1. GİRİŞ Kalite çalışmalarının tarihsel gelişimi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "1. GİRİŞ. 1.1. Kalite çalışmalarının tarihsel gelişimi"

Transkript

1 1. GİRİŞ Günümüz teknoloji çağında endüstri ve ticaretin globalleşmesi, rekabeti de beraberinde getirmiş, kalite ise rekabetin en önemli unsuru olmuştur. Tüketici alışkanlıklarının, en iyi kaliteyi en ucuza edinme isteği, firmaların ürün ve hizmetlerindeki hata oranını en aza indirme ve maliyeti de en düşük seviyeye çekme çabalarını arttırmıştır. Günümüzde tüketiciler, bir ürünü satın aldıktan sonra bir kalite kontrol işlemine başvurmadan, ürünün kalitesine, daha ürünü almadan güvenmek eğiliminde olduklarından, firmalar da bunu gerçekleştirmenin yollarını aramaktadır. Üstün kalite, hatasız ürün veya hizmet ile eşanlamlı düşünülmeye başlanmıştır. Bu gelişme, hatalı ürünlerin hatasızların içinden ayıklanması yerine, sistemin hatasız üretim yapacak şekilde kurulmasını gerekli kılmaktadır. Böylece kalite, en son aşamada değil, üretimin tüm aşamalarında ortaya çıkmakta, bir başka deyişle, kalitenin kendisi üretilmektedir. Bu şekilde hatalar ortaya çıkmadan önlendiği için, maliyetlerde düşmekte ve dolayısıyla rekabette önemli bir koşul olan ucuzluk da sağlanmış olmaktadır (Anık ve Vural, 1996). Üretimin tüm aşamalarında, hataların oluşmasına fırsat vermeden üretmek, tarım makinaları üretimi ile uğraşan sektörlerde de önem kazanmalı ve kalite çalışmalarına daha fazla zaman ayırmaları gerekmektedir. Tarım makinalarının imalatı ve kullanımı alanında çeşitli imalat hataları ile karşılaşılmaktadır. Bu hatalar ve nedenleri araştırılarak ortaya konulmalı, etkin önlemler alınmalı ve kaliteli üretim için gerekenler geciktirilmeden yapılmalıdır. Bunun için tarım makinalarının geçerli ulusal ya da uluslar arası standartlara uygunluğunun sağlanması gereklidir. Trakya Yöresi, ülkemizin tarımsal mekanizasyona elverişli arazi yapısıyla özellikle buğday ve ayçiçeği üretiminde önemli bir konuma sahiptir. Diğer tarımsal ürünlerden soğan, şeker pancarı, çeltik, karpuz-kavun, üzüm ve bazı hububat ürünlerinin de geniş bir alanda ekim, dikim ve hasadı yapılmakla birlikte, en fazla tarımsal makinalaşma ile buğday ve ayçiçeği üretiminde karşılaşılmaktadır. Buna paralel olarak, tarım alet ve makina üreten sanayi de gözle görülebilir bir büyüme evresine girmektedir. Özellikle Tekirdağ ve ilçeleri Hayrabolu da, Malkara da daha yoğun ve gelişmiş düzeyde üretici grupları ile karşılaşılmaktadır. Makinaların günümüz teknolojisi ile üretilmesi mutlaka kalitenin yanında başarıyı da getirecektir. Ancak başarının sadece makina, malzeme ve kalifiye işçilikle kazanılamayacağı bilinmelidir. Bunlarla birlikte sistemlerin de ön plana çıkması gerekmektedir. Son yıllarda ISO 9000 Standartları, kalite sistemlerinin kurulmasında iyi bir rehberlik görevi üstlenmiştir Kalite çalışmalarının tarihsel gelişimi İnsanlığın tarihi kadar eski olan üretim faaliyeti sonunda ortaya çıkan mal ve hizmetin amaçlanan gereksinmeyi karşılama derecesi, yani kalitesi de eski çağlardan beri önem verilen bir konu olmuştur. Ortaçağlardan günümüze dek yaşayan çıraklık, kalfalık ve ustalık kavramları kaliteye verilen önemin simgeleri sayılabilir. Batıdaki sanayileşme devrimi ile beraber pek çok konuda olduğu gibi kalite konusunda da önemli gelişmeler oldu, gereksinmeler karşısında yeni kavramlar ortaya çıktı. Kalite kavramının üretim faaliyeti kadar uzun bir geçmişi olduğu söylenebilir. I. ve II. Dünya Savaşlarının çarpıcı etkileri, teknoloji ve ulaşımda sağlanan olağanüstü başarılar, kalitede ustalığın ötesinde kavram ve yöntemlerin ortaya çıkmasını sağladı. İlk takım tezgahlarının ortaya çıktığı 18. asır sonlarından II. Dünya Savaşına kadar, muayene ve kalite kontrol eş anlamlı kullanılıyordu. Bu alandaki gelişme ve yeniliklerin özellikle yüzyılımızın ilk çeyreğinden sonra hız kazandığı göze çarpmaktadır. Sonraları "Toplam Kalite Kontrol" dönemi başlar. İstatistiğin kalite kontrol problemlerinin çözümlenmesinde bir araç olarak

2 kullanılması ise 1920 lerde başlar. Teorik temellerin oluşturulması ve deneme niteliğindeki ilk uygulamalardan sonra A.B.D. nin çeşitli bilimsel ve mesleki kuruluşları arasında sıkı bir işbirliği kuruldu. American Society for Testing Materials (ASTM), American Standards Association (ASA), American Society for Mechanical Engineers (ASME) ve benzeri kuruluşlar çeşitli eğitim ve yayın faaliyetleri ile endüstrinin bu konuda bilinçlenmesi ve uygulamaya geçmesi yolunda çaba harcadılar (Kobu, 1987). II. Dünya Savaşı ndan sonra ortaya çıkan iki kutuplu dünya ekonomisi, 1989 yılında Berlin Duvarı nın yıkılışı ile yeni bir şekil almış ve 1990 yılından itibaren serbest piyasa ekonomisi olarak tüm dünya üzerinde bir rüzgar gibi esmeye başlamıştır. Rekabette temel unsurlar, düşük fiyat, mükemmel kalite ve hızlı teslimattır. Rekabette kalite kavramına, multidisipliner bir yaklaşım ile bakılmalı, bir ölçme veya kontrolden çok, başlı başına bir sistem olarak ele alınmalıdır. Rekabet, kaliteyi laboratuardan çıkarmış, multidisipliner tabanda ölçülebilen ve ölçülemeyen parametrelere sahip bir sisteme dönüştürmüştür. Kalite için geliştirilen birçok yaklaşım mevcut olup, tümü kalite sistemleri çatısı altında incelenmektedir. Günümüzde zamana dayalı rekabet stratejisi büyük önem kazanmıştır. Bir bakıma hız, kar veya servetle özdeşleşmiştir. Proaktif bir kalite güvence sisteminde işletmenin her faaliyetinde yer alan parametreler, birbirinden ayrılmaz bir bütün olarak ele alınır (Yerebakan, 1998) İmalat hatalarını önlemede kalite kontrolün rolü Ürün kalitesinin korunmasında girdi malların kalite düzeyi çok önemlidir. Kötü malzemenin girdiği bir işletmeden, kötü ürün çıkması kaçınılmazdır. Giriş kontrolü yapmadan malzemeyi üretime sokmak çok ciddi bir risktir. Bu bakımdan işletme mutlaka bir giriş kalite kontrol sistemi oluşturmak zorundadır. Böylelikle kötü malzeme ile işlem yapılması ve bundan dolayı oluşacak zaman ve para kayıpları engellenecektir. Üretim aşamasında ise, kalite planları ve dökümante edilmiş prosedürlere göre test ve kontroller yapılmalıdır. Bu süreç zarfında ortaya çıkan her yarı mamul, ilgili prosedür ya da kalite planları doğrultusunda yapılan muayene ve deney sonuçları alınana ve ürün doğrulanıncaya kadar bir sonraki aşamaya gönderilmemelidir. Kalite planları doğrultusunda ürün kalitesinin korunması için son muayene ve deneylerin yapılması gereklidir. Aktiviteler tamamlanıp kayıt altına alındıktan sonra yetkili personelce gözden geçirilmeli ve ancak onaylandıktan sonra sevkiyata gönderilmelidir. Üründen beklenen koşulların tümü doğrulanmalı, kabul edilemez ürünler karantinaya alınmalıdır. İşlemler sırasında, kırmızı-işlem yapma (hold), sarı-karantina, mavi-hasarlı ve yeşil-serbest, doğrulanmış, anlamına gelen renkli etiketler kullanılmalıdır. Şekil 1.1. de kalite kontrolünde kullanılan uyarı örnekleri verilmiştir.

3 TARİH...KONTROLÖR... İŞLEM YAPMA SEBEP:... TARİH...KONTROLÖR... SERBEST-OK SEBEP:... TARİH...KONTROLÖR... KARANTİNA SEBEP:... TARİH...KONTROLÖR... HASARLI SEBEP:... Şekil 1.1. Kalite kontrol elemanlarınca kullanılan uyarı örnekleri İmalat hatalarını önlemede İstatistiksel Proses Kontrolünün önemi her geçen gün artmaktadır. İPK bir ürünün en ekonomik ve yararlı bir tarzda üretilmesini sağlamak amacıyla veri toplamak, analiz etmek, yorumlamak ve çözüm yolları önermek üzere istatistik prensip ve tekniklerin üretimin tüm aşamalarında kullanılmasıdır. İPK üretimin önceden belirlenmiş kalite spesifikasyonlarına uygunluğunu sağlayan, standartlara bağlılığı hedef alan, uygun olmayan ürün üretimini en aza indirgemekte kullanılan bir araçtır. Bütün işlemler, makina, takım, yöntem, malzeme, operatör, bakım ve çevre şartlarından kaynaklanan bir değişime uğrarlar. İşlenen parçaların ölçüleri-özellikleri arasında küçük de olsa mutlaka birbirine göre fark vardır. Farklılığın genel sebepleri; titreşim, sıcaklık, nem ve gerilim dalgalanması olduğu gibi, özel sebepleri de takım kırılması, takım aşınması, gevşeyen bağlantılar, tezgah boşlukları, yatak aşınmaları, malzeme cinsleri ve operatör tecrübesizlikleri olabilir. İstatistiksel yöntemlerin kullanılmasında karşılaşılan sorunların en önemlisi veri toplamadır. Yanlış ya da gerçeklerle bağdaşmayan veriler, yetersiz veri toplama yöntemleri, veri iletiminden doğan hatalar ve hatalı matematiksel işlemler, anormal değerlerin kullanılması, uygun istatistiksel yöntemlerin belirlenmemesi ve deneyimsiz kişilerin yaptıkları yanlış uygulamalardan kaçınılması gereklidir. Gerçek verilere dayanmayan fikirler ve kişisel görüşler, kalitenin geliştirilmesinde başlangıç noktası olamazlar. Uygun yöntemlerle toplanan veriler toplandığı şekliyle kalırlarsa rakam yığınından öteye gidemez ve prosesteki değişmelerin anlaşılmasına olanak tanımazlar. Toplanan verilerin tasnifi, değerlendirilmesi ve amaca uygun bir şekilde ifadesi gereklidir. Veriler, ya mevcut durumu tespit etmek için ya da prosesi kontrol altında tutmak ve iyileştirmek için toplanırlar. Verilerin toplanmasında dikkate alınacak konular şöyle sıralanabilir; -Verilerin ne amaçla toplandığı belirlenmelidir. -Nerede, ne zaman ve kim tarafından toplandığı bilinmelidir. -Veriler toplandığı yere göre sınıflandırılmalıdır. -Kullanılacak ölçü aletleri, ölçü birimleri, parti miktarları ve veri sayısı belirlenmelidir. -Veriler hazırlanan bir form üzerine kaydedilmelidir. -Ölçüm yöntemleri ve cihazların doğru olması, periyodik bakımlarının gerçekleştirilmiş ve kalibrasyonlarının yapılmış olması verilerin güvenilir olması açısından önemlidir.

4 1.3. İmalat hatalarını önlemede tahribatsız testlerin önemi Tahribatsız deneyler - NDT (Non-DestructiveTest) üretilen sağlam mamullerin yararlılığını koruyarak, sağlamlığını bozmadan hatalı olanlardan ayırma işlemidir. Günümüzde üretimin her safhasında uygulanabilen pek çok türde tahribatsız deney türü vardır ve gelişen teknoloji ile önemi daha da artmaktadır. Endüstrinin her alanında kalite kontrolcülerin vazgeçemeyeceği testler arasındaki yerini korumaktadır. En fazla kullanılanlar; Gözle Kontrol (VT-Visual Test), Girici Sıvılarla Kontrol (PT- Penetrant Test), Magnetik Parçacıklarla Test (MPT-Magnetik Partikül Test), Ultrases Dalgaları ile Test (UT-Ultrasonik Test) ve Radyoaktif ışınlarla yapılan test (RT-Radyografik Test) sayılabilir. Ayrıca malzemeyi tahrip etmeden, özellikle kaynakların sızdırmazlık kontrolünde uygulanan testlerden (basınçlı hava, basınçlı su, vakum kutusu, köpük testleri) de günümüzde geniş ölçüde faydalanılmaktadır Genel malzeme hataları Genel malzeme hatalarına, girdi aşamasında daha fazla karşılaşılmaktadır. Eğer bir firma girdi kontrolü ile ilgili ciddi çalışmalar yapmak istiyorsa, satın alma birimi ile paralel düşünmek zorundadır. Mamul ya da yarı mamul, tedarikçiden istenilen her malzemenin özellikleri çok iyi açıklanmalı, hangi kalite düzeyi ve standartlara sahip olması gerektiği çok iyi belirtilmelidir Yan sanayi ile tarım makinaları üreticisi ilişkisi Tarım makinaları üreticileri özellikle ayçiçeği ve buğday üretiminde kullanılan makinaları üretirken, makinayı % 50 oranında yan sanayi ürünleri ile tamamladıkları önceden araştırılmıştır. Bir pnömatik ekim makinasının %47 sinin işletme atelyesinde, % 53 ünün ise yan sanayide yaptırıldığı ya da hazır olarak sağlandığı bulunmuştur (Karagöz, 1990). Tarım makinası üreticilerinin dışarıdan hazır olarak aldıkları malzemelerin başında civata-somunlar, yaylar, her türlü döküm malzemesi, uç demirler, dişliler, zincirler, rulman yataklar, tekerlek-lastik, hareket ileten organlar, plastik parçalar ve daha pek çok malzeme bunlara eklenebilir. Tarım makinaları üreten pek çok işletmeci özellikle döküm malzemeleri fason olarak dışarıya yaptırmaktadırlar. Burada en büyük sorun, dökümcünün gönderdiği her malzemenin kontrol edilmeden kullanılıyor olmasıdır. Eğer önceden yapılacak bir anlaşma ile muhtemel hatalar, tolerans ve kriterler belirlenirse daha kaliteli bir yan sanayi ürünü elde edilmiş olur. Burada iletişim kuran kişilerin veya satın alma personelinin teknik eleman olmaları gerektiği gibi malzemeden çok iyi anlamaları da zorunludur. Üreticiden malzeme spesifikasyonunu, mukavemet değerlerini ve tam olarak ne tür bir döküm malzemesi istediğini teknik olarak açıklamalı ve bir şartname ile döküm malzemesi çok iyi tanımlanmalıdır. Özellikle balta ayaklar için aşınmaya dayanıklı daha sert özellikler istenmelidir. Döküm malzemeler gibi uç demirlerinin de uygun bir ısıl işlemle yüksek sertlik derecelerinde imal edilmeleri istenmelidir. Ayrıca yapılan birleştirmelerin büyük oranda kaynaklı imalata dayalı olduğu düşünülürse, kaynak makinalarının verimli ve doğru çalıştırılması, bakımı, kullanılacak personelin eğitimi de çok önemli bir konudur. Ancak tarım makinaları üreticilerinin, kaynak makinaları ve sarf malzemeleri üreten kuruluşlarla da yeterli bir diyalog içerisinde olmadığı görülmektedir. Kaynaklı imalatta karşılaşılabilecek pek çok sorunun yine, bu konuda uzman kişilerle çözümlenmesi gereklidir.

