ALTERNATiF BİR RİSK DERECELENDiRME

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ALTERNATiF BİR RİSK DERECELENDiRME"

Transkript

1 Ekonomik J'aklaşmı, Cilt: 18, Sayı: 61, ss TÜRKİYE BANKAClLIK SEKTÖRÜ İÇİN ALTERNATiF BİR RİSK DERECELENDiRME MODELİ Murat ATAN ÖZET Dünyada yaşanan küreselleşme süreci. bir iilketlen bir diğerine sıçrayan ekonomik ve mali krizlen/en en fazla Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeleri. özellikle de bu ülkelerin mali sektörü içinde e11 biiyük paya salıip olmı bankact/ık sektörünü etkilemektedir. Bu durum lıiç şüphesiz birçok eko11omik lıeılenin yam sıra, bankacılığm mevcut yapısal sorunlarından kaynaklanmaktadır. Uluslararası finans piyasalarında meydana gelen gelişmeler, Türkiye bankacilık sektörlinde de diğer gelişmekte olan iilkeferde olduğu gibi yapısal bir değişikliğe girmenin ::.orunlu olduğunu işaret etmiştir. Finans piyasalarmdaki küreselleşme. Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne katılma konusundaki kararlılığı, Uluslararası Ödemeler Bankası gibi kurumlar tarafindan önerilen yeni düzenlemeler de göz önüne almdığmda, uluslaramsı piyasalar ile bütünleşmesi kaçımfmaz olan Türkiye bankacılık sekröriinde risk yönetimi uygulamalarmm yerleştirilmesi bir zorunluluk olarak arıaya çıkmaktadır. Günilmiizde bankalarm risk yönetimine odaklanmalarınm başlıca sebepleri; iş ortamlarındaki coğrafi koşullarda ve iiriilı çeşitliliği konularmdaki biiyük değişiklikler. sektör içinde ve dışındaki yiiksek rekabet. kwumun ı e işlerin karmaşık bir hal alması, teknolojinin çok lıdı ilerlemesi, konusunda eğitilmiş donammlı pers01ıel eksikliği şeklim/e sıralmwbilir. MOtlern işletme teorisüıiıı ulaştığı eu kapsamlı çözümlerden bir tanesi risk yönetimidir. Çiinkii risk yönetimi getiri, sermaye ve riski ilişkilendiren; bımlamı arasında en u_vgwı dengeyi kuran bir yakfaşımdır. Yrd. Doç. Dr.. GJıi Üniversitesi. iktisjdi ve iı.jari Bilimleı Fakültesi. Ekoııometri Bölüm\!.

2 34 Murat ATAN Araştırmmla Tiirkiye bankacılık sektörundeki riskierin belirlenmesine yö11elik bir altematif risk belirleme modeli geliştirilerek, Tiirkiye bankacılık sektörü içinde yer alan banka gruplarına 2002/Arafık /Eyliil dönemleri için a.vrı ayrı faktör analizi uygulanmıştır. Her bir banka gmbumm lıer bir inceleme dönemi için faktor skorları, özdeğerleri ile ağırlıklandırıfarak genel faktör değerleri oluşturulmuş ve tüm bankalar bu değere göre sıralanmışlardtr. Bu sıralamamu sonuçlamıa göre, özel sermayeli ticari bankalar grubu ile mevduat kabul etmeyeıı baııkalar grubu sıralamada iist sıralarda yoğımlaşmışfardır. Anahtar Kelime/er: Risk Yönetimi, Bankacılık, Çok Değişkenli İstatistiksel Analiz, Faktör Ana/i::), Ri.ık Derecelendirme, Peiformans Değerlendirme. AN ALTERNATIVE RISK RANKING MODEL FOR TURKISH BANKING SYSTEM ABSTRACT Tlıe process of globalizatiorı and iliternational economic and fiııancial erises significantly influence devetoping countries suc/ı as Turkey and, specifical/y the banking seetar constituting tlıe largesi part of ılıe financial seetar in tlıese cowıtries. Tlıerc is rıo doubt that this fact stcms from preselli sıruelural problems of banking seetar as well as severaf economic reasoııs. Tlıe depefopments in international financial markers revcal that a structural reform in the Turkish banking system is necessary as in other deve/aping coımtries. Considering the globalization in financiaf markets, the determination of Turkey to join the European Union (EU), and recem arraııgements offered by institutions such as ltıternational Paymen/s Bank, it is necessary that risk management teclmiques are adopted and practiced widely by the banks in Turkish banking seetar whiclı will inevitably integrate with internationalmarketsin tlıe lo11g run. In the prese/lt da_v, the main reasons for bmıks to focus 011 risk management are great changes in geograpfıic conditions at v.- orking places and in product variery; a higlı dcgree of competitio11 inside and outside the seetor; tfıe inercasing complexiry of tlıe institlllion and acth ities: the rapid development of teclmofogy; and tlıe la ek of educated and wel!-endowed staff. One of tlıe best solutions proposed by modem tfıeory of management is risk management. Risk management approaclı relates yield, capital and risk. finds mı optimum equilibriwıı among ılıesc variables. An aftenıatil'e risk determination model for the risks in Turkish banking seetar was developcll, applyüıg the fiıctor analysis in bank groııps in the Turkish banking sector eaclı period for Deeember 2002 September Factor scores, wlıiclı are weiglıtetl witlı eigenwılue. lun e constituted for each period and banking

3 Türkiye Bankacılık Sektörü İçi11 Altematif Bir Risk Dereceleııdirıııe i'vtodeli 35 group mıd all bmıf..s are nuıked by Tlıese scores. According lo thc~t ranki1ıg results, Priwıtely-mnıcd deposil bmıks witlı De\'elopmeııt mıd ilıvestmc!!l bmıks /ıaıoe been condcnsation top oftlıe roıvs in ranki11g. Key Word.\': Risk Mmıagement. Factor Analysis, Risk Rmıking, Banki11g, Multh ariate Statisticaf Analysis, Peiformmıce Evaluation ı. GİRİŞ Finans piyasalarındaki küreselleşme. Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne katılma konusundaki kararlılığı. Uluslararası Ödemeler Bankası gibi kurumlar tarafından önerilen yeni düzenlemeler de göz önüne alındığında, uluslararası piyasalar ile emegrasyonu kaçınılmaz olan Türkiye bankacılık sektöründe risk yönetimi uygulamalannın yerleştirilmesi bir zorunluluk olarak ortaya çıkmaktadır. Modern işletme teorisinin ulaştığı en kapsamlı çözümlerden bir tanesi risk yönetimidir. Çünkü, risk yönetimi getiri, sermaye ve riski i\işkilendiren; bunların arasında optimum dengeyi kuran bir yaklaşımdır. Bankalar faaliyetleri sırasında çeşitli riskleri üstlenirler. Önemli olan nokta, alınan riskler karşısında yeterli getirinin elde edilip edilemediğinin ve buna ayrılan kaynakları ayırmaya değip değmediğinin ölçülebilmesidir. Risk yönetiminde kullanılan modeller, bankaların geçmiş yıllardaki verilerinin alınıp yorumlanması veya geçmişte yaşanan krizierin alınıp bugüne veya geleceğe dönük tahminler yapılması gibi bir temel üzerine dayalıdır. Bu gerçeklerden hareketle, araştırmada Türkiye Bankacılık sektöründeki riskierin belirlenmesine yönelik alternatif bir risk belirleme modeli geliştirilerek, sektördeki banka gruplarına 2002/Aralık /Eylül üçer aylık dönemleri için uygulanmıştır. Bankalar sermayeleri ve faaliyet alanlarına göre gruplandırılmış ve ilk olarak sermaye yeıerliliği, aktif kalitesi, likidite yeterliliği, karlılık, gelir-gider yapısı ve ölçek büyüklüğü oranlarına göre finansal performansları açısından değerlendirilmiştir. İkinci olarak mali başarılı bankalar ile mali başarısız bankaların aralarında bir farklılaşma olup olmadığı incelenmiştir. Araştırmada bu amaçları değerlendirebilmek için kullanılan faktör analizi hakkında bilgi verilerek geliştirilen alternatifmodellerin sonuçları bu yöntem aracılığıyla test edilmiştir. 2. TÜRKİYE BANKAClLIK SEKTÖRÜ İÇİN ALTERNATiF RİSK BELiRLEME MODELLEMESİ Türkiye Bankacılık sektöründe faaliyet gösteren bankaların gelişiminin izlenmesi ve riskliliğinin ölçülmesi, bankaların mali, iktisadi yapısım ve

4 J6 Murat A1J.I.N verimliliğini yan~ıtan mali tablolarının ayrıntılı olarak analiz edilmesiyle mümkün olabilir. BanLtların mali tahlolarının ::ınaliz edilmesi suretiyle performanslarının ölçü\me~ine ilişkin olarak kulhınılan nice\ y0ntemleri istatistiki açıdan "Tek Deği~kenır ve "Çok Değişkenli"' analiz teknikleri olmak üzere iki ana ba~lık altındn toplamak mümkündür. Tek değişkenli ;ınaliz teknikleri, nnalizde yer alan tüm değişkenierin etkisinin bir bütün olarak incelenememesi, 5>ÖZ konusu tekniklerin ancak analizde yer alan diğer değişkenierin kontrol alt;nd;ı ıutulanık her defasında tek bir değişkenin etkisinin inçe[enmesine nlamık tanıması nedeniyle her z;.ıman etkin ve yeterli o\amayabilmektedirler. Oysa çok değişkenli istatistiksel analiz teknikleri, inceleme konusu olayı bir bütün olarak ele almakta ve bütıinlüğü sağlayan değişkenierin bağımlılık yapısını açıklamaya çalışmaktadır. Diger yand.-ın ise birden çok özelliğin analizi ile i\gilendiğinden, basitleştirme ve boyut indirgeme, birimlerin sınıflandırılması, hipotez testleri ve hipotez oluşturma, sıralama ve ölçekleme gibi değişik amaçlara da hizmet etmektedir (Pekkaya, Aydoğan ve Tosuner, 2001:2 ~ 3). Bu araştırmada banka gruplarının toplulaştırılmış üçer aylık bil:inçohırından hesaplanan finansal oranları kuhanılarak 2002/A.ralık /Eylül dönemleri arasında Türkiye Bankacılık Sektöründe faaliyet gösteren sermaye yapılarına göre gruplandırılmış bankaların mali performanslarının değerlendirilmesi, bankaların mali başarısızlığının öncü göstergelerinin belirlenebilmesi ve bankacılık sisteminin sahip olduğu genel riskliliğin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçlar çerçevesinde analizler ilgili döneme ait Türkiye Bankacılık sektöründe faaliyet gösteren 5 grup bankaya ilişkin olarak bilil.nço ve gelir tablolarından yararlanarak hesaplanan 20 finansal oran ve 7 oransal olmayan değişken üzerinde uygulanmıştır. Analizler için seçilen değişkenler Türkiye Bankalar Birliği Türkiye tarafından açıklanan biblnço ve gelir tablolarından fayd:.ılanılarak hesaplanmış ve yayımlanmıştır. Modeller her üç aylık dönem için çözümlenmiş ve elde edilen bulgular birbirleri ile karşılaştırılmıştır. Araştırmada. ti.im bank:ı gruplannın finan~al performanslarını ölçmek için yukarıda verilen değişkenler kullanarak boyut indirgeyebilmek amacıyla Faktör Analizine tabi tutulmu~ıur. İndirgenen fınansa\ boyutlar kullanılarak tüm banka gruplarının taşıdıkları riskiere göre sıralaması yapılacaktır. Tablo 1 'de analizde yer alan banka grupları gösterilmiştir. Tablo 2'de i~e analizde kullanılan veriler tanımlanmıştır. Tablo J'de ise uygulama planı verilmiştir.

