Nöropatik Ağr ya Pratik Yaklaş m

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Nöropatik Ağr ya Pratik Yaklaş m"

Transkript

1 Nöropatik Ağr ya Pratik Yaklaş m Doç. Dr. Iş n ÜNAL ÇEVİK*, Prof. Dr. Ersin TAN** * Ufuk Üniversitesi T p Fakültesi, Dr. R dvan Ege Hastanesi Nöroloji Anabilim Dal, ** Hacettepe Üniversitesi T p Fakültesi, Nöroloji Anabilim Dal, ANKARA Ağr n n nas l bir etki b rakt ğ n öğretmek imkans zd r, çünkü ağr ancak yaşanarak anlaş labilir. Galen (M.S ) NÖROPATİK AĞRI ile İLGİLİ SIKÇA DUYDUĞUMUZ KAVRAMLAR Nöropatik ağr, periferik ve/veya santral sinir sistemi (SSS) nin hasar ya da disfonksiyonuna bağl gelişen kronik bir ağr d r. Derideki en distal sinir sonlanmalar ndan başlay p pariyetal lobdaki somatosensöriyal alana kadar uzanan somatosensöriyal yollar n herhangi bir noktas ndan kaynaklanabilir. Akut ağr - dan en önemli fark, fizyolojik ve doku bütünlüğünü koruyucu bir mekanizma olmak yerine, patolojik bir süreç ve çok ağ r fonksiyon, iş-güç kayb yla karakterize kronik bir hastal k olmas d r. Nöropatik ağr lezyonun anatomik lokalizasyonuna göre s n fland r labileceği gibi, etyolojiye göre de s n fland r labilmektedir (ağr l diyabetik nöropati, postherpetik nevralji, posttravmatik nevralji gibi) (Tablo 1) (1). A Practical Approach to Neuropathic Pain Anahtar Kelimeler: Ar, nropati, antikonvlsanlar, antidepresanlar, topikal tedaviler, opioidler, giriimsel ar tedavisi Key Words: Pain, neuropathy, anticonvulsants, antidepressants, topical treatments, opioids, interventional pain management Tablo 1. Nöropatik ağr ya sebep olabilen durumlar. 1. Periferal Travmatik sinir hasarı (iyatrojenikler dahil) İskemik nöropati Sinir kompresyonu/tuzak Polinöropati (herediter, metabolik, toksik, inflamatuvar, infeksiyöz, paraneoplastik, nütrisyonel, amiloidoz, vaskülit) Pleksus hasarı Kök kompresyonu Amputasyon sonrası güdük ve hayalet (phantom) ağrı Postherpetik nevralji Trigeminal ve glossofarengeal nevralji Kanser ile ilişkili nöropati (tümörün sinire invazyonu, cerrahi sinir hasarı, radyasyona bağlı sinir hasarı, kemoterapiye bağlı sinir hasarı) Skar ağrısı 2. Santral İnme (infarkt ya da kanama) Multipl skleroz Spinal kord hasarı Syringomyeli/syringobulbi Son y llarda ad ndan s kça bahsedilen bir hastal k olan ve özellikle ince miyelinli ya da miyelinsiz liflerin seçici tutulumu ile giden küçük lif nöropatisidir (2-7). Bu olgularda, kronik ağr yan nda otonom dis- 123

2 Ünal Çevik I, Tan E fonksiyon da gözlenebilmektedir. Sinir iletim çal şmalar tamamen normal olan bu olgularda tan, klinik bulgular yan nda duyusal liflere özel testlerde bozukluk, deri biyopsisinde epidermal sinir lif yoğunluğunda azalma, s cakl k testleri, sudomotor ve kardiyovagal testlerdeki bozukluklar ile otonom sinir sistemi tutulumu (ortostatik hipotansiyon, terlemede bozukluk, cinsel disfonksiyon, diyare/kab zl k, mesane disfonksiyonu, sikka sendromu, bulan k görme, yüzde ateş basmas ) ile karakterizedir. Tablo 2 de küçük lif nöropatisinin sebepleri özetlenmiştir (2). Nöropatik ağr s olan hastalar n çoğunluğu yan c, delici, zonklay c ve sürekli bir ağr dan şikayet ederler (8). Fasiyal nevraljisi olan hastalarda ise (trigeminal, glossofarengeal nevralji gibi) ani ve çok k sa süreli (saniyeler süren) b çak saplan r ya da şimşek çakar tarzda ataklar da tarif edilir. Bu tür nevraljisi olan hastalar, ataklar aras nda s kl kla ağr s zd r. Postherpetik nevralji ise zona zosteri (döküntülü ve viral bir infeksiyon) takiben geçmeyen, dermatomal, kronik, yan c ağr yan nda, allodini ve hiperaljezi ile karakterizedir (9-14). Tablo 2. Küçük lif nöropatisi yapan sebepler. 1. İdiyopatik 2. Kalıtsal Ailesel amiloidoz Otozomal resesif herediter nöropati Herediter duyusal ve otonomik nöropati (HSAN) Fabry hastalığı Ross sendromu Friedreich ataksisi Tangier hastalığı 3. Kazanılmış Diabetes mellitus Bozulmuş glikoz intoleransı Alkolizm Sistemik amiloidoz Vaskülit Sarkoidoz Sjögren hastalığı Sistemik lupus eritematozis Guillian-Barre sendromu Geçirilmiş viral infeksiyon HIV Antisülfatid antikorları Hiperlipidemi Kompleks bölgesel ağrı sendromu Paraneoplastik sendrom Nörotoksik ilaçlar HIV: İnsan immünyetmezlik virüsü. Nöropatik ağr da, devam eden kronik bir ağr ya anormal duyusal semptomlar da eşlik edebilir. Bunlar aras nda hipoestezi (duyu azalmas ), hiperestezi (duyu art ş ), allodini (normalde ağr uyand rmayan bir uyaran n ağr ya sebep olmas ), hiperaljezi (ağr uyand rabilen bir uyaran n aş r ağr ya sebep olmas ), dizestezi (hoş olmayan bir duyu), parestezi (iğnelenme, kar ncalanma, uyuşukluk) say labilir. Nöropatik ağr n n yay l m da mümkündür. Kompleks bölgesel ağr sendromu (CRPS-tip 1 eskiden refleks sempatetik distrofi olarak adland r l rd ) da nöropatik ağr sendromlar aras nda say lmaktad r. CRPS-tip 1, s kl kla ekstremiteleri tutar ve gösterilebilir bir sinir lezyonu olmaks z n, minör bir travmay takiben gelişir. S kl kla ekstremitelerin distalinden başlayan kronik yan c bir ağr ve bu ağr n n zamanla diğer bölgelere yay lmas yan nda, bazen otonom disfonksiyon ile ilişkili ödem, deride kan ak m değişikliği, deri, t rnak ve yumuşak dokuda atrofi, eklem hareketliliğinde azalma, kuvvetsizlik, tremor ve nadiren distoni de gözlenebilmektedir (15-18). Nöropatik ağr çok say da kişiyi etkilemekte ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD) nde 2 milyondan fazla erişkinin nöropatik ağr dan muzdarip olduğu bildirilmektedir (19). İlginç olarak, benzer sinir lezyonlar ndan sonra kimin kronik ağr l ya da ağr s z olacağ önceden tam olarak bilinememektedir. Nöropatik ağr s olan hastalarda duygu-durum değişiklikleri, anksiyete, uyku al şkanl ğ n n değişmesi gibi psikolojik faktörler yan nda yaş, cinsiyet ve genetik yap da ağr n n alg lanmas n etkileyen baz komorbid özellikler aras nda say labilir (20). NÖROPATİK AĞRI MEKANİZMALARI Son y llarda özellikle mekanizmaya dayanan nöropatik ağr s n fland r lmas ndan s kça bahsedilmektedir (10,21-23). Bu kavram n as l amac, en etkin nöropatik ağr tedavi seçeneklerini en az yan etki profili ile hastalara sunabilmektir. Bu amaç doğrultusunda ağr ya sebep olan etyolojiden ziyade, ağr semptom ve bulgular n başlatan ya da devam ettiren detayl patofizyolojik mekanizmalar araşt r lmaktad r. Etyolojileri farkl klinik tablolar, benzer semptom ya da somatosensöriyal bulgulara sebep olabilirken, ayn etyoloji farkl semptom ya da somatosensöriyal bulgulara da sebep olabilir. Örneğin; ağr l diyabetik nöropatisi olan bir hasta, ayaklar nda spontan sürekli ağr dan şikayet ederken somatosensöriyal fonksiyonu hipoestezi ile karakterize olabilir. Yine benzer bir hastada ise spontan sürekli ağr yan nda allodini ve hiperaljezi saptanabilir. Bu da muhtemelen ayn etyolojiye rağmen hastalarda pek çok farkl patofizyo- 124