5 Bunlardan başka boya ve kaplama malzemeleriyle ilgili problemlerde yetkili kurumlarla birlikte çözüm yoluna gidilmelidir. Tarım makinaları üreticileri satın aldıkları boyanın imalatçıları ile yeterli bilgi ve tecrübe alışverişi yapmadığı için halen çok yaygın boya ve korozyon sorunları yaşamaktadır Döküm hataları ile ilgili genel tanımlamalar Yan sanayi ürünü döküm malzemelerde, bazı işlem hataları, kalıpçı ve maça yapımcısının kontrolü dışında meydana gelmekle beraber, birçok hata doğrudan doğruya insan faktöründen kaynaklanır. Bu hatalar ile karşılaşıldığında, tanımlanabilmesi ve muhtemel sebeplerinin neler olabileceği konusunda fikir yürütülmesi, tarım makinaları sanayicimiz için çok önemlidir. Aygün (1999), araştırmasında hatasız bir döküm elde etmek için, döküm hatalarının önce tanımlanarak parçada yerinin ve boyutunun belirlenmesi daha sonra da hataların oluşum nedenlerinin araştırılarak ortadan kaldırılmasının gerekliliği üzerinde durmuştur. Tahribatsız muayenenin parçaya zarar vermeden uygulanabilecek tek hata belirleme yöntemi olduğunu vurgulamıştır. Bilinen en eski şekillendirme yöntemi olan döküm, sıvı metalin en basit yöntem ile kum kalıba, en gelişmiş yöntem ile seramik kalıplara doldurulması ve katılaşmasıdır. Temelde, her bir döküm alaşımının katılaşması sırasında benzer bir mekanizma yani yapı oluşumu, çekme ve hatalar oluşur. Döküm hataları, sıvı metalin kalıba döküldükten son katılaşma haline gelinceye kadar ki sürede farklı etkenlere bağlı olarak oluşur. Genelde, hatalar malzeme cinsine, kalıp dizaynına, parça boyutuna ve proses kontrolü gibi birçok değişkene bağlı olarak farklı şekilde, boyutta ve görüntüde olabilir. Bir döküm hatası, sadece bir tek sebebin fonksiyonu olabildiği gibi, birçok nedenlerin ortak bir sonucu da olabilir. Yine birçok nedenin birlikte etkilemesi ile tek bir hata oluşabilmektedir. Döküm hatalarını radyografi veya radyoskopi yöntemleri ile tespitindeki görsel anlamı ile boşluk tipi ve çatlak tipi olmak üzere ikiye ayırabiliriz. Boşluk tipi hatalar Gaz boşlukları: Genelde küresel biçimde ve düzgün yüzeylere sahip olan bu tip hatalar yapılarının çok düzgün olmaları nedeniyle radyografik film veya monitörden kolayca tespit edilebilir. Eğer katılaşma, gazların ortamdan uzaklaşmasına olanak sağlamayacak kadar kısa sürede meydana geliyorsa, malzeme içinde bu tip hatalar oluşacaktır. Kalıp veya maça gazlarından dolayı oluşan gaz boşlukları, dökümün üst yüzeyine yakın veya yüzeyin hemen altında oluşurlar. Kum dökümde, kumun nem miktarı azaltılarak, kumun gaz geçirgenliği artırılarak, havalandırma delikleri açılarak, hızlı maden akışı düzenlenerek ve döküm sıcaklığı artırılarak önlenebilir. Alüminyum alaşımlarında gaz alma işleminin tam olarak yapılamaması veya döküm sırasında hava ile fazla teması tüm döküm parçada dağılmış gaz boşlukları meydana getirir. Aynı zamanda, kalıp metal reaksiyonu sonucu hidrojen gazının çıkması yüzeyde veya yüzeyin hemen altında 1 mm çapında iğne başı (pinhole) tipi boşluklar oluşturur. Gözeneklilik (porosity) : Döküm parçasının en son soğuyan bölgesinde görülen küçük gözeneklerdir. Çok sayıda küçük gözenekten oluşmuş gözeneklilik, erimiş metaldeki hidrojen gazından kaynaklanmaktadır. Boşlukların boyutları değişmekle birlikte bir araya toplanmış gaz boşlukları da gözenekliliği oluşturur. Mikrogözeneklilik: Alüminyum ve magnezyum alaşımlarında bölgesel olarak tane sınırlarında oluşan çok ince gözenekliliktir. Döküm sıcaklığı azaltılarak, dizaynı kalın

6 kesitleri elimine edecek şekilde değiştirerek, karbon eşdeğeri azaltılarak, çil kullanılarak ve fosfor içeriği azaltılarak bu hatanın oluşumu önlenebilir. Yüzey çukurları (Blow holes) : Sıcak ergimiş metal nemli ve kirli kalıba döküldüğünde, sıcak metal nemin hemen buhara dönüşmesine neden olur ve yüzeyden içe doğru bir seri sıralı boşluklar oluşturur. Bunlar yuvarlak ve derinliği çok az olan yüzey bozuklukları şeklindedir. Kum, cüruf ve diğer kalıntılar: Kalıptan veya yolluk sisteminden düşen kumlar katılaşma sırasında malzeme içerisinde kalır. Ayrıca metale cüruf karışmasından veya ergitme sırasında yüzeye çıkamayan oksit ve pislik ise cüruf kalıntılarını oluşturur. Çatlak tipi hatalar; Çekme boşluğu: Belli bir şekli olmayan, kalın kesitlerde ve besleyici ağızlarında oluşan hatalardır. Metalin katılaşması ve soğuması sırasında, en son soğuyan bölgelerde yeterli sıvı metal girdisi olmamasından dolayı oluşur. Bu tip hatalar, döküm sıcaklığı azaltılarak, besleyici ve çil hesapları doğru yapılarak önlenebilir. Mikroçekinti: Döküm parçasının en son katılaşan bölgesinde, pek çok küçük çekme boşluğunun oluşturduğu dallanma şeklinde olan taneler arası çekme boşluklarıdır. Döküm sıcaklığı azaltılarak, dizaynı kalın kesitleri elimine edecek şekilde modifike ederek ve çil kullanarak bu tip hatanın oluşumu önlenebilir. Süngerimsi çekinti (Sponge shrinkage) : Birbirleri ile bağlantısız küçük çekme boşluklarının oluşturduğu bölgelerdir. Bazen mikroçekintiden büyüktür ve görüntü olarak süngere benzer. Genelde ince kesitlerde oluşur, kalın kesitlerde bu tür hatalar mikroçekinti olarak ortaya çıkar. Sıcak yırtılma (Hot tear) : Parçanın soğuması sırasında ortaya çıkan gerilimlerin oluşturduğu çatlaklardır ve et kalınlığının kalından inceye doğru değiştiği bölgelerde tane sınırları boyunca oluşur. Bu tip hatalar katılaşma noktası sıcaklığında, çekmenin sınırlandığı ve gerilimsiz soğumanın mümkün olmadığı durumlarda meydana gelir. Çatlak : Soğuk çatlaklar, metale maksimum dayanma değeri üzerinde statik yük uygulanması sonucu oluşurlar. Korrosiv ortamlarda statik yük uygulaması, gerilimli korozyon çatlaklarına neden olur. Parçanın farklı yerlerinde ve yüke maruz kalan yerlerinde oluşur. Diğer döküm hataları Soğuk birleşme: Döküm bir seferde yapılmamışsa bu tip hatalar ortaya çıkar. Önce dökülen metalin yüzeyinde bir oksit tabakası oluşur ve sonradan dökülen metalle birleşme sağlanamaz. Bu durum döküm sıcaklığı artırılarak ve kalıp hızlı ve kesintisiz doldurularak giderilebilir. Metal yürümemesi: Metal akışkanlığının düşük olması, kalıp içindeki gazın tamamen boşaltılamaması ve düşük döküm hızında çalışılması, ince kesitlerde kalıp tamamen dolmadan metalin donmasına neden olur. Segrigasyon: Alüminyum ve magnezyum gibi düşük atom numarasına sahip alaşımlarda, bazı bölgelerin bazı alaşım elementlerince daha fazla zenginleşmesi bu bölgelerde konsantrasyon farklılıkları oluşturur. Belli bir elementin zenginleşmesi genellikle merkeze doğru olur, karbon, sülfür ve fosfor gibi ergime noktaları düşük olan elementlerin katılaşma ara yüzeyi boyunca merkeze ulaşmaları ve burada katılaşmaları ile meydana gelir. Çeşitli

7 alüminyum alaşımlarında, bu olayın tersi gerçekleşir yani merkez bazı alaşım elementlerince fakirleşir. Isı girdisi ve çil kullanılarak alaşım elementlerinin homojen dağılımı sağlanabilir Kaynak hataları ile ilgili genel tanımlamalar Kaynak hatalarının değerlendirilmesi ve tanımlamasında; TS 7536 / Ekim 1989, Kaynak hataları ve metalik malzemelerin ergitme kaynağında meydana gelen hataların sınıflandırılması standardından faydalanılmıştır. Ayrıca MIG/MAG gazaltı kaynak yöntemi ve ergiyen elektrod ile yapılan gazaltı kaynağında en çok karşılaşılan hata türleri ve bunların nedenleri üzerinde, Arc-Tech Firması'nın "MIG/MAG gazaltı kaynak yöntemi" yayınlarından yararlanılmıştır. Nüfuziyet azlığı; Kaynak anında ergimenin bütün malzeme kalınlığınca aynı olmaması sonucunda, bağlantının alt kısımlarında kırılmaya neden olabilecek oyuk ve çentikler oluşur. MIG-MAG kaynağında nüfuziyet azlığının oluşmasının nedenleri; Birleştirme yerinin geometrisine uygun bir elektrod çapının seçilmemesi, Akım şiddetinin uygun seçilmemesi, Uygun kaynak ağzı açılmaması, Kök pasosunun kötü çekilmesi. Birleştirme azlığı (Yetersiz ergime) ; Kaynak metali ile esas metal veya üs tüste yığılan kaynak metaline ait pasolar arasında birleşmeyen kısımların bulunması sonucunda bu hata ortaya çıkar. Birleşme azlığına genellikle curuf, oksit, kav ve diğer demir olmayan yabancı maddelerin varlığı neden olur. Bu maddeler, esas metal veya ek kaynak metalinin tamamen ergimesine engel olduğundan yetersiz bir birleşme ortaya çıkar. Nedenleri; Kirli kaynak ağzı yan yüzleri, Yetersiz ısı girdisi, Hatalı bir teknik uygulanması, Kötü ağız dizaynı, Çok büyük kaynak ağız genişliği, Yüksek ısı girdisi ile çok hızlı kaynak uygulaması, Yanma olukları veya çentikler; Bu hata ana malzemede ve dikişin kenarında oyuk veya çentik şeklinde ortaya çıkar. Oluklar dikiş boyunca, sürekli veya kesintili olarak devam eder. Yanma olukları kaynak dikişi kesitini zayıflattıklarından ve çentik etkisi yaptıklarından özellikle, dinamik zorlamaların etkisi altındaki bağlantılarda istenmezler. Nedenleri; Akım şiddetinin yüksek seçilmesi, Kaynakçının aşırı hızla çalışması, Elektrodun fazla zig-zag hareketler yapması, Kaynak sırasında elektrodun yanlış açıyla tutulması, Esas metalin aşırı derecede paslı olması. Kalıntılar; Ergiyen elektrod ile gazaltı kaynağında iki tür kalıntı ile karşılaşılır. Bunlar curuf ve oksit kalıntılarıdır. Kalıntılar gerek kaynak kesitini zayıflatmaları ve gerekse de çatlak başlangıcına neden olduklarından arzu edilmezler. MİG-MAG kaynak yönteminde curuf kalıntısı problemi, örtülü elektrod halinde olduğu gibi büyük bir sorun değildir çünkü, kaynak