5 Tiirk(ve Bankacılık Sektiirii İçiıı Alterııat!f Bir Risk Derecde11dimıe,11odefi 37 Tablo 1 Analizlere Dıllıil Edilen Banka Gruplan ı K;ımu Sermayeli Ticnret Bank;ılnrı 2 Özel Sermayeli TKııret Bıınkal;ırı 3 Tasamıf Me\'duatı Sigorta Fonuna rtl'vlsf) D~vretlıleıı Banknlar 4 Yabnncı Bankalar 5 Mevduat Kabul Etmeven Bankalar Kaynak: Tablo 2 Analizlerde Kullanılan Finansal Oranlar ve Diöer Deöişkenler 1. Sermaye Yeterlifiği SY ı - ÖLk<ıynaklnr 1 (Risk Ağırlıklı Vnrlıkbr + Piyn~a Riskine Esns Tutnf) SY2- Özkaynaklar 1 Toplanı Aktiller SY3- (Özkaynnklar" Dur;ın Aktillcr) 1 Topinm Ak tiller ı. Aktif Kalitesi AKl -To )lanı Krediler 1 Toplanı Aktitler AK2- Takıptek ı Krediler (net) 1 Topbııı Kretlılcr AK3 Özel Karşılıklar 1 Takipteki Kredıler AK4- Duran Akıitler 1 Toplıım Akliller AK5- YP Akliller 1 Toplam Aktilkr AK6- YP Pasitler 1 Toplanı Pa~itlcr AK?- Net Bilanço Pozisyonu 1 ö~_kaynnklnr AKS (Net Bilanço Poti~yoııu +Net Bılanço Dışı Pozisyon) 1 Özkaynaklar 3. Likidite Yeterlifiği LKT! "'Li!;it Alüfler 1 Toplanı Aklitler LKT2- Likit Akıif1er 1 Kı~a Vadeli Yükürnli.llükler -1. Knrltlık KARl- Dönem Net Karı (Znrarı) 1 Toplanı Akliller KAR2 Dönem Net Knrı (Zararı) 1 Özkavnaklıır s. Gelir Gider Yapısı GGYI- Net Fail Geliri 1 Tnrılaııı Aktitkr GGY2 Net Faiz Gı:liri 1 Topl;ını Faaliwı Gelirleri GGY3- Fai1. Dı~ı Gelirler 1 Toplanı Aktıller GGY-t- Faiz Dışı Giderler 1 Toplanı Faaliyet Gelirleri GGY5- Kredi ve Diğer Alacaklar Karşılığı/ To lam Aktifler 6. Öl ek Biiyüklüğü ÖL EK 1 - Akliller Toplamı OL EK2- Krediler To la ını ÖLÇEK3- Mc\ Juat Toplamı ÖLCEK-t Özkavnaklar Torılmııı ÖLCEK5 Net kar/zarar ÖLÇEK6- Şube Sayı~ ı ÖLÇEK7- Personel Sayısı Kaynak: 1 rapor ve yayınlar 1 istatistiki raporlar.

6 38 Murat ATAN Tablo 3. Uygulama Planı FAKTÖR ANALİZİ Amaçlar: Banka gruplarının finansal performanslarını göreli değerlendirilmesi, Banka gruplarının taşıdıklan riskleri ifade eden değişkenierin sayısını azaltmak (boyut indirgemek), Mali başarılı banka grupları ile fona devir edilmiş mali başarısız banka grubu arasında finansal performans oranları açısından farklılık olup olmadığının test edilmesi ve Tüm banka gruplarının taşıdıkları riskiere göre önem sırasına koymak. Veriler: 5 Banka grubuna ait 27 Değişken (Bknz. Tablo 2) Dönem: 2002/Aralık- 2006/Eylül Üçer Aylık Bilfinço Dönemleri (Analiz dönem için ayrı ayrı yapılacaktır.) 2.1. FAKTÖR MODELİ Bankaların mali performanslarının değerlendirilmesinde birbirleriyle ilişkili çok sayıda finansal oranın kullanılması değerlendirmede bir takım sorunlar yaratmaktadır. Değişkenler arasındaki güçlü ilişkilerin olumsuz etkilerinin giderilmesi için araştırmada faktör analizi kullanılmıştır. Faktör analizi p değişkenli bir olayda birbirleri ile ilişkili değişkenleri bir araya getirerek, az sayıda yeni ilişkisiz değişken bulmayı amaçlar. Bu şekilde bir boyut azaltılması ve bağımlılık yapısının ortadan kaldırılması mümkün olmaktadır. Faktör analizi aracılığıyla birbiri ile bağıntılı çok sayıda değişken kümeleri arasındaki ilişkiyi az sayıda faktör (ilişkisiz hipotetik değişken) aracılığı ile açıklamak mümkün olmaktadır. Faktör analizinde ilk olarak değişkenler arasındaki korelasyon veya kovaryans matrisi ile işe başlanır ve korelasyon maırisi çeşitli yöntemler kullanılarak faktörleştirilir. Orijinal değişkenler kullanılarak faktörlerin hesaplanması aşamasında, hesaplanan tüm faktörler birbirlerinden bağımsız olarak belirlenmişlerdir. Faktör sayısı konusunda karar verilirken, birinci faktörün katsayıları, birinci faktörün varyansının en büyük olmasına bakılarak seçilmektedir. Yani toplam varyansın en büyük kısmını açıklayan birinci faktördür. İkinci faktörün varyansı birinci faktörden küçük olmasına karşın diğerlerinden büyüktür. Bu faktörleşme süreci orijinal değişken sayısı kadar faktör elde edilene kadar sürmektedir. Ancak faktör sayısı arttıkça ilave edilen her faktörün toplam varyansı açıklama gücüne katkısı git gide azalmaktadır. Yani, belirli bir faktör sayısına ulaşıldığında toplam varyansın ünemli bir bölümü aı;ıklanabi!mekte ve böylece orijinal değişkenler yerine daha az sayıda bağımsız, ilişkisiz faktörler analizde kullanı labilmektedir.

7 Türkiye Barıkacılık Sektörü için Alterııatif Bir Ri.~k Derecı:fendirmt Modeli 39 Kuramsal olarak faktör sayısı değişken sayısına eşit olabilir ancak başarılı bir faktör analizi uygulamasında. elde edilen faktör sayısı değişken sayısına göre çok daha az olmalıdır. Ortak faktör sayısının belirlenmesinde ise; Kaiser kriteri en sıklıkla kullanılmaktadır. Bu kritere göre bir faktörün ortak faktör olarak sayılabilmesi için; }:;> En az iki faktör yükünün anlamlı görülmesi,? Varyansa katılma miktarının (özdeğer)!'den büyük olması veya >- Varyansa katılma yüzdesinin %10'dan büyük olması gerekmektedir (Pekkaya. Aydoğan ve Tosuner, 2001: 6). Analize ddhil edilen çok sayıda ilişkili değişkenden bağımsız, yorumlanabilmesi kolay ve kavramsal olarak anlamlı az sayıda faktörün bulunması işlemine bileşenlerine ayırma {faktörleştirme) adı verilir. B!leşenlerine ayırma işlemi sonucunda analizde boyutun indirgenmiş olması, bağımsızlığın sağlanmış olması ve kavramsal olarak anlamlı bileşenler olması koşullarının sağlanması beklenilmektedir. Faktör döndürmesi. elde edilen faktörleri daha iyi yorum verebilecek şekilde yeni faktörlere dönüştürülmesi olarak ifade edilebilir (Tathdil, 1996: 173). Faktör döndürme teknikleri faktörlerin yorumlanmasına olumlu katkı sağlamalarına rağmen tartışmalı kriteriere bağlı olmaları sebebiyle literatürde en çok tartışılan konulardan biridir (Meriç, 1985: 106). Faktörlerin yorumlanması ve kavramsal olarak adiandıniması aşamasında değişken ile ortak faktör arasındaki ilişkiyi gösteren faktör yükü değerlerinden yararlanılır. Faktör döndürmesindeki amacı daha somut bir biçimde ifade edebilmek için yorumlamada aşağıdaki kriterler ve esaslar dikkate alınmalıdır (Pekkaya, Aydoğan ve Tosuner, 2001: 7). > Kabaca faktör yükünün 0.50 ve daha büyük olması gerekir. Böylece, değişken ile ortak faktör ara~mda anlamlı ve önemli bir ilişki bulunduğu yargı~ına varılır. > İki ve daha fazla anlamlı ve önemli faktör yilkü bulunan faktör, ortak faktör niteliğinde sayılır. }:;> Bir faktörün bütün yüklerinin pozitif, anlamlı ve önemli oluşu, bu faktörün önemli bir simge olarak kabul edilebileceğini göstermektedir. Yani bu faktör yardımıyi :ı bütün değişkenler az veya çok duyarlı olarak ölçülebilirler. >- Faktör yükü en büyük olan değişken, bu faktörün ölçüsü olarak görtilebilir.

8 40 Murat ATAN ~ Bir faktörün adlandırılması, faktör yükü büyük olan bir veya birkaç değişkeni n ortak özelliğine göre yapılabilir. 'r Bir faktörün içinde pozitif ve negatif işaretli faktör yüklerinin bulunması. bu faktörün iki kutuplu olabileceğini gösterir. Bu durumda zıt işaretli değişkenler iki ayrı kümeye ayrılabilir. }o Başarılı bir faktör analizi ile yorumlama, özellikle isimlendirme için, örnek ha<.: mi büyük tutulm:ılı ve değişken sayısı da beklenilen ortak faktörün beş katı olmalıdır. Faktörlerin yorumunu kolaylaştırmak amacıyla eksen döndürmesi yapılmasından ~onraki aşamada boyutları indirgenmiş faktör yükleri matriste kullanıla<.:ak değişkenierin seçilmesi gerekmektedir. Değişken seçimi için iki yöntem vardır. Birinci yöntemde, özdeğerleri birden büyük olan faktörlerden her birini temsilen faktörlere katkısı en yüksek olan bir değişken seçilmektedir. Bu değişkenlere göre gözlem değerlerinin analiz edilmesi ve sıralanması mümkün olabilir. İkinci yöntemde ise. faktörlere katkıda bulunan bütün değişkenierin doğrusal bir fonksiyonu olan faktörlerin değerleri yani faktör skorları hesaplanmaktadır. Faktör değerlerinin kullanılması halinde, değişkenierin bağımsız olması sağlandığı gibi değişkenierin açıklama gücü de artacaktır. Faktör değerlerinin özdeğerler veya varyansın açıklama gücü ile ağırlıklandırarak toplanmasıyla. faktörler bazında her bir faktör için genel bir değer elde edilmesi ve bu genel faktörlere göre gözlemler arasında bir sıralamanın yapılması da mümkün olmaktadır (Pekkaya, Aydoğan ve Tosuner, 2001: 8). Araştırmada Tablo 1 'de verilen 5 adet banka grubu ve Tablo 2'de verilen 27 değişken ise gözlem değeri olarak yer almaktadır. Araştırma 2002/Aralık /Eylül üçer aylık bililnço dönemlerini kapsamaktadır. Yorumlan kolaylaştırmak amacıyla metin içinde sadece son dönem olan 2006/Eyllil dönemine ait sonuçlar gösterilecek diğer dönemlere ait sonuç değerleri tablolaştırılarak Ekler bölümünde verilecektir. Araştırmada kull;ınılan değişkenler, Sermaye Yeter\iliği, Aktif Kalitesi. Likidite Yeterliliği. Karlılık. Gelir-Gider Yapısı ve Ölçek Büyüklüğü oranları olmak üzere altı ana grupta (boyutta) incelenecektir.

9 Tiirk(ve Bankacılık Sektörü için Altemal(f Bir Ri.1 k Derecele11dirme Modeli 41 Tablo /Eyllil Dönemi İtibariyle Faktörlerin Özdeğerleri ve Varvansı. Açıklama Yüzdl'leri Faktör Özdeğer Toplam Varyan.n11 Açıklama Gücü Başlangtç O:_dcğcr/er Varyansı Açıklama }'üzdcsi ı ,52 55, ,08 75, , , Var) ansı Birikim/i Açıklama riizde.çi Tabloda yer alan özdeğerler, faktörlerin varyansını göstermektedir. Birinci faktörün varyansı 14,99'dur. Birinci faktör toplam varyansın yüzde 55,52'sini (14, ). İkinci faktör toplam varyansın yüzde 20.0S'ini, Üçüncü faktör toplam varyansın yüzde 16.46'sını açıklamakta ve varyansın açıklanma gücü faktör sayısı arttıkça azalarak küçülmektedir. Faktör analizinin temel amaçlanndan birisi boyut indirgemek yani birbirleri ile belirli ölçülerde ilişkili 27 değişken kullanmak yerine. toplam varyansın kabul edilebilir bir bölümünü açıklayan ve analizde kullanılan değişkenierin doğrusal bile,şenlerinden oluşan daha az sayıda, birbirleri ile ilişkisiz (korelfisyonsuz) fakıörlerin hesaplanmasıdır. Bu nedenle analiz sonucu elde edilen 27 adet faktörün azaltılması gereklidir. Bu amaçla Kaiser kriterinden faydalanılabilir. Bu kritere göre, varyansa katılma miktarı (özdeğeri) l'den büyük olan faktörlerin seçilmesi gereklidir. Tablo 4 incelendiğinde ilk dört faktörün özdeğeri birden büyüktür. Bu kritere göre, 2006/Eylül döneminde Türkiye Bankacılık sektörünün performansını açıklayan dört adet faktör tespit edilmiştir. Bu faktörler. toplam varyansın yüzde loo,o'ü açıklamaktadır. Bu aşamaya kadar araştırmanın faktör modeli bölümünde bahsedilen iyi bir faktör analizi için gerekli olan boyut indirgenıe ve bağımsızlık koşulları sağlanmıştır. Üçüncü koşul faktörlerin kavram~al anlamlı!ığının sağlanmasıdır. Bunun için her bir değişken ile her bir faktör arasındaki ilişkiyi gösteren faktör yükü değeri olarak adlandırılan korelasyon katsayılarını hesaplamak gereklidir. Faktörler için kavramsal anlamlılığın daha iyi ifade edilip edilemeyeı:eğ:ini belirleyebilmek amacıyla Yarimax döndürme yöntemi uygulanarak tekrar faktör yükü matrisi hesap edilmiş ve Tablo 5'de gösterilmiştir.

