YOLSUZLUK VE YOKSULLUK GÖSTERGELERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Yrd. Doç. Dr. Birol ERKAN * Yrd. Doç. Dr. Oğuz KARA ** Özet

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "YOLSUZLUK VE YOKSULLUK GÖSTERGELERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Yrd. Doç. Dr. Birol ERKAN * Yrd. Doç. Dr. Oğuz KARA ** Özet"

Transkript

1 YOLSUZLUK VE YOKSULLUK GÖSTERGELERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Yrd. Doç. Dr. Birol ERKAN * Yrd. Doç. Dr. Oğuz KARA ** Özet Kalkınmanın önündeki en önemli engellerden birisi olarak karşımıza çıkan yolsuzluk, uluslararası alanda özellikle son zamanlarda olağanüstü bir hız almıştır. Çoğu ülke, kalkınma projelerinde yolsuzluğun ortadan kaldırılmasına öncelik vermektedir. Yolsuzluk, tüm ülkelerde çeşitli şekillerde ve derecelerde hüküm süren kompleks bir politik, ekonomik ve özellikle de sosyal bir olgudur. Uluslararası Şeffaflık Örgütü nün her yıl gerçekleştirdiği yolsuzluk algılama indeksi verileri ile ülkelerin yoksulluk göstergeleri arasındaki yüksek korelasyon dikkat çekicidir. Zira, ülkelerde yolsuzluk düzeyi azaldıkça (yolsuzluk algılama indeksi yükseldikçe), yoksulluk düzeyi de azalmaktadır. Çalışmanın amacı, Türkiye de yolsuzluk ve yoksulluk göstergeleri arasındaki karşılıklı nedensellik ilişkisini belirlemektir. Çalışmanın amacına yönelik olarak Yoksulluk İndeksi, Yolsuzluk Algılama İndeksi, Reel GSYH, TÜFE, İktisadi Hoşnutsuzluk İndeksi, Eğitim Harcamaları ve İşsizlik Oranı gibi makro ekonomik değişkenleri içeren veri tabanı kullanılmıştır. Elde edilen ampirik bulgulara göre, yoksullukla yolsuzluk arasında karşılıklı bir nedensellik ilişkisinin olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca, yolsuzluk ve yoksulluğun belirleyicileri modellendiğinde; eğitim harcamalarının, ekonomik büyümenin, enflasyon ve işsizlik oranlarının etkili olduğu görülmüştür. Analiz sonuçlarına bağlı olarak, yoksulluk ve yolsuzluğun mücadelesine yönelik uygulanabilir politik argümanlara yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Yolsuzluk, Yolsuzluk Algılama İndeksi, Yoksulluk Endeksi 1. Yolsuzluk ve Yoksulluk; Kavramsal Analiz Literatürde yolsuzluk; yaygın olarak, kamu gücünün özel çıkarlar için kötüye kullanımı olarak tanımlanmaktadır. Uluslararası alanda birçok çalışma, yolsuzluğun nedenleri olarak aşağıdaki kurumsal faktörler üzerinde yoğunlaşmıştır (BSOS, erişim: 2010): -Demokrasi eksikliği -Yetersiz yargı -Adil olmayan seçimler * Kilis 7 Aralık Üniversitesi, MYO Pazarlama ve Dış Ticaret Bölümü, ** Düzce Üniversitesi, İşletme Fakültesi, İşletme Bölümü,,

2 -Bağımsız olmayan medya Yolsuzluk temel olarak aşağıdaki şekillerde ortaya çıkmaktadır (ROHWER, 2009: 42): -Rüşvet -Zimmete para geçirme -Sahtekarlık -Haraç -Torpil -Adam kayırma -Devlet dairelerinden özel kazanç elde etme Uluslararası Şeffaflık Örgütü nün yolsuzluğa yönelik yaptığı araştırmalara göre, yolsuzlukla en fazla yüz yüze olan kurumlar sırasıyla şöyledir (http://www.transparency.org, erişim: 2010): -Politik partiler -Kamu daireleri -Parlamento -Özel sektör, şirketler -Yargı -Medya Günümüzde, yolsuzluğun ölçümüne ilişkin en önemli gösterge, Uluslararası Şeffaflık Örgütü (International Transparency-TI) tarafından her yıl yayınlanan yolsuzluk algılama indeksi (Corruption Perception Index) dir. Yolsuzluk algılama indeksi (YAİ), uluslararası faaliyet gösteren şirketlerde yönetici olarak çalışan kişilerin ve işadamlarının yolsuzluğa ilişkin algılamalarının yansıtıldığı bir anket çalışmasıdır. Araştırmada her ülke ile ilgili olarak en az dört farklı anket yapılmaktadır. Birden fazla anket yapılarak sonuçlardaki varyans farklılıkları da ortaya konulmaya çalışılmaktadır (Aktan, 2001: 129). Her bir araştırma konusu ülkede elde edilen indeks değeri 0 (en yüksek yolsuzluk değeri) ile 10 (en düşük yolsuzluk değeri) arasında yer almaktadır. Yolsuzluk algılama indeks değerleri, Uluslararası Şeffaflık Örgütü tarafından en yüksekten en düşüğe göre ülkelere göre sıralanmaktadır. Elde edilen sonuçlar, kamu sektöründen hangi oranda özel kazanç elde edildiğinin, zimmete para geçirme, torpil, rüşvet ve sahtekarlık düzeyinin hangi boyutlarda olduğunun bir göstergesidir (Eigen, erişim: 2010). Yolsuzluk algılama indeksi, Uluslararası Şeffaflık Örgütü nün ülkelerdeki yolsuzluk düzeyini ölçmek amacıyla kullandığı tek değişken değildir. Bununla birlikte, yolsuzlukların ölçümü amacıyla rüşvet alma indeksi (Bribe Payers Index) ve global yolsuzluk barometresi (Global Corruption Barometer) de

3 kullanılmaktadır. Rüşvet alma indeksi, işadamları ve işletmecilerin yolsuzluk ve rüşvet konusundaki görüşlerinden elde edilir. Global yolsuzluk barometresi, halkın yolsuzluk hakkındaki görüşlerini ölçerken, yolsuzluk algılama indeksi itibarlı işadamlarının ve uzmanların yolsuzluk hakkındaki görüşleri üzerinde odaklanır. Uluslararası Şeffaflık Örgütü tarafından yolsuzluk algılama indeksine ilişkin en son çalışma 2010 yılı için yapılmıştır YAİ, 10 bağımsız kurum tarafından yapılan 13 farklı anket ve araştırmaya dayanır. 180 ülkeye ilişkin yapılan araştırmada en yüksek YAİ değerine (en düşük yolsuzluk) sahip 3 ülke sırasıyla Yeni Zelanda (YAİ=9.3), Danimarka (YAİ=9.3) ve Singapur (YAİ=9.3) dur (Transparency Internatıonal, erişim: 2010). Yolsuzluğu önleme programlarının başarısı için aşağıdaki koşulların gerçekleşmesi kaçınılmazdır (International Development Law Organization, 2006: 1-2): Ekonomik eşitsizlikle savaş, sosyal refah programlarıyla eşitliği sağlama, politika değişiklikleri, yolsuzluğu önlemeye yönelik yeni yasaların çıkarılması, mevcut yasaların güçlendirilmesi, kamu denetimlerinin arttırılması (BSOS, erişim: 2010), güçlü bir parlamento yönetimi, performansı iyi bir yargı, bağımsız ve dürüst anti-yolsuzluk birimleri, kamunun bütçe, gelir ve parasal akımlarında şeffaflık, bağımsız medya, aktif sivil toplum, kamu ve özel sektör işbirliği. 2. Yoksulluk ve Yolsuzluk Arasındaki İlişki Yoksulluk, temel hizmetlere, temel insan haklarına ulaşma eksikliğini kapsayan, farklı faktörlerce nitelenen çok boyutlu bir olgudur (Transparency Internatıonal, 2008: 2). Genellikle satın alma gücü paritesine göre günde kişi başına gayrisafi yurtiçi hasıla düzeyi 1$ dan düşük olan gelirliler yoksul olarak tanımlanmaktadır. Yoksulluk, gelir düzeyinin, eğitim ve sağlık harcamalarının düşük düzeyde olması şeklinde de ifade edilmektedir (CHETWYND, 2003: 6). Yoksulluğun kompleks bir kavram olması, yoksulluğun ortadan kaldırılması amacıyla uygulanacak politikaların da çok kapsamlı olmasını gerektirmektedir.

