BATI KARADENİZ BÖLGESİNDE KERESTE SANAYİiNE İLİŞKİN

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BATI KARADENİZ BÖLGESİNDE KERESTE SANAYİiNE İLİŞKİN"

Transkript

1 176 BATI KARADENİZ BÖLGESİNDE KERESTE SANAYİiNE İLİŞKİN OPTİMAL YAPININ SAPTANMASI DETERMINATION OF THE OPTIMUM STRUCTURE OF SAWMILL INDUSTRY IN WESTERN BLACK SEA REGION Dr. Ergün İLTER ORMANCILIK ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ YAYlNLARI Teknik Bülten Serisi No : 176

2 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ GİRİŞ TÜRKİYE'DE SANAYiLEŞME VE KERESTE SA- NAYİİ Türkiye' de Sanayileşme Sürecinde izlenen Politikalar Türkiye Ormancılık Politikasında Kereste Sanayii 2.3. Türkiye Kereste Sanayii Dengesizliğinin Nedenleri 2.4. Sanayileşme Yöntemleri ve Kereste Sanayii Kereste Sanayiinde İşletme Kuruluş Yerinin Seçimi Kereste Sanayiinde İşletme Kapasitesi VERiLERiN TOPLANMASI Orman Kaynak Potansiyeline İlişkin Verilerin Elde Edilmesi Kerestelik Tomruk Talep Verilerinin Elde Edilmesi Kerestelik Tomruk Arzı Verilerinin Elde Edilmesi 3.4. Kereste Sanayii Yapısına İlişkin Verilerin Elde Edilmesi Kerestelik Tomruk Taşıma Maliyet Verilerinin Elde Edilmesi Kereste Fabrikalarında imalat Maliyet Verilerinin Elde Edilmesi Kereste Fabrikalarından Talep Merkezlerine Kereste Dağıtım Maliyet Verilerinin Elde Edilmesi 4.0. VERiLERiN DEGERLENDİRİLMESİ Orman Kaynak Potansiyelinin Belirlenmesi Kereste Tomruk Talebinin Tahmin Edilmesi Kerestelik Tomruk Arzının Tahmin Edilmesi 4.4. Kereste Sanayii Yapısının Belirlenmesi ll ll c

3 4.5. Kerestelik Tomruk Talebi - Kerestelik Tomruk Arzı ve Kereste Sanayii ilişkisi Ülke Genelinde Mevcut ilişki Batı Karadeniz Bölgesinde Mevcut ilişki Bolu Orman Bölge Müdürlüğünde Mevcut ilişki Kastamonu Orman Bölge Müdürlüğünde Mevcut İlişki Zonguldak Orman Bölge Müdürlüğünde Mevcut İli ş ki Doğu Bölgesinde Mevcut ilişki Marmara Bölgesinde Mevcut ilişki Doğu Karadeniz Bölgesinde Mevcut ilişki Güney Anadolu Bölgesinde Mevcut ilişki Ege Bölgesinde Mevcut ilişki İç Anadolu Bölgesinde Mevcut ilişki sı Doğu Anadolu Bölgesinde Mevcut ilişki sı 4.6. Kereste Sanayilnde Optimal İşletme Kuruluş Yerlerinin Seçimi Kereste Sanayiinde Optimal İşletme Kapasitesinin Belirlenmesi Optimal Kapasiteli Optimum Kuruluş Yerlerinin Belirlenmesi BULGULAR VE TARTIŞMA SONUÇ VE ÖNERiLER ÖZET SUMMARY KA YNAKÇA S2 S3 4

4 ÖNSÖZ Bu araştırma, Türkiye Kereste Sanayiine ilişkin uygun teknoloji kullanan, optimal kapasiteli ve optimal kuruluş yerlerine salı.ip optimum yapının belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Problem, ülke düzeyindeki orman kaynakları, pazarlar ve odun kökenli sanayilerle ilişkilidir. Orman kaynaklarından sağlanan ana orman ürünlerinden; tomruk, direk ve sanayi odunu istenilirse kereste sanayiinde odun hammadde girdisi olabilmektedir. Rasyonel faydalanma gereği ise, kerestenin yalnızca kerestelik- tomruktan üretilmesidir. Bu nedenle, orman kaynaklarının arz durumu yansıtılırken yalnızca kerestelik- tomruk elde edilebilirliği alınmıştır. Pazarlardaki kereste talebi; kullanım yerleri ve tüketici tercihlerine dayalı olarak farklılaştığından, doğal olarak türetildikleri ke' restelik- tomruk talepleri de farklılaşn:ıaktadır. Kullanım yerleri ve tüketici alışkanlıklarının gerektirdiği kerestelik- tomrukların; tür, boy ve kalite itibariyle ele alınması ve buradan talep tahminlerine gidilmesi, zaten çok boyutlu olan problemi karmaşıklığa götüreceğinden, pazar yerlerinde kerestelik tomruk için tüketici tercihlerinin farklılaşmadığı kabul edilmiştir. Kereste sanayii işletmelerinde birincil amaç; pazar taleplerine dönük. olasıl en yüksek düzeyde kereste üretmektedir. Bu amaç, genellikle, kerestelik - tomnık girdisinde hammadde kısmi verimliliğinin en yükseğe çıkarılmasını gerektirmektedir. Bunun için de; kerestelik - tomnık girdisine ilişkin özelliklere dayalı olarak uygun kereste sanayii teknolojilerini kullanan en uygun kapasitelerin sa.ptanması gerekmektedir. Bu tür bir saptama kereste sanayiinde işletmeler düzeyinde mevcut koşullara göre en uygun teknolojilerin seçimini ve bu teknolojilere dayalı olarak iş- zaman- maliyet ilişkilerinin bilinmesini gerektirmektedir. Ancak, bu ilişkileri belirleyen temel araştırmalar 5

5 Ülkemizde henüz yapılmamıştır. Bir başka ülkedeki bu tür ilişkilerin Ülkemizde aynen kullamlması da hatalı sonuçlara götürebilir. Bu düşüncelerle, optimal kapasitelerin saptanmasında yöntem olarak yöresel mevcut koşulların getirdiği kısıtlar içinde kalınmıştır. Orman işletmeciliğinin hemen tamamının Devletçe, odun kökenli sanayii işletmeciliğinin hem devlet hem özel teşebbüsce, orman ve sanayii ile sona erdiren tüketiciler arasındaki dağıtım işletmeciliğinin özel teşebbüsce yapıldığı Türkiye gibi ülkelerde odun kökenli sanayii planlamaları, herhangi bir sanayi özeline ve belli bir yöreye indirgenmemeli, ülke genelinde bir tüm olarak ele alınmalıdır. Ancak, bu kapsamda bir çalışma da, belirli uzmanlık dallarında uzmanlaşmış belli sayıda personel, yeterli para ve uzunca bir zamanı gerektirmektedir. Çalışmamızda, personel para ve zaman kısıtı olduğundan, önemli olduğu daha önce belirtilen orman kaynakları, pazarlar ve odun kökenli sanayiler ilişkisi açısından ülke genelinde en ekstrem özellikler göstermesi nedeniyle Batı Karadeniz Bölgesi seçilmiştir. Odun kökenli sanayi planlamalarında, kereste sanayiini diğerlerinden ayıran en belirgin özelliklerden birisi, kereste sanayiinin diğer odun kökenli sanayileri sürükleyici fonksiyonudur. Bu özellik onu, diğer odun kökenli sanayi planlamalarındaki yersel dağılım, kapasite ve teknoloji tercihlerinde de etkili olduğunu göstermektedir. Türkiye kereste sanayii yapısı, Ülke genelinde ve bölgeler özelinde orman kaynağının doğal dağılımına aykırı bir yapısal dağılım göstermektedir. Ormanlık yörelerdeki yetersiz sanayileşme yöresel ekonomik ve toplumsal sorunlar yaratmaktadır. Kereste sanayiindeki bu tür yapısal dengesizlikler, sanayileşmenin ilk aşamalarında bir strateji olarak kabul edilmekte ise de, ilk aşamasım tamamladığı söylenebilen ülkemiz gibi yerlerde sosyoekonomik dengesizlikler oluştururlar ve sermaye veriminin düşmesine neden olurlar. Bu sorunun çözümlenebilmesi için kereste sanayiine ilişkin hedeflerin bilinmesi gerekmektedir. Çok boyutlu olan bu sorunun çözümü, uzun dönemidir. Çalışmanın ormancılığımıza ve odun kökenli sanayiimize hayırlı olmasını dilerim. 6 Dr. Ergün İLTER

6 1.0. GİRİŞ VE LiTERATÜR ÖZETi Kalkınma için sanayileşme vazzgeçilmez bir zorunluluktur. Yeryüzünde kalkınmış fakat sanayileşmemiş hiçbir ülke gösterilemez. Ülkemiz kalkınmasında her sektöre olduğu gibi Ormancılık ve Orman Ürünleri Sanayii sektörlerine de belli görevler düşmektedir. Anayasa ve kalkınma planlarıyla bu iki sektöre verilen görevlerin nasıl yapılacağı ormancılık ana ilke ve politikalarında gösterilmiş ise de, uygulamasında bugüne değin yeterli etkinlik sağlanamamıştır. Benimsenmiş ormancılık ana ilke ve politikalarına yeterince uyum- sağlanamaması, odun kökenli pazarlar, orman kaynakları ve odun kökenli sanayiler arasında gerekli ilişkiyi engellemiş, sanayi faaliyetlerinin ülke sathına dağılımı konusundaki belli bir strateji eksikliğinin odun kökenli kurulu sanayilerin yersel dağılımında devam ettirilmesi nedeniyle de, genelde görülen bölgesel dengesizliklerin odun kökenli sanayi dağılımına yansıması engellenememiştir. Odun kökenli ürün pazarları, orman kaynakları ve odun kökenli sanayi kurulu kapasitelerinin bölgesel ve ulusal düzeylerdeki yukarıda belirtilen dengesizlikleri içinde en büyük pay kereste sanayiindedir. Bu dengesizlik, planlı ormancılığı tehdit etmektedir. Planlı işletilmediği takdirde yenilenebilir özelliğini kaybeden ormanlanmız, kendilerinden beklenen işlevleri yerine getirme özelliklerini giderek yitirmektedirler. Birbirine bağlı olan bu olumsuzlukların bugünden giderilmemesi, sorunun giderek büyümesi, ormancılık ve orman ürünleri sanayii sektörlerinin dışına taşması nedeniyle çözüm giderek güçleşmektedir. Sorun; odun kökenli sanayi ürünlerine ilişkin taleplerin, optimal kapasiteli, uygun teknoloji kullanan, optimal kuruluş yerlerinde tesis edilmiş, kaynak ve diğer odun kökenli sanayilerle ilişkileri düzenlenmiş odun kökenli sanayi işletmelerinden karşılanmasının 7

7 planlanmasıdır. Çalışmamız, sadece kereste sanayii işletmelerini kapsayacak biçimde sınırlandırılmıştır. Soruna ilişkin çalışmalarda bugüne değin genellikle sorunun kapsadığı bütünlük içinde bir arayıştan ziyade, kapsamdaki alt işler bazında ayrı ayrı ele alınmış, etüd edilmiş ve bazı sonuçlara vanimıştır: Yiğitoğlu çalışmasının sonucu (1941) : «Ürmancılığımızın istilısal politikasını ihracat yönüne çevirme hatalı olun> biçiminde özetlenebilir. Burada, bir bakıma İçe Yönelik Sanayileşme Politikasının Ülkemiz Ormancılığı ve odun kökenli sanayileri için üstünlüğü savunulmakta ve uyulması gerektiği üzerinde durulmaktadır. Gülen (1965): «Kereste sanayiimizi, hammadde tedariki, mülkiyet durumu, kapasite sınıfları, teknoloji tercihleri, işgücü dağılımı, vb. faktörlere dayalı olarak analiz etmekte, verimlilik düzeylerinin düşüklüğüne işaret ederek, arttırılması» önerilerinde bulunmaktadır. DiE, «Sanayi Envanterinden» (1958): Kereste sanayiimizde işletmeler itibariyle çalıştınlan işgücüne göre kapasite sınıflamasına gidilebilmekte ve 10 üzerinde işçi çalıştıran işletmelerin, 10 altında işçi çalıştıranlara oranla daha verimli çalıştıkları sonucu çıkarılabilmektedir. DPT, «Kalkınma Planları» (1963, 1968, 1973, 1978) ile başlangıçtan beri İçe Yönelik Sanayileşme Politikasını benimsemekte ve odun kökenli sanayilerin küçük kapasiteli dağınık işletmelerinin uygun teknolojiye sahip optimal kapasiteli ve optimal kuruluş yerlerine dönüştürülmeleri için iyileştirmeler önermektedir. Hagenstein (1964), Reed (1975) Webb'in (1980) : Araştırmalarında belirli bir bölgede belirlenmiş kapasitelerdeki kereste, yongalevha, mobilya ve selüloz sanayilerine ilişkin yeni işletme yeri ara-. yışlarında kuruluş yeri faktörleri; odun hammaddesi, taşıma, lokal vergiler, elektrik ve sanayi yeri temin edilebilirliği olarak sıralanmakta ve maliyet temeline dayalı karşılaştırmalada sonuca gidilmektedir. Montagne çalışmasında (1964): Kereste sanayiinde işletme ekonomisi ve maliyetleri incelenmekte ve hesaplanma biçimleri gösterilmektedir. 8