3 lojik mekanizmalar n gelişebileceğini düşündürür. Ayr ca, ayn hastada zaman içinde birden fazla mekanizmalar da devreye girebilir. Örneğin; ağr l diyabetik nöropatisi olan bir hastan n başlang çta spontan ve sürekli ağr yan nda ağ r dinamik mekanik allodinisi varken, zaman içinde allodini kaybolabilir ve kal c spontan ağr s olabilir. Deneysel hayvan modelleri ve klinik insan çal şmalar ndan edindiğimiz bilgiler doğrultusunda pek çok patofizyolojik mekanizma, tek ya da kombine olarak nöropatik ağr gelişiminde rol alabilmektedir. Bunlar (23-27): A. Periferal Sensitizasyon A-delta ve C-lifler arac l nörojenik inflamasyon, Sessiz nosiseptörlerin uyanmas, Hasarlanm ş sinirlerde ektopik deşarjlar, Periferik sinirlerde mekanoreseptif ve nosiseptif afferentler aras nda efaptik transmisyon, Arka kök ganglion hücresinde anormal elektrogenez. B. Santral Sensitizasyon Spinal kord arka boynuz hücrelerinde, periferal nosiseptörlerden gelen nörotrofik moleküllerin ve A-beta lif arac l inhibisyonun kayb sonras hipereksitabilite, Kal n miyelinli afferentler ile nosiseptif-spesifik nöronlar aras nda var olan, ancak sessiz sinaptik bağlant lar n yeniden aç lmas, Arka boynuzdaki mekanoreseptörlerin tomurcuklanmas, Ağr haf zas n n oluşmas (NMDA-arac l ), Arka boynuzdaki inhibitör internöronlar n kayb (GABA, glisin), Beyin sap ndan inen spinal fasilitasyonda tonik aktivasyon, Yüksek merkezlerde nöroplastik değişiklikler (talamus ya da korteksteki deafferente bölgede yeni sinaptik bağlant lar n kurulmas (örneğin; hayalet ağr - lar gibi). NÖROPATİK AĞRISI OLAN HASTAYA YAKLAŞIM Ağr n n subjektif bir duyu olmas nedeniyle, ağr y kantitize etmek ve ağr n n niteliği ile niceliğini anlamak için detayl öykü al nmal d r. Hastaya çeşitli anketler uygulayarak ağr n n özelliğini ve şiddetini anlamam z gerekir. Bu sorgulama formlar ndan en popüler olan McGill ağr sorgulamas d r (28). Daha h zl ve pratik uygulamalarda Leeds Assesment of Neuropathic Signs and Symptoms (LANSS) ölçeği kullan labilir (29). Ayr ca, hastan n ağr s n değerlendirirken vizüel analog skalas (VAS) ndan yararlanmak son derece pratiktir. Hastan n önüne 100 mm uzunluğunda bir çizgi çizerek, baş na hiç ağr yok ya da 0, sonuna ise hayal edilebilecek en şiddetli ağr ya da 100 olduğunu göstererek şu andaki ağr s n işaretlemesi istenir. Hastan n bir sonraki gelişinde VAS skorundaki değişikliği gözleyerek tedavinin etkin olup olmad ğ değerlendirilir. Ağr n n lokalizasyonu, varsa yay l m çizdirilir ve ağr n n başlang ç zaman, artt ran ya da azaltan faktörler, mevcut hastal ğ varsa onunla ilişkisi, travma, cerrahi, infeksiyon, ilaç kullan m, al şkanl klar, toksik maddelere maruz kalma öyküsü, beslenme al şkanl ğ vs. detayl olarak sorgulanmal d r. Hastan n öz geçmişi ve soy geçmişi sorguland ktan sonra, fizik muayene ve detayl nörolojik muayene yap lmal d r. Daha sonra gerekli ise elektrofizyolojik testler, otonomik testler, kuantatif somatosensöriyal testler (QST), kan ya da beyin omurilik s v s (BOS) incelemeleri, görüntüleme tetkikleri ve uygun olgularda gerekirse diagnostik sinir bloklar yap lmal d r. Önemli bir nokta, eğer hastada izole küçük lif nöropatisi varsa, elektronöromiyografi (ENMG) tetkiki (büyük çapl lifleri değerlendirdiği için) normal ç kabilir. Bir başka deyişle normal ENMG bulgular ağr n n nöropatik olmad ğ - n düşündürmez. Hastalara bu durumda punch-deri biyopsisi yaparak intraepidermal sinir lif analizi uygulanmas gündeme gelebilir (30,31). Bu metot ülkemizde henüz sadece Hacettepe Üniversitesi Nöromusküler Hastal klar Araşt rma Laboratuvar nda yap labilmektedir. Küçük lif nöropatisi ile büyük lif nöropatisi ayr m nda, nörolojik muayene bulgular ve elektrofizyolojik çal şmalardan yararlan l r. Eğer elektrofizyolojik çal şmalar, otonom testler veya deri biyopsisi izole küçük lif nöropatisini düşündürüyorsa, hastada açl k kan şekerine bak lmal, kan şekeri normal ç ksa bile iki saatlik oral glikoz tolerans testi mutlaka yap lmal d r. Paraneoplastik nöropatilerin sadece küçük lifleri tutmas nadirdir. Ancak sigara içme öyküsü varsa, anti-hu antikorlar na bak lmal veya yaşa uygun kanser tarama testleri yap lmal d r. Yak nmalar 20 yaş ndan önce başlayan hastalarda, Fabry hastal ğ için tarama testlerinin (serum, lökositte veya gözyaş nda alfa-galaktosidaz-a) yap lmas gerekir. Büyük lif nöropatisinde büyük ve küçük liflerde kay p vard r. Multipl nöropatisi olan hastalarda, vaskülit ve kollajen doku hastal ğ için tarama testleri [eritrosit sedimentasyon h z (ESR), antinötrofil sitoplazmik antikor (ANCA) lar, hepatit C, kriyoglobulinler, 125

4 Ünal Çevik I, Tan E antinükleer antikor (ANA) lar, romatoid faktör, ekstraktabl nükleer antijen gibi] yap lmal d r. Beraberinde ataksi olmas Sjögren sendromu veya kanseri düşündürür, ANA, SS-A, SS-B ve Hu ya karş antikorlara bak lmal d r. Yaşl hastalarda monoklonal gammopatiyi ekarte etmek için immünofiksasyon ile beraber serum elektroforezi yap lmal d r. İdrar veya serumda ağ r metal incelemeleri, sadece endüstriyel bağlant veya fizik muayenede arsenik zehirlenmesi bulgular (Mees çizgileri gibi) varsa endikedir (32). NÖROPATİK AĞRIDA TEDAVİ Nöropatik ağr, tedavisi güç bir hastal kt r. Optimal tedavi, çok titiz bir değerlendirme sonras, multimodal ve multidisipliner bir yaklaş m (farmakoterapi, fizik tedavi, bilişsel-davran şç tedavi ve girişimsel tedavi) ile sağlanabilir (33,34). Günümüzde en çok delile dayanan randomize klinik çal şma farmakoterapi ile yap lm şken, seçilmiş olgularda uygulanan invaziv girişimsel tedavilerin de say s giderek artmaktad r. Farmakolojik Tedavi Nöropatik ağr da medikal tedavi ilk seçenektir. Pek çok ilaç tedavisi; çift-kör, plasebo kontrollü çal şmada nöropatik ağr da başar l bulunmuş olmas na rağmen, bu ilaçlar tüm hastalarda istenilen düzeyde etkili olmayabilir. Klasik analjeziklere cevap da çok düşüktür. Farmakoterapiyi beş ana başl kta toplayabiliriz: Antidepresanlar, antikonvülsanlar, opioidler, topikal ajanlar ve diğerleri. A. Antidepresanlar (35-37): Tarihsel olarak trisiklik antidepresanlar (TCAs) nöropatik ağr tedavisinde en çok kullan lan ilaç grubudur. Diyabetik nöropati ve postherpetik nevraljideki etkinliği kan tlanm şt r. Ayr ca, b çak saplan r tarzda ağr larda ve allodinide de etkin bulunmaktad r. Ancak yan etki profili ve tam istenilen düzeyde analjezi sağlanamamas söz konusudur. TCAs, serotonerjik ve nöradrenerjik etkilerini sinaptik aral ktaki geri al m azaltarak sağlar. K smen sodyum kanal bloke edici etkileri de vard r ve başka nörotransmitter ve reseptörleri (histaminerjik, kolinerjik, adrenerjik) de etkiler. Amitriptilin, imipramin, nortriptilin ve klomipramin hem serotonin hem de norepinefrin geri al m n n inhibisyonunda dengeli iken, desipramin daha çok norepinefrin geri al m n etkiler ve daha az yan etki profiline sahiptir. Maprotilin de TCAs grubundad r. Yurt d ş nda s kl kla kullan l yor olmakla beraber, halen ülkemizde desipramin ve nortriptilin mevcut değildir. TCAs n kardiyovasküler hastal ğ ve kapal aç l glokomu olan hastalarda kullan m nda çok dikkatli olunmal d r. Aş r sedasyon yapmas, ortostatik hipotansiyon, idrar retansiyonu, ağ z kuruluğu, kab zl k ve kardiyak iletim bozukluklar na sebep olmas nedeniyle özellikle yaşl larda kullan m alan s n rl d r. S kl kla gece dozu olarak mg başlan r, haftal k mg art şlarla tolere edilebildiği kadar mg/gün doza kadar ç k l r. Bu üst doza rağmen belirgin cevap al namad ysa (ağr şiddetinde %50 den fazla azalma olmad ysa) başka grup ilaçlara geçilmelidir. Nadiren mg/gün doza ç kan olgular vard r. Bir başka ikinci jenerasyon TCA-olmayan antidepresan olan Bupropion ise hem noradrenalin hem de dopamin geri al m inhibitörüdür. Bu ilaca ait iyon kanal blokaj rapor edilmemiştir. Yeni kuşak antidepresanlardan özellikle selektif noradrenalin geri al m inhibitörü (SNRİ) olan venlafaksin ise TCAs, göre yan etki profilinin daha az olmas ve daha kolay tolere edilebilmesi nedeniyle, gerek kanser gerekse ağr l diyabetik nöropatik ağr da etkilidir. Selektif serotonin geri al m inhibitörleri (SSRİ) aras nda yer alan fluoksetin, paroksetin ve sitalopram ile yap lan küçük serili çal şmalar, TCAs ye göre etkilerinin çok daha düşük olduğunu göstermiştir. Bir diğer SNRİ olan duloxetine de ağr l diyabetik nöropatide Food and Drug Administration (FDA) onay alm şt r. Monoaminerjik nörotransmitterler, beyin sap ndan köken alan ve spinal kord arka boynuza inen inhibitör ağr yollar nda rol al rlar. Bunlar n geri al mlar n n bloke edilmesi ağr iletimindeki inhibisyonu artt r r. Ayr ca voltaja bağl sodyum kanallar ve alfa-adrenerjik reseptörleri de bloke ederek ağr tedavisinde etkili olurlar. B. Antikonvülsanlar (38-42): Nöropatik ağr tedavisinde kullan mlar 1960 l y llardan beri süregelmektedir. Birinci jenerasyon sodyum kanal blokaj yapan karbamazepin ve fenitoin, uzun y llardan beri b çak saplan r tarzdaki ağr larda kullan lmaktad r. Sodyum kanal blokaj ile anormal nöronal hipereksitabilite bask lan r. Trigeminal nevraljili olgular n %75 inde karbamazepin etkindir. Bunun d ş nda ağr l diyabetik nöropati, postherpetik nevralji ve talamik ağr da da etkindirler. Ancak karaciğer toksisitesi ve kemik iliği süpresyonu aç s ndan dikkatli olunmal d r. Okskarbazepin, karbamazepinin ketoasit analoğu olup, daha iyi tolere edilir. Trigeminal nevraljide karbamazepin ile eşit etkinlikte bulunmuştur. Ancak hiponatremi riski aç s ndan hastalar takip edilmelidir. Karbamazepin mg/gün başlan p haftada 200 mg art şlarla mg/gün doza ç k labilirken, okskarbazepin mg/gün başlan p haftal k 300 mg art şlarla mg/gün doza kadar ç k labi- 126