4 Yoksulluğa neden olan veya yoksulluğun azaltılmasını engelleyen en önemli faktörlerden birisi yolsuzluktur. Yoksullukla savaş, yolsuzlukla savaşı gerektirir. Aslında, her iki değişken arasında karşılıklı ilişki mevcuttur (Eberlei, Fuhrmann, 2004: 1-6). Keza; Yolsuzluk yoksulluğun bir sebebidir. Yoksulluğun azalmasını engeller. Yoksulluk yolsuzluğun sebebidir. Yolsuzlukla savaşı engeller. Politikaların ve bütçelerin belirlenmesi sürecinde kamuoyu ile müzakere etmeyen, faaliyetlerinde hesap verilebilirlik ilkesine uymayan toplumlarda yolsuzluk ve bunun sonucunda ortaya çıkabilecek eşitsizlik kaçınılmaz olur. Özellikle en yoksul ülkelerde, aynı oranda hem yolsuzlukla hem de yoksullukla savaşıldığı, her iki sorunun çözümüne yönelik koordineli bir biçimde mücadele edildiği takdirde başarı sağlanabilir. Yolsuzluğun ekonomik büyüme oranı, gelir gibi bir çok ekonomik değişken üzerindeki etkisine ilişkin ampirik çalışmaların sayısı son zamanlarda hızla artmaktadır. Yolsuzluk sadece gelir ve büyüme oranını etkilememekte, aynı zamanda gelir eşitsizliği ve yoksulluğa neden olmaktadır. Yolsuzluk özellikle düşük gelir grupları üzerinde orantısız bir yük olarak kendisini hissettirmektedir. Keza, düşük gelir gruplarındaki insanların yolsuzluk karşısında ödediği bedel ve refah kaybı nispi olarak çok yüksektir (Dinçer, Günalp, 2008: 3). Yolsuzluk ve yoksulluk arasındaki bağlantı özellikle ekonomik ve yönetimsel açıdan ortaya çıkmaktadır. Yolsuzluk, özellikle ekonomik büyüme üzerinden dolaylı olarak yoksulluğu ve gelir eşitsizliğini etkilemektedir (Chetwynd, Chetwynd, Spector, 2003: 15). Ekonomik büyüme yoksulluktaki azalmayla ilişkilidir. Ekonomik büyümenin yavaşlaması sorunu özellikle fakirler üzerinde kendisini hissettirmektedir. Yolsuzluk ekonomik büyümenin yavaşlamasıyla ilişkilidir, yurtiçi yatırımları ve doğrudan yabancı yatırımları azaltır, hükümet harcamalarını arttırır, kamu sektörü verimliliğini azaltır, kamu harcamalarında sapmaya yol açar. Daha iyi eğitim ve sağlık göstergeleri düşük yoksullukla yakından ilişkilidir.

5 Yolsuzluk kamu gelirlerini azaltır, kamu altyapısının kalitesinin düşürür, sosyal sektörlere yapılan harcamaları azaltır, gelir dağılımı eşitsizliğini arttırır. Yolsuzluğun yoğun olduğu ülkelerde düşük gelirli kesim daha fazla rüşvet ödemektedir. Keza, yolsuzluğun arması; ekonomik büyüme, yatırım düzeyi ve diğer kalkınmaya ilişkin araçları olumsuz etkiler. Bu durum, yoksul halkı temel mal ve hizmetlere ulaşma karşılığında rüşvete başvurma yoluna iter. Yoksulluk ve yolsuzluk birbirine karışmış olur (Transparency Internatıonal, 2008: 3). Daha iyi yönetim ekonomik büyümeyi çarpıcı bir şekilde etkiler. Daha iyi yönetim daha düşük yolsuzluk ve daha düşük yoksullukla ilgilidir. Organize ve kurumsal yönetim ile kararlı politik rekabet daha düşük yolsuzlukla ilişkilidir. Yolsuzluk kamuya ve diğer kurumlara duyulan güveni azaltır, sosyal sermayenin azalmasına ve yoksulluğun artmasına yol açar, vergi sisteminin gelişmesini engeller. Yoksulluğu gözetmeyen, aksine çıkar gruplarının ve zenginlerin lehine olan vergi sistemi yoksulluğu ve gelir eşitsizliğini arttırır. Toplumda varlık sahipliğinin küçük bir elit kesimde olması ve söz konusu kesimin ülkeyi yönetenlere yakınlığı, fakirlerin borçlanabilme ve uzun dönem gelirlerini arttırabilme yeteneklerini sınırlar, yolsuzluğu ve gelir eşitsizliğini arttırır (Gupta, Davoodı, Terme, 1998: 7). Yoksulluğun azaltılması, gelir dağılımı eşitliğinin ve sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması, devletin söz konusu kesime yapacağı yardımlara bağlıdır. Yardımların amacı, ekonomik büyümeyi ve istikrarı sağlamak amacıyla ülkelerin sosyal, ekonomik, fiziksel ve yönetimsel altyapılarını gerçekleştirebilmelerini ve güçlendirebilmelerini sağlamaktır. Yoksulluğun hakim olduğu toplumlarda, yoksulluğun ortadan kaldırılması amacıyla uygulanan yardım programlarında da yolsuzluklar ortaya çıkmaktadır. Yardımlarda yolsuzluğun ortadan kaldırılması amacıyla yönetim reformu, politik ve kurumsal halk desteği gerekmektedir. Bununla birlikte, yardımlarda şeffaflığın ve bilgiye ulaşma kolaylığının sağlanması gerekmektedir (Transparency International, 2007: 4-5, 9).

6 Tablo 1: Yönetim Eksikliği, Yolsuzluk ve Yoksulluk Yoksulluğun Önemli Sebepleri 1)Düşük yatırım ve büyüme 2)Fakirlerin büyümeden düşük pay alması 3)Kamu hizmetlerinden faydalanma düzeyinin azalması 4)Eğitimsiz ve sağlıksız bir yapı Yönetim Eksikliği ve Yolsuzluk Nasıl Yoksulluğa Sebep Olur? -Çıkar gruplarını ortaya çıkaran bozuk ekonomik ve kurumsal politikalar -Kamu yatırımlarının ve harcamalarının tahsisinde sapmalar -Düşük beşeri sermaye birikimi -Çıkar gruplarının eline geçen kanunlar ve politikalar -Kanun, kural ve insan haklarının yokluğu -Özel sektörün kalkınmasını engelleyen yönetim kısıtları -Kaynak dağılımı ve politikaların çıkar gruplarının eline geçmesi -Kamu yatırımlarının ve harcamalarının gerilemesi -Eşit olmayan gelir dağılımı -Rüşvet sonucu vergi gelirlerinin azalması -Temel eğitim, sağlık ve adalet hizmetlerinin kalitesinin düşmesi -Politik hizmetlerin özel şahıslarca kullanımı -Düşük beşeri sermaye birikimi -Eğitim ve sağlık kalitesinin düşüklüğü Kaynak: EBERLEI Walter, FÜHRMANN Bettina; (2004), Fighting Poverty and Corruption, Integrating the Fight Against Corruption into the PRS Process Analysis and Recommendations for Development Cooperation, Federal Ministry for Economic Cooperation and Development, Eschborn, p.6

7 Ülkelerin yolsuzluk algılama indeksleri (YAİ) ve insani kalkınma indeksleri birlikte ele alındığında aralarında güçlü bir korelasyon olduğu görülmektedir. Düşük yolsuzluk düzeyine (yüksek YAİ) sahip ülkelerde (Danimarka, Finlandiya, Yeni Zelanda, İsveç, İsviçre vb.) insani kalkınma endeksi de yüksektir (UNDP, 2010: 157). Bununla birlikte, yüksek yolsuzluk düzeyine (düşük YAİ) sahip ülkelerde de (Myanmar, Afganistan, Özbekistan vb.) insani kalkınma indeksi düşük, yoksulluk ve eşitsizlik yüksek düzeydedir 1. Tablo 2 de, gelişmiş ve az gelişmiş ülkelere ait Birleşmiş Milletler İnsani Kalkınma Endeksi (2010) ile yolsuzluk algılama indeksi (2010) verileri birlikte gösterilmiştir. Buna göre, gelişmiş ve az gelişmiş ülkelerde iki değişken arasındaki bağlantı çarpıcı bir şekilde ortaya çıkmaktadır. Zira, yolsuzluk algılama indeksi sıralaması yüksek olan gelişmiş ülkelerin, aynı durumunun insani kalkınma endeksi sıralamalarında da geçerli olduğu görülmektedir. Tablo 2: Gelişmiş ve Geri Kalmış Ülkelerde Yolsuzluk ve Yoksulluk Arasındaki İlişki (2010) Ülkeler YAİ İKE Ülkeler YAİ İKE Danimarka 9,3 (1.) 0,866 (19.) Somali 1,1 (178.) Veri Yok Y. Zelanda 9,3 (2.) 0,907 (3.) Myanmar 1,4 (177.) 0,4151 (132.) Singapur 9,3 (3.) 0,846 (27.) Afganistan 1,4 (176.) 0,349 (155.) Finlandiya 9,2 (4.) 0,871 (16.) Irak 1,5 (175.) Veri Yok İsveç 9,2 (5.) 0,885 (9.) Özbekistan 1,6 (174.) 0,617 (102.) Kanada 8,9 (6.) 0,888 (8.) Türkmenistan 1,6 (173.) 0,669 (87.) Hollanda 8,8 (7.) 0,890 (7.) Sudan 1,6 (172.) 0,379 (154.) Avustralya 8,7 (8.) 0,937 (2.) Çad 1,7 (171.) 0,295 (163.) İsviçre 8,7 (9.) 0,874 (13.) Burundi 1,8 (170.) 0,282 (166.) Norveç 8,6 (10.) 0,938 (1.) Ek. Gine 1,9 (169.) 0,538 (117.) Kaynak: (1)UNDP, The Real Wealth of Nations: Pathways to Human Development, Human Development Report 2010, s.157, (2) erişim: 2010 YAİ:Yolsuzluk algılama indeksi, İKE:İnsani kalkınma endeksi 1 İnsani kalkınma indeksi, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı tarafından hesaplanmakta ve eğitim, sağlık, ortalama yaşam beklentisi gibi kavramları kapsamaktadır.