8 Page (1972): Kereste sanayiinde kapasite saptanmasına ilişkin dikkat edilecek hususlan «kaynağın kerestelik- tomruk arz potansiyeli, mamül pazar büyüklüğü ve genişleyebilme olasılığı, mamül pazarlarının yersel dağılımı, orman kaynağının işletilme ilkeleri, kerestelik- tomruk girdisinin dağılımı, kerestelik- tomrukların çap ve boy dağılımları ve sermaye miktarı olarak özetlemektedir». Bir başka çalışmasında (1978); «kereste sanayiindeki kapasite sınıfları ayırırnma değinmekte, emek- yoğun ve sermaye yoğun teknolojilerinin hangi kapasite sınıflarında kullanılabileceğini açıklamaktadır». Bosman araştırmasında (1972): Kereste sanayiinde işletme kapasiteleriyle üretim maliyetleri arasındaki ilişki araştırılmakta ve kapasite büyümesi ile maliyetierin düşmesi arasında doğrusal ilişki olduğu sonucuna varılmaktadır. Okamura (1976), Shiota ve Schniewind (1980) makalelerinde; Japonya'da İçe Yönelik Sanayileşme Politikasına dayalı olarak yapılan uygulamalarla, kereste sanayiinde küçük kapasiteli dağınık birçok tesisten oluşan, entegrasyondan uzak bozuk yapının, uygun teknolojiye sahip optimal kapasiteli ve optimal kuruluş yerine sahip dengeli bir yapıya kavuşturabilirliği gösterilmektedir, Ormancılık Ana Planında (1976): «Ürman ürünleri sanayiinin küçük kapasiteli, eski teknoloji kullanan, entegre edilmemiş, kaynak ve pazar ilişkileri düzenlenememiş dolayısiyle atıl kapasite oranı yüksek çok sayıda birimlerden oluştp.ğuna» değinilerek, yapısal iyileştirme zorunluğu belirtilmekte, kereste sanayiinde optimal yapıya ulaşabilme için gerekli teknik, mali ve yasal düzenlemenin.getirilmesi önerilmektedir. Albin (1978) : Gelişmekte olan ülkelerde odun kökenli sanayi lerin planlanması üzerinde teknik kriterlerin önemine değinmekte ve planlama evrelerini göstermektedir. Çağlar çalışmasında (1980) : Orman ürünleri sanayilerinin ülke yüzeyine dağıhmıyla orman varlığı arasmda istatistiksel olarak anlamlı bir bağıntı olmadığı yansıtılmaktadır. İktisat Kongresi Tebliğlerinde (1981) : Orman ürünleri sanayii, Tarıma Dayalı Sanayi kapsamına alınmakta, kapasite düşüklüğü ve hammadde tedarikleme sorunları gösterilmekte, Geleneksel Üretimde Uzmanlaşma, sanayileşme politikası üzerinde durulmakta, dış satırnın özendirilmesi önerileri getirilmektedir. 9

9 Akyıldız ve Gerçek'in çalışmalarında (1984): Orman ürünleri sanayilerinde, sanayiler ve işletmeler itibariyle yersel dağılım, kapasite sınıfları ve mülkiyet envanteri ortaya koyulmakta, kapasite ve hammadde ilişkisinin zayıflığı vurgulanmakta ve iyileştirme zorunluğu getirilmektedir. İlter'in çalışmasında (1985) : Ülkenin çeşitli bölgelerinde farklı yapısal özellikler gösteren kereste sanayiinde yenilerinin planlanması durumunda karşılaşılacak problemierin kapasite ve kuruluş yeri açısından farklılıkları gösterilmekte ve kapasitelerin sağladığı ekonomilerin tahmininde; yaşatma tekniği, maliyet karşılaştırmaları, farklı kapasitelerdeki işletmelerde gerçekleşen tarihsel maliyet gelişimi ve mühendislik maliyet verilerine dayalı olarak geliştirilebilir hipotetik karşılaştırmalar gib~ dört teorik yaklaşım olduğu ifade edilmektedir. Ayrıca, bir bölgede bir kereste sanayii işletmesine ilişkin kapasite ve kuruluş yeri belirlenirken, odun kökenli diğer sanayilerle toplam sistemdeki etkileşimin düşünülmesi gerektiği işaret edilmekte, sistemdeki sanayilerde işletmelerin mal hatlarının ve mülkiyet yapılarındaki dinarnizmin sorun karmaşıklığı açıklanmakta ve bu gibi durumlar için sistemin toplu olarak ele alınması ileri sürülerek, bunun için de; optimizasyon tekniklerinden yararlanma önerilmektedir. ülkemizdeki gözlemler, kereste sanayiinde kurulu işletmelerin genellikle kurulduklan yerlerde faaliyet hacimlerini bir süre sonra düşürdüğünü ve/veya tamamen durdurduğu ya da bir başka kuruluş yerine aletararak sürdürdüğünü, göstermektedir. Ülkemiz' de kereste sanayii işletmelerinin kuruluş yerleri genellikle bir etüde dayandırılmamış olmakla birlikte, başlangıçta, gerek kapasite, gerek teknoloji ve gerekse kuruluş yeri açısından optimum koşullara sahip bir kereste işletmesi de zaman içinde teknolojideki gelişmeler, talep merkezlerindeki yer ve hacim değişiklikleri, yangın, fırtına, sel, kaçak, kesimler, vb. beklenmedik olaylarla hammadde kaynağındaki farklılaşmalar, gibi nedenlerle en uygun olma niteliğini yitirebilirler. Bu nedenle; işletme kuruluş yerlerinin zaman içinde koşullara bağlı olarak yer değiştirme sorunu: (1) Mevcut tesislerin genişletilmesi, (2) Mevcut tesislerin genişletilmesi yerine yan sanayilerden yararlanılması, (3) Mevcut tesislerin olduğu gibi hurda fiyatına satılması ve yeni bir kuruluş yerinde yeni kuruluşa gidilmesi biçiminde alternatifli karşılaştırmalarla belli aralıklarla yeniden gözden geçirilmelidir. 10

10 Orman kaynaklarımızın bugünkü dağılım alanları Ülkemizin genellikle gelişmemiş yöreleridir. Gizli ve açık işsizliğin, hammadde kaynaklarında kurulabilir odun kökenli sanayilerle hafifjetilmesi ihtimal dahilindedir. Sosyal politika gereği olan bu davranış biçimi, aynı zamanda, bölgelerarası ekonomik dengeleme açısından da sanayileşme politikalarına uygun düşmektedir. Kuruluş yeri saptanmasındaki temel ilkelere göre «ağırlık kaybı faktörünün önemli olduğu kereste sanayiinde kuruluş yeri, üretim süreci sonunda en fazla kayıba uğrayan malzemenin bulunduğu yere doğru kaydırılmalıdır», Çalışmamızın amacı; Batı Karadeniz Bölgesinde kereste ~anayiine ilişkin optimal kapasiteli, optimal kuruluş yerine sahip ve uygun teknoloji kullanan optimum yapının belirlenmesidir. Bu yapının belirlenmesinden sonra, bugünkü yapı ile farklılıklar ortaya koyulabilecek ve optimal yapıya dönüşebiirnek için gerekli yasal, teknik ve mali tedbirler saptanabilecektir. Bugüne değin, bu konuda problem teşhisi ile yetinilmiş, ancak, hedefler belirlenmemiştir. Hedeflere açıklık kazandırmadan da, sorunların çözümü mümkün değildir. Bu nedenle çalışmamızda; kerestelik- tomruk talebi, kerestelik- tornruk arzı ve kereste sanayiinin mevcut kapasitesi, öncelikle Ülke genelinde bölgesel dağılımlar olarak ele alınmış ve bu dağılım içindeki Batı Karadeniz'deki ilişkiler ortaya koyulmuş, daha sonra, aynı ilişkiler Batı Karadeniz Bölgesi içindeki Orman Bölge Müdürlükleri ve Orman İşletme Müdürlükleri detayında incelenmiştir. Mevcut yapısal durum ortaya konulduktan sonra, pazar taleplerine ve kaynakların arz durumlarına göre olması gerekli kapasite ile bu kapasitenin uygun teknolojiler ve kuruluş yerleri faktörlerine bağımlı olarak en uygını kuruluş yerleri belirlenmiştir. Buradan, mevcut yapısal durumla- olması gereken optimal yapının dönemi için karşılaştırılmasma geçilmiştir. Bugünkü bozuk yapıdan- optimal yapıya dönüştürme çalışmaları, özlenecek politikalar- stratejiler ve alınacak tedbirler üzerinde öneriler getirilmiştir TÜRKİYE'DE SANAYiLEŞME ve KERESTE SANAYİİ 2.1. Türkiye'de Sanayileşme Sürecinde izlenen Politikalar Güvenilir veri temin edilernemesi nedeniyle Türkiye kereste sanayiindeki yapısal dengesizliklerin dününü ve bugününü karşılaştır- 11

11 malı olarak inceleyebilmek, zaman sürecindeki farklılaşmaların nedenleriyle daha anlamlı ilişkiler kurabilmek, mümkün olamamaktadır. Kereste sanayii yapısının zaman sürecindeki farklılaşma boyutları bilinememekle birlikte, en azından bugünkü yapının aşağıdaki sanayileşme politikalan etkisinde oluştuğu bilinmektedir: J. Cumhuriyet öncesinde sanayileşme politikası bir bütün olarak ele alınamamış ve kısmi sanayi envanterinden başkaca birşey yapılamamıştır. 2. Cumhuriyet dönemiyle ekonomik politikada arayış dönemine geçilmiştir. 1933'lerde tüketim malı üretimini ön plana alan 1. BYSP (39, 1933) ile Ülke sanayii temelleri atılmış, 2. BYSP (40, 1936) ile yatırım ve ara mallan üretmeyi amaçlayan planlamalara geçilmiş ise de bu amaçlar, 2. Dünya Savaşının etkisiyle gerçekleştirilememiştir. 1945'lerden sonra benimsenen dış politika ile yabancı sermayeyi teşvik yasaları çıkarılmış ve özel teşebbüs yatırımlarına hız verilmiştir. Sonuçta, daha karlı yatırımlar sınıfında olan ve istihdam yaratabilen dokuma, şeker, kağıt, çimento, demirçelik ve hidro-elektrik santranarına ağırlık verilmiştir. Orman ürünleri sayilerinin en önemli girdisi olan hammadde arzının ni tel ve nicel olarak sürekli sağlanabilmesi anlayışı, 1937 yılından sonra benimsenmiş ise de uygulamaya tam anlamıyla geçilememiştir. 3. Planlı dönemin 1. BYKP'da (10, 1963) amaç % 7'lik kalkınmadır. Bunun için, sektörlerarası hedefler belirlenmiştir. Bölgeler arası ekonomik faaliyetlerin dağılımında % 7'lik büyümeye olumsuz etkinin giderilebileceği yerlerin temel alınması ilkesi benimsenmiştir. Bu ilke kapsamından, orman ürünleri sanayileri, dolayısıyle kereste sanayilerine ilişkin yatırımlarda, hammadde kaynak bölgelerine öncelik tanındığı sonucu çıkarılabilir. Ancak, ekonomik faaliyetlerin yersel dağılım ilkesinin, Ulusal Planın bütünlüğünü zedeleyebilir düşüncesiyle 2. yıldan sonra durdurulmuştur. 2. BYKP' da (11, 1967); dengeli ekonomik kalkınma ilkesi benimsenmiştir. Bölgesel doğal kaynakların değerlendirilmesine ilişkin projelere öncelik verileceği kabul edilmiştir. Strateji olarak da, geri kalmış yörelerdeki yatırımların yönlendirilmesi açısından özendirici tedbirleri getirilmiştir. Uygulamada, hedefe ulaşmak için kullanılacak araçlarda bazı duraklamalar olduğundan, dengeli kalkınma ilkesinden sapılarak, bölgesel planlamalara gidilmiştir. 3. BYKP'da (12, 1972); dengeli ekonomik kalkınma yerine? sanayi yatırımlarının ülke dü- 12