5 lir. Fenitoin nöropatik ağr tedavisinde ilk seçenek antikonvülsan değildir. Ancak intravenöz (IV) kullan m na yönelik bir çal şma vard r. Gabapentin son y llarda nöropatik ağr da en çok araşt r lm ş antikonvülsand r. Kesin etki mekanizmas tam olarak aç ğa kavuşmam ş olmakla beraber, kalsiyum kanallar n n α2-δ- subünitelerine bağlanmas yla içeri giren Ca ++ ak mlar n ve eksitatuar amioasit (glutamat gibi) ve nörotransmitter sal n m - n inhibe eder. Ağr l diyabetik nöropatiler, postherpetik nevralji ve hiperaljeziyle giden diğer nöropatik ağr l durumlardaki etkinliğine ilişkin çal şmalar vard r. Yan etki profilinin düşük olmas, başka ilaçlarla etkileşime girmemesi, böbreklerden at l m en önemli avantajlar ndand r. Ortaya ç kabilecek yan etkiler; somnölans, vertigo, baş ağr s, konfüzyon ve bulant - d r mg/gün doz aral ğ nda kullan labilmektedir. Yap ca gabapentine benzeyen, ancak günde iki kez kullan labilen ve çok daha iyi tolere edilebilen yeni bir antikonvülsan olan pregabalin ile yap - lan çal şmalarda, diyabetik ağr l nöropati ve postherpetik nevraljide etkin olduğu gösterilmiştir. Önerilen doz mg/gün başlay p, haftal k mg art şlarla mg/gün şeklindedir. Lamotrijin voltaja bağl sodyum kanal blokaj yapar ve tekrarlay c ateşlemeyi engeller. Özellikle insan immünyetmezlik virüsü (HIV) ağr l nöropatide veya inme sonras talamik ağr larda etkin olduğu kabul edilmektedir. Valproik asit de voltaja bağl sodyum kanal blokaj yapar, ancak toksisitesi nedeniyle nöropatik ağr da pek s k kullan lmamaktad r. Levetirasetam, topiramat ve zonizamid son y llarda nöropatik ağr da üzerinde araşt rmalar yap lan diğer antikonvülsan ilaçlar aras nda say labilir. C. Opioidler (43-47): Tedaviye dirençli nöropatik ağr larda alternatif olarak kullan labilir. Geleneksel olarak opioidler esas olarak akut, nosiseptif ve inflamatuvar ağr larda etkin olup, nöropatik ağr larda pek yeri yoktur. Ayr ca, opioidlerin uzun dönemde kullan m bağ ml l k aç s ndan da risk oluşturabilmektedir. Zay f bir opioid olan tramadol opioid reseptörlerine zay f bağlan r, serotonin ile norepinefrin geri al m inhibisyonu yapar, iyi tolere edilir, yan etki profili ve bağ ml l k yapma olas l ğ düşüktür. Bu nedenle nöropatik ağr da en çok tercih edilen zay f opioid olarak bilinir. Günde mg her dört-alt saatte bir maksimum 400 mg/gün (yaşl larda 300 mg/gün) kullan labilir. Kansere bağl nöropatik ağr - larda, spinal kord hasarlar nda, multipl skleroza bağl nöropatik ağr larda, postherpetik nevraljide ve kompleks bölgesel ağr sendromunda etkili olduklar düşünülmektedir. Türkiye ye ne yaz k ki halen getirtilmemiş olan metadon ise uzun etkili bir opioid olmas yan nda NMDA reseptör blokaj yapmas ve serotonin ile norepinefrin geri al m inhibisyonu yapabilme özellikleriyle dirençli nöropatik ağr larda kullan labilmektedir. D. Topikal ajanlar: Primer hiperaljezili bölgelere %5 lik lidokain yama ya da jel uygulan m özellikle postherpetik nevralji için FDA onay alm şt r. Lidokainin sodyum kanal inhibisyonu ile süperfasiyal sinirlerdeki ektopik deşarjlar azaltt ğ bildirilmektedir. Sistemik absorpsiyon nedeniyle dikkatli olunmal d r (48). Kapsaisin jel ise derideki duyusal sinirlerden P-maddesini boşaltarak etki etmektedir. Ancak çok ağr l bir işlemdir. Klinik uygulamada pratik değildir, ayr - ca sonuçlar da değişkendir (49). Yurt d ş nda, doksepin (TCA) içeren kremler, klonidin içeren yamalar, topikal ketamin ve gabapentin de bulunmaktad r (50,51). E. Diğerleri: Antiaritmik ilaçlardan meksiletin, lidokain analoğu olup, oral yolla kullan l r. Diyabetik nöropatide kullan m gösterilmişse de QT uzamas ve ani ölüm riski nedeniyle hastalar yak ndan takip edilmelidir (52). NMDA antagonistlerinden dekstrometorfan ve ketamin yan etki profili nedeniyle dikkatli kullan lmal d r. Memantinin hayalet ağr larda ve kompleks bölgesel ağr sendromunda kullan m ile ilgili literatürde baz çal şmalar vard r (53-55). Ancak bir diğer NMDA antagonisti olan riluzolün periferal nöropatik ağr l hastalarda yap lan randomize, plasebo kontrollü, crossover çal şma sonucu negatif ç km şt r (56). Kanabinoidlerin özellikle santral sensitizasyon gelişimini önlemek amac yla düşük dozda ko-analjezik olarak uygulanabileceği bildirilmektedir (57,58). Kanada da multipl skleroza bağl nöropatik ağr da Sativex (delta 9-tetrahydrocannabinol & cannabidiol içerir) kullan ma girmiştir (59). Baklofenin, ağr l kas spazmlar d ş nda trigeminal nevralji ve kompleks bölgesel ağr sendromunda kullan m mevcuttur (60). Alfa-2 adrenerjik agonistler, özellikle kompleks bölgesel ağr sendromunda IV ya da transdermal kullan mlar da mevcuttur. Ancak hipotansiyon, bradikardi ve sedasyon gibi yan etkileri aç s ndan yak n takip gerekir (61-64). 127

6 Ünal Çevik I, Tan E Kortikosteroidler, kompleks bölgesel ağr sendromunda erken dönemlerde inflamasyonun hakim olduğu koşullarda kullan lmaktad r (65,66). Bifosfonatlar, kompleks bölgesel ağr sendromunda ve kemik metastaz na bağl kanser ağr lar nda kullan labilmektedir (67,68). Nöropatik Ağr da Girişimsel Tedavi 1. Epidural steroid enjeksiyonu (ESİ): Amaç, ilaçlar n direkt olarak etkilenmiş sinir köklerine ulaşmas n sağlayarak steroidlerin sistemik yan etkilerini s - n rlamakt r. Lumbar radikülopati ile seyreden bel ağr s, servikal radikülopati ile seyreden boyun ağr s ve torasik ağr larda ESİ uygulanabilir (69,70). 2. Selektif sinir kökü bloklar : Hem diagnostik hem de terapötik kullan m mümkündür. Özellikle radiküler ağr s olan hastalarda uygulanmas önerilir. Radiküler semptomlar olan ve görüntüleme tetkiklerinde birden fazla düzeyde nonspesifik bulgular olan hastalarda ağr n n nereden kaynakland ğ n n bulunmas nda yard mc olur (71). 3. Faset eklem enjeksiyonlar ve medial dal bloğu: Faset eklemler sinovyal yap dad r. En s k faset hastal ğ osteoartrite bağl d r. Fasetleri innerve eden sinir sonlanmalar ve çevre dokunun inflamasyonu ağr ya neden olur. Faset ağr s n destekleyen bulgular: Siyatalji olmadan bel ağr s, Ekstansiyon ve rotasyonla ağr, Faset bölgesinde hassasiyet. Floroskopi eşliğinde faset eklem içine ya da faset eklemleri innerve eden medial dal sinir bloklar faset eklem hastal ğ tan ve tedavisinde kullan lmaktad r (72,73). 4. Radiofrequency lesioning (RFL) ile faset denervasyonu: Faset orijinli ağr n n diagnostik medial dal bloğuna iki kez cevap vermesi (ağr şiddetinin %80 den fazla azalmas ) durumunda uygulan r. Radyofrekans enerji ile termokoagülasyon sağlan r (74). 5. Diskografi: Üç aydan fazla süren diskojenik ağr - s (radikülopatisiz bel/boyun ağr s ve yüklenme intolerans ) olan olgularda ağr n n hangi diskten kaynakland ğ n saptamakta kullan l r. Morfolojik bozukluğu (internal disk y rt lmas, annüler fissür ve disk dejenerasyonunu) hastan n ağr s n ortaya ç karan provokatif test ile birlikte değerlendirir (75,76). 6. Intradiscal Electrothermal Therapy (IDET) : Diskografisi pozitif olgularda (iki haftadan sonra) fleksibl coil kateter (Spine Cath) ve elektrotermal jeneratör vas tas yla diskte 80-90ºC de 4-6 dakika termokoagülasyon sağlar (77). 7. Sempatik sinir bloklar : Sempatik liflerle beslenen ağr lar, periferal vazospastik hastal klar, akut herpes zoster, yüz-boyun-üst ekstremitelerinin travma ya da operasyon sonras vasküler yetersizliği durumlar nda Stellate ganglion, alt ekstremite tutulumunda ise lumbar ganglion blokaj yap labilir. Pankreas ya da gastrik kanserlerde, kronik tekrarlay c pankreatitte ya da retroperitoneal ve abdominal sempatik liflerle beslenen ağr larda çöliak pleksus, pelvik kanser ya da diğer pelvik ağr larda süperior hipogastrik pleksus bloklar uygulanabilir (78-81). 8. Periferik sinir bloklar : S kl kla tan sal amaçl uygulan r. Trigeminal sinir, oksipital sinir, supraskapular sinir, interkostal sinir, lateral femoral kütanöz sinir, ilioinguinal sinir, genitofemoral sinir bloklar gibi. 9. Spinal kord stimülasyonu: Spinal kord arka boynuzda kap -kontrol mekanizmas d ş nda GABA ve adenozin etkinliği ve inen yollar n etkinliğinin artt - r lmas ve sempatik aktivitenin bask lanmas gibi pek çok yolla analjezi sağlar. En s k CRPS de, üst ya da alt ekstremitede radiküler nöropatik ağr larda, failed back surgery syndrome (FBSS) da, periferik vasküler hastal klarda ve anjina pektoriste kullan lmaktad r. Oksipital nevralji ve interstisyel sistit gibi pelvik ağr larda da olumlu cevaplar al nmaktad r (82-84). 10. İntratekal infüzyonlar: BOS içine opioid, lokal anestetik, klonidin, zikonotid, baklofen gibi pek çok analjezik ajanlar n verilmesinde kullan l r. Kanser ağr lar olan hastalar ve diğer tedavilere cevap vermeyen seçilmiş baz nöropatik ağr l ya da spastik hastalarda deneme (trial) sonras kateter ve subkütanöz pompa ameliyathane koşullar nda yerleştirilir (85-90). 11. Kronik ağr da ablatif cerrahi tedaviler (91, 92): Periferal ablatif yöntemler (trigeminal, glossofarengeal nevralji vs.). Ancak ablatif yöntemler sonras da afferentasyon ağr s n n da gelişebileceği unutulmamal d r. Spinal kord ablatif yöntemler: Arka kök ganglionektomi (torasik ya da üst lumbar kök ağr lar nda, dermatomal duyu kayb fonksiyonel kayba neden olmayacağ düşünülerek), Parsiyel dorsal rhizotomi (oksipital nevralji ve ağr l spastisitelerde), Dorsal root entry zone lesioning (DREZ) kök avulsiyonlar, hayalet ekstremite ağr lar nda], 128

