranış modelleri: Assael Modeli, Howard Sheht-Hs Modeli, Engel-Kollat-Blackwell (EKB) Modeli, Nicosia Modelidir. Modelleri birbirinden farklı kılan temel nokta, satın alma sürecinin ele alınış biçimidir. Örneğin, Assale modelinde satın alma kararları rutin ve karmaşık olmak üzere iki boyutta ele alınmakta ve tüketici davranışının düşük ve yüksek ilgi düzeyine göre iki biçimde olduğu varsayılmaktadır. HS modelinde ise, tüketici karar alma türleri otomatik, sınırlı ve sınırsız sorun çözme davranışı olarak ayrılmaktadır. Bu modellerin ortak özellikleri aşağıdaki gibi özetlenebilir (İslamoğlu ve Altunışık, 2008: 32): Tüketici satın alma kararı sorun çözme süreci olarak ele alınır ve her bir sürecin aynı ölçüde önemli olmadığı varsayılır, Tüketici satın alma karar sürecinin iç ve dış faktörlerden etkilendiği varsayılır, Satın alma tercihlerinin nelerden kaynaklandığı değil, nasıl yapıldığı açıklanmaya çalışılır, Karar sürecinin belli faaliyetlerden oluştuğu varsayılır. Tüketici davranışını açıklamada farklı modeller geliştirilmiş olmasına rağmen bu modellerin ortak noktası, tüketicilere etki eden faktörlerin gruplandırılmasıdır. Şekil 1.6. da da görüldüğü gibi tüketici, ihtiyacının ne olduğunu ve nasıl karşılayacağını belirlerken bireysel özelliklerinin yanı sıra dışsal faktörlerden de etkilenir. Bu faktörler aşağıdaki gibi sıralanmaktadır: Dışsal Faktörler (Toplumsal-Kültürel Faktörler): Kültür, alt kültür, demografik yapı, sosyal sınıf, danışma grupları, aile ve pazarlama faaliyetlerinden oluşmaktadır. Tüketiciyi etkileyebilmek için bu faktörleri ve etki derecelerini gözönünde bulundurmak gerekmektedir. Kültürel ve sosyal faktörler tüketici tutum ve davranışlarını önemli ölçüde etkilemektedir. Tüketici bir sistemin içinde yer almaktadır. Bu sistemi etkilemekte aynı zamanda da bu sistemden etkilenmektedir. İçinde yer aldığı sosyal gruplar, doğal olarak tüketicinin karar almasında sınırlayıcı rol oynayabilir. Tüketicilerin satın alma kararını verirken mensup olduğu ülkenin ürünlerini tercih etmesi söz konusu olabilir. Bu onun kendi ülkesine karşı olan tutumunun bir sonucudur. Tüketicilerin doğup büyüdükleri ve yaşadığı iklim tükettikleri ürünlerle birlikte karar verme biçimlerini de belirleyebilir. Gelir düzeyi ve eğitim seviyesi tüketicinin karar vermede etkilendiği kaynakların farklılaşmasına neden olabilmektedir. Kısaca Şekil 1.6. da yer alan toplumsal faktörler ve pazarlama faaliyetleri tüketicinin karar almasını dışsal olarak etkilemektedir (Altunışık, vd., 2006: 65). İçsel Faktörler (Bireysel Faktörler): Davranışın temel belirleyicileri olarak bilinen bu grupta algılama, öğrenme, bellek, güdülenme, kişilik, duygular ve tutumlar gibi konular yer almaktadır. 11

16 Algılama, bireylerin çevrelerindeki uyaranları seçmesi, bunlardan gelen bilgileri toplaması ve bunları uyumlu ve anlamlı bir biçime dönüştürmesi sürecidir. Öğrenme, bireylerin bilgileri davranışlarında kalıcı bir değişiklik yaratacak ve gelecekteki satın alma davranışında yeniden kullanılabilecek biçimde değerlendirmesidir. Bellek, öğrenme deneyimlerinden elde edilen bilgilerin birikim alanıdır. Güdülenme, bir davranışı başlatan uyarıcı faktörlerdir. Kişilik her bireyin yaşamı boyunca çevresiyle uyumunu sağlayan bireye özgü düşünce, duygu ve davranış biçimidir. Tutum, bir uyarana ilişkin olumlu ya da olumsuz duygulardır. Şekil 1.6: Tüketici Davranışı Modeli Kaynak: D. I. Hawkins ve D. L. Mothersbaugh. (2010). Consumer Behavior Building Marketing Strategy, New York: Mc Graw-Hill Irwin, s. 27. Dışsal ve içsel faktörler, tüketicinin satın alma karar sürecine etki ederek belirli bir davranış göstermesine neden olmaktadır. Şekil 1.6 da yer alan modelde de görüldüğü gibi dışsal ve içsel faktörlerle tüketici arasında bir bilgi akışı ve karşılıklı etkileşim bulunmaktadır. Bu faktörlerin karşılıklı etkileşimi, gelen bilgiler, tüketici benliğinin ve yaşam biçiminin de etken olduğu süreç sonucunda tüketici ihtiyaç ve isteklerini karşılama ya da karşılamama (satın alma ya da almama) kararı verir. Ancak bu süreç satın alma kararıyla da sona ermemekte tüketici satın alım sonrası davranışı üründen vazgeçmek ya da ürünü yeniden alma biçiminde olmaktadır. Ayrıca satın alma davranışından elde edilen deneyimler toplumsal/kültürel ve bireysel faktörler üzerinde de etkili olmaktadır. Bu bölümde genel bir bakış açısıyla incelenen tüketici davranışına etki eden toplumsal, kültürel ve bireysel faktörler kitabımızın daha sonraki bölümlerinde ayrıntılı bir biçimde ele alınacaktır. En son bölümünde ise, tüketici karar ve satın alma sürecinin işleyişi anlatılarak tüketici davranışı modelini oluşturan tüm değişkenler ayrıntılı bir biçimde incelenecektir. Tüketici davranışında etkili olan faktörleri değerlendiriniz. 12

17 TÜKETİCİ DAVRANIŞI VE PAZARLAMA STRATEJİSİ Günümüzde tüketicilerin tüm pazarlama faaliyetlerinde hareket noktası olarak ele alınması ve incelenmesi gerekmektedir. Bu noktada tüketici davranışlarının işletmeler için önemi ortaya çıkmaktadır. Yoğun rekabet ortamında faaliyet gösteren işletmeler hedef müşterilerine rakiplerinden daha fazla değer yaratmak zorundadır. Şekil 1.7. de de görüldüğü gibi pazarlama stratejisinin oluşturulmasının temelini tüketici davranışlarını anlamak oluşturmaktadır. Pazarlama stratejilerine tüketici tepkisi işletmenin başarı ya da başarısızlığını belirlemektedir. Şekil 1.7: Pazarlama Stratejisi ve Tüketici Davranışı Kaynak: D. I. Hawkins ve D. L. Mothersbaugh (2010), Consumer Behavior Building Marketing Strategy, Mc Graw- Hill, s.12 den uyarlanmıştır. Şekil 1.7. de de görüldüğü gibi pazarlama stratejisi işletme ve çevresinin analizi ile başlamaktadır. Bu analiz işletmenin ve rakiplerinin kapasitesinin, güçlü ve zayıf yönlerinin, pazara etki eden ekonomik ve teknolojik değişimlerin, şimdiki ve olası müşterilerin detaylı bir şekilde analizini gerektirmektedir. Pazar bölümleme demografik, medya tercihi, coğrafik yerleşim, yaşam biçimi gibi birçok özelliğe göre yapılabilir. Yönetim bu kriterlerden bir ya da daha fazlasını kullanarak pazarı bölümleyerek hedef pazarını belirler. Bir sonraki adım pazarlama stratejisinin formüle edilmesidir. Pazarlama stratejisi rakiplerden daha fazla değer yaratarak müşterileri kazanmayı amaçlamaktadır. Pazarlama stratejisi ürün, fiyat, dağıtım ve pazarlama iletişiminden oluşan pazarlama karmasının müşterilere en yüksek değeri sağlayacak biçimde oluşturulmasıdır (Hawkins ve Mothersbaugh, 2010: 11-12). Aşağıda bu basamaklar incelenmeye çalışılacaktır. 13