8 banyosu curuf örtüsü yerine bir koruyucu gaz atmosferi tarafından korunmaktadır. Ancak özellikle çeliklerin kaynağında kullanılan bazı tür elektrodlar dikiş üzerinde çok az miktarlarda camsı bir curuf oluştururlar. Çok pasolu kaynakta bir sonraki pasoya başlamadan önce bunların temizlenmesi özellikle önerilen bir konudur. Bu olaya kaynak hızını azaltıp ark gerilimini yükselterek engel olunabilir. Çatlaklar ; Kaynak hataları arasında en tehlikelileri çatlaklar olup, çatlak içeren bir kaynaklı bağlantının gerek dinamik ve gerekse statik zorlanmasına izin verilmez. Çatlaklara genellikle dikişteki bölgesel gerilmeler neden olmaktadır. Kaynak sırasındaki çarpılma ve çekmelere karşı koyan kuvvetler, iç gerilmelerin dağılmasında önemli rol oynar. Bu yüzden parçaların olabildiğince serbest hareket edebilecek konumda olmaları istenir. Kaynak yerinin bir hava akımı ile çabuk soğutulması veya düşük ortam sıcaklıkları çatlama eğilimini artırır. Yumuşak çeliklerde kükürt gibi bazı alaşım elementlerinin fazlalığı da çatlamaya neden olur. Kaynak metalinde oluşan çatlaklar; Biçim bakımından enlemesine, boylamasına ve krater çatlakları gibi gruplarda sınıflandırılır. Oluşum şekline göre de kaynak banyosu katılaşmaya başladığı anda oluşan sıcak çatlaklar ve kaynak metali katılaştıktan sonra ortaya çıkan soğuk çatlaklar olarak da gruplandırılırlar. Sıcak çatlaklara çeliklerde ana metalin fazla kükürt, fosfor ve kurşun içermesi, demir dışı metallerde de kükürt ve çinko içermesi sonucu karşılaşılır. Ayrıca kaynak dikiş kesitinin ana metalin kalınlığı yanında çok küçük olması da bu çatlaklara neden olur. Sıcak çatlakların oluşumu için engeller; Sıcak çatlak oluşumunu teşvik eden elementler içermeyen esas metal kullanmak, Çelikler halinde yüksek manganlı kaynak elektrodu kullanmak, Kaynak dikişinde oluşan gerilmeleri azaltmak amacı ile öntav-preheat uygulamak, Temiz koruyucu gaz kullanmak, Kaynak dikişinin (kök pasonun) boyutlarını arttırmak, Kaynak ağzı geometrisini, dikiş biçimini değiştirmek. Esas metalde oluşan çatlaklar; Ana metalde oluşan çatlaklara yalın karbonlu ve az alaşımlı yumuşak çeliklerde nadiren, yüksek karbonlu ve alaşımlı, yüksek mukavemetli çeliklerde daha sık olarak rastlanır. Bu olaya kaynaktan sonra ısıdan etkilenen bölgenin sertleşmesi neden olmaktadır. Ana metalin bileşimi, soğuma hızı ve çekme gerilmeleri bu tür çatlakların başlıca nedenleridir. Önlemek için; Kaynak edilecek parçalara kaynaktan önce ve sonra tav uygulanmalıdır, Parçaya verilen ısı miktarı arttırılmalıdır. (yüksek akım şiddeti ile geniş pasolar çekilmelidir), Çok pasolu kaynaklarda, parçaya verilen ısının çabuk dağılması önlenmelidir, Sertleşme eğilimi fazla çeliklerin kaynağında, önceden tavlama işlemi uygulanmadığı durumlarda, puntalama işleminden ve arkı kaynak ağzının dışında tutuşturmaktan kaçınılmalıdır. Ortam sıcaklığının 0 C ve altında bulunduğu durumlarda yapı çeliklerinin kaynağında dahi hafif bir önısıtmaya gerek vardır. Kaynak dikişinin taşması; Kaynak metalinin esas metal üzerine birleşme olmadan taşması durumudur. Bu taşma ya tek tek bölgeler halinde ya da bütün dikiş boyunca ortaya çıkmaktadır. MİG-MAG kaynağında yanlış manipülasyon da taşmaya neden olur. Özellikle, yatay ve düşey düzlemdeki, yatay dikişlerin (korniş) kaynağında torçun tutuş açısına ve el hareketine dikkat edilmelidir. Gereğinden fazla kalın elektrod kullanmaktan kaçınılmalıdır. Taşmanın

9 önlenmesinde, akım şiddetinin uygun seçilmesi ve kısa ark boyu ile çalışılmasının da önemli etkisi vardır. Taşmalar özellikle dinamik zorlamalarda tehlikelidir, çünkü bu noktalarda bir gerilme yığılması oluştururlar. Gözenekler; Ergiyen elektrod ile gazaltı kaynak yönteminde en sık karşılaşılan kaynak hatası gözeneklerdir. Çok çeşitli oluşum nedeni olan gözenekler kaynak banyosunda sıkışıp kalan gazların oluşturduğu boşluklardır. Bunlar gaz kabarcığı denilen tek tek yuvarlak veya gaz kanalı diye adlandırılan uzunlamasına boşluklar halinde dikiş içinde yer alırlar. Gözenekler dikişin taşıyıcı kesitini azalttığı için dayanım değerlerini de düşürür ve aynı zamanda yerel gerilme birikmelerine neden olurlar. Nedenleri; genel olarak kaynağa yatkın olmayan ana metal, uyumsuz tel, uygun olmayan koruyucu gaz türü, zayıf gaz koruması, kirli tel veya iş parçası, fazla uzun serbest tel ucu, yanlış torç açısı, kaynak bölgesine rutubet taşınması, sıçrantılarla tıkanmış gaz nozulu, örtülü elektrod ile yapılmış punta üzerine MIG-MAG ile paso çekilmesi, çok yüksek ve çok düşük ark gerilimi, aşırı yüksek kaynak hızı sayılabilir. Hatalı kaynak biçimi ve boyutu; Genellikle, diğer bakımlardan hatasız fakat dikişin biçim ve boyutu bakımından farklı kaynaklar bu gruba girer. Bu hatalar; fazla içbükey veya dışbükey, yüzey bozukluğu, kalınlık azlığı ve eşit olmayan dikiş uzunluğu şekillerinde olabilmektedir. Bu tür hatalara nedenler olarak; Yanlış çalışma tekniği, kaynak ağızlarının iyi hazırlanmaması, elektrod çapının uygun seçilmemesi, uygulanan akım şiddeti, çekilen pasoların sayısı ve kaynak hızı gösterilir. Sıçrantılar (spatter); Kaynak sırasında çeşitli nedenlerle oluşan patlamaların etkisiyle oluşan küçük metal parçacıklarının çevreye sıçrantısıdır. Bunlar gerek kaynak dikişinin gerekse ana metalin yüzeyinde istenmeyen ve kesinlikle temizlenmesi gereken küresel kabarcıklar oluştururlar. Aşırı sıçrantı kaynak dikişinin görünüşünü bozduğu gibi gereksiz elektrod tüketimine de neden olur. Genel olarak CO 2 gazı koruyucu gaz olarak kullanılması halinde, diğer gazlara göre daha fazla sıçrantı görülür. Bu hatanın bağlantının dayanımı yönünden görünür bir etkisi yoktur. Sıçrantıyı yok etmek için, kaynak metalini veya ana metali bir keski veya tel fırça ile temizlemek gerekir bu da zaman kaybına neden olur Genel kaynak hatalarının radyografik görüntüleri Kaynakların radyografilerinin değerlendirmesinde Dupont NDT Systems Radiographer s Weld Interpretation Reference fotoğraflarından yararlanılmıştır. Dupont un NDT sistemi referans fotoğrafları görsel açıdan daha iyi fikir vereceği düşünülerek aynı kontrast ve fonda Ek-5 ve Ek-6 da aşağıda açıklanan sıraya göre verilmiştir. Şekil 1-Offset or mismatch(hi-lo) - Ölçüsüz kaynak ağzı (kaçıklık). Şekil 2- Offset or mismatch with LOP (lack of penetration) - ölçüsüz kaynak ağzı (kökte nüfuziyetsizlik). Şekil 3- External concavity or insufficient fill Yüzeyde eksik nüfuziyet. Şekil 4- Excessive penetration Aşırı nüfuziyet, kökte sarkma. Şekil 5- External undercut Dışta yanma oluğu. Şekil 6- İnternal (root) undercut İçte (kökte) yanma oluğu Şekil 7- İnternal concavity (suck back) Kökte konkavite. Şekil 8- Burn through Kökte lokal konkavite. Şekil 9- İncomplete or lack of penetration Kökte eksik (yetersiz) nüfuziyet. Şekil 10- İnterpass slag inclusions Pasolar arası curuf kalıntıları. Şekil 11- Elongated slag lines (Wagon tracks) Sıralı curuf kalıntısı.

10 Şekil 12- Lack of side wall fusion (LOF) Yan yüzeyde nüfuziyetsizlik. Şekil 13- Interpass cold lap Pasolar arası soğuk bindirme. Şekil 14- Scattered porosity Dağınık (saçılmış) gaz boşlukları. Şekil 15- Cluster porosity Yoğun gruplaşmış gaz boşlukları. Şekil 16- Root pass aligned porosity Kök pasoda sıralı gaz kanalları. Şekil 17- Transverse crack Enine çatlak. Şekil 18- Longitudinal root crack Kökte boyuna çatlak Boya hataları ile ilgili genel tanımlamalar Boya uygulaması herhangi bir işçinin yapabileceği basit bir iş değildir. Yanlış uygulamalar ve yetersiz bir işçinin yapacağı hatalar boya ömrünün azalmasına neden olur. Pratikte rastlanan en önemli hatalar ve bunların önlenmesi için alınacak tedbirler şu şekilde özetlenebilir. Lifting veya boyanın kalkması: Nedenleri: - Yetersiz veya dikkatsiz yüzey temizliği - Üst katın çok kalın uygulanması - Alt katın tamamen kurumasından önce ikinci bir kat uygulanması - Boya yüzeyinin yaşlanması Çözüm: 320 nolu zımpara kağıdı ile yüzey temizlenir ve üzerine bir primer surfacer (astar) atılır. Tamamen kuruduktan ve zımparalandıktan sonra üst kat atılır. Açıklama: - Alt kat tamamen kurumalıdır. - Yeni kurumuş bir sentetik yüzeye kuvvetli solventler içeren selülozik malzeme atılmamalıdır. Akma veya sarkma: Nedenleri: Çözüm: - Çok boya kullanmak - Viskozitenin uygun olmaması, tabancanın yakın tutulması - Tabancanın yüzeye dik açıyla tutulmayıp çeşitli açı ve şekillerde tutulması nedeniyle boyanın bir noktada yığılması - Boya akmaya başladığında akıntı yumuşak bir fırça ile dağıtılmalı, gerekirse akmalar zımparalanmalı - Boya miktarı azaltılmalı, tabanca daha seri kullanılmalıdır. Açıklama: Boyanın viskozitesine çok dikkat edilmeli, tabancanın yüzeyden uzaklığı normal uygulamalarda 20 cm, yüksek basınçlı uygulamalarda yaklaşık 30 cm olmalıdır. Blusning-sütlenme: Nedenleri: Çözüm: - Yüksek nemli ortamda uygulama - Kötü tiner kompozisyonu - Sütlenmiş yüzeye retarder katılmış ince bir film geçilir - Tinere % 5-10 retarder ilave edilir. Açıklama: Boyaya uygun tiner katılır. Orange pell- portakallanma Nedenleri: - Düzensiz kuruma - Solventlerin çok seri buharlaşması - Yetersiz inceltme - Boya ve yüzey arasındaki sıcaklık farklılıkları - Püskürtücü basıncının kötü olması - Tabancanın yüzeyden çok uzak tutulması - Tabancanın yüzeye çok yakın tutulması - Püskürtücü odasından kuvvetli hava çekişi - Püskürtücü odasından yüksek nem gelmesi.

11 Çözüm: Portakallı yüzeyi numara zımpara ile yaş zımparalayıp üzerine yukarıda bahsedilen nedenlere dikkat edilerek bir kat daha atılır. Pin holes- kaynama Nedeni: Çözüm: Alligatör-skin- kabuk Nedenleri: Trinkling-kırışma Nedenler: Çözüm: Kuru sprey tatbikatı veya sıcak havada çok kalın film atılması - Çok kalın uygulama yapılmamalı, atılan kat üzerine boyanın solventlerinin tamamen buharlaşmasına yetecek bir süre bıraktıktan sonra ikinci bir kat atılmalı - Eğer çok sıcak havalarda uygulama zorunluysa boya içine % 5-10 retarder ilave edilmelidir. - Alt kat kurumadan ikinci bir kat atılması - Çok kalın film - Solventlerin çok seri buharlaşması - Kalın uygulama - Hatalı tiner kullanımı - Boyanın kuruma karakterleri çevre sıcaklığına bağlı olması dolayısıyla uygun olmayan sıcaklıkta uygulama yapılması - Çok kalın uygulamalardan kaçınılır. - Tavsiye edilen tinerin kullanılması ve çok seri buharlaşan tinerlerden sakınmalı. - Sentetik boyalarda uygulama sonrası 24 saat içinde güneş ışınlarından ve çok sıcak havadan sakınmalı. Chalking tebeşirlenme Güneş ve hava şartlarındaki değişmelerle beraber boyanın okside olmasından kaynaklanır. Bu oksidasyon çok çabuk oluyorsa bu bir boya hatasıdır. Tüm boyalar zamanla okside olurlar. Bu süre çok kısa olmadığı taktirde oluşan tebeşirlenme polisajla giderilmeye çalışılır. Blistering-kabarcıklaşma Nedenleri: - Korozyon - Uygulama öncesi yüzeyde kalan el izleri - Metallerin yetersiz yüzey temizliği - Boya ile yüzey arasındaki büyük sıcaklık farklılıkları - Sprey havasına yağ ve su karışması - Yetersiz veya çok yüksek atomizasyon - Çok yüksek nem. Çözüm: Yukarıdaki nedenleri önleyecek önlemlerin alınması. Silicone-silikon problemleri Polisaj veya waxlar silikon içereceğinden ikinci bir uygulamada sorun çıkması muhtemeldir. İkinci bir kat atıldığında boya üzerinde fish eyes-balık gözü denilen açılmalar oluşur.

