Dijital fabrikalarda kifliye özel üretim

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Dijital fabrikalarda kifliye özel üretim"

Transkript

1 Gelecek& Trendler Yenilikçilik ve gelecek araflt rmalar dergisi l Aral k Dijital fabrikalarda kifliye özel üretim Türkiye nin de dijital fabrikalar olacak Siemens Otomasyon ve Kontrol Sistemleri Bölümü Direktörü Kaya Tütengil, dijital fabrika konseptinin yayg nlaflaca n söylüyor. Son teknolojilerle donat lm fl dijital fabrikalarda üretim daha h zl, daha az hatal ve hatta kifliye özel. Gelece in fabrikalar enerji tasarrufu da sa layacak. Avrupa n n en iyisi Siemens in Amberg deki elektronik fabrikas, pahal olaca düflünülen üretim bölgelerinin bile rekabetçi olabilece ini ispatl yor.

2 2 GELECEK&TRENDLER E d i t ö r Gelece in üretim tesisleri! M. Rauf Atefl Siemens, 2006 y l nda ABD li UGS adl flirketi sat n ald. Bu flirketin en önemli özelli i PLM (Product Lifecycle Management), yani Ürün Yaflam Döngüsü Yönetimi konusunda uzman olmas yd. UGS nin PLM teknolojisi, bir ürün fikrinin do uflundan itibaren, Ar-Ge çal flmalar n takip ederek pazara ç kar lmas na kadar geçen sürece yönelik çözümleri yönetiyor. Hatta bununla kalm yor, pazarda hayat sürdürmesine ve öldükten sonra yenisinin yerine konulmas na kadar uzanan bir yelpazede flirketlere katk da bulunuyor. igital Factory (Dijital Fabrika) uygulamalar na katk da bulunan bu D çözümler sayesinde art k piyasaya ürün sunma, ürünleri gelifltirme ve yenileme süreleri de k sal yor. Geçmiflte bir üretim hatt n gözlemek, yeni teknolojileri eklemek ve fikirleri hayata geçirmek mümkün de ildi. Ancak, art k bir gerçek fabrika gibi bilgisayar ortam nda her fleyi yönetebiliyorsunuz. Sanal ortamda yapt klar n z, baflar l olmas durumunda gerçek üretim cephesine tafl yabiliyorsunuz. lerleyen sayfalarda okuyacaks n z, bu teknoloji, rekabetin ve inovasyonun inan lmaz h zla geliflti i bir ortamda, piyasaya ürün sunumunu müthifl h zland r yor. Gerçekten etkileyici de il mi? Biz de öyle buldu umuz için Siemens ile birlikte haz rlad m z Gelecek&Trendler dergisinin bu say s n dijital fabrikalara, do al olarak da endüstriyel otomasyona ay rd k. Biz haz rlarken ciddi anlamda bilgilendik, etkileyici teknoloji ve hizmetlerle tan flt k. Bir anlamda gelece in üretim tesislerini, flimdiden görmüfl olduk. Bütün dünyada 300 den fazla fabrikas olan Siemens, flimdiden bunu hayata geçirmifl. çinde bulundu umuz dönemde san yorum 3 fabrikas nda sanal ortam yarat lm fl, dijital fabrikaya yönelik denemeler yap l yor. Al nan ilk sonuçlar çok etkileyici Siz de okuyunca hak vereceksiniz Otomasyonda müthifl yenilikler oluyor. Biz de bu yenilikleri, farkl çözümleri sizlerle paylafl rken, konuyu anlaman z kolaylaflt racak örneklere de yer verdik. Türkiye den ve dünyadan örnek uygulamalar var. Bu konuda uzman olan yöneticilerin söyleflilerini ve de erlendirmelerini de ilerleyen sayfalarda bulacaks n z. San yorum, Gelecek&Trendler dergisinin son sayfas na geldi inizde, Ne kadar çabuk bitti diyeceksiniz. Be eni ve elefltirileriniz olursa lütfen bize yaz n. Gelecek say da görüflmek üzere... Sayg lar m zla

3 çindekiler Üretimde gerçek ve sanal birleflti...4 Otomasyonla ilgili f s lt lar...7 Türkiye nin de dijital fabrikalar olacak...8 Vapurlar Siemens ile h zlanacak...11 Fark yaratan fabrika...12 Avrupa n n en iyi fabrikas...14 Dans eden yapraklar...17 Sa l kta maliyet etkinli i...20 Fabrikalarda kusursuz iletiflim...22 Sanal dünyada rönesans...25 Önce uygula sonra öner!...28 fiafl rt c derecede gerçek...30 Dijital trenler...32 Yay nc Do an Burda Dergi Yay nc l k ve Pazarlama A.fi Murahhas Üye (CEO) Mehmet Y. Y lmaz Yay n Direktörü (Sorumlu) M. Rauf Atefl Yay n Yönetmeni Sedef Seçkin Büyük Yaz iflleri Müdürü Ebru F rat Haber Müdürü Hande Demirel Süzer Görsel Yönetmen A. Bertu Pat r Yay n Kurulu (Alfabetik s rayla) M. Rauf Atefl, Özlem Aksoy, Hande Demirel, Hüseyin Gelis, Sedef Seçkin, Kaya Tütengil Marka Müdürü Gökçe Aykaç Ankara dari Temsilcisi Erdal pekeflen Tel: zmir Temsilcisi Ziynet Attila Tel: Yay n Türü Yerel, süreli, ayl k Bask APA Uniprint Bas m Sanayi ve Ticaret A.fi Ömerli Köyü Mevkii Had mköy- STANBUL Tel: Da t m Yaysat A.fi. Tel: Yönetim Genel Yay n Koordinatörü Yeflim Denizel Tüzel Kifli Temsilcisi Murat Köksal Sat fl Direktörü Orhan Taªk n Finans Direktörü Didem Kurucu Üretim Direktörü Servet Kavaso lu Reklam Grup Baflkan Cem M. Baflar Grup Baflkan Yard mc s Funda Baykal Sat fl Müdürü Özlem Güner Atefl, Emel Sönmez Teknik Müdür Nusret K r ml o lu Sat fl Temsilcileri Deniz Küçükhüseyin, Erman leri Tel: (3 hat) Faks: Rezervasyon Tel: Faks: Ankara Reklam Tel: zmir Reklam Tel: Hedef Sayfalar Tel: Faks: Maya Akar Center, Kat: 7 Büyükdere Cad. No: Esentepe/ STANBUL c Hürriyet Medya Towers Güneflli- STANBUL Tel Faks Capital Dergisi Do an Burda Dergi Yay nc l k ve Pazarlama A.fi taraf ndan T.C. yasalar na uygun olarak yay mlanmaktad r. Capital Dergisi nin isim ve yay n hakk Do an Burda Dergi Yay nc l k ve Pazarlama A.fi ye aittir. Dergide yay mlanan yaz, foto raf, harita, illüstrasyon ve konular n her hakk sakl d r. zinsiz, kaynak gösterilerek dahi al nt yap lamaz. DB Okur Hizmetleri hatt Tel: DB Abone Hizmetleri hatt Tel: Faks: Pazar hariç her gün saat aras nda hizmet verilmektedir. Gelecek&Trendler 3

4 4 D J TAL FABR KALAR UGS ve Siemens Siemens, geçti imiz günlerde UGS i sat n alarak, 121 milyar Euro luk dünya otomasyon pazar n n lider flirketi Otomasyon ve Kontrol Sistemleri Grubu nun gerçek ve sanal üretim dünyalar n birlefltirecek araçlara sahip olmas n sa lad. Üretimde gerçek ve sanal birleflti Üretimde gerçek ve sanal dünyalar art k iç içe geçmek üzere. PDA lardan uçaklara, enerji tesislerine ve flifleleme süreçlerine kadar her fleyin atas say labilecek ürünlerin, üretim tesislerinin ve tedarik zincirlerinin önemli bir k sm n n, sanal dünyada kavramlaflt r larak, gözle görülür bir hale getirilmesi, test edilmesi, çal flt r lmas ve bak m-onar m çal flmalar n n planlanmas, onlar henüz gün fl n görmeden çok daha önce yap lm fl olacak. Hesaplama ve simülasyon tekniklerinde elde edilen ilerlemelerin sa lad ivme sayesinde sanal kopyalar art k gerçek dünyadaki karfl l klar n her geçen gün daha iyi taklit edebilir hale geliyorlar. Bu arada gerçek dünyadaki üretim tesislerinde kullan lan mekanik araçlar, robotlar, programlanabilir mant k devreleri ve iletiflim sistemleri de, sanal dünyadaki kopyalar n n yarat lmas n kolaylaflt rmak için gitgide daha dijital, daha ak ll ve yaz l mlarla daha rahat yönlendirilebilir hale getiriliyor. 4 May s 2007 de bu iki dünya, kusursuz tek bilgi ve iletiflim ortam oluflturmak üzere flimdiye kadar hiç olmad ölçüde bir araya getirildi. Bu tarih, ürün yaflam döngüsü yönetimi (PLM) yaz l m n n lider kuruluflu Texas, Plano daki UGS in Grup Baflkan Helmut Gierse nin ifadesiyle 121 milyar Euro luk dünya otomasyon pazar n n lideri olan Otomasyon ve Kontrol Sistemleri nce (A&D) sat n al narak A&D PL (Siemens PLM Yaz l m ) ad alt nda Siemens bünyesine kat ld tarihti. A&D bu haliyle 80 binden fazla kifliyi istihdam ediyor ve y lda 15 milyar Euro dan fazla sat fl gerçeklefltiriyor. 62 ülkede 3 bini AR-GE de olmak üzere toplam 7 bin 750 kiflinin çal flt bu yeni Siemens PLM Yaz l m flirketinin flu anda ilk ona giren rakiplerinin sahip oldu u toplam fazla 47 bin müflterisi ve 4.3 milyon lisansl kullan c s var. Siemens, UGS i A&D nin bünyesine katmakla, ürün ve üretim tasar m ndaki sanal dünyas ile fabrikan n üretim alan ndaki makinelerin ve ilgili kontrol sistemlerinin gerçek dünyas n n püf noktalar aras ndaki boflluklar doldurmufl oldu. Gierse, PLM Yaz l - m portföyümüz ile A&D nin donan m ve yaz l m ürünlerini birlefltirmemiz sayesinde art k müflterilerimiz kendi ürünlerini tasarlarken ve üretirken çok daha etkin ve kazançl kararlar alabilecekler. Bu birlefltirme, ürün tasar m, tesis tasar m ve fiziksel üretimden gelen verilerin teknolojik anlamda kusursuz bir flekilde entegrasyonunu gerektirir. Zaten bu lider yaz l m flirketini sat n al rken bizim de tam olarak akl m zdaki fikir buydu. Tamamen entegre otomasyon portföyümüzü, çok daha güçlü bir hale getirmek için sistem arayüzlerinin say s n azaltmakt diyor. Siemens A&D bu amaçla, ürün ve üretim yaflam döngülerini birlefltiren ve dolay s yla Siemens in yaz l m vizyonunu hayata geçiren yeni bir yaz l m çözümünün gelifltirilmesini tasarlayacak bir giriflim olan Arflimed Projesi ni bafllatt. Siemens PLM Yaz l m Baflkan ve CEO su Tony Affuso, Müflterilerimiz, Siemens ile UGS in biraraya getirilmesinden gerçekten çok heyecanland lar çünkü mühendislerin ve pazarlamac lar n tasarlamak istedikleriyle üretim ekibinin gerçek üretim kapasitesi aras ndaki bofllu u sadece bizim doldurabilece imizi gayet iyi biliyorlard diyor. Siemens PLM Yaz l m Genel Müdürü Dr. Helmuth Ludwig de bu sözlere Olan bitenle ilgili olarak söylenebilecek en iyi fley her ne kadar bu bofllu un doldurulmas gerekti inin fark na varan tek flirket biz olmasak da, halen A&D nin otomasyon teknolojlerindeki önder rolü ve bizim PLM deki lider konumumuz göz önüne al nd nda, bunu gerçekten baflarabilecek tek flirketin biz oldu umuz gerçe idir. H zl büyüme. Aralar nda Frost ve Sullivan ile AMR Research in de bulundu u araflt rma organizasyonlar n n ortak düflüncesine göre, Siemens PLM Yaz l m ve rakipleri taraf ndan imal edilen PLM ürünlerinin sahip oldu u dünya pazar, 2012 y l na gelindi inde bugünkü 13.4 milyar dolarl k seviyesinden 24 milyar dolar seviyesine ç km fl olacak. Siemens PLM Yaz l m Küresel Pazarlamadan Sorumlu Baflkan Yard mc s David Shirk e göre bu pazar üç ayr segmente bölünmüfl durumda. Siemens PLM Yaz l m n n, NX yaz l m ve di er ürünleriyle listede ikinci s rada yer ald ve pazar n yüzde 18 ini elinde tuttu u birinci segmentte, 2005 ile 2012 aras nda pazar n bugünkü 8 milyar dolarl k seviyesinden 12 milyar dolara yükselmesi bekleniyor. kinci ürün kategorisinde ise cpdm var. Siemens in pazar lideri oldu u Teamcenter portföyünü de kapsayan ve