18 DURUM ANALİZİ Pazarlama stratejisinin oluşturulmasında öncelikli olarak durum analizinin yapılması gerekmektedir. Durum analizinde işletmenin iç ve dış incelemesi yapılarak, zayıf ve güçlü yönleri ortaya konmaktadır. İşletmenin faydalanabileceği fırsatlar ile karşı karşıya kalabileceği tehditlerin belirlenmesi, işletmenin atacağı adımların gerçekçi olmasına yardımcı olmaktadır. Diğer bir deyişle işletme olarak pazardaki yeri doğru olarak belirlenmeye çalışılmaktadır. Ayrıca durum analizinde mevcut ve olası tüketiciler belirlenerek özellikleri ortaya konulmasına çalışılır. Tüketici özelliklerinin ortaya konulmasına yönelik araştırmalar hem şu andaki durumu ortaya koyan tanımlayıcı hem de gelecekteki davranışları öngörmeye yönelik tahmin edici olabilir. PAZAR BÖLÜMLEME Pazarların, benzer ihtiyaç ve istekleri olan tüketicilere göre bölünmesi, pazar bölümleme olarak adlandırılır. Her bir pazar bölümü, farklı bir pazarlama karması aracılığıyla ulaşılacak olan hedef pazardır. Pazarlar davranış biçimi, demografi, kişilik ve yaşam biçimi özelliklerine göre bölümlendirilebilir. Bölümleme yapıldığında her bölüm, homojen özelliklere sahip tüketicilerden oluşur. İşletmenin ürettiği ürün ya da hizmetleri, faklı amaçlarla tüketen farklı tüketici grupları bulunuyorsa bu ürün ya da hizmetlerin birden fazla pazar bölümüne hitap etmesi söz konusudur. Örneğin; pazar bölümlendirmenin yararları aşağıdaki gibi özetlenebilir (Altunışık vd., 2006:111): İşletme kaynaklarının daha etkin kullanılmasını sağlar, Tüketici ihtiyaç ve isteklerinin daha iyi karşılanmasını sağlar, Pazar bölümleme sırasında pazardaki rakipler daha iyi tanınır, Pazara girerken amaçlar daha açıklıkla belirlenir, Pazarda faaliyet sırasında ya da sonrasında performans daha iyi değerlendirilir, Maliyetleri azaltır, En uygun pazarlama karmasının oluşturulmasını sağlar. Pazar bölümleme için pazarın bazı özellikleri taşıması gerekmektedir. Bu özelliklerin varlığı ölçüsünde yapılan bölümleme daha gerçekçi ve dolayısıyla başarılı olacaktır. Bu nedenle etkin bir bölümleme için pazarın; ölçülebilir, ulaşılabilir, ayırdedilebilir ve yeterince büyük olması gerekmektedir. Pazar bu özelliklere sahip ise Şekil 1.8 de de görüldüğü gibi coğrafik, demografik, psikografik (yaşam tarzı), davranışsal (alıcı davranışları) ölçütlere göre bölümlendirilebilir: 14

19 Şekil 1.8: Pazar Bölümleme Ölçütleri Kaynak: L.G Schffman. ve L. L. Kanuk. (2004). Consumer Behavior, Pearson Education Inc., New Jersey, s.54 den uyarlanmıştır. Coğrafik Bölümlendirme Şekilde yer alan resimlerin kaynağı: Coğrafik bölümlendirme pazarı ülke, bölge, şehir, nüfus yoğunluğu, nüfus büyüklüğü, nüfus artışı, iklim gibi farklı coğrafik özelliklere göre bölmektir. İşletme bir ya da birkaç coğrafik bölgede ya da tüm alanlarda iş yapmaya karar verebilir. Bu doğrultuda coğrafik farklılıklardan kaynaklanan değişik ihtiyaç ve isteklerin dikkate alınması önem kazanmaktadır. Coğrafik bölümlendirme, yararlı ancak tek başına yeterli olmayan bir bölümlendirme ölçütüdür. Çünkü birçok ürünün talebi bireyin yaşadığı yer tarafından belirlenemeyebilir. Başarılı hedef pazar seçimi için başka bölümlendirme ölçütlerinin de kullanılması gerekmektedir (Korkmaz vd., 2009:200). Demografik Bölümlendirme Yaş, cinsiyet, medeni durum, gelir, iş ve eğitim gibi özelliklere göre pazarın bölümlendirilmesidir. Demografik özellikler pazar bölümlemede sıklıkla kullanılan ve kolaylıkla ölçülebilen değişkenlerdir. Örneğin cep telefonlarının kadın tüketiciler için taşlarla ya da canlı renklerle tasarlanması, oyuncakların çocukların yaş ve cinsiyetlerine göre üretilmesi basit bir şekilde yaşa ve cinsiyete göre pazar bölümleme öneklerindendir. Psikografik Bölümlendirme (Yaşam Tarzına Göre Bölümlendirme) Psikografik bölümlendirmede tüketiciler sosyal sınıfa, yaşam tarzına ve kişilik özelliklerine göre farklı gruplara bölünür. Aynı demografik gruptaki tüketiciler farklı psikografik özelliklere sahip olabilir. Yaşam tarzı ölçümü, ürünlerin tüketicinin yaşam tarzına ne ölçüde uygun olduğunu bireylerin zamanlarını nasıl harcadıklarını, nelerin onlar için önemli olduğunu, kendileri ve çevreleri ile ilgili düşüncelerini ne olduğunu inceleyerek ortaya koymaya çalışır. Coğrafik ve demografik bölümlendirmenin aksine psikografik bölümlemede tüketicinin zihnine ulaşmak amaçlanır. Tüketicilerin psikolojik yapıları ve kişilikleri pazar bölümlendirmede bir ölçüt olarak kullanılabilir. Örneğin otomobil pazarında yaşam 15