8 3. Literatür Araştırması Yoksulluk ve yolsuzluk göstergeleri arasındaki ilikiye yönelik yapılan çalışmalardan biri V. Negin, Z. Rashid, H. Nikopour tarafından, 97 gelişmekte olan ülke üzerinde yıllarına ilişkin panel data analiziyle yapılan çalışmadır. Çalışmada, yolsuzluk ile yoksulluk arasındaki nedensellik ilişkisi incelenmiştir. İnsani kalkınma indeksinin temel yoksulluk göstergesi olarak ele alındığı çalışmada, yolsuzluk ve yoksulluk arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi olduğu sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte; yolsuzlukla mücadelenin başarısı, söz konusu ülkeler arasında konuya ilişkin entegrasyonla sağlanabilecektir (Negin, 2010: 1-13). W. Eberlei ve Bettina Führmann tarafından yapılan, 54 fakir ülkeye ilişkin yoksulluğu azaltma stratejisi ve özellikle de yolsuzlukla savaş konu edildiği çalışmada, özellikle 5 ülke (Etiyopya, Gana, Kamerun, Nikaragua, Zambia) derinlemesine ele alınmış, yolsuzlukla savaş ile yoksulluğun azalışı ve iyi yönetim arasında genel olarak korelasyon bulunduğu sonucuna varılmıştır (Eberleı, Fuhrmann, 2004: 1-18). C.Allan tarafından Afrika ülkelerine ilişkin yapılan çalışmada, yolsuzluk, sosyal hesap verilebilirlik ve yoksulluk arasındaki bağlantı incelenmiştir. Afrika ülkelerindeki yoksulluğun ve yoksulluğun, söz konusu ülkelerdeki sosyal hesap verilebilirlik sistemindeki zayıflıkla bağlantı kurularak açıklanabileceği ifade edilmiştir(allan, 2007: 1-40). E. Gundlack ve M. Poldam tarafından yapılan çalışmada, korelasyon ve regresyon analiziyle gelir düzeyiyle yolsuzluk arasındaki ilişki incelenmiştir. Buna göre, iki değişken arasında sadece uzun dönemli ilişki bulunmaktadır. Ülkeler zenginleştikçe yolsuzluk düzeyi azalmaktadır (Gundlack, Poldam, 2008: ). O.C. Dinçer ve B. Güralp tarafından yılları arasında 50 ülkeye ilişkin yapılan çalışmada, yolsuzluğun gelir eşitsizliği ve yoksulluk üzerindeki etkisi zaman serisi ve yatay kesit analiziyle incelenmiştir. Yolsuzluğa ilişkin resmi rakamlara yansımış suç sayıları ve yolsuzluk göstergeleri ile birlikte, Atkinson

9 indeksi, Gini indeksi, yoksulluk oranı, kişi başına düşen gelir ve eğitim gelir eşitsizliği ve yoksulluk göstergeleri olarak ele alınmıştır. Yolsuzluktaki artış karşısında, gelir eşitsizliğinin ve yoksulluğun arttığı konusunda kuvvetli bulgulara ulaşılmıştır (Dinçer, Güralp: 2008, 1-36). M. Mutua tarafından Kenya da yoksulluğun nedenlerinin analiz edildiği çalışmada, yolsuzluk sonucu okul, altyapı yatırımları ve sosyal hizmetlerin azaldığı, özellikle de söz konusu sapmalar sonucu politikacıların gelirlerinde artış olduğu vurgulanmıştır. Bazı tahminlere göre, Kenya nın kamu gelirlerinin yüzde 40 ından fazlası politikacıların zimmetine geçmiş, tüketilmiş ya da Avrupa bankalarında gizlenmiştir(mutua, 2008: 15). Yolsuzluğun ekonomik büyüme kanalıyla diğer yoksulluk göstergeleri üzerindeki etkilerini ele alan çalışmalar çoğunluktadır. Bu bağlamda; S. Gupta, H. Davoodi, R. Alonso-Terme tarafından yıllarını kapsayan döneme ilişkin yapılan çalışmada, yolsuzluk, gelir eşitsizliği ve yoksulluk arasındaki bağlantının ortaya koyulabilmesi amacıyla regresyon analizi yapılmıştır. Yüksek oranda ve artan yolsuzluğun gelir eşitsizliğini ve yoksulluğu arttırdığı sonucuna varılmıştır. Yolsuzluğun artması; ekonomik büyümenin yavaşlaması ve vergi sistemini zenginlerin lehine çevirmesi, sosyal harcamaların azalması, eğitim hizmetlerine ulaşmadaki eşitsizlik ve fakirlerin yatırım kararları almasındaki yüksek riskler yoluyla gelir eşitsizliğini ve yoksulluğu arttırmaktadır(gupta, Davoodi, Alonso-Terme: 1998: 1-41). Asian Development Bank tarafından yapılan, Filipinler deki yoksulluğun nedenlerinin ayrıntılı bir şekilde ele alındığı çalışmada, yolsuzluğun etkisi üzerinde de durulmuştur. Buna göre, yolsuzluk özellikle ekonomik büyümenin yavaşlaması yoluyla gelir dağılımı eşitsizliğine ve yoksulluğa neden olmaktadır (Asean Development Bank: 2005: 100). F. Fofana N zue ve C. Jose Francis N guessan tarafından dönemine ilişkin 18 Afrika ülkesi üzerinde panel data yöntemi kullanılarak yapılan çalışmada, yolsuzluk, yoksulluk ve ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkisi incelenmiştir. Buna göre, yoksulluk ekonomik büyümenin

10 azalmasına yol açmaktadır. Bunla birlikte, yolsuzluk büyümeyi direk etkilemez. Aksine, büyümedeki yavaşlamalar yolsuzluğu arttırır. Gelir dağılımı eşitsizliği de yolsuzluğun nedeni değildir. Yolsuzluk gelir dağılımı eşitsizliğini arttırmaktadır (N ZUE, N GUESSAN, 2006: 1-18). E. Chetwynd, F. Chetwynd, B. Spector, yoksulluğun yolsuzluğu arttırdığını ortaya koyan çalışmasında konuyu ekonomik ve yönetimsel açıdan ele almıştır. Çalışmada, yolsuzluğun yoksulluk üzerinde direk etkide bulunmadığı, özellikle ekonomik büyüme üzerindeki olumsuz etkisiyle yoksulluğu arttırdığı üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda, yolsuzluğun azaltılması da ekonomik büyümeyi arttırıcı ve gelir dağılımı adaletini sağlayıcı yönde yoksulluğu azaltacaktır. Yönetimsel açıdan ele alındığında, yolsuzluk; yönetim etkinliğini ve kalitesini, kamu hizmetlerini, sağlık ve eğitim harcamalarına verilen önceliği azaltmaktadır (Chetwynd, Chetwynd, Spector, 2003: 1-21). 3. Veri Seti ve Yöntem Çalışmada kullanılan Yoksulluk İndeksi (YE) ve Yolsuzluk Algılama İndeksi (YAİ) verileri temel değişkenler, sağlık harcamaları (SH), eğitim harcamaları (EH), maaş ve ücretler (ÜC), tüketici fiyat indeksi (TÜFE), milli gelir (RGSYH) ve iktisadi hoşnutsuzluk indeksi (İHE) verileri ise kontrol değişkenler olarak kullanılmıştır. Analizlerde kullanılan veriler Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TUİK), T.C.Merkez Bankası nın Elektronik Veri Dağıtım Sisteminden (EVDS) ve Uluslararası Şeffaflık Örgütü (TI) istatistiklerinden elde edilmiştir. Parasal nitelik taşıyan GSYH, SH, EH ve ÜC değişkenleri GSYH zımni deflatörü ile reelleştirilmiştir. Özellikle yoksulluk indeksi ve yolsuzluk algılama indekslerinin geçmiş yıllara ilişkin verileri üretilemediğinden temel ve kontrol değişkenler dönemini kapsayan yıllık verilerden oluşturulmuştur. Yoksulluk ve yolsuzluk arasındaki koentegre ilişkinin olup olmadığına yönelik olarak Ange-Granger (1969, 1980, 1982, 1986), Granger nedensellik ve eşanlı denklem sistemi (Vektör Otoregresif Model (VAR)) metodolojisinden yararlanılmıştır. Koentegre ilişkisi sorgulanan serilerin durağan olması gerekmektedir. Bu nedenle serilerin durağan olup olmadığının belirlenebilmesi