5 2005 de 5 milyar dolar olan bu pazar n 2012 de 11 milyar dolara ulaflaca tahmin ediliyor. Siemens burada da pazar n yüzde 14 ünü elinde tutuyor. Shirk e göre Tecnomatix ürün hatt m z nedeniyle bizim aç m zdan özellikle çok cazip olarak nitelendirilen üçüncü segment ise dijital imalat pazar. Siemens in yüzde 31 lik bir pazar pay yla ilk s - rada oldu u ve her y l ortalama yüzde 20 büyüyen bu pazar n flimdiki 300 milyon dolarl k pazar hacminin de 2012 ye gelindi inde 1.3 milyar dolara ç kmas bekleniyor. Bu üç pazar n her birine de dünyan n her taraf ndan çok güçlü bir talep var. Shirk, Avrupa da 2006 ile 2012 aras nda PLM ürünlerine olan talebin y lda yüzde 7 veya 8 oranlar nda artarak bugünkü 5.6 milyar dolarl k seviyesinden 8.7 milyar dolara ulaflaca na dikkat çekiyor. Ayn dönem boyunca Amerika k tas nda da talebin benzer h zlarda büyümesini ve 6.3 milyar dolarl k hacminden 9.7 milyar dolara ç kmas bekleniyor. Ayr ca y lda ortalama yüzde 13, 14 lerle büyüyen Asya da da flu anda 3 milyar dolar olan pazar büyüklü ünün 5.6 milyar dolara ç kaca öngörülüyor. Siemens ayr ca, özellikle orta ölçekli flirketlerin gereksinimlerine cevap verebilen bir yaz l m ürünleri portföyü olan UGS Velocity Serisi ni de vitrine ç kartm fl durumda. Bu seri, orta ölçekli üretici flirketlere yönelik olarak ilk defa düflük bir maliyet karfl l nda kullan m son derece kolay olan bir kurumsal Simülasyon teknolojisi sayesinde en karmafl k üretim süreçlerinin bile canland r lmas sa lanarak en verimli flekilde çal flabilecek ve müflteri isteklerine göre h zla kendini ayarlayabilecek tesisler tasarlanabilir. PLM çözümü sunulmas n sa l yor. PLM pazar n n bu denli büyük ve kapsaml oldu u düflünüldü ünde pazardaki rekabetin de ne kadar amans z oldu u tahmin edilebilir. Ancak Siemens in PLM yaz l m n bu rekabette farkl laflt ran en önemli özelli- i, 3B bilgisayar destekli ürün ve fabrika tasar m ndaki (NX ve Tecnomatix yaz l m ) ve onu Teamcenter iflbirlikçi veri yönetimi sistemine entegre etmesindeki tecrübesi ve böylece çok yönlü bir sanal dünyadaki bilgileri, iflbirli ine dayal bir gelifltirme ortam na tafl - yabilmesi. Ludwig, Teamcenter teknolojisi sayesinde bu bileflenlerin tümünü di er hiçbir rakibimizin yapamayaca flekilde bir araya getirebiliyoruz. Birden fazla yerde çal flt r labilme özelli ini ise flu anda bizden baflka hiç kimse sunam yor ve zaten bu da bizim sahip oldu umuz muazzam avantaj n çekirdek noktas d r diyor. GM gibi Siemens PLM yaz l m müflterisi olan büyük flirketler için gelifltirilmifl çoklu site iflbirli i, flirketlerin kendi sitelerinde 3D dinamik veriler üzerinde çal fl rken ayn zamanda tedarikçilerin ürün gelifltirme sitelerine eriflerek, verileri en son güncellenmifl haliyle alabilmeleri anlam na geliyor. Sonuçta bu müflteriler her gün etraflar ndaki bütün sitelere bakarak neler olup bitti inden aral ks z bir flekilde haberdar olabilirler. Affuso, Tasar m üzerinde ne zaman bir de ifliklik yap lsa, Teamcenter sayesinde an nda müflterilerin önündeki ekranlar na gelir diyor. Örne in bir üründe herhangi bir sorun oldu unun fark na var ld nda, tedarikçi Japonya dan olsa bile verilerin ilk haline derhal ulafl labilinir ve tasar mc lar, üretimciler ve bu tedarikçi, ürünün revizyonunu bir iflbirli i ortam içinde gerçeklefltirebilir. Ludwig, Bu tarz bir nedenle üretimde yaflanabilecek duraklamalar, geleneksel iflletilen fabrikalarda, haftalar hatta aylar boyu sürebilirken bizim sistemimizde günler belki de birkaç saat içinde halledilebilmektedir diyor. Ancak iflbirli ine dayanan simülasyon teknolojisinin as l güzel taraf, çok büyük maliyetlere sebep olabilecek hatalar daha gün fl na ç kmadan önce yakalayabilme yetene inde yatar. Örne in Caterpillar da Siemens PLM Yaz l m na, ifllevsel sanal prototipler ürettiriliyor. Affuso, Burada üretime geçmeden önce bütün olas l klar sanal ortamda denerler diyor. Üstelik Tecnomatix üretim simülasyonu yaz l m sayesinde yeni veya daha ileri bir ürünün imalat nda karfl lafl labilecek hatalar, üretim hatt n n sanal bir kopyas n n Teamcenter içinde gelifltirilip denenmesiyle en aza indirilerek, maliyetten ve zamandan da tasarruf edilir. Bu yöntemin Nissan n ortalama araç gelifltirme süresini dikkate de er bir oranda k saltmas nda yard mc olufluna iflaret eden Affuso, Bu özellik, bir ürünün yaflam döngüsündeki pazara sürülme aflamas n yüzde 30 ile 50 aras nda de iflen oranlarda k salt r diyor. Yüksekten uçmak. Siemens PLM Yaz l m n n neden bu kadar yükseklerde uçtu- unu gösteren di er önemli bir örnek de Eclipse Havac l k. Bu Yeni Meksika, Albuquerque orijinli flirket, çok hafif jetler olarak adland r lan devrimci bir yeni ürünler kategorisini piyasaya sürmüfltü. Y lda 100 uçak satman n büyük bir baflar olarak görüldü ü bir endüstride, Eclipse, y lda bin uçak satmay hedefliyor ki bu hedef flu an itibar yla al nm fl 2 bin 600 siparifl göz önüne al nd nda çoktan afl lm fl görünüyor. Bu baflar s ndaki en önemli faktör ise alt kiflilik çift turbofanl bir uça, benzerlerinin neredeyse yar fiyat na mal edebilmesinde yat yor. Eclipse tasar mc lar, tüm bir uça n en küçük vidas na kadar detayl bir modelini NX yaz l m içinde ç kartm fllar, dijital modellerden ka t dökümanlar na kadar ürünle ilgili tüm bilgileri Teamcenter da yönetmifller ve Gelecek&Trendler 5

6 6 D J TAL FABR KALAR UGS ve Siemens Ç N DE GELECE NfiA ETMEK fabrikalar n da Tecnomatix de tasarlay p optimize etmifllerdi. Eclipse de mühendislik departman ndan sorumlu baflkan yard mc s Dr. Oliver Masefield, Hedeflerimizi tutturabilmemizdeki yetene imiz, dijital kopyalamadan ve onlar do rulamaktan kaynaklan - yor diyor. Siemens PLM Yaz l m nda araflt rma ve gelifltirme departman n yöneten, ürünlerden sorumlu baflkan yard mc s Chuck Grindstaff, Eclipse nin baflar s n n ard ndaki teknolojik s rr flöyle aç kl yor: Kullan c, NX, Teamcenter ve Tecnomatix i kullanarak, birden fazla tedarikçiden gelen verileri derleyip, bir araya getirebilir, bunlar entegre edilmifl bir sistem içinde saklayabilir. 3D görsel canland rmalar yaratabilir ve yeni bir ürünün nas l üretilece i ve nas l performans gösterece i hakk ndaki sorular n sanal bir ortamda sorabilir. Teamcenter ile 3D modeller ç kartabilir, onlar n enine ve boyuna kesitlerini alabilir, parçalar aras ndaki mesafeleri analiz edebilir UGS, Çin pazar na ilk defa 1987 de girmifl, ilk temsilcilik bürosunu 1990 da Pekin de açm fl ve 2004 te de fiangay da bir AR-GE merkezi kurmufltu. Bugün ise Siemens PLM Yaz l m ad alt nda, 100 ü fianghay daki AR-GE merkezinde olmak üzere toplam 250 kifliyi istihdam ediyor. Bu merkez, Çin pazar için kullan c arayüzleri tasarlanmas na, Asyal müflterileri için ürün yaflam döngüsü yönetimine (PLM), otomobil, havac l k ve gemi inflaat endüstrilerindeki müflterileri için bilgisayar destekli tasar ma (CAD), bilgisayar destekli mühendislik için genel araflt rmalara ve Çin üniversiteleriyle birlikte iflbirli ine dayal özel araflt rma projelerine odaklanm fl durumda. fiirket, 4 Haziran 2007 de önde gelen Çin üniversitelerinin kampüslerinde bir dizi PLM e itim merkezi açt. Bu merkezlerde her y l binlerce Çinli ö renci sertifika sahibi yap lacak ve böylece üniversitelerin, en son endüstriyel yaz l m e itimi alm fl mühendislerle yerel imalatç lar desteklemeleri sa lanm fl olacak. Siemens PLM Yaz l m n n Ürün Yaflam döngüsü Yönetimindeki Küresel F rsatlar giriflimi, her y l 9 bine yak n e itim kuruluflunda 915 binden fazla ö rencinin PLM teknolojisiyle tan flmas n sa l yor. SANAL DÜNYADA GERÇEK PLM YAZILIMI Siemens PLM Yaz l m (A&D PL) geçti imiz dönemde, tamam yla kendi sakinleri taraf ndan kurulmufl bir 3D (üç boyutlu) sanal dünya olan Second Life içinde novasyon Ba lant s ismiyle sanal olarak var olaca n duyurmufltu. Second Life n içinde dört milyondan fazla gerçek insan temsili olarak yafl yor. Bu lansman sayesinde Siemens, dünyada internet üzerindeki sanal dünyada moda olan bir ak m içinde yer alan ilk kuramsal PLM flirketi oldu. Siemens, Second Life içinde yaflayan temsili varl n, müflterileri ve ifl ortaklar yla iflbirli i kurmak, sanal konferanslara ev sahipli i yapmak ve müflterilerine kendi çözümlerini daha bir elle dokunulabilir flekilde yaflatmak amaçlar yla kullanacak. Siemens PLM Yaz l m n n Second Life ta vitrine ç kan müflterileri ve ifl ortaklar aras nda, dört y l arka arkaya Cup Series flampiyonlu unu kazanan tek NASCAR yar fl organizasyonu olan Hendrick Motorsports (HMS) ve dünyada dizelle çal flan arabalar aras nda saatte 563 kilometre h z yaparak 2006 da dünya karayolu h z rekorunu k ran araba olan JCB DIESELMAX da var. Siemens PLM Yaz l m geçti imiz günlerde NX, Tecnomatix ve Teamcenter ürün portföyünün en son versiyonlar n n güncellefltirmelerini Second Life üzerinden piyasaya sürdü. Bu faaliyete kat lmak için sitesini ziyaret edebilirsiniz. ve tüm parçalar n birbirine uyup uymad n görmek için uyumsuzluk alg lama testleri uygulayabilir. Siemens PLM Yaz l m simülasyon araçlar, kullan c lar n sadece monte edilecek bileflenleri göz önünde canland rmalar n sa lamakla kalmaz, ayn zamanda onlarla dinamik bir etkileflime girmelerini de sa lar. Grindstaff, Örne in bir titreflim analizini, hem bileflenler, hem montaj parçalar, hem elektrikli trenler, hem bir araba flasesi hem de bir uçak iskeleti üzerinde çal flt rabiliriz. Yani bu teknoloji, farkl modellerin k yaslanmas nda, dayan kl l k, titreflim, s ve ak flkan dinamikleri baz nda analiz edilmesinde ve bilgi temeline dayanan mühendislik kararlar n n verilebilmesi için verilerin birlefltirilmesinde ideal bir araçt r diyor. Bilgiyi yakalamak. Bu tip simülasyonlarda ortak olan bir özellik de, hepsinde dipsiz bir kuyu kadar çok sanal verinin temsil ediliyor olmas d r. Ancak bu kadar çok verinin kullan fll hale getirilmesi için onlar bilgi haline dönüfltürecek bir anal z iflleminden geçirilmeleri gerekir. Siemens PLM Yaz l - m n n Amerika, ngiltere, srail ve Çin de çal flan araflt rmac lar, bu gerçekten yola ç karak, Teamcenter n yeteneklerini, bilgiye dayal mühendislik alan na do ru geniflletmeye çal fl yorlar. Grindstaff, Bu aç l mla Teamcenter n art k kendini, fliddetli bir flekilde müflteri gereksinimlerini ö renmeye ve onlara ayak uydurmaya odaklamas n kastediyoruz. Teamcenter, ayn zamanda bilginin ele geçirilmesi, veritabanlar n n araflt r lmas ve bilginin yeni tasar mlara tekrar uygulanmas anlam nda da kendini gelifltirecek. Önümüzdeki yirmi y l içinde her endüstrideki en iyi uygulamalar mutlaka ö renmifl ve elde etti imiz bu bilgileri de tasar m süreçlerine mutlaka enjekte etmifl olaca z diyor. Ancak ortaya ç kan tasar mlar n anlaml olabilmeleri için, sanal ve gerçek dünyadaki elektronik aletlerden, donan mdan ve yaz - l mdan gelen verilerin pürüzsüz bir flekilde entegre edilmesini zorunlu k lan zorluklar n t pk Siemens in otomasyon ve PLM alanlar ndaki kombine ürünlerinin sa lad mükemmel uyumlulukla bertaraf edilmesi gibi, gerçek dünyadaki karfl l klar n bire bir taklit edebilmeleri flart. Arthur F. Pease