20 tarzına göre bir bölümlendirme yapıldığında, pazar altı farklı bölüme ayrılabilir: kendini gerçekleştirmiş olanlar, sürekli daha iyiyi isteyenler, heyecanlı yaşamayı sevenler, sosyal yaşantıya önem verenler, kaderciler ve maddi kazanç hırsı olanlar. Bu özelliklere göre otomobilden beklentisi ve sağlayacakları yararı farklı olan tüketicilere uygun pazarlama stratejileri geliştirilebilir (Altunışık vd. 2006: 114). Davranışsal Bölümlendirme (Alıcı Davranışlarına Göre Bölümlendirme) Davranışsal bölümlendirmede tüketiciler, bilgileri, tutumları, kullanımları ve ürüne tepkilerine göre bölümlendirilmektedir. Davranışsal bölümlendirme sürecinde kullanım durumu, kullanım oranı, beklenen yarar ve marka bağlılığı gibi ölçütler kullanılmaktadır. Pazar ürünün kullanım durumuna bağlı olarak, kullanıcı olmayanlar, eski kullanıcılar, potansiyel kullanıcılar, ilk defa kullananlar ve düzenli kullananlar olarak bölümlendirilebilir. Yoğurt üreten bir işletme için pazar bölümlemenin nasıl yapılabileceğini örneklendirerek açıklayınız? HEDEF PAZAR SEÇİMİ Pazar bölümlemenin yapılmasından sonraki adım, işletmelerin pazarların bölümleriyle ilgili kararlarının vermesi gelir. Pazar bölümleriyle elde edilen bilgilerin doğrultusunda, çeşitli değerlendirmelerin sonucunda hangi bölüm/bölümlerin hedefleneceğine karar verilir. Ancak işletmeler pazarda yer alan tüm bölümlere yönelemezler. Hedef pazar işletmelerin ürün ya da hizmet sunmaya karar verdiği benzer ihtiyaç ya da özellikleri paylaşan tüketici kümesidir. İşletmelerin hedef pazarlarını seçerken göz önünde bulundurması gereken etkenler aşağıdaki gibi özetlenebilir: İşletmenin kaynakları Ürünün özellikleri Ürün yaşam eğrisindeki yeri Pazarın yapısı Rekabet durumu İşletmenin kaynakları girmek istediği pazarın büyüklüğünü dolayısıyla hedef pazarını belirlemesinde etkili olmaktadır. Çoğu ürün ancak tüketicilerin kullanma amaçlarına göre özellikleri farklılaştırılarak seçilen hedef pazara sunulabilir (örn: cep telefonu, bilgisayar, şampuan vs..), çok az ürünün hedef pazarı (örn: kibrit) tüm pazardır. Ürünlerin ürün yaşam eğrisindeki yeri de önem taşımaktadır. Pazarın doyduğu ve pazardan çekilmek üzere olan bir ürün için hedef pazar belirlemek işletme çabalarını boşa çıkaracaktır. Pazarda yer alan tüketici davranışlarının yanı sıra aracı kurumlar da hedef pazarı etkilemektedir. Bunlara ek olarak pazarda yer alan rakiplerle rekabet edebilme gücü de hedef pazar seçiminde etkili olan faktörlerdendir (Altunışık vd., 2006: 119). Hedef Pazar Seçim Stratejileri Hedef pazar seçiminde pazar bölümleme uygulamalarına bağlı olarak farklılaştırılmamış strateji, farklılaştırılmış strateji ve yoğunlaştırılmış strateji olmak üzere üç strateji bulunmaktadır. Farklılaştırılmamış Strateji: Bu stratejide işletme tüm pazarı homojen olarak düşünmekte ve pazarın içinden bir bölüm seçmemektedir. Aynı ürüne ya da ürün türlerine tüm pazarda aynı pazarlama stratejisi uygulanır. Belli bir ürünün benzer türleri varsa bunlar, ana bölümün alt bölümleri olarak kabul edilir. Strateji değiştirilmez. Özellikle tüketicilerin ürün niteliklerinde önemli farklar algılamadığı standart ürünlerde bu strateji uygulanır. Bu strateji pazarın tamamını hedeflemiş olsa da gerçekte tüm pazara ve tüketicilere ulaşmak zordur ayrıca rakip sayısı arttığında pazar payı düşebilir (Altunışık vd., 2007:69). Örneğin benzer şekerleme türleri için aynı pazarlama stratejilerinin izlenmesi gibi. Farklılaştırılmış Strateji: Bu stratejide işletme farklı pazar bölümlerini hedeflemeye ve her biri için ayrı ürünler sunmaya çalışır. Bu süreçte işletmeler bölümler için farklı ürün ve pazarlama stratejileri 16

Mal ve hizmet müşterileri, işletmeler ve daha. sunumlarının yaratılması, benimsetilmesi, örgütler ve bireyler tarafından örgütsel

Mal ve hizmet müşterileri, işletmeler ve daha. sunumlarının yaratılması, benimsetilmesi, örgütler ve bireyler tarafından örgütsel Pazarlama Mal ve hizmet müşterileri, işletmeler ve daha geniş ş olarak toplum için, değeri ğ olan Pazar sunumlarının yaratılması, benimsetilmesi, ulaştırılması ve değişimine yönelik olarak, örgütler ve

Detaylı

Satış Reklam Dağıtım İkna etme İnsanları kandırma becerisi Satış kolaylaştırıcı faaliyetler 9/28/2015

Satış Reklam Dağıtım İkna etme İnsanları kandırma becerisi Satış kolaylaştırıcı faaliyetler 9/28/2015 Pazarlamanın Konusu ve Kapsamı Pazarlamanın Gelişimi, Pazarlama Anlayışı ve Toplumsal Pazarlama Anlayışı Pazarlama İle İlgili Son Gelişmeler Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri.

Detaylı

Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu. I) Pazarlama Stratejilerine Giriş

Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu. I) Pazarlama Stratejilerine Giriş Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu I) Pazarlama Stratejilerine Giriş Pazarlama Nedir? Pazarlama: Müşteriler için değer yaratmayı, bunu tanıtma ve sunmayı; örgütün ve paydaşlarının yararına olacak şekilde müşteri

Detaylı

1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ

1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ 11 1.1. İşletme Fonksiyonu Olarak Pazarlama Fonksiyonu 13 1.1.1. Pazarlama Fonksiyonları 14 1.2. Pazarlamanın Tanımı 15 1.3. Pazarlamanın

Detaylı

Pazarlama İlkeleri. Editör Yrd. Doç. Dr. Serpil YILMAZ

Pazarlama İlkeleri. Editör Yrd. Doç. Dr. Serpil YILMAZ Pazarlama İlkeleri Editör Yrd. Doç. Dr. Serpil YILMAZ Yazarlar Yrd. Doç Dr. Ali GÜLÇUBUK Yrd.Doç.Dr.Akif ALTINBIÇAK Yrd.Doç.Dr. Berrin YÜKSEL Yrd.Doç.Dr. Emin Akkılıç Yrd Doc. Dr. Gülnur ETİ İÇLİ Yrd.

Detaylı

Doç.Dr. Mehmet MARANGOZ İNTERNETTE PAZARLAMA. Beta

Doç.Dr. Mehmet MARANGOZ İNTERNETTE PAZARLAMA. Beta Doç.Dr. Mehmet MARANGOZ İNTERNETTE PAZARLAMA İstanbul - 2014 Beta I Yayın No : 3055 İşletme-Ekonomi Dizisi : 639 1. Baskı - Ocak 2014 - İSTANBUL ISBN 978-605 - 333-082 - 0 Copyright Bu kitab n bu bas s

Detaylı

GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ

GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ Girişimcinin Gündemi GİRİŞİMCİLER VE KOBİ LER AÇISINDAN MARKA VE ÖNEMİ Günal ÖNCE Günümüzde markalara, Amerikan Pazarlama Birliği nin tanımladığının yanı sıra sadece sahip oldukları

Detaylı

EIS526-H02-1 GİRİŞİMCİLİK (EIS526) Yazar: Doç.Dr. Serkan BAYRAKTAR

EIS526-H02-1 GİRİŞİMCİLİK (EIS526) Yazar: Doç.Dr. Serkan BAYRAKTAR GİRİŞİMCİLİK (EIS526) Yazar: Doç.Dr. Serkan BAYRAKTAR SAKARYA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan Öğretim" tekniğine