10 42 M11rat ATAN Değişkenler Tablo /Eylül Dönemi Döndürülmüş Faktör Yükleri Matrisi Faktörler ı OLCEK OLCEKl OLCEK OLCEK OLCEK OLCEK OLCEK SY SYl SY LKT2-0.6ll AKl KAR LK Tl AKS AK AK KARl GGYI GGY GGY AK GGY AKS GGYS AK AK *Temel B ıleşenler Yontemı ıle 4 Faktor Hesaplanmıştır. Kaiser normalleştirme ile Yarimax döndürme yöntemi uygulanmıştır. Döndürülmüş faktör yükü matrisi. faktör analizi sonuçlarının yorumlanmasına bir temel teşkil etmektedir. Faktör yükü matrisinden çıkarılan ilişkiler bütünü Türkiye Bankacılık sektörünün finansal yapısını ve performansını yansıtmaktadır. 2002/Aralık- 2006/Eylül üçer aylık dönemleri arasında bu yapının incelenmesi sistemde yer alan banka gruplarının mali durumlarındaki değişimin ne çeşit bir yaklaşımla izlenmesi gerektiği konusunda yol gösterici olmaktadır. Bundan sonraki aşamada faktörlerin adiandıniması ve yorumlanması yapılacaktır.

11 Tiirkiye Bankacılık Seküirii lçiıı Altemat~f Bir Risk Dereceleııdirme Moddi 43 Analiz sonucu bulunan faktörlerin her biri açıklayabildikleri değişme yüzdesine göre banka gruplannın mali performanslarındaki değişimierin farklı bölümlerini içermektedir. Faktörlerinin adlandırı!m:.ısını iki şeklide yapmak mümkündür. Bunlar, faktörde yer alan değişkenlerden açıklama gücü en yüksek olan değişkene göre adiandırma ve faktörde yer alan değişkenierin yoğunluğuna göre adlandırmadır. 2006/Eylül dönemi değişkenleri kullanılarak yapılan analizde elde edilen faktörleri, faktörde yer alan değişkenlerden açıklama gücü en yüksek olana göre adiandınimak istenirse. birinci faktörü ölçek büyüklüğü faktörü, ikinci ve üçüncü faktör aktif kalitesi ve dördüncü faktör de gelir/gider yapısı faktörü olarak adlandınlabilir. 2006/Eylül dönemi değişkenleri kullanılarak yapılan analizde elde edilen faktörleri, faktörde yer alan değişkenierin yoğunlaşmalarına göre adiandınimak istenirse, birinci ve ikinci faktörü karma faktör, üçüncü faktörü aktif kalitesi ve gelir/gider yapısı ve dördüncü faktörü de aktif kalitesi ve gelir/gider yapısı faktörleri olarak adlandırılabilir. Faktör analizi sonuçlarını. faktör yükleri matrisinde faktörlerde yoğunlaşan değişkenlerinden çıkan sonuçlar özetlenirse; 2006/Ey\ü\ döneminde toplam varyansın %55,52'sini açıklayan birinci faktörde en fazla yoğunlaşan değişkenler ölçek büyüklüğü, (ÖLÇEK!,..., ÖLÇEK?) sermaye yeterliliği (SYl, SY2 ve SY3) ve likidite yeterliliği (LKTI) 'e ait değişkenler olduğu görülmektedir. En fazla açıklama gücüne sahip bu faktörden sonra diğer faktörlerde aktif kalitesi, karlılık ve gelir-gider yapısı'na ait değişkenierin yoğunlaştığı gözlemlenmiştir. 2006/Eylül döneminde Türkiye Bankacılık sektöründe faaliyet gösteren bankaların mali performanslarının değerlendirilmesine ilişkin yapılan bu analizde öncelikle incelenmesi gereken değişkenierin sırasıyla ölçek büyüklüğü, sermaye yeterliliği, likidite yeteriili ği, karlılık, aktif kalitesi gelir-gider yapısı ve oranları olduğu ve bu değişkenierin banka gruplarının finansal yapılarındaki değişimierin önemli bir bölümünü açıkladıklan ortaya çıkmıştır. Birinci faktörde ölçek büyüklüğü, sermaye yeterliliği, gelir-gider yapısı ve karlılık değişkenleri yoğunlaşmıştır. Finansman ve bankacılık literatüründe sermaye yeterliliğine ve ölçek büyüklüğüne ilişkin oranların yoğunlaştığı faktörler "giivenilirlik veya sağ/amlılık" faktörleri olarak tanımlanmakıadır. Bu nedenle birinci faktör "güvenilirlik,.e likidite faktörü" adıyla adlandınlmıştır. Tablo 5'de görüldüğü gibi birinci faktörde birçok değişken grubu yer almaktadır. İkinci, üçüncü ve dördüncü faktörler de çok sayıda değişken içerdikleri için birer karma faktör özelliği de ıaşımaktadırlar. Bu üç faktör varyanstaki değişimin %44,48'ini açıklamaktadır. Finansman ve bankacılık literatüründe karlılık değişkenlerinin

12 44 MuratATAN yoğunlaştığı faktörler ''ıwimlilik ı cya iiretkeıılic, gelir-gider yapısı deği~kenlerinin yoğunlaştığı faktörler ise "mali erkin/ik" faktörleri olarak tanımlanmaktadır. İkim:i faktörde gelir/gider yapısı, karlılık ve aktif kalitesi değişkenlerinin yoğunlaşması sebebiyle bu faktöre ''\'erimlilik, mali etkinlik ve aktif kalitesi faktörü" adı verilmiştir. Üçüncü ve dördüncü faktörler aktif kalitesi ve gelir/gider yapısı değişkenlerinden oluşınakıadır bu yüzden bu fo:ıktörlere "aktif kalitesi,-e gelir/gider yapısı faktörü" adı verilmiştir. Tüm fakıörlerin skorlarının özdeğerleri ile ağırlıklandırılması ile genel faktör" adlı bir faktörde ayrıca oluşturulmuştur. Dört faktör için her bir banka grubuna ait faktör skorları. regresyon yöntemiyle tahmin edilmiş ve elde edilen >.korlara varyan~ açıuama yüzdeleri göz önünde bu\undunı.\<ı.~',\k ıend hı.\<..\qç \wiel<..ü he<i.<ı.p\<ı.\,\\'\l~t\ç. Ger\<!\ fe.h('w. ' GF=").F J.::... ı lj j=1,2,...,5 (!) =ı Bu genel fah.tör Tablo 4'de g(bterildiği gibi varyanstaki değişimin %l00,0.ünü açıklamaktadır. Faktör analizinde kullanıkın ölçek büyükh.iğü, sermaye yeteriili ği oranlan ve likidite yeterliliği oranlarının toplım değişimin birikinıli olarak bakıldığı %55.52'sini açıklayan ilk faktör altında yoğunlaşması 2006/Eylül dönemi için Türkiye Bankacılık Sektörünün finansal performansını açıklayan en önemli bilginin ölçek büyüklüğü, sermaye yeterliliğine ve likidite yeterliliğine ilişkin değişkenlerde içerildiği sonucunu vermektedir. Varyansın açıklanmasına giderek azalan oranlarda katkıda bulunan diğer faktörlerde yer alan değişkenler ise sırasıyla gelir/gider yapısı, aktif kalitesi ve karlılık değişkenleri şeklinde yoğunlaştığı görülmüştür. Faktör yükü matrisinde yer alan değişkenierin aldıkları değer, değişkenierin yer aldığı faktörlerin belirlenmesi ve faktör içinde değişkeııin nispi öneminin ortaya konması açısından önemlidir. Öte yandan hesaplanan faktürlerde yer alan değişkenierin katsayı işaretleri de, değişkenierin birbirleri ile olan ilişkilerinin yönünü göstermesi sebebiyle de önem taşımaktadır. Tablo 5'i bu açıdan incelediğimizde, aynı yönde ve farklı yönde hareket eden değişkenierin oluşturduğu bir faktör kompozisyonu ile karşıla~ılmaktadır. Analizde kullanılan 27 değişken 4 faktöre indirgenmiştir. Analiz kullanılan b::ınb. gruplarının bu faktörlere göre sıralanabilme:.i için iki yöntem vardır. İ(k yöntemde, banka grupları, hesaplanmış her bir faktörde aldıkları değerlere göre ya da toplam vary:ın~ııı açıklama yüzdeleri ile ağırlıklandırılmaları suretiyle hesaplanan genel faktöre göre sıralanabilirler. İkinci olarak i>.e, kavramsal anlamlılık içererek isimlendirilen raktürlere göre sıralnnabilirler. Bu '. erı,:evede bu annlizde banka grupları için hesaplanan genel faktöre göre önem düzeyleri sıralaması yapılmıştır.

13 Türk~ve Bankacılık Sektörü İçin Alternatif Bir Risk Derecelendirme Modeli 45 Daha sonraki aşamada ise tüm banka gruplarının 2002/Aralık ~ 2006/Eylül üçer aylık dönemleri arasında toplam varyansın açıklama yüzdeleri hesaplanacaktır. Bu yüzdeler ağırlık olarak kullanılarak Türkiye Bankacılık sektörü içinde yer akın 5 adet banka grubu için 2002/Aralık- 2006/Ey\ül üçer aylık dönemleri genel faktör skorları hesaplanıp tablolaştırılacaktır. Burada amaç. banka gruplarının mali başarısız duruma düşmelerinden önce bir erken uynrı verip vermediğinin tespit edilmesidir. Banka gruplannın hesaplanan faktör değerlerine göre sıralamasının yapılmasındnki amaç bazı banka gruplarının diğer gruplardan iyi veya kötü olduklarını göstermek değildir. Buradaki amaç tüm banka gruplarının genel faktöre göre önem düzeylerinin belirlenmesidir. Tablo 6'da tüm banka grupları için kavramsal faktörlere ve hesaplanan genel faktör değerlerine verilmiştir. göre sırabması Tablo /Aralık Genel Faktör Skorları /Eylül Dönemleri Kavramsal Faktör ve oıl.. k Senııa)'e Akıif Likidi lo Gt lir/gide G<n<l Bank ıar Kortolık Bliyiikl Yeıertm~i Kaliı<>i \'eıerliıi~i ' \'apısı Fakı<ır üi;iı Kamu Soro,.yeli T"an \) 110 \)_\~1-0.:! ı ~,'.6 B"ııbl,or Üzel Senııo)'<loT""" uı_ı -0.)6} O,J\ ıo.ıoı B.uoblar i; ' -~ ı.,.orrul Mo;~""" Si~ona -~ >~ı & ;> -1,73-1 1, ıl -26,485 folloıı 6 Dew_ B ' ~ \oh,ıcı B.oıl..ıaı 0, uo_ı -0.. \0S 0,-11! -0, H lo-1eı-..luoı K;hul Eın"'l"" Ea.,kalar Kamu S.rm.ı)eloTıcun BunJ.olar 1,070 -l o,m OT19 5, ~.1;>3 0.0-H !, > 6.1:/17 o Özel S'""")< lı Tı.. un -o.31a O.l:!b.o.ıoı ,}39 B""''' i"' ~ ~ T """"' MeıJu>U So~"n.ı ıq7 I.Oll ı.sn -~.670-2J.Zti.! Ş, 6 f<'nuuu D" o " \oh.ın" B.ınl l,ır ll-159 -ımı 0.) o (~,2 -.ı.;.ıo -7,75! Meıd"" KaOuiiSnne;<n B.ınluılor """'" S.m..;di T""" 1 s,.,,,,ı., Ozd S.,noı.ı;elı Tı.:cc; Bunkoınr ~ Ta'"''"'f M.-dua" Sı~'"'" -~ Fıınoıı.ı D< T. " ~. Kamu ~ ~ ' 0"1 " 1.1:57 --1,201 -l.gj },035-45\7 j ~80 o "' \1 2.0)Cl o..ı.ı -2,U5-0.'17 uıo 0.2'!2 1,7() lsj.:! < 1, ~.1-1() {).(HO -/}.689 Y"Ouncı B ııkalar (>ll ono -o. ı:;;; ı..ın J,/6) Meı~u.ıo ı.;,,l-o,ol B,ı,.bl."' Enı~')<ll 1, ıl -O. ls(>.1.i60-0,6;\9-9.. ~13 S<no.,vdo T"''" o ~ B.uok"ı'" Serın.'-' dı foc.ı" o 2!~ < 1-1! Q_OH O.li!O ()_4(,(, B.ıoık.ıl,u 1.\JJ -.1.ım -L6ü7 -O.ıl.l 0.6'-1-0 (ffl -ı.. m ' '-'"