7 Kommisüral miyelotomi (sakral ve pelvik tümörlere bağl lokalize bilateral ağr larda ancak inkontinans mevcut hastalarda yap lmal ), Anterolateral kordotomi (unilateral somatik kanser ağr lar ve malign pleksus kök ya da sinir kompresyonlar nda). Santral ablatif yöntemler: Mezensefalotomi, Talamotomi, Singulotomi, Pituiter ablasyon (prostat ya da meme kanserinin intraktabl kemik metastaz ağr lar nda). 12. Kronik ağr da cerrahi augmentasyon tedavileri (93-97): Periferal sinir stimülasyonlar (dirençli oksipital nevralji gibi), Spinal kord stimülasyonu, Derin beyin stimülasyonu [periaquaktal gri cevher (PAG), VPL-talamus gibi], Motor korteks stimülasyonu, Kronik ağr da diğer cerrahi tedaviler aras nda, özellikle trigeminal nevralji olgular nda uygulanan, mikrovasküler dekompresyon da say labilir (98). KAYNAKLAR 1. Hansson PT. Neuropathic pain: Definition, epidemiology, classification, and diagnostic work-up. Justins DM. Pain An updated review: Refresher course syllabus seattle. IASP 2005; 10: Hoitsma E, Reulen JP, de BM, et al. Small fiber neuropathy: A common and important clinical disorder. J Neurol Sci 2004; 227: Lacomis D. Small-fiber neuropathy. Muscle Nerve 2002; 26: Schuller TB, Hermann K, Baron R. Quantitative assessment and correlation of sympathetic, parasympathetic, and afferent small fiber function in peripheral neuropathy. J Neurol 2000; 247: Tobin K, Giuliani MJ, Lacomis D. Comparison of different modalities for detection of small fiber neuropathy. Clin Neurophysiol 1999; 110: Gorson KC, Ropper AH. Idiopathic distal small fiber neuropathy. Acta Neurol Scand 1995; 92: Stewart JD, Low PA, Fealey RD. Distal small fiber neuropathy: Results of tests of sweating and autonomic cardiovascular reflexes. Muscle Nerve 1992; 15: Dworkin RH, Jensen MP, Gammaitoni AR, et al. Symptom profiles differ in patients with neuropathic versus non-neuropathic pain. J Pain 2006; 7: Niv D, Maltsman-Tseikhin A, Lang E. Postherpetic neuralgia: What do we know and where are we heading? Pain Physician 2004; 7: Rowbotham MC. Mechanisms of neuropathic pain and their implications for the design of clinical trials. Neurology 2005; 65: Ashkenazi A, Levin M. Three common neuralgias. How to manage trigeminal, occipital, and postherpetic pain. Postgrad Med 2004; 116: 16-4, Johnson RW, Dworkin RH. Treatment of herpes zoster and postherpetic neuralgia. BMJ 2003; 326: Dworkin RH, Schmader KE. Treatment and prevention of postherpetic neuralgia. Clin Infect Dis 2003; 36: Cevik IU: [Postherpetic neuralgia]. Agri 2004; 16: Sharma A, Williams K, Raja SN. Advances in treatment of complex regional pain syndrome: Recent insights on a perplexing disease. Curr Opin Anaesthesiol 2006; 19: Rowbotham MC. Pharmacologic management of complex regional pain syndrome. Clin J Pain 2006; 22: Harden RN, Bruehl SP. Diagnosis of complex regional pain syndrome: Signs, symptoms, and new empirically derived diagnostic criteria. Clin J Pain 2006; 22: Birklein F. Complex regional pain syndrome. J Neurol 2005; 252: Morley-Forster P. Prevalence of neuropathic pain and the need for treatment. Pain Res Manag 2006; 11 (Suppl A): Nicholson B, Verma S. Comorbidities in chronic neuropathic pain. Pain Med 2004; 5 (Suppl 1): Finnerup NB, Jensen TS. Mechanisms of disease: Mechanism-based classification of neuropathic pain-a critical analysis. Nat Clin Pract Neurol 2006; 2: Baron R. Mechanisms of disease: Neuropathic paina clinical perspective. Nat Clin Pract Neurol 2006; 2: Woolf CJ. Dissecting out mechanisms responsible for peripheral neuropathic pain: Implications for diagnosis and therapy. Life Sci 2004; 74: Costigan M, Woolf CJ. Pain: Molecular mechanisms. J Pain 2000; 1: Scholz J, Woolf CJ. Can we conquer pain? Nat Neurosci 2002; 5 (Suppl): Curatolo M, Arendt-Nielsen L, Petersen-Felix S. Central hypersensitivity in chronic pain: Mechanisms and clinical implications. Phys Med Rehabil Clin N Am 2006; 17: Zimmermann M. Pathobiology of neuropathic pain. Eur J Pharmacol 2001; 429: Melzack R. The McGill pain questionnaire: Major properties and scoring methods. Pain 1975; 1:

8 Ünal Çevik I, Tan E 29. Bennett M. The LANSS pain scale: The leeds assessment of neuropathic symptoms and signs. Pain 2001; 92: Wendelschafer-Crabb G, Kennedy WR, Walk D. Morphological features of nerves in skin biopsies. J Neurol Sci 2006; 242: Gibbons CH, Griffin JW, Polydefkis M, et al. The utility of skin biopsy for prediction of progression in suspected small fiber neuropathy. Neurology 2006; 66: Mendell JR, Sahenk Z. Clinical practice. Painful sensory neuropathy. N Engl J Med 2003; 348: Namaka M, Gramlich CR, Ruhlen D, et al. A treatment algorithm for neuropathic pain. Clin Ther 2004; 26: Finnerup NB, Otto M, McQuay HJ, et al. Algorithm for neuropathic pain treatment: An evidence based proposal. Pain 2005; 118: Cayley WE Jr. Antidepressants for the treatment of neuropathic pain. Am Fam Physician 2006; 73: Sullivan MD, Robinson JP. Antidepressant and anticonvulsant medication for chronic pain. Phys Med Rehabil Clin N Am 2006; 17: Sindrup SH, Otto M, Finnerup NB, et al. Antidepressants in the treatment of neuropathic pain. Basic Clin Pharmacol Toxicol 2005; 96: Nelson MT, Todorovic SM, Perez-Reyes E. The role of T-type calcium channels in epilepsy and pain. Curr Pharm Des 2006; 12: Rice AS, Hill RG. New treatments for neuropathic pain. Annu Rev Med 2006; 57: Guay DR. Oxcarbazepine, topiramate, zonisamide, and levetiracetam: Potential use in neuropathic pain. Am J Geriatr Pharmacother 2003; 1: Rogawski MA, Loscher W. The neurobiology of antiepileptic drugs for the treatment of nonepileptic conditions. Nat Med 2004; 10: Pappagallo M. Newer antiepileptic drugs: Possible uses in the treatment of neuropathic pain and migraine. Clin Ther 2003; 25: Colombo B, Annovazzi PO, Comi G. Medications for neuropathic pain: Current trends. Neurol Sci 2006; 27 (Suppl 2): Eisenberg E, McNicol ED, Carr DB. Efficacy of muopioid agonists in the treatment of evoked neuropathic pain: Systematic review of randomized controlled trials. Eur J Pain 2006; 10: Sandoval JA, Furlan AD, Mailis-Gagnon A. Oral methadone for chronic noncancer pain: A systematic literature review of reasons for administration, prescription patterns, effectiveness, and side effects. Clin J Pain 2005; 21: Przewlocki R, Przewlocka B. Opioids in neuropathic pain. Curr Pharm Des 2005; 11: Eisenberg E, McNicol ED, Carr DB. Efficacy and safety of opioid agonists in the treatment of neuropathic pain of nonmalignant origin: Systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. JAMA 2005; 293: Davies PS, Galer BS. Review of lidocaine patch 5% studies in the treatment of postherpetic neuralgia. Drugs 2004; 64: Mason L, Moore RA, Derry S, et al. Systematic review of topical capsaicin for the treatment of chronic pain. BMJ 2004; 328: Lynch ME, Clark AJ, Sawynok J, et al. Topical 2% amitriptyline and 1% ketamine in neuropathic pain syndromes: A randomized, double-blind, placebocontrolled trial. Anesthesiology 2005; 103: Sawynok J. Topical analgesics in neuropathic pain. Curr Pharm Des 2005; 11: Chabal C, Jacobson L, Mariano A, et al. The use of oral mexiletine for the treatment of pain after peripheral nerve injury. Anesthesiology 1992; 76: Wiech K, Kiefer RT, Topfner S, et al. A placebo-controlled randomized crossover trial of the N-methyl-Daspartic acid receptor antagonist, memantine, in patients with chronic phantom limb pain. Anesth Analg 2004; 98: Sang CN. NMDA-receptor antagonists in neuropathic pain: Experimental methods to clinical trials. J Pain Symptom Manage 2000; 19: Sinis N, Birbaumer N, Schwarz A, et al. [Memantine and Complex Regional Pain Syndrome (CRPS): Effects of treatment and cortical reorganisation]. Handchir Mikrochir Plast Chir 2006; 38: Galer BS, Twilling LL, Harle J, et al. Lack of efficacy of riluzole in the treatment of peripheral neuropathic pain conditions. Neurology 2000; 55: Pacher P, Batkai S, Kunos G. The endocannabinoid system as an emerging target of pharmacotherapy. Pharmacol Rev 2006; 58: Goya P, Jagerovic N, Hernandez-Folgado L, et al. Cannabinoids and neuropathic pain. Mini Rev Med Chem 2003; 3: Barnes MP. Sativex: Clinical efficacy and tolerability in the treatment of symptoms of multiple sclerosis and neuropathic pain. Expert Opin Pharmacother 2006; 7: Fromm GH. Baclofen as an adjuvant analgesic. J Pain Symptom Manage 1994; 9: Guay DR. Adjunctive agents in the management of chronic pain. Pharmacotherapy 2001; 21: Rice AS, Hill RG. New treatments for neuropathic pain. Annu Rev Med 2006; 57: Stone LS, Fairbanks CA, Wilcox GL. Moxonidine, a mixed alpha(2)-adrenergic and imidazoline receptor agonist, identifies a novel adrenergic target for spinal analgesia. Ann N Y Acad Sci 2003; 1009: Uhle EI, Becker R, Gatscher S, et al. H. Continuous intrathecal clonidine administration for the treatment of neuropathic pain. Stereotact Funct Neurosurg 2000; 75: Rowbotham MC. Pharmacologic management of complex regional pain syndrome. Clin J Pain 2006; 22:

9 66. Kalita J, Vajpayee A, Misra UK. Comparison of prednisolone with piroxicam in complex regional pain syndrome following stroke: A randomized controlled trial. QJM 2006; 99: Rowbotham MC. Pharmacologic management of complex regional pain syndrome. Clin J Pain 2006; 22: Fine PG, Bellamy C. Bisphosphonates for metastatic bone pain. J Pain Palliat Care Pharmacother 2005; 19: McLain RF, Kapural L, Mekhail NA. Epidural steroid therapy for back and leg pain: Mechanisms of action and efficacy. Spine J 2005; 5: Hession WG, Stanczak JD, Davis KW, et al. Epidural steroid injections. Semin Roentgenol 2004; 39: Kaplan PA, Dussault RG. Image-guided selective nerve blocks in the spine. Semin Musculoskelet Radiol 1997; 1: Bani A, Spetzger U, Gilsbach JM. Indications for and benefits of lumbar facet joint block: Analysis of 230 consecutive patients. Neurosurg Focus 2002; 13: Revel ME, Listrat VM, Chevalier XJ, et al. Facet joint block for low back pain: Identifying predictors of a good response. Arch Phys Med Rehabil 1992; 73: Buijs EJ, van Wijk RM, Geurts JW, et al. Radiofrequency lumbar facet denervation: A comparative study of the reproducibility of lesion size after 2 current radiofrequency techniques. Reg Anesth Pain Med 2004; 29: Shah RV, Everett CR, Kenzie-Brown AM, et al. Discography as a diagnostic test for spinal pain: A systematic and narrative review. Pain Physician 2005; 8: Zhou Y, Abdi S. Diagnosis and minimally invasive treatment of lumbar discogenic pain-a review of the literature. Clin J Pain 2006; 22: Appleby D, Andersson G, Totta M. Meta-analysis of the efficacy and safety of intradiscal electrothermal therapy (IDET). Pain Med 2006; 7: Mazzola TJ, Poddar SK, Hill JC. Complex regional pain syndrome I in the upper extremity. Curr Sports Med Rep 2004; 3: de OR, dos Reis MP, Prado WA. The effects of early or late neurolytic sympathetic plexus block on the management of abdominal or pelvic cancer pain. Pain 2004; 110: Skaebuland C, Racz G. Indications and technique of thoracic (2) and thoracic (3) neurolysis. Curr Rev Pain 1999; 3: Choi YK, Novembre E. Continuous inferior mesenteric ganglion block for the control of abdominal pain. Reg Anesth Pain Med 1999; 24: Meyerson BA, Linderoth B. Mode of action of spinal cord stimulation in neuropathic pain. J Pain Symptom Manage 2006; 31: Sundaraj SR, Johnstone C, Noore F, et al. Spinal cord stimulation: A seven-year audit. J Clin Neurosci 2005; 12: Mekhail NA, Aeschbach A, Stanton-Hicks M. Cost benefit analysis of neurostimulation for chronic pain. Clin J Pain 2004; 20: Boswell MV, Shah RV, Everett CR, et al. Interventional techniques in the management of chronic spinal pain: Evidence-based practice guidelines. Pain Physician 2005; 8: Lynch SS, Cheng CM, Yee JL. Intrathecal ziconotide for refractory chronic pain. Ann Pharmacother 2006; 40: Du PS, Du PA, Hillyer J. Intrathecal hydromorphone for intractable nonmalignant pain: A retrospective study. Pain Med 2006; 7: Smith TJ, Swainey C, Coyne PJ. Pain management, including intrathecal pumps. Curr Pain Headache Rep 2005; 9: Slonimski M, Abram SE, Zuniga RE. Intrathecal baclofen in pain management. Reg Anesth Pain Med 2004; 29: Penn RD. Intrathecal medication delivery. Neurosurg Clin N Am 2003; 14: Sindou M, Mertens P. Neurosurgical management of neuropathic pain. Stereotact Funct Neurosurg 2000; 75: Gybels J, Kupers R, Nuttin B. What can the neurosurgeon offer in peripheral neuropathic pain? Acta Neurochir Suppl (Wien) 1993; 58: Rasche D, Ruppolt M, Stippich C, et al. Motor cortex stimulation for long-term relief of chronic neuropathic pain: A 10 year experience. Pain 2006; 121: Costantini A. Spinal cord stimulation. Minerva Anestesiol 2005; 71: Cameron T. Safety and efficacy of spinal cord stimulation for the treatment of chronic pain: A 20-year literature review. J Neurosurg 2004; 100: Alo KM, Holsheimer J. New trends in neuromodulation for the management of neuropathic pain. Neurosurgery 2002; 50: Slavin KV, Nersesyan H, Wess C. Peripheral neurostimulation for treatment of intractable occipital neuralgia. Neurosurgery 2006; 58: Rappaport ZH. The choice of therapy in medically intractable trigeminal neuralgia. Isr J Med Sci 1996; 32: YAZIŞMA ADRESİ Prof. Dr. Ersin TAN Hacettepe Üniversitesi T p Fakültesi Nöroloji Anabilim Dal ANKARA 131

Spinal Kord Yaralanmaları ve Ağrı. Dr. Ayşegül Ketenci İstanbul Tıp Fak. FTR AD

Spinal Kord Yaralanmaları ve Ağrı. Dr. Ayşegül Ketenci İstanbul Tıp Fak. FTR AD Spinal Kord Yaralanmaları ve Ağrı Dr. Ayşegül Ketenci İstanbul Tıp Fak. FTR AD SKY- Sıklık 1 275 000 Kişi 259 000 Kişi Ağrı % 48-94 Yaşamı sınırlayan şiddetli ağrı % 11-34 Yaşam kalitesini en fazla düşüren

Detaylı

nöropatik ağrı tedavisine genel bakış

nöropatik ağrı tedavisine genel bakış nöropatik ağrı tedavisine genel bakış mustafa ertaş epidemiyoloji TURDEP Türkiye de TURDEP (1995) verisi: Diyabet prevalansı: %7.2 Glükoz intorelansı: %6.7 Diyabetik Nöropati: Diyabetlilerde ~%50 1 epidemiyoloji

Detaylı

Diabetik Nöropatide Kök Hücre Tedavisi Doç.Dr.Mehmet Bozkurt Dr.Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi; Plastik,Rekonstrüktif ve Estetik

Diabetik Nöropatide Kök Hücre Tedavisi Doç.Dr.Mehmet Bozkurt Dr.Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi; Plastik,Rekonstrüktif ve Estetik Diabetik Nöropatide Kök Hücre Tedavisi Doç.Dr.Mehmet Bozkurt Dr.Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi; Plastik,Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Kliniği,Yara Bakım Merkezi İstanbul Tanım Diabetik

Detaylı

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ, 2010 Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler Dr.Canan Yücesan Ankara Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Akış Sitokinler ve depresyon Duygudurum bozukluklarının

Detaylı

Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur.

Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur. Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur. Travma Sonrası Stres Bozukluğu Askerî Harekâtlar Sonrası Ortaya Çıkan Olguların Tedavisi Bir asker, tüfeğini

Detaylı

TRAVMATİK SPİNAL KORD LEZYONLARINDA MEDİKAL TEDAVİ

TRAVMATİK SPİNAL KORD LEZYONLARINDA MEDİKAL TEDAVİ TRAVMATİK SPİNAL KORD LEZYONLARINDA MEDİKAL TEDAVİ Dr.Hakan BOZKUŞ VKV Amerikan Hastanesi, Nöroşirurji Bölümü Omurilik Hasarı Birincil hasar İkincil hasar Sistemik değişiklikler (bradikardi, hipotansiyon,

Detaylı

AKUT AĞRI. Yrd.Doç.Dr. Mert AkbaĢ, FIPP Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı, Algoloji Bilim Dalı

AKUT AĞRI. Yrd.Doç.Dr. Mert AkbaĢ, FIPP Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı, Algoloji Bilim Dalı AKUT AĞRI Yrd.Doç.Dr. Mert AkbaĢ, FIPP Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı, Algoloji Bilim Dalı HASAR AĞRI Uluslararası Ağrı AraĢtırmaları TeĢkilatı (IASP) nın tanımına göre AĞRI Vücudun belirli

Detaylı

Başarısız Bel Cerrahisi Sendromunda Nörofizyolojik Değerlendirme

Başarısız Bel Cerrahisi Sendromunda Nörofizyolojik Değerlendirme Başarısız Bel Cerrahisi Sendromunda Nörofizyolojik Değerlendirme Prof. Dr. Işın ÜNAL ÇEVİK Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Duyu Muayenesinde Lezyonun lokalizasyonu Serebrospinal

Detaylı

Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı

Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı Doç. Dr. Betül ULUKOL AKBULUT Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Ateş Hipotalamik set-point in yükselmesi Çevre ısısının çok artması Ektodermal

Detaylı

Derleme Nöropatik Ağrı ve Tedavisi

Derleme Nöropatik Ağrı ve Tedavisi Derleme Nöropatik Ağrı ve Tedavisi Saime AY 1, Deniz EVCİK 1 1 Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Dr.Rıdvan Ege Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı, ANKARA ÖZET Nöropatik ağrı sinir sisteminin

Detaylı

Deomed Medikal Yay nc l k

Deomed Medikal Yay nc l k Deomed Medikal Yay nc l k Schiltenwolf / Henningsen Muskuloskeletal A r lar Biyopsikososyal Yaklafl mla Tan ve Tedavi Türkçe Editörü / M. Sar do an Çeviri / A. Kasabal gil 16.5 x 24 cm, XVI + 320 Sayfa

Detaylı

Yaşlıda Ağrı Tedavisi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker

Yaşlıda Ağrı Tedavisi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Yaşlıda Ağrı Tedavisi Prof. Dr. Reyhan Çeliker Amaç l Toplumun bir parçası olan yaşlı bireyin, bu döneminde yaşam kalitesinin korunması ve aktif bir yaşam sürmesinin sağlanması rehabilitasyon tıbbının

Detaylı

CİDDİ KOMORBİDİTESİ OLAN SEMPTOMATİK PRİMER HİPERPARATİROİDİLİ HASTALARDA RADYOFREKANS ABLASYON SONUÇLARI

CİDDİ KOMORBİDİTESİ OLAN SEMPTOMATİK PRİMER HİPERPARATİROİDİLİ HASTALARDA RADYOFREKANS ABLASYON SONUÇLARI CİDDİ KOMORBİDİTESİ OLAN SEMPTOMATİK PRİMER HİPERPARATİROİDİLİ HASTALARDA RADYOFREKANS ABLASYON SONUÇLARI Firuz Gachayev 1, İsmail Cem Sormaz 1, Yalın İşcan 1, Arzu Poyanlı 2, Fatih Tunca 1, Yasemin Giles

Detaylı

Kombine İntrakavernozal Enjeksiyon ve Görsel Uyarı Testleri nin Erektil Disfonksiyon Tanısında Rolü

Kombine İntrakavernozal Enjeksiyon ve Görsel Uyarı Testleri nin Erektil Disfonksiyon Tanısında Rolü Kombine İntrakavernozal Enjeksiyon ve Görsel Uyarı Testleri nin Erektil Disfonksiyon Tanısında Rolü Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dr. Murat TUNCER Sunu planı: ED tanım, prevalans

Detaylı

Ağrı ve psikiyatrik yaklaşım. Prof.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD

Ağrı ve psikiyatrik yaklaşım. Prof.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Ağrı ve psikiyatrik yaklaşım Prof.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Ağrı Hoş olmayan bir uyaran Duygusal Algısal Bilişsel ve davranışsal Biyopsikososyal

Detaylı

EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT ANTALYA 2016 DR YÜKSEL ATEŞ BAYINDIR HASTANESİ ANKARA

EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT ANTALYA 2016 DR YÜKSEL ATEŞ BAYINDIR HASTANESİ ANKARA EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT ANTALYA 2016 DR YÜKSEL ATEŞ BAYINDIR HASTANESİ ANKARA 1. vaka S.P ERKEK 1982 DOĞUMLU YUTMA GÜÇLÜĞÜ ŞİKAYETİ MEVCUT DIŞ MERKEZDE YAPILAN ÖGD SONUCU SQUAMOZ HÜCRELİ CA TANISI ALMIŞ TEKRARLANAN

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

Dirençli Aşırı Aktif Mesane

Dirençli Aşırı Aktif Mesane Dirençli Aşırı Aktif Mesane Nöromodülasyon Dr. Şahin KABAY Dumlupınar Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji A.D. Perkutanöz Posterior Tibial Sinir Sitümülasyonu- PTNS (Urgent PC) Sacral Nöromodülasyon (S3)-

Detaylı

PLAN OPİOİD KULLANIMI. DSÖ Analjezik merdiveni OPİOİD KULLANAN HASTANIN TAKİBİ

PLAN OPİOİD KULLANIMI. DSÖ Analjezik merdiveni OPİOİD KULLANAN HASTANIN TAKİBİ OPİOİD KULLANIMI Dr Didem AKÇALI Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Renimasyon AD Algoloji BD PLAN Türkiye de bulunan opioidler ve özellikleri Opioid kullanım alanları Opioid rotasyonu DSÖ