Detaylı

28.10.2014. Pazar bölümlendirme Pazar Hedefleme Farklılaştırma ve Konumlandırma

28.10.2014. Pazar bölümlendirme Pazar Hedefleme Farklılaştırma ve Konumlandırma Pazar bölümlendirme Pazar Hedefleme Farklılaştırma ve Konumlandırma Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi - Kotler, Philip & Armstrong, Gary (2014), Principles

Detaylı

Fiyat nedir? Müşterilerin Değer Algısı FİYATLANDIRMA 5/21/2013. Copyright 2005 Brainy Betty, Inc. 1

Fiyat nedir? Müşterilerin Değer Algısı FİYATLANDIRMA 5/21/2013. Copyright 2005 Brainy Betty, Inc. 1 Fiyat nedir? Dar anlamda, mal ya da servis için ödenen para miktarı. FİYATLANDIRMA Geniş anlamda, tüketicilerin mal ya da hizmeti kullanmak ya da sahip olmak için takas ettikleri değerlerin toplamı Copyright

Detaylı

11/10/14. Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri

11/10/14. Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 PAZARLAMANIN KONUSU, KAPSAMI, GELİŞİMİ VE MODERN PAZARLAMA YÖNETİMİ...

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 PAZARLAMANIN KONUSU, KAPSAMI, GELİŞİMİ VE MODERN PAZARLAMA YÖNETİMİ... İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 PAZARLAMANIN KONUSU, KAPSAMI, GELİŞİMİ VE MODERN PAZARLAMA YÖNETİMİ... 1 1.1. PAZARLAMANIN KONUSU VE KAPSAMI... 3 1.2. PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMA ANLAYIŞI... 7 1.2.1. Üretim Anlayışı

Detaylı

8. Araştırmacılar Zirvesi, 9-10 Kasım 2004

8. Araştırmacılar Zirvesi, 9-10 Kasım 2004 , Biz araştırmacılar müşterilerimizin pazarlama, satış çabalarına destek olmak için varız... Tüketiciye odaklanma : Davranışlarının ardındaki nedenleri anlamak Onlara doğru mesajları iletmek Onları etkilemek

Detaylı

MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET

MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET D.E.Ü.İ.İ.B.F. Dergisi Cilt:22 Sayı:1, Yıl:2007, ss:105-121 MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Murat Selim SELVİ * Hatice ÖZKOÇ

Detaylı

VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA (BTP104)

VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA (BTP104) VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA (BTP104) Yazar: Doç.Dr. İ. Hakkı CEDİMOĞLU S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir.

Detaylı

PAZARLAMA. İnsan ihtiyaç ve isteklerini karşılamaya yönelik mübadele işlemidir.

PAZARLAMA. İnsan ihtiyaç ve isteklerini karşılamaya yönelik mübadele işlemidir. 1 PAZARLAMA İnsan ihtiyaç ve isteklerini karşılamaya yönelik mübadele işlemidir. 2 Pazarlama İşlevi Mevcut ve potansiyel alıcılara istek tatmin edici ürün, hizmet ve bilgileri sunmak üzere planlama, fiyatlandırma,

Detaylı

DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ

DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ Dağıtım Kanalı: Fikir, ürün ve hizmetler gibi, değeri olan şeylerin üretim noktalarından kullanım noktalarına kadar götürülmesiyle uğraşan, birbiriyle bağımlı bir dizi

Detaylı

Sağlık Hizmetlerinde Pazarlamaya Neden İhtiyaç Duyulmaktadır?

Sağlık Hizmetlerinde Pazarlamaya Neden İhtiyaç Duyulmaktadır? Sağlık Hizmetlerinde Pazarlamaya Neden İhtiyaç Duyulmaktadır? Alvin Toffler in endüstrinin gelişmesi yaklaşımı Pazarlama nedir? Kullanımı neden önemlidir? Pazarlama olanaklarının kullanımı, eğitim ve geliştirme

Detaylı

KÜÇÜK İŞLETMELERDE PAZARLAMA İŞLEVİ VE YENİ PAZARLAMA YÖNTEMLERİ. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK

KÜÇÜK İŞLETMELERDE PAZARLAMA İŞLEVİ VE YENİ PAZARLAMA YÖNTEMLERİ. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK KÜÇÜK İŞLETMELERDE PAZARLAMA İŞLEVİ VE YENİ PAZARLAMA YÖNTEMLERİ Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK Küçük İşletmelerde Pazarlama İşlevi Pazarlama sadece bir satış eylemi değildir. Üretimden önce yapılan Pazar

Detaylı

Haşmet GÖKIRMAK. Yard. Doç. Dr. 14 Mart 2014

Haşmet GÖKIRMAK. Yard. Doç. Dr. 14 Mart 2014 Haşmet GÖKIRMAK Yard. Doç. Dr. 14 Mart 2014 Bu Bölümde Stratejik Planlamanın Aşamaları Şirket seviyesinde Bölüm, ürün ve pazar seviyesinde Şirket Misyonunun belirlenmesi Şirket amaç ve hedeflerinin belirlenmesi

Detaylı

Prof. Dr. Ahmet Hamdi İSLAMOĞLU

Prof. Dr. Ahmet Hamdi İSLAMOĞLU i Prof. Dr. Ahmet Hamdi İSLAMOĞLU TURİZM PAZARLAMASI Bu çalışma; Allah-u Ekber dağlarında, Çanakkale de, Sakarya da, Dumlupınar da bizler için kan döken gazilerimizin, can veren şehitlerimizin aziz hatıralarına

Detaylı

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

Detaylı

Pazar Bölümlendirmesi

Pazar Bölümlendirmesi Pazar Bölümlendirmesi Umut Al H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü umutal@hacettepe.edu.tr Pazar Bölümlendirmesi Bir kurumun ürün ve hizmetlerine talep gösteren bireylerin oranı ile kurumun ürün ve hizmetleriyle

Detaylı

Bir başka benzer model ise DAGMAR dır. Tüketicinin benzer aşamalardan geçtiğini varsayar.

Bir başka benzer model ise DAGMAR dır. Tüketicinin benzer aşamalardan geçtiğini varsayar. İletişim mesajlarına gösterilen tepkiler açısından; amaçlar değişik modellerle açıklanmaya çalışılmıştır. A.I.D.A modeli olarak da adlandırılan bu model dört aşamalıdır.[8] 1. 2. 3. 4. Dikkat İlgi Arzu

Detaylı

Baykuş Ödülleri 2013 -Ödül Alan Projeler

Baykuş Ödülleri 2013 -Ödül Alan Projeler Baykuş Ödülleri 2013 -Ödül Alan Projeler Proje Adı: TÜKETİCİ İÇGÖRÜSÜ VE MARKA KONUMLANDIRMA ARAŞTIRMASI Araştırma Şirketi: ERA RESEARCH & CONSULTANCY Araştırma Veren: İNCİ DERİ MAMULLERİ SAN. VE TİC.