12 zeyinde yaygınlaştırılarak yöresel gelişmişlik farklarının enazlanması, ilkesi benimsenmiştir. 4. BYKP'da (13, 1977), dengeli ekonomik kalkınma ilkesi benimsenmiştir. Ara mallan üreten sanayilerde yatırım öncelikleri, doğal kaynakların değerlendirilmesine yönelik, optimum kapasiteli, ileri teknoloji kullanılmasına bağlanmıştır. Küçük sanayiler için ise, teknolojik ve ekonomik değişimlere uyumluluk ve kooperatifçiliğe yönelme gibi ilkeler benimsenmiştir. Planlı dönemde, nedenleri farklı olmakla birlikte «Ulusal planın bütünlüğünü bozuyon> gerekçesiyle bölgesel planlamaya gidilmemiştir. Sanayileşmenin ilk aşamalannda bulunan Ülkelerde gelişme ve sanayileşmenin dağılımına seyirci kalmak, yani; bir bölgede kutuplaşma, gerekli ve doğru bir strateji olarak görülebilir. Ancak oluşacak bölgelerarası dengesizlikler, uzun vadede kaynak kullanımını aksatacağından ve sosyo-ekonomik sorunlar yaratacağından, ilk aşamadan sonra, bir bölgede kutuplaşma yerine büyüme kutuplarına dağılım ve büyüme kutupları sırasında öncelik için devletin müdahalesi gereklidir; Bu nedenle, Ülke sanayileşmesinin mekana göre dengesizliği, kereste sanayii yatırımlarının Marmara Bölgesinde yığılması ve/veya Ülke genelinde orman kaynağına bakılmaksızın dağıtılması ve/veya dağıtılınasına seyirci kalınması, kıt kaynak olan sermayenin etkin kullanımı açısından hatalı bir yaklaşımdır Türkiye Ormancılık Politikasında Kereste Sanayii Kereste sanayii yatırımları; bir taraftan ülkenin genel sanayi poli1.ikasından, diğer taraftan da ülkenin temel ormancılık politikasından etkilenirler. Türkiye kereste sanayii yapısal oluşumuyla Türkiye Ormancılık Politikasındaki aşağıdaki ilkelerin tartışmasız ilgisi bulunmaktadır : i. «Orman ürünleri tüketiminde savurganlığı önlemek, üretilen bütün ürünlerin öncelikle sanayide değ~rlendirilmesine olanak vermek, çeşitli orman sanayiinin entegrasyonuna zemin hazırlamak için orman - orman ürünleri sanayii entagrasyonu, belirli ormanları belirli sanayilere tahsisleri, coğrafi bölgelere göre belirlenecektir». ii. «Ürmancılık ve orman sanayii ilişkilerinin düzenlenmesi için ormanların üretim gücü belirli çoğrafik büyüklükler 13

13 itibariyle saptanacak ve buralardan yeni kurulacak ve yapısal değişikliğe uğrayacak sanayilere verilebilir miktar, sanayi planlamasının gerektirdiği ayrıntıcia ve ülke yararları ve olağanüstü haller gözönünde bulundurularak belirlenecektir». iii. «Kamuya ait olan orman sanayiinde Ortak Pazar Ülkelerinin benzer mal ve kalite maliyetlerine yaklaşık değer veren teknolojilerin uygulanması sağlanacaktır». iv. «Üretim ormanlarından beklenen mal ve hizmetler, orman işletmeleri düzeyinde sağlanacaktır». v. «Ormancıhk sektörünün birim talepleri karşılamadaki etkenliğinin ölçüsü en az masraftır». vi. «Ormancılık amacını oluşturan mal ve hizmet konuları yöresel koşullara göre saptanacaktır». vii. «Orman kaynaklarından yararlanmada, beklenen faydalar devamlı ve en iyi şekilde dengelenecektin>. Kereste sanayii yatırımlarının planlanmasında; orman kaynağına bağımlılık, fabrika kuruluş yerleri, kapasite büyüklükleri ve teknolojiler gibi konularda BYKP'larındaki benimsenmiş uygun temel arınancılık politikalara rağmen, gerçekleştirilmesinde başarılı olunamamıştır Türkiye'de Kereste Sanayil Dengesizliğinin Nedenleri Kalkınma planlarındaki ve Ormancuk Ana Planındaki sanayileşme ile ilgili uygun temel politikalara rağmen, kereste sanayiinin bugünkü kapasite ve yersel dağılımı optimal olmaktan çok uzaktır. Optimal yapının tesis edilernemesi aşağıdaki nedenlerde toplanabilir: Orman kaynağının bulunduğu geri kalmış yörelerde alt yapının yeterli olmaması. 2 - Kuruluş yeri seçiminde; hammadde, işgücü, enerji, taşıma olanakları, vergiler ve kuruluş yeri gibi temel karşılaştırmalarının yapılmamış olması. 3 - Orman kaynağının bulunduğu geri kalmış yörelerde kredi bulma, karlılık halinde vergiden düşülme, gümrük vergi-

14 lerinde bağışıklık ya da taksitlendirme, makine ve tesisat için yeriisi yoksa ithal izninin verilmesi gibi teşvik tedbirlerinin, sanayileşme için yeterli olmaması. 4 - Teşvik uygulamasına ilişkin karar merkezlerinin DPT, Ticaret Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı gibi farklı birimlerden oluşması. 5 - Teşvik uygulamasına ilişkin tercihler ve kriterlerin sürekli değiştirilmesi. Hiçbir etüde dayanmadan kararlaştırılmış kereste sanayii kuruluş yerleri ve kapasiteleri zamanla diğer sanayiler için de alınan bu gibi kararlarla birlikte hatalı kutuplaşmış bölgeler oluşturmuştur. Bu kutuplaşmış bölgeler giderek ülke ekonomisi içinde ağırlığını artırdıkça, kamu yatırımlarından alacağı payı da artırabiimiş ve alt yapı yatırımlarını tamamlaması ve/veya genişletmesi kolaylaşmıştır. Sonucunda, kereste sanayii kuruluş yeri seçiminde avantajlı olan orman kaynaklarının bulunduğu çerçevede kuruluşa gidilememiş, sermayenin etkin kullanımı sağlanamamış, alt yapı yatırımları yeterince getirhememiş ve kutuplaşmış bölgeler ile gelir ve refah dağılımında eşitsizliklere yol açılmıştır. Böylece, orman kaynaklarının bulunduğu bölgelerin geri kalmışlığı sürdürülegelmiştir Sanayileşme Yöntemleri ve Kereste Sanayii Sanayileşme ortak amacına ulaşmada; doğal kaynak durumu, sermaye birikimi, eğitim ve teknik bilgi düzeyi, iç pazar büyüklüğü, döviz gidişinin azlığı - çoğluğu ve kalkınma politikalarındaki farklılık gibi nedenlere bağlı olarak ülkelerce farklı yöntemler benimsenınektedir (1, 1978). Bu yöntemler özde: (1) Dış Satıma Yönelik Sanayileşme, (2) İçe Yönelik Sanayileşme, olmak üzere iki bölümde ele alınabilir (41, 1976). Birinci yöntem; «Uluslararası Karşılaştırmalı Üstünlük» ilkesine oturtulmuştur. Bu ilke; her malın üretiminde kesin üstünlüğe sahip olunduğu durumlarda bile Üretimde oransal olarak daha üstün olunan malın üretilmesi, dışa satılması ve diğer malları dışardan alması ve böylece gelir düzeyinin en yükseğe çıkarılmasının amaçlanmasj olarak açıklanabilir. İkinci yöntem; dıştan satın almanın kısıtlanması ve/veya tamamen yasaklanması yoluyla iç pazarın yerli üretime, dolayısıyle ulusal sanayilere terkedilmesidir ( ). ıs

15 Kereste sanayii planlamasında alınması gerekli ilk karar, sanayileşme yöntemlerinden birini tercih etmektir. Bu konuda karar verme sorumluluğuna sahip yönetimlerce yapılacak seçim kararı; kaynağın fizil<:sel dağılımı, kaynağin kerestelik- tomruk hammadde potansiyeli, orman kaynağının işletme biçimleri, kereste sanayii mevcut yapısı, kerestelik - tomruk hammadde girdisi, kereste ve diğer mamüllere ilişkin pazar durumlarının yüksek sağlıktaki verileriyle geliştirilecek karşılaştırmalı analizleri gerektirmektedir. Türkiye, kereste sanayii planlamasında henüz 1. karar evresindedir. Yöntem ya da politika tercihinden sonra alınması gerekli 2. karar; «Sanayileşmede işletmelerin ülke sathına dağılımı veya hammadde kaynaklarına bağlı olarak Bölgesel Kutuplaşma konusunda stratejinin tercihidin. Kereste sanayiinin geriye bağlılığı ve tamamlanmış mallar kesiminde olduğu gözönünde tutulursa, sermayenin ve hammaddenin rasyonel kullanılması açısından Bölgesel Kutuplaşma Stratejisinin seçimi daha uygun görülmektedir. Bu karardan sonra yapılacak iş, kutuplaşmaya gidilecek bölmeler arasında öncelik sıralarını belirlemektir. Sanayileşme yöntemleri, karşılaştırmalı analizlerle değerlendirilmiş ve sonuçları çizelge 16'da görüleceği üzere anlama kolaylığı sağlamak amacıyla basite indirgenmiştir. Değerlendirme sonuçlarına ve ülke kalkınmasındaki temel politikalara göre İçe Yönelik Sanayileşme yönteminin tercihi ülkemiz koşullarına daha, uygun düşmektedir. Bu yöntemin benimsenmesi halinde, ülkenin kereste sanayii optimal kapasitesi, ülkenin toplam kerestelik- tomruk arz ve talep ilişkilerine göre belirlenebilir. Bu hususta aşağıdak üç ilişki dikkate alınmalıdır : 16 i. Şayet bir ülkede KT A > KTT ise; kereste sanayii optimal kapasitesinin belirlenmesinde KTT sınırlayıcı değişkendir. ii. Şayet bir ülkede KTA < KTT ise; kereste sanayii optimal kapasitesinin belirlenmesinde KTA sınırlayıcı değişkendir. iii. Şayet bir ülkede KTA KTT ise; kereste sanayii optimal kapasitesinin belirlenmesinde KTA da KTT de sınırlayıcı değişkendir Kereste Sanayünde İşletme Kuruluş Yerlerinin Seçimi Bir coğrafilc konumun, belli ölçekteki kereste sanşyii işletmele-

16 rinin mümkün kuruluş yeri olarak gözönünde tutulabilmesi; o yerin; hammadde, işgücü ve enerji temin edilebilirliği, piyasaya uzaklık, taşıma seçenekleri, vergi maliyetleri ve sosyal olanaklar gibi kuruluş yeri faktörlerine göre değerlendirilmesini gerektirmektedir. Bu faktörlerden bazıları sözkonusu kuruluş yeri konumunda doğal olarak bulunabilirken, bazılarının da, gerekli yatırım giderlerine katlanılması yoluyla sağlanabilmesi mümkündür. Optimal kuruluş yeri sistem kavramı, amaç fonksiyonunu belirli sınırlayıcı koşullarda optimize etmek üzere, hangi kuruluş yerlerinde, hangi işletmelerin kurulması gerektiğini ifade etmektedir (19, 1962). Başlangıçta optimal koşullara sahip bir işletme kuruluş yerinin, hammadde potansiyelinin azalması, talep merkezlerinin yer ve hacim değiştirmeleri, uygulanmakta olan imalat teknolojisindeki gelişmeler örneklerinde olduğu gibi, kuruluş yeri faktörlerinden bazılarının zamanla önemlerini kaybetmeleri nedeniyle optimal olma niteliklerini de kaybetmeleri olağandır. Ancak, ikincil kaynaklardan edinilen genel izlenim, Ttirkiye kereste sanayii yersel dağılımı, kuruluş kapasitesi ve kerestelik- tomruk arzı ile talebi arasındaki uyumsuzluğun başlangıçtaki kuruluş yıllarında da geçerli olduğu yönündedir. Kuruluş yeri belirlenmesi; bölge seçımı, yer seçımı ve arazi seçimi olmak üzere üç aşamalı bir çalışmayı gerektirmektedir (*). Yer seçimi aşaması da: (1) Ekonomik etkenler, (2) Kantitatif ve kalitatif etkenler, (3) Ekonomik olmayan etkenler olmak üzere üç farklı temele oturtulabilir. Odun kökenli sanayi işletmelerinde kuruluş yeri seçiminde ekonomik etkenler tercih edildiğinde aşağıdaki ilkelerin dikkate alınması önerilmektedir (18, 1964): i. Hammaddenin nitel ve nicel yapısı ile tedarik sürekliliği işgücünün nitel ve nicel yapısı ile sosyal olanakları, enerjinin tedarik sürekliliği ve maliyeti, piyasaya uzaklık durumu, taşıma olanakları ve pazarlara taşıma mesafesi, vergi muafiyetleri, tesis kuruluş yeri gibi temel faktörlerle, kuruluş yeri seçenekleri mevcut kuruluş yerleriyle rekabet yapabilmelidir. (*) Fabrika kuruluş yeri seçimi konusunda daha geniş bilgilenme 1, 1966; 19, 1962; 2, 1974; 20, 1964; 22, 1977 kaynaklarından temin edilebi~r. 17