Detaylı

İNTRATEKAL MORFİN UYGULAMASININ KORONER ARTER BYPASS GREFT OPERASYONLARINDA ETKİSİ

İNTRATEKAL MORFİN UYGULAMASININ KORONER ARTER BYPASS GREFT OPERASYONLARINDA ETKİSİ İNTRATEKAL MORFİN UYGULAMASININ KORONER ARTER BYPASS GREFT OPERASYONLARINDA STRES YANIT VE AĞRI KONTROLÜ ÜZERİNE ETKİSİ KARTAl KOŞUYOLU YÜKSEK İHTİSAS EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ ANESTEZİ VE REANİMASYON

Detaylı

Lokal anestetik preparatları

Lokal anestetik preparatları Lokal anestetikler Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 21.10.2010 Lokal anestetik preparatları 2 2/30 1 3 3/30

Detaylı

Gelişen en Olguda Mentamove ile Tedavi

Gelişen en Olguda Mentamove ile Tedavi Spontan Foot Drop (Düşük k Ayak) Gelişen en Olguda Mentamove ile Tedavi Dr. Mustafa Akgün, Dr. Zehra Akgün, Dr. Christoph Garner Mentamove Merkezi Bursa Türkiye Keywords: Lumbar Disc Disease, Foot Drop,

Detaylı

KLİNİKTE ANALJEZİKLER VE ANALJEZİK KULLANIM İLKELERİ Prof. Dr. Gül Köknel TALU

KLİNİKTE ANALJEZİKLER VE ANALJEZİK KULLANIM İLKELERİ Prof. Dr. Gül Köknel TALU KLİNİKTE ANALJEZİKLER VE ANALJEZİK KULLANIM İLKELERİ Prof. Dr. Gül Köknel TALU AMAÇ Kronik ağrılı hastada doğru analjezik tedavi uygulamaları hakkında bilgi vermek. ÖĞRENİM HEDEFLERİ Öğrenci bu dersin

Detaylı

NEVRALJİLER. Dr. Yavuz YÜCEL Nöroloji A.D.

NEVRALJİLER. Dr. Yavuz YÜCEL Nöroloji A.D. NEVRALJİLER Dr. Yavuz YÜCEL Nöroloji A.D. Nevralji nedir? Ağrı: Gerçek ya da potansiyel doku hasarıyla ilişkili hoş olmayan duyusal ve duygusal deneyimdir. Nevralji ise, genellikle belirli bir sinirin

Detaylı

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR Hepatit C nedir? Hepatit C virüsünün neden olduğu karaciğer hastalığıdır. Hepatit C hastalığı olarak bilinir ve %70 kronikleşir, siroz, karaciğer yetmezliği, karaciğer kanseri

Detaylı

KEMOTERAPİNİN SİNİR SİSTEMİ VE PSİKOLOJİK GEÇ YAN ETKİLERİ DR. FİLİZ ÇAY ŞENLER A.Ü.T.F. TIBBİ ONKOLOJİ B.D.

KEMOTERAPİNİN SİNİR SİSTEMİ VE PSİKOLOJİK GEÇ YAN ETKİLERİ DR. FİLİZ ÇAY ŞENLER A.Ü.T.F. TIBBİ ONKOLOJİ B.D. KEMOTERAPİNİN SİNİR SİSTEMİ VE PSİKOLOJİK GEÇ YAN ETKİLERİ DR. FİLİZ ÇAY ŞENLER A.Ü.T.F. TIBBİ ONKOLOJİ B.D. PLAN Kemoterapiye bağlı geç gelişen ya da kronik nöropsikiyatrik toksisiteleri tanımlamak Ayırıcı

Detaylı

ADRENAL KORTİKAL KANSER TEDAVİSİNDE LAPAROSKOPİK CERRAHİ

ADRENAL KORTİKAL KANSER TEDAVİSİNDE LAPAROSKOPİK CERRAHİ ADRENAL KORTİKAL KANSER TEDAVİSİNDE LAPAROSKOPİK CERRAHİ DR GÜRHAN SAKMAN ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ GENEL CERRAHİ ANABİLİM DALI ADRENAL KORTİKAL KANSER TEDAVİSİNDE LAPAROSKOPİK CERRAHİ DR GÜRHAN

Detaylı

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON Teknik Alan Buluş, sarkopeni nin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen Durumu Günümüzde sarkopeni,

Detaylı

Nöropatik A r Tedavisi

Nöropatik A r Tedavisi 6 E itim / Education Nöropatik A r Tedavisi Treatment of Neuropathic Pain Jale RDESEL Uluda Üniversitesi T p Fakültesi Fiziksel T p ve Rehabilitasyon Anabilim Dal Özet Nöropatik a r periferik veya santral

Detaylı

Kadın İdrar İnkontinansı. Dr. M.NURİ BODAKÇİ

Kadın İdrar İnkontinansı. Dr. M.NURİ BODAKÇİ Kadın İdrar İnkontinansı Dr. M.NURİ BODAKÇİ Genel populasyonun çoğunda özellikle kadınlarda ve yaşlılarda mesane disfonksiyonu vardır. ICS üriner inkontinansı; objektif olarak gösterilebilen ve sosyal

Detaylı

Tarifname KRONİK YORGUNLUK SENDROMUNUN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON

Tarifname KRONİK YORGUNLUK SENDROMUNUN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname Teknik Alan KRONİK YORGUNLUK SENDROMUNUN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON Buluş, kronik yorgunluk sendromunun tedavisine yönelik oluşturulmuş bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları. Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU

Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları. Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU ICSD-2 (International Classification of Sleep Disorders-version 2) 2005 Huzursuz bacaklar sendromu Uykuda periyodik hareket bozukluğu Uykuyla

Detaylı

Rejyonel Anestezi Sonrası Düşük Ayak

Rejyonel Anestezi Sonrası Düşük Ayak Rejyonel Anestezi Sonrası Düşük Ayak Zeliha Korkmaz Dişli 1, Necla Tokgöz 2, Fatma Ceyda Akın Öçalan 3, Mehmet Fa>h Korkmaz 4, Ramazan Bıyıklıoğlu 2 1 Anesteziyoloji Bölümü, Malatya Devlet Hastanesi 2

Detaylı

www.boren.com.tr / info@boren.com.tr

www.boren.com.tr / info@boren.com.tr www.boren.com.tr / info@boren.com.tr YAŞAM da BOR BOR/B; Yeryüzünde bileşikler halinde, toprak, kaya ve suda az miktarlarda fakat yaygın olarak bulunan bir elementtir. Yer kabuğunda 10-20 ppm, deniz ve

Detaylı

Kanser ağrısı ve tedavisi Minimal invazif teknikler. Dr. N. Süleyman Özyalçın Algoloji Uzmanı Palyatif Bakım Derneği

Kanser ağrısı ve tedavisi Minimal invazif teknikler. Dr. N. Süleyman Özyalçın Algoloji Uzmanı Palyatif Bakım Derneği Kanser ağrısı ve tedavisi Minimal invazif teknikler Dr. N. Süleyman Özyalçın Algoloji Uzmanı Palyatif Bakım Derneği Kanser Ağrısı-Ölüm Korkusu Çaresizlik Istırap Korku İrritabilite ÖLÜM Anksiete Öfke Başkalarına

Detaylı

AĞRI TEDAVĠSĠNDE NÖROSTĠMULASYON

AĞRI TEDAVĠSĠNDE NÖROSTĠMULASYON AĞRI TEDAVĠSĠNDE NÖROSTĠMULASYON E Z G I T U N A E R D O Ğ A N Tarihteki yeri Teoriler Ağrı fizyolojisi Tedavi yöntemleri Ağrı tedavisinde elektriksel stimulasyonun yeri (tarihçesi ve güncel yaklaşımlar)

Detaylı

AKUT AĞRI UYGULAMALARINDA TÜRKİYE DEN VERİLER

AKUT AĞRI UYGULAMALARINDA TÜRKİYE DEN VERİLER AKUT AĞRI UYGULAMALARINDA TÜRKİYE DEN VERİLER POSTOPERATİF AĞRI Prof. Dr. Zeynep ETİ Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi yoloji Anabilim Dalı Dolin SJ. Br J Anaesth 2002; 89: 409-23 Sommer M et al Eur J

Detaylı

Ağrı, Nöropatik ağrı

Ağrı, Nöropatik ağrı Ağrı, Nöropatik ağrı Ağrı, olası bir doku hasarına karşı vücudumuzu uyarmak için sinyaller üreten sinir sisteminin hayati fonksiyonlarındandır. Ağrı, gerçek ya da potansiyel doku hasarıyla ilişkili hoş

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

Migren hastasının tedavi öncesi değerlendirimi

Migren hastasının tedavi öncesi değerlendirimi Migren tedavisi Migren hastasının tedavi öncesi değerlendirimi Tanıyı doğrulama Genel-fiziki değerlendirme Migren ataklarının özellikleri! Tetik faktörler Atak fazları & semptomları en çok rahatsızlık

Detaylı

Türk Toraks Derneği. Akut Bronşiyolit Tanı, Tedavi ve Korunma Uzlaşı Raporu Cep Kitabı. Cep Kitapları Serisi. www.toraks.org.tr

Türk Toraks Derneği. Akut Bronşiyolit Tanı, Tedavi ve Korunma Uzlaşı Raporu Cep Kitabı. Cep Kitapları Serisi. www.toraks.org.tr Türk Toraks Derneği Türk Toraks Derneği Cep Kitapları Serisi Akut Bronşiyolit Tanı, Tedavi ve Korunma Uzlaşı Raporu Cep Kitabı www.toraks.org.tr Editörler HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Münevver Erdinç Ege Üniversitesi

Detaylı

Yeni Anket Verisi Girişi

Yeni Anket Verisi Girişi Yeni Anket Verisi Girişi lara ait kimlik verileri kesinlikle başka bir alanda paylaşılmayacaktır. ya ait özel veriler, sadece bilimsel çalışma merkezinin kendisi tarafından görüntülenebilecektir. proje

Detaylı

Postanestezik ajitasyon

Postanestezik ajitasyon Postanestezik ajitasyon Doç.Dr.Serbülent Gökhan BEYAZ Sakarya Üniversitesi Tıp Fakültesi Sunum planı Tanım Etyoloji Mekanizma Skalalar İlaç ve yöntemler Sonuç Ajitasyon Stres durumunun davranış olarak

Detaylı

KRONİK PANKREATİTTE AĞRI YÖNETİMİ VE KANSER TARAMASI

KRONİK PANKREATİTTE AĞRI YÖNETİMİ VE KANSER TARAMASI KRONİK PANKREATİTTE AĞRI YÖNETİMİ VE KANSER TARAMASI DR.ORHAN KOCAMAN KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BAHÇELİEVLER MEDİKAL PARK HASTANESİ GASTROENTEROLOJİ KLİNİĞİ AĞRININ TARİHÇESİ SUNU PLANI 1-)

Detaylı

OLGU SUNUMU. Dr. Özlem Altuntaş AYDIN. S.B Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği

OLGU SUNUMU. Dr. Özlem Altuntaş AYDIN. S.B Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği OLGU SUNUMU Dr. Özlem Altuntaş AYDIN S.B Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği 25-27 Kasım, HIV/AIDS Sempozyumu 2011 Olgu 28/12/2008 50 y, erkek İnşaat

Detaylı

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir.