Detaylı

Pazar Bölümlendirmesi Pazar Araştırması Pazarlama Araştırması

Pazar Bölümlendirmesi Pazar Araştırması Pazarlama Araştırması Pazar Bölümlendirmesi Pazar Araştırması Pazarlama Araştırması Umut Al umutal@hacettepe.edu.tr - 1 Pazar Bölümlendirmesi Bir kurumun ürün ve hizmetlerine talep gösteren bireylerin oranı ile kurumun ürün

Detaylı

1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi

1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi SOSYOLOJİ (TOPLUM BİLİMİ) 1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi Sosyoloji (Toplum Bilimi) Toplumsal grupları, örgütlenmeleri, kurumları, kurumlar arası ilişkileri,

Detaylı

DEĞER MÜHENDİSLİĞİ. Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi. Maltepe Üniversitesi - 2014

DEĞER MÜHENDİSLİĞİ. Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi. Maltepe Üniversitesi - 2014 DEĞER MÜHENDİSLİĞİ Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi Maltepe Üniversitesi - 2014 GİRİŞ Günümüzün rekabetçi koşullarında varlığını sürdürmek isteyen işletmeler, düşük maliyetli, yüksek kaliteli ve müşteri isteklerine

Detaylı

Tasarımda Farklılık ve Sektörel Tasarım Takipleri

Tasarımda Farklılık ve Sektörel Tasarım Takipleri Tasarımda Farklılık ve Sektörel Tasarım Takipleri Hayatın Estetiği Tasarım Rakiplerinizle Aranız Sadece Farklılığınızla Açılsın İçerik Farklılık Gereksinimi Tasarımla Farklılık Yaratmak Farklı Tasarımların

Detaylı

İletişim: Bir düşüncenin, bilginin, haberin veya mesajın kişiler, gruplar ve örgütler arasında karşılıklı değiş tokuş sürecidir.

İletişim: Bir düşüncenin, bilginin, haberin veya mesajın kişiler, gruplar ve örgütler arasında karşılıklı değiş tokuş sürecidir. PAZARLAMA İLETİŞİMİ İLETİŞİM NEDİR? İletişim: Bir düşüncenin, bilginin, haberin veya mesajın kişiler, gruplar ve örgütler arasında karşılıklı değiş tokuş sürecidir. -SÖZLÜ -SÖZSÜZ *İletişimden Söz Edebilmek

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Pazarlama İlkeleri MAN 323 5 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Pazarlama İlkeleri MAN 323 5 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Pazarlama İlkeleri MAN 323 5 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Almanca Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

TUTUNDURMA PAZARLAMA İLETİŞİM MODELİ 09.05.2013

TUTUNDURMA PAZARLAMA İLETİŞİM MODELİ 09.05.2013 TUTUNDURMA PAZARLAMA İLETİŞİM MODELİ Tutundurma, mal ya da hizmetleri satışını arttırabilmek için, alıcıları satın almaya ikna edebilmeye yönelik satıcı tarafından başlatılan tüm çabaların koordinasyonu

Detaylı

TURİZM PAZARLAMASI REKLAM

TURİZM PAZARLAMASI REKLAM TURİZM PAZARLAMASI Turizm Pazarlamasında Tutundurma REKLAM Reklâm; belirli bir ücret karşılığında ve ücretin kimin tarafından ödendiği bilinecek biçimde; bir turizm işletmesinin ve turizm bölgesinin ürünlerinin

Detaylı

Pazar Bölümlendirmesi Pazar Araştırması Pazarlama Araştırması

Pazar Bölümlendirmesi Pazar Araştırması Pazarlama Araştırması Pazar Bölümlendirmesi Pazar Araştırması Pazarlama Araştırması Umut Al umutal@hacettepe.edu.tr - 1 Pazar Bölümlendirmesi Bir kurumun ürün ve hizmetlerine talep gösteren bireylerin oranı ile kurumun ürün

Detaylı

0216 693 08 08 info@ph1istanbul.com

0216 693 08 08 info@ph1istanbul.com 0216 693 08 08 info@ph1istanbul.com Adını aldığı Ph1 gezegenin sahip olduğu 4 güneşi Kalite, Uzmanlık, Güven ve Yenilikçi olarak yörüngesine koyarak, markanızı 4 koldan saracak ve sizi gezegen savaşlarına

Detaylı

1 )Herhangi bir iletişim kanalı yardımıyla farklı ortamlarda bulunan kaynak ve alıcının gerçekleştirdiği iletişime ne ad verilir?

1 )Herhangi bir iletişim kanalı yardımıyla farklı ortamlarda bulunan kaynak ve alıcının gerçekleştirdiği iletişime ne ad verilir? 1 )Herhangi bir iletişim kanalı yardımıyla farklı ortamlarda bulunan kaynak ve alıcının gerçekleştirdiği iletişime ne ad verilir? Görsel iletişim Yüz yüze iletişim Sözsüz iletişim Sözlü iletişim Araçlı

Detaylı

HEDEF PAZAR SEÇİMİ STRATEJİLERİ

HEDEF PAZAR SEÇİMİ STRATEJİLERİ HEDEF PAZAR SEÇİMİ STRATEJİLERİ Farklılaştırılmamış Pazarlama ya da TÜM PAZAR stratejisi ; Yoğunlaştırılmış Pazarlama ya da TEK BÖLÜM stratejisi ; Farklılaştırılmış Pazarlama ya da ÇOK BÖLÜM stratejisi.

Detaylı

VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA

VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA (BIP116) Yazar: Doç.Dr.İ.Hakkı.Cedimoğlu SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir.

Detaylı

Tutundurma Karması. Reklam. Satış Geliştirme Halkla ilişkiler Doğrudan Pazarlama

Tutundurma Karması. Reklam. Satış Geliştirme Halkla ilişkiler Doğrudan Pazarlama Tutundurma Karması Reklam Kişisel satış Satış Geliştirme Halkla ilişkiler Doğrudan Pazarlama İşletmelere tarihsel olarak, tutundurma metotları içinde önce kişisel satıştan; sonra reklâmlardan; daha sonra,

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Pazarlama Yönetimi BBA 261 Güz 3+0+0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Pazarlama Yönetimi BBA 261 Güz 3+0+0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Pazarlama Yönetimi BBA 261 Güz 3+0+0 3 5 Ön Koşul Dersleri BBA 102 Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

YÖNETİM Sistem Yaklaşımı

YÖNETİM Sistem Yaklaşımı YÖNETİM Sistem Yaklaşımı Prof.Dr.A.Barış BARAZ 1 Modern Yönetim Yaklaşımı Yönetim biliminin geçirdiği aşamalar: v İlk dönem (bilimsel yönetim öncesi dönem). v Klasik Yönetim dönemi (bilimsel yönetim, yönetim

Detaylı

İÇİNDEKİLER GİRİŞ...1

İÇİNDEKİLER GİRİŞ...1 İÇİNDEKİLER GİRİŞ...1 Bölüm 1 PAZARLAMANIN DOĞUŞU...5 1.1 Pazarlamanın Konusu...5 1.2 Pazarlamanın Anlamı ve Gelişimi...5 1.3 Pazarlamanın Temel Kavramları...10 1.3.1 Gereksinim ve İstek...11 1.3.2 Talep...13

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Önsöz...iii

İÇİNDEKİLER. Önsöz...iii İÇİNDEKİLER Önsöz...iii BİRİNCİ BÖLÜM GENEL OLARAK PAZARLAMA 1.1. Pazarlamanın Tanımı ve Kapsamı... 1 1.2. Pazarlamanın Özellikleri... 3 1.3. Pazarlamanın Temel Kavramları... 3 1.4. Pazarlamanın Diğer

Detaylı

İŞLETMELERDE BİLİŞM SİSTEMLERİ (EMBA523) Yazar: Prof.Dr. Orhan TORKUL S1

İŞLETMELERDE BİLİŞM SİSTEMLERİ (EMBA523) Yazar: Prof.Dr. Orhan TORKUL S1 İŞLETMELERDE BİLİŞM SİSTEMLERİ (EMBA523) Yazar: Prof.Dr. Orhan TORKUL S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir.