11 için standart genelleştirilmiş Dickey-Fuller (ADF) ve Phillips-Peron (PP) birim kök testi yapılmıştır. Birim kök testi sonuçları aşağıda gösterilmiştir: Tablo 3: ADF Birim Kök Testi Sonuçları Değişkenler ADF Testi PP Testi Sabitli Sabitli-Trendli Sabitli Sabitli-Trendli Düzey 1. Fark YAİ (1) (1) YE (1) (1) YAİ (1) * (1) YE (1) **(1) Parantez içindeki değerler Akaike Bilgi Kriterine göre belirlenen optimal gecikme uzunluklarıdır. (*) %1 anlamlılık düzeyinde (**) ise %5 anlamlılık düzeyinde serilerin durağan olduğunu ifade etmektedir. Tablo 3 de de görüldüğü gibi, YAİ ve YE değişkenleri ile yapılan ADF ve PP birim kök testi sınaması sonucu, serilerin düzeylerinde durağan olmadıkları ancak, birinci farkları alındığında I(1) durağan hale geldikleri görülmektedir. Her iki değişkenin trend içerdikleri görülmektedir. Gecikme uzunluklarının belirlenmesinde Modified Akaike kriteri kullanılmıştır. ADF testi ile durağan hale getirilen seriler arasında uzun dönemli bir ilişki (cointegration) olup olmadığının test edilmesi gerekmektedir. Bu ilişkinin tespiti için Angle-Granger ve Johansen eşbütünleşme test tekniği kullanılmıştır. Angle- Granger metodolisinin iki aşaması bulunmaktadır. İlk aşamada seriler arasındaki ilişkinin doğrusal bileşimlerinin durağanlığı test edilir. Modelden elde edilecek hata teriminin (u t ) düzeyde durağan olması durumunda seriler arasına koentegre ilişkinin olduğu söylenir. Uzun dönemli model ve modelden elde edilen hata teriminin durağanlık analiz sonuçları şu şekildedir:

12 Denklemde parantez içindeki değerler t-istatistiğini göstermektedir. Yolsuzluk algıma indeksi büyüdükçe yolsuzluğun azaldığı dikkate alındığında; modelde yoksulluk oranlarındaki artışın yolsuzluğu arttırdığı görülmektedir. Modelden elde edilen hata teriminin durağanlık testi yapıldığında, hesaplanan değerin kritik değerden büyük olması nedeniyle ( ) durağan olmadığı görülmüştür. Bu durumda seriler arasında koentegre ilişkinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Koentegre ilişkinin sorgulanmasına yönelik olarak ayrıca Johansen metodolojisi kullanılmıştır. Johansen yönteminin tercih edilmesinin nedeni, hangi değişkenin içsel değişken olacağı konusunda bir belirleme yapmanın zorunlu olmaması ve aralarında ilişki olan iktisadi değişkenleri belirlemede etkileşimlere izin verecek nitelikte olmasıdır. Johansen koentegrasyon sonuçları ise aşağıda gösterilmiştir: Tablo 4: Johansen Eş Bütünleşme Testi Sonuçları Ho λ trace ( iz istatistik değeri ) %5 Kritik değer Özdeğer Olasılık (Prob) r = * R *Trace (iz) ve max. özdeğer testleri 0.05 anlam düzeyini göstermektedir. İz testi sonuçlarına bağlı olarak r 1 şeklindeki hipotez reddedilemez iken, r=0 hipotezi reddedilmektedir. Buna göre, r=0 şeklindeki sıfır hipotezi, hesaplanan iz testi istatistik değerinin (18.430) %5 anlam düzeyinde tablo kritik değerinden (15.494) büyük olması nedeniyle reddedilmektedir. Bu nedenle YAİ ile YE arasında serileri koentegre edici bir vektör olduğu, değişkenler arasında uzun dönemli istikrarlı bir ilişki olduğu görülmektedir.

13 Koentegrasyon sonuçları nedenselliğin yönünü göstermemektedir. İki değişken arasında nedensellik ilişkisinin yönünü belirlemek amacıyla çeşitli nedensellik testleri (Granger, Sims, Geweke-Meese-Dent, Pierce-Haugh ve Geweke) kullanılabilmektedir. Bu testlerden Granger nedensellik testi, hem uygulama kolaylığı hem de test sonucundaki bazı çıkarsamaları nedeniyle diğer nedensellik testlerine tercih edilmektedir. Tablo 5 de Granger nedensellik testi sonuçları gösterilmiştir. Tablo 5: Granger Nedensellik Testi Sonuçları Nedensellik İlşkisi Opt. Gecikme F Testi Olasılık YE den YAİ ne YAİ den YE ne Bu verilere göre yoksulluk yolsuzluğun nedenidir hipotezi %10 anlamlık düzeyinde reddedilmiştir. Bu nedenle yoksulluktan yolsuzluğa doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi belirlenmiştir. Değişkenler arasında etki-tepki fonksiyonları ve varyans ayrıştırması yoluyla yoksulluğun yolsuzluğa olan etkisinin büyüklüğü hesaplanmaya çalışılmıştır. Etki-tepki fonksiyonları, rassal hata terimlerinden birindeki bir standart sapmalık şokun içsel değişkenlerin şimdiki ve gelecekteki değerlerine olan etkisini yansıtmakta ve etkide bulunan değişkenin veya bu değişkenin belirleyicilerinin bir politika aracı olarak kullanılabilmesi konusunda fikir vermektedir.

14 Şekil 1: Etki Tepki Analizi Sonuçları Etki tepki analizlerinden özellikle yolsuzlukta meydana gelecek şokların yoksulluğun vereceği tepkilerin üçüncü döneme kadar etkili olduğu üçüncü dönemden sonra ise azaldığı görülmektedir. Yolsuzluktaki bir şokun ise yoksulluk üzerindeki etkilerinin ikinci dönemden sonra kalıcı hale geldiği görülmektedir. Değişkenler üzerinde meydana gelecek rassal şokun karşılaştırmalı önemini belirlemek üzere varyans ayrıştırması yapılmıştır. Varyans ayrıştırması yöntemi

15 ile modeldeki değişkenlerin varyansındaki değişmenin kaynakları ayrıştırılabilmekle birlikte, değişmenin kendisinden ve öteki değişkenlerden kaynaklanan yüzdesi kolaylıkla anlaşılmaktadır. Tablo 6 dan elde edilen sonuçlara göre yoksullukta meydana gelecek bir değişme özellikle üçüncü dönemden sonra yolsuzluk değişkendeki değişmelerden etkilenmektedir. Yolsuzluk değişkeni ise dördüncü döneme kadar kendisinden dördüncü dönemden sonra ise yoksulluktaki değişmelerden etkilenmektedir. Tablo 6: Varyans Ayrıştırması Sonuçları Dönem Standart Hata YE Standart Hata YAİ Yoksulluk ve yolsuzluk arasındaki ilişkiden hareketle politik önermelerde bulunabilmek amacıyla hem yoksulluk hem de yolsuzluk üzerinde etkili olan

16 makro ekonomik kontrol değişkenler modele dahil edilmiştir. Yapılan regresyon analizleri sonucunda aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır. Tablo 7: Yoksulluk ve Yolsuzluğun Belirleyenleri MODEL Bağımsız Değişkenler Bağımlı Değiş. Sabit Terim EH SH UCR RGSYH İHE TÜFE Model 1 YAİ ( ) (3.9423) (5.3563) ( ) Model 2 YAİ (2.056) (3.5771) Model 3 YE (9.1680) (4.2889) Model 4 YE (18.844) ( ) Model 5 YE (21.946) ( ) Model 6 YE (3.2573) (-3.228) Model 7 YE ( ) (3.0169) Model 8 YE (12.393) (4.2843)