12 1.7. Araştırmanın önemi ve amacı Kalitesiz üretimin gerek ülke ekonomisi, gerekse işletme açısından doğurduğu zararlar uzun süreden beri bilinmektedir. İngiliz kalite uzmanlarından Nixon, 1950 li yıllarda yaptığı araştırmalarında amaca uymayan bir üretimin maliyetinin işçi başına yıllık İngiliz Sterlini olduğunu, ABD li kalite uzmanı Dr.J.M. Juran ise, kalite düzeltme giderlerini işçi başına yıllık ABD Doları civarında olduğunu tahmin etmiştir yılında Fransa da 130 örnek işletmede kalitesizliğin maliyeti araştırılmış ve 1982 verilerine göre yapılan araştırmada kalitesizliğin maliyetinin işçi başına Fransız Frangı olduğu tespit edilmiştir. Endüstride kalitesizliğin güncel maliyetini tahmin etmek ve böylece ekonomik sonuçlarını ortaya koyarak işletme yönetimlerinin karar organlarına ışık tutmak amacıyla sanayileşmiş bazı ülkelerde yapılan diagnostik analizlere dayalı araştırmalar, işletmelerde kalitesizliğin maliyetinin, bu işletmelerin net satışlarının %8-10 u, katma değerlerinin ise %15-18 i olduğunu ortaya koymuştur (Tan ve Peşkircioğlu, 1991). Tarım makinaları üretiminde kullanılacak malzemelerin kontrolü büyük önem taşımaktadır. Üretimde girdi olarak kullanılacak malzemelerin belirlenen kalite seviyesinde olması, kuruluşların üretim aşamasında malzemelerden kaynaklanacak bazı olumsuzlukları en baştan tespit edip gidermesini sağlayacaktır. Bu ise zaman ve maliyet kayıplarını büyük ölçüde azaltacaktır. Yan sanayi ürünü pek çok döküm malzemenin istenen özellikte olmaması ve sadece balta ayakların istenen sertlikte dökülememesi, ya da kültüvatör uç demirlerinin uygun ısıl işlem görmeden yetersiz ölçülerde sertleştirilmesi, her sene binlerce ton çeliğin toprağa karışmasına neden olmaktadır. Ayrıca iyi yapılamayan boya ve kaplama nedeniyle binlerce ton metalin korozyona uğrayarak doğaya karışıp gitmesine, makinanın işlevini daha erken yitirmesine ve daha da önemlisi, toprağa karışıp giden metalin eşdeğeri enerji kaybına yol açmaktadır. Bunlara istenen kalite ve sağlamlıkta yapılamayan kaynak ve diğer birleştirme elemanlarının kopması ve kırılmasıyla ortaya çıkan kayıpları da eklersek, ülke ekonomisinin kayıplarının ne ölçüde büyük olduğu ortaya çıkar. Tarım makinası imalatçıları üretimlerini her aşamada kontrol etmeden veya kontrol sistemini kurmadan üretim yaptığı sürece, imalat hataları ile karşılaşması kaçınılmazdır. Araştırma ile ortaya çıkarılan hataları, her üretici firma kendi bünyesinde değerlendirerek kalıcı ve önleyici tedbirleri alabilirse, daha kaliteli ürün ve imalat için ileri bir adım atılacaktır. Buğday ve ayçiçeği, Trakya Yöresinin en fazla üretilen tarımsal ürünleridir. Araştırmada bu ürünlerin işlenmesinde kullanılan tahıl ekim makinaları ve kültüvatörlerin imalatında karşılaşılan genel kalite sorunları ele alınmıştır. Araştırmanın amacı, kaliteyi etkileyen bazı imalat hatalarını ortaya koyarak, düzeltici önlemlerin alınmasında üreticiyi bilgilendirmek ve proseste hiç yapılmayan bazı test ve kontrollerle kalite düzeylerini belirlemek olmuştur. Çalışmalarda, tahıl ekim makinası ve kültüvatör üreten en büyük beş işletmede, malzeme ve bazı önemli yan sanayi ürünleri, kaynak ve kaynaklı birleştirmeler ve boya işlemleri üzerinde durulmuştur. Malzeme ve kaynak çalışmalarında metalurjik yapı ile ilgili, kimyasal analiz, mikroyapı incelemesi, mekanik testler ve tahribatsız testler ile boya kalitesini belirleyici önemli testler ve korozyon direnç testleri üzerinde araştırmalar durulmuştur.

13 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR 2.1. Tarımsal mekanizasyon üzerine bazı kalite ve sistem çalışmaları Karagöz (1990), Tekirdağ da pnömatik ekim makinası imalatının durumu ve makinanın her bir parçası için imalat evrelerini ayrı ayrı inceleyerek imalat yapan işletme ve atelye düzenlerini, yıllık üretim miktarlarını, atelye alanı, personel durumu ve mevcut tezgah kapasitelerini ortaya çıkaran bir araştırma yapmıştır. Araştırmasının yürütüldüğü işletmenin imal ettiği pnömatik ekim makinası parçalarının % 47 si işletme atelyesinde, %53 ünün ise yan sanayide yaptırıldığını ya da hazır olarak sağlandığını ortaya koymuştur. Ulusoy ve ark. (1995), tarım makinaları tasarımında kalite kavramı ve malzeme sorununu ele almışlardır. Kalite kavramı, makina üretiminde karar verme döngüsünün her aşamasında maliyet üzerinde de etkisi olan bir başka filtredir. Kalite teriminin tanımındaki güçlükler nedeniyle son yıllarda, tasarım/geliştirme/üretim sürecinin kullanıcının tatminine yönelik "güvenilirlik ve kalite güvencesi" kavramıyla bütünleştirilmesi (ISO 9000 Serisi) ön plana çıkmıştır. Parametrelerin çokluğu ve etkileşimlerinin karmaşıklığı nedeniyle, tarım makinalarında kalite kavramı, kalitenin ölçülebilir/ tekrarlanabilir/karşılaştırılabilir değerlerle tanımlanması ve objektif yöntemlerle sınanması sürekli olarak tartışılan, ancak pek yol alınamayan bir konudur. Ülkemizde, eski deneyimlere dayanarak "ustalık" düzeyinde üretim yapan küçük ölçekli tarım makinaları imalatçıları, ekonomik değişiklik ve teknik/teknolojik gelişmelere paralel olarak ileriye dönük "araştırma/yeni ürün yaratma" düzeyine geçme gereği duymuşlardır. Başlangıçta yabancı kaynaklı makinaları örnek alma veya birbirinden kopya çekme şeklinde üretilse bile, bugün uluslararası ticaret kodlamalarında yer alan tarım alet ve makinalarının pek çoğunda Türkiye koşullarında geliştirilmiş model ve tipler mevcuttur. Yaklaşık yirmi yıl kadar geçmişe dönüldüğünde, tarım makinaları imalatçılarının eğilimi, her parçanın kendisi tarafından yapılmasıdır. Bu davranışın temelinde yan sanayinin, gereksinmeyi kantite/ kalite olarak karşılayamaması ve buna dayalı güvensizlik, kar marjını arttırma düşüncesi, mevcut kapasitenin daha yüksek oranda kullanılması, kendine rakip yaratma endişesi gibi geçerli nedenler yatmaktadır. Son tüketici konumundaki çiftçi de kalite/fiyat ilişkisi bakımından her zaman rasyonel davranmadığından ülkemizde "kalitesiz tarım makinaları parkı" genişlemesini önlemek amacıyla, farklı tarafların katılımıyla bir dizi ortak önlem almak ve dil birliği yaratmak zorunlu görülmektedir. Birsin (1996), ekim makinalarında kullanılan malzemelerin standartlara uygunluğunun saptanması üzerine yaptığı araştırmasında, ekim makinalarında kullanılan normal sac, dökme çelik ve dökme demir denemeye almıştır. Tesadüfi örnekleme yöntemi ile altı firmadan alınan örneklerin kimyasal analiz, sertlik, çekme dayanımı ve mikroyapı açısından ilgili TS lerle karşılaştırılması yapılmıştır. Sonuçlarda kimyasal analiz, sertlik deneyi, ve çekme dayanımı sonucunda elde edilen bulguların ilgili standartlara uygun olmadığını ortaya koymuştur. Elde edilen bulgulara göre ekim makinası üreten firmaların malzeme ve işletmeyle ilgili sorunları söz konusudur. Bunlar; düşük maliyet düşünülerek malzemenin teknik özelliklerinin göz ardı edilmesi, teknik eleman yetersizliğinden dolayı malzeme seçiminin iyi yapılamaması, imalatta kullanılacak istenilen kalitede malzemenin zamanında ve yeterince bulunamaması, imalat akışının düzensizliği, işletmenin birçok çeşit üzerinde faaliyet göstermesi, imal edilen makinanın satıştan önce test edilme olanağının olmamasıdır.

14 Lammers (1996), dizayn ve imalat işlemlerinin, tarım makinalarının kalitesi üzerindeki etkisi üzerinde yaptığı çalışmasında, dizaynın kaliteye etkisini aşağıdaki şu ana başlıklarla vermiştir; Üretilecek makinanın istenilen fonksiyonları yerine getirmesi Gerinim ve dayanım optimizasyonu Maliyet planlanması Makinanın ve montaj öncesinde, parçalarının testi. İmalat İşlemlerinin kaliteye etkisini ise aşağıdaki şu ana başlıklarla açıklamıştır; Uygun hammadde kullanılması Kalifiye ve tecrübeli insan gücü, proses ile ilgili sürekli eğitim ve kurs gereksinimi Uygun finansal kaynak ve kredi olanakları Isıl işlem departmanının kurulması Kalite güvence bölümünün kurulması. Arın ve Eker (2001), tarım makinaları imalat ve kullanımında kalite mantığı çerçevesinde yönetim araçlarının incelenmesini açıklamışlardır. Teknolojik gelişmeler her sektörde yeni düşüncelerin uygulamaya girmesine yol açarken çoğu zaman amaç verimliliği sağlayacak parametreler üzerinde yoğunlaşmaya neden olmaktadır. Günümüzde verimlilik kavramı içersinde ele alınan konuların başında da kalite kavramı ön plana çıkmaktadır. Artık klasik işletme yapıları yerini kalite mantığına göre hareket eden işletmelere terk etmekte böylece bir taraftan verimlilik sağlanırken bir taraftan da gelişmeye yönelik çabaların hızla uygulamaya girmesine yol açmaktadır. Klasik anlamda tarım makinaları kullanımının giderek azaltılarak tekniğe uygun tarım makinaları hem imalatının hem de kullanımının yaygınlaşmaya başladığı günümüzde diğer sektörlerde olduğu gibi tarım makinalarında da kalite mantığının ele alınmasını zorunlu hale getirmiştir. Bu amaç doğrultusunda tarım makinaları imalat ve kullanımında yönetim araçlarının bilinmesi, işin çözümünde en büyük etken olacaktır. Tunalıgil ve ark. (2001), tarım makinaları imalatında kalite geliştirmede istatistiksel proses kontrol tekniğinin uygulanması konusunu işlemişlerdir. Son yıllarda her sektörde olduğu gibi tarım makinaları imalat sektöründe de kalite faktörü ön plana alınmaya başlanmıştır. Amaç üretilen tarım makinalarının müşterilerinin beklentilerine ve gereksinmelerine göre imalatın yönlendirilmesi olmaktadır. Bunun sonunda sürekli olarak proses geliştirme ve ürün geliştirme çabaları ön plana çıkmaktadır. Günümüzde kalite, kontrol edilmesi gereken bir özellik değil, üretilmesi gereken bir özellik olarak ele alınmaktadır. Bu durumda kaliteyi belirleyen öğeler; tasarım kalitesi (off-line quality, imalat kalitesi (on-line quality) ve kullanım kalitesidir. Kayhan ve Özkan (2001), Trakya Yöresinde kullanılan bazı tarım makinalarındaki arızalar ve ekonomik sonuçları üzerinde durmuşlardır. Bu araştırma, asıl olarak tarım alet ve makinalarının arızalanma olasılıklarının diğer deyişle makina güvenilirliğinin belirlenmesi amacıyla ele alınmış olup, yılları arasında Trakya Yöresindeki 30 adet tarım işletmesinde kayıt ve anket yöntemi ile yürütülmüştür. Çiftçilerin sadece traktör için periyodik bakım alışkanlığına sahip olduğu, diğer makinalarda ise belirli bir periyoda bağlı olmayan bakımların geçerli olduğu görülmektedir. Makinalardaki arızalar büyük oranda aşınmaya bağlı etkenlerden kaynaklanmakta ve bu nedenle arızalanan makina elemanlarında birinci sırayı, daha fazla aşınmaya maruz kalan kısımlar almaktadır.