Detaylı

28.04.2014 SİSTEM. Sosyal Sistem Olarak Sınıf. Okulun Sosyal Sistem Özellikleri. Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu.

28.04.2014 SİSTEM. Sosyal Sistem Olarak Sınıf. Okulun Sosyal Sistem Özellikleri. Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu. SİSTEM SOSYAL BİR SİSTEM OLARAK SINIF Sınıfta Kültür ve İklim Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu.tr Sistem: Aralarında anlamlı ilişkiler bulunan, bir amaç doğrultusunda bir araya getirilen

Detaylı

TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI SORU VE CEVAPLARI

TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI SORU VE CEVAPLARI TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI SORU VE CEVAPLARI 2014-2015 1 ) Güdülenme süreci aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak sıralanmıştır? İhtiyaç - Dürtü - Davranış - Güdü Güdü - Dürtü - İhtiyaç - Davranış Davranış

Detaylı

VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA

VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA (BIP116) Yazar: Doç.Dr.İ.Hakkı.Cedimoğlu SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir.

Detaylı

Pazarlama iletişimi Bütünleşik pazarlama iletişimi

Pazarlama iletişimi Bütünleşik pazarlama iletişimi Kullanılan Kaynaklar: -Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi -Altunışık, R., Özdemir, Ş. & Torlak, Ö. (2014). Pazarlama İlkeleri ve Yönetimi. Beta Basım:İstanbul. - Kotler, Philip & Armstrong,

Detaylı

TURİZM PAZARLAMASI. Pazarlama nedir? PAZARLAMA, iki veya daha fazla taraf arasında gerçekleşen bir değişim/mübadele sürecidir.

TURİZM PAZARLAMASI. Pazarlama nedir? PAZARLAMA, iki veya daha fazla taraf arasında gerçekleşen bir değişim/mübadele sürecidir. TURİZM PAZARLAMASI Genel Olarak Pazarlama Pazarlama nedir? PAZARLAMA, iki veya daha fazla taraf arasında gerçekleşen bir değişim/mübadele sürecidir. kişisel ve örgütsel amaçlara ulaşmayı sağlayabilecek

Detaylı

DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS

DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS 345034200000533 Değer Temelli, Satış ve Finans Kavramları, ve Finans Kavramları arasındaki İlişkiler, Politikalarının Firmaların Finansal Yapıları Üzerine

Detaylı

www.canancetin.com 1

www.canancetin.com 1 www.canancetin.com 1 www.canancetin.com 2 canancetineylul@gmail.com esincanmutlu@gmail.com www.canancetin.com 3 www.canancetin.com 4 Yeni kurulan ARMADA Pazarlama Şirketi, dünyada ve Türkiye de hızla gelişen

Detaylı

Planlama Nedir? Planlama Ne Değildir? Başarılı Bir Plan. www.eminkaya.net 1. Pazarlama Planlaması

Planlama Nedir? Planlama Ne Değildir? Başarılı Bir Plan. www.eminkaya.net 1. Pazarlama Planlaması 2 Pazarlama Planlaması Planlama Nedir? Plan, bir amaca ulaşmada izlenecek yol ve davranış biçimini gösterir. Planlama ise, bir yöneticinin ileriye bakmasına ve kendine açık olan seçenekleri bulmasına yardım

Detaylı

4/20/2015. Müşteri Değeri Tabanlı Fiyatlandırma. Maliyet tabanlı fiyatlandırma üretim, dağıtım ve satış maliyetlerinin üstüne prim eklenmesidir.

4/20/2015. Müşteri Değeri Tabanlı Fiyatlandırma. Maliyet tabanlı fiyatlandırma üretim, dağıtım ve satış maliyetlerinin üstüne prim eklenmesidir. Kullanılan Kaynaklar: -Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi -Altunışık, R., Özdemir, Ş. & Torlak, Ö. (2014). Pazarlama İlkeleri ve Yönetimi. Beta Basım:İstanbul. -Kotler, Philip & Armstrong,

Detaylı

11/3/2014. Mal, Hizmet ve Deneyimler Mal ve Hizmet kararları Hizmet Pazarlaması Marka Stratejileri

11/3/2014. Mal, Hizmet ve Deneyimler Mal ve Hizmet kararları Hizmet Pazarlaması Marka Stratejileri Mal, Hizmet ve Deneyimler Mal ve Hizmet kararları Hizmet Pazarlaması Marka Stratejileri Kullanılan Kaynaklar: -Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi -Altunışık, R., Özdemir, Ş. & Torlak,

Detaylı

İnteraktif Pazarlama Stratejimiz. www.grafiketinteractive.com

İnteraktif Pazarlama Stratejimiz. www.grafiketinteractive.com İnteraktif Pazarlama Stratejimiz amaç Neden İnteraktif Pazarlama? Günümüz Dünyasında internet, hızlı bilgi paylaşımı ve iletişimin yanısıra, pazarlama ve satış alanında çok ciddi avantajlar geliştirmiştir.

Detaylı

KURUMSAL REKLAMIN ANLATTIKLARI. Prof. Dr. Müge ELDEN Araş. Gör. Sinem YEYGEL

KURUMSAL REKLAMIN ANLATTIKLARI. Prof. Dr. Müge ELDEN Araş. Gör. Sinem YEYGEL I KURUMSAL REKLAMIN ANLATTIKLARI Prof. Dr. Müge ELDEN Araş. Gör. Sinem YEYGEL II Yay n No : 1668 flletme Ekonomi : 186 1. Bask - A ustos 2006 - STANBUL ISBN 975-295 - 561-4 Copyright Bu kitab n bu bas

Detaylı

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ 1 M.İ.Y. ORTAYA ÇIKIŞ NEDENLERİ Kitlesel pazarlamanın gittikçe pahalı bir müşteri kazanma yolu olması Pazar payının değil müşteri payının önemli hale gelmesi Müşteri memnuniyeti

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Eğitimde Rehberlik *Rehberlik, bireyin en verimli bir şekilde gelişmesini ve doyum verici

Detaylı

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar İŞLETMELERİN AMAÇLARI Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge Kar ın İşlevleri

Detaylı

ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı.

ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı. ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE KÜLTÜR Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan Örgütün amaçlarına uygun olarak görevlerini yerine getirebilmesi, yaşamını sürdürmesi, karşılaştığı sorunları çözmesi ve gelişimini

Detaylı

ISL 201 Pazarlama İlkeleri. Doç. Dr. Hayrettin ZENGİN

ISL 201 Pazarlama İlkeleri. Doç. Dr. Hayrettin ZENGİN ISL 201 Pazarlama İlkeleri Doç. Dr. Hayrettin ZENGİN Tüketici Davranışları Pazarlama açısından tüketici, hayatını sürdürebilmek bakımından değişik konularda ihtiyaç duyan ve bunu gidermek için elinde imkan

Detaylı

DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME. 1. İşletmenin yapısal özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:

DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME. 1. İşletmenin yapısal özelliklerini şöyle sıralayabiliriz: DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME 1 1. İşletmenin yapısal özelliklerini şöyle sıralayabiliriz: 3 İşletme bir ekonomik kuruluştur. 3 İşletme bağımsız bir kuruluştur. 3 İşletme sosyal bir kuruluştur. 3 İşletme

Detaylı

Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi. Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş

Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi. Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Canlılar hayatta kalmak için güdülenmişlerdir İnsan hayatta kalabilmek

Detaylı

İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI

İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI BİRİNCİ BÖLÜM FRANCHISING SİSTEMİNİN TANIMI, KAPSAMI VE ÇEŞİTLERİ 1. FRANCHISING KAVRAMI VE TANIMI... 1 1.1. Franchising Kavramı.. 1 1.2. Franchising Sistemi 2

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan

Detaylı

PAZARLAMA 3.0 ve DEĞER MÜHENDĐSLĐĞĐ

PAZARLAMA 3.0 ve DEĞER MÜHENDĐSLĐĞĐ PAZARLAMA 3.0 ve DEĞER MÜHENDĐSLĐĞĐ Đçinde bulunduğumuz bilgi çağında tüm müşteriler aldıkları ürün veya hizmetten bir değer elde etmeyi ve sorunlarının çözümünü bulmayı amaçlamaktadırlar. Müşterilerin

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) (ELP211) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) (ELP211) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan

Detaylı

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE SUNUM PLANI 1. RİSK VE RİSK YÖNETİMİ: TANIMLAR 2. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ 3. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ DÖNÜŞÜM SÜRECİ

Detaylı

Tüketici Davranışlarını Etkileyen Faktörler

Tüketici Davranışlarını Etkileyen Faktörler Tüketici Davranışlarını Etkileyen Faktörler Demografik ve ekonomik özellikler pazarlamacılar için çok yararlı bilgiler vermekle beraber, tüketicilerin birbirlerinden değişik davranmalarını açıklamaya yeterli

Detaylı

MOBİL PAZARLAMA. -Doğrudan pazarlama faaliyetlerinden biri olarak kabul edilmesine rağmen tele pazarlamadan farklıdır, çünkü:

MOBİL PAZARLAMA. -Doğrudan pazarlama faaliyetlerinden biri olarak kabul edilmesine rağmen tele pazarlamadan farklıdır, çünkü: MOBİL PAZARLAMA -Doğrudan pazarlama faaliyetlerinden biri olarak kabul edilmesine rağmen tele pazarlamadan farklıdır, çünkü: MOBİL PAZARLAMA Doğrudan pazarlama faaliyetlerinden biri olarak kabul edilmesine

Detaylı

Hizmet Kavramı. İçindekiler. Sayfa. Önsöz... iii İçindekiler...v Tablolar... viii Şekiller... xiv Fotoğraflar...xv Kısaltmalar...

Hizmet Kavramı. İçindekiler. Sayfa. Önsöz... iii İçindekiler...v Tablolar... viii Şekiller... xiv Fotoğraflar...xv Kısaltmalar... v İçindekiler Sayfa Önsöz... iii İçindekiler...v Tablolar... viii Şekiller... xiv Fotoğraflar...xv Kısaltmalar...xvi Hizmet Kavramı GİRİŞ... 1 HİZMETİN TANIMI... 1 HİZMETLERİN SINIFLANDIRILMASI... 2 HİZMETLERİN

Detaylı

Gürcan Banger SANGEM 1

Gürcan Banger SANGEM 1 Gürcan Banger SANGEM 1 Pazarlama Pazarlama; tüketicinin ihtiyaçlarını karşılayacak ürün ve hizmetlerin tedarik edilmesidir. Pazarlama; müşterinin ne istediğini keşfetmek, şirketin ürünlerini bu isteği

Detaylı

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır.

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. DR.HASAN ERİŞ İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle yönetimin temel görevlerinden birisi, örgütü oluşturan

Detaylı

Street Smart Marketing

Street Smart Marketing Tek bir hedef için tasarlanmış kamu hizmeti şirket programları. Başarı. Street Smart Marketing Müşterilerinizi cezbeden pazarlama kampanyaları 30 yıllık deneyim Tasarlarız. Yakalarız. İlerleriz. 1.4 milyon

Detaylı

PAZARLAMA İLETİŞİMİ (PZL304U)

PAZARLAMA İLETİŞİMİ (PZL304U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. PAZARLAMA İLETİŞİMİ (PZL304U) 1 KISA

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ (Behavior): Organizmanın doğrudan veya dolaylı olarak gözlenebilen tüm etkinlikleridir. Duygular, tutumlar, zihinsel süreçler

Detaylı

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası FĐNANSAL EĞĐTĐM VE FĐNANSAL FARKINDALIK: ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Durmuş YILMAZ Başkan Mart 2011 Đstanbul Sayın Bakanım, Saygıdeğer Katılımcılar, Değerli Konuklar

Detaylı

Pazarlama Taktikleri Kut 470, 16 Mart 2005. Pazarlama Taktikleri. Umut Al H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü umutal@hacettepe.edu.

Pazarlama Taktikleri Kut 470, 16 Mart 2005. Pazarlama Taktikleri. Umut Al H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü umutal@hacettepe.edu. Pazarlama Taktikleri Umut Al H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü umutal@hacettepe.edu.tr Pazarlama Taktikleri Halkla ilişkiler Doğrudan posta Telepazarlama Reklam (Walters 1992) Internet Halkla İlişkiler

Detaylı

KONAKLAMA IŞLETMELERİNDE STRATEJİK YÖNETİM. Pazarlama Yönetmeni ve Eğitmen

KONAKLAMA IŞLETMELERİNDE STRATEJİK YÖNETİM. Pazarlama Yönetmeni ve Eğitmen KONAKLAMA IŞLETMELERİNDE STRATEJİK YÖNETİM SEVGİ ÖÇVER Pazarlama Yönetmeni ve Eğitmen 1 Stratejik yönetim, uzun vadeli planlamalar ve kararlar ile konaklama isletmelerinin en üst düzeyde etkin ve verimli

Detaylı

5/11/2015. Dağıtım Kanalı Kavramı Dağıtım Kanalları Tipleri Dağıtım Politikaları Lojistik Yönetimi

5/11/2015. Dağıtım Kanalı Kavramı Dağıtım Kanalları Tipleri Dağıtım Politikaları Lojistik Yönetimi Dağıtım Kanalı Kavramı Dağıtım Kanalları Tipleri Dağıtım Politikaları Lojistik Yönetimi Kullanılan Kaynaklar: -Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi -Altunışık, R., Özdemir, Ş. & Torlak,

Detaylı

Marketing Anadolu Mektep Eğitimleri. Yerel İşletmeler

Marketing Anadolu Mektep Eğitimleri. Yerel İşletmeler Marketing Anadolu Mektep Eğitimleri Yerel İşletmeler Marketing Anadolu Platformu, üretici Anadolu sanayicisine satışı artırıcı bir fonksiyon olarak pazarlama ve bileşenleri konusunda yön göstermek amacıyla

Detaylı

A/B TESTING. Mert Hakan ÖZLÜ N14111368

A/B TESTING. Mert Hakan ÖZLÜ N14111368 A/B TESTING Mert Hakan ÖZLÜ N14111368 İÇERİK A/B Testi Nedir? A/B Testinin Amacı Nedir? A/B Testi Nasıl Uygulanır? A/B Testi Nerelerde Kullanılır? A/B Testi ile Nasıl Değişiklikler Yapılabilir? A/B Testi

Detaylı

ÜNİTE - 1 İŞLETMENİN TEMEL KAVRAMLARI

ÜNİTE - 1 İŞLETMENİN TEMEL KAVRAMLARI ÜNİTE - 1 İŞLETMENİN TEMEL KAVRAMLARI 1-İşletmenin Temel Kavramları 2-İşletmenin Amaçları 3-Teşebbüs (girişim) 4-Yönetici Kavramı ve Yöneticinin Nitelikleri 5-Toplam Kalite Yönetimi Bu üniteye neden çalışmalıyız.!