7 Gerçekler ve tahminler Otomasyonla ilgili f s lt lar Dünya elektronik otomasyon teknolojileri pazar, aritmeti i kimin yapt na ba l olarak 120 ile 230 milyar Euro aras nda gidip geliyor. Alman Elektrikli ve Elektronik Cihazlar Üreticileri Derne i ne (ZVEI) göre bu pazar 2006 da yüzde 6 oran nda büyümüfl. Üretim ve tedarik zinciri çözümleri üzerine uzmanlaflm fl bir dan flmanl k flirketi olan ARC Müflavirlik Grubu na göre, bu art fl n arkas nda duran itici güç küreselleflme. Asl nda küreselleflmenin üretici flirketlerden bekledi- i, daha h zl, daha ucuz ve daha iyi parolas n benimseyen bir çal flma tarz n hayata geçirmeleridir. Üreticilerin böylesine rekabetçi bir ortamda ayakta kalabilmeleri için pazardaki talebe mümkün oldu unca h zl ve esnek cevap verebiliyor olmalar gerekir. Ayn zamanda maliyetlerini k sarken, üretkenliklerini ve performanslar n artt rmak ve ürün yaflam çevrimlerini de k saltmak zorundad rlar. Bu sayd klar m z n tümünü gerçeklefltirmek için ise standartlaflt r lm fl platformlar ve protokoller uygulanmas gerekir. Otomasyon endüstrisinin anahtar pazar segmentlerinden biri, içinde sürücülerin, kontrol birimlerinin, motorlar n, say sal kontrol mekanizmalar n n ve programlanabilir mant k devrelerinin bulundu u motor sistemleridir. ARC nin verilerine göre 2005 te motor sistemleri sat fllar n n toplam cirosu 5.2 milyar dolara ulaflm fl durumda da da bu rakam n 6.9 milyar dolara ç kmas bekleniyor. Küresel pazar n paylafl m nda ise yüzde 13.9 pazar pay yla motor sistemleri tedarikçileri aras nda pazar lideri olan Yaskawa y, yüzde 9.7 pay yla Mitsubishi Electric ve ard ndan da yüzde 9.3 pay yla Siemens izliyor. Üretim süreçlerini sadece senkronize etmekle kalmay p ayn zamanda onlar basitlefltiren ve esnekli ini art ran bilgi teknolojileri (BT) pazar nda da bu duruma paralel bir yükselifl gözleniyor. Kullan c lar art k ürünle ilgili tüm BT çözümlerini PLM (Ürün Yaflam Döngüsü Yönetimi) kullanarak birlefltirmeyi planl yorlar. Bir dan flmanl k flirketi olan AMR Research in yapt bir araflt rmaya göre, 2006 da 11 milyar dolar olan küresel PLM ürünleri pazar n n 2010 da 16 milyar dolara ç kaca öngörülüyor verilerine göre, yüzde 13 lük pay yla CAD sistemlerinde uzmanlaflm fl Cadence in liderlik koltu unda oturdu u PLM pazar nda ikinci s ray yüzde 11 lik pay yla Dassault Systems ve üçüncü s - ray da yine ayn oranla flimdi Siemens in bir yan kuruluflu olan UGS al yor. PLM in bafll ca amaçlar aras nda ürün ve üretim optimizasyonlar, pazara sürülme sürelerinin k salt lmas, maliyetlerin düflürülmesi, esnekli in artt r lmas ve planlamayla süreç kalitesinin gelifltirilmesi say labilir. Aberdeen Grup un, üretici flirketlerin PLM in nimetlerinden çok daha fazla yararlanmas gerekti i yönündeki düflüncesine, ABD Ulusal Standartlar ve Teknolojiler Enstitüsü de kat l yor. malat süreçlerinde PLM in uygulanmas yla gerek gelifltirme süreleri gerekse de üretkenli in en az yüzde 20 art r labilece- i de dikkat çekilen konular aras nda yer al - yor. Aberdeen Grup un yapt bir araflt rmaya göre PLM çözümlerini kullanan flirketlerin sat fllar nda yüzde 19 luk bir art fl yaflanmas - na karfl l k üretim ve gelifltirme maliyetlerinde ise yüzde 16 oran nda düflüfl kaydedilmifl. Evdoxia Tsakiridou Gelecek&Trendler 7

8 8 D J TAL FABR KALAR Otomasyon ve kontrol sistemleri Siemens, endüstriyel otomasyon, proses endüstrisi, elektronik üretim sistemleri, hareket kontrol sistemleri, mekanik aktarma sistemleri, motor kontrol sistemleri ile bina enerji da t m sistemlerine kadar çeflitli alanlarda faaliyet gösteriyor. Her y l sat fllar n n yüzde 6 s n araflt rma ve gelifltirmeye yat r - yor. Dijital fabrika, kablosuz haberleflme, sensör sistemleri, mikroteknoloji, entegre güvenlik sistemleri ve hibrid teknolojileri gibi gelecek vaat eden alanlara odaklan yor. Yak nda Türkiye de de dijital fabrika konseptinin yayg nlaflaca n söyleyen Siemens Otomasyon ve Kontrol Sistemleri Direktörü Kaya Tütengil, sorular m z flöyle yan tlad : Siemens, otomasyon ve kontrol sistemleri ile ilgili hangi ürün ve hizmetleri sunuyor? Siemens olarak, otomasyon ve kontrol sistemlerinin bütün dallar nda ürün, hizmet ve çözüm sunuyoruz. Bu kapsamda fabrika otomasyonu, proses otomasyonu ve binalar için elektrik ekipmanlar için uzmanlaflm fl bölümlerimiz var. Otomasyon ve kontrol sistemleri pazar dünyada 120 milyar Euro luk bir pazar. Burada en yüksek pay da 55 milyar Euro ile fabrika otomasyonu al yor. Ard ndan 45 milyar Euro ile proses otomasyonu geliyor. Kalan bölümü de binalar için elektrik ekipmanlar oluflturuyor. Siemens bu üç alanda da aktif. Rakiplerimiz bu sahalardan birinde veya ikisinde var. Üçünde de aktif olan yok. Zaten Siemens in global anlamda çok az rakibi var. Dünyada fabrika otomasyonunda tart flmas z birinciyiz. Proses otomasyonunda üçüncüyüz, binalar için elektrik ekipmanlar nda da ikinciyiz. Ne mutlu ki bize Türkiye de bu üç alanda da birinciyiz. Fabrika otomasyonu ve binalar için elektrik ekipmanlar nda uzak ara birinciyiz. Proses otomasyonu k sm nda ise en yak n rakibimizden burun fark yla öndeyiz. Dünya üzerinde ürün gam en geliflmifl flirketiz. 120 bin de iflik ürünümüz var. Bu katmanlardaki bütün cihazlar birbiriyle konuflabilen, entegre ürünler. Bu ürünler sayesinde prosesimizi optimize edebiliyoruz. Bu ürünler hangi alanlarda kullan l yor? Çok say da ürünümüz fabrika otomasyonu ile makine otomasyonunda kullan l yor. Mermer, demir-çelik, cam, çimento gibi sektörlerdeki büyük makineler ve f r nlar n otomasyonunu sa l yoruz. Çok daha h zl ve minimum hurda ile çal flmalar n sa l yoruz. Her prosesin ilk önce bir girifl lojisti i vard r, daha sonra fabrika otomasyon k sm, sonra proses otomasyon k sm gelir. Örne in bizim uygulad m z proseslerden birini kullanan bir cam f r n 12 y ll k ömrü boyunca kesintisiz çal fl r. 12 y l sonra da y k l r zaten, yeniden yap l r. Dijital fabrika konseptini nas l tan ml yorsunuz? Dijital fabrika olay Türkiye için yeni bir kavram. Dijital fabrika demek, real dünyay virtüel ortamda yaratmak demek. Bir gerçek fabrikan z var, bunu bilgisayar ortam nda birebir yarat yorsunuz ve optimizasyon yap yorsunuz. Akl n za gelen yeni bir fikri deniyor, sanal ortamda baflar l olduktan sonra reel ortama geçiriyorsunuz. Burada önemli olan üretimin daha h zl, ucuz ve iyi yap lmas n n nas l sa lanaca. Çünkü bu gerçekleflirse rakiplerin önüne geçip, rekabet avantaj sa layabilirsiniz. Bu alanda öne ç kan teknolojiler neler? Geçen y l dijital fabrika konusunda dünya liderlerinden biri olan ABD li UGS firmas n sat n ald k. Bu yaz l m flirketinin dijital factory konusu d fl nda uygulad çözümlerden biri PLM (Product Life Cycle Management). Yani bir ürün fikrinin ilk do uflundan itibaren, Ar- Ge çal flmalar n takip ederek pazara ç kar l-

9 Dünyada dijital fabrika konusunda lider isimlerden biri olan Siemens, otomasyon ve kontrol sistemlerinin bütün dallar nda ürün, hizmet ve çözümler sunuyor. Dünyada fabrika otomasyonunda tart flmas z birinci olan Siemens, Türkiye pazar nda da rakiplerinden uzak ara önde gidiyor. Siemens Otomasyon ve Kontrol Sistemleri Direktörü Kaya Tütengil, yak nda Türkiye de de dijital fabrika konseptinin yayg nlaflaca n söylüyor. Türkiye nin de dijital fabrikalar olacak mas na, pazarda hayat n sürdürmesine ve önrünü tamamlad ktan sonra da arkas ndan yeni bir ürün gelifltirilmesine yönelik çözümler kapsamaktad r. Burada amaç ürünü mümkün oldu unca çabuk piyasaya sürmektir. Çünkü dünyada art k inovasyon süreleri k sal yor. Alt ayda bir yeni bir cep telefonu ç k - yor. Eskiden klasik konvansiyonel cihazlar - m z 10 y l kullan l rd, flimdi 5 y lda de ifliyor. Ciromuzun yüzde ini 5 y ldan genç ürünlerle sa l yoruz. Bu bir trend, ço u rakibimiz için de durum böyle. Dolay s yla yeni fikirlerin vakit kaybetmeden hayata geçirilmesi laz m. Bunun için dijital fabrika ve PLM yaz l mlar çok büyük yarar sa l yor. Yeni bir ürün gelifltirmenin süresini yüzde 40 oran nda k salt yoruz. Hatta yüzde oran nda maliyet tasarrufu sa l yoruz. Hatalar dijital ortamda gerçeklefltiriyor, mükemmeli bulduktan sonra realize ediyoruz. Bu çözümlerin tümü endüstriyel yaz l m ürünleri. Tabii burada flunu da unutmamak laz m, yaz l m asl nda bir tercümedir, araçt r. Bu yaz l ma birinin yön vermesi gerekir. Bunu yapan da otomasyon ve kontrol sistemleridir. Bu ikisi birleflti i zaman ortaya büyük bir sinerji ç kar. Biz bu çözümleri kendi fabrikalar m zda kullanmaya bafllad k. Siemens in dünyada 300 den fazla fabrikas var. 2-3 fabrikada virtüel ortam yarat ld ve dijital fabrika için deneme çal flmalar bafllad. Bu yöntemlerle maliyet ve zaman tasarrufu sa lan rken, verimlilik de yükseldi. Bir dijital fabrikan n maliyeti ne kadar? Burda projeyi bilmeden bir rakam vermek yanl fl olur. Dijital fabrika sanal ortamda kurulur ama önemli olan, bunu bir tak m simülasyonlarla optimize ettikten sonra gerçek hayatta realize etmek gerekir. Bu teknik, örne in smarlanan makinenin fabrika binas na s mamas gibi durumlar bile ortadan kald - r r. Dolay s yla, daha kurulum aflamas nda bir çok sorunu önleyerek tasarruf edebilirsiniz. Dünyan n önde gelen dijital fabrikalar hangileri? Bizim Amberg fabrikam z veya Çin deki son PLC fabrikas dijital fabrika anlam nda örnek gösterilebilecek fabrikalar. Türkiye de henüz dijital fasrika yok ama baz prosesler dijital ortamda sa lan yor. Türkiye yeniliklere çok aç k bir ülke oldu u için bu teknoloji yak n bir zamanda kullan lmaya bafllanacakt r. Siemens, Türkiye de flu anda hangi projeleri uyguluyor? K sa bir süre önce fiiflecam n Bulgaristan fabrikas n n otomasyonunu tamamlad k. fiu anda Bursa Yeniflehir deki cam ve zücaciye fabrikalar n n otomasyonunu yap yoruz. stanbul Kanyon ve Ankara CEPA al flverifl merkezlerinin bütün elektrik donan mlar n, enerji otomasyonunu biz yapt k. stanbul Bo az nda Karaköy den Sar - yer e kadar ayd nlatma sistemlerinin kontrolünü kurduk. Bu direklerin uzaktan kontrolünü yap yoruz. Bir problem oldu u zaman teknik servis görevlisinin cep telefonuna mesaj geliyor. An nda müdahale edilebiliyor. KARTAL FABR KASI SIEMENS N GURUR KAYNA I Dünyaya üretim. Biz Kartal fabrikas nda sadece Türkiye için de il, dünya için de üretim yap yoruz. 24 bin m2 lik alana kurulu Kartal üretim tesisi, Siemens in dünyadaki ilk 22 tesisi aras nda 3. s rada yer al yor. Kartal fialt Cihazlar (A&D CD) üretim tesisimizin baflar lar hepimizin gurur kayna. Siemens Türkiye nin en büyük bölümü olan Otomasyon ve Kontrol Sistemleri bölümü A&D Türkiye, 740 kifliye istihdam sa l yor. 12 kriterden iyi not. Duroplast üretiminde uzmanl k merkezi konumunda olan Kartal fialt Tekni i (CD) fabrikam zda Sentron 3VL aksesuarlar, termik röleler, start-stop butonlar, 3TF serisi kontaktörler (motor ve yard mc kontaktörler), 3TG mini kontaktörler, Sirius aksesuarlar, sigortal yük ay r c lar ve standart nihayet flalterleri tahrik gruplar üretiliyor. Siemens in en büyük flalt fabrikas olan Amberg ve ikinci s radaki Kanada fabrikas ndan sonra 3. s raya yerleflmemizin nedeni, tam 55 element ve 12 kriterden iyi not almam z. Bu y l umar m Kanada y geçip ikinci olaca z. Gelecek&Trendler 9