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENFOMA LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENF SİSTEMİ NEDİR? Lenf sistemi vücuttaki akkan dolaşım sistemidir. Lenf yolu damarlarındaki bağışıklık hücreleri,

Detaylı

TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI

TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI Akut tonsillofarenjit veya çocukluk çağında daha sık karşılaşılan klinik tablosu ile tonsillit, farinks ve tonsil dokusunun inflamasyonudur ve doktora başvuruların

Detaylı

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit 2016 un türevi 1. ROMATİZMAL ATEŞ NEDİR? 1.1 Nedir? Romatizmal ateş, streptokok adı

Detaylı

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR PROF. DR. AHMET HAKAN VURAL OP. DR. GÜLEN SEZER ALPTEKİN ERKUL OP. DR. SİNAN ERKUL

Detaylı

SPİNALDE AKILCI İLAÇ KULLANIMI. Dr. Elif Başaran Gündoğdu. Uludağ Üniversitesi Beyin ve Sinir Cerrahisi.

SPİNALDE AKILCI İLAÇ KULLANIMI. Dr. Elif Başaran Gündoğdu. Uludağ Üniversitesi Beyin ve Sinir Cerrahisi. SPİNALDE AKILCI İLAÇ KULLANIMI Dr. Elif Başaran Gündoğdu. Uludağ Üniversitesi Beyin ve Sinir Cerrahisi. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ilacı, fizyolojik sistemleri veya patolojik durumları, kullanıcının yararı

Detaylı

Postoperatif Noninfeksiyoz Ateş. Dr.Dilek ARMAN GÜTF Enfeksiyon Hastalıkları AD

Postoperatif Noninfeksiyoz Ateş. Dr.Dilek ARMAN GÜTF Enfeksiyon Hastalıkları AD Postoperatif Noninfeksiyoz Ateş Dr.Dilek ARMAN GÜTF Enfeksiyon Hastalıkları AD GT, 62 y, kadın Nüks tiroid papiller CA Kitle eksizyonu (özefagus ve trake den sıyırılarak) + Sağ fonksiyonel; sol radikal

Detaylı

NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Dersin Kodu ve Adı NMH 501 Musküler Distrofiler Dersin ECTS Kredisi 5 Prof.Dr.Haluk Topaloğlu Musküler distrofilerin sınıflaması, çocukluk çağında

Detaylı

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma)

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma) .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Kanama ve Tromboza E ilim Sempozyum Dizisi No: 36 Kas m 2003; s. 185-189 Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil

Detaylı

H 1 FTR ve Romatoloji alanında temel konularda ve güncel gelişmeleri içeren bir seminer programı tıpta uzmanlık öğrencileri tarafından sunulur

H 1 FTR ve Romatoloji alanında temel konularda ve güncel gelişmeleri içeren bir seminer programı tıpta uzmanlık öğrencileri tarafından sunulur FTR 28 FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON Dr. Sevim ORKUN / 1 Dr. Işık KELEŞ /2 Dr. Gülümser AYDIN /3 Dr. Elem İNAL /4 KOD DERS ADI ÖÜ T P KREDİ AKTS FTR 7001 MAKALE SAATİ Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon ve

Detaylı

Kronik Migrende Botulinum Toksin (BOTOX) Deneyimi

Kronik Migrende Botulinum Toksin (BOTOX) Deneyimi Kronik Migrende Botulinum Toksin (BOTOX) Deneyimi Prof. Dr. Ayşe Sağduyu Kocaman Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji AD Maslak Hastanesi Cephalalgia. 2010 Jul;30(7):793-803. doi: 10.1177/0333102410364676.

Detaylı

Az sayıda ilaç. Uzun süreli koruyucu kullanım İlaç değişiminin uzun sürede olması. Hastayı bilgilendirme İzleme

Az sayıda ilaç. Uzun süreli koruyucu kullanım İlaç değişiminin uzun sürede olması. Hastayı bilgilendirme İzleme Temel farmakoterapi ilkeleri Az sayıda ilaç Daha önce kullanılan veya ailede kullanılan ilaç Uzun süreli koruyucu kullanım İlaç değişiminin uzun sürede olması Psikolojik desteğin de sağlanması Hastayı

Detaylı

YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ

YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ Dr Nur Kır İstanbul Tıp Fakültesi 1. RETİNA GÜNLERİ İSTANBUL 2013 AREDS I Çalışması (2001) Amaç: Farklı evrelerdeki YBMD hastalarında yüksek doz antioksidan ve minerallerin

Detaylı

Boyun Ağrılarında Tanı ve Tedavi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi

Boyun Ağrılarında Tanı ve Tedavi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi Boyun Ağrılarında Tanı ve Tedavi Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi Boyun Anatomisi Boyun Anatomisi Omurganın en hareketli parçasıdır. Karotis, vertebral arter, omurilik ve spinal sinirleri

Detaylı

PRİMER BAŞAĞRILARI Semptomdan tanıya gidiş Migren ve Gerilim Başağrıları

PRİMER BAŞAĞRILARI Semptomdan tanıya gidiş Migren ve Gerilim Başağrıları PRİMER BAŞAĞRILARI Semptomdan tanıya gidiş Migren ve Gerilim Başağrıları Dr. Aksel Siva Nöroloji Anabilim Dalı ve Baş Ağrısı Kliniği İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Istanbul GÜNCEL TIP AKADEMİSİ 17 19 Nisan

Detaylı

BPH KOMBİNASYON TEDAVİLERİ. Prof. Dr. Murat BOZLU Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi, Üroloji Anabilim Dalı 20 Aralık 2009 - GAZĠANTEP

BPH KOMBİNASYON TEDAVİLERİ. Prof. Dr. Murat BOZLU Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi, Üroloji Anabilim Dalı 20 Aralık 2009 - GAZĠANTEP BPH KOMBİNASYON TEDAVİLERİ Prof. Dr. Murat BOZLU Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi, Üroloji Anabilim Dalı 20 Aralık 2009 - GAZĠANTEP Soru: Lutz PFANNENSTIEL kimdir? A. Jinekolog B. Ürolog C. Genel Cerrah

Detaylı

Kanser hastalarının en büyük korkularının kanserin ölümcül

Kanser hastalarının en büyük korkularının kanserin ölümcül Kanserde ağrı tedavisi DERLEME Dr. Zeynep Eti Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Anesteziyoloji Anabilim ve Algoloji Bilim Dalı, İstanbul Kanser hastalarının en büyük korkularının kanserin ölümcül bir

Detaylı

Bir ARB Olarak Olmesartan. Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı

Bir ARB Olarak Olmesartan. Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı Bir ARB Olarak Olmesartan Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı PatenT (Prevalence, awareness, treatment and control of hypertension

Detaylı

SPONDİLODİSKİTLER. Dr. Nazlım AKTUĞ DEMİR

SPONDİLODİSKİTLER. Dr. Nazlım AKTUĞ DEMİR SPONDİLODİSKİTLER Dr. Nazlım AKTUĞ DEMİR Vertebra Bir dizi omurdan oluşur Vücudun eksenini oluşturur Spinal kordu korur Kaslar, bağlar ve iç organların yapışacağı sabit bir yapı sağlar. SPONDİLODİSKİT

Detaylı

ACİL SERVİSTE NÖBET YÖNETİMİ UZ DR SEMRA ASLAY YDÜ HASTANESİ ACİL SERVİS MART 2014

ACİL SERVİSTE NÖBET YÖNETİMİ UZ DR SEMRA ASLAY YDÜ HASTANESİ ACİL SERVİS MART 2014 UZ DR SEMRA ASLAY YDÜ HASTANESİ ACİL SERVİS MART 2014 Nöbet Beyin hücrelerindeki aşırı ve anormal elektrik deşarjına bağlı olarak serebral fonskiyonların baskılanması ile sonuçlanan bir durum Epilepsi

Detaylı

Santral Sinir Sistemi Rabdoid Teratoid Tümörü Radyoterapisi. Dr. Ayşe Hiçsönmez AÜTF Radyasyon Onkolojisi Nisan 2013

Santral Sinir Sistemi Rabdoid Teratoid Tümörü Radyoterapisi. Dr. Ayşe Hiçsönmez AÜTF Radyasyon Onkolojisi Nisan 2013 Santral Sinir Sistemi Rabdoid Teratoid Tümörü Radyoterapisi Dr. Ayşe Hiçsönmez AÜTF Radyasyon Onkolojisi Nisan 2013 RT nin yeri varmı? RT endike ise doz ve volüm? Hangi teknik? Kurtarma tedavisinde RT?

Detaylı

Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları

Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları HEPATİT B TESTLERİ Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları Hepatit B virüs enfeksiyonu insandan insana kan, semen, vücut salgıları ile kolay bulaşan yaygın görülen ve ülkemizde

Detaylı

Neden MGB Tercih Ediyorum? DR. HALİL COŞKUN İSTANBUL

Neden MGB Tercih Ediyorum? DR. HALİL COŞKUN İSTANBUL Neden MGB Tercih Ediyorum? DR. HALİL COŞKUN İSTANBUL İdeal Bariatrik Cerrahi Kriterleri Ne Olmalıdır? 1. Düşük komplikasyon riski olmalı 2. Etkili kilo kaybı olmalı 3. Teknik olarak kolay uygulanabilmeli

Detaylı

AĞRI, AĞRI YOLLARI VE AĞRILI HASTAYA YAKLAŞIM

AĞRI, AĞRI YOLLARI VE AĞRILI HASTAYA YAKLAŞIM AĞRI, AĞRI YOLLARI VE AĞRILI HASTAYA YAKLAŞIM Türkiyede Algoloji oldukça yeni bir bilim dalıdır. Ağrı ve tedavisiyle uğraşan bu bilim dalı, Anesteziyoloji bölümlerine bağlı olarak Türkiye de pek çok üniversite

Detaylı

SAKRAL NÖROMODÜLASYON

SAKRAL NÖROMODÜLASYON SAKRAL NÖROMODÜLASYON Dr. Ali Ergen Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Refrakter Aşırı Aktif Mesane Alternatif tedavilerin uygun zamanda kullanılması için RAAM nin daha spesifik

Detaylı

29 yaşında erkek aktif şikayeti yok. sağ sürrenal lojda yaklaşık 3 cm lik solid kitlesel lezyon saptanması. üzerine hasta polikliniğimize başvurdu

29 yaşında erkek aktif şikayeti yok. sağ sürrenal lojda yaklaşık 3 cm lik solid kitlesel lezyon saptanması. üzerine hasta polikliniğimize başvurdu 29 yaşında erkek aktif şikayeti yok Dış merkezde yapılan üriner sistem ultrasonografisinde insidental olarak sağ sürrenal lojda yaklaşık 3 cm lik solid kitlesel lezyon saptanması üzerine hasta polikliniğimize

Detaylı

BEL AĞRISI. Dahili Servisler

BEL AĞRISI. Dahili Servisler BEL AĞRISI Dahili Servisler İnsan omurgası vücut ağırlığını taşımak, hareketine izin vermek ve spinal kolonu korumak için dizayn edilmiştir. Omurga kolonu, birbiri üzerine dizilmiş olan 24 ayrı omur adı

Detaylı

(trankilizan ilaçlar)

(trankilizan ilaçlar) Anksiyolitik ilaçlar (trankilizan ilaçlar) Anksiyete nedir? Anksiyete bozuklukları nedir? Anksiyete > Otonomik belirtiler Kalp hızında, tansiyonda, kalp kasılmasında, nefes hızında vs artış Norepinefrin

Detaylı

ERKEN LOKAL NÜKS GELİŞEN VULVA KANSERİ: OLGU SUNUMU

ERKEN LOKAL NÜKS GELİŞEN VULVA KANSERİ: OLGU SUNUMU ERKEN LOKAL NÜKS GELİŞEN VULVA KANSERİ: OLGU SUNUMU Op.Dr.Hakan YETİMALAR Doç.Dr.İncim BEZİRCİOĞLU Dr. Gonca Gül GÜLBAŞ TANRISEVER İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştıma Hastanesi GİRİŞ

Detaylı

PALYATİF BAKIMDA AĞRI YÖNETİMİ

PALYATİF BAKIMDA AĞRI YÖNETİMİ PALYATİF BAKIMDA AĞRI YÖNETİMİ http://mavilotus.org/yasli-bakimi/palyatif-bakimin-onkoloji-boyutu/ Uzm. Hem. Yasemin OYUM Acıbadem Bursa Hastanesi Koroner Yoğun Bakım Ünitesi Sorumlu Hemşiresi Hazırlanma

Detaylı

100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir?