17 Tablo 7 incelendiğinde, birinci modelden elde edilen sonuçlar eğitim ve sağlık harcamalarındaki artışın yolsuzluğu azaltırken enflasyonun yolsuzluğu arttırdığı görülmektedir. İkinci modelden elde edilen sonuçlara göre eğitim harcamalarındaki artış yolsuzluğu azaltırken ücretlerdeki artış yolsuzluğu daha da arttırmaktadır. Türkiye de, kamunun toplam maaş ve ücret ödemelerindeki artışın yolsuzluğu arttırması şaşırtıcı bir gelişme değildir. Keza, son yıllarda kamu çalışanlarının sayısının artıyor olması, söz konusu alandaki kamu harcamalarının artması sonucunu doğurmakla birlikte; çalışan sayısının artması yolsuzluğu kaçınılmaz kılmaktadır. Sonuç ve Değerlendirme Yapılan analiz sonuçlarından elde edilen bulgulara göre yoksullukla yolsuzluk arasında uzun dönemli bir ilişkinin olduğu Türkiye örneklemi açısından doğrulanmıştır. İlişkinin yönü ise yoksulluktan yolsuzluğa doğru olup tek yönlü bir nedensellik söz konusudur. Model 3 ile model 8 arasındaki modeller yoksulluğu belirlemeye yönelik olup model sonuçları birlikte değerlendirildiğinde iktisadi hoşnutsuzluk, milli gelir ve enflasyon oranı arttıkça yoksulluğun arttığı, eğitim harcamaları, sağlık harcamaları ve ücret düzeyi arttıkça yoksulluğun azaldığı görülmektedir. Model sonuçları genel olarak değerlendirildiğinde özellikle eğitim harcamalarındaki artış hem yolsuzluk hem de yoksullukla mücadelede etkili olmaktadır. Ayrıca enflasyon ve işsizlik oranları toplamından oluşan iktisadi hoşnutsuzluk düzeyindeki artışlar yoksulluğu doğrudan, yolsuzluğu ise dolaylı yoldan etkilemektedir. Politika yapıcılarının uzun dönemde eğitim harcamalarının yanı sıra ekonomik istikrara önem vermek suretiyle birbirleri ile etkileşim halinde olan yoksulluk ve yolsuzlukla mücadele edebilecekleri yapılan analiz sonuçları çerçevesinde anlaşılmaktadır.

18 Kaynaklar AKTAN Coşkun Can; (2001), Yolsuzluklar ile Ekonomide Serbestleşme ve Demokratikleşme Arasındaki İlişki, Yolsuzlukla Mücadele Stratejileri, Hak-İş Yayınları, Ankara, ss ALLAN Colm; (2007), Social Accountability, Power, Corruption and Poverty, South Africa Netherlands Research Programme on Alternatives in Development (SANPAD) Conference, South Africa, pp Asian Development Bank; (2005), Poverty in the Philippines: Income, Assets, and Access, p.100. CHETWYND Eric, CHETWYND Frances, SPECTOR Bertram; (2003), Corruption and Poverty: A Review of Recent Literature, Final Report, Management Systems International, pp DİNÇER Oğuzhan C., GÜRALP Burak; (2008), Corruption, Income Inequality, and Poverty in the United States, Fondazione Eni Enrico Mattei, pp EBERLEI Walter, FÜHRMANN Bettina; (2004), Fighting Poverty and Corruption, Integrating the Fight Against Corruption into the PRS Process Analysis and Recommendations for Development Cooperation, Federal Ministry for Economic Cooperation and Development, Eschborn, pp FOFANA N ZUE Felix, N GUESSAN Coffi Jose Francıs; (2006), The Causality Between Corruption, Poverty and Growth: A Panel Data Analysis, SISERA Working Paper Series, pp GUNDLACK Eerich, POLDAM Martin; (2008), The Transition of Corruption: From Poverty to Honesty, Economic Letters, 103(3), pp GUPTA Sanjeev, DAVOODI Hamid, ALONSO-TERME Rosa; (1998), Does Corruption Affect Income Inequality and Poverty?, IMF, Working Paper No:98/76, pp.1-41.

19 International Development Law Organization (IDLO); (2006), Anti- Corruption: A Capacity Building Approach, Development Law Update (DLU), Rome, (7), pp.1-2. MUTUA Makau; (2008), Why Corruption is The Root Cause of Poverty?, Economic Woes, Sunday Review, Sunday Nation, p.15. NEGIN Vahideh, RASHİD Zakariah B Abd, NİKOPOUR Hesam; (2010), The Causal Relationship between Corruption and Povery: A Panel Data Analysis, MPRA, Paper No:24871, pp ROHWER Anja; (2009), Measuring Corruption: A Comparison Between The Transparency International s Corruption Perceptions Index and The World Bank s Worldwide Governance Indicators, CESifo DICE Report 3, p.42. Transparency International; (2008), Poverty and Corruption, TI Working Paper, No:02/2008, p.2. Transparency International; (2007), Poverty, Aid and Corruption, Policy Paper, pp.4-5,9. UNDP; (2010), The Real Wealth of Nations: Pathways to Human Development, Human Development Report 2010, p.157. BSOS; (2010), The Roots of Corruption, Tarihi: ). EIGEN, PETER; (2010), Corruption is a Major Cause of Poverty As Well As a Barrier to Overcoming It, Zero Tolarance For Corruption, The Corruption Perceptions Index&White-Collar Crime, Part 4, Tarihi: ). Tarihi: ).

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK Dünyada gelir dağılımındaki adaletsizliğin hangi boyutlarda olduğunu

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSANİ YOKSULLUK

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSANİ YOKSULLUK C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını,. DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSANİ YOKSULLUK İnsani yoksulluk (human poverty), Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı

Detaylı

2014 YILI VERİLERİ IŞIĞINDA TÜRKİYE NİN DÜNYADAKİ YERİ & KONUMU

2014 YILI VERİLERİ IŞIĞINDA TÜRKİYE NİN DÜNYADAKİ YERİ & KONUMU 2014 YILI VERİLERİ IŞIĞINDA TÜRKİYE NİN DÜNYADAKİ YERİ & KONUMU Dünya da farklı uluslararası kurum ve kuruluşlar tarafından toplanan ve yorumlanan istatistiklerin ülkelerin konumu ve gelişimi ile ilgili

Detaylı

Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar

Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar Dünya Bankası Grubu Hakkında Dünya Bankası nedir? 1944 te kurulan Banka, kalkınma desteği konusunda dünyanın en büyük kaynağıdır 184 üye ülke sahibidir

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr

Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul 389 390 1-2007, T.C. Kalkınma Bakanlığı, Gelir Dağılımı ve Yoksullukla Mücadele, Özel İhtisas Komisyonu Raporu, www.dpt.gov.tr/docobjects/download/3087/oik691.pdf,

Detaylı

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi T.C İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Finans Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Özeti Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi Prof.

Detaylı

HAM PETROL FİYATLARINDAKİ VOLATİLİTENİN GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA BÜYÜMESİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

HAM PETROL FİYATLARINDAKİ VOLATİLİTENİN GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA BÜYÜMESİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ HAM PETROL FİYATLARINDAKİ VOLATİLİTENİN GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA BÜYÜMESİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ THE EFFECTS ON GROSS DOMESTIC PRODUCT GROWTH OF CRUDE OIL PRICE VOLATILITY: A CASE STUDY FOR

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

EKONOMİK KATILIM VE FIRSATLARDA CİNSİYET EŞİTSİZLİĞİNİN SOSYOEKONOMİK VE KÜLTÜREL DEĞİŞKENLERLE İLİŞKİSİ. Aslı AŞIK YAVUZ

EKONOMİK KATILIM VE FIRSATLARDA CİNSİYET EŞİTSİZLİĞİNİN SOSYOEKONOMİK VE KÜLTÜREL DEĞİŞKENLERLE İLİŞKİSİ. Aslı AŞIK YAVUZ EKONOMİK KATILIM VE FIRSATLARDA CİNSİYET EŞİTSİZLİĞİNİN SOSYOEKONOMİK VE KÜLTÜREL DEĞİŞKENLERLE İLİŞKİSİ Aslı AŞIK YAVUZ 1 İçindekiler 1. Küresel Cinsiyet Eşitsizliği Endeksi 2. Çalışmanın Amacı 3. Çalışmada

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

Türkiye de Tarımsal Üretim ile Tarımsal Kredi Kullanımı Arasındaki Nedensellik İlişkisi

Türkiye de Tarımsal Üretim ile Tarımsal Kredi Kullanımı Arasındaki Nedensellik İlişkisi Araştırma Makalesi / Research Article Iğdır Üni. Fen Bilimleri Enst. Der. / Iğdır Univ. J. Inst. Sci. & Tech. 4(1): 67-72, 2014 Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi Iğdır University Journal

Detaylı

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Ödemeler Dengesi Müdürlüğü İçindekiler I- Yöntemsel Açıklama... 3 2 I- Yöntemsel Açıklama 1 Nominal efektif döviz

Detaylı

TÜRKİYE DE EĞİTİM VE İKTİSADİ BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN VAR MODELİ İLE ANALİZİ Ceyda ÖZSOY 1

TÜRKİYE DE EĞİTİM VE İKTİSADİ BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN VAR MODELİ İLE ANALİZİ Ceyda ÖZSOY 1 ÖZET TÜRKİYE DE EĞİTİM VE İKTİSADİ BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN VAR MODELİ İLE ANALİZİ Ceyda ÖZSOY Beşeri sermaye kuramcılarına göre sosyo-ekonomik kalkınmanın gerçekleştirilmesinde, büyüme ve yapısal değişmeyi

Detaylı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme: Yatırım ve Tasarrufun Fonksiyonu Büyüme : Büyümenin Temel Unsuru : Üretimin Temel Faktörleri : Üretimin Diğer

Detaylı

Yoksulluk Sınırı Nasıl Hesaplanır?