17 ii. Hammadde ihtiyacının kuruluş kapasitesi ölçüt olmalıdır. karşılanmasında sanayi işletmesinin iii. Bir kuruluş yerinde, kuruluş yeri faktörlerinden herhangibirinin diğer kuruluş yerlerinden daha ucuza temin edilebilmesinin fazla önemi yoktur. Gerçekte önemli olan, kuruluş yeri seçimindeki tüm faktörlerle toplam olarak düşük maliyetin sağlanabilmesidir. iv. Bazı kuruluş yerlerinde, kuruluş yeri faktörlerinden bazıları ancak sınırlı ölçüde bulunabilir. Bu gibi hallerde, kurulacak işletme zamanla genişlernek ihtiyacını duysa da, fazla esneklik olmadığından yeterince genişleyemeyecektir. Gereksinmelerin maliyetleri de sanayi işletmesinin genişlemesini sınıriayabilmektedir Kereste Sanayünde İşletme Kapasitesi Kapasite, belirli bir zaman içindeki üretim miktarıdır (22, 1977). Pratikte güdülen amaçların çokluğuna paralel olarak çok. sayıda kapasite çeşitleri ortaya çıkmıştır. Çalışmamız konusu bu çeşitlerden; Maksimum Kapasite, Optimum Kapasite, Minumum Kapasite sınıfı ile ilgilidir. Araştırma raporumuzun bütünde sık sık rastlanan bu kavramların ilgilenenlerde farklı anlayışiara neden olmaması için, tanımlanması yoluna gidilmiştir : i. Maksimum Kapasite : Bir kereste sanayii işletmesinde, uzun dönemde sürekli olarak gerçekleştirilmesi mümkün olan, maksimum üretim hızında ulaşılan üretim düzeyidir. Uygulanmakta olan teknoloji tarafından belirlenir (25, 1978). ii. Optimum Kapasite : Bir kereste sanayii işletmesinde birim üretim maliyetini minumum kılan, üretim düzeyidir. Kar ve rantabiliteyi maksimize etmeyi, hatta birim kereste üretim maliyeti ile birim kereste üretim zamanının minimizasyonu :ve kar maksimizasyonunu eşanlı gerçekleştiren üretim düzeyleri de aynı tanıma girmektedir (25, 1978). Çalışmamızda; birim kereste üretim maliyetini minumum yapacak, karlılığı maksimize edecek ekonomik teknik optimum kapasite kullanılmıştır. iii. Minumum Kapasite : Bir kereste sanayii işletmesinde, uzun dönemde sürekli olarak gerçekleştirilmesi mümkün olan mi- ıs

18 numum üretim hızında ulaşılan üretim düzeyidir. Uygulanmakta olan teknoloji tarafından belirlenir. iv. Fiili Kapasite: Bir kereste sanayii işletmesinde belirli bir zaman sürecinde gerçekleştirilen üretim düzeyidir. Uygulanmakta olan teknoloji ve zaman kısıtı ile belirlenir VERiLERiN TEMiN EDiLMESi 3.1. Orman Kaynak Potansiyeli Verilerinin Elde Edilmesi Türkiye' de, küçük bir istisna ile, orman kaynaklarının hemen tamamının mülkiyeti devletindir. Orman Genel Müdürlüğü bu kaynağı benimsenmiş Ulusal Ormancılık Politikası çerçevesinde «Türk toplumunun bugünkü ve gelecekteki orman ürünleri ihtiyaçlarını sürekli ve en uygun koşullarda sağlamak» sorumluluğuna uygun olarak işletmekle görevlendirilmiştir. Bu nedenle orman kaynak potansiyeline ilişkin veriler kaynağın sahibince arasında tamamlanmış kati amenajman plan verilerine dayalı olarak geliştirilmiş «Türkiye Orman Enventeri» nden alınmıştır Kerestelik Tomruk Talep Verilerinin Elde Edilmesi Ülkemizde, kerestelik- tomruk da dahil olmak üzere tüm orman ürünleri taleplerine ilişkin bölgesel ve ülkesel düzeylerde geliştirilmiş ta...lınıinlere rastlanmaktadır (30, 1976; 13, 1977; 14, 1976; 23, 1979). 1 Çalışmamızda, en yakın tarihte geliştirilmiş olması nedeniyle 5. BYKP'ı için kabul gören O. İ. K.'nun da kullandığı, döneminde yıllar itibariyle gerçekleşen yurt içi kerestelik tomruk satışlarını gösteren bilanço verileri (28, 1984) ile, aynı dönemdeki yıllar itibariyle kerestelik - tomruk dışalımları ve dışsatımlarını gösteren verilerden (29, 1983) yararlanilmıştır. Ayrıca, ülke genelindeki talep tahminlerini bölgesel düzeylere ve Batı Karadeniz Bölgesindeki orman işletme müdürlükleri düzeylerine indirgeyebilmek ve dönemine uzatahilrnek için 1980 yılı genel nüfus sayımı verileri kullanılmıştır Kerestelik Tomruk Arzı Verilerinin Elde Edilmesi Kerestelik tomruk arzına ilişkin ilk veriler Orman Genel Mü- 19

19 dürlüğü envanterlerinden alınmıştır (27, 1980). Temin edilen bu ilk veriler; ibreli ve yapraklı türler için kabuklu- kabuksuz çeviri faktörleri, ağaç türleri ve ürün çeşitleri olarak etanın dağılımı gibi başkaca araştırma bulgularıyla (37, 1977), çalışmamız için kullamlabilir veri haline getirilmiştir. Ayrıca kullamlabilir hale getirilen kerestelik tomruk arzına ilişkin verilerin 2. kez yapılan doğruluk kontrolunda, orman işletme müdürlükleri bazında yıllık ortalama artımları gösteren OGM enverterierinden (37, 1977) yararlanılmıştır Kereste Sanayii Yapısına İlişkin Verilerin Elde Edilmesi Ülkemizde, kereste sanayii de dahil olmak üzere orman ürünleri sanayii yapısını bölgesel ve ülkesel düzeylerde ortaya koyan çalışmaları vardır (38, 1982; 23, 1979). Ancak bu çalışmalar bölgesel düzeylerde geliştirilmiş olduğundan, fakat çalışmamızda Batı Karadeniz Bölgesinde orman işletme müdürlükleri düzeylerine değin inilmesi gerektiğinden, yalnızca proje çalışması kapsamında kalmak ve orman işletme müdürlükleri düzeyine inilmek üzere kereste sanayiinde; kuruluş yerleri, kapasiteler ve ekonomik analizleri ortaya koyacak 2. envantere gidilmiştir. İkinci envanterde kereste sanayii yapısal durumu; üç kapasite sınıfı olarak ele alınmış, daha önce hazırlanmış ve doğruluğu sınanmış anket formlarıyla yüz-yüze anketıerne yoluyla ve örneklemelerle ortaya konulmuştur. Örneklemeler için; küçük kapasite sınıfında (5.000 < m 3 /kt/yıl) ana kütlenin '% 20'sinde, orta kapasite sınıfında ( m 3 /kt/yıl) ana kütlenin % 50'sinde ve büyük kapasite sınıfında ( > m 3 /kt/yıl) ana kütlenin % loo'ün (tam ölçme) örneklerneye gidilmiştir Kerestelik Tomruk Taşıma Maliyet Verilerinin Elde Edilmesi Batı Karadeniz Bölgesindeki orman işletme müdürlükleri itibariyle, amenajman planiarına uygun olarak, 1983 yılı kerestelik tomruk arzının gerçekleşen hasat maliyeti (devirme maliyeti + tomruklama maliyeti + kabuk soyma maliyeti) ile nakliyat maliyeti (ormanlardaki kesim yerlerinden rampalara değin sürütme maliyeti + rampadaki taşıma araçlarına yükleme maliyeti + rampalardan son depoya taşıma maliyeti ve son depodaki boşaltma - istifleme ve tasnifleme maliyeti) verileri, 1983 yılı orman işletme müdürlüklerinin bilançolarından temin edilmiştir : 20

20 3.6. Kereste Fabrikalarında imalat Maüyet Verilerinin Elde Edilmesi Batı Karadeniz Bölgesindeki kereste sanayii işletmelerindeki birim imalat verileri orman işletme müdürlükleri bazında, küçükorta ve büyük kapasite sınıflarında olmak üzere, son beş yıllık dönemde ve yıllar itibariyle, ortalama maliyetler olarak örneklerneye giren kereste işletmelerinin muhasebe kayıtlarından anketler yoluyla elde edilmiştir. Muhasebe kayıtlarından yararlanırken ortalama birim imalat maliyetlerinin; birim sabit maliyetler (işçilik maliyeti + genel idare maliyeti + amortisman + muhtelif maliyetler) ve birim değişken maliyetler (hammadde maliyeti + imalat maliyeti + satış maliyeti + nakliyat maliyeti) detaylarında veri teminine gidilmiştir Kereste Fabrikalanndan Talep Merkezlerine Kereste Dağıtım Maliyet Verilerinin Elde Edilmesi Batı Karadeniz Bölgesindeki aday kereste fabrikaları kuruluş yerlerinden, bölge içindeki ve/veya dışındaki kereste talep merkezlerine yapılacak kereste dağıtımının birim maliyet verileri Karayolları Genel Müdürlüğü'nce hazırlanmış 18 ton kapasiteli ortalama 40 Km/saat hızındaki kamyonlarla, ortalama % 7 eğimli, asfalt, stabilize ve ham karayollarında yapılacak taşımacılık işletme giderlerinden alınmıştır. Daha sonra bu veriler hava kurusu halindeki yumuşak,sert ve karışık kereste ağırlıklarına dönüştürülmüş ve araştırınamız için kullanılabilir hale getirilmiştir VERiLERiN DEGERLENDİRİLMESİ 4.1. Orman Kaynak Potansiyelinin Belirlenmesi Orman kaynak potansiyeli kavramında, bugünkü ve gelecekteki kerestelik- tomruk arzının sürekliliğindeki önemli yeri nedeniyle yalnızca normal koru onuanları potansiyeli üzerinde durulmuştur. Hava fotoğrafları ve matematik- istatistik envanter metodlarına dayanarak yılları arasında tamamlanmış kat'i amenajman plan verileriyle ağaç türleri ve işletme şekilleri esas alınarak, alan- servet- artım ve eta olarak nonnal koru ormanlarımızın bugünkü durumu, Çizelge: 1'de görüleceği üzere değerlendirilmiştir. Buna göre: 21

21 Çizelge 1 - Türkiye Orman Kaynaklarının (Normal Koru) Bugünkü Durumu Tab]e 1 - Existing Situation of Turkey's Forest Resources (high forest) Normal Koru Ormanı 1 high forest (Ha; ma; kabuklu) İbreli Yapraklı Kanşık Toplam Coniferous Deciduous M ix Total Normal Koru Alanı Hight Forest Area Dikili Servet Growing Stock Volume Y ıllı~ Artım. Annual Inerement Batı Batı Batı Türkiye Karadeniz Türkiye Karadeniz Türkiye Karadeniz Yıllık Eta Annual Allowable Cut Yıllık Tomruk Etası (1) r AAC For Sawlogs Türkiye Karadeniz Batı Batı Türkiye Karadeniz Kaynak: (1) Orman Genel Müdürlüğü, Türkiye Orman Envanteri, 1980, Ankara. (2) O. SUN veı Ark., «Temel Ağaç Türlerimizde Tek Ağaç ve Birim Alandaki Odun Çeşidi Oranla rının Saptanması». TÜBİTAK Yayım, 1981, Ankara.