14 46 MuratATAN T'""""' ~k,juatı Stg< ıta F"nıuıoı0e\'t B & I.GU -6,3:\2-0.72_1-22,111 0AI2 0,14) 3.1N -0.6&7 M"Juut Kot>ul Etıll<l'" s,.. ıkalar -0 ı~; 1554 ı~. ı w -3.9! ,7& , o 297 -O.J:\3 0,373 1, ,195 Me Juoo K.. Oul E;oınt)<" ıı,nık.ıl" Koıwı Senmyelı T "'"'' Jl.ııık l.or ,161 0, :\ Ulô 0.7% I.WI JJ,OJI J,$21 ~b'<luaı Klıt>ul l'o<ıı>eı<ıı s... ~" ı"' K'""" Seımayelı Tıcari B.ırık.ıl,or ı &7-0.>39 2,6.\ , , Ozcl S<rın yeli T"'" Baıık lar ).071 -(l.j ll -1, T <>~>mjt' Mevdua!! Si B""" F<oııuoıaOew B s.ı.ıı 1, ( & -11,486 0, (> 3, J.291 Me Juao K bul Eımeyeıı Ban!;ulao' Komu Soroı.,yelı Ti<.on B'"ık"l" Üzel Serı nu)< lı Ticarı Bank l r Toı.,..,-,fM"Jnotı Sigona Rırıunu 0e'f. B -0,119 1, , , , ! o,m 0,620-0, , ,160 1,76() , , ,606-0,64J -0,359 '1-k Juuı Kal>nl Etır"Y"" B.uı~alar Kamu Sernla)el; T""'' B"nkaiJT ÖZ< i S-<rnla)'dt Tocarı Bankolar T"'"""t Movdu..oı s;~o"" F"""'" De" B G,5!8 {), ü &1.o_ı9() 3,190-0, , % 1.7~7 3, ~ uıs -0,635 -#,791 0, _71).1-0, )_lll -0,657 MevJnilO Ko\oul Etın<)'<H Batıkrhr KiluLu S-<"'wıdi Tıc.ur B"nkol.~ -0.7H 11.5!5 HI% -0,411 -O.J07 1.4$0 1.5! :!36 Mc'-~"" l,:uhnl Ern.,y<rı B.mbl'" ı.630-0,5.l l K.ıınu S<r"W)di Tıcaı r Bwrbl.rr o.., ı """''')'dı ı ic.uo Borıbl." o sı:; -! ı ]_, o )9) -ll 626

15 Türkiye Bankacılık Sektörü İçin Alterııatif Bir Risk Derecelendirme Modeli 47 L lt ı.ıoı Genel faktöre göre yapılan sıralama incelendiğinde ilk göze çarpan özellik; 2004/Mart/Eylül ve 2005/Haziran /Mart biltinço dönemleri hariç diğer tüm biliinço dönemlerinde pozitif skor değerine özel sermayeli ticaret bankaları ulaşmışken benzer şekilde 2003/Haziran ve 2004/Aralık biltinço dönemlerinde mevduat kabul etmeyen bankalarının sıralamanın üstünde yer almaları ve pozitif skor değerleri almaları, 2004/Mart bilftnço dönemi hariç tüm dönemlerde yabancı sermayeli ticari bankaların gene!likle sıralamanın son çeyreğinde yer alması ve 2002/Arahk /Mart biliinço dönemleri arasında tasarruf mevduatı sigorta

16 48 MuratATAN fonuna devir edilen mali başarısız bankaların ise son sırada yoğunlaşması buna karşın aynı bankaların 2005/Haziran döneminden sonra ise bir dönem hariç hep en üst düzeyde bulunmuş olmasıdır. Kamu bankalarının bankacılık faaliyetlerini çoğunlukla kamu yararı gözetir biçimde sürdürmeleri nedeniyle ilk amaçları karlarını maksimize etmek olmamasına rağmen sıralamada ona sıralarda çıkmıştır. Ticari bankalar açısından kıyaslama yapıldığında Özel Sermayeli Ticaret bankalarının Yabancı bankalara göre sıralamada daha üst sıralarda yer almalan Türkiye Bankacılık sektörü açısından dikkat edilecek bir noktadır. Tablo 6'da son sırada yer alan TMSF'na devir olunan banka grubu 2005/Haziran döneminden sonra üst sıralara çıkması TMSF'nin birleştirilmiş başarısız banka grubunu iyi bir yönetime tabi tuttuğu ve önemli iyileştirmeler kaydettiği şeklinde algılanabilir. Tablo 6'da verilen banka gruplarının genel faktör değerine göre pozitif değer aldıklan dönemleri değerlendirildiğinde bu dönemlerde bu banka grupları önem düzeyi açısından "önemli" bulunmuşlardır. Bu sıralamada en dikkat çekici nokta, Aralık döneminde ve 2005/Haziran döneminden sonra 2006/Mart dönemi hariç tüm dönemlerde TMSF grubunun önemli durumda göztikmesidir. Ayrıca tılm yılların Aralık döneminde yabancı banka grubu bu sıralamada önemsiz durumda bulunmuştur. 2004/Mart, 2004/Eylül ve 2005/Haziran /Mart arası biliinço dönemleri hariç diğer tüm üçer aylık dönemlerde Özel sermayeli ticari banka grubu önemli düzeydedir. Kamu sermayeli ticari banka grubu ise sadece 6 biliinço döneminde önemli diğer tüm dönemlerde ise önemsiz düzeydedir. Tablo 6'da koyu ve italik fontlarla yazılmış ve hücreleri boyalı olarak gösterilen banka grupları, TMSF devir olunan bankalara benzer genel faktör değerleri alarak bu banka grubu ile birlikte önemsiz düzeyde bulundukları görülmektedir. Bu nedenle bu banka grupları için erken uyarı verdikleri ve faaliyetlerinin dikkatlice izlenmesi gereklidir yorumu yapılabilir. Tablo 6'dan elde edilen son nokta, 2002/Aralık /Eylül dönemleri arasında incelenen 16 bilinço dönemi açısından Kamu sermayeli ticari banka grubu %37.5 önemli düzeyde, Özel sermayeli banka grubu %62.5 önemli düzeyde, Yabancı sermayeli banka grupları %6.3 önemli düzeyde, Mevduat kabul etmeyen banka grubu %87.5 ve TMSF devir olunan banka grupları %37.5 önemli düzeyde bulunmuşlardır. İlgili dönemler arasında genel faktör değerleri açısından en yüksek ve pozitif değerler Mevduat kabul etmeyen banka grubudur. Bu bankaları özel sermayeli ticaret bankaları grubu takip etmektedir. Bu banka gruplarından birkaçı bazı dönemler Türkiye bankacılık sektörünün yaşadığı krizlerden etkilenerek genel faktör değerlerinde negatif değer almış olmalarına rağmen genel olarak genel faktör değerlerinde pozitif ve iyi durumda gözükmektedirler.

17 Türkiye Barıkacılık Sekliirii İçin Altemat~f Bir Risk Derecelendirme Modeli Bu analizin amaçlarından biri erken uyarı veren banka gruplarını tespiı etmeye çalışmaktır. Bu amaçla. bankacılık faaliyeıini sürdüren koyu-italik fontlarla ve koyu hücrelerde güsıerilen bu banka gruplannın negatif faktör değeri aldıkları veya ilgili faktörler açısından önem seviyelerinin düşük olduğu, bu risk faktörleri açısından yakından takip edilmesi gereklilığidir. Böylece olası bir mali başarısızlığın önceden giderilebilmesi mümkün ol.-ıbilecc:ktir. Çalışmanın bu aşama~ıııda 16 bilfinço dönemi ıçin Tablo 6'da verilen kavramsal faktör ve Genel faktör skorlarının banka gruplan arasında bir fark!ılaşıp farklılaşmadığını tesı etmek amacıyla Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) testi uygulanmıştır. Test edilen hipotez; Ho: Banka Gruplarının Faktör Skorları Ortalamaları Arasında Fark Yoktur H 1 : Banka Gruplarının Faktör Skorları Ortalamalan Arasında Fark Vardır şeklinde tanımlanmıştır. Bu testin sonuçları aşağıda tablolaştırılmıştır. ~ Tablo /Aralık /Eylül Genel Faktör Skorlarının Banka Farklılaşmadığının AN OVA Testi Sonuçları F Değeri Sermaye Yeterlifiği AktifKalitesi likidite Yeterlifiği Karlll ık Gelir/Gider Yapısı içek Büyiikliiğü Gmel Faktör Dönemleri Kavramsal Faktör ''e Gruplarına Göre Farklılaşıp Anlamlılık (P) * O.l * o:.== %5 alınmıştır. Tablo 7'de verilen sonuçlar incelendiğinde Sermaye Yeterliliği, Likidite Yeterliliği. Karlılık, Ölçek Büyüklüğü ve Genel Faktör Skor değerleri açısından banka grupları arasında bir farklılaşma olduğu tespit edilmiştir. Diğer faktör skorlarında ise anlamlı bir fark bulunamamıştır. Bundan sonraki aşamada farklılaşma bulunan faktörler için bu farklılaşmanın hangi banka gruplarından kaynaklandığını tespit edebilmek amacıyla Çoklu Karşılaştırma Testi uygulanmış ve sonuçlar Tablo 8'de gösterilmiştir.

18 so MuratATAN Tablo 8. Çoklu Karşılaştırma Test Sonuçları Sermaye Yeterliliği (1) Banka Ortalama (J) Banka Grubu Grubu Fark Anlamhlık Özel Sermayeli Ticari Bankalar* ı.ı 12 o.oıo Kamu Yabanı:ı Bankal:ır Sermayeli Ticari Mevduat Kabul Etmeyen Bankalar* _ Bankalar * Tasarruf Mevdu<ıll Sigorta Fonurıa Devredilen B Kamu Sermayeli Ticari Bankalar* -l.l Özel Yabancı Bankalar Sermayeli Ticari Mevduat Kabul Etmeyen Bankalar Bankalar* TasarrufMevduatı Sigorta Fonuna Devredilen B Kamu Sermayeli Ticari Bankalar Özel Sermayeli Ticari Bankalar Yabancı Bankalar Mevduat Kabul Etmeyen Bankalar Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna Devredilen B Kamu Sermayeli Ticari Bankalar* Mevduat Özel Sermayeli Ticari Bankalar Kabul Etmeyen Yabancı Bankalar Bankalar* TasarrufMevduatı Sigorta Fonuna Devredilen B Tasarruf Kamu Sermayeli Ticari Bankalar Mevduatı Özel Sermayeli Ticari Bankalar Sigorta Yabancı Bankalar Fonuna Devredilen B. Mevduat Kabul Etmeyen Bankalar *Ortalama Farkı %5 düzeyinde anlamlı bulunanlar

19 Türkiyf! Bankacdık Sf!ktörii İçin Altf!rtıatif Bir Risk Df!recdf!ndirme Modeli sı Likidite Yeterliliği (1) Banka Ortalama (J) Banka Grubu Grubu Fark Anlamlılık Kamu Sermayeli Ticari Bankalar* Özel Sermayeli Ticari Bankalar* Özel Sermayeli Ticari Bankalar Yabancı Bankalar Mevduat Kabul Etmeyen Bankalar TasarrufMevduatı Sigorta Fonuna Devredilen B. * -0.9() Kamu Sermayeli Ticari Bankalar Yabancı Bankalar ı.ooo Mevduat Knbul Etmeyen Bankalar Tasarruf Mevduatı Sigon:.ı Fonuna Devn~dilen B. * Kamu Sermayeli Ticari Bankalar Yabancı Bankalar* Mevduat Kabul Etmeyen Bankalar* Özel Sermayeli Ticari Bankalar Mevduat Kabul Etmeyen Bankalar Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna Devredilen B. * Kamu Sermayeli Ticari Bankalar Özel Sermayeli Ticari Bankalar Yabancı Bankalar TasarrufMevduatı Sigorta Fonuncı Devredilen B.* Tasarruf Kamu Sermayeli Ticari Bankalar* Mevduatı Özel Sermayeli Ticari Bankalar* Sigorta -- Ti Yabancı Bankalar* Fonuna -- Devredilen B. Mevduat Kabul Etmeyen Bankalar* *Ortalama Farkı '7r5 düzeyinde anlamlı bulunanlar

20 52 MuratATAN Karlılık (1) Banka Ortalama (J) Banka Grubu Grubu Fark Kamu Sermayeli Ticari Bankalar* Özel Sermayeli Ticari Bankalar Yabancı Bankalar Mevduat Kabul Etmeyen Bankalar Özel Sermayeli Ticari Bankalar Anlamlılık Yabancı Bankalar Mevduat Kabul Etmeyen Bankalar Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna Devredilen B. * -0.~ S Kamu Sermaye h Ticari Bankalar Yabancı Bankalar 0.41 ı Mevduat Kabul Etmeyen Bankalar Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna Devredilen B Kamu Sermayeli Ticari Bankalar Özel Sermayeli Ticari Bankalar ı Mevduat Kabul Etmeyen Bankalar TasarrufMevduatı Sigorta Fonuna Devredilen B Kamu Sermayeli Ticari Bankalar Özel Sermayeli Ticari Bankalar Yabancı Bankalar Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna Devredilen B Tasarruf Kamu Sennayeli Ticari Bankalar* Mevduatı Özel Sermayeli Ticari Bankalar Sigorta Yabancı Bankalar Fonuna Devredilen B. Mevduat Kabul Etmeyen Bankalar ' *Ortalama Farkı %5 düzeyinde anlamlı bulunanlar