Yoksulluk Sınırı Nasıl Hesaplanır? B i r l i k t e Ö ğ r e n e l i m Yoksulluk Sınırı Nasıl Hesaplanır? Mahmut S. YARDIM 1 Yoksulluğun çok boyutlu bir olgu olması, tanımlanmasında ve ölçülmesinde farklı yaklaşımların kullanılmasına yol

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu?

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Yrd. Doç. Dr. Elif UÇKAN DAĞDEMĠR Anadolu Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü Öğretim Üyesi 1. GĠRĠġ Avrupa Birliği (AB)

Detaylı

ONBĠRĠNCĠ BÖLÜM BÜYÜME, KALKINMA VE YOKSULLUKLA MÜCADELE

ONBĠRĠNCĠ BÖLÜM BÜYÜME, KALKINMA VE YOKSULLUKLA MÜCADELE ONBĠRĠNCĠ BÖLÜM BÜYÜME, KALKINMA VE YOKSULLUKLA MÜCADELE Bu ünite tamamlandığında; Büyümenin kaynaklarının neler olduğunu belirtebileceğiz Büyüme teorilerini açıklayabileceğiz Hızlı büyüme için nelerin

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ Abdulkadir KAYA Ünal GÜLHAN Bener GÜNGÖR Öz Bu çalışmada, finansal piyasalardaki gelişmelerin ekonomik büyümeye katkıda bulunduğunu iddia eden

Detaylı

İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ!

İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ! İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ!! IŞIL KURNAZ" GAZİ ÜNİVERSİTESİ UNDP 2014 İNSANİ GELİŞME RAPORU# TÜRKİYE TANITIM

Detaylı

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Nisan 2016, Sayı:12 HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Selçuk KENDİRLİ 1 Muhammet ÇANKAYA 2 Özet:

Detaylı

Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu

Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu Prof. Dr. Ahmet BurçinYERELİ Hacettepe Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi,

Detaylı

TÜRKİYE DE KAMU-ÖZEL İMALAT SANAYİNDE ÜCRET VE İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE KAMU-ÖZEL İMALAT SANAYİNDE ÜCRET VE İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ İLİŞKİSİ Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi,10(1) TÜRKİYE DE KAMU-ÖZEL İMALAT SANAYİNDE ÜCRET VE İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ İLİŞKİSİ Salih Türedi Karadeniz Teknik Üniversitesi SBE-İktisat Harun TERZİ

Detaylı

RIO+20 ışığında KOBİ ler için yenilikçi alternatifler. Tolga YAKAR UNDP Turkey

RIO+20 ışığında KOBİ ler için yenilikçi alternatifler. Tolga YAKAR UNDP Turkey RIO+20 ışığında KOBİ ler için yenilikçi alternatifler Tolga YAKAR UNDP Turkey Billion people 10 World 8 6 4 2 Africa Asia Europe Latin America and Caribbean Northern America 2050 yılında dünya nüfusunun

Detaylı

ENFLASYON YOKSULU VURUYOR. Yönetici özeti

ENFLASYON YOKSULU VURUYOR. Yönetici özeti Araştırma Notu 10/68 26 Mart 2010 ENFLASYON YOKSULU VURUYOR Seyfettin Gürsel * ve Onur Altındağ ** Yönetici özeti Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan enflasyon sepeti ağırlıklandırması

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

Milli geliri yükselterek, döviz rezervlerini artırarak, her yıl ortalama yüzde 5 büyüyerek bir ülkeyi değiştirmek mümkün olmuyormuş!

Milli geliri yükselterek, döviz rezervlerini artırarak, her yıl ortalama yüzde 5 büyüyerek bir ülkeyi değiştirmek mümkün olmuyormuş! Yaprak Özer İndeks İçerik İletişim Danışmanlık CEO Her şey para değil Milli geliri yükselterek, döviz rezervlerini artırarak, her yıl ortalama yüzde 5 büyüyerek bir ülkeyi değiştirmek mümkün olmuyormuş!

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek 31.03.2014 YATIRIMSIZ BÜYÜME Seyfettin Gürsel*, Zümrüt İmamoğlu, ve Barış Soybilgen Yönetici Özeti TÜİK'in bugün açıkladığı rakamlara göre Türkiye ekonomisi 2013

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2011-20 / 28 Kasım 2011 EKONOMĐ NOTLARI. Belirsizliğin Đktisadi Faaliyet Üzerindeki Etkileri

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2011-20 / 28 Kasım 2011 EKONOMĐ NOTLARI. Belirsizliğin Đktisadi Faaliyet Üzerindeki Etkileri Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 211-2 / 28 Kasım 211 EKONOMĐ NOTLARI Belirsizliğin Đktisadi Faaliyet Üzerindeki Etkileri Yavuz Arslan Aslıhan Atabek Demirhan Timur Hülagü Saygın Şahinöz Özet: Bu

Detaylı

Temel Kavramlar. Bağlanım Çözümlemesi. Temel Kavramlar. Ekonometri 1 Konu 6 Sürüm 2,0 (Ekim 2011)

Temel Kavramlar. Bağlanım Çözümlemesi. Temel Kavramlar. Ekonometri 1 Konu 6 Sürüm 2,0 (Ekim 2011) Bağlanım Çözümlemesi Temel Kavramlar Ekonometri 1 Konu 6 Sürüm 2,0 (Ekim 2011) UADMK Açık Lisans Bilgisi İşbu belge, Creative Commons Attribution-Non-Commercial ShareAlike 3.0 Unported (CC BY-NC-SA 3.0)

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ Rüstem YANAR Yrd.Doç.Dr., Gaziantep Üniv. İİBF, İktisat Bölümü E-posta: yanar@gantep.edu.tr Güldem KERİMOĞLU Gaziantep Üniv. SBE E-posta:

Detaylı

ENFLASYON (Genel bakış)

ENFLASYON (Genel bakış) ENFLASYON (Genel bakış) Gazi Üniversitesi Ekonometri Bölümü -KADİR ÖZKAN - SUNUM KİTLESİ: İKTİSADİ İDARİ BİLİMLER ÖĞRENCİLERİ 1 ENFLASYON NEDİR? Latince bir kelime olan "enflasyon", şişkinlik ya da genişleme

Detaylı

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Balanced Scorecard DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Bu yöntemin ortaya çıkışı 1990 yılında Nolan Norton Enstitüsü sponsorluğunda gerçekleştirilen, bir yıl süren ve birçok şirketi kapsayan Measuring performance

Detaylı

TÜRKİYE DE KISA VADELİ SERMAYE HAREKETLERİNİN EKONOMİK BÜYÜME ve REEL DÖVİZ KURU İLE İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE KISA VADELİ SERMAYE HAREKETLERİNİN EKONOMİK BÜYÜME ve REEL DÖVİZ KURU İLE İLİŞKİSİ Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi Cilt: 5 Sayı: 10 Ocak 2014, ISSN 1309-1123, ss. 15-32 DOI: 10.14784/JFRS.2014104497 TÜRKİYE DE KISA VADELİ SERMAYE HAREKETLERİNİN EKONOMİK BÜYÜME ve REEL DÖVİZ

Detaylı

Balayı bitti, yeni bir dönem başladı

Balayı bitti, yeni bir dönem başladı Balayı bitti, yeni bir dönem başladı Mayıs ayında başlayan türbülansın nedenleri ve muhtemel sonuçları 1 Haziran 2006 Emin Öztürk 2002-2005 döneminin kısa özeti Büyüme performansı çok iyi (ortalama %7.8)

Detaylı

İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (1999) Ekonometri Bölümü

İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (1999) Ekonometri Bölümü Mahmut ZORTUK E-posta : mahmut.zortuk@dpu.edu.tr Telefon : 0274 265 2031-2020 Öğrenim Bilgisi Doktora İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler (2007) Enstitüsü Ekonometri Anabilim Dalı Yüksek -Tezli Dumlupınar

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 13, Sayı 2, 2012 1

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 13, Sayı 2, 2012 1 C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 13, Sayı 2, 2012 1 TÜRKİYE DE KÂĞIT TÜKETİMİ İLE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ Ali Rıza SANDALCILAR * Özet Bu çalışmanın

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ INTERACTION OF FINANCE SECTOR AND REAL SECTOR IN TURKISH ECONOMY

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ INTERACTION OF FINANCE SECTOR AND REAL SECTOR IN TURKISH ECONOMY TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ INTERACTION OF FINANCE SECTOR AND REAL SECTOR IN TURKISH ECONOMY Yrd. Doç.Dr. Abdulkadir KAYA Erzurum Teknik Üniversitesi, İİBF, İşletme Bölümü

Detaylı

1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER

1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER 1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER 1.1. GSYİH (Gayri Safi Yurt İçi Hasıla) 1. Ekonomik kalkınmanın önemli göstergelerinden biri olan kişi başına düşen GSYİH, TÜİK tarafından en son 2001 yılında hesaplanmıştır.