22 i.. ülke'nin bugünkü normal koru ormanlan % 74 ibreli, % 16 yapraklı ve:% 10 karışık olmak üzere toplam Ha'dır (27, 1980). Proje bölgesindeki normal koru ormanlarının genel orman alanındaki katılımı,% 19'dur. Bu katılımda; Bolu, Kastamonu ve Zonguldak Orman Bölge Müdürlüklerinin payları sırasıyla ;% 31, % 44 ve 1 % 25' dir. ii. ülke'nin bugünkü toplam koru ormanlarındaki dikili ser~ vet miktarı, '% 72 ibreli ve % 28 yapraklı olmak üzere toplam olarak m 3 'tür (27, 1980). Proje ıbölgesindeki toplam normal koru ormanlarındaki dikili miktarının ( m 3 ), ülke genelindeki normal konı ormanlarındaki dikili servet miktarındaki katılımı'% 28' dir. Bu katılımda Bolu, Kastamonu ve Zonguldak Orman Bölge Müdürlüklerinin payları sırasıyla % 32, '% 40 ve :% 28'dir. iii. Ülke'nin bugünkü toplam normal koru ormanlarındaki dikili servetin yıllık artım miktarı; % 75 ibreli ve % 25 yapraklı olmak üzere toplam m 3 'tür (27, 1980). Proje bölgesipdeki normal koru ormanlarındaki dikili servetin yıllık artımının ( m 3 ), Ülke genelindeki normal koru ormanlarındald dikili servetin yıllık toplam artırnma katılımı% 27'dir. Bu katılımda Bolu, Kastamonu ve Zonguldak Orman Bölge Müdürlüklerinin payları sırasıyla % 32, % 44 ve % 24'dür. iv. Ülke'nin bugünkü toplam normal koru ormanlarındaki eta %72 ibreli, '% 28 yapraklı olmak üzere toplam olarak m 3 dür (27, 1980). Proje bölgesindeki normal koru ormanlanndaki etanın ( m 3 ) Ülke genelindeki normal konı ormanlarının toplam eta'sındaki katılımı % 28'dir. Bu katılımda; Bolu, Kastamonu ve Zonguldak Orman Bölge Müdürlükleri'nin paylan sırasıyla'% 34, % 39 ve'% 27'dir. v. Ülke'nin bugünkü toplam normal koru ormanlarındaki etasının % 37' si toplam kerestelik tomruk etasıdır ve :% 68 ibreli ile % 32 yapraklı türlerden oluşmaktadır. Proje bölgesindeki normal koru ormanlarındaki ke17estelik tomruk etasının, Ülke genelindeki kerestelik tomnık etasındaki katılımı % 35'dir. Bu katılımda; Bolu, Kastamonu ve Zonguldak Orman Bölge Müdürlüklerinin payları sırasıyla '% 32,.% 43 ve '% 25'dir. 23

23 4.2. Kerestelik Tomruk Talebinin Tahmin Edilmesi ülke genelinde, son 11 yıllık kerestelik tomruk tüketimine ilişkin olarak toplanmış veriler regresyon yöntemiyle değerlendirilerek dönemindeki Ülke genelinde kerestelik tomruk talebi tahmin edilmiştir (Çizelge 2). ülke genelindeki toplam kerestelik tomruk talebiyle ülke toplam nüfus ilişkisi (*) kurularak, adam başına düşen kerestelik - tomruk taleplerine, buradan da, proje bölgesiyle diğer bölgelerdeki toplam kerestelik- tomruk taleplerine geçilmiştir (Çizelge 2). Daha sonra, proje bölgesindeki kerestelik- tomruk tahminleri, bölge kapsamındaki orman bölge müdürlükleri ve orman işletme müdürlükleri bazına indirilmiştir (Çizelge 2-5). gibi, kerestelik Çizelgelerin incelenmesiyle de görülebileceği tomruk talep tahminleri : - Proje bölgesinde, 5. BYKP - 8. BYKP dönemleri arasında ve dönemler itibariyle, sırasıyla; m 3 /yıl, m 3 /yıl, m 3 /yıl, m 3 /yıl'dır. - Proje bölgesinde, 5. BYKP - 8. BYKP dönemleri arasında dönemler itibariyle, Bolu - Kastamonu ve Zonguldak'taki Orman Bölge Müdürlükleri kapsamında, sırasıyla; % 24,,% 31 ve %45 oranlarında dağıtılmaktadır. - Proje bölgesinin dışındaki diğer bölgelerle, 5. BYKP - 8. BYKP dönemleri arasında ve dönemler itibariyle, sırasıyla; m 3 /yıl, m 3 /yıl, m 3 /yıl, m 3 /yıl'dır. - Türkiye genelinde, 5. BYKP- 8. BYKP dönemleri arasında ve dönemler itibariyle sırasıyla; m 3 /yıl, m 3 /yıl, m 3 /yıl, m 3 /yıl'dır Kerestelik Tomruk Arzının Tahmin Edilmesi dönemindeki kerestelik- tomruk arzına ilişkin değerlendirmeler, 5. BYKP'ı için oluşturulan Ö.İ.K.'nun (*) Gelecek nüfus tahminleri, 1980 yılı genel nüfus verileri ile «yıllık % 2'lik nüfus ı;ırtış oranı>> varsayımına dayandınlm.ıştır, 24

24 dönemine ilişkin kabuklu gövde hacmi olarak yapacak ve yakacak odun eta tahminlerine ibreli türler için.% 17, yapraklı türler için % 12'lik çeviri faktörleriyle kabuksuz gövde hacimlerine dönüştürülmüştür. Buradan, «ormanlanmızda ağaç türleri ve ürün çeşitleri olarak etanın dağılımını belirleyen bir araştırma bulgusundan da (37, 1977) yararlanılarak, Türkiye genelindeki dönemindeki tomruk arz tahminlerine geçilmiştir (Çizelge 6). Ülke genelindeki kerestelik tomruk arz tahminlerinden Orman Genel Müdürlüğü envanterlerinden sağlanan verilerle (27, 1980) Orman Bölge Müdürlükleri ve bunlara bağlı.orman İşletme Müdürlükleri detayında olmak üzere Batı Karadeniz Bölgesindeki dönemine ilişkin kerestelik tomruk arz tahminleri elde edilmiştir (Çizelge 7-10). Çizelgelerin incelenmesiyle de görüleceği gibi, kerestelik - tomruk arzı tahminleri : - Proje bölgesinde, 5. BYKP - 8. BYKP dönemleri arasında ve dönemler itibariyle değişmeksizin m 3 /yıl'dır. - Proje bölgesinde, 5. BYKP - 8. BYKP dönemleri arasında ve dönemler itibariyle, Bolu - Kastamonu ve Zonguldak Orman Bölge Müdürlüklerinde, sırasıyla; % 32, % 43 ve % 25 oranlarında dağılmaktadır. - Proje bölgesinin dışındaki diğer bölgelerde, 5. BYKP döneminde m 3 /yıl arasında olup, 6. BYKP- 8. BYKP dönemleri arasında ve dönemler itibariyle değişmeksizin m 3 /yıl'dır. - Türkiye genelinde, 5. BYKP döneminde m 3 /yıl arasında olup, 6. BYKP- 8. BYKP dönemleri arasında ve dönemler itibariyle değişmeksizin m 3 /yıl'dır Kereste Sanayü Yapısının Belirlenmesi Ülke genelinde odun kökenli sanayi yapısını belirlemeyi amaçlayan Orman Bakanlığı'nca yapılan envanter ile (38, 1982) proje kapsamında orman işletme müdürlükleri itibariyle odun kökenli sanayi yapısını belirlemeyi amaçlayan, tarafımızdan yapılan envanterin değerlendirilmesiyle; Ülke genelinde ve Batı Karadeniz Bölgesinde dönemi için kereste sanayii yapısı oluşturulmuştur (Çizelge 11-16). 25

25 Çizelge 2- Bugünkü ve Gelecekteki Yurtiçi KeresteUk Toınruk Talebi ve Bölgesel Da~ Table 2 - Today and Estimated Future for Domestie Sawlogs Demond and lts Regional Distribution --- Mevcut Durum 5. BYKP Dönemi 6. BYKP Dönemi 7. BYKP Dönemi 8. BYKP Dönemi Existing Situation 5. th FYDP Period 6. th FYDP Period 7. th FYDP Period 8. th FYDP Period Bölgeler TUrler Regions Types Miktar-ml Miktar-ml Miktar-m3 Miktar-ml Miktar-m3 I (coniferous) Marmara Y (decidous) Marmara ~ (total) I >> B. Karadeniz y )} W.BlackSea ""..,» I )} D. Karadeniz y» E.BlackSea ;::>;» J I» D. Anadolu y )} E.Anatolia ll» ı,

26 Mevcut Dunun 5. BYKP Dönemi 6. BYKP Dönemi 7. BYKP Dönemi 8. BYKP Dönemi Existing Situation 5. th FYDP Period 6. th FYDP Period 7. th FYDP Period 8. th FYDP Period Bölgeler Türler Regions Types Miktar-ml Miktar-ın3 Miktar-ın3 Miktar-ml Miktar-ml I» G.Anadolu y )) S.Anatolia l: )) I» Ege y» Aegean :& )} I» ~ İç Anadolu y )} Anatolia l: )} I )} Türkiye y )) Turkey :& )) Kaynak (1) Orman Genel Müdürlüğü, «5. BYKP Dönemine İlişkin Orm~ın Ürünleri Üretim Tahmini», 1983, Ankara. (2) Orman Genel Müdürlüğü, «Döner Sermaye Gerekçe Raponı», 1983, Ankara.

27 Çizelge 3 - Bolu Orman Bölge Müdürlüğü'nde İşletmeler İtibariyle Kerestelik Tomruk Talebinin Bugünkü Durumu ve Gelecek Tahmiui Tab le 3 - Existing Situation and Future Demond Projections for Sawlogs by Forest Enterprises Within Bolu Forest Region Mevcut Durum 5. BYKP Dönemi 6. BYKP Dönemi 7. BYKP Dönemi 8. BYKP Dönemi Existing Situation S. th FYDP Period 6. th FYDP Period 7. th FYDP Period 8. th FYDP Period İşletmeler Türler Regions Types Miktar-ml Miktar-ml Miktar-ml Miktar-m3 Miktar-m3 I (coniferous) Akçakoca Y (decidous) ::!: (total) I " Bolu y, :ı )) I, Düz ce y, , "' )} "' I )) Ge red e y )) :ı» I )) Göynük y )) :ı ))

ORMAN KAYNAKLARININ TURİZM AMAÇLI TAHSİSİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ ODC: 906

ORMAN KAYNAKLARININ TURİZM AMAÇLI TAHSİSİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ ODC: 906 ISBN: 978-605-4610-19-8 ORMAN KAYNAKLARININ TURİZM AMAÇLI TAHSİSİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ ODC: 906 The Determinition of The Problems and Solution ways, Interested in Allocated Forest Resources

Detaylı

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY İşletmelerin bir ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemini, "ekonomik" ve "sosyal" olmak üzere iki açıdan incelemek gerekir. İşletmelerin Ekonomik Açıdan Yeri ve

Detaylı

1 Yatırım Çalışmaları

1 Yatırım Çalışmaları 1 Yatırım Çalışmaları Yatırım Yatırım Projesi Proje Fikri Hangi Sektör? Hangi Konuda Faaliyet? 2 Fizibilite Çalışmaları Ön Fizibilite Kavramı Ekonomik Teknik Mali Hukuki Örgütsel Ekonomik a)piyasa Etüdü

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK...

BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK... İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK... 1 Kalkınma Ekonomisine Olan Güncel İlgi... 1 Kalkınma Kavramı ve Terminolojisi... 1 Büyüme ve Kalkınma... 1 Kalkınma Terminolojisi... 2 Dünyada Gelir

Detaylı

3. ORMAN YOLLARININ ÖNEMİ

3. ORMAN YOLLARININ ÖNEMİ 3. ORMAN YOLLARININ ÖNEMİ Ormancılık faaliyetlerinin gerçekleşebilmesi için alt yapı tesisi olan orman yolları olmalıdır. Orman Yollarının Özelliği Orman yolu bir bilgisayar programı gibidir. Nasıl ki

Detaylı

TESİS TASARIMI ve PLANLAMASI -Giriş-

TESİS TASARIMI ve PLANLAMASI -Giriş- TESİS TASARIMI ve PLANLAMASI -Giriş- Hazırlayan Yrd. Doç. Selçuk Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi - Endüstri Mühendisliği Bölümü İşletme: İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla mal ve

Detaylı

ORMAN TRANSPORT TEKNİĞİ DERSİ

ORMAN TRANSPORT TEKNİĞİ DERSİ ORMAN TRANSPORT TEKNİĞİ DERSİ Hazırlayan: Dr. Mehmet EKER 11.09.2008 Ormancılıkta Transport-M.Eker 1 Yükleme Metotları : Elle Yükleme Çapraz Yükleme Makine Gücü ile Yükleme: Taşıma Aracına Monte Edilen

Detaylı

İŞLETME ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ GÜZ DÖNEMİ DERS PROGRAMI

İŞLETME ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ GÜZ DÖNEMİ DERS PROGRAMI İŞLETME ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ GÜZ DÖNEMİ DERS PROGRAMI Dersin Kodu Kredisi Dersin Niteliği İŞL 601 Pazarlama Teorileri 3 Zorunlu İŞL 603 Finansman Teorisi 3 Zorunlu İŞL 605 Uluslararası

Detaylı

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu tmmob makina mühendisleri odası TMMOB SANAYİ KONGRESİ 2009 11 12 ARALIK 2009 / ANKARA ALAN ARAŞTIRMASI II Türkiye de Kalkınma ve İstihdam Odaklı Sanayileşme İçin Planlama Önerileri Oda Raporu Hazırlayanlar

Detaylı

11.10.2015. Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher Ohlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri. Heckscher Ohlin Modelinden Çıkartılan Teoremler

11.10.2015. Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher Ohlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri. Heckscher Ohlin Modelinden Çıkartılan Teoremler Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher hlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri Karşılaştırmalı üstünlükler teorisi uluslararası emek verimliliğindeki farklılıkların nedeni üzerinde durmamaktadır. Bu açığı

Detaylı

BÖLÜM III İŞLETMENİN KURULUŞU 10/7/13 İŞLETMENİN KURULUŞ NEDENLERİ İŞLETMENİN KURULUŞ AŞAMALARI

BÖLÜM III İŞLETMENİN KURULUŞU 10/7/13 İŞLETMENİN KURULUŞ NEDENLERİ İŞLETMENİN KURULUŞ AŞAMALARI BÖLÜM III İŞLETMENİN KURULUŞU İŞLETMENİN KURULUŞ NEDENLERİ Miras Bağımsız iş yapma isteği Kazanç sağlama isteği Toplumsal itibar sağlamak Başka fırsatların yokluğu Bir düşünce veya bir misyonu gerçekleştirme

Detaylı

FABRİKA ORGANİZASYONU. Yrd. Doç. Dr. Serpil SAVCI

FABRİKA ORGANİZASYONU. Yrd. Doç. Dr. Serpil SAVCI FABRİKA ORGANİZASYONU Yrd. Doç. Dr. Serpil SAVCI Rantabilite Raporu (Karlılık Raporu) Rantabilitenin tanımı: kar/yatırım şeklindedir. Masraflara karşılık elde edilen karın, belirli bir miktarı yoktur.