21 Türkiye Baukacıbk Sektörü İçirı Altenuıt(f Bir Ri.~k Dereceleudirme Modeli 53 Olçek Bü~'üklüğü (1) Banka Ortalama (J) Banka Grubu Grubu Fark Kamu Sermayeli Ticari Bankalar Özel Sermayeli Ticari Bankalar * Yabancı Bankalar * Mevduat Kabul Etmeyen Bankalar * Özel Sermayeli Ticari Bankalar Yabancı Bankalar Mevduat Kabul Etmeyen Bankalar Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna Anlamlılık Devredilen B Kamu Sermayeli Ticari Bankalar Yabancı Bankalar* Mevduat Kabul Etmeyen Bankalar TasarrufMevduatı Sigorta Fonuna Devredilen B. "' o.m5 Kamu Sermayeli Ticari Bankalar Özel Sermayeli Ticari Bankalar* Mevduat Kabul Etmeyen Bankalar"' Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna Devredilen B Kamu Sermayeli Ticari Bankalar Özel Sermayeli Ticari Bankalar Yabancı Bankalar* Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna Devredilen B.* Tasarruf Kamu Sennayelı Ticari Bnnkalar Mevduatı Özel Sermayeli Ticari Bankalar* Sigorta Yabnncı Banknlar Fonuna Devredilen B. Mevduat Kabul Etmeyen Bankalar * ' *Ortalama Farkı 'k5 dilzeyinde anlamlı bulunanlar

22 54 MuratATAN Genel Faktör (1) Banka Ortalama (J) Banka Grubu Grubu Fark Anlamlıhk Özel Sermayeli Ticari Bankalar Kamu Yabancı Bankalar Sermayeli Mevduut Kabul Etmeyen Bankalar* O.OJ-1. Ticari Bankalar* TasarrufMevduatı Sigorta Fonuna Devredilen B Kamu Sermayeli Ticari Bankalar Özel Yabancı Bankalar * :'\ Sermayeli Mevduat Kabul Etmeyen Bankalar Ticari Bankalar* Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna Devredilen B Kamu Sermayeli Ticari Bankalar Yabancı Bankalar* Mevduat Kabul Etmeyen Bankalar* Özel Sermayeli Ticari Bankalar* Mevduat Kabul Etmeyen Bankalar* Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna Devredilen B Kamu Sermayeli Ticari Bankalar* Özel Sermayeli Ticari Bankalar 7.57 I 0.7I5 Yabancı Bankalar* Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna Devredilen B. ll.lll Tasarruf Kamu Sermayeli Ticari Bankalar Mevduatı Özel Sermayeli Ticari Bankalar Sigorta Yabancı Bankalar Fonuna Devredilen B. Mevduat Kabul Etmeyen Bankalar -ll.lll *Ortalama Farkı %5 düzeyinde anlamlı bulunanlar

23 Türkiye Bankncılık Se/.:1iirii İçin Altenıat(f Bir Risk Derecelendirme Modeli ss Tablo 8'de elde edilen sonuçlar incelendiğinde: Sermaye Yeterliliği faktörü açısından kamu sermayeli ticari bankalar olunan banka grubu, özel sermayeli ticari bankalar ve mevduat kabul etmeyen bankalar gruplarına göre farklıdır sonucuna ulaşılmıştır. Likidite Yeterliliği faktörü açısından tasarruf mevduatı sigorta fonuna devredilen bankalar grubu ile tüm diğer banka gruplan arasında fark vardır sonucuna ulaşılmıştır. Karlılık faktörü açısından tasarruf mevduatı sigorta fonuna devredilen bankalar grubu ile sadece kamu sermayeli ticari bankalar grubu arasında fark vardır sonucuna ulaşılmıştır. Ölçek Büyüklüğü faktörü açısından, özel sermayeli ticari banka grubu ile yabancı banka grubu ile tasarruf mevduatı sigorta fonuna devir olunan banka grubu arasında ve yabancı bankalar grubu ve mevduat kabul etmeyen banka grubu arasında fark vardır sonucu oluşmuştur. Son olarak genel faktör değerlerine göre yapılan değerlendirmede ıse, yabancı banka grubu ile özel sermayeli ticari banka ve mevduat kabul etmeyen bankalar gruplarına göre farklıdır sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca kamu sermayeli ticari bankalar grubu ile mevduat kabul etmeyen bankalar grubu arasında da fark vardır sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlar göstermektedir ki beklendiği gibi tasarruf mevduatı sigorta fonuna devir olunan banka grubu likidite, ölçek büyüklüğü ve karlılık faktörleri açısından diğer banka gruplarına göre farklı çıkmaktadır. Tasarruf mevduatı sigorta fonunun yapmış olduğu uygulamalar (iyileştirmeler ve önlemler) fon içinde yer alan banka gruplarının bu farklılığını giderek azalttığı söylenebilir. 3. SONUÇ VE DEGERLENDİRME Türkiye Bankacılık sektöründe yer alan tüm banka gruplarının finansal performanslarını ölçmek, birbirleri ile yüksek ilişkili çok sayıda mali oran yerine, birbirleri ile ilişkisiz bağımsız ortak faktörler elde ederek boyut indirgeyen ve bunları kullanarak Türkiye Bankacılık sektöründe faaliyet gösteren banka gruplarının mali performanslarını değerlendirmek amacıyla yapılan bu araştırmada, faktör analizi yöntemi. Türkiye Bankacılık sektörü içinde yer alan 5 adet banka grubunun bil.frnço ve gelir tablolarından yararlanılarak hesaplanan 27 adet değişken kullanılarak 2002/Aralık /Eylül dönemlerinde uygulanmıştır. Araştırmada kullanılan değişkenleri; sermaye yeterliliği oranları, aktif kalitesi oranları, likidite yeterliliği oranları. karlılık yapısına ilişkin oranlar. gelir-gider yapısına ilişkin oranlar ve ölçek büyüklüğüne ilişkin değişkenler olmak üzere altı ana grupta değerlendirmek mümkündür. 2002/Aralık döneminde toplam varyansın faktörde en fazla yoğunlaşan değişkenler gelir-gider yapısı, karlılık, likidite yaklaşık %60'ını açıklayan birinci yeterliliği, aktif kalitesi ve sermaye yeterliliğine ilişkin değişkenlerdir.

24 56 Murat ATAN 2003/Mart döneminde toplam varyansın yaklaşık %5I'ini açıklayan birinci faktörde en fazla yoğunlaşan değişkenler gelir-gider yapısı, karlılık, likidite yeterliliği, aktif kalitesi ve sermaye yeterliliğine ilişkin değişkenlerdir. 2003/Haziran döneminde toplanı varyansın yaklaşık %51 'ini açıklayan birinci fakıörde en fazla yoğunlaşan değişkenler gelir-gider yapısı, likidite yeterliliği, aktif kalitesi ve sermaye yeterliliğine ilişkin değişkenlerdir. 2003/Eylül döneminde toplam varyans ın yaklaşık %49'unu açıklayan birinci faktörde eıı fazla yoğunlaşan değişkenler gelir-gider yapısı, aktif kalitesi, sermaye yeterliliği ve likidite yeterliliğine ilişkin değişkenlerdir. 2003/Aralık döneminde toplam varyansın yaklaşık %47'sini açıklayan birinci faktörde en fazla yoğunlaşan değişkenler gelirgider yapısı, karlılık, sermaye yeterliliği, aktif kalilesi ve likidite yeterliliğine ilişkin değişkenlerdir. 2004/Mart döneminde toplam varyansın yaklaşık %49'unu açıklayan birinci faktörde en fazla yoğunlaşan değişkenler gelir-gider yapısı, aktif kalitesi, sermaye yeterliliği ve likidite yeterliliğine ilişkin değişkenlerdir. 2004/Haziran döneminde toplam varyansın yaklaşık %53'tinü açıklayan birinci faktörde en fazla yoğunlaşan değişkenler gelir-gider yapısı, likidite yeterliliği, aktif kalitesi ve sermaye yeterliliğine ilişkin değişkenlerdil 2004/Eylül döneminde toplam varyansın yaklaşık %54'ünü açıklayan birinci faktörde en fazla yoğunlaşan değişkenler gelirgider yapısı, aktif kalitesi, sermaye yeterliliği, karlılık ve likidite yeterliliğine ilişkin değişkenlerdir. 2004/Aralık döneminde toplam varyansın yaklaşık %53'linil açıklayan birinci faktörde en fazla yoğunlaşan değişkenler gelir-gider yapısı, karlılık, likidite yeterliliği, aktif kalitesi ve sermaye yeterliliğine ilişkin değişkenlerdir. 2005/Mart döneminde toplam varyansın yaklaşık %54'ünü açıklayan birinci faktörde en fazla yoğunlaşan değişkenler aktif kalitesi, sermaye yeterliliği, gelirgider yapısı ve likidite.reterliliğine ilişkin değişkenlerdir. 2005/Haziran döneminde toplam varyansın yaklaşık %54'ünü açıklayan birinci faktörde en fazla yoğunlaşan değişkenler aktif kalitesi, sermaye yeterliliği, gelir-gider yapısı, likidite yeterliliği ve karlılığa ilişkin değişkenlerdir. 2005/Eylül döneminde toplam varyansın yaklaşık %57'sini açıklayan birinci faktörde en fazla yoğunlaşan değişkenler likidite yeterliliği, aktif kalitesi, karlılık, sermaye.reterliliği ve gelirgider yapısına ilişkin değişkenlerdir. 2005/Ara\ık döneminde toplam varyansın yaklaşık %54'tinü açıklayan birinci faktörde en fazla yoğunlaşan değişkenler sermaye yeterliliği, likidite yeterliliği, gelir-gider yapısı, aktif kalitesi, ölçek büyüklüğü ve karlılığa ilişkin değişkenlerdir. 2006/Mart döneminde toplam vary::ınsın yaklaşık %54'ünü açıklayan birinci faktörde en fazla yoğunlaşan değişkenler ölçek büyüklüğü, aktif kalitesi ve gelir-

25 Türkiye Bankacılık Sektörü İçiıı Alterııatif Bir Risk Dereceleııdirme Modeli 57 gider yapısına ilişkin değişkenlerdir. 2006/Haziran döneminde toplam varyansın yaklaşık %6l'ini açıklayan birinci faktörde en fazla yoğunlaşan değişkenler aktif kalitesi, gelir-gider yapısı, karlılık ve likidite yett"rliliğine ilişkin değişkenlerdir. Son olarak da 2006/Eylül döneminde toplam varyansın yaklaşık %56'sını açıklayan birinci faktörde en fazla yoğunlaşan değişkenler ölçek büyüklüğü, sermaye yeterliliği ve likidite yeterliliğine ilişkin değişkenlerdir. 2002/Ara\ık /Eylül dönemleri bir arada değerlendirildiğinde Türkiye Bankacılık sektöründeki banka gruplarının en önemli sorunları sırasıyla gelir gider yapısı, karlılık, aktif kalitesi, sermaye yeterliliği. likidite yeterliliği ve ölçek büyüklüğü'dür. Finans ve bankacılık literatüründe karlılık değişkenlerinin yoğunlaştığı faktörlere "verimlilik veya üretkenlik", sermaye yeterliliğine ilişkin oranların yoğunlaştığı faktörlere ise "güvenilirlik veya sağlamlıhk" faktörleri gelirgider yapısı ilişkin oranların yoğunlaştığı t~'lktörlere ise "etkinlik" olarak tanımlanmaktadır. Bu nedenle bu üç faktörün bileşiminden oluşan karma faktörlere "verimlilik, güvenilirlik ve etkinlik" faktörü adı verilmiştir. Bu şunu göstermektedir ki, Türkiye Bankacılık sektörünün en önemli sorunu güvenilirlik buna bağlı olan verimlilik ve kaynaklarını doğru yalıramamak yani etkinliktir. Sonuçlarda dikkat çekici önemli bir diğer husus, 2002/Aralık /Eylül dönemleri arasında toplam varyansı açıklamada etkili olan birinci faktörde yer alan karlılık oranları ile toplam varyansındaki değişimi orta düzeyde açıklayabilen faktörlerde yer alan likidite yeterliliği oranlarının birçok dönemde aynı yönde ilişkidedir. Ayrıca bu oranlar sermaye yeter\iliği ve gelir-gider yapısı oranlan ile birlikte Türkiye Bankacılık sektörü içinde yer alan banka gruplarının mali performanslarının belirlenmesinde kilit rol oynamaktadır. Üst ve orta dilzeyde açıklama gücü olan faktörlerde yoğunlaşan bu değişkenler ve aralarındaki ilişkinin yönü; 2002/Ara\ık- 2006/Eylül dönemleri içerinde sermaye yeterliliğifazla olan ve toplam aktifleri içerisinde likit varlıklann değerlerinin oram yüksek olan banka gruplannın karlıilk düzeyleri de yüksek olmaktadır. şeklinde bir sav geliştirilmesini mümkün kılmaktadır. Türkiye Bankacılık sektörü içinde yer alan banka gruplarına 2002/Aralık 2006/Eylül dönemleri için ayrı ayrı faktör analizi uygulanmış. her bir banka grubunun her üç aylık bil.inço dönemi için faktör değerleri. özdeğerleri ile ağırlıklandırılarak genel faktör değerleri oluşturulmuş ve tüm bankalar bu değere göre sıralanmışlardır. Bu sıralamanın sonuçlarına göre. özel sermayeli ticari bankalar grubu ile mevduat kabul etmeyen bankalar grubu sıralamada üst sıralarda yoğunlaşmış[ardır. Bu sıralamada kuşkusuz en önemli görüntüyü m<ıli yapılarındaki aşırı bozulmalar sonucu bankacılık faaliyetleri durdurulup Tas<ırruf Mevduatı Sigorta Fonuna devir edilen bankalar grubunun konumu oluşturmaktadır. Bu