10 10 D J TAL FABR KALAR Otomasyon ve kontrol sistemleri Buna benzer bir sistemi flimdi SK ile birlikte gerçeklefltiriyoruz. Patlayan su borular - n tespit etmeyi, su kayb n önlemeyi ve kaçak su kullan m n önlemeyi amaçlayan bu proje, pilot bölge olarak Ka thane de uygulanmaya bafllayacak ve ard ndan bütün stanbul a yay lacak. Ayr ca, özellikle Bo az da baz ünlü kiflilerin evlerinde, Kanyon Al flverifl Merkezi ndeki rezidanslarda ve Kurtköy deki Milenyum villalar nda uygulad m z, binden fazla ak ll ev sistemlerimiz var. Bu sistem, evdeki fl klar n belli bir senaryoya göre aç l p kapanmas ndan rüzgar n fliddetine göre jaluzilerin kendi kendine toplanmas na kadar birçok faaliyet içeriyor. Türkiye de otomasyon pazar n n büyüklü ü ne kadar? Dünya otomasyon pazar n n 120 milyar Euro oldu unu baz al rsak, Türkiye pazar n n yaklafl k olarak 1 milyar dolar civar nda oldu- unu düflünüyorum. Türkiye pazar için yap lm fl bir projeksiyon var m? Önümüzdeki dönemde ne kadarl k bir büyüklü e ulafl labilir? Ekonomideki büyümenin iki basamakl gerçekleflece ine inan yoruz. Dolay s yla sektördeki y ll k büyümenin de ortalama yüzde 9-10 civar nda olaca n tahmin ediyoruz. Önümüzdeki 3 y l boyunca bu flekilde büyüyece- ini düflünüyoruz. Sibel Köklü Siemens, stanbullular sevindirecek yeni bir projeye daha imza at yor. DO ile yap lan iflbirli i sonucunda yenilenecek dört adet arabal vapurdan ilki denize indirildi. stanbul un sembollerinden say lan klasik arabal vapurlar n siluetine sad k kal narak tasarlanan ve günümüzün en son teknolojisiyle donat lan Suhulet isimli gemi, ayn zamanda Türkiye nin ilk elektrik tahrikli gemisi olma özelli ini tafl yor. Elektrik tahrikli sistem ile üretilecek di er gemilere de örnek olmas aç s ndan büyük önem tafl yan projede, Siemens Otomasyon ve Kontrol Sistemleri Bölümü, vapurlar n 2x800 kw gücündeki ana itici pervane motorlar n ve Sinamics G150 serisi yeni nesil h z kontrol sistemlerini sa l yor. Gemilerin ana elektrik altyap s ve enerji yönetim sisteminde ise Siemens Otomasyon ve Kontrol Sistemleri ürünleri kullan l yor. Geleneksel sistemlerde, gemi üzerindeki dizel makineler hareket enerjisini olufltururken, bu hareket bir flaft ile do rudan pervaneye iletilmekteydi. Bu projede uygulanan elektrikle tahrik sisteminde ise gemi üzerinde dizel Gen- Set lerin oluflturdu u ortak bir enerji sistemi, ana itici pervanelerin hareketini sa layan frekans konverterlerini beslerken, ayn zamanda geminin di er enerji ihtiyac n da karfl l yor. Güç elektroni inde son on y ld r yaflanan geliflmeler, her sektörde oldu u gibi gemi infla sektöründe de yeni uygulamalar gelifltirilmesine olanak sa l yor. Frekans konvertörlü h z kontrol sistemleri enerji tasarrufu, yüksek manevra kabiliyeti, gemi tasar m nda esneklik, daha az titreflim ve gürültü, daha düflük bak m masraf, daha temiz ve çevreci bir uygulama, toplam sistem güvenilirli i gibi sa lad avantajlarla

11 OTOMASYON VE KONTROL S STEMLER stanbul Deniz Otobüsleri flletmesi Vapurlar Siemens ile h zlanacak birçok geleneksel yöntemin yerini al yor. Dünyada da yayg n. Elektrikle tahrik sistemleri dünya denizcilik sektöründe son y llarda h zla yay l yor. Feribottan araflt rma gemilerine, yolcu gemilerinden yatlara, petrol platformlar ndan baraj kapaklar na kadar genifl bir uygulama alan olan elektrikle tahrik sistemleri konusunda, Siemens in dünya çap nda birçok referans bulunuyor. Özellikle son y llarda dünyan n önde gelen okyanus ötesi büyük yolcu gemilerinde de bu sistemlerin tercih edilmeye bafllamas yla, sektörün konuya ilgisi de oldukça artt. Bu nedenle gemi uygulamalar n n, yak n gelecekte motor ve h z kontrol sistemleri için en önemli pazarlardan biri olmas bekleniyor. Siemens Otomasyon ve Kontrol Sistemleri Direktörü Kaya Tütengil, Sirkeci - Harem aras nda çal flan arabal vapurlar n Türkiye de ilk defa gerçekleflen bir uygulama ile yüzde 30 yak t tasarrufu sa layaca n söylüyor; Sistem, yak t tasarrufu ile birlikte, vapurlara çok muazzam bir manevra kabiliyeti sa l yor. Vapurlar art k 8 dakika gibi k sa bir sürede karfl ya geçip, kolayca yanaflacak. Biz öncelikle kaptanlar da e ittik. Çünkü art k bu yeni sistemde dümen yok, joystick var. Bir geminin herfleyiyle komple üretim maliyeti 10.7 milyon dolar. DO bu sistemi yolcu gemilerinde de kullanma karar ald. DO ya ba l vapurun daha yenileme çal flmalar Siemens taraf ndan yap lacak. Yeni nesil arabal vapurlar n hareketini, Siemens motor ve h z kontrol cihazlar sa layacak. Yeni vapurlarda uygulanan sistemle DO, büyük oranda enerji tasarrufu yapmay ve maliyetleri düflürmeyi planl yor. Ayr - ca projenin toplu tafl mada deniz yolu kullan m n art rarak stanbul trafi ine olumlu katk sa lanmas bekleniyor. Gelecek&Trendler 11

12 12 D J TAL FABR KALAR Çumra fleker fabrikas Konya fieker, 2003 y l nda büyüme planlar kapsam nda Konya daki fleker fabrikas na ek olarak Çumra da bir baflka fleker fabrikas daha kurma karar ald. Pancar üreticilerinin öz sermayesi ile bir y l gibi rekor bir sürede kuruluflu tamamlanan yeni fabrika, Eylül 2005 te hizmete aç ld. Bugün dünyan n en modern fleker fabrikas olan Çumra fieker, 2 milyon 600 bin metrekare aç k alan üzerine kurulu tesisi ve 14 bin ton/gün pancar iflleme üretim kapasitesi ile Türkiye nin de en büyük fleker fabrikas konumunda. Çumra fieker in baflar öyküsünde, uluslararas ölçekte bir uzman olan Siemens in büyük rolü var. Fabrikan n enerji da t m ve otomasyonunu gerçeklefltiren Siemens, ortaya koydu u proje ile Çumra fieker Fabrikas na kesintisiz ve kaliteli üretim imkan sunarken, en yeni üretim ve otomasyon teknolojileri ile donat lan fabrikan n verimlili ine de önemli katk lar sa lad. 10 bin noktadan bilgi ak fl. Konya fieker Yönetim Kurulu Baflkan Recep Konuk, Çumra fieker Fabrikas n n dünyada pancar flekeri üretiminde kullan lan en son teknolojinin uyguland en modern fabrika oldu una iflaret ediyor ve fabrikan n imza att ilkleri flöyle özetliyor: Tesis 10 bini aflk n noktadan bilgi alarak bilgisayarl otomasyon sistemi ile idare ediliyor. 20 km. yar çapl alandan hammaddesini temin edebilen kabiliyette dünyan n tek fleker fabrikas olarak konumlan yor. Çumra fieker ayn zamanda, kuru sistem ile pancar ifllemeye alan ve günde 2 bin ton fleker üretebilen tek tesis. Enerji maliyetini asgariye indiren en modern ak flkan yatakl kazana sahip tek fleker fabrikas. Baca emisyon de erleri de standartlar n alt nda. Türkiye nin en modern ar tma tesislerine sahip tek fleker fabrikas da olan Çumra fieker de, üretilen metan gaz kazanlarda yak larak enerji ekonomisi sa lan yor. Deflarj izin belgesine sahip tesisin, 40 bin tonluk otomatik nem ve s cakl k kontrolü sayesinde üretilen ürün kalitesini uzun süre muhafaza edebilecek dikey fleker silosu bulunuyor. Bu sayede her zaman dökme fleker ve big-bag torbalarda fleker sat fl sa lan - yor. 150 milyon dolarl k yat r m. Çumra fieker Fabrikas y ll k yaklafl k 200 bin ton kristal fleker, 10 bin ton küp fleker, 120 bin ton s v fleker, 60 bin ton da melas üretimi gerçeklefltiriyor. Fabrikan n yat r m maliyetinin, fleker fabrikas, s v fleker tesisi ve di er flekerli mamulleri üretecek ilave tesisleri ile birlikte toplam 150 milyon dolar oldu una dikkat çeken Recep Konuk, projeyle tam kapasite ve 120 günlük optimal kampanya süresi hedeflendi ini söylüyor. Konuk, Çumra fieker in yer seçimi ve hammadde yak nl, kapasite büyüklü ü, optimal kapasite kullan m, modern teknolojiye sahip, yüksek verimli makine ve tesislere sahip olmas, endüstriyel otomasyon altyap s, enerji sarfiyat n n düflüklü ü ve çevre kirlili ini önleyen tedbirleri ile de Türkiye deki di er fleker fabrikalar na göre pek çok avantaja sahip oldu unu belirtiyor. Türkiye nin en büyük fleker üreticisi Konya fieker in Çumra da kurdu u fleker fabrikas, optimal kapasite kullan m, yüksek verimli makine ve tesisleri, endüstriyel otomasyon altyap s, düflük enerji tüketimi ve çevre dostu tasar m ile benzerlerinden ayr l yor. En yeni üretim ve otomasyon teknolojileri ile fark yaratan Çumra fieker Fabrikas n n kaliteli ve kesintisiz üretim performans nda Siemens in de katk s var. Fark yaratan fabrika RECEP KONUK