Detaylı

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2.

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Ekonominin Tanımı... 3 1.3. Ekonomi Biliminde Yöntem... 4 1.4.

Detaylı

1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ

1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ 13 1.1. Üretim, Üretim Yönetimi Kavramları ve Önemi 14 1.2. Üretim Yönetiminin Tarihisel Gelişimi 18 1.3. Üretim Yönetiminin Amaçları ve Fonksiyonları

Detaylı

GENEL İŞLETME. Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN KURULUŞ YERİ SEÇİMİ

GENEL İŞLETME. Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN KURULUŞ YERİ SEÇİMİ GENEL İŞLETME Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN KURULUŞ YERİ SEÇİMİ KURULUŞ YERİ İşletmenin faaliyette bulunduğu yerdir. Çeşitli alternatifler arasında en uygun kuruluş yerine karar verme önemli ve zor bir karardır.

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER İÇİNDEKİLER Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1.Bölüm: TEMEL İŞLETMECİLİK KAVRAM VE TANIMLARI... 2 Giriş... 3 1.1. Temel Kavramlar ve Tanımlar... 3 1.2. İnsan İhtiyaçları... 8 1.3.

Detaylı

Normal (%) 74 59 78 73 60. Bozuk (%) 26 41 22 27 40. Toplam (Ha) 889.817 192.163 354.526 1.436.506 17.260.592. Normal (%) - - - - 29

Normal (%) 74 59 78 73 60. Bozuk (%) 26 41 22 27 40. Toplam (Ha) 889.817 192.163 354.526 1.436.506 17.260.592. Normal (%) - - - - 29 1.1. Orman ve Ormancılık Türkiye yaklaşık olarak 80 milyon hektar (ha) yüzölçümüyle dağlık ve eko-coğrafya bakımından zengin bir çeşitliliğe sahiptir. Bu ekolojik zenginliğe paralel olarak ormanlar da

Detaylı

Üretim Yönetimi. 3.1. Ürün Tasarımı 19.02.2012. 3.1.1. Ürün Tasarımını Etkileyen Faktörler. Bölüm 3. Üretim Sistemlerinin Tasarımı ve Kuruluşu

Üretim Yönetimi. 3.1. Ürün Tasarımı 19.02.2012. 3.1.1. Ürün Tasarımını Etkileyen Faktörler. Bölüm 3. Üretim Sistemlerinin Tasarımı ve Kuruluşu Üretim Yönetimi Bölüm 3. Üretim Sistemlerinin Tasarımı ve Kuruluşu Yrd. Doç. Dr. Selçuk ÇEBİ http://scebi.ktu.edu.tr 3.1. Ürün Tasarımı Ürün tasarımı, ürünün fiziksel özelliklerini ve fonksiyonlarını açıkça

Detaylı

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 PLANLAMAYI GEREKTİREN UNSURLAR Sosyalist model-kurumsal tercihler Piyasa başarısızlığı Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma sorunları 2

Detaylı

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Doç.Dr.Tufan BAL 4.Bölüm Tarım Politikası Not: Bu sunuların hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.İ.Hakkı İnan ın Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Kitabından faydalanılmıştır.

Detaylı

3. TÜRKİYE ULAŞTIRMA SİSTEMİNE GENEL BAKIŞ

3. TÜRKİYE ULAŞTIRMA SİSTEMİNE GENEL BAKIŞ 3. TÜRKİYE ULAŞTIRMA SİSTEMİNE GENEL BAKIŞ Cumhuriyetin 1950 yılına kadar olan döneminde, doğru bir ulusal politika ile demiryolu ve denizyoluna ağırlık verilmiştir. leştirilen atılım sonunda, ülkenin

Detaylı

A ALAN BİLGİSİ TESTİ İŞLETME VE MUHASEBE

A ALAN BİLGİSİ TESTİ İŞLETME VE MUHASEBE ALAN BİLGİSİ TESTİ İŞLETME VE MUHASEBE İŞLETME VE MUHASEBE ALANINA AİT SORULARIN CEVAPLARINI CEVAP KÂĞIDINIZDA BU ALANLA İLGİLİ YERE İŞARETLEYİNİZ. 161. İşletme sahibinin ya da ortaklarının işletmenin

Detaylı

PAZARLAMA ARAŞTIRMALARI. Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN

PAZARLAMA ARAŞTIRMALARI. Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN PAZARLAMA ARAŞTIRMALARI Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN Ders İçeriği Pazarlama, Pazarlama kararları, Pazarlama araştırmalarında veri ve bilgi toplama yöntem ve araçları- Ulusal ve uluslar arası orman ürünleri

Detaylı

PROJE YÖNETİMİ: PERT VE CPM ANALİZİ: Prof. Dr. Şevkinaz Gümüşoğlu (I.Üretim Araştırmaları Sempozyumu, Bildiriler Kitabı-İTÜ Yayını, Ekim1997, İstanbul

PROJE YÖNETİMİ: PERT VE CPM ANALİZİ: Prof. Dr. Şevkinaz Gümüşoğlu (I.Üretim Araştırmaları Sempozyumu, Bildiriler Kitabı-İTÜ Yayını, Ekim1997, İstanbul PROJE YÖNETİMİ: PERT VE CPM ANALİZİ: Prof. Dr. Şevkinaz Gümüşoğlu (I.Üretim Araştırmaları Sempozyumu, Bildiriler Kitabı-İTÜ Yayını, Ekim1997, İstanbul Proje:Belirli bir işin tamamlanabilmesi için yapılması

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Neden İşletme Kurarız?

Neden İşletme Kurarız? 1 Neden İşletme Kurarız? Bağımsız çalışma isteği Miras yoluyla işletme sahipliği Yeni bir buluş veya fikri pazara sunma arzusu Başka fırsatların yokluğu Toplumsal itibar sağlama Kazanç sağlama ve ülke

Detaylı

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA)

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) SERBEST BÖLGE TEŞVİKLERİ Metin TATLI Şubat 2015 SUNUM PLANI I. SERBEST BÖLGENİN TANIMI VE AMACI II. ANTALYA SERBEST BÖLGE III. SERBEST BÖLGELERİMİZİN SUNDUĞU AVANTAJLAR

Detaylı

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA Ülkemizde Tarımsal Ormancılık Çalışmaları Ülkemizde tarımsal ormancılık çalışmalarını anlayabilmek için ülkemiz topraklarının yetişme ortamı özellikleri

Detaylı

FERDA NUR ŞENER YÜKSEK LİSANS TEZİ. DANIŞMANLAR: Prof. Dr. Özden GÖRÜCÜ Doç. Dr. Ahmet TOLUNAY. ISPARTA Haziran 2010

FERDA NUR ŞENER YÜKSEK LİSANS TEZİ. DANIŞMANLAR: Prof. Dr. Özden GÖRÜCÜ Doç. Dr. Ahmet TOLUNAY. ISPARTA Haziran 2010 TÜRKİYE DE SÜRDÜRÜLEBİLİR ORMANCILIK UYGULAMALARININ SERTİFİKASYON VE AKREDİTASYONUNDA SİVİL VE İDARİ YAPILANMA [ANDIRIN DEVLET ORMAN İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ VE GÖKSUN DEVLET ORMAN İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ ÖRNEĞİ (2003-2007)]

Detaylı

Yaz Puantı ve Talep Yönetimi

Yaz Puantı ve Talep Yönetimi Yaz Puantı ve Talep Yönetimi Genel elektrik talebi kış aylarında ısıtma ve aydınlatma, yaz aylarında ise soğutma (klima) ihtiyacına bağlı olarak bölgesel ve mevsimsel farklılıklar oluşturur. modus Enerji

Detaylı

YGS Yönetimine Ormancılık Perspektifinden Bakmak. (Ormancılıkta Yaban Hayatına Yer Vermek) I. Bölüm

YGS Yönetimine Ormancılık Perspektifinden Bakmak. (Ormancılıkta Yaban Hayatına Yer Vermek) I. Bölüm YGS Yönetimine Ormancılık Perspektifinden Bakmak (Ormancılıkta Yaban Hayatına Yer Vermek) I. Bölüm YGS yönetimi; Hedef, prensipler,araçlar,gerekli şartlar ve detaylar Hedef: EtkinYGS yönetimi Prensip:

Detaylı

ORMAN AMENAJMANI SEÇME ORMANLARINDA ANLAMA -XI hafta

ORMAN AMENAJMANI SEÇME ORMANLARINDA ANLAMA -XI hafta ORMAN AMENAJMANI SEÇME ORMANLARINDA ANLAMA -XI hafta KTÜ Orman Fakültesi Seçme Ormanı Değişik yaşlı ve düşey kapalı orman formuna seçme ormanı ve seçme işletmesi adı verilmektedir. Tabakalı seçme ormanında,

Detaylı

İSTANBUL TEKNİK ÜNIVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ PAZAR İÇİN YENİ MAMUL GELİŞTİRME PAZARLAMA KARMASININ OPTİMUMLAŞTIRILMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ

İSTANBUL TEKNİK ÜNIVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ PAZAR İÇİN YENİ MAMUL GELİŞTİRME PAZARLAMA KARMASININ OPTİMUMLAŞTIRILMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ İSTANBUL TEKNİK ÜNIVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ PAZAR İÇİN YENİ MAMUL GELİŞTİRME ve PAZARLAMA KARMASININ OPTİMUMLAŞTIRILMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ Endüstri Müh. Mustafa ÇORUH Ana Bilim Dalı Programı

Detaylı

Endüstri Mühendisliğine Giriş

Endüstri Mühendisliğine Giriş Endüstri Mühendisliğine Giriş 5 ve 19 Aralık 2012, Şişli-Ayazağa, İstanbul, Türkiye. Yard. Doç. Dr. Kamil Erkan Kabak Endüstri Mühendisliği Bölümü,, Şişli-Ayazağa, İstanbul, Türkiye erkankabak@beykent.edu.tr

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Üretim Yatırımı Girişim kapsamında hedeflenen ürün veya hizmetlerin üretilmesi için gerekli işletme faaliyetleri planlanmalıdır. Girişimcinin uzmanlığına da bağlı

Detaylı

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015 TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015 ENDÜSTRİYEL YAPININ YENİLİKÇİ VE BİLGİ ODAKLI DÖNÜŞÜMÜNÜN BURSA ÖRNEĞİNDE İNCELENMESİ PROJE RAPORU İÇİNDEKİLER

Detaylı

SERBEST BÖLGELERE SAĞLANAN AVANTAJLAR

SERBEST BÖLGELERE SAĞLANAN AVANTAJLAR SERBEST BÖLGELERE SAĞLANAN AVANTAJLAR Serbest Bölgenin Tanımı Genel olarak serbest bölgeler; ülkede geçerli ticari, mali ve iktisadi alanlara ilişkin hukuki ve idari düzenlemelerin uygulanmadığı veya kısmen

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

FİNANSAL YÖNETİM. Finansal Planlama Nedir?