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması 2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması Mahmut YARDIMCIOĞLU Özet Genel anlamda krizler ekonominin olağan bir parçası haline gelmiştir. Sıklıkla görülen bu krizlerin istatistiksel

Detaylı

ORAN ANALİZİ 8. VE 9. HAFTA

ORAN ANALİZİ 8. VE 9. HAFTA ORAN ANALİZİ 8. VE 9. HAFTA Genel Olarak Oran Analizi p Oran analizi tekniğinin amacı, finansal tablo kalemlerinin aralarındaki anlamlı ve yararlı ilişkilerden yola çıkarak bir işletmenin cari finansal

Detaylı

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... i İÇİNDEKİLER... iii TABLO LİSTESİ... v GRAFİK LİSTESİ... vii KUTU LİSTESİ... xiv KISALTMA LİSTESİ.... xvi GENEL DEĞERLENDİRME... xvii I. Finansal İstikrarın Makroekonomik Unsurları...

Detaylı

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI Türk mali sektörü 27 yılının ilk altı ayında büyümesini sürdürmüştür. Bu dönemde bankacılık sektörüne yabancı yatırımcı ilgisi de devam etmiştir. Grafik II.1. Mali Sektörün

Detaylı

FAKTÖR ANALİZİ VAHİDE NİLAY KIRTAK

FAKTÖR ANALİZİ VAHİDE NİLAY KIRTAK FAKTÖR ANALİZİ VAHİDE NİLAY KIRTAK Çok Değişkenli İstatistikler Faktör Analizi Faktör Analizinin Amacı: Birbirleriyle ilişkili p tane değişkeni bir araya getirerek az sayıda ilişkisiz ve kavramsal olarak

Detaylı

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi T.C İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Finans Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Özeti Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi Prof.

Detaylı

Rapor N o : SYMM 116 /1552-117

Rapor N o : SYMM 116 /1552-117 Rapor N o : SYMM 116 /1552-117 BÜYÜME AMAÇLI ULUSLAR ARASI KARMA EMEKLİLİK YATIRIM FONU NUN YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN 30.06.2009 TARİHİ İTİBARİYLE BİTEN HESAP DÖNEMİME

Detaylı

Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam Değeri 877.247,49 Fonun Yatırım Amacı, Stratejisi ve Riskleri

Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam Değeri 877.247,49 Fonun Yatırım Amacı, Stratejisi ve Riskleri A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖY BİLGİLERİ YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER Halka Arz Tarihi 07/11/2008 Portföy Yöneticileri 31.03.2010 tarihi itibariyle Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam

Detaylı

Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ

Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ I Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ II Yayın No : 2845 Teknik Dizisi : 158 1. Baskı Şubat 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377 868-4 Copyright Bu kitabın bu basısı için Türkiye deki yayın hakları BETA

Detaylı

KKTC MERKEZ BANKASI PARA ARZI

KKTC MERKEZ BANKASI PARA ARZI KKTC MERKEZ BANKASI PARA ARZI İ Ç E R İ K I. KKTC MERKEZ BANKASI PARASAL BÜYÜKLÜK TANIMLARI (ÖZET) II. KKTC MERKEZ BANKASI PARA ARZI VERİLERİ III. PARASAL BÜYÜKLÜKLERDEKİ GELİŞMELER SUNUŞ Kurumumuzun kamuoyunu

Detaylı

Basel II: Bankacılık sektöründe değişim rüzgarları. 4 Mayıs 2006

Basel II: Bankacılık sektöründe değişim rüzgarları. 4 Mayıs 2006 Basel II: Bankacılık sektöründe değişim rüzgarları 4 Mayıs 2006 Basel II: Bankacılık sektöründe değişim rüzgarları İçsel Derecelendirme Modeli Kurulumu KOBİKredileri Açısından Skorkart Uygulamaları Derecelendirme

Detaylı

YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY 2

YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY 2 Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt 5, Sayı:2, 2003 YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY

Detaylı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı 292 Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (2012) 292-297 KİTAP İNCELEMESİ Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı Editör Doç. Dr. Şener BÜYÜKÖZTÜRK Dilek SEZGİN MEMNUN 1 Bu çalışmada,

Detaylı

Finansal Hesaplar İstatistik Genel Müdürlüğü

Finansal Hesaplar İstatistik Genel Müdürlüğü Finansal Hesaplar İstatistik Genel Müdürlüğü Parasal ve Finansal Veriler Müdürlüğü İçindekiler I-Giriş... 2 II- Mali Kuruluşlar... 3 III. Genel Yönetim... 6 1 I-Giriş Son yıllarda uluslararası kuruluşlar

Detaylı

(AYIRIM) DENLİ. Emre KUZUGÜDENL. Doç.Dr.Serdar CARUS

(AYIRIM) DENLİ. Emre KUZUGÜDENL. Doç.Dr.Serdar CARUS DİSKRİMİNANT ANALİZİ (AYIRIM) Emre KUZUGÜDENL DENLİ Doç.Dr.Serdar CARUS Bu analiz ile; Bir bireyin hangi gruptan geldiği (p değişkeni kullanarak, bireyi uygun bir gruba atar ) Her bir değişkenin atama

Detaylı

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012)

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) Aşağıdaki analizlerde lise öğrencileri veri dosyası kullanılmıştır.

Detaylı

Destek ve sevgilerini eksik etmeyen Ailem ve sevgili yeğenlerim Emre ve Bengisu ya. iii

Destek ve sevgilerini eksik etmeyen Ailem ve sevgili yeğenlerim Emre ve Bengisu ya. iii Destek ve sevgilerini eksik etmeyen Ailem ve sevgili yeğenlerim Emre ve Bengisu ya. iii iv v İçindekiler Sunuş... vii Önsöz... ix 1. Giriş...1 1.1 İstanbul Menkul Kıymetler Borsası...2 2. Testler ve Test

Detaylı

1 PAZARLAMA ARAŞTIRMASI

1 PAZARLAMA ARAŞTIRMASI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 PAZARLAMA ARAŞTIRMASI 11 1.1. Pazarlama Araştırması Kavramı ve Kapsamı 12 1.2. Pazarlama Araştırmasının Tarihçesi 14 1.3. Pazarlama Araştırması Pazarlama Bilgi Sistemi ve

Detaylı

28.06.2012 tarihli Bankaların İç Sistemleri Hakkında Yönetmelik in Risk Yönetimine İlişkin Düzenlemeleri

28.06.2012 tarihli Bankaların İç Sistemleri Hakkında Yönetmelik in Risk Yönetimine İlişkin Düzenlemeleri 28.06.2012 tarihli Bankaların İç Sistemleri Hakkında Yönetmelik in Risk Yönetimine İlişkin Düzenlemeleri Yönetici Özeti: 28.06.2012 tarihinde yayımlanan Bankaların İç Sistemleri Hakkında Yönetmelik ile

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TABLO LİSTESİ

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TABLO LİSTESİ TABLO LİSTESİ Tablo I.1. Ödemeler Dengesi (Milyar ABD doları) 6 Tablo I.2. Cari İşlemler Açığını Finanse Eden Taraflar (Milyar ABD doları) 7 Tablo I.3. Seçilmiş Ekonomilerde Cari İşlemler Dengesinin GSYİH

Detaylı

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 14 Temmuz Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı Mayıs verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ 31 MART 2015 ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU

BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ 31 MART 2015 ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ 31 MART 2015 ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU Raporun Ait Olduğu Dönem : 01.01.2015 31.03.2015 Bankanın Ticaret Ünvanı : Bankpozitif Kredi ve Kalkınma

Detaylı

Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Başkanlığından

Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Başkanlığından Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Başkanlığından SİGORTAYA TABİ MEVDUAT VE KATILIM FONLARI İLE TASARRUF MEVDUATI SİGORTA FONUNCA TAHSİL OLUNACAK PRİMLERE DAİR YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN YÖNETMELİK

Detaylı

- Mali analizin Tanımı - Türlerine göre mali analiz - Değerlendirme Kuruluşları

- Mali analizin Tanımı - Türlerine göre mali analiz - Değerlendirme Kuruluşları - Mali analizin Tanımı - Türlerine göre mali analiz - Değerlendirme Kuruluşları Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2012 2013 Bahar Yarıyılı Öğr. Gör. Murat KEÇECİOĞLU Finansal Analiz Tanımı İşletmelerin finansal

Detaylı

BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ

BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ 31 Mart 2009 ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU Raporun Ait Olduğu Dönem : 01.01.2009 31.03.2009 Bankanın Ticaret Ünvanı : Bankpozitif Kredi ve Kalkınma

Detaylı

SİGORTAYA TABİ MEVDUAT VE KATILIM FONLARI İLE TASARRUF MEVDUATI SİGORTA FONUNCA TAHSİL OLUNACAK PRİMLERE DAİR YÖNETMELİK

SİGORTAYA TABİ MEVDUAT VE KATILIM FONLARI İLE TASARRUF MEVDUATI SİGORTA FONUNCA TAHSİL OLUNACAK PRİMLERE DAİR YÖNETMELİK SİGORTAYA TABİ MEVDUAT VE KATILIM FONLARI İLE TASARRUF MEVDUATI SİGORTA FONUNCA TAHSİL OLUNACAK PRİMLERE DAİR YÖNETMELİK 07/11/ 2006 Tarih ve 26339 Sayılı Resmî Gazete de yayımlanmıştır. TASARRUF MEVDUATI

Detaylı

BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ 31 MART 2015 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ 31 MART 2015 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ 31 MART 2015 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU Raporun Ait Olduğu Dönem : 01.01.2015 31.03.2015 Bankanın Ticaret Ünvanı Genel Müdürlük Adresi : Bankpozitif

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Bankacılık sektörü 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Şubat 2012 İçerik Bankacılık sektörünü etkileyen gelişmeler ve yansımalar 2012 yılına ilişkin beklentiler Gündemdeki başlıca konular 2

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

İZMİR DEKİ ÖZEL VE DEVLET ÜNİVERSİTELERİNDEKİ ÖĞRENCİLERİN BAŞARILARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ VE KARŞILAŞTIRILMASI ÖZET

İZMİR DEKİ ÖZEL VE DEVLET ÜNİVERSİTELERİNDEKİ ÖĞRENCİLERİN BAŞARILARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ VE KARŞILAŞTIRILMASI ÖZET Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (İLKE) Bahar 2007 Sayı 18 İZMİR DEKİ ÖZEL VE DEVLET ÜNİVERSİTELERİNDEKİ ÖĞRENCİLERİN BAŞARILARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ VE KARŞILAŞTIRILMASI

Detaylı

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1. BÖLÜM 2 Frekans Dağılımları 37

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1. BÖLÜM 2 Frekans Dağılımları 37 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1 İstatistik 1 Yığın ve Örnek; Tümevarımcı ve Betimleyici İstatistik 1 Değişkenler: Kesikli ve Sürekli 1 Verilerin Yuvarlanması Bilimsel Gösterim Anlamlı Rakamlar

Detaylı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme: Yatırım ve Tasarrufun Fonksiyonu Büyüme : Büyümenin Temel Unsuru : Üretimin Temel Faktörleri : Üretimin Diğer

Detaylı

TR 52 BÖLGESİ İLÇELERİ SOSYAL GELİŞMİŞLİK ENDEKSİ

TR 52 BÖLGESİ İLÇELERİ SOSYAL GELİŞMİŞLİK ENDEKSİ 1 1 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 2 2. METODOLOJİ... 3 3. TEMEL BİLEŞENLER ANALİZİ TEKNİĞİNİN UYGULANMASI... 6 4. TR52 DÜZEY 2 BÖLGESİ İLÇELERİ SOSYAL GELİŞMİŞLİK ENDEKSİ... 8 5. SONUÇ... 26 6. EK- İLÇELERİN

Detaylı

Enerji Dışı İthalatımızın Petrol Fiyatları ile İlişkisi

Enerji Dışı İthalatımızın Petrol Fiyatları ile İlişkisi Enerji Dışı İthalatımızın Petrol Fiyatları ile İlişkisi Türkiye ithalatının en çok tartışılan kalemi şüphesiz enerjidir. Enerji ithalatı dış ticaret açığının en önemli sorumlusu olarak tanımlanırken, enerji

Detaylı

www.kuzka.gov.tr 1.1. Mali Yapı ve Finans 1.1.1. Banka Şube Sayısı TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop

www.kuzka.gov.tr 1.1. Mali Yapı ve Finans 1.1.1. Banka Şube Sayısı TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop 1.1. Mali Yapı ve Finans Ekonomik olarak tanımlanmış sınırlarda sermayenin yaygınlığı ve verimliliği genellikle mali ve finansal göstergelerle ölçülür. Bölgedeki bankaların durumu şube sayılarıyla, sermayenin

Detaylı

Finansal Hizmetler Anketi ve Finansal Hizmetler Güven Endeksi ne İlişkin Yöntemsel Açıklama

Finansal Hizmetler Anketi ve Finansal Hizmetler Güven Endeksi ne İlişkin Yöntemsel Açıklama Finansal Hizmetler Anketi ve Finansal Hizmetler Güven Endeksi ne İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Reel Sektör Verileri Müdürlüğü İçindekiler I-Amaç... 3 II- Çerçeve... 3 III- Kapsam...