15 Kuşlar (2001), ülkemizdeki tarım makinaları imalatının kalite açısından incelenmesi üzerine yaptığı bir araştırmada, kaliteli imalat yapabilmenin yolu, ISO 9000 standartlarını benimseyip uygulamaktan geçtiğini vurgulamıştır. Ülkemizdeki tarım makinaları imalatında genellikle fabrika ya da işletme içinde işlem akış planlarının bulunmayışı, kalite oluşturulmasında engelleyici faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu nedenle öncelikle kalite çalışmalarında organizasyon akış şemalarının oluşturulması gerekir. Organizasyon akış şemalarında yer alan birimlerin görev ve yetkileri açık bir şekilde ortaya konulmalıdır. Ülkemizdeki tarım makinaları imalatçıları belirli bir kalite anlayışına sahip değillerdir. Akça (2001), Tekirdağ ilinde kullanılan tarım alet ve makinaların kullanım ömrünün saptanması üzerine yaptığı araştırmasında; tarımsal üretimin yapılabilmesi için gerekli olan toprak, su, tohumluk, gübre ve tarımsal savaş ilaçlarının yanı sıra tarımsal üretimden üstün bir verim elde etmek için mekanizasyon araçlarının uygun olması, tarımsal işlerin yerinde yapılması için önemlidir. Böylece üretimi yapılan tarım ürününün kalitesi ve verimi önemli ölçüde artacaktır. Uygun makina seçimi ve bunların tarımsal işletmelerde kullanılması tarımsal çalışmaların sürelerini kısaltacağı gibi, bu çalışmalardaki ürün kayıplarını azaltacaktır Tarım makinalarının işlevi ve malzeme özellikleri ile ilgili çalışmalar Ulusoy (1977), Ege Bölgesinde imal edilen bazı toprak işleme aletlerinin aşınma miktarlarını saptamaya yönelik araştırmalarında, toprak işleme organlarının hepsinde aşınma ile sertlik arasında ters bir ilişki olduğunu vurgulamıştır. Kantarcı (1982), araştırmasında toprak işleme aletlerinin aşınmasını incelemiş ve tarım makinaları imalatçılarının uç demiri malzemesi olarak kullandıkları, St 42, St 60, St 70 ve 41Cr4, 42CrMo4 malzemelerden yapılmış uç demirlerini karşılaştırmıştır. Farklı malzemelerin aşınma miktarları arasında farklar olduğunu ve malzeme sertliği arttıkça aşınma miktarının azaldığını ortaya koymuştur. Sertleştirme işleminin malzemenin aşınmaya karşı direncini iyileştirmede tek başına etkili olmadığını göstermiş ve sertliğin aynı malzeme türlerinde göreceli olarak aşınma direncini iyileştirdiği sonucuna varmıştır. Ayrıca aşındırıcı tane çapının aşınma miktarı üzerinde önemli bir etkisinin olduğunu saptamıştır. Karamış (1985), araştırmasında tarımda verimliliği etkileyen toprak işleme aletleri iş elemanlarının, aşınmalarının enerji eşdeğerini hesaplamıştır. Yılda yaklaşık kilogram çeliğin aşınma neticesinde toprağa karıştığını saptamıştır. Bu aşınma miktarının eşdeğeri olarak, 841,15x10 6 MJ lük bir enerji kaybı olduğunu ortaya koymuştur. Ekonomik ve teknik açıdan böylesine önemli bir konuda araştırma çalışmalarını yoğunlaştırmak ve yeni çözümler sunmanın kaçınılmaz olduğunu vurgulamıştır. Göktürk (1995), araştırmasında kültüvatör uç demirlerinin imalatında yaygın olarak kullanılan 60SiMn5 yay çeliğine çeşitli ısıl işlem kombinasyonları uygulanmış ve sonuçta malzemenin kimyasal değişimini, mikroyapısını ve malzemenin mekanik özelliklerini saptamıştır. Bayhan (1996), araştırmasında Trakya Yöresinde üretilen çizel ve kombikürüm tipi toprak işleme ve hazırlama ekipmanlarının uç demirlerinin tarla ve laboratuar koşullarında, belirli alanda ve belirli sürede çalışmalarında oluşan aşınma miktarlarını, malzeme sertliği ile aşınma arasındaki ilişki üzerinde durmuştur. Ayrıca örnek malzeme seçilerek bu malzemeden çizel uç demiri imal ederek uygulanan ısıl işlemin, aşınmaya etkisini saptamıştır.

16 Trakya Yöresinde tarım makinaları imalatçılarının %72.1 i Tekirdağ, %18,6 sı Edirne ve %9,3 ü Kırklareli nde bulunmaktadır. Trakya Yöresi ndeki firmaların %83,7 si toprak işleme alet ve makinası, %67,7 si ekim, dikim ve gübreleme makinası, %9,3 ü hasat ve harman makinası, %7 si bitki koruma makinası ve %4,7 si sulama makinası üretmektedir. Babacan (2001), araştırmasında sap parçalama makinalarının, parçalayıcı bıçakları ve makinanın işlevsel özelliklerini tarla ve laboratuar koşullarında incelemiştir. Denemelerde, örnek olarak sap parçalayıcı bıçak imal eden firmalardan alınan örneklerin, malzeme özellikleri, sertlik durumları tespit edildikten sonra, yapılan ısıl işlem sonucundaki değişim değerleri saptanmıştır. Denemeye alınan bıçaklarda kullanılan malzemelerin standartlara uygun olduğu, ancak sertlik derecelerinin yeterli olmaması nedeniyle aşınmanın daha fazla olduğu saptanmıştır. Bıçaklara ısıl işlem uygulaması sonucunda, aşınmanın ayçiçek sapı parçalamada 7 gram ve buğday sapı parçalamada 5 gram düzeyine düştüğü görülmüştür. Böylece aynı malzemeyi, aynı işlemde kullanarak, ısıl işlem uygulaması ile aşınmada %80-85 iyileşme elde edilmektedir. Ayrıca ısıl işlem sonunda, bıçakların hacimsel kayıplarının %7 oranında azaldığı tespit edilmiştir. Araştırmaların yapıldığı imalatçı firmalar, yörenin ihtiyaçları doğrultusunda en fazla ayçiçeği ve buğday ekim makinaları ürettikleri için, incelemelerde bu özellikteki makinalar üzerinde çalışılmıştır. DİE nün 2000 yılı bilgilerine göre tahıl mibzeri, kombine tahıl mibzeri ve üniversal mibzer olarak ele alınan pnömatik ekim makinaları ile mibzerler ile kültüvatörlerin Türkiye genelinde ve Trakya İllerine göre sayıları Çizelge 2.1.'de ve Çizelge 2.2.'de verilmiştir. Çizelge 2.1. Tarımsal alet ve makinaların Türkiye ve illere göre sayıları, mibzerler ve kültüvatörler (DİE, 2000) Makina Türü TÜRKİYE VE TRAKYA İLLERİNE GÖRE DAĞILIM Türkiye Tekirdağ Edirne Kırklareli Tahıl Mibzeri Kombine Tahıl Mibzeri Üniversal Mibzer Kültüvatör Çizelge 2.2. Türkiye ve Tekirdağ da tarım alet ve makina varlığı, mibzerler ve kültüvatörler (Anonymous,1998) Makina Türü TÜRKİYE VE TEKİRDAĞ A GÖRE DAĞILIM Türkiye Tekirdağ Edirne Kırklareli Tahıl Mibzeri Kombine Tahıl Mibzeri Üniversal Mibzer Kültüvatör

17 Çizelge 2.8. ve 2.9. da iki yıllık gelişme incelendiğinde; tahıl mibzeri sayısı Türkiye genelinde % 4,5 artarken Tekirdağ da % 0,7 azalmıştır. Kombine tahıl mibzeri sayısı, Türkiye genelinde % 9 artarken Tekirdağ da % 1,8 artmıştır. Üniversal mibzer varlığı, Türkiye genelinde % 3,4 artarken Tekirdağ da % 2,1 artmıştır. Kültüvatör varlığı, Türkiye genelinde % 4,8 artarken Tekirdağ da % 0,5 artmıştır. Yukarıdaki veriler kullanımla ilgili sayılar olduğundan Trakya Yöresinde üretilen makina sayısını yansıtmamaktadır. Anadolu nun pek çok yöresinde Trakya ve Tekirdağ da üretilen tarım makinaları kullanılmaktadır.

18 3. MATERYAL VE YÖNTEMLER 3.1. Materyal Araştırmada materyal olarak, imalatı en fazla sayıda gerçekleştirilen üniversal ekim makinaları, pnömatik hassas ekim makinaları ve kültüvatörler ile bu makinaların yapımında kullanılan mamul veya yarı mamul bazı yan sanayi ürünleri; balta ayaklar, uç demirler, civatasomun ve yaylar ele alınmıştır. Ayrıca bu makina ve parçaların yapımında kullanılan kaynak ve boya işlemleri de incelenerek kalite düzeylerini belirleyici çalışmalar yapılmıştır Üniversal ekim makinası Tahıl ekim makinaları ayak tiplerine göre uçtan yaylı baltalı, yaylı baltalı ve tek diskli olarak üç farklı türde üretilirler. Üniversal ekim makinası genel görünüşü Şekil 3.1.'de ve teknik özellikleri ise Çizelge 3.1.'de verilmiştir. Üniversal ekim makinasının, halk arasındaki adıyla "mibzer" üretiminin malzeme girdisi, yan sanayi, imalat işlemleri ve kontrolünü özetleyen üretim proses akış diyagramı Ek- 13 te verilmiştir. Şekil 3.1. Üniversal ekim makinası genel görünüşü Çizelge 3.1. Üniversal ekim makinası teknik özellikleri Tip: Uçtan yaylı balta ayaklı 18 sıralı Birim Değer Genişlik mm 2484 Yükseklik mm 1550 Uzunluk mm 1450 Tohum depo hacmi lt 235 Gübre depo hacmi lt 295 Gübresiz depo hacmi lt 488 Sıra arası mesafe mm 125 İş Genişliği mm 2500 Ekici ayak sayısı Adet 20 Çalışma hızı km/h 5-7 Gerekli güç kw Ağırlık kg 710

19 Şekil 3.2.'de Üniversal ekim makinası ve incelenen elemanları, Şekil 3.3. te ise yan görünüşleri verilmiştir. BOYA (GENEL) KAYNAK (ANA ÇATI) CİVATA-SOMUN BAĞLANTILAR ÇEKME-BASMA YAYLARI BALTA AYAKLAR Şekil 3.2. Üniversal ekim makinası ve incelenen elemanları Şekil 3.3. Üniversal ekim makinası-uçtan yaylı balta ayaklı (solda) ve yaylı balta ayaklı (sağda) yan görünüşleri

20 Pnömatik hassas ekim makinası-4 sıralı gübre depolu Pnömatik ekim makinaları sıraya ekilen tohumları hassas olarak ekebilen, traktöre üç nokta askı düzeni ile bağlanabilen, başta ayçiçeği, mısır soya yer fıstığı, karpuz, kabak, lifi alınmış pamuk tohumu, domates, süpürge otu, sebze ve soğan tohumların hassas ekimlerini yapabilen makinalardır. Genellikle gübre depolu ve deposuz olarak, 2, 4, 5, ve 6 sıralı tipleri üretilmektedir. Araştırmada hem gübre deposuz hem de gübre depolu tipi ele alınmıştır. Pnömatik hassas ekim makinaları, çalışma şekli bakımından en gelişmiş makinalardır. Genel olarak traktör kuyruk milinden alınan hareketle, uygun bir fan tarafından oluşturulan hava akımı, ekici düzenle bağlantılı olarak tohumun dolma, tekleme ve taşıma işini görür. Araştırmada üretilen makinalar emme havalı ekici düzene sahip makinalardır. Kapalı bir yapı görünümündeki sistemde, tohumların tek tek depodan alınıp ekilmesinde etkili olan parça, delikli disk-plakadır. Pnömatik hassas ekim makinası genel görünüşü Şekil 3.4. de ve incelemeye alınan elemanları Şekil 3.5.'te, teknik özellikleri ise Çizelge 3.2.'de verilmiştir. Pnömatik hassas ekim makinası üretiminin malzeme girdisi, imalat işlemleri ve kontrolü özetleyen, üretim proses akış diyagramı Ek-13 te verilmiştir. Şekil 3.4. Pnömatik hassas ekim makinası genel görünüşü Çizelge 3.2. Pnömatik hassas ekim makinası teknik özellikleri 4 Sıralı Gübre Depolu Birim Değer Genişlik Adet 2950 Yükseklik mm 1520 Uzunluk " 2000 Tohum depo hacmi lt 4 23 Gübre depo hacmi " Disk delik sayısı Adet Değişken Disk delik çapı mm 1-6 Sıra arası mesafe " Sıra üzeri mesafe " 8-50 Çalışma hızı km/h 5-7 Gerekli güç kw Ağırlık kg 700

YTÜMAKiNE * A305teyim.com

YTÜMAKiNE * A305teyim.com YTÜMAKiNE * A305teyim.com KONU: Kalın Sacların Kaynağı BİRLEŞTİRME YÖNTEMLERİ ÖDEVİ Kaynak Tanımı : Aynı veya benzer cinsten iki malzemeyi ısı, basınç veya her ikisini birden kullanarak, ilave bir malzeme

Detaylı

HOŞGELDİNİZ MIG-MAG GAZALTI KAYNAK PARAMETRELERİ. K ayna K. Sakarya Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi. Teknolojisi. Teknolojisi

HOŞGELDİNİZ MIG-MAG GAZALTI KAYNAK PARAMETRELERİ. K ayna K. Sakarya Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi. Teknolojisi. Teknolojisi MIG-MAG GAZALTI KAYNAK PARAMETRELERİ K ayna K K ayna K Teknolojisi Teknolojisi HOŞGELDİNİZ Doç. Dr. Hüseyin UZUN Kaynak Eğitimi Ana Bilim Dalı Başkanı 1 /27 KAYNAK PARAMETRELERİ VE SEÇİMİ Kaynak dikişinin

Detaylı

Kaynak Hataları Çizelgesi

Kaynak Hataları Çizelgesi Kaynak Hataları Çizelgesi Referans No Tanıtım ve Açıklama Resimli İzahı 1 2 3 Grup No: 1 Çatlaklar 100 Çatlaklar Soğuma veya gerilmelerin etkisiyle ortaya çıkabilen katı halde bir mevzii kopma olarak meydana

Detaylı

ÇELİK YAPILARDA BİRLEŞİM ARAÇLARI

ÇELİK YAPILARDA BİRLEŞİM ARAÇLARI ÇELİK YAPILARDA BİRLEŞİM ARAÇLARI Çelik yapılarda kullanılan birleşim araçları; 1. Bulon ( cıvata) 2. Kaynak 3. Perçin Öğr. Gör. Mustafa EFİLOĞLU 1 KAYNAKLAR Aynı yada benzer alaşımlı metallerin yüksek

Detaylı

TAHRİBATSIZ MUAYENE (NON DESTRUCTIVE TEST) HAZIRLAYAN: FATMA ÇALIK

TAHRİBATSIZ MUAYENE (NON DESTRUCTIVE TEST) HAZIRLAYAN: FATMA ÇALIK TAHRİBATSIZ MUAYENE (NON DESTRUCTIVE TEST) TAHRİBATSIZ MUAYENE YÖNTEMLERİ 1) Görsel Kontrol ( VT) 2) Sıvı Penetrant ( PT) 3) Magnetik Parçacık( MT) 4) Radyografik-Radyoskopik Kontrol( RT) 5) Girdap Akımları(

Detaylı

MIG-MAG GAZALTI KAYNAĞINDA KAYNAK PAMETRELERİ VE SEÇİMİ

MIG-MAG GAZALTI KAYNAĞINDA KAYNAK PAMETRELERİ VE SEÇİMİ MIG-MAG GAZALTI KAYNAĞINDA KAYNAK PAMETRELERİ VE SEÇİMİ Prof. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü, 54187, SAKARYA Kaynak

Detaylı

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri Nurettin ÇALLI Fen Bilimleri Ens. Öğrenci No: 503812162 MAD 614 Madencilikte Özel Konular I Dersi Veren: Prof. Dr. Orhan KURAL İTÜ Maden Fakültesi Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik

Detaylı

formülü zamanı da içerdiği zaman alttaki gibi değişecektir.

formülü zamanı da içerdiği zaman alttaki gibi değişecektir. Günümüz endüstrisinde en yaygın kullanılan Direnç Kaynak Yöntemi en eski elektrik kaynak yöntemlerinden biridir. Yöntem elektrik akımının kaynak edilecek parçalar üzerinden geçmesidir. Elektrik akımına

Detaylı

PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION)

PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION) PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION) Püskürtme şekillendirme (PŞ) yöntemi ilk olarak Osprey Ltd. şirketi tarafından 1960 lı yıllarda geliştirilmiştir. Günümüzde püskürtme şekillendirme

Detaylı

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK VE KIRILMA Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK Tokluk bir malzemenin kırılmadan önce sönümlediği enerjinin bir ölçüsüdür. Bir malzemenin kırılmadan bir darbeye dayanması yeteneği söz konusu olduğunda önem

Detaylı

GAZ ALTI KAYNAK YÖNTEMİ MIG/MAG

GAZ ALTI KAYNAK YÖNTEMİ MIG/MAG GENEL KAVRAMLAR Metalleri, birbirleri ile çözülemez biçimde birleştirme yöntemlerinden biri kaynaklı birleştirmedir. Kaynak yöntemiyle üretilmiş çelik parçalar, döküm ve dövme yöntemiyle üretilen parçalardan

Detaylı

KAZAN ÇELİKLERİNİN KAYNAK KABİLİYETİ 1. Kazan Çeliklerinin Özellikleri

KAZAN ÇELİKLERİNİN KAYNAK KABİLİYETİ 1. Kazan Çeliklerinin Özellikleri KAZAN ÇELİKLERİNİN KAYNAK KABİLİYETİ 1. Kazan Çeliklerinin Özellikleri Buhar kazanlarının, ısı değiştiricilerinin imalatında kullanılan saclara, genelde kazan sacı adı verilir. Kazan saclarının, çekme

Detaylı

Prof.Dr.Muzaffer ZEREN SU ATOMİZASYONU

Prof.Dr.Muzaffer ZEREN SU ATOMİZASYONU . Prof.Dr.Muzaffer ZEREN SU ATOMİZASYONU Su atomizasyonu, yaklaşık 1600 C nin altında ergiyen metallerden elementel ve alaşım tozlarının üretimi için en yaygın kullanılan tekniktir. Su atomizasyonu geometrisi

Detaylı

İçindekiler BÖLÜM 1.0 KAPAK 1 BÖLÜM 2.0 TELİF HAKKI 2 BÖLÜM 3.0 GİRİŞ 4

İçindekiler BÖLÜM 1.0 KAPAK 1 BÖLÜM 2.0 TELİF HAKKI 2 BÖLÜM 3.0 GİRİŞ 4 İçindekiler BÖLÜM 1.0 KAPAK 1 BÖLÜM 2.0 TELİF HAKKI 2 BÖLÜM 3.0 GİRİŞ 4 3.1 Madde 1 5 3.2 Madde 2 5 3.3 Madde 3 6 3.4 Madde 4 6 3.5 Madde 5 7 3.6 Madde 6 8 Kaynak Hatalarının Önlenmesi İçin 6 Yöntem Hazırlayanlar:

Detaylı

DÖKÜM TEKNOLOJİSİ. Döküm:Önceden hazırlanmış kalıpların içerisine metal ve alaşımların ergitilerek dökülmesi ve katılaştırılması işlemidir.

DÖKÜM TEKNOLOJİSİ. Döküm:Önceden hazırlanmış kalıpların içerisine metal ve alaşımların ergitilerek dökülmesi ve katılaştırılması işlemidir. DÖKÜM TEKNOLOJİSİ Döküm:Önceden hazırlanmış kalıpların içerisine metal ve alaşımların ergitilerek dökülmesi ve katılaştırılması işlemidir. DÖKÜM YÖNTEMİNİN ÜSTÜNLÜKLERİ Genelde tüm alaşımların dökümü yapılabilmektedir.

Detaylı

14.Şeker Pancarı Ekim Makinaları

14.Şeker Pancarı Ekim Makinaları Pancar tohumları büyüklükleri ve çimlenme yetenekleri farklı tohumlardır. İri tohumlar fazla embriyolu olup çimlenme yüzdeleri yüksektir. Küçük tohumlar ise tek embriyolu olup çimlenme yetenekleri düşüktür.

Detaylı

DÖKÜM İMALAT PROSESLERİ İÇİN İLERİ DÜZEY SİMÜLASYON YAZILIMI: VULCAN

DÖKÜM İMALAT PROSESLERİ İÇİN İLERİ DÜZEY SİMÜLASYON YAZILIMI: VULCAN DÖKÜM İMALAT PROSESLERİ İÇİN İLERİ DÜZEY SİMÜLASYON YAZILIMI: VULCAN VULCAN döküm simülasyon yazılımı ile imalat öncesi döküm kusurlarının tespiti ve iyileştirilmesi ÖZET Makalede uygulama yapılan model

Detaylı

6XXX EKSTRÜZYON ALAŞIMLARININ ÜRETİMİNDE DÖKÜM FİLTRELERİNDE ALIKONAN KALINTILARIN ANALİZİ

6XXX EKSTRÜZYON ALAŞIMLARININ ÜRETİMİNDE DÖKÜM FİLTRELERİNDE ALIKONAN KALINTILARIN ANALİZİ 6XXX EKSTRÜZYON ALAŞIMLARININ ÜRETİMİNDE DÖKÜM FİLTRELERİNDE ALIKONAN KALINTILARIN ANALİZİ Kemal Örs ve Yücel Birol ASAŞ Alüminyum Malzeme Enstitüsü MAM TUBİTAK Maksimum billet uzunluğu :7.300mm, ve152,178,203,254,355mm

Detaylı

MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER

MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER Malzemelerin mekanik özelliği başlıca kimyasal bileşime ve içyapıya bağlıdır. Malzemelerin içyapısı da uygulanan mekanik ve ısıl işlemlere bağlı olduğundan malzemelerin

Detaylı

İMALAT YÖNTEMLERİ I Prof.Dr. İrfan AY KAYNAK ELEKTROTLARI. Erimeyen Elektrotlar

İMALAT YÖNTEMLERİ I Prof.Dr. İrfan AY KAYNAK ELEKTROTLARI. Erimeyen Elektrotlar KAYNAK ELEKTROTLARI Erimeyen Elektrotlar Tungsten Elektrotlar Karbon Elektrotlar ELEKTROTLAR Tanım : Kaynaklı birleştirmenin en önemli elemanlarından birisidir. İki parçanın birleştirilmesinde dolgu metali

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 1.TOZALTI KAYNAĞI

ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 1.TOZALTI KAYNAĞI ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 AMAÇ Bu faaliyet sonucunda uygun ortam sağlandığında tekniğe uygun olarak tozaltı kaynağı ile çeliklerin yatayda küt-ek kaynağını yapabileceksiniz. ARAŞTIRMA Toz

Detaylı

TAKIM ÇELİKLERİ İÇİN UYGULANAN EROZYON İŞLEMLERİ

TAKIM ÇELİKLERİ İÇİN UYGULANAN EROZYON İŞLEMLERİ TAKIM ÇELİKLERİ İÇİN UYGULANAN EROZYON İŞLEMLERİ Kalıp işlemesinde erozyonla imalatın önemi kimse tarafından tartışılmamaktadır. Elektro erozyon arka arkaya oluşturulan elektrik darbelerinden meydana gelen

Detaylı

İçindekiler BÖLÜM 1.0 KAPAK 1 BÖLÜM 2.0 TELİF HAKKI 2 BÖLÜM 3.0 GİRİŞ 4

İçindekiler BÖLÜM 1.0 KAPAK 1 BÖLÜM 2.0 TELİF HAKKI 2 BÖLÜM 3.0 GİRİŞ 4 İçindekiler BÖLÜM 1.0 KAPAK 1 BÖLÜM 2.0 TELİF HAKKI 2 BÖLÜM 3.0 GİRİŞ 4 3.1 Elektrod Özellikleri 5 3.2 Kullanım Alanları 6 3.3 Sorun Giderme Teknikleri 7 DÜŞÜK HİDROJENLİ ELEKTRODLAR Hazırlayan: A. Tolga

Detaylı

Pik (Ham) Demir Üretimi

Pik (Ham) Demir Üretimi Pik (Ham) Demir Üretimi Çelik üretiminin ilk safhası pik demirin eldesidir. Pik demir için başlıca şu maddeler gereklidir: 1. Cevher: Demir oksit veya karbonatlardan oluşan, bir miktarda topraksal empüriteler

Detaylı

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ Hafta 13 Yrd. Doç. Dr. Semra BORAN Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan Öğretim" tekniğine uygun olarak

Detaylı

http://www.oerlikon.com.tr/rutil_ve_bazik_elektrodlar.html

http://www.oerlikon.com.tr/rutil_ve_bazik_elektrodlar.html Sayfa 1 / 5 Oerlikon Language Kaynak ESR 11 EN ISO 2560 - A E 380 RC 11 TS EN ISO 2560-A E 380 RC 11 DIN 1913 E 4322 R(C) 3 E 4322 R(C) 3 HER POZİSYONDA KAYNAK İÇİN UYGUN RUTİL ELEKTROD. Özellikle 5 mm'den

Detaylı

MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI

MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI 2013-2014 Bahar Yarıyılı Kocaeli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mekatronik Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. Egemen Avcu Makine Bir veya birçok fonksiyonu (güç iletme,

Detaylı

TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ

TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ 1 NİÇİN KORUYUCU GAZ KULLANILIR? 1- Ergimiş kaynak banyosunu, havada mevcut olan gazların zararlı etkilerinden

Detaylı

MIG-MAG KAYNAK METODUNDA KULLANILAN KAYNAK ELEKTROTLARI VE ELEKTROT SEÇİMİ

MIG-MAG KAYNAK METODUNDA KULLANILAN KAYNAK ELEKTROTLARI VE ELEKTROT SEÇİMİ MIG-MAG KAYNAK METODUNDA KULLANILAN KAYNAK ELEKTROTLARI VE ELEKTROT SEÇİMİ Prof. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü,

Detaylı

BÖLÜM 4 KAYNAK METALURJİSİ

BÖLÜM 4 KAYNAK METALURJİSİ BÖLÜM 4 KAYNAK METALURJİSİ Kaynakta Oluşan Metalurjik Bölgeler Kaynakta Oluşan Metalurjik Bölgeler Kaynak Metalinin Katılaşması Kaynak Metalinin Katılaşması Kaynak Metalinin Katılaşması Tek pasoda yapılmış

Detaylı

HOŞGELDİNİZ MIG-MAG GAZALTI KAYNAK HATALARI SEBEPLERİ VE ÖNLEMLERİ. K ayna K. Teknolojisi. Teknolojisi

HOŞGELDİNİZ MIG-MAG GAZALTI KAYNAK HATALARI SEBEPLERİ VE ÖNLEMLERİ. K ayna K. Teknolojisi. Teknolojisi MIG-MAG GAZALTI KAYNAK HATALARI SEBEPLERİ VE ÖNLEMLERİ K ayna K K ayna K Teknolojisi Teknolojisi HOŞGELDİNİZ 1 /27 1941-1945 tarihleri arasında II Dünya Savaşı zamanında 530 tane T2 petrol tankerinin imalatı

Detaylı

6. ÖZEL UYGULAMALAR 6.1. ÖZLÜ ELEKTRODLARLA KAYNAK

6. ÖZEL UYGULAMALAR 6.1. ÖZLÜ ELEKTRODLARLA KAYNAK 6. ÖZEL UYGULAMALAR 6.. ÖZLÜ ELEKTRODLARLA KAYNAK Örtülü elektrodlarýn tersine, gazaltý kaynak tellerindeki alaþým elemanlarý sadece bu tellerin üretiminde baþlangýç malzemesi olarak kullanýlan ingotlarýn

Detaylı

ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK

ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK Dersin Amacı Çelik yapı sistemlerini, malzemelerini ve elemanlarını tanıtarak, çelik yapı hesaplarını kavratmak. Dersin İçeriği Çelik yapı sistemleri, kullanım

Detaylı

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride)

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride) Seramik, sert, kırılgan, yüksek ergime derecesine sahip, düşük elektrik ve ısı iletimi ile iyi kimyasal ve ısı kararlılığı olan ve yüksek basma dayanımı gösteren malzemelerdir. Malzeme özellikleri bağ

Detaylı

DENEYİN ADI: Kum ve Metal Kalıba Döküm Deneyi. AMACI: Döküm yoluyla şekillendirme işleminin öğrenilmesi.