FİNANSAL YÖNETİM. Finansal Planlama Nedir? FİNANSAL YÖNETİM FİNANSAL PLANLAMA Yrd.Doç.Dr. Serkan ÇANKAYA Finansal analiz işletmenin geçmişe dönük verilerine dayanmaktaydı ancak finansal planlama ise geleceğe yönelik hareket biçimini belirlemeyi

Detaylı

D- NASIL YAZMALI? ÖRNEKLER

D- NASIL YAZMALI? ÖRNEKLER D- NASIL YAZMALI? ÖRNEKLER Örnek 1 EEB Raporu Bu araştırma konusunun güncelliği, önemi ve yapacağı katkı 1. 1.1. Bölgesel Gelişme Yaklaşımı Bölge olgusunun tanımı ve rolü, Dünyada özellikle 1970 lerin

Detaylı

İŞLETME TÜRLERİ İŞLETME TÜRLERİ 24.03.2014. Faaliyet Alanlarına Göre İşletme Türleri

İŞLETME TÜRLERİ İŞLETME TÜRLERİ 24.03.2014. Faaliyet Alanlarına Göre İşletme Türleri Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu 1. Faaliyet alanlarına göre 2. Tüketici türlerine göre 3. Üretilen mal veya hizmet çeşitlerine göre 4. Üretim araçlarının mülkiyet biçimine göre

Detaylı

İŞLETME KURULUŞ YERİ SEÇİMİ LOCATION SELECTION FOR BUSINESS ORGANIZATIONS

İŞLETME KURULUŞ YERİ SEÇİMİ LOCATION SELECTION FOR BUSINESS ORGANIZATIONS LOCATION SELECTION FOR BUSINESS ORGANIZATIONS Yeni işletmelerin kuruluş çalışmaları sırasında sürdürülen ekonomik analiz kapsamına giren ikinci önemli konu, işletmenin üretim çalışmalarını yürüteceği kuruluş

Detaylı

ARAZİ KULLANIM PLANLAMASI

ARAZİ KULLANIM PLANLAMASI ARAZİ KULLANIM PLANLAMASI ön koşul kavramsal uzlaşı niçin planlama? toplumsal-ekonomikhukuksal gerekçe plan kapsam çerçevesi plan yapımında yetkiler planın ilkesel doğrultuları ve somut koşulları plan

Detaylı

TARSUS TİCARET BORSASI

TARSUS TİCARET BORSASI TARSUS TİCARET BORSASI Ülkemizde yetiştirilen tarımsal ürünlerden, tarımsal üretimin bir kısmı doğrudan tüketilirken, bir kısmı sanayide hammadde olarak işlenerek değişik gıdalara dönüştürülmektedir. Tarımsal

Detaylı

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) SERBEST BÖLGE TEŞVİKLERİ. Hasan YÜKSEK Eylül 2012

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) SERBEST BÖLGE TEŞVİKLERİ. Hasan YÜKSEK Eylül 2012 BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) SERBEST BÖLGE TEŞVİKLERİ Hasan YÜKSEK Eylül 2012 SUNUM PLANI I. SERBEST BÖLGENİN TANIMI VE AMACI II. ANTALYA SERBEST BÖLGE III. SERBEST BÖLGELERİMİZİN SUNDUĞU AVANTAJLAR

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI

İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI 2014 İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI Açıklama Staj yapılan işletmelerde

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ (2012) YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ (2012) YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ (2012) YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI 1 YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI T.C. Ekonomi Bakanlığı, Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Müdürlüğü tarafından 01 Ocak 2012

Detaylı

İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI. Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT

İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI. Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI Bu Dersimizde; Kuruluşla İlgili Bazı Temel Kavramlar Genel Olarak İşletmenin Kuruluş Aşamaları Fizibilite Çalışmalarının

Detaylı

İşletmelerin Büyüme Şekilleri

İşletmelerin Büyüme Şekilleri Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu İŞLETMELERİN BÜYÜMESİ İşletmelerin Büyüme Nedenleri Optimum büyüklüğe ulaşma Piyasalarda etkinliği arttırarak kar elde etme olanaklarını arttırma

Detaylı

Sunu planı. Sunu Planı. Slayt No 3-6 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörlerinin Brüt Katma Değeri. 7-8 Sektörlerin Büyüme Eğilimleri

Sunu planı. Sunu Planı. Slayt No 3-6 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörlerinin Brüt Katma Değeri. 7-8 Sektörlerin Büyüme Eğilimleri YÖNETİCİ ÖZETİ Sunu planı Sunu Planı Slayt No 3-6 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörlerinin Brüt Katma Değeri 7-8 Sektörlerin Büyüme Eğilimleri 9-11 Tekstil ve Hazır Giyim İstihdamı 12 İşyeri Sayısı 13 Sektörün

Detaylı

DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ

DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ Dağıtım Kanalı: Fikir, ürün ve hizmetler gibi, değeri olan şeylerin üretim noktalarından kullanım noktalarına kadar götürülmesiyle uğraşan, birbiriyle bağımlı bir dizi

Detaylı

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi 1 Dal Alma Kalın dallarda motorlu testere, ince dallarda balta kullanılır. Özellikle ergonomik ve ekonomik

Detaylı

KOBİ LERİN EKONOMİK VE SOSYAL SİSTEME KATKILARI, GÜÇLÜ VE ZAYIF YÖNLERİ. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK

KOBİ LERİN EKONOMİK VE SOSYAL SİSTEME KATKILARI, GÜÇLÜ VE ZAYIF YÖNLERİ. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK KOBİ LERİN EKONOMİK VE SOSYAL SİSTEME KATKILARI, GÜÇLÜ VE ZAYIF YÖNLERİ Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK KOBİ LERİN EKONOMİK VE SOSYAL SİSTEME KATKILARI Ekonomik sistem; faktör piyasaları, işletmeler, mal

Detaylı

T.C. PODGORİCA BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 2005-2011 YILLARI ARASINDAKİ ENERJİ DENGESİ İSTATİSTİKLERİ

T.C. PODGORİCA BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 2005-2011 YILLARI ARASINDAKİ ENERJİ DENGESİ İSTATİSTİKLERİ T.C. PODGORİCA BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 2005-2011 YILLARI ARASINDAKİ ENERJİ DENGESİ İSTATİSTİKLERİ PODGORİCA-AĞUSTOS 2012 İÇİNDEKİLER SAYFA NO BÖLÜM 1 1 1 GİRİŞ 2 2 Metodolojik açıklamalar 3 2.1

Detaylı

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ Ülkemizdeki Ormancılık anlayışı; 20. yy. dan sonra Hızlı nüfus artışı Teknolojik gelişmeler Kişi başına düşen gelir düzeyinin artması Eğitim düzeyinin yükselmesi Toplumların değer

Detaylı

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ Arazi Kullanımı ve Ormancılık 3. ORMAN, MERA, TARIM VE YERLEŞİM GİBİ ARAZİ KULLANIMLARI VE DEĞİŞİMLERİNİN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİ OLUMSUZ YÖNDE ETKİLEMESİNİ SINIRLANDIRMAK 5. 2012 yılında yerleşim alanlarında

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 11 Eylül 2015

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 11 Eylül 2015 MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 11 Eylül 2015 Mehmet Ali FİNCAN 24. Grup Meslek Komitesi Başkanı ANA METALLERİN İMALATI 24. Grup Demir-Çelik ve Sıcak Hadde Mamulleri Sanayii 25. Grup Bağlantı Elemanları,

Detaylı

PLASTİK ÜRÜNLERİ SANAYİİ RAPORU

PLASTİK ÜRÜNLERİ SANAYİİ RAPORU MMP Ön Raporu EK 2E PLASTİK ÜRÜNLERİ SANAYİİ RAPORU MEVCUT DURUM: Dünyada olduğu gibi Türkiye de de plastiğin, geleneksel malzemeler olan demir, cam, kağıt, tahta gibi malzemeye alternatif olarak ortaya

Detaylı

SAC PARÇA ÜRETİM BÖLÜMÜNDE ENERJİ ANALİZÖRLERİYLE VERİMLİLİĞİ ARTTIRMA AMAÇLI İŞ EMRİ TAKİP, VERİ TOPLAMA ve ANALİZ SİSTEMİ OTOMASYONUNUN KURULMASI

SAC PARÇA ÜRETİM BÖLÜMÜNDE ENERJİ ANALİZÖRLERİYLE VERİMLİLİĞİ ARTTIRMA AMAÇLI İŞ EMRİ TAKİP, VERİ TOPLAMA ve ANALİZ SİSTEMİ OTOMASYONUNUN KURULMASI AR-GE MERKEZLERİ İYİ UYGULAMA ÖRNEKLERİ PAYLAŞIM TOPLANTISI AR-GE YÖNETİMİ YILDIZ KALIP SAN. TİC. A.Ş. SAC PARÇA ÜRETİM BÖLÜMÜNDE ENERJİ ANALİZÖRLERİYLE VERİMLİLİĞİ ARTTIRMA AMAÇLI İŞ EMRİ TAKİP, VERİ

Detaylı

İZMİR İN SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜNDEKİ YERİ, SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

İZMİR İN SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜNDEKİ YERİ, SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ 2012 MART SEKTÖREL&BÖLGESEL İZMİR İN SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜNDEKİ YERİ, SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Şebnem BORAN Su ürünleri sektörü, gerek istihdama olan katkısı gerekse de yarattığı katma değer ile stratejik

Detaylı

Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası YENİ TEŞVİK MEVZUATI DESTEKLERİ İÇİN NİHAİ ÖNERİLERİMİZ RAPORU 2012

Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası YENİ TEŞVİK MEVZUATI DESTEKLERİ İÇİN NİHAİ ÖNERİLERİMİZ RAPORU 2012 Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası YENİ TEŞVİK MEVZUATI DESTEKLERİ İÇİN NİHAİ ÖNERİLERİMİZ RAPORU 2012 1 1- TEŞVİK MEVZUATININ DÜZENLENMESİNDEK TEMEL DEVLET POLİTİKALARINA UYGULAMALARINA YÖNELİK ÖNERİLERİMİZ.

Detaylı

Tedarik Zinciri Yönetimi

Tedarik Zinciri Yönetimi Tedarik Zinciri Yönetimi -Tedarik Zinciri Ağı Tasarımı- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Ağ tasarımı, tedarik zinciri açısından üç karar düzeyini de ilgilendiren ve bu düzeylerde etkisi olan bir konudur. Zincirin

Detaylı

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Doç.Dr.Tufan BAL GİRİŞ Not: Bu sunuların hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.İ.Hakkı İnan ın Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Kitabından Faydalanılmıştır. 2 Ekonominin

Detaylı

EK : DIŞSAL TASARRUFLAR ( EKONOMİLER )

EK : DIŞSAL TASARRUFLAR ( EKONOMİLER ) EK : DIŞSAL TASARRUFLAR ( EKONOMİLER ) Genel denge teorisinin sonuçlarının yatırım kararlarında uygulanamamasının iki temel nedeni şunlardır: 1) Genel denge teorisinin tam bölünebilirlik varsayımı her

Detaylı

PREFABRİKE AHŞAP YAPILAR ve UYGULAMA OLANAKLARI

PREFABRİKE AHŞAP YAPILAR ve UYGULAMA OLANAKLARI PREFABRİKE AHŞAP YAPILAR ve UYGULAMA OLANAKLARI Ahşap malzeme, sahip olduğu özellikler nedeni ile yapı malzemesi olarak önemli bir yere sahiptir. Günümüz teknolojik olanakları çerçevesinde yapay ahşap

Detaylı

GENEL İŞLETME İŞLETMEN. Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN

GENEL İŞLETME İŞLETMEN. Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN GENEL İŞLETME İŞLETMEN LETMENİN N KURULUŞ ÇALIŞMALARI Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN İşletme denince köşe başındaki bakkaldan büyük bir demir çelik işletmesine kadar çeşitli tipte girişimler söz konusu olabildiğine

Detaylı

GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit)

GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit) GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit) GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN Girişimcinin finansman ihtiyacı: Finansman ihtiyacının karşılanmasında

Detaylı

TARİHÇE. KOSBİ, 1993 yılında 410 Hektar alanda kuruldu ve sonraki yıllardaki genişlemeler ile 1300 hektara ulaştı.