Detaylı

Finansal (Mali) Tablolar Analizi. Genel Bilgiler Öğr. Gör. Ebubekir DOĞAN

Finansal (Mali) Tablolar Analizi. Genel Bilgiler Öğr. Gör. Ebubekir DOĞAN Finansal (Mali) Tablolar Analizi Genel Bilgiler Öğr. Gör. Ebubekir DOĞAN 1 Mali Tablolar Muhasebe sisteminin üretmiş olduğu muhasebe bilgileri İşletme içi ( Sahiplerine, ortaklarına, yöneticilerine ve

Detaylı

YARI LOGARİTMİK MODELLERDE KUKLA DECİşKENLERİN KA TSA YıLARıNIN YORUMU

YARI LOGARİTMİK MODELLERDE KUKLA DECİşKENLERİN KA TSA YıLARıNIN YORUMU Marmara Üniversitesi U.B.F. Dergisi YIL 2005, CİLT XX, SAyı 1 YARI LOGARİTMİK MODELLERDE KUKLA DECİşKENLERİN KA TSA YıLARıNIN YORUMU Yrd. Doç. Dr. Ebru ÇACLAYAN' Arş. Gör. Burak GÜRİş" Büyüme modelleri,

Detaylı

Basel II ve III nedir Basel II ve Türk Eximbank Semineri 2013

Basel II ve III nedir Basel II ve Türk Eximbank Semineri 2013 Basel II ve III nedir Basel II ve Türk Eximbank Semineri 2013 Basel II ve Türk Eximbank Semineri 2013 İçerik 1. Basel uzlaşısı Basel ve tarihçesi Basel II kapsamı Basel III ün getirdiği yenilikler 2. Basel

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013 Türkiye de Bankacılık Sektörü 196-213 Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası Kart Merkezi,

Detaylı

1.1.1. Açıklayıcı faktör analizi (EFA, Exploratory Factor Analysis)

1.1.1. Açıklayıcı faktör analizi (EFA, Exploratory Factor Analysis) 1. FAKTÖR ANALİZİ Faktör analizi (Factor Analysis) başta sosyal bilimler olmak üzere pek çok alanda sıkça kullanılan çok değişkenli analiz tekniklerinden biridir. Faktör analizi p değişkenli bir olayda

Detaylı

BAĞIL DEĞERLENDİRME SİSTEMİ

BAĞIL DEĞERLENDİRME SİSTEMİ 1.1. Bağıl Değerlendirme Sistemi (BDS) BAĞIL DEĞERLENDİRME SİSTEMİ Her bir öğrencinin, aynı dersi takip eden öğrencilerin oluşturduğu ana kütle içerisinde yer alan diğer öğrencilerin başarı düzeylerine

Detaylı

DEFTER DEĞERİNİN HESAPLANMASI R A P O R 08/25-26-27-28 15 TEMMUZ 2008 13

DEFTER DEĞERİNİN HESAPLANMASI R A P O R 08/25-26-27-28 15 TEMMUZ 2008 13 DEFTER DEĞERİNİN HESAPLANMASI 13 DEFTER DEĞERİNİN HESAPLANMASI I - GİRİŞ Şirket değerlemesi çeşitli yöntemlerle şirketin gerçek değerinin belirlenmesini ifade etmektedir. Şirket değerlemelerinde esas alınan

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

Tüm işletmeler UMS 7 kapsamında, UFRS lere göre hazırlanan mali tablolarının bir parçası olarak nakit akım tablosu hazırlamak zorundadırlar.

Tüm işletmeler UMS 7 kapsamında, UFRS lere göre hazırlanan mali tablolarının bir parçası olarak nakit akım tablosu hazırlamak zorundadırlar. UMS 7 Standarda (standardın ilgili paragraflarına referans verilmiştir) Nakit Akım Tablosu Kontrol listesinin bu kısmı nakit akım tablosunun nasıl hazırlaması gerektiğini açıklayan UMS 7 ye yöneliktir.

Detaylı

ÇOK DEĞĐŞKENLĐ ĐSTATĐSTĐKLERĐN ARAŞTIRMALARDA KULLANIMI

ÇOK DEĞĐŞKENLĐ ĐSTATĐSTĐKLERĐN ARAŞTIRMALARDA KULLANIMI ÇOK DEĞĐŞKENLĐ ĐSTATĐSTĐKLERĐN ARAŞTIRMALARDA KULLANIMI Araştırmalarda incelenen olaylar göstermektedir ki tek değişkenli istatistiklerin kullanılması problemi açıklamakta yetersiz ve eksik kalmaktadır.

Detaylı

Rapor N o : SYMM 116/ 1548-113

Rapor N o : SYMM 116/ 1548-113 Rapor N o : SYMM 116/ 1548-113 BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU NUN YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN 30.06.2009 TARİHİ İTİBARİYLE BİTEN HESAP DÖNEMİME AİT

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2002-2008 Mart. Mayıs 2008

Bankacılık sektörü. 2002-2008 Mart. Mayıs 2008 Bankacılık sektörü 2002-2008 Mart Mayıs 2008 Sunumun içeriği I- Finansal sektörün büyüklüğü ve kamu ile ilişkisi II- Bankacılık sistemine ilişkin bilgiler III- Büyüme IV- Bilanço yapısında değişme V-Risk

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası

Detaylı

Özet Finansal Bilgiler (milyon TL)

Özet Finansal Bilgiler (milyon TL) Özet Finansal Bilgiler (milyon TL) 2009 2010 2011 2012 2013 2Ç14 Yıllık Çeyreksel Aktifler 11,609 14,513 17,190 21,390 27,785 20,719-19% -11% Krediler + Finansal Kiralama 8,355 11,060 13,452 16,307 21,257

Detaylı

BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3

BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3 KİTABIN İÇİNDEKİLER BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3 BÖLÜM-2.BİLİMSEL ARAŞTIRMA Belgesel Araştırmalar...7 Görgül Araştırmalar Tarama Tipi Araştırma...8

Detaylı

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 15 Haziran Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

Kullanılacak İstatistikleri Belirleme Ölçütleri. Değişkenin Ölçek Türü ya da Yapısı

Kullanılacak İstatistikleri Belirleme Ölçütleri. Değişkenin Ölçek Türü ya da Yapısı ARAŞTIRMA MODELLİLERİNDE KULLANILACAK İSTATİSTİKLERİ BELİRLEME ÖLÇÜTLERİ Parametrik mi Parametrik Olmayan mı? Kullanılacak İstatistikleri Belirleme Ölçütleri Değişken Sayısı Tek değişkenli (X) İki değişkenli

Detaylı

3 KESİKLİ RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI

3 KESİKLİ RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 İSTATİSTİK ve SAYISAL BİLGİ 11 1.1 İstatistik ve Önemi 12 1.2 İstatistikte Temel Kavramlar 14 1.3 İstatistiğin Amacı 15 1.4 Veri Türleri 15 1.5 Veri Ölçüm Düzeyleri 16 1.6

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Mart

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Mart Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Mart Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası Kart

Detaylı

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ NE İLİŞKİN YÖNTEMSEL AÇIKLAMA

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ NE İLİŞKİN YÖNTEMSEL AÇIKLAMA DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ NE İLİŞKİN YÖNTEMSEL AÇIKLAMA 1. Amaç Dış Ticaret Beklenti Anketi (DTBA), dış ticaretimize yön veren firmaların yakın geçmişe ve mevcut duruma ilişkin değerlendirmeleri ile

Detaylı

Halka Arz Tarihi 07.11.2008 Portföy Yöneticileri

Halka Arz Tarihi 07.11.2008 Portföy Yöneticileri A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖY BİLGİLERİ YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER Halka Arz Tarihi 07.11.2008 Portföy Yöneticileri 31.12.2008 tarihi itibariyle Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam

Detaylı

TEBLİĞ. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasından: ZORUNLU KARŞILIKLAR HAKKINDA TEBLİĞ (SAYI: 2013/15)

TEBLİĞ. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasından: ZORUNLU KARŞILIKLAR HAKKINDA TEBLİĞ (SAYI: 2013/15) 25 Aralık 2013 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 28862 TEBLİĞ Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasından: ZORUNLU KARŞILIKLAR HAKKINDA TEBLİĞ (SAYI: 2013/15) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Dayanak Amaç MADDE 1 (1)

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Dayanak. İKİNCİ BÖLÜM Zorunlu Karşılığa Tabi Yükümlülükler

BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Dayanak. İKİNCİ BÖLÜM Zorunlu Karşılığa Tabi Yükümlülükler Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasından: ZORUNLU KARŞILIKLAR HAKKINDA TEBLİĞ (Sayı: 2013/15) (12/3/2015 tarihli ve 29293 sayılı Resmî Gazete de yayımlanan 2015/2 sayılı Tebliğ ile güncellenen hali) Amaç

Detaylı

2012/3.DÖNEM SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVLARI FİNANSAL TABLOLAR VE ANALİZİ 2 Aralık 2012-Pazar 13:30-15:00 SORULAR

2012/3.DÖNEM SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVLARI FİNANSAL TABLOLAR VE ANALİZİ 2 Aralık 2012-Pazar 13:30-15:00 SORULAR 2012/3.DÖNEM SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVLARI FİNANSAL TABLOLAR VE ANALİZİ 2 Aralık 2012-Pazar 13:30-15:00 SORULAR SORU 1: ABC Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin 2007-2008-2009-2010 ve 2011 hesap dönemlerine

Detaylı

Rezerv para Rezerv Parasal taban Parasal Parası AKTİF: PASİF: Rezerv para Parasal Taban, Merkez Bankası Parası

Rezerv para Rezerv Parasal taban Parasal Parası AKTİF: PASİF: Rezerv para Parasal Taban, Merkez Bankası Parası Türkiye Ekonomisi PARA - BANKA 1 1. Kavramlar: Türkiye ekonomisinde banknot çıkartma yetkisi 1930 yılında faaliyete geçen Merkez Bankası A.Ş.'ye verilmiştir. Türkiye'de MB, emisyonu belirlemenin dışında

Detaylı

KAMU İÇ DENETİMİNDE RİSK DEĞERLENDİRME REHBERİ

KAMU İÇ DENETİMİNDE RİSK DEĞERLENDİRME REHBERİ KAMU İÇ DENETİMİNDE RİSK DEĞERLENDİRME REHBERİ I. GİRİŞ Bu rehber, iç denetim birimlerince hazırlanacak risk değerlendirme çalışmalarının temel esaslarını belirlemek üzere, İç Denetçilerin Çalışma Usul

Detaylı

ARACI KURUMLARIN KONSOLİDE MALİ TABLOLARI

ARACI KURUMLARIN KONSOLİDE MALİ TABLOLARI ARACI KURUMLARIN KONSOLİDE MALİ TABLOLARI ARACI KURUMLARIN KONSOLİDE MALİ TABLOLARI Bu bölümün sonunda yer alan sektörün mali tabloları 123 aracı kurumdan alınan veriler konsolide edilerek oluşturulmuştur.