13 zlenebilir ve fleffaf üretim. Çumra fleker fabrikas nda enerji da t m ve otomasyonu Siemens taraf ndan gerçeklefltirildi. Recep Konuk, Siemens iflbirli i ile gerçeklefltirilen projenin kapsam n flöyle özetliyor: Siemens PCS 7 tabanl otomasyon sistemini, Profibus a üzerinden projelendirilmifltir. Bu yeni sistem ile enerji da t m ndan saha enstrümanlar na kadar tek merkezden kontrol ve saha enstrümanlar kalibrasyonu yap labilir hale geldi. Bu da üretimde geriye dönük izlenebilirlik ve fleffafl k sa lad. Zaten s n rl olan üretim süremiz de ar zalardan dolay durufllar m z azald. Sistemde pancar n iflletmeye girmesinden kristal fleker üretilip ambara sevkine kadar olan aflamalar n tamam, manuel müdahale olmaks z n tam otomasyon ile sa lan yor. Öne ç kan yeni teknolojiler. Otomasyon sistemi kapsam nda Siemens in son teknolojisi olan Profibus uyumlu Sentron 3WL flalterleri, enstrümantasyon cihazlar ve yeni teknoloji motor sürücü sistemlerinin (Simocode ve Micromaster) kulland na dikkat çeken Recep Konuk, sa lanan faydalar ise flöyle özetliyor: Siemens in genifl ürün yelpazesi sayesinde tek a üzerinde enerji da t m ndan saha enstrüman na kadar tüm cihazlar n kolay ve h zl haberleflmesi sa land ve devre alma süresi k salt ld. Bu teknoloji ile sistem ekipmanlar n n her biri koruma alt na al narak ar za ve bozulmay minimuma indirmektedir. Bu sayede de sürekli ve kaliteli üretim sa lanabiliyor. Siemens in fleker prosesi ile ilgili departman n n da piflirim otomasyonu gibi yeni süreç teknikleri konusunda deneyim ve bilgilerini sisteme aktard na dikkat çeken Recep Konuk, Bu sayede istikrarl ve kaliteli fleker üretimi için büyük fayda sa lad k diyor. Gelecek&Trendler 13

14 14 D J TAL FABR KALAR Ödüllü fabrikalar Avrupa n n en iyi fabrikas Siemens in Almanya Amberg deki elektronik fabrikas, pahal olaca düflünülen üretim bölgelerinin bile rekabetçi olabilece ini ispatl yor. Tesis, bir yandan düflük maliyetli üretimiyle iftihar ederken, di er yandan pazara yenilikçi ürünler sunuyor ve daima kendini gelifltirmeye çal fl yor. Geçti imiz günlerde Avrupa n n en iyi fabrikas seçilmesi de bu çabalar n n kan t. Tak-tak-tak-tak... Amberg Elektronik Cihazlar Üretim Fabrikas ndaki (EMP) makinelerin, tafl y c bantlar üzerinde uçarcas - na ilerleyen bofl elektronik devre kartlar n n üzerine çipleri, transistörleri, rezistanslar ve kapasitörleri ola anüstü büyük bir h zla montaj n yaparken, ç plak bir insan gözüyle izleyebilmenin imkan yoktur. Siemens Otomasyon ve Kontrol sistemleri (A&D), EMP de, endüstriye ve günlük uygulamalara yönelik olarak görünmez zeka üretmekte. Nihai cihazlar aras nda Siemens in Simatic isimli PLC programlanabilir mant k devreleri ürün hatt da var. Bu ürün ailesi, kaynak yapma sistemlerinden çimento üretim tesislerine, flifleleme makinelerine, otomatik araba y kama makinelerine ve mand ra ürünleri iflleme sistemleri ile k zakl vinçlere kadar hemen hemen her tür imalat makinesinin konrolünde kullan lmakta. EMP nin kendi içinde, gün boyu durmaks z n çal flan ve her biri saatte 150 bin elektronik bilefleni iflleyebilen 16 tane üretim band bulunuyor. Siemens, endüstriyel otomasyonda kullan lan elektronik kontrol üniteleri pazar nda

15 aç k arayla dünya lideri. Üstelik pazar pay n da son birkaç y ld r sürekli olarak yüzde bir civar nda art r yor. Bu büyük baflar da, geçen y l 11 milyon adet Simatic modülü üreten Amberg fabrikas ndaki 870 çal flan n pay hiç de küçümsenmeyecek kadar fazla. Fabrika Müdürü Hans Schneider, Bu y l, 12 milyondan fazla ünite üretmeyi planl yoruz diyor. Amberg in fabrika üretim alan, iki katl bir bina yüksekli inde ve bir buçuk futbol sahas n kaplayan bir zemin üzerine yay l yor. Binan n içindeki bir balkondan, daima temiz tutulan üretim alan n görmek mümkün. Koridorlar, yan yana yürüyen üç iflçinin rahatl kla geçebilece i kadar genifl tutulmufl ve makinelerin ço u da göz temas nda sorun yaflanmamas için 1.4 metreden yüksek olmayacak flekilde kurulmufl durumda. Amberg deki bu iflletme, sahip oldu u dakik tesis planlamas (solda) ve süreçlerin aral ks z kontrolü (altta) sayesinde Avrupa n n en iyi fabrikas unvan na lay k görüldü. Düflük maliyetler. EMP, Avrupa da da, Çin Nanjing deki kardefl fabrikan n maliyetleri kadar düflük seviyede üretim yap lmas n n mümkün oldu unu ispatlayan canl bir örnek. Üstelik bu tesis bir de bu y l Almanya n n En yi Fabrikas /2007 Endüstriyel Mükemmelik Ödülü nü ald. Ayr ca bu ödülü veren iki organizasyon (Fransa Fontainbleau daki INSEAD fl Okulu ve Almanya Vallen- dar daki Otto Beisheim flletmecilik Okulu Üretim Yönetimi Departman ) taraf ndan Avrupa n n En yi Fabrikas ünvan na da lay k görüldü. Jüri, faaliyet stratejisi, ürün gelifltirme, tedarik zinciri yönetimi, organizasyon, insan kaynaklar, hizmet, ifl ortaklar n n idaresi ve sürekli geliflme konular n de erlendirdi ve EMP ye hemen hemen tüm kategorilerde en yüksek puan vererek birincilikle ödüllendirdi. flletmenin bu baflar s mevcut en iyi makineleri kullan yor olmas na, düflük maliyetli kaynak tedari ine ve üretim süreçlerini yönetmekteki yeteneklili ine ba lanabilir. Peki bu meziyetlerle gurur duyan pek çok baflka fabrika daha olmas na ra men bu tesisi birinci yapan neydi? Schneider bu durumu Biz, sadece temel üretim verileri sa layan de il ayn zamanda ilave makineler için koordinatlar da sa layan oldukça genifl kapsaml bir bilgi ve iletiflim teknolojisi kullan - yoruz sözleriyle aç kl yor. Schneider flöyle devam ediyor: Bu sistemler üretim verilerini toplar, analiz eder ve sonra da de erlendirir. Böylece fabrikada ne olup bitti inden bizim daima haberimiz olur ve ayr ca bize üretim rakamlar, dur-kalklar ve stoklar hakk nda sürekli güncellefltirilmifl bilgiler gelir. Siparifl lojistik sistemimizin esnekli i sayesinde malzeme lojisti i departman m z ve üretim departmanlar m z, üretim hacmindeki dalgalanmalardan asla olumsuz yönde etkilenmezler. Bu da bizim etkin bir kapasite planlamas yapabilmemizi ve makine-kapasite kullan m oranlar n yüksek tutabilmemizi sa lar. Tamam yla siparifl üzerine üretim yapan EMP nin yüzde 99 gibi hayranl k uyand ran bir teslimat güvenilirlik oran var ki bu oran, her 100 müflteriden 99 unun siparifl verdi i birimlerin 24 saat içerisinde istenilen kalitede ve eksiksiz olarak eline geçmesi anlam na geliyor. Tepeden t rna a kusursuz. EMP deki üretim süreçlerinin her biri bir di eriyle senkronize edilmifl ve aralar nda mükemmel bir uyum sa lanm fl. Tesiste, makinelerin kurulmas ve tamirat d fl nda hemen hemen hiç bir ifl elle yap lm yor. Üretim alan n n her yerini dolaflan mavi önlüklü kad n ve erkekler, sürekli olarak faaliyetleri izliyor, koordine ediyor ve gerekli kararlar al yorlar. Bir örnek: flçilerden biri, büyüteç alt na yerlefltirdi i bir modülü dikkatle inceliyor. Bu modül, bask l devrelerin 250 santigrad s - cakl k alt nda elektronik karta monte edildi- i lehim oca ndan henüz yeni ç km fl. flçi, bask l devrelerin sa lam bir flekilde, herhangi bir devrenin eksik monte edilip edilmedi- ini kontrol etmekle görevli. Çal flan Giriflimleri nden ve Siemens in top+ Yönetim Program ndan sorumlu Ulrich Brück, bu iflçinin yapt kontrollerden, istatistiksel süreç kontrolü amac yla faydalan - yor. Burada incelenecek modüller, bir bilgisayar taraf ndan rasgele seçiliyor. Brück, test istasyonundaki bir ekrana iflaret ederek, Meslektafl m z buradaki ekranda seçilmifl modülün interaktif bir modelini görür ve kontrol etmesi gereken fonksiyonel birimler de renkli iflaretlerle belirlenmifltir. E er hatal monte edilmifl bir devre görürse derhal ekranda ona karfl l k gelen sanal bölümü t klayarak asl nda olmas gereken do ru devreyi tan mlar ve Üretim Planlama departman na gönderilecek bir mesaj yarat r diyor. Zaten her bask l devrenin üzerinde bir barkod etiketi bulundu undan, hatal modüllerin avlanmas bir sorun teflkil etmez. Ancak bir hata tan mland zaman bu hatan n neden kaynakland na dair bir analiz çal flmas mutlaka yap l r. Brück, E er gerek görürsek bu bask l devreyi laboratuara bile götürüp, mikroskop alt nda inceleyebiliriz. Bizim için hatan n ne oldu u de il neden gerçekleflti i önemlidir diye konufluyor. Amberg deki tak m çal flmas, En yi Fabrika jürisini de en fazla etkileyen unsur olarak, pazara rakiplerinden çok daha h zl bir flekilde müflteri ihtiyaçlar na uygun yeneleçi ürünleri sürmekteki üstün yetene iyle nam salm flt r. EMP, çal flanlar na, kaliteye verdikleri büyük sadakat nedeniyle de müteflekkir. Üretim sahas ndan sadece iki dakikal k yürüme mesafesindeki odas n n kap s çal - flanlar na her zaman aç k olan Schneider, fller her zaman daha iyi yap labilir diyor. Schneider, masan n üzerine geçmifl birkaç y ldaki hata oranlar n gösteren bir grafik yay yor. Bu y l toplamda üretilen bir milyon birimden sadece 28 tanesi hatal üretilmifl ki bu rakam elektronik bileflenler üretiminde son derece düflük bir orana iflaret ediyor. Ancak bu bile Schneider için yeterli gelmiyor ve tak m bu say y 20 nin alt na düflürmeyi hedefliyor. Çal flanlar n her biri, standart adet 1 Gelecek&Trendler 15