Detaylı

Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir?

Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir? tepav Economic Policy Research Foundation of Turkey Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir? Güven Sak 28 Şubat 2012 Çerçeve Ne yapmak istiyoruz? İnsan gücümüz dünyanın en büyük 10 uncu ekonomisi olma

Detaylı

TÜRKİYE HANGİ SIRADA? İNSANİ GELİŞME ENDEKSİ NE GÖRE. Dr. Ayşe Betül YAPA. 68 Aralık 2013. Giriş

TÜRKİYE HANGİ SIRADA? İNSANİ GELİŞME ENDEKSİ NE GÖRE. Dr. Ayşe Betül YAPA. 68 Aralık 2013. Giriş 68 Aralık 2013 TÜRKİYE İNSANİ GELİŞME ENDEKSİ NE GÖRE HANGİ SIRADA? Dr. Ayşe Betül YAPA Giriş Bir ülkede milli gelir artışının yüksek oluşu o ülkenin gelişmiş bir ülke olarak adlandırılabilmesi için yeterli

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

G20 BİLGİLENDİRME NOTU

G20 BİLGİLENDİRME NOTU G20 BİLGİLENDİRME NOTU A. Finans Hattı Gündemi a. Büyüme Çerçevesi Güçlü, sürdürülebilir ve dengeli büyüme için küresel politikalarda işbirliğinin sağlamlaştırılması Etkili bir hesap verebilirlik mekanizması

Detaylı

İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ

İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ Dr. Salih DURSUN İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ KAVRAM MODELLER UYGULAMA Beta Yay n No : 2668 İşletme - Ekonomi : 558 1. Baskı Mart 2012 - İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-692 - 5 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye

Detaylı

1. İLİŞKİLERİN İNCELENMESİNE YÖNELİK ANALİZLER. 1.1. Sosyal Bilimlerde Nedensel Açıklamalar

1. İLİŞKİLERİN İNCELENMESİNE YÖNELİK ANALİZLER. 1.1. Sosyal Bilimlerde Nedensel Açıklamalar 1. İLİŞKİLERİN İNCELENMESİNE YÖNELİK ANALİZLER Daha önceki derslerimizde anlatıldığı bilimsel araştırmalar soruyla başlamaktadır. Ancak sosyal bilimlerde bu soruların cevaplarını genel geçerli sonuçlar

Detaylı

KONUT KREDİSİ TALEBİNİ ETKİLYEN FAKTÖRLER: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR UYGULAMA

KONUT KREDİSİ TALEBİNİ ETKİLYEN FAKTÖRLER: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR UYGULAMA KONUT KREDİSİ TALEBİNİ ETKİLYEN FAKTÖRLER: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR UYGULAMA Mustafa İBİCİOĞLU 1 Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Dr. E-posta: mustafa.ibicioglu@tcmb.gov.tr Mehmet Baha KARAN Hacettepe Üniversitesi

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN

TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN KIRKLARELİ-2014 Kırklareli Üniversitesi Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON HAZIRLAYAN YEŞİM CAN Adres: Ekonomik ve Sosyal

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

TÜRKĠYE DE ÇEVRE KĠRLĠLĠĞĠ, DIġA AÇIKLIK VE EKONOMĠK BÜYÜME ĠLĠġKĠSĠ

TÜRKĠYE DE ÇEVRE KĠRLĠLĠĞĠ, DIġA AÇIKLIK VE EKONOMĠK BÜYÜME ĠLĠġKĠSĠ TÜRKĠYE DE ÇEVRE KĠRLĠLĠĞĠ, DIġA AÇIKLIK VE EKONOMĠK BÜYÜME ĠLĠġKĠSĠ Doç. Dr. Seyfettin ARTAN * Yrd. Doç. Dr. Pınar HAYALOĞLU** ArĢ. Gör. Burak SEYHAN*** ÖZ Bu çalışmada, ekonomik büyüme ve dışa açıklığın

Detaylı

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Ödemeler Dengesi Müdürlüğü İçindekiler I- Yöntemsel Açıklama... 3 2 I- Yöntemsel Açıklama 1 Nominal efektif döviz

Detaylı

TÜRKİYE DE AR-GE HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ NEDENSEL İLİŞKİNİN ANALİZİ

TÜRKİYE DE AR-GE HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ NEDENSEL İLİŞKİNİN ANALİZİ Ege Akademik Bakış / Ege Academic Review 9 () 2009: 25-259 TÜRKİYE DE AR-GE HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ NEDENSEL İLİŞKİNİN ANALİZİ ANALYSIS OF THE CASUAL RELATIONSHIP BETWEEN R&D EXPENDITURES

Detaylı

Türkiye de Sigara Fiyatları ve Tüketim İlişkisi

Türkiye de Sigara Fiyatları ve Tüketim İlişkisi Türkiye de Sigara Fiyatları ve Tüketim İlişkisi Zeynep Önder Giriş Türkiye dünyadaki en büyük sigara tüketici ülkelerden biridir. A.B.D. Tarım Bakanlığı verilerine göre, 199-1999 yılları arasında dünyadaki

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

İSTİHDAMA KATKISI. Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası

İSTİHDAMA KATKISI. Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE YENİLENEBİLİR ENERJİNİN İSTİHDAMA KATKISI Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası Enerji Verimliliği Danışmanı Türkiye de İstihdam Türkiye nin çalışma çağındaki nüfusu önümüzdeki

Detaylı

Gelir Dağılımı. Gelir dağılımını belirleyen faktörler; Adil gelir dağılımı - Gelir eşitsizliği. otonus.home.anadolu.edu.tr

Gelir Dağılımı. Gelir dağılımını belirleyen faktörler; Adil gelir dağılımı - Gelir eşitsizliği. otonus.home.anadolu.edu.tr İKT442 Gelir Dağılımı Türkiye de Gelir Dağılımı Ve Yoksulluk Bir ekonomide belli bir dönemde yaradlan gelirin kişiler, hane halkları, sınıflar ve ürejm faktörleri arasında bölüşülmesini ifade etmektedir.

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI BAŞBAKANLIK KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMASONUÇLARI GERÇEKLEŞME DÖNEMİ: 2009-2012 TAHMİN DÖNEMİ: 2013-2016

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE HAZİRAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

1 Giriş. 2 Avrasya Ülkeleri SESSION 1

1 Giriş. 2 Avrasya Ülkeleri SESSION 1 SESSION 1 Türkiye ve Avrasya Ülkeleri Ekonomilerindeki Finansal Risklerin Reel Ekonomik Büyümeye ve Devlet Borçlanmasına Etkileri: 2000-2013 Effects of Financial Risks in Turkish and Eurasian Economies

Detaylı

PETROL FİYAT RİSKİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BELİRLENMESİ: TÜRKİYE DE ENERJİ SEKTÖRÜ ÜZERİNDE BİR UYGULAMA

PETROL FİYAT RİSKİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BELİRLENMESİ: TÜRKİYE DE ENERJİ SEKTÖRÜ ÜZERİNDE BİR UYGULAMA Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 24, Sayı: 4, 2010 297 PETROL FİYAT RİSKİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BELİRLENMESİ: TÜRKİYE DE ENERJİ SEKTÖRÜ ÜZERİNDE BİR

Detaylı

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI!