Detaylı

Dr. Sercan EROL Karadeniz Teknik Üniversitesi 05.12.2014

Dr. Sercan EROL Karadeniz Teknik Üniversitesi 05.12.2014 Dr. Sercan EROL Amaç, Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası sisteminde kayıtlı H - 502 Deniz ve Kıyı Sularında Yük Taşımacılığı alt sektöründe faaliyet gösteren firmalara ait mali tablolar, oran

Detaylı

FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER. Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ

FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER. Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ 1 İçerik Finansal Yönetim, Amaç ve İşlevleri Piyasalar, Yatırımlar ve Finansal Yönetim Arasındaki İlişkiler İşletmelerde Vekalet Sorunu (Asil

Detaylı

HALK HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU. Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler

HALK HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU. Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler A. TANITICI BİLGİLER Portföy Bilgileri Halka Arz Tarihi 13.06.2012 (*) 02 Ocak 2013 tarihi itibariyle Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler Portföy Yöneticileri Murat Zaman, Kerem Yerebasmaz, Serkan Şevik,

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Temel olarak bir bilgisayar, çeşitli donanım parçalarını bir araya getirip uygun bir çalışma platformunu

Detaylı

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman 516 1. SEKTÖRÜN TANIMI Büro, muhasebe ve bilgi işlem makineleri imalatı ISIC Revize 3 ve NACE Revize 1 sınıflandırmasına

Detaylı

FİNANSMAN SORUNLARINA GÖRE KREDİ KULLANIM ORANLARI VE YATIRIMLARDA KREDİLERİN ETKİSİ ÜZERİNE ARAŞTIRMA

FİNANSMAN SORUNLARINA GÖRE KREDİ KULLANIM ORANLARI VE YATIRIMLARDA KREDİLERİN ETKİSİ ÜZERİNE ARAŞTIRMA Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Mustafa Kemal University Journal of Social Sciences Institute Yıl/Year: 2012 Cilt/Volume: 9 Sayı/Issue: 19, s. 445-449 FİNANSMAN SORUNLARINA

Detaylı

Finansal (Mali) Tablolar Analizi DİKEY ANALİZ

Finansal (Mali) Tablolar Analizi DİKEY ANALİZ Finansal (Mali) Tablolar Analizi DİKEY ANALİZ 1 Mali tablolarda yer alan hesap kalemlerinin, içinde bu lundukları toplamlara oranlarının hesaplanarak analiz edil mesine dikey analiz, diğer bir ifadeyle

Detaylı

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 13 Ağustos Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı ikinci çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

Detaylı

Banka Bilançosunun Özellikleri Pazar, 26 Aralık 2010 18:24

Banka Bilançosunun Özellikleri Pazar, 26 Aralık 2010 18:24 Ticari bir işletme olarak bankaların belirli bir dönem içerisinde nasıl çalıştıklarını ve amaçlarına dönük olarak nasıl bir performans sergilediklerini değerlendirebilmenin yolu bankalara ait finansal

Detaylı

TEB HOLDİNG A.Ş. 2014 YILI 1. ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU

TEB HOLDİNG A.Ş. 2014 YILI 1. ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU TEB HOLDİNG A.Ş. 2014 YILI 1. ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU Raporun Ait Olduğu Dönem : 01.01.2014 31.03.2014 Şirketin Ticaret Unvanı : TEB Holding A.Ş. Şirketin Ticaret Sicil Numarası : 176711 Genel

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 II. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 II. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 II. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye ve Ortaklık Yapısı 3.

Detaylı

MALİ ANALİZ TÜRLERİ VE MALİ ANALİZ TEKNİKLERİ 4. HAFTA

MALİ ANALİZ TÜRLERİ VE MALİ ANALİZ TEKNİKLERİ 4. HAFTA MALİ ANALİZ TÜRLERİ VE MALİ ANALİZ TEKNİKLERİ 4. HAFTA Mali Analiz Kavramı ve Mali Analiz Teknikleri Mali Analiz Kavramı p Mali tablolar analizi, bir işletmenin finansal durumunu, faaliyet sonuçlarını

Detaylı

İç denetim birimleri, risk değerlendirme çalışmalarına ilişkin hususları bu rehbere uygun olarak kendi iç denetim birim yönergelerinde düzenlerler.

İç denetim birimleri, risk değerlendirme çalışmalarına ilişkin hususları bu rehbere uygun olarak kendi iç denetim birim yönergelerinde düzenlerler. KAMU İÇ DENETİMİNDE RİSK DEĞERLENDİRME REHBERİ I. GİRİŞ Bu rehber, iç denetim birimlerince hazırlanacak risk değerlendirme çalışmalarının temel esaslarını belirlemek üzere, İç Denetçilerin Çalışma Usul

Detaylı

ZAMAN SERİLERİNDE AYRIŞTIRMA YÖNTEMLERİ

ZAMAN SERİLERİNDE AYRIŞTIRMA YÖNTEMLERİ ZAMAN SERİLERİNDE AYRIŞTIRMA YÖNTEMLERİ 1 A. GİRİŞ Gözlemlerin belirli bir dönem için gün, hafta, ay, üç ay, altı ay, yıl gibi birbirini izleyen eşit aralıklarla yapılması ile elde edilen seriler zaman

Detaylı

Haftalık Para ve Banka İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama

Haftalık Para ve Banka İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama Haftalık Para ve Banka İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Parasal ve Finansal Veriler Müdürlüğü İçindekiler I- Tanım... 3 II- Amaç... 3 III- Yöntem... 3 IV- Yayımlama

Detaylı

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department 71 Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Yıl 9, Sayı 17, Haziran 2009, 71-76 Müzik Eğitimi Anabilim Dalı Öğrencilerinin Başarılarına Etki Eden Değişkenler Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Detaylı

ERGOĐSVĐÇRE EMEKLĐLĐK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HĐSSE SENEDĐ EMEKLĐLĐK YATIRIM FONU 1 OCAK 30 EYLÜL 2009 HESAP DÖNEMĐNE AĐT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU

ERGOĐSVĐÇRE EMEKLĐLĐK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HĐSSE SENEDĐ EMEKLĐLĐK YATIRIM FONU 1 OCAK 30 EYLÜL 2009 HESAP DÖNEMĐNE AĐT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU . BÜYÜME AMAÇLI HĐSSE SENEDĐ EMEKLĐLĐK YATIRIM FONU 1 OCAK 30 EYLÜL 2009 HESAP DÖNEMĐNE AĐT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BĐLGĐLERE ĐLĐŞKĐN RAPOR 1 Ergoisviçre

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ BANKALARIN PERFORMANSLARININ TEMEL BİLEŞENLER YAKLAŞIMI İLE KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ. Aydın ÜNSAL 1 Sibel DUMAN 2

TÜRKİYE DEKİ BANKALARIN PERFORMANSLARININ TEMEL BİLEŞENLER YAKLAŞIMI İLE KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ. Aydın ÜNSAL 1 Sibel DUMAN 2 1 TÜRKİYE DEKİ BANKALARIN PERFORMANSLARININ TEMEL BİLEŞENLER YAKLAŞIMI İLE KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ Aydın ÜNSAL 1 Sibel DUMAN 2 ÖZET Ülke ekonomisinin önemli bir kısmını bankacılık sektörü oluşturmaktadır.

Detaylı

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU Bu rapor Cigna Finans Emeklilik ve Hayat A.Ş. Para Piyasası Likit Kamu

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Maliye Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri

Maliye Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri Maliye Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri MLY733 1 3 + 0 6 Araştırma yöntemlerindeki farklı anlayışları, yaygın olarak kullanılan

Detaylı

ÖRNEKLEME HATALARI EK C. A. Sinan Türkyılmaz

ÖRNEKLEME HATALARI EK C. A. Sinan Türkyılmaz ÖNEKLEME HATALAI EK C A. Sinan Türkyılmaz Örneklem araştırmalarından elde edilen kestirimler (estimates) iki tip dan etkilenirler: (1) örneklem dışı lar ve (2) örneklem ları. Örneklem dışı lar, veri toplama

Detaylı

LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ

LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ Lojistik Regresyon Analizini daha kolay izleyebilmek için bazı terimleri tanımlayalım: 1. Değişken (incelenen özellik): Bireyden bireye farklı değerler alabilen özellik, fenomen

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2013 I. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2013 I. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2013 I. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye ve Ortaklık Yapısı 3. Müdürler

Detaylı

Bankaların Raporlama Tebliğindeki Değişiklikler Set I: Dipnotlarda Değişiklikler

Bankaların Raporlama Tebliğindeki Değişiklikler Set I: Dipnotlarda Değişiklikler . Bankaların Raporlama Tebliğindeki Değişiklikler Set I: Dipnotlarda Değişiklikler 31/07/2012 Yayın Hakkında Bankaların Raporlama Tebliğindeki Değişiklikler yayını; Basel II geçişiyle uyumlu olarak BDDK

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GRAFİK LİSTESİ

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GRAFİK LİSTESİ GRAFİK LİSTESİ Grafik I.1. VIX Endeksi 1 Grafik I.2. itraxx Europe Crossover Endeksi 1 Grafik I.3. Gelişmiş Ülke Döviz Kurları 2 Grafik I.4. ABD 10 Yıllık Devlet Tahvili Getirisi 2 Grafik I.5. Gelişmiş

Detaylı

Alkhair Portföy Yönetimi Anonim Şirketi (Eski Adıyla Unicorn Portföy Yönetimi Anonim Şirketi)

Alkhair Portföy Yönetimi Anonim Şirketi (Eski Adıyla Unicorn Portföy Yönetimi Anonim Şirketi) Alkhair Portföy Yönetimi Anonim Şirketi 1 Ocak - 31 Mart 2012 ara dönem özet finansal tablolar ve dipnotları Özet bilanço Alkhair Portföy Yönetimi Anonim Şirketi İçindekiler Sayfa Özet bilanço 3 Özet gelir

Detaylı

Türkiye'de Bankacılık Sistemi Üç Aylık Dönemler İtibariyle Banka ve Grup Bilgileri Haziran 2012 (Son Dönem Karşılaştırmalı)

Türkiye'de Bankacılık Sistemi Üç Aylık Dönemler İtibariyle Banka ve Grup Bilgileri Haziran 2012 (Son Dönem Karşılaştırmalı) Türkiye'de Bankacılık Sistemi Üç Aylık Dönemler İtibariyle Banka ve Grup Bilgileri Haziran 2012 (Son Dönem Karşılaştırmalı) Rapor Kodu : DT08 Ağustos 2012 İçindekiler Türkiye'de Bankacılık Sistemi Üç Aylık

Detaylı

Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı

Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı 13 Ekim 2011 Malatya KÜRESEL KRİZ ORTAMINA NASIL GELİNDİ? Net Bugünkü Değer Yöntemi Varlık fiyatlarının indirgenmiş nakit akımları (Net

Detaylı

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ ÜNİTE EKONOMİK VE FİNANSAL SİSTEM İKİNCİ ÜNİTE PARANIN ZAMAN DEĞERİ

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ ÜNİTE EKONOMİK VE FİNANSAL SİSTEM İKİNCİ ÜNİTE PARANIN ZAMAN DEĞERİ İÇİNDEKİLER BİRİNCİ ÜNİTE EKONOMİK VE FİNANSAL SİSTEM 1 13 1. EKONOMİK SİSTEM 2 2. FİNANSAL SİSTEM 5 3. FİNANSAL SİSTEMİN UNSURLARI 8 4. FİNANSAL PİYASALARIN YAPISI 9 4.1. Borç ve Öz Sermaye Yapısı 9 4.2.

Detaylı

http://www.cengizonder.com Temel Finans Matematiği Örnek Soru Çözümleri Sayfa. 1 Eylül 2009

http://www.cengizonder.com Temel Finans Matematiği Örnek Soru Çözümleri Sayfa. 1 Eylül 2009 http://www.cengizonder.com Temel Finans Matematiği Örnek Soru Çözümleri Sayfa. 1 SORU - 1 31.12.2009 itibariyle, AIC Şirketi'nin çıkarılmış sermayesi 750.000.000 TL olup şirket sermayesini temsil eden

Detaylı

F12 Piyasa Riskine Karşı Özel Risk Daha önceden belirtildiği gibi çok küçük bir çeşitlendirme bile değişkenlikte önemli oranda azalma sağlamaktadır. F13 Piyasa Riskine Karşı Özel Risk Doğru aynı zamanda,

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Aralık

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Aralık Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Aralık Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası

Detaylı

FİRMALARIN DÖNEMSEL MALİ TABLOLARINDAKİ YABANCI PARA POZİSYONU GÖSTERGELERİ YÖNTEMSEL AÇIKLAMA NOTU

FİRMALARIN DÖNEMSEL MALİ TABLOLARINDAKİ YABANCI PARA POZİSYONU GÖSTERGELERİ YÖNTEMSEL AÇIKLAMA NOTU FİRMALARIN DÖNEMSEL MALİ TABLOLARINDAKİ YABANCI PARA POZİSYONU GÖSTERGELERİ YÖNTEMSEL AÇIKLAMA NOTU I-Giriş Firmaların yabancı para (YP) cinsinden ve YP endeksli yükümlülükleri ve varlıklarının bilançolarında

Detaylı

2015 NİSAN-HAZİRAN DÖNEMİ BANKA KREDİLERİ EĞİLİM ANKETİ

2015 NİSAN-HAZİRAN DÖNEMİ BANKA KREDİLERİ EĞİLİM ANKETİ 21 NİSAN-HAZİRAN DÖNEMİ BANKA KREDİLERİ EĞİLİM ANKETİ 1 Temmuz 21 Banka Kredileri Eğilim Anketi nin 21 yılı ikinci çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından 1 Temmuz 21 tarihinde

Detaylı