16 16 D J TAL FABR KALAR Ödüllü fabrikalar olmas na ra men, y lda ortalama 15 adet uygulanabilir gelifltirme önerisi getiriyor. Fikirler ve idealler. Elektronik cihazlar sektöründeki normal standartlarda her çal flandan y lda bir adet öneri getirmesi beklenirken EMP çal flanlar, banttaki iflçisinden müdürlerine kadar, her y l kifli bafl na 15 gelifltirme önerisi getiriyor. Fabrika yönetimi de bu kat l m hararetli bir flekilde teflvik ediyor. Örne in çal flanlar n ne zaman isterlerse üretim alan ndaki yarat c l k bürosunda toplanmalar na izin veriliyor. Bu toplant larda, sorunlar tart fl l yor, grafikler üzerinde fikirler betimleniyor veya bu fikirler do rudan özel veritabanlar na iflleniyor. Bu gelifltirme süreci kendi özel metodolojisine dayal olarak yürütüldü ü için ifli rastlant sal kefliflere b rakm yor. Brück, EMP deki anahtar sorun alanlar - n n (anahtarlar) gösterildi i tekerlekli bir pano üzerinde CIP yi (aral ks z gelifltirme süreci) gösteriyor. At klar ve kaliteden, temizli e ve makine kurulufllar na kadar toplam 16 tane SIMATIC: BAfiARIYLA EfiANLAMLI Siemens Amberg Elektronik fabrikas n n bu büyük baflar y elde etmesinde, tüm çal flanlar n kalite güvence sistemine kat l m n n sa lanmas n n (solda) ve ifl gelifltirmeye yönelik say s z önerilerinin dikkate al nmas n n (sa da) önemi büyük. Siemens in Simatic sisteminin tarihi 1950 lere kadar uzan r. Ancak as l patlama 1979 y l nda gerçekleflti. O y l S5 serisi piyasaya sürülmüfltü. S5 in küçük elektronik kontrol birimleri sadece otomasyonun yönetilmesini sa lamakla kalm yor ayn zamanda dökümantasyon da yapabiliyorlard. Üstelik onlar programlayabilmek de mümkündü. Simatic ten önce makineler ve üretim bantlar, sadece uzmanlar taraf ndan çal flt r labilen büyük ve pahal süreç bilgisayarlar nca kontrol edilirdi. Uzmanlaflm fl operatörlere ihtiyaç duyulmayacak flekilde tasarlanan S5 serisinin lansman yla bu durumda radikal bir de iflim yafland. Gerçekten de bu sistemi kullanmay isteyen herkes kolayl kla ö renebildi. anahtar alan belirlenmifl. Her bir anahtar alan için ideal durum tan mlamas ile birlikte ona ulaflmak için gereken yetenekler s ralanm fl durumda. Bu anahtarlar, her y l müdürler ve uzmanlar taraf ndan ana grafikler format nda sürekli güncellefltiriliyor. Brück, Çal flanlar, ideal durum ile mevcut durumu sürekli k yaslarlar, öneriler sunarlar ve her iki durumu uzlaflt racak önlemler önererek bu tekerlekli panoya tuttururlar diyor. Çal flma gruplar n n her biri, y l n dörtte birlik bölümünde anahtarlar n yüzde 25 i kadar na çözüm sunabiliyor. Tüm sonuçlar sonra çal flanlar n önerilerini desteklemekle yükümlü yöneticilere aktar l yor. Ancak bu endüstriyel tesisler flampiyonu art k basit bir üretim tesisinin çok daha ilerisine geçmifl durumda. Jürinin karar nda flöyle deniliyordu, Yeni pazarlara girmek ve kendi koydu u kar ve sat fl hedeflerine ulaflmak isteyen modern fabrikalar n ileriye do ru yol alabilmeleri için berrak bir stratejileri olmas flartt r. Ve EMP bu ideale oldukça yaklaflm fl görünüyor. Schneider ise fabrikan n bu baflar s karfl s nda alçak gönüllü bir aç klama yapmay tercih ediyor ve flöyle diyor: Biz sadece elimizin alt nda duran kald - raçlardan faydaland k. EMP, gizli kalm fl potansiyellerini sistematik bir flekilde sürekli araflt rarak, ortalama verimlilik oran n her y l yüzde on art rabilme baflar s n elde etmifl durumda. EMP çal flanlar n n Asya rekabetinden korkmamas n n nedeni de zaten burada yat yor. Brück, Bizim en büyük avantaj m z, en iyi flekilde e itilmifl çal flanlara, kendini kan tlam fl mühendislik bilgi birikimine ve seçkin bir altyap ya sahip olmam zdan kaynaklanmaktad r diyor ve ekliyor: Örne in, makinelerden biri ar za yaparsa makine tedarikçimiz sorunu çözmek için an nda makinenin bafl nda belirir. Bu y l kazan lan En yi Fabrika ödülü sayesinde fabrikadaki tak m n motivasyonu çok daha artm fl durumda. Bu nedenle Schneider ve Brück ikilisi daha flimdiden kalite gelifltirme hedeflerini on puan birden art rmakla kalmay p, toplam hatal ürün say s - n da inan lmaz bir flekilde üretilen her bir milyon üründe 3.4 adete kadar çekmifl durumda. Evdoxia Tsakiridou

17 D J TAL FABR KALAR Simülasyonlar Bilgisayar simülasyonlar, endüstrinin vazgeçilmez enstrümanlar ndand r. Pek çok fiziksel deneyin yerini al p, gelifltirme sürelerini k salt r, maliyetleri düflürürler. Rüzgar ve gaz türbinlerinden mikro reaktörlere, manyetik rezonans tomografilerinden hava yast klar na kadar genifl bir alanda kullan lan dinamik sistemlerin tümü, simülasyonlarla hayat bulmufltur. Dans eden yapraklar Fizik kurallar n anlamak bazen oldukça kolayd r. Örne in Dr. Arno Steckenborn - un çocuklar geçti imiz yaz talya daki Güney Tyrol da tatillerini geçirirken, 13 üncü yüzy ldan beri Meran daki meyve bahçelerini sulayan Waale kanallar na a aç yapraklar atm fllard. Ancak yapraklar sahilde kendi etraflar nda dönüp duruyor ve çocuklar ellerindeki bir çubukla onlara uzanmad kça da hiçbir yere gitmiyorlard. Siemens Kurumsal Teknolojiler de (CT) bir fizik uzman olan Steckenborn asl nda bu dans eden yapraklar fenomenine, özellikle de kanallarda dans edenlerine zaten oldukça aflinayd. Sadece Steckenborn un üzerinde çal flt kanallar ile bu su kanallar aras nda baz farkl l klar vard. Onun ilgilendi i kanallar bir saç teli kadar inceydi ve gelecekte kimyasallar ve ilaçlar n üretiminde kullan - lacak mikro reaktörler ile küçücük cihazlar için tasarlanm flt. Meran daki meyve yetifltiricileri için bu yaprak parçac klar tam bir bafl belas d r. Zira bunlar sulama kanallar ndaki filtreleri bloke ederler. Ayn durum, Steckenborn un Berlin deki laboratuar nda test edilen mikro reaktörlerin kanallar nda, kimyasallar n kendi- lerini büyük lekeler halinde belli ettikleri durum için de geçerlidir. Ancak bir mikro reaktörün içine bak lmas imkans z oldu undan Steckenborn ve meslektafllar, s v n n ak flkanl n gözle görülür hale getirmek için, içinde mikro kanallar n geometrisi, malzeme karakteristikleri ile ak flkan n s ve ak flkanl k derecesi gibi tüm fiziksel parametrelerin tan mland bir simülasyon program ndan faydalan yorlar. Bu CFD (hesaplanabilir ak flkan dinami i) program, s v ak m yla ilgili verileri ve s da- l m bilgilerini de sa l yor. Hatta kimi zaman farkl s cakl k seviyelerine kadar s t lm fl iki s v n n birbiriyle kar flt r lmas için tasarlanm fl mikro kar flt r c örne inde oldu u gibi sürpriz sonuçlar bile ç kartabilir. Burada yap lan simülasyon, t pk bir bardak so uk süt içine ak t lan bal n hareket etmesi gibi iki s v n n birbirine paralel bir yol izledi ini göstermiflti. Süt içindeki bal girdaplar n n önlenmesi için genellikle kafl k kullan l r. Steckenborn un ekibi ise bu sorunu çözmek için birbirine kar flmas n istedikleri iki s v dan birinin ak flkanl k h z n di erinden biraz daha düflük tutarak bir flekilde birbirleriyle çarp flmalar n ve bu yolla kar flmalar n sa lamakta bulmufltu. Bu simülasyon sonucunda kar flt r c n n her iki ucundaki kanallardaki s cakl - n bire bir ayn duruma geldi ini gördüler. Programlanan gerçeklik. Steckenborn, Simülasyonlar bize hem zamandan hem de paradan kazand r r ve hangi parametrelerle nas l oynayabilece imizi gösterir diyor. Her ne kadar bilgisayarda bir simülasyon modeli oluflturmak aylar alsa da, avantajlar saymakla bitmez. Zaten dev prototipler üretmek de hem çok daha pahal ya mal olur hem de çok daha uzun sürer. Ancak simülasyonlar n henüz tam olarak beceremedikleri bir konu da vard r, o da deneylerin yerini almak. Bu alanda araflt rmac lara sadece pratik deneyler haz rlamalar nda ve hangi parametrelerde de ifliklik yap lmas n n dikkate de er ilerlemeler sa layaca na karar vermelerinde yard mc olurlar. Steckenborn bu durumu, Bizler, t pk bir basketbol oyuncusu gibi atak yapar z ve sonra topu hangi yöne do ru atmam z gerekti ini görmek için modelimize bakar z diye aç kl yor. CFD yaz l m n n as l görevi, ak flkanlar n ve gazlar n akma kurallar n tan mlayan Na- Simülasyonlar, iki s v n n (k rm z ve sar ) birbirine daha iyi kar flmas n sa lamak için yüksek ak flkanl k h z (sa da) ve daha sonra alçak ak flkanl k h z nda (solda) çalkant lar n nas l faydal olabilece ini gösteriyor. Gelecek&Trendler 17

18 18 D J TAL FABR KALAR Simülasyonlar vier Stokes denklemlerini çözmektir. Bu denklemler, fizikçileri memnun etmekte o kadar baflar l ve evrenseldirler ki saç teli kal nl ndaki kanallardan 50 metrelik pervaneleri olan rüzgar türbinlerine kadar genifl konularda kullan m alan bulurlar. Zaten bu nedenle, Danimarka Brande deki Siemens Rüzgar Enerjisi nde çal flan bir mühendis olan Jesper Laursen de, on binlerce Euro luk bir fiyat olan bu CFD yaz l m n kullan yor. Bu yaz l m sayesinde Jesper in önündeki ekranda, dönen pervanenin att turlar, hava moleküllerinin izledi i yollardan hesaplanarak çizilen çizgilerle çerçevelenerek gösterilebiliyor. Pervanenin kanatlar n n üçte-ikisi kadar bir alan n n d fl yüzeyine çarpan hava, pervaneyi afla ya do ru döndürerek jeneratörün çal flmas n sa l yor. Pervane kanad n n bilgisayarda bir modelini ç kartmak Laursen in birkaç haftas n ald ama sonuç harcanan eme e de erdi. fiimdi art k bilgisayar n faresine sadece bir iki kez t klayarak, pervanenin yüzeyini s k dokunmufl bir a gibi kaplayan ve 1 gigabyte yer kaplayan iki milyon noktac n pozisyonunu kolayl kla de ifltirebiliyor. Eskiden her bir noktadaki ak m de erlerinin tek tek hesaplanmas, birkaç PC den oluflan bir bilgisayar sisteminin tam bir gününü al rd. Laursen in elde etti i sonuçlar aras nda en fazla gelecek vaadedeni ise dibinden ucuna kadar her yerde ak m n sabitlenmesini sa layan bir pervane kanad flekli gelifltirebildi i çal flmas yd. Simülasyonlar nda kulland pervane kanad n n arka k sm, art k bir silindir fleklinde içeriye do ru flekil de ifltirmiyor ancak flaft n a z na do ru hafifçe düzleflerek giriyordu. Bugünkü rüzgar de irmenleri rüzgar enerjisinin yüzde 45 ini elektrik enerjisine dönüfltürebiliyor. Laursen in düflüncesine göre yeni pervane flekillerinin gelifltirilmesiyle bu oran iki ya da üç puan kadar artt r labilir. Bu da y lda 500 megavat saat ekstra enerji üretilmesi anlam na gelir. S MÜLASYONLA DAHA Y MR GÖRÜNTÜLER Kaliforniya valisi Arnold Schwarzenegger in 2006 Ocak ay nda geçirdi i motosiklet kazas ndan sonra manyetik rezonansl görüntüleme (MRI) tekni i kullan larak incelenip incelenmedi ini bilmiyoruz. Ancak bu eski Bay Kainat n oldukça yüksek oranda yüksek frekansl enerji ald na hiç flüphe yok. Erlangen deki Siemens Kurumsal Teknolojiler de fizik uzman olarak görev yapan Dr. Dirk Diehl, Kaslar n elektrik iletme kapasitesi çok yüksektir ve bu nedenle daha çok s n rlar diyor. Spesifik absorbe etme (emme) oran n n (SAR, vücudun her bir kilogram na düflen watt miktar ), afl lmamas için MRI çal flanlar, her hastay incelemeye almadan önce onlar n kilo ve boy bilgilerini sisteme girmek zorunda. Böylece makine, dokular uyararak görüntü al nmas n sa layacak flekilde dokular n sinyal yaymas n sa layan yüksek frekansl elektro manyetik sinyallerin dozaj n ayarlayabilir. Hastan n gerçek fiziksel durumuyla ilgili olarak sadece kilo ve boy bilgileri oldukça yetersiz kalaca için MR tomografilerinde genifl bir güvenlik marj b rak l yor. Ancak bu da hem inceleme süresini uzat yor, hem de al nan görüntünün netlik seviyesini düflürüyor. Diehl, yasal s n rlardan kaynaklanan bu zaman kayb n telafi etmek için Microwave Studio yaz l m ad nda bir program kullanarak MR tomografisinin bir modelini ç kartmaya çal fl yor. Bu modelin içine ayn zamanda farkl kilo ve boylardaki sanal hastalar da yerlefltirmeyi ihmal etmiyor. Toplamda 40 farkl dokunun simülasyonu flu anda gerçeklefltirilmifl durumda. Model üzerindeki k rm z renkli bölgeler, Diehl e, SAR de erlerinin ve dolay s yla da s cakl n tehlike s n rlar na yaklaflt n gösteriyor. MR tüpünün çeperine yak n olan dokularda ve pek çok kas hücresinde afl r s nm fl noktalar olabiliyor. Diehl, kilolu insanlar n bu konuda avantajl olaca n çünkü fliflmanlar n yüksek frekansl enerjiyi daha az absorbe edece ini söylüyor. Bir yandan da elektro manyetik alanlar n homojen olup olmad ndan emin olmak için gözünü ekrandan ay rm yor. 3 tesla ya da daha büyük manyetik ak m yo unlu unun oldu u en son ç kan MRI sistemlerinde, manyetik alan n yo unlu u büyük oranda dokunun s k l na ba l olarak dalgaland için bu inip ç kmalar dengeleyecek bir kontrol program n n kullan lmas na gerek duyulur. Ancak simülasyon sayesinde bu program her hastan n ihtiyaçlar na göre de ifltirilebildi inden, alanlar n da l m n n çok daha homojen bir duruma getirilmesi ve dolay s yla da görüntü kalitesinin ola anüstü art r lmas mümkün hale geliyor. Bilgisayar simülasyonlar, rüzgar çiftliklerinden kombine çevrimli enerji tesislerine kadar her alanda daha yüksek verimlilikler elde edilmesini sa l yor. U uldamayan türbinler. Verimlilik, gazla çal flan enerji tesislerinin iflletmecileri aç s ndan da çok hayatidir, özellikle de do- algaz fiyatlar n n bir roket h z nda yükseldi- i günümüz koflullar nda. Siemens in enerji otoritelerince oldukça fazla sevilmesinin bir nedeni de Siemens in üretti i kombine-çevrimli enerji tesislerindeki enerji verimlilik oran n n yüzde 60 n hemen alt nda dünyan n en verimli çal flan sistemleri olmalar d r. Bu baflar, büyük oranda türbinde kullan lan pervanenin kanatlar n n fleklinden kaynaklanmaktad r. Siemens Enerji Üretimi nin (PG), Münih teki Siemens Kurumsal Teknolojiler in Simülasyon ve Risk Analizleri Uzmanl k Merkezi ile koordineli yürüttü ü çal flmalar sonucunda ekstra verimlilik oranlar elde edebilmek için gaz ve buhar türbinlerinde kullan lan pervanelerin kanatlar üzerinde simülasyonlar yap l yor. Pervanenin kanatlar, s k dokunmufl bir a arac l yla matematiksel olarak tan mlan yor ve bu Navier Stokes denklemleri de bir bilgisayarda çözülüyor. Burada temel olarak verimlilik hedefleniyor. Matematiksel model bir kez yarat ld ktan sonra ise yap lmas gereken tek fley bir dizi ifl istasyonunun kanat k vr mlar n ve bükülmelerini içeren bilgisayar parametrelerini hesaplayabilmek ve optimum kanat geometrisini bulmak için bir hafta boyunca çal flt r lmas oluyor. Uzmanl k Merkezi nden Dr. Utz Wever, Zaman n en büyük k sm n ak m simülasyonlar al yor diyor. Ancak belirtilen özellikler oldukça dar bir çerçevede tutuluyor çünkü her ideal matematiksel çözümün PG tesisinde üretilmesinin imkan yok. Sonuçta kanatlar n, bin 500 Santigrad dereceyi aflan ola anüstü yüksek gaz s cakl klar na dayanacak bir malzemeden yap lmas gerekti i için malzeme ve pratik flekiller seçimi zaten çok k s tl s n rlarda yap labiliyor. Ayr ca bafl a r s na neden olabilecek bir sorunumuz daha var. çinde 24 adete kadar yak c bulunabilen bir gaz türbini yanma odas ve gövde bir keman n gövdesi ve telleri gibi hareket eder yani gaz alevlerinin ritmik osilasyonu 90 ile 500 hertz aras nda de iflen kulaklar sa r eden bir gürültü ç kar r. E er frekanslar, gödenin yank yapma frekans y-