TARİHÇE. KOSBİ, 1993 yılında 410 Hektar alanda kuruldu ve sonraki yıllardaki genişlemeler ile 1300 hektara ulaştı. TARİHÇE Kemalpaşa da sanayileşme 1970 li yıllarda başladı. KOSBİ, 1993 yılında 410 Hektar alanda kuruldu ve sonraki yıllardaki genişlemeler ile 1300 hektara ulaştı. KOSBİ, 14.08.2001 tarihinde ilk tüzel

Detaylı

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ 1. Yıl - GÜZ DÖNEMİ Doktora Uzmanlık Alanı MLY898 3 3 + 0 6 Bilimsel araştırmarda ve yayınlama süreçlerinde etik ilkeler. Tez yazım kuralları,

Detaylı

ELDER Ar-Ge ÇALIŞTAYI 2015 SUNUMU. 16.04.2015 Aydem EDAŞ Elder Ar-Ge Çalıştayı 2015 Sunumu Sayfa 1

ELDER Ar-Ge ÇALIŞTAYI 2015 SUNUMU. 16.04.2015 Aydem EDAŞ Elder Ar-Ge Çalıştayı 2015 Sunumu Sayfa 1 ELDER Ar-Ge ÇALIŞTAYI 2015 SUNUMU 16.04.2015 Aydem EDAŞ Elder Ar-Ge Çalıştayı 2015 Sunumu Sayfa 1 İÇERİK 1. Ar-Ge Hedeflerimiz 2. Ar-Ge Önceliklerimiz 3. Teknoloji Yatırımlarımız 4. Ar-Ge Projelerimiz

Detaylı

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ a. Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu Dünya mobilya üretimi 2010 yılında yaklaşık 376 milyar dolar olurken, 200 milyar dolar olan bölümü üretim

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ VAN GENEL BİLGİLER VAN TÜRKİYE VAN IN PAYI Nüfus (TÜİK 2012) 1.051.975 75.627.384 1,39% İlçe Merkezleri Nüfusu (TÜİK 2012)

Detaylı

SANAYİDE GÜRÜLTÜ DENETİMİ. Arş. Gör. Dr. Nuri İLGÜREL Prof. Dr. Neşe YÜĞRÜK AKDAĞ

SANAYİDE GÜRÜLTÜ DENETİMİ. Arş. Gör. Dr. Nuri İLGÜREL Prof. Dr. Neşe YÜĞRÜK AKDAĞ SANAYİDE GÜRÜLTÜ DENETİMİ Arş. Gör. Dr. Nuri İLGÜREL Prof. Dr. Neşe YÜĞRÜK AKDAĞ SANAYİ YAPILARININ TASARIMINDA GÜRÜLTÜ ETKENİ Sanayi Yapılarının Organize Sanayi Bölgelerinde Planlanması Sanayi birimlerinin

Detaylı

YÖN339 Taşımacılık Yönetimine Giriş. Ders - IV. Yrd. Doç. Dr. A. Özgür KARAGÜLLE Arş. Grv. Gültekin ALTUNTAŞ

YÖN339 Taşımacılık Yönetimine Giriş. Ders - IV. Yrd. Doç. Dr. A. Özgür KARAGÜLLE Arş. Grv. Gültekin ALTUNTAŞ YÖN339 Taşımacılık Yönetimine Giriş Ders - IV Yrd. Doç. Dr. A. Özgür KARAGÜLLE Arş. Grv. Gültekin ALTUNTAŞ Taşımacılığın İşlevsel Kontrolü Bir işletmede, taşımacılıktan sorumlu Lojistik, Tedarik, Pazarlama

Detaylı

Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu. I) Pazarlama Stratejilerine Giriş

Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu. I) Pazarlama Stratejilerine Giriş Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu I) Pazarlama Stratejilerine Giriş Pazarlama Nedir? Pazarlama: Müşteriler için değer yaratmayı, bunu tanıtma ve sunmayı; örgütün ve paydaşlarının yararına olacak şekilde müşteri

Detaylı

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir.

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir. KÖMÜR NEDİR? Kömür, bitki kökenli bir maddedir. Bu nedenle ana elemanı karbondur. Bitkilerin, zamanla ve sıcaklık-basınç altında, değişim geçirmesi sonunda oluşmuştur. Kömür, karbon, hidrojen, oksijen

Detaylı

İŞLETMENİN KURULUŞ YERİNİN SEÇİMİ. Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT

İŞLETMENİN KURULUŞ YERİNİN SEÇİMİ. Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT İŞLETMENİN KURULUŞ YERİNİN SEÇİMİ Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT İŞLETMENİN KURULUŞ YERİNİN SEÇİMİ Bu Dersimizde; - Kuruluş Yerinin Önemi ve Optimum Kuruluş Yeri Kavramı - Kuruluş Yerinin Seçimini Etkileyen Faktörler

Detaylı

TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU

TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU Güldem Berkman YASED Fikri Ve Sınai Mülkiyet Hakları Çalışma Grubu Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi YATIRIMLARIN

Detaylı

Tedarik Zincirlerinde Yer Seçimi Kararları (Location Decisions)

Tedarik Zincirlerinde Yer Seçimi Kararları (Location Decisions) Tedarik Zincirlerinde Yer Seçimi Kararları (Location Decisions) Öğr. Üyesi: Öznur Özdemir Kaynak: Waters, D. (2009). Supply Chain Management: An Introduction to Logistics, Palgrave Macmillan, New York

Detaylı

FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN ANALİST RAPORU 14 Kasım 2014

FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN ANALİST RAPORU 14 Kasım 2014 Ulusoy Un Sanayi ve Ticaret A.Ş. Fiyat Tespit Raporu Hakkında Değerlendirme ve Analiz Raporu 1- Amaç A1 Capital Menkul Değerler A.Ş. tarafından hazırlanmış olan bu rapor, Ulusoy Un Sanayi ve Ticaret A.Ş.

Detaylı

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II ÇALIŞMA EKONOMİSİ II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ.

Detaylı

ENERJİ YATIRIMLARI VE TEŞVİK TEDBİRLERİ

ENERJİ YATIRIMLARI VE TEŞVİK TEDBİRLERİ ENERJİ YATIRIMLARI VE TEŞVİK TEDBİRLERİ TEŞVİK UYGULAMA ve YABANCI SERMAYE GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ANKARA - Nisan 2012 1 TEŞVİK NEDİR? Ekonomik literatürde teşvik kavramı, belirli ekonomik ve sosyal faaliyetlerin

Detaylı

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi İbrahim M. Yağlı* Enerji üretiminde Rüzgar Enerjisinin Üstünlükleri Rüzgar enerjisinin, diğer enerji üretim alanlarına göre, önemli üstünlükleri bulunmaktadır:

Detaylı

www.saitkaygusuz.com skaygusuz@uludag.edu.tr STOKLAR TMS-2

www.saitkaygusuz.com skaygusuz@uludag.edu.tr STOKLAR TMS-2 1 STOKLAR TMS-2 Üretim İşletmelerinde Stoklar 2 Stoklar aynı zamanda işletme tarafından üretilen mamulleriya da üretimde olan yarı mamulleri ve üretim sürecinde kullanılmak üzere bekleyen ilk madde ve

Detaylı

SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ TÜRK EKONOMİSİNİN NERESİNDE

SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ TÜRK EKONOMİSİNİN NERESİNDE Su Ürünleri Mühendisleri Derneği Yayın Organı SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ TÜRK EKONOMİSİNİN NERESİNDE Kadir DOĞAN İstanbul Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Laleli /İST. ÖZET Ülkemizde sahip olan geniş doğal

Detaylı

VERGİ DENETİM KURULU RİSK ANALİZ MODELİ. Mehmet Akif GÜLDALI Vergi Müfettişi-VDK Risk Analiz Koordinatörü akif.guldali@vdk.gov.tr

VERGİ DENETİM KURULU RİSK ANALİZ MODELİ. Mehmet Akif GÜLDALI Vergi Müfettişi-VDK Risk Analiz Koordinatörü akif.guldali@vdk.gov.tr VERGİ DENETİM KURULU RİSK ANALİZ MODELİ Mehmet Akif GÜLDALI Vergi Müfettişi-VDK Risk Analiz Koordinatörü akif.guldali@vdk.gov.tr RİSK NEDİR? Zarara uğrama tehlikesi (Tdk) Olumsuz bir şeyin olma olasılığı

Detaylı

Planlama Nedir? Planlama Ne Değildir? Başarılı Bir Plan. www.eminkaya.net 1. Pazarlama Planlaması

Planlama Nedir? Planlama Ne Değildir? Başarılı Bir Plan. www.eminkaya.net 1. Pazarlama Planlaması 2 Pazarlama Planlaması Planlama Nedir? Plan, bir amaca ulaşmada izlenecek yol ve davranış biçimini gösterir. Planlama ise, bir yöneticinin ileriye bakmasına ve kendine açık olan seçenekleri bulmasına yardım

Detaylı

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I KÜRESEL KRİZ SONRASI TÜRKİYE EKONOMİSİNDE İKTİSAT POLİTİKALARI Prof. Dr. Adem ahin TOBB-ETÜ Öğretim Üyesi 14 Mayıs 2010, İSTANBUL KRİZLER 2008 2001 İç Kaynaklı Finansal Derinliği Olan Olumlu Makro Ekonomik

Detaylı

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ABD ULUSLARARASI TİCARET BÖLÜMÜ GÜMRÜK MEVZUATI - I DOÇ. DR.

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ABD ULUSLARARASI TİCARET BÖLÜMÜ GÜMRÜK MEVZUATI - I DOÇ. DR. T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ABD ULUSLARARASI TİCARET BÖLÜMÜ GÜMRÜK MEVZUATI - I DOÇ. DR. BEKİR GÖVDERE DAHİLDE VE HARİÇTE İŞLEME REJİMİ SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

İNŞAAT MALİYETLERİNİN HESAPLANMASINA YÖNELİK BİR ÖRNEK

İNŞAAT MALİYETLERİNİN HESAPLANMASINA YÖNELİK BİR ÖRNEK İNŞAAT İŞLERİ HARCAMA TUTARININ BELİRLENMESİ Yapı birim metrekare maliyetleri Maliye ve Gümrük Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından hesaplanarak yayınlanır. Bununla birlikte, özel kişilerin

Detaylı

Türkeli Devlet Hastanesi

Türkeli Devlet Hastanesi Türkeli Devlet Hastanesi 1 YÖNETİM Ticari Faaliyetler Muhasebe Faaliyetleri Teknik Faaliyetler Emniyet Faaliyetleri Finansal Faaliyetler Yönetim Faaliyetleri Planlama Organizasyon Yöneltme Koordinasyon

Detaylı

DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI YENİ TEŞVİK MEVZUATI HAKKINDA EKONOMİ BAKANINA HAZIRLANAN RAPOR 2012

DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI YENİ TEŞVİK MEVZUATI HAKKINDA EKONOMİ BAKANINA HAZIRLANAN RAPOR 2012 DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI YENİ TEŞVİK MEVZUATI HAKKINDA EKONOMİ BAKANINA HAZIRLANAN RAPOR 2012 1 1. Giriş Bölgesel kalkınma veya bölgesel gelişmeler son yıllarda hepimizin üstünde tartıştığı bir

Detaylı

1. İŞLETMELERDE KAYNAK BULMANIN ÖNEM NEMİ VE KAYNAK SAĞLAMA SİSTEM STEMİ OLARAK FİNANSMAN 1.1. İşletmelerde Kaynak Bulmanın Önemi ve Likidite Kavramı Bütün işletmeler amaçlarını gerçekleştirmek için temel

Detaylı

GİRİŞ BİRİNCİ BÖLÜM KAVRAMSAL VE KURAMSAL ÇERÇEVE: İŞLETME KULUÇKASI KAVRAMI 1.1. İŞLETME KULUÇKALARININ TANIMI... 24

GİRİŞ BİRİNCİ BÖLÜM KAVRAMSAL VE KURAMSAL ÇERÇEVE: İŞLETME KULUÇKASI KAVRAMI 1.1. İŞLETME KULUÇKALARININ TANIMI... 24 iv İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ VE TEŞEKKÜR... İ ÖZET... İİ ABSTRACT... İİİ İÇİNDEKİLER... İV KISALTMALAR DİZİNİ... X ŞEKİLLER DİZİNİ... Xİ ÇİZELGELER DİZİNİ... Xİİİ GİRİŞ GİRİŞ... 1 ÇALIŞMANIN AMACI... 12 ÇALIŞMANIN

Detaylı

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB ÜRETİMDE İNOVASYON BİLAL AKAY Üretim ve Planlama Direktörü 1 İleri teknolojik gelişme ve otomasyon, yeni niteliklere ve yüksek düzeyde eğitim almış insan gücüne eğilimi artıyor. Mevcut iş gücü içinde bu

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

KAYNAĞI ÜLKE İÇİNDEN SAĞLANAN PROJELER

KAYNAĞI ÜLKE İÇİNDEN SAĞLANAN PROJELER SIRA 1 2 5 8 DAİRE BAŞKANLIĞININ ADI Dairesi Dairesi Dairesi Dairesi Dairesi Dairesi Dairesi KAYNAĞI ÜLKE İÇİNDEN SAĞLANAN PROJELER Oduna Dayalı Orman Ürünleri Üretim Süreçleri Takip Sistemi Biyokütle

Detaylı

ORMAN AMENAJMANI. Münferit Planlama 12.Hafta. Emin Zeki BAŞKENT Selahattin KÖSE KTÜ Orman Fakültesi. 2013, Trabzon, SK-EZB

ORMAN AMENAJMANI. Münferit Planlama 12.Hafta. Emin Zeki BAŞKENT Selahattin KÖSE KTÜ Orman Fakültesi. 2013, Trabzon, SK-EZB ORMAN AMENAJMANI Münferit Planlama12.Hafta Emin Zeki BAŞKENT Selahattin KÖSE KTÜ Orman Fakültesi Konu Başlıkları Münferit Planlama Münferit planların çıkış sebepleri Temel özellikleri Geleneksel planlamadan

Detaylı