DENEYİN ADI: Kum ve Metal Kalıba Döküm Deneyi. AMACI: Döküm yoluyla şekillendirme işleminin öğrenilmesi. DENEYİN ADI: Kum ve Metal Kalıba Döküm Deneyi AMACI: Döküm yoluyla şekillendirme işleminin öğrenilmesi. TEORİK BİLGİ: Metalik malzemelerin dökümü, istenen bir şekli elde etmek için, seçilen metal veya

Detaylı

BAZI KAYNAK PARAMETRELERİNİN SIÇRAMA KAYIPLARINA ETKİSİ

BAZI KAYNAK PARAMETRELERİNİN SIÇRAMA KAYIPLARINA ETKİSİ BAZI KAYNAK PARAMETRELERİNİN SIÇRAMA KAYIPLARINA ETKİSİ ÖZET CO 2 kaynağında tel çapının, gaz debisinin ve serbest tel boyunun sıçrama kayıpları üzerindeki etkisi incelenmiştir. MIG kaynağının 1948 de

Detaylı

1000-200000 m3/h, 400-1500 Pa. Kavrama, kayış-kasnak veya direk tahrik Eurovent e göre Kısa/Uzun gövde; kılavuz giriş kanatlı/kanatsız

1000-200000 m3/h, 400-1500 Pa. Kavrama, kayış-kasnak veya direk tahrik Eurovent e göre Kısa/Uzun gövde; kılavuz giriş kanatlı/kanatsız Aksiyal fanlar Üretimin açıklanması Değişik rotor türleri için, çıkış konumu, gövde geometrisi, gövde sacı kalınlığı, ve malzesi yönünden geniş bir seçme olanağı bulunmaktadır. Aşağıdaki açıklamalar standart

Detaylı

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM 1. Giriş Malzemelerde üretim ve uygulama sırasında görülen katılaşma, çökelme, yeniden kristalleşme, tane büyümesi gibi olaylar ile kaynak, lehim, sementasyon gibi işlemler

Detaylı

Metal Yüzey Hazırlama ve Temizleme Fosfatlama (Metal Surface Preparation and Cleaning)

Metal Yüzey Hazırlama ve Temizleme Fosfatlama (Metal Surface Preparation and Cleaning) Boya sisteminden beklenilen yüksek direnç,uzun ömür, mükemmel görünüş özelliklerini öteki yüzey temizleme yöntemlerinden daha etkin bir biçimde karşılamak üzere geliştirilen boya öncesi yüzey temizleme

Detaylı

METALURJİ VE MALZEME MÜH. LAB VE UYG. DERSİ FÖYÜ

METALURJİ VE MALZEME MÜH. LAB VE UYG. DERSİ FÖYÜ METALURJİ VE MALZEME MÜH. LAB VE UYG. DERSİ FÖYÜ ALIN KAYNAKLI LEVHASAL BAĞLANTILARIN ÇEKME TESTLERİ A- DENEYİN ÖNEMİ ve AMACI Malzemelerin mekanik davranışlarını incelemek ve yapılarıyla özellikleri arasındaki

Detaylı

VOSSFORM PLASTİK ŞEKİL VERME KULLANIM ALANLARI VE AVANTAJLARI

VOSSFORM PLASTİK ŞEKİL VERME KULLANIM ALANLARI VE AVANTAJLARI VOSSFORM PLASTİK ŞEKİL VERME KULLANIM ALANLARI VE AVANTAJLARI Hidrolik boru tesisat bağlantılarını yapmak için yaygın olarak kullanılan üç bağlantı Yöntemi aşağıda gösterilmiştir. Yüksüklü bağlantı Kaynak

Detaylı

Askılar, Raflar ve Konveyörler

Askılar, Raflar ve Konveyörler Askılar, Raflar ve Konveyörler Tavsiyeler Askılar ve Raflar olabildiğince küçük olmalıdır. Askılar parçalardan toz partiküllerini uzaklaştırmamalıdır. Askılar parçalarla sürekli tekrarlanan temas halinde

Detaylı

MAK-205 Üretim Yöntemleri I. (6.Hafta) Kubilay Aslantaş

MAK-205 Üretim Yöntemleri I. (6.Hafta) Kubilay Aslantaş MAK-205 Üretim Yöntemleri I Gazaltı Kaynağı ğı, Tozaltı Kaynağı Direnç Kaynağı (6.Hafta) Kubilay Aslantaş Gazaltı Ark Kaynağı Kaynak bölgesinin bir koruyucu gaz yardımıyla korunduğu kaynak yöntemler gurubudur.

Detaylı

Hasyiğit Isıcam Malzemeleri 2013 Katalogu

Hasyiğit Isıcam Malzemeleri 2013 Katalogu Hasyiğit Isıcam Malzemeleri 2013 Katalogu Adres: Doğu Sanayi Sitesi 83. Sokak No:88 Kocasinan Kayseri PRIMER MASTİK (BUTİL) Son derece düşük nem buhar geçiş hızına sahip olan ve cam, alüminyum, galvanize

Detaylı

Doç.Dr.Salim ŞAHİN SÜRÜNME

Doç.Dr.Salim ŞAHİN SÜRÜNME Doç.Dr.Salim ŞAHİN SÜRÜNME SÜRÜNME Malzemelerin yüksek sıcaklıkta sabit bir yük altında (hatta kendi ağırlıkları ile bile) zamanla kalıcı plastik şekil değiştirmesine sürünme denir. Sürünme her ne kadar

Detaylı

KURS VE SERTİFİKALANDIRMA FAALİYETLERİ

KURS VE SERTİFİKALANDIRMA FAALİYETLERİ KURS VE SERTİFİKALANDIRMA FAALİYETLERİ İTÜ Makine Fakültesi tarafından, Uluslar arası standartlara (EN 287-1; AWS; MIL-STD 1595) göre kaynakçı ve sert lehimci sertifikaları verilmektedir. Sertifika verilen

Detaylı

Kovan. Alüminyum ekstrüzyon sisteminin şematik gösterimi

Kovan. Alüminyum ekstrüzyon sisteminin şematik gösterimi GİRİŞ Ekstrüzyon; Isı ve basınç kullanarak malzemenin kalıptan sürekli geçişini sağlayarak uzun parçalar elde etme işlemi olup, plastik ekstrüzyon ve alüminyum ekstrüzyon olmak üzere iki çeşittir. Biz

Detaylı

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Mühendislik Fakültesi Makina Müh.Böl.Çiçek Özes. Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir.

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Mühendislik Fakültesi Makina Müh.Böl.Çiçek Özes. Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir. AKSLAR ve MİLLER Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir. AKSLAR MİLLER Eksenel kuvvetlerde her iki elemanda çekmeye veya basmaya zorlanabilirler. Her iki elemanda içi dolu veya boş imal edilirler.

Detaylı

IGH. Isı Geri Kazanımlı Taze Hava Cihazı

IGH. Isı Geri Kazanımlı Taze Hava Cihazı Isı Geri Kazanımlı Taze Hava Cihazı Systemair HSK Isı Geri Kazanımlı Havalandırma Sistemi kısaca IGH olarak adlandırılmaktadır. IGH, ısı enerjisini eşanjörler ve fanlar yardımı ile geri kazanarak enerji

Detaylı

Kaynaklı Birleştirmelere Uygulanan Tahribatlı Deneyler

Kaynaklı Birleştirmelere Uygulanan Tahribatlı Deneyler Kaynaklı Birleştirmelere Uygulanan Tahribatlı Deneyler Prof.Dr. Vural CEYHUN Ege Üniversitesi Kaynak Teknolojisi Eğitim, Muayene, Uygulama ve Araştırma Merkezi Tahribatlı Deneyler Standartlarda belirtilmiş

Detaylı

MIG/MAG Kaynağında Kaynak Ekipmanları

MIG/MAG Kaynağında Kaynak Ekipmanları MIG/MAG Kaynak Yöntemi MIG/MAG Kaynağında Kaynak Ekipmanları Doç.Dr. Murat VURAL İ.T.Ü. Makina Fakültesi vuralmu@itu.edu.tr Küçük çaplı, sürekli bir dolu tel, tel besleme ünitesi tarafından, torç içinden

Detaylı

HAKKIMIZDA NEDEN BAŞAT?

HAKKIMIZDA NEDEN BAŞAT? HAKKIMIZDA Firmamız uzun yıllardır DAMLA LAMİNASYON adı altında tekstil sektöründe hizmet vermektedir. Yüksek kalitede hizmet vermeyi ilke edinen firmamız yapmış olduğu AR-GE araştırmaları sonucu izolasyon

Detaylı

MALZEME BİLİMİ I MMM201. aluexpo2015 Sunumu

MALZEME BİLİMİ I MMM201. aluexpo2015 Sunumu MALZEME BİLİMİ I MMM201 aluexpo2015 Sunumu Hazırlayanlar; Çağla Aytaç Dursun 130106110005 Dilek Karakaya 140106110011 Alican Aksakal 130106110005 Murat Can Eminoğlu 131106110001 Selim Can Kabahor 130106110010

Detaylı

ÇELİK YAPILAR. Hazırlayan: Doç. Dr. Selim PUL. KTÜ İnşaat Müh. Bölümü

ÇELİK YAPILAR. Hazırlayan: Doç. Dr. Selim PUL. KTÜ İnşaat Müh. Bölümü ÇELİK YAPILAR Hazırlayan: Doç. Dr. Selim PUL KTÜ İnşaat Müh. Bölümü BİRLEŞİM ARAÇLARI SÖKÜLEBİLİR BİRLEŞİMLER : CIVATALI BİRLEŞİMLER SÖKÜLEMEZ BİRLEŞİMLER : KAYNAK LI BİRLEŞİMLER CIVATALAR (BULONLAR) Cıvata

Detaylı

Baumit SilikatTop. (SilikatPutz) Kaplama

Baumit SilikatTop. (SilikatPutz) Kaplama Baumit SilikatTop (SilikatPutz) Kaplama Ürün Kullanıma hazır, macun kıvamında, mineral esaslı, silikat ince son kat dekoratif kaplamadır. Dış ve iç cepheler için, Tane veya Çizgi dokuya sahip sıva dokulu

Detaylı

Knauf W623 Agraflı Duvar Giydirme Sistemi Uygulama Detayları:

Knauf W623 Agraflı Duvar Giydirme Sistemi Uygulama Detayları: Knauf W623 Agraflı Duvar Giydirme Sistemi Uygulama Detayları: Knauf W623 Duvar Giydirme Sisteminde, Metal Konstrüksiyon tavan U (TU) ve tavan C (TC) profillerden oluşturulur. Duvarın şakülünde ve terazisinde

Detaylı

ÜRÜN TANIMI: NOVOBRAN

ÜRÜN TANIMI: NOVOBRAN Sayfa 1/5 ÜRÜN TANIMI: NOVOBRAN Inside, iç yüzeylerde kullanılmak üzere özel olarak geliştirilmiş,kolay uygulanabilir hazır çözücü içermeyen bir kaplamadır. NOVOBRAN Inside kaplama, özellikle yüksek bir

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI I DERSİ ISIL İŞLEM (NORMALİZASYON, SU VERME, MENEVİŞLEME) DENEY FÖYÜ DENEYİN ADI: Isıl İşlem(Normalizasyon,

Detaylı

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Makina Elemanlarına Giriş Ç. Özes, M. Belevi, M. Demirsoy

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Makina Elemanlarına Giriş Ç. Özes, M. Belevi, M. Demirsoy AKSLAR ve MİLLER AKSLAR MİLLER Eksenel kuvvetlerde her iki elemanda çekmeye veya basmaya zorlanabilirler. Her iki elemanda içi dolu veya boş imal edilirler. Eksen durumlarına göre Genel olarak düz elemanlardır

Detaylı

Betonda Çatlak Oluşumunun Sebepleri. Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi

Betonda Çatlak Oluşumunun Sebepleri. Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Betonda Çatlak Oluşumunun Sebepleri Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi - Prefabrik imalatlarındaki sorunlardan en büyüklerinden biri olan betonun çatlaması kaynaklı hatalı imalatları prefabrik bülteninin

Detaylı

www.tungaloy.com.tr 4 köşeli,tek yönlü, güçlü delik delme serisi, talaş kırıcı form ve kalite seçenekleri ile tüm malzemeleri kapsar.

www.tungaloy.com.tr 4 köşeli,tek yönlü, güçlü delik delme serisi, talaş kırıcı form ve kalite seçenekleri ile tüm malzemeleri kapsar. DrillLine Tungaloy Report No. 377-Tr www.tungaloy.com.tr 4 köşeli,tek yönlü, güçlü delik delme serisi, talaş kırıcı form ve kalite seçenekleri ile tüm malzemeleri kapsar. www.tungaloy.com.tr DrillLine

Detaylı

Çalışma hayatında en çok karşılaşılan soru işyerinden patlama tehlikesi olup olmadığı yönündedir. Bu sorunun cevabı, yapılacak risk

Çalışma hayatında en çok karşılaşılan soru işyerinden patlama tehlikesi olup olmadığı yönündedir. Bu sorunun cevabı, yapılacak risk Çalışma hayatında en çok karşılaşılan soru işyerinden patlama tehlikesi olup olmadığı yönündedir. Bu sorunun cevabı, yapılacak risk değerlendirmesiyle birlikte aşağıdaki sorularla birlikte basitçe değerlendirilebilir.

Detaylı

Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok

Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok parçaya ayırmasına "kırılma" adı verilir. KIRILMA ÇEŞİTLERİ

Detaylı

Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan

Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan ISIL İŞLEMLER Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan ısıtma ve soğutma işlemleridir. İşlem

Detaylı

SIZDIRMAZLIK ELEMANLARINDA KARŞILAŞILAN PROBLEMLER, NEDENLERİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

SIZDIRMAZLIK ELEMANLARINDA KARŞILAŞILAN PROBLEMLER, NEDENLERİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ 313 SIZDIRMAZLIK ELEMANLARINDA KARŞILAŞILAN PROBLEMLER, NEDENLERİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Bülend DEMİRALP ÖZET Hidrolik silindirler, sızıntı problemleri nedeniyle ya da bakım amaçlı söküldüklerinde, kullanılan

Detaylı

OTOMOTİV ENDÜSTRİSİNİN MALZEME VE METALURJİ MÜHENDİSLERİNDEN BEKLENTİLERİ

OTOMOTİV ENDÜSTRİSİNİN MALZEME VE METALURJİ MÜHENDİSLERİNDEN BEKLENTİLERİ OTOMOTİV ENDÜSTRİSİNİN MALZEME VE METALURJİ MÜHENDİSLERİNDEN BEKLENTİLERİ Hazırlayan: Volkan ÇABUK OYAK RENAULT Malzeme Laboratuvarı Sorumlusu CONFIDENTIEL C EĞİTİMİN AMACI Malzeme mühendisi otomotiv endüstrisinde;

Detaylı

GENEL OLARAK ÇELİK. Dünya da halen genel olarak çelik üretimi

GENEL OLARAK ÇELİK. Dünya da halen genel olarak çelik üretimi Dünya da halen genel olarak çelik üretimi GENEL OLARAK ÇELİK Entegre tesislerde demir cevheri ve kok kömürü ile veya Elektrik Ark Ocaklarında hurdanın ergitilmesi ile gerçekleştirilmektedir. Çelik ürünleri:

Detaylı

Paslanmaz Çeliklerin Kaynak İşlemi Esnasında Karşılaşılan Problemler ve Alınması Gereken Önlemler Paslanmaz çeliklerin kaynak işlemi esnasında

Paslanmaz Çeliklerin Kaynak İşlemi Esnasında Karşılaşılan Problemler ve Alınması Gereken Önlemler Paslanmaz çeliklerin kaynak işlemi esnasında Paslanmaz Çeliklerin Kaynak İşlemi Esnasında Karşılaşılan Problemler ve Alınması Gereken Önlemler Paslanmaz çeliklerin kaynak işlemi esnasında karşılaşılan ve kaynak kabiliyetini etkileyen problemler şunlardır:

Detaylı

KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT

KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi KALSİYUM SİLİKAT Yüksek mukavemetli,

Detaylı

DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi. AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi.

DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi. AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi. DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi. TEORİK BİLGİ: Metal ve alaşımlarının, faz diyagramlarına bağlı olarak

Detaylı

MIG-MAG GAZALTI KAYNAK ELEKTROTLARI. K ayna K. Teknolojisi. Teknolojisi HOŞGELDİNİZ. Doç. Dr. Hüseyin UZUN Kaynak Eğitimi Ana Bilim Dalı Başkanı 1 /27

MIG-MAG GAZALTI KAYNAK ELEKTROTLARI. K ayna K. Teknolojisi. Teknolojisi HOŞGELDİNİZ. Doç. Dr. Hüseyin UZUN Kaynak Eğitimi Ana Bilim Dalı Başkanı 1 /27 K ayna K MIG-MAG GAZALTI KAYNAK ELEKTROTLARI K ayna K Teknolojisi Teknolojisi HOŞGELDİNİZ Doç. Dr. Hüseyin UZUN Kaynak Eğitimi Ana Bilim Dalı Başkanı 1 /27 KAYNAK ELEKTROTLARI 1- MASİF MIG-MAG GAZALTI

Detaylı

YATAK HASARLARI (I) Mustafa YAZICI TCK

YATAK HASARLARI (I) Mustafa YAZICI TCK YATAK HASARLARI (I) Mustafa YAZICI TCK Yataklar makinalarda hareket ve yük iletimini aynı anda sağlayan parçalardır. Makinalarda hareketli ve sabit parçalar arasında yük iletimini sağlamak ve bu parçaları

Detaylı

Universal Tip Susturucu Yuvarlak Şekil

Universal Tip Susturucu Yuvarlak Şekil Universal Tip Susturucu Yuvarlak Şekil ÖZET ÜRÜN BİLGİSİ EGSAN ürünü Üniversal Tip Susturucu: olumsuz iç ve dış etkenlere ve korozif koşullara dayanıklı, tamamen alüminyum kaplı sac gövde ve borudan oluşur.

Detaylı

Hidroliğin Tanımı. Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır.

Hidroliğin Tanımı. Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır. HİDROLİK SİSTEMLER Hidroliğin Tanımı Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır. Enerji Türleri ve Karşılaştırılmaları Temel Fizik Kanunları

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Seralarda Isıtma Sistemlerinin Planlanması Bitki büyümesi ve gelişmesi

Detaylı

Tahribatsız Muayene Yöntemleri

Tahribatsız Muayene Yöntemleri Tahribatsız Muayene Yöntemleri Tahribatsız muayene; malzemelerin fiziki yapısını ve kullanılabilirliğini bozmadan içyapısında ve yüzeyinde bulunan süreksizliklerin tespit edilmesidir. Tahribatsız muayene

Detaylı

Geometrik nivelmanda önemli hata kaynakları Nivelmanda oluşabilecek model hataları iki bölümde incelenebilir. Bunlar: Aletsel (Nivo ve Mira) Hatalar Çevresel Koşullardan Kaynaklanan Hatalar 1. Aletsel

Detaylı

Sıcak Daldırma Galvanizleme Prosesimiz İntermetalik Alaşım Katmanları Galfan Korozyon Dirençleri Ar-Ge Çalışmalarımız

Sıcak Daldırma Galvanizleme Prosesimiz İntermetalik Alaşım Katmanları Galfan Korozyon Dirençleri Ar-Ge Çalışmalarımız Sıcak Daldırma Galvanizleme Prosesimiz İntermetalik Alaşım Katmanları Galfan Korozyon Dirençleri Ar-Ge Çalışmalarımız Bilindiği gibi, demir ve alaşımları bir çok alanda kullanılan malzemelerdir. Kullanım

Detaylı

KILAVUZ. Perçin Makineleri KILAVUZ

KILAVUZ. Perçin Makineleri KILAVUZ 2016 Perçin Makineleri 1. PERÇİNLEME NEDİR? Perçin, sökülemeyen bir bağlantı elemanıdır. İki parça bir birine birleştirildikten sonra tahrip edilmeden sökülemiyorsa, bu birleştirmeye sökülemeyen birleştirme

Detaylı

Pamuk ekim makinaları. 18.10.2012 Prof.Dr.Rasim OKURSOY 1

Pamuk ekim makinaları. 18.10.2012 Prof.Dr.Rasim OKURSOY 1 Pamuk ekim makinaları 18.10.2012 Prof.Dr.Rasim OKURSOY 1 18.10.2012 Prof.Dr.Rasim OKURSOY 2 Pamuk Ülkemizde pamuk çoğunlukla çırçır makinalarından çıktığı gibi ekilir. Bu tohumların üzeri hav denilen lifli

Detaylı

Mak-204. Üretim Yöntemleri II. Talaşlı Đmalatın Genel Tanımı En Basit Talaş Kaldırma: Eğeleme Ölçme ve Kumpas Okuma Markalama Tolerans Kesme

Mak-204. Üretim Yöntemleri II. Talaşlı Đmalatın Genel Tanımı En Basit Talaş Kaldırma: Eğeleme Ölçme ve Kumpas Okuma Markalama Tolerans Kesme Mak-204 Üretim Yöntemleri II Talaşlı Đmalatın Genel Tanımı En Basit Talaş Kaldırma: Eğeleme Ölçme ve Kumpas Okuma Markalama Tolerans Kesme Kubilay ASLANTAŞ Afyon Kocatepe Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi

Detaylı

KAYNAK HATALARI VE GİDERiLMESi

KAYNAK HATALARI VE GİDERiLMESi KAYNAK HATALARI VE GİDERiLMESi Bir kaynak dikişinin tamamen hatasız veya mevcut hataların mertebe bakımından gayet düşük olması istenir. Kaynak esnasında meydana gelen hatalar, hem dikişin homojenliğini

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ 32

ÖĞRENME FAALİYETİ 32 ÖĞRENME FAALİYETİ 32 METAL TEKNOLOJİSİ ALANI AMAÇ Bu faaliyet sonucunda, metal teknolojisi alanı altında yer alan meslekleri tanıyabileceksiniz. A. ALANIN MEVCUT DURUMU VE GELECEĞİ Metal teknolojisi alanı,

Detaylı

ÖSTENİTİK PASLANMAZ ÇELİKLERİN KAYNAĞI

ÖSTENİTİK PASLANMAZ ÇELİKLERİN KAYNAĞI ÖSTENİTİK PASLANMAZ ÇELİKLERİN KAYNAĞI Östenitik paslanma çeliklerin kaynağı, alaşımlı karbonlu çeliklerden nispeten daha kolaydır. Çünkü östenitik paslanmaz çeliklerin kaynağında, hidrojen çatlağı problemi

Detaylı

ÜRÜNLERİN SOĞUKTA MUHAFAZASI VE NEMLENDİRMENİN ÖNEMİ

ÜRÜNLERİN SOĞUKTA MUHAFAZASI VE NEMLENDİRMENİN ÖNEMİ ÜRÜNLERİN SOĞUKTA MUHAFAZASI VE NEMLENDİRMENİN ÖNEMİ Meyve ve Sebzeler, hasatlarından sonra da yaşamlarını sürdürürler, solunumları devam eder. Bunun sonucunda niteliklerini kaybederek bozulurlar. Bu bozulmayı

Detaylı

Doğru Çözüm. www.ozgurdokum.com.tr

Doğru Çözüm. www.ozgurdokum.com.tr Doğru Çözüm MADEN MAKİNE İNŞAAT TAAHHÜT MÜMESSİLLİK SAN. TİC. İTHALAT VE İHRACAT LTD. ŞTİ. Adres: ASO 2. ve 3. OSB Alcı Mah. 2000. Cad. No: 8 Sincan / ANKARA Tel: 0312 267 12 10-641 40 10 Faks: 0312 267

Detaylı

ALÜMİNYUM ALAŞIMLARININ ÖRTÜLÜ ÇUBUK ELEKTRODLA ARK KAYNAĞI

ALÜMİNYUM ALAŞIMLARININ ÖRTÜLÜ ÇUBUK ELEKTRODLA ARK KAYNAĞI ALÜMİNYUM ALAŞIMLARININ ÖRTÜLÜ ÇUBUK ELEKTRODLA ARK KAYNAĞI Bu yöntemle bütün alüminyum türleriyle ısıl işlem yoluyla sertleşmeyen alaşımları kaynak etmek mümkündür. Yapısal sertleşmeli alaşımlar arasında

Detaylı

Elektron ışını ile şekil verme. Prof. Dr. Akgün ALSARAN

Elektron ışını ile şekil verme. Prof. Dr. Akgün ALSARAN Elektron ışını ile şekil verme Prof. Dr. Akgün ALSARAN Elektron ışını Elektron ışını, bir ışın kaynağından yaklaşık aynı hızla aynı doğrultuda hareket eden elektronların akımıdır. Yüksek vakum içinde katod

Detaylı

EN ISO 9606-1 e Göre Kaynakçı Belgelendirmesi Semineri (28 Mart 2014) SINAVIN YAPILIŞI, MUAYENE, KABUL KRİTERLERİ.

EN ISO 9606-1 e Göre Kaynakçı Belgelendirmesi Semineri (28 Mart 2014) SINAVIN YAPILIŞI, MUAYENE, KABUL KRİTERLERİ. EN ISO 9606-1 e Göre Kaynakçı Belgelendirmesi Semineri (28 Mart 2014) SINAVIN YAPILIŞI, MUAYENE, KABUL KRİTERLERİ. Dr. Caner BATIGÜN ODTÜ Kaynak Teknolojisi ve Tahribatsız Muayene Araştırma / Uygulama

Detaylı

Knauf W625 - W626 Duvar C profilli Duvar Giydirme Sistemi Uygulama Detayları:

Knauf W625 - W626 Duvar C profilli Duvar Giydirme Sistemi Uygulama Detayları: Knauf W625 - W626 Duvar C profilli Duvar Giydirme Sistemi Uygulama Detayları: Knauf W625 - W626 Duvar Giydirme Sisteminde Metal Konstrüksiyon, Duvar U (DU) ve sadece 75mm ve 100mm Duvar U ve Duvar C profiller

Detaylı

Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA

Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA YORULMA Yorulma; bir malzemenin değişken yükler altında, statik dayanımının altındaki zorlamalarda ilerlemeli hasara uğramasıdır. Malzeme dereceli olarak arttırılan

Detaylı

Tasarım Metodolojisi-5

Tasarım Metodolojisi-5 Tasarım Metodolojisi-5 Konu: MALZEME SEÇİMİ Haz.: Doç. Dr. Ahmet DEMİRER 1 Malzeme seçiminde karşılaşılacak ilk problem; Elemanların çalışma esnasındaki performansı ile ürün şeklini alabilme kabiliyeti

Detaylı

BETON KARIŞIM HESABI (TS 802)

BETON KARIŞIM HESABI (TS 802) BETON KARIŞIM HESABI (TS 802) Beton karışım hesabı Önceden belirlenen özellik ve dayanımda beton üretebilmek için; istenilen kıvam ve işlenebilme özelliğine sahip; yeterli dayanım ve dayanıklılıkta olan,

Detaylı

HEATING ELEMENT TECHNOLOGIES CORP. PASLANMAZ ÇELİK BORU. Kaliteyi Biz Üretelim, Sizler İle Paylaşalım...

HEATING ELEMENT TECHNOLOGIES CORP. PASLANMAZ ÇELİK BORU. Kaliteyi Biz Üretelim, Sizler İle Paylaşalım... HEATING ELEMENT TECHNOLOGIES CORP. BORU Kaliteyi Biz Üretelim, Sizler İle Paylaşalım... Şirketimiz yan sanayi olarak hizmet verdiği sektörlere ilave olarak boru üretimi ve p r o f e s y o n e l k aynak

Detaylı

3.KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI. 05.05.2015 Dr.Salim ASLANLAR 1

3.KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI. 05.05.2015 Dr.Salim ASLANLAR 1 3.KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI 05.05.2015 Dr.Salim ASLANLAR 1 KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI Kabartılı direnç kaynağı, seri imalat için ekonomik bir birleştirme yöntemidir. Uygulamadan yararlanılarak, çoğunlukla

Detaylı

STANDART VE STANDARDİZASYON

STANDART VE STANDARDİZASYON STANDART VE STANDARDİZASYON İnsanoğlu yaratıldığı günden bu yana karışıklıktan kurtulma ve belirli bir düzen tesis etme gayreti içerisinde olmuştur. Bu düzenleme sürecinin tabiî bir neticesi olarak ortaya

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI. (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI. (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ Amaç ve Genel Bilgiler: Kayaç ve beton yüzeylerinin aşındırıcı maddelerle

Detaylı

BİR ÇİMENTO DEĞİRMENİ AYNASINDAKİ ÇATLAK TAMİRİNİN HİKAYESİ

BİR ÇİMENTO DEĞİRMENİ AYNASINDAKİ ÇATLAK TAMİRİNİN HİKAYESİ BİR ÇİMENTO DEĞİRMENİ AYNASINDAKİ ÇATLAK TAMİRİNİN HİKAYESİ 3 Nisan 1987 tarihinde, bir Kamu İktisadi Teşekkülü olan Türkiye Çimento Sanayi (CİTOSAN) A.Ş. ne ait Trakya (Pınarhisar) Çimento Fabrikasından

Detaylı

12.Patates.. Patates.. Patates yumru olarak ekildiğinden patates ekim makinaları da diğer makinalardan ayrı olarak tasarlanmış özel makinalardır.

12.Patates.. Patates.. Patates yumru olarak ekildiğinden patates ekim makinaları da diğer makinalardan ayrı olarak tasarlanmış özel makinalardır. 12.Patates.. Patates.. Patates yumru olarak ekildiğinden patates ekim makinaları da diğer makinalardan ayrı olarak tasarlanmış özel makinalardır. Patates yumrusunun en büyük özelliği dışardan gelen fiziksel

Detaylı