19 Pervane kanatlar n n fleklinde yap lan de iflikliklerin hava ak mlar n nas l etkileyece i, bilgisayar simülasyonlar sayesinde belirlenebiliyor Bir türbin kanad n n optimum flekli nas l olmal? Bir yanma odas ndaki bas nç ne kadar de iflebilir? Bu sorular n cevaplar n bilgisayar simülasyonlar ndan almak mümkün. la çak fl rsa o zaman bu titreflimler türbine zarar verecek boyutlara ulaflabilir. Bu durum hemen hemen tüm gaz türbini imalatç lar - n n karfl laflt ve bafla ç kmak zorunda olduklar bir sorundur. Böyle hallerde ifller ç - r ndan ç kmadan türbinin nas l olursa olsun bir flekilde kapat lmas gerekir. Ancak bu yöntem iflletmecileri tam anlam yla tatmin eden bir çözüm yolu de il. PG, gaz türbininin daha ilk tasar m aflamas nda olaya müdahale ederek bu sorunu gidermek için u ultu ç karan türbinlerin sessiz çal flmas n sa layacak bir dizi simülasyon araçlar gelifltirmeye bafllad. Bu dedi imiz üç y l önceydi ve bu çabalar nda da CT nin Simülasyon ve Risk Analizi Uzmanl k Merkezi nden destek al yorlard. Bu arada geçen sürede uzmanlar, bilgisayarda iki ad ml bir simülasyon tekni i kullanarak halka fleklinde bir yanma odas yaratabilmeyi baflard lar. Bu sayede de art k farkl gaz türbinlerinde hangi s kl klarda ve neden titreflimler oluflabilece ini önceden görebilecek duruma geldiler. Simülasyonun ilk ad m nda, Almanya daki Mülheim an der Ruhr da akustik bir simülasyon gerçeklefltirildi. Bu aflamada, bir yanma odas n n faaliyet halindeyken maruz kald s cakl k koflullar alt nda sergiledi i akustik davran fllar simüle edildi. Burada bir sonlu element metodolojisi uyguland ve alevler dikkate al nmad. Bu flekilde t pk bir konser salonunda akustik ölçümleri yap lmas gibi, yanma odas ndaki rezonans n fliddeti tespit edilebiliyordu. CT araflt rmac lar sonra bu akustik verileri, yanma odas ndaki bas nç de iflikliklerini hesaplayabilen bir 3D stabilite analizi çerçevesinde brülörlerin ve alevlerin karakteristikleri ile birlefltiriyorlard. Bu modelde geometri üzerinde rahatl kla de ifliklikler yap labiliyor ve gaz enjeksiyon noktalar n n (brülörlerin) yerleri kolayl kla kayd r labiliyordu. Bu simülasyonla yanma odas ndaki istikrars zl klar n gürültü seviyesinin ne zaman en düflük akustik seviyesine ulaflabilece i bulunuyordu. Yani türbinin tamamen sessiz çal flaca nokta hesaplan yordu. Mülheim an der Ruhr daki Siemens te bir termaakustik uzman olan Dr. Sven Bethke, Bu simülasyon, yap lan deneylerle hemen hemen ayn sonucu veriyor diyor. Bethke ve Wever henüz yak n bir geçmifle kadar simülasyon sonuçlar n nas l yorumlamalar gerekti ine karar vermek için sadece mevcut gaz türbini türleri üzerinden hesaplamalar yapabiliyorlard. Bu y l ise, akustik simülasyonlar n yard m yla tek tek brülörler ve yanma odalar test edilmeye bafllanacak ve daha da optimum sonuçlar al nabilecek. Ayr ca 2007 de Bavaria Irsching de, 3D stabilite analizini de içinde bar nd ran termo akustik tasar ml ilk gaz türbininin faaliyete geçmesi bekleniyor. Bernd Müller Gelecek&Trendler 19

20 20 D J TAL FABR KALAR Tesis simülasyonu Heidelberg deki a r iyon terapisi merkezi, 2008 de kanser hastalar n tedavi etmeye bafllayacak. Tesisin kuruluflu ve ifl ak fllar n n optimizasyonu, fabrikalarda üretim süreçlerinin tasar m nda kullan lan simülasyon konusunda uzman olan Siemens taraf ndan gerçeklefltirildi. Sa l kta maliyet etkinli i lk bak flta, fabrikalar ve hastaneler birbirlerine pek benzemezler. Ancak her ikisi de h zl ve etkin faaliyet göstermek zorunda olan karmafl k sistemlerdir. Siemens bu gerçekten yola ç karak, otomasyon sistemlerinin optimizasyonu ve simülasyonu konular ndaki tecrübesini konuflturdu ve bilgi birikimiyle Heidelberg Üniversitesi T p Merkezi ndeki yeni bir a r iyon tedavisi merkezinin kurulufl ve ifl ak fl çal flmalar n n önce göz önünde canland r lmas n ve sonra da gerçeklefltirilmesini sa lad de aç lacak olan bu merkez, ameliyatla ç kar lmas çok riskli veya ola anüstü zor tümörleri olan hastalar n tedavi edilmesi konusunda uzmanlaflacak. Bu tümörler, bir parçac k h zland r c s kullan larak karbon iyonu (karbon atomu çekirdekleri) bombard man na tutulacak. Bu parçac klar hastan n vücudundaki tümörlü bölgeyi ve yay ld yerleri hedef alacak ve büyük bir dikkatle etraftaki sa l kl dokulara hasar vermeksizin tümörü temizleyecek. A r iyon tedavisi, Darmstadt daki Gesellschaft für Schwerionenforschung (GSI, A r yon Araflt rmalar Derne i) taraf ndan gelifltirilmifl ve test edilmifltir. GSI n misyonu iflin ticari yönüyle ilgilenmeksizin sadece temel araflt rmalar yapmak oldu undan der- nek endüstri içinden kendine bir ortak aramaya karar vermifl ve Siemens i bulmufltu de Siemens, GSI dan a r iyon tedavisindeki temel patentleri ve Heidelberg deki Alman Kanser Araflt rma Merkezi ni sat n ald ve bu yöntemin piyasaya sürülebilir hale getirilmesi için ola anüstü bir emek ve para harcad. Siemens flu anda Heidelberg deki bu merkezin, içinde iyon fl n n hastaya yönlendirecek teçhizattan da hastan n yerlefltirilmesine ve tedavi kontrolüne yarayacak donan mlara kadar, hastayla ilgili teknolojilerinin tümünü sa l yor. Heidelberg iyon tedavisi merkezinde proje müdürü olan ve Siemens in yak n iflbirli inden son derece hoflnut kalan Klaus Staab, Bu ifl yerinde iyon h zland r c s ndan sonraki tüm aflamalarda kullan lan teçhizat Siemens sa l yor diyor. Marburg daki bir baflka tedavi merkezi olan Rhön-Klinikum da, bina d fl ndaki yonlar, fl k h z n n yüzde 60 na denk gelecek bir h za ulafl ncaya kadar h zland r l rlar, sinkrotronda bekletilirler (solda) ve karmafl k bir fl k yönlendirme mekanizmas arac l yla hastan n vücuduna gönderilirler (sa da). her fley, içinde parçac k h zland r c s da dahil olmak üzere Siemens ten tedarik edildi. Yeni zeminin gözlerde canland r lmas. GSI araflt rmac lar daha flimdiden bu yeni tedavi yönteminin kararlaflt rd klar gibi uyguland na dair onay vermifl durumda. Siemens Kurumsal Teknolojiler den (CT), Thomas Lepel ise Ancak burada, ba ms z tedavi ad mlar n n tasarlanma fleklinin merkezin bir bütün olarak performans nas l etkileyece ini gösterebilecek bir tecrübe eksikli i var diyor. Gerçekten de parçac k tedavisi, klinik ifllemlerinde yepyeni bir yöntem. Lepel ve meslektafllar da zaten bu nedenle iyon tedavisi merkezindeki tüm ifl ak fl n tasvir edebilecek bir simülasyon modeli gelifltirdiler. Bu model sayesinde özel müflteri ihtiyaçlar n n hasta bafl na etkinlik ve tesisin operasyonel maliyetleri üzerindeki etkileri analiz edilebilecek. Bir fl n tedavisi ünitesine en az 100 milyon Euro ve bina için de yaklafl k 50 milyon Euro olmak üzere toplam 150 milyon Euro civar nda bir yat r m yap lmas gerekti i göz önüne al nd nda, bu tesisin ekonomik sa l aç s ndan hasta bafl na etkinli inin ne kadar önemli bir rol oynad anlafl labilir. Mev-

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

Farkl alanlarda çal flmalar n sürdüren firmam z n bafll ca faaliyet alanlar ;

Farkl alanlarda çal flmalar n sürdüren firmam z n bafll ca faaliyet alanlar ; FARK n zolsun Bir DPAK Prestij Torbalar DPAK File Torbalar DPAK Bantl Torbalar Etiketler Etiketli Çuvallar Rulo Etiketler Üzüm Torbalar Sebze Torbalar Koliler Tüp File ve Extrude File çeflitleri Hakk m

Detaylı

YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ

YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ Hazırlayan: Doç.Dr. Hakan Güler Sakarya Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, İnşaat Mühendisliği Karlsruhe Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Almanya

Detaylı

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi Baflkent Üniversitesi T p Fakültesi Adana Eriflkin Kemik li i Nakil ve Hücresel Tedavi Merkezi, Türkiye

Detaylı

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER Erol LENGERL / Akis Ba ms z Denetim ve SMMM A.fi. 473 474 2. Salon - Paralel Oturum VIII - Sistem ve Süreç Denetiminde Karfl lafl lan

Detaylı

Basın Bülteni. Marmaray Projesinde Rota Teknik İmzası BD235 23.06.2014

Basın Bülteni. Marmaray Projesinde Rota Teknik İmzası BD235 23.06.2014 Marmaray Projesinde Rota Teknik İmzası Bosch Rexroth ana bayisi Rota Teknik A.Ş. ile Japon TAISEI ve ANEL firmasının ortak olarak geliştirdiği Marmaray Tünel Havalandırma Elektropnömatik Kontrol Sistemi

Detaylı

NTERNET ÇA I D NAM KLER

NTERNET ÇA I D NAM KLER Mustafa Emre C VELEK NTERNET ÇA I D NAM KLER www.internetdinamikleri.com STANBUL-2009 Yay n No : 2148 letiflim Dizisi : 55 1. Bas m - stanbul - Haziran 2009 ISBN 978-605 - 377-066 - 4 Copyright Bu kitab

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

Daha fazla seçenek için daha iyi motorlar

Daha fazla seçenek için daha iyi motorlar Daha fazla seçenek için daha iyi motorlar Kollmorgen, Universal Robots'un daha hafif ve daha güçlü olmasını sağlıyor Altı eksenli robotlar; örneğin, işleme ve üretim tesislerinde kullanılmaktadır. Bu robotlar,

Detaylı

Ürün Kataloğu 01/2007 Conergy Montaj Sistemleri

Ürün Kataloğu 01/2007 Conergy Montaj Sistemleri Ürün Kataloğu 01/2007 Conergy Montaj Sistemleri Conergy ile güvende Conergy, yenilenebilir enerji alanında dünyadaki en başarılı şirketlerden biridir. Çünkü Conergy tüm bileşenleri tek bir elden çıkan

Detaylı

Sifonik Drenaj Nedir? Nasıl Çalışır?

Sifonik Drenaj Nedir? Nasıl Çalışır? Sifonik Drenaj Nedir? Nasıl Çalışır? Sifonik Drenaj temelde Bernoulli'nin bulmuş olduğu akışkanın enerji denkliği prensibinden yararlanarak suyun herhangi bir eğime gerek kalmadan istenilen yerden tahliye

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

BAfiVURU FORMU. Lütfen Kat lmak stedi iniz Kategoriyi flaretleyiniz:

BAfiVURU FORMU. Lütfen Kat lmak stedi iniz Kategoriyi flaretleyiniz: AMPD ÖDÜLLER 2008 BAfiVURU FORMU AMPD 2008 Ödülleri Program nda yer almak için lütfen afla daki k sa formu doldurup AMPD Merkezi ne ulaflt r n z. Size daha detayl doküman ve kat l m formu gönderilecektir.

Detaylı

10 y l önce Alarko ve Carrier ortakl k için el

10 y l önce Alarko ve Carrier ortakl k için el 10 y l önce Alarko ve Carrier ortakl k için el s k m t. 1996 y l nda ba layan ve üç y l süren görü meler sonunda ortakl k ko ullar olu turuldu. Beklentiler... Aray lar... Aç l mlar... Hedeflerimiz; - leri

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ 120 kinci Bölüm - Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi 1. ARAfiTIRMANIN AMACI ve YÖNTEM Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi, tüketici enflasyonu, iflsizlik

Detaylı

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i 3. Ödemeler Dengesi 2003 y l nda 8.037 milyon dolar olan cari ifllemler aç, 2004 y l nda % 91,7 artarak 15.410 milyon dolara yükselmifltir. Cari ifllemler aç ndaki bu

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER 1. Patates ve sütün miktar nas l ölçülür? 2. Pinpon topu ile golf topu hemen hemen ayn büyüklüktedir. Her iki topu tartt n zda bulaca n z sonucun ayn olmas n bekler misiniz?

Detaylı

Düşük Sıcaklık Kazanı. Gaz yakıtlı ısıtıcı bacalı ve hermetik işletme için: 10,5 24 kw (9 000 20 600 kcal/h)

Düşük Sıcaklık Kazanı. Gaz yakıtlı ısıtıcı bacalı ve hermetik işletme için: 10,5 24 kw (9 000 20 600 kcal/h) VITOPEND 100-W Gaz yakıtlı kombi / ısıtıcı Bacalı veya hermetik işletme için Modülasyonlu, atmosferik brülörlü Anma ısı gücü aralığı: 10,5 30 kw (9 000 25 800 kcal/h) Düşük Sıcaklık Kazanı Vitopend 100-W,

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

TAŞIMACILIK ENDÜSTRİSİ İÇİN YAPIŞTIRICI ÇÖZÜMLERİ. Yapıştırmada güvenilir yenilik

TAŞIMACILIK ENDÜSTRİSİ İÇİN YAPIŞTIRICI ÇÖZÜMLERİ. Yapıştırmada güvenilir yenilik TAŞIMACILIK ENDÜSTRİSİ İÇİN YAPIŞTIRICI ÇÖZÜMLERİ Yapıştırmada güvenilir yenilik Simson: taşımacılık endüstrisi için yapıştırıcı çözümleri Gelecekle bağlantınızı kaybetmeyin SIMSON: BİR DÜNYA MARKASI OLAN

Detaylı

Balans Vanalar Termostatik Radyatör Vanalar. www.gedikdokum.com

Balans Vanalar Termostatik Radyatör Vanalar. www.gedikdokum.com www.gedikdokum.com Balans Vanalar Termostatik Radyatör Vanalar Is tma sistemlerinin balanslanmas sayesinde tüm sisteme do ru zamanda, gerekli miktarda debi ve dolay s yla gereken s her koflulda sa lanabilir.

Detaylı

Kablo Kanal Sistemleri

Kablo Kanal Sistemleri Schneider Electric Kablo Kanal Sistemleri Katalog Sistem kanalları Yapısal kablolamada uzman çözümler PKS Ultra Yeni tasar m ile daha estetik daha fazla kablo tafl ma kapasitesi (11x0) ve çevreye sayg

Detaylı

Autodesk Building Design Suite 2012. Sorular ve Cevapları

Autodesk Building Design Suite 2012. Sorular ve Cevapları Autodesk Building Design Suite 2012 Sorular ve Cevapları Autodesk Building Design Suite 2012 yazılımı, daha etkin tasarım yapmanıza ve iletişim kurmanıza yardım eder. Ödediğiniz fiyat karşılığında mükemmel

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas 1 Prof. Dr. Yunus Kishal Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri 4. Bas Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebli leri

Detaylı

Degisimi_Yonetmek 4/19/10 5:12 PM Page 1 De iflimi Yönetmek

Degisimi_Yonetmek 4/19/10 5:12 PM Page 1 De iflimi Yönetmek De iflimi Yönetmek Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü

Detaylı

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ 12 NİSAN 2013-KKTC DR. VAHDETTIN ERTAŞ SERMAYE PIYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ Sayın

Detaylı

SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç

SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Siirt Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama

Detaylı

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif Dr. Yeflim Toduk Akifl Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif flirket birleflmeleri ve sat nalmalar, türkiye deki küçük iflletmelerden, dev flirketlere kadar her birinin gündeminde olmaya devam

Detaylı

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme 2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme Proje bütçesi haz rlarken dikkat edilmesi gereken üç aflama vard r. Bu aflamalar flunlard r: Kaynak belirleme ve bütçe tasla n n haz rlanmas Piyasa araflt

Detaylı

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek Performans Ölçmek Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü

Detaylı

Endüstri Mühendisliğine Giriş. Jane M. Fraser. Bölüm 2. Sık sık duyacağınız büyük fikirler

Endüstri Mühendisliğine Giriş. Jane M. Fraser. Bölüm 2. Sık sık duyacağınız büyük fikirler Endüstri Mühendisliğine Giriş Jane M. Fraser Bölüm 2 Sık sık duyacağınız büyük fikirler Bu kitabı okurken, büyük olasılıkla öğreneceğiniz şeylere hayret edecek ve varolan bilgileriniz ve belirli yeni becerilerle

Detaylı

Kritik Altyapı Değerlendirmeleri

Kritik Altyapı Değerlendirmeleri Kritik Altyapı Değerlendirmeleri Kritik Altyapı Değerlendirmeleri Emerson Network Power uzmanlarınca sunulan profesyonel görüşler, altyapınızın hem bugün hem de gelecekte en iyi performansı sergilemesini

Detaylı

MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Muş Alparslan Üniversitesi Uzaktan

Detaylı

Do algaz ve LPG çin. Gaz Yak tl Brülörler. ALG Serisi 30-1.200 kw. GARANTi

Do algaz ve LPG çin. Gaz Yak tl Brülörler. ALG Serisi 30-1.200 kw. GARANTi o algaz ve LPG çin Gaz Yak tl Brülörler ALG Serisi -. kw GARANTi ALG Serisi Gaz Brülörleri leri Teknoloji Gaz brülörleri uzun süreli testler sunucunda gaz konusunda deneyimli uzmanlar taraf ndan gelifltirildi.

Detaylı

PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU

PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU Aytaç ACARDA * I G R fi flletmeler belli dönemlerde sat fllar n artt rmak ve iflletmelerini

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

ÖZEL BÖLÜM I KOJENERASYON. TÜRKOTED İltekno Topkapı Endüstri ST ELEKTRİK-ENERJİ I NİSAN 2016

ÖZEL BÖLÜM I KOJENERASYON. TÜRKOTED İltekno Topkapı Endüstri ST ELEKTRİK-ENERJİ I NİSAN 2016 TÜRKOTED İltekno Topkapı Endüstri 102 Hibrit Sistemlerle En Yüksek Verimlilik Hedefleniyor Derya Sakallıoğlu Yenilenebilir enerji kaynakları ile birlikte kullanılan kojenerasyon sistemleri, hibrit kojenerasyon

Detaylı

konacak bir veya daha fazla tek hat sayfas üzerinden sistemin daha kolay ve anlafl l r olarak izlenmesi

konacak bir veya daha fazla tek hat sayfas üzerinden sistemin daha kolay ve anlafl l r olarak izlenmesi kwh ve/veya kvar) 2- Enerji kalitesi / devaml l izleme ve kontrol otomasyonu a. Enerji izleme ve kontrol b. Kontrol Otomasyonu / yük atma otomasyonu Not: Tüm bunlar n yan nda, makine otomasyonu, proses

Detaylı

NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU

NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU 36 nsan Kaynaklar SMMMO Kurumsallaflma çal flmalar çerçevesinde; 2008 y l nda nsan Kaynaklar Birimi oluflturulmufltur. nsan Kaynaklar Biriminin

Detaylı

KUDOS. Laboratuvar Cihazları. 195 www.sahinlerkimya.com Tel: (0212) 659 54 00 pbx ULTRASON K SU BANYOLARI

KUDOS. Laboratuvar Cihazları. 195 www.sahinlerkimya.com Tel: (0212) 659 54 00 pbx ULTRASON K SU BANYOLARI Laboratuvar Cihazları ULTRASON K SU BANYOLARI en yüksek kalite ultrasonic temizleyicileri dünya çap na sunmaktan gurur duyar. Ultrasonik teknoloji bir lider üreticisi olarak, Kudos yenilikçi ve patent

Detaylı

6 MADDE VE ÖZELL KLER

6 MADDE VE ÖZELL KLER 6 MADDE VE ÖZELL KLER TERMOD NAM K MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER MODEL SORU 2 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER 1. Birbirine temasdaki iki cisimden s cakl büyük olan s verir, küçük olan s al r. ki cisim bir

Detaylı

Alsecco Hafif D fl Cephe S valar

Alsecco Hafif D fl Cephe S valar Alsecco Hafif D fl Cephe S valar Mineral Esasl Malzemelerle Oluflturulmufl Yap lar çin Alsecco Ürünleri Alsecco haz r s va bir Ytong ürünüdür. 2 Mineral Esasl Yüzeyler için alsecco Ürünleri Yap larda Komple

Detaylı

2008 1. Çeyrek Finansal Sonuçlar. Konsolide Olmayan Veriler

2008 1. Çeyrek Finansal Sonuçlar. Konsolide Olmayan Veriler 2008 1. Çeyrek Finansal Sonuçlar Konsolide Olmayan Veriler Rakamlarla Halkbank 70 y l Kooperatif ve KOB kredilerinde 70 y ll k tecrübe ve genifl müflteri taban Halkbank n rekabette kuvvetli yönleridir.

Detaylı

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu 30 > 35 nsan