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! Birleşmiş Milletler Genel Kurulu; kooperatiflerin sosyo-ekonomik kalkınmaya, özellikle yoksulluğun azaltılmasına, istihdam yaratılmasına ve sosyal bütünleşmeye olan

Detaylı

KONUT ELEKTRiK TALEP DENKLEMiNiN TAHMiNi: Türkiye Örneği, 1950-1991 (*)

KONUT ELEKTRiK TALEP DENKLEMiNiN TAHMiNi: Türkiye Örneği, 1950-1991 (*) EKONOMİK YAKLAŞlM 71 KONUT ELEKTRiK TALEP DENKLEMiNiN TAHMiNi: Türkiye Örneği, 1950-1991 (*) Rahmi YAMAK* * Bayram GÜNGÖR * * * GiRiŞ Bir çok ülkede olduğu gibi, Türkiye'de de konut elektrik tüketiminin

Detaylı

SESSION 2C: Finansal Krizler 381

SESSION 2C: Finansal Krizler 381 SESSION 2C: Finansal Krizler 381 2000-2014 Yılları Arasında Türkiye ve Rusya da Finansal Risklerin Temel Ekonomik Veriler Üzerine Etkilerinin Analizi The Analysis of the Effects of Financial Risks in Turkey

Detaylı

Gelişmiş ve Azgelişmiş Ülkelerde Ekonomik Büyüme Dinamikleri: Bir Panel Veri Analizi

Gelişmiş ve Azgelişmiş Ülkelerde Ekonomik Büyüme Dinamikleri: Bir Panel Veri Analizi Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi International Journal of Alanya Faculty of Business Yıl:2012, C:4, S:1, s.127-136 Year:2012, Vol:4, No:1, s. 127-136 Gelişmiş ve Azgelişmiş Ülkelerde Ekonomik

Detaylı

İKTİSADİ KALKINMANIN TARİHSEL VE YAPISAL TEMELLERİ

İKTİSADİ KALKINMANIN TARİHSEL VE YAPISAL TEMELLERİ İKTİSADİ KALKINMANIN TARİHSEL VE YAPISAL TEMELLERİ Prof.Dr. A.Muhteşem Kaynak Gazi Üniversitesi, İİBF TOBB Üniversitesi 29.04.2015, Ankara Kişi Başına Dünya Geliri Gelişmiş Ülkeler Az Gelişmiş Ülkeler

Detaylı

TÜRKİYE DE AR GE YATIRIMLARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN VAR MODELİ İLE ANALİZİ

TÜRKİYE DE AR GE YATIRIMLARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN VAR MODELİ İLE ANALİZİ Journal of Yasar University 2010 20(5) 3320 3330 TÜRKİYE DE AR GE YATIRIMLARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN VAR MODELİ İLE ANALİZİ RESEARCH AND DEVELOPMENT INVESTMENTS IN TURKEY AND THE RELATIONSHIP

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

tepav Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve satın alma işlemleri ne anlama geliyor? Haziran2014 N201419 POLİTİKANOTU

tepav Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve satın alma işlemleri ne anlama geliyor? Haziran2014 N201419 POLİTİKANOTU POLİTİKANOTU Haziran2014 N201419 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Selin ARSLANHAN MEMİŞ 1 Yaşam Bilimleri ve Sağlık Politikaları Analisti Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve

Detaylı

ENFLASYON VE PARA İKAMESİ İLİŞKİSİ: TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN EKONOMETRİK BİR ANALİZ (1994:01-2009:12)

ENFLASYON VE PARA İKAMESİ İLİŞKİSİ: TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN EKONOMETRİK BİR ANALİZ (1994:01-2009:12) ENFLASYON VE ARA İKAMESİ İLİŞKİSİ: TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN EKONOMETRİK BİR ANALİZ (1994:01-2009:12) Taha Bahadır SARAÇ Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü, Niğde E-posta:

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992 Adı Soyadı: Hasan VERGİL Ünvanı: Prof. Dr. Öğrenim Durumu: ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992 İktisat Bölümü Y.

Detaylı

KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER

KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER NİSAN 2014 Birleşmiş Milletler (UN), Uluslararasın Para Fonu (IMF), Ekonomik İşbirliği ve Kalınma Teşkilatı (OECD) ve Dünya Bankası nın (WB), küresel

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ŞUBAT 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler

Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler ECA Bölge Perspektifi Marius Koen TÜRKİYE: Uygulama Destek Çalıştayı 6-10 Şubat 2012 Ankara, Türkiye 2 Kapsam ve Amaçlar

Detaylı

İSVEÇ ÇALIŞMA ZİYARETİ RAPORU

İSVEÇ ÇALIŞMA ZİYARETİ RAPORU İSVEÇ ÇALIŞMA ZİYARETİ RAPORU 9-15 KASIM 2012 İÇİNDEKİLER 1. ÇALIŞMA ZİYARETİ KAPSAMI... 1 2. GENÇ İŞGÜCÜNÜN SORUNLARI PROJESİ... 1 2.1. Proje Amaçları ve Özeti... 1 2.2. Proje Kapsamında Planlanan Faaliyetler...

Detaylı

etmektedir. Genç nesil olan 25 yaş kesiti için eğitim kazanımı neredeyse her bölgede tüm nüfusa oranla daha eşittir.

etmektedir. Genç nesil olan 25 yaş kesiti için eğitim kazanımı neredeyse her bölgede tüm nüfusa oranla daha eşittir. Eğitimde eşitlik önemli ve küresel bir konudur. Eğitimde Reform Girişimi (ERG), Türkiye Eğitim Sisteminde Eşitlik ve Akademik Başarı başlıklı araştırmasında, Türkiye de eğitimde eşitliğin sosyoekonomik

Detaylı

GELİR VE YAŞAM KOŞULLARI ARAŞTIRMASI. Son Güncelleme

GELİR VE YAŞAM KOŞULLARI ARAŞTIRMASI. Son Güncelleme TÜRKİYE ŞEKER SANAYİİ İŞÇİLERİ SENDİKASI GENEL MERKEZİ GELİR VE YAŞAM KOŞULLARI ARAŞTIRMASI 2008 Son Güncelleme 29/07/2010 Şeker-İş Sendikası Genel Merkezi AR-GE(Araştırma Geliştirme) Birimi Karanfil Sokak,

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE SERMAYE HAREKETLERİ, DÖVİZ KURU, ENFLASYON VE FAİZ ARASINDAKİ ETKİLEŞİMLERİN KÜRESEL EKONOMİ POLİTİK ÇERÇEVESİNDE ANALİZİ

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE SERMAYE HAREKETLERİ, DÖVİZ KURU, ENFLASYON VE FAİZ ARASINDAKİ ETKİLEŞİMLERİN KÜRESEL EKONOMİ POLİTİK ÇERÇEVESİNDE ANALİZİ TÜRKİYE EKONOMİSİNDE SERMAYE HAREKETLERİ, DÖVİZ KURU, ENFLASYON VE FAİZ ARASINDAKİ ETKİLEŞİMLERİN KÜRESEL EKONOMİ POLİTİK ÇERÇEVESİNDE ANALİZİ Metin SARAÇOĞLU Yrd. Doç. Dr. Gazi Üniversitesi İİBF, İktisat

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

Küresel Kriz Sonrası Türkiye de Finansal Sistem Bankacılık Sektörü

Küresel Kriz Sonrası Türkiye de Finansal Sistem Bankacılık Sektörü Küresel Kriz Sonrası Türkiye de Finansal Sistem Bankacılık Sektörü Ekrem Keskin Mayıs 2010 Sunum Uluslararası gelişmeler Türkiye deki gelişmeler Bankacılık sektörüne yansıma Sonuç 2 Yapılanlar Ortak çaba:

Detaylı

YEŞİL KART: TÜRKİYE NİN EN MALİYETLİ SOSYAL POLİTİKASININ GÜÇLÜ ve ZAYIF YANLARI. Yönetici Özeti

YEŞİL KART: TÜRKİYE NİN EN MALİYETLİ SOSYAL POLİTİKASININ GÜÇLÜ ve ZAYIF YANLARI. Yönetici Özeti Araştırma Notu 09/39 24.06.2009 YEŞİL KART: TÜRKİYE NİN EN MALİYETLİ SOSYAL POLİTİKASININ GÜÇLÜ ve ZAYIF YANLARI Seyfettin Gürsel, Burak Darbaz, Ulaş Karakoç Yönetici Özeti Yeşil Kart uygulaması, herhangi

Detaylı

Avrupa: bir ve bölünmemiş? Avrupa da Ekonomik Modeller

Avrupa: bir ve bölünmemiş? Avrupa da Ekonomik Modeller Avrupa: bir ve bölünmemiş? Avrupa da Ekonomik Modeller Konular Avrupa daki sosyoekonomik modeller: Rhineland Anglo-Saxon Akdeniz İskandinav Uygulama Modellerin performansı Türkiye nerede duruyor? 2 Avrupa

Detaylı

İhracata Dayalı Büyüme Hipotezi: Türkiye Uygulaması

İhracata Dayalı Büyüme Hipotezi: Türkiye Uygulaması The PDF version of an unedited manuscript has been peer reviewed and accepted for publication. Based upon the publication rules of the journal, the manuscript has been formatted, but not finalized yet.

Detaylı