Detaylı

SANAT VE TASARIM ANASANAT DALI DOKTORA PROGRAMI

SANAT VE TASARIM ANASANAT DALI DOKTORA PROGRAMI SANAT VE TASARIM ANASANAT DALI DOKTORA PROGRAMI YÖK ten 1 Mart 2 de Doktora programımıza olur alınması ile Fakültemizin dikey kuruluşu tamamlanmış olmaktadır. Emeği geçen tüm arkadaşlarıma teşekkür ederim.

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER İÇİNDEKİLER Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1.Bölüm: TEMEL İŞLETMECİLİK KAVRAM VE TANIMLARI... 2 Giriş... 3 1.1. Temel Kavramlar ve Tanımlar... 3 1.2. İnsan İhtiyaçları... 8 1.3.

Detaylı

GİRİŞİMCİLİK. Dr. İbrahim Bozacı. Örnekler ve İş Planı Rehberli. Kırıkkale Üniversitesi, Keskin Meslek Yüksek Okulu Öğretim Üyesi.

GİRİŞİMCİLİK. Dr. İbrahim Bozacı. Örnekler ve İş Planı Rehberli. Kırıkkale Üniversitesi, Keskin Meslek Yüksek Okulu Öğretim Üyesi. Dr. İbrahim Bozacı Kırıkkale Üniversitesi, Keskin Meslek Yüksek Okulu Öğretim Üyesi GİRİŞİMCİLİK Örnekler ve İş Planı Rehberli İş Fikri Küçük İşletme Pazarlama Aile İşletmeleri İnsan Kaynakları Hedef Kitle

Detaylı

Tedarik Zinciri Yönetimi -Bileşenler, Katılımcılar, Kararlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN

Tedarik Zinciri Yönetimi -Bileşenler, Katılımcılar, Kararlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Tedarik Zinciri Yönetimi -Bileşenler, Katılımcılar, Kararlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Tedarik Zinciri Bileşenleri Tedarik zincirlerinde üç temel bileșenden söz edilebilir: Aktörler: Tedarik zinciri

Detaylı

MART NİSAN MAYIS EĞİTİM PROGRAMI. Tel: 0282 726 8888 Fax: 0282 726 8889 Web: www.cerkezkoytso.com.tr Mail: info@cerkezkoytso.org.

MART NİSAN MAYIS EĞİTİM PROGRAMI. Tel: 0282 726 8888 Fax: 0282 726 8889 Web: www.cerkezkoytso.com.tr Mail: info@cerkezkoytso.org. MART NİSAN MAYIS EĞİTİM PROGRAMI Tel: 0282 726 8888 Fax: 0282 726 8889 Web: www.cerkezkoytso.com.tr Mail: info@cerkezkoytso.org.tr Eğitim katılımcı sayısı ve eğitim tarih değişiklikleri Odamız tarafından

Detaylı

Oyder Toplu Sms Gönderimi MART 2014

Oyder Toplu Sms Gönderimi MART 2014 Oyder Toplu Sms Gönderimi MART 2014 OTOMOTİV SEKTÖRÜ Satışlarınızı ve karlılığınızı arttıracak kampanyaları hedef kitlenize toplu SMS ile duyurabilirsiniz, Müşterilerinizi özel günlerini, doğum günlerinin,

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm: MODERN PAZARLAMA ANLAYIŞI

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm: MODERN PAZARLAMA ANLAYIŞI İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm: MODERN PAZARLAMA ANLAYIŞI 1.1. Giriş... 1 1.2. Pazarlamanın Tanımı ve Pazarlama Anlayışında Gelişmeler... 5 1.2.1. Pazarlamanın Tanımı... 5 1.2.2. Pazarlama Anlayışında Gelişmeler...

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ A u ok na lu ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - MART 2014 ANAOKULLARI BÜLTENİ ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ Okul öncesi dönem, gelişimin hızlı olması ve

Detaylı

Görüntülü Reklamcılık neden önemlidir? Google Görüntülü Reklam Ağı. Önemlidir? MURATOLMEZ.COM

Görüntülü Reklamcılık neden önemlidir? Google Görüntülü Reklam Ağı. Önemlidir? MURATOLMEZ.COM Google Görüntülü Ağı. Görüntülü ü cılıkneden ede Önemlidir? Program. Neden çevrimiçi reklamcılık? Müşteri Satın Alma Döngüsü Neden? Doğru hedefleme seçeneklerini belirleme i i denetleme Çevrimiçi reklamcılık

Detaylı

Dijital pazarlama bir satış yöntemi değil; ulaşılan sonuçları sayesinde satış artışı sağlayan, bir ilişkilendirme ve iletişim sürecidir.

Dijital pazarlama bir satış yöntemi değil; ulaşılan sonuçları sayesinde satış artışı sağlayan, bir ilişkilendirme ve iletişim sürecidir. Dijital pazarlama bir satış yöntemi değil; ulaşılan sonuçları sayesinde satış artışı sağlayan, bir ilişkilendirme ve iletişim sürecidir. Dijital Pazarlama, rekabet avantajı için yeni kaynaklara ulaşımı

Detaylı

Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış

Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış Satıcılar Hizmetlerini Nasıl Farklılaştırırlar? Wilson Learning in beş farklı kuruluşla yaptığı araştırmanın amacı, satıcıların farklılık ve rekabet avantajı yaratmadaki

Detaylı

İnsan Bilgisayar Etkileşimi (IBE) nedir? İnsan Bilgisayar Etkileşimi Araştırma ve Uygulama Labaratuvarı

İnsan Bilgisayar Etkileşimi (IBE) nedir? İnsan Bilgisayar Etkileşimi Araştırma ve Uygulama Labaratuvarı İçindekiler Giriş İnsan Bilgisayar Etkileşimi (IBE) nedir? Kullanılabilirlik nedir? Kullanılabilirlik Testi nedir? İnsan Bilgisayar Etkileşimi Araştırma ve Uygulama Labaratuvarı İnsan Bilgisayar Etkileşimi

Detaylı

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ DOÇ.DR. ZEHRA ALTINAY SINIF YONETIMI Bu derste, Sınıf ortamı ve grup etkileşimi Grup türleri Grup ve lider Liderlik türleri Grup içi etkileşimin hedefleri

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK. Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK 1

Yrd. Doç. Dr. Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK. Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK 1 Yrd. Doç. Dr. Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK 1 Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK 2 Kullanıcıların site içeriğini belirlemede rol oynadığı, Dinamik, Teknik bilgi gerektirmeyen, Çok yönlü etkileşim sağlayan,

Detaylı

Havariler Çıkarcılar Sadıklar Eğitimliler Rehineler

Havariler Çıkarcılar Sadıklar Eğitimliler Rehineler İLETİŞİMDE HEDEF KİTLE VİZE 1 ) İletişimin sözlü, sözsüz ve yazılı olarak sınıflandırılmasında esas alınan ölçüt aşağıdakilerden hangisidir? Alıcı üzerindeki etki Grup içi konum Kullanılan kod sistemi

Detaylı