100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir? 100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir? A) Karbamazepin B) Lamotrijin C) Lityum karbonat D) Valproik asit E) Duloksetin Referans:

Detaylı

DEPRENİL 50 mg 30 Tablet

DEPRENİL 50 mg 30 Tablet DEPRENİL 50 mg 30 Tablet Depresyon, depresyona bağlı yeme ve uyku bozuklukları, bipolar hastalığın depresyon fazı, migren FORMÜLÜ Her bir Deprenil tablet 50 mg opipramol dihidroklorür içerir. FARMAKOLOJĠK

Detaylı

Dr.Şua Sümer Selçuk Üniversitesi Selçuklu Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD KONYA

Dr.Şua Sümer Selçuk Üniversitesi Selçuklu Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD KONYA Dr.Şua Sümer Selçuk Üniversitesi Selçuklu Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD KONYA 49 yaşında, erkek hasta Sol ayakta şişlik, kızarıklık Sol ayak altında siyah renkte yara

Detaylı

Duyu sendromları ve duyu muayenesi. Yrd.Doç.Dr. Adalet ARIKANOĞLU Dicle üni. nöroloji

Duyu sendromları ve duyu muayenesi. Yrd.Doç.Dr. Adalet ARIKANOĞLU Dicle üni. nöroloji Duyu sendromları ve duyu muayenesi Yrd.Doç.Dr. Adalet ARIKANOĞLU Dicle üni. nöroloji Yüzeysel duyular (Eksteroseptiv duyular) : Dokunma, ağrı ve ısı (sıcak, soğuk) duyuları. Derin duyular (Proprioseptiv

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

KÜRATİF TEDAVİ SONRASI PSA YÜKSELMESİNE NASIL YAKLAŞALIM? Doç. Dr. Bülent Akduman Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji A.D.

KÜRATİF TEDAVİ SONRASI PSA YÜKSELMESİNE NASIL YAKLAŞALIM? Doç. Dr. Bülent Akduman Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji A.D. KÜRATİF TEDAVİ SONRASI PSA YÜKSELMESİNE NASIL YAKLAŞALIM? Doç. Dr. Bülent Akduman Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji A.D. PSA nın tanımı Prostate Specific Antigen PSA yı hasta nasıl

Detaylı

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği M E T I N S A R I K A Y A, F U N D A S A R I, J I N I G Ü N E Ş, M U S T A F A E R E N, A H M E T E D I P K O R K M A

Detaylı

OLGU SUNUMU. Dr. Furkan DURSUN GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi TÜD KUZEY MARMARA ŞUBESİ AYLIK BİLİMSEL TOPLANTISI 19.01.2011

OLGU SUNUMU. Dr. Furkan DURSUN GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi TÜD KUZEY MARMARA ŞUBESİ AYLIK BİLİMSEL TOPLANTISI 19.01.2011 OLGU SUNUMU Dr. Furkan DURSUN GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi 62 yaşında Erkek Yakınması yok 1999 yılında PSA:11.6 ng/ml TRUS-Bx Gleason 3+4=7/10 prostat adenokarsinomu Perinöral invazyon + Pelvik MR

Detaylı

AĞRI İLE NASIL BAŞA ÇIKARIZ

AĞRI İLE NASIL BAŞA ÇIKARIZ AĞRI İLE NASIL BAŞA ÇIKARIZ Öğr. Gör. Müjgan ONARICI Çankırı Karatekin Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Çankırı 2013 Ağrı / Organizmayı koruyan bir duyu Duyu doku hasarının olduğu bölgede yanıt Ağrı Tarih

Detaylı

Dahiliye Konsültasyonu için Altın Öneriler: En Sık Görülen On Olgu Örneği Asıl Deniz alt Güney başlık Duman stilini düzenlemek için tıklatın Marmara

Dahiliye Konsültasyonu için Altın Öneriler: En Sık Görülen On Olgu Örneği Asıl Deniz alt Güney başlık Duman stilini düzenlemek için tıklatın Marmara Dahiliye Konsültasyonu için Altın Öneriler: En Sık Görülen On Olgu Örneği Asıl Deniz alt Güney başlık Duman stilini düzenlemek için tıklatın Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Olgu 1 28 yaşında erkek Ortopedi

Detaylı

AĞRı VE DUYU EŞIĞININ ELEKTRIKSEL ÖLÇÜMÜ. Ezgi Tuna Erdoğan

AĞRı VE DUYU EŞIĞININ ELEKTRIKSEL ÖLÇÜMÜ. Ezgi Tuna Erdoğan AĞRı VE DUYU EŞIĞININ ELEKTRIKSEL ÖLÇÜMÜ Ezgi Tuna Erdoğan AĞRı-DUYU FIZYOLOJISI Reseptörler Sinir lifleri Spinal Yollar Uyarı Sinapslar Talamus-Çekirdekler Somatik Duysal Korteks Algı DUYU RESEPTÖRLERĠ

Detaylı

Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu

Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu Türk Pediatrik Hematoloji Derneği Hemofili/Hemostaz/Tromboz Alt Çalışma grubu tarafından 25 Eylül 2010 tarihinde düzenlenen

Detaylı

Referans: e-tus İpucu Serisi K.Stajlar Ders Notları Sayfa:353

Referans: e-tus İpucu Serisi K.Stajlar Ders Notları Sayfa:353 23. Aşağıdakilerden hangisi akne patogenezinde rol oynayan faktörlerden biri değildir? A) İnflamasyon B) Foliküler hiperproliferasyon C) Bakteriyal proliferasyon D) Aşırı sebum üretimi E) Retinoik asit

Detaylı

Meme Kanseri ve Ateş. Dr. Ömer Fatih Ölmez Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilimdalı

Meme Kanseri ve Ateş. Dr. Ömer Fatih Ölmez Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilimdalı Meme Kanseri ve Ateş Dr. Ömer Fatih Ölmez Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilimdalı VAKA-1 52 yaş, kadın hasta Meme kanseri nedeni ile 1 hafta önce aldığı adjuvan kemoterapi sonrası ateş

Detaylı

Kronik Ağrı Tedavisinde Temel Prensipler ve Uygulama Hataları (malpraktis) Prof Dr Dilek Yörükoğlu AÜTF Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı

Kronik Ağrı Tedavisinde Temel Prensipler ve Uygulama Hataları (malpraktis) Prof Dr Dilek Yörükoğlu AÜTF Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı Kronik Ağrı Tedavisinde Temel Prensipler ve Uygulama Hataları (malpraktis) Prof Dr Dilek Yörükoğlu AÜTF Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı Tıbbi Uygulama Hatası (Malpraktis) Tıpta YanlıĢ Uygulama

Detaylı

HİPOGLİSEMİNİN KOMPLİKASYONLARI

HİPOGLİSEMİNİN KOMPLİKASYONLARI HİPOGLİSEMİNİN KOMPLİKASYONLARI Prof. Dr. Reyhan ERSOY Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HİPOGLİSEMİ VE DİYABETES MELLİTUS Hipoglisemi Diyabetes

Detaylı

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON 1 Tarifname Teknik Alan BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON Buluş, böbreküstü bezi yetmezliğinin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Hücre zedelenmesi etkenleri Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Homeostaz Homeostaz = hücre içindeki denge Hücrenin aktif olarak hayatını sürdürebilmesi için homeostaz korunmalıdır Hücre zedelenirse ne olur? Hücre

Detaylı

Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı

Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı DM TEDAVİSİNDE KOMPLİKASYONLAR DM TEDAVİSİ VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı Slide 1 Sunum planı DM ve kardiyovasküler hastalık-riskleri

Detaylı

Acil Serviste Sedasyon ve Analjezi

Acil Serviste Sedasyon ve Analjezi Acil Serviste Sedasyon ve Analjezi Journal of Clinical and Analytical Medicine Acil Tıp El Kitabı Güçlü Aydın, Ümit Kaldırım Opioidler Analjezi bilinç değişikliği yaratmadan ağrının azaltılmasıdır. Akut

Detaylı

Kronik ürtikerde güncel tedaviler

Kronik ürtikerde güncel tedaviler Kronik ürtikerde güncel tedaviler Dr. Emek Kocatürk Göncü İstanbul Okmeydanı Eğitim Araştırma Hastanesi Sunum akışı EAACI/GALEN/EDF/WAO Ürtiker Kılavuzu Amerikan Allerji İmmunoloji Akademisi Ürtiker Kılavuzu

Detaylı

KRON K A RI TEDAV S NDE ADJUVAN LAÇLAR

KRON K A RI TEDAV S NDE ADJUVAN LAÇLAR klinik 141-216 8/2/07 3:49 PM Page 159 fiaziye fiah N* Adjuvan ilaçlar, as l olarak a r tedavisi için de il, baflka hastal klar n tedavisi amac ile üretilmifl ve kullan lmakta iken, baz a r sendromlar

Detaylı

KLİMİK İZMİR TOPLANTISI 21.11.2013

KLİMİK İZMİR TOPLANTISI 21.11.2013 KLİMİK İZMİR TOPLANTISI 21.11.2013 OLGULAR EŞLİĞİNDE GÜNDEMDEKİ İNFEKSİYON HASTALIKLARI Dr. A. Çağrı Büke Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Olgu E.A 57 yaşında,

Detaylı

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant)

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 1 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 2 Prospektüs 3 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) Steril,apirojen Formülü Beher Zoladex LA Subkütan implant, enjektör içinde, uygulamaya hazır, beyaz

Detaylı

Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine

Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine Journal of Clinical and Analytical Medicine Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı Göğüs Cerrahisi Akciğer Kanserinde Anamnez ve Fizik Muayene Bulguları Giriş Akciğer kanseri ülkemizde 11.5/100.000 görülme sıklığına

Detaylı

KRONİK HEPATİT B (Olgu Sunumu) Dr. İlkay Karaoğlan Gaziantep Ün. Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hst. Ve Kl. Mik. AD.

KRONİK HEPATİT B (Olgu Sunumu) Dr. İlkay Karaoğlan Gaziantep Ün. Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hst. Ve Kl. Mik. AD. KRONİK HEPATİT B (Olgu Sunumu) Dr. İlkay Karaoğlan Gaziantep Ün. Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hst. Ve Kl. Mik. AD. Kasım-1999 HK 41 yaş, erkek Öğretmen Gaziantep Yakınması: Yok Bir yıl önce tesadüfen HBsAg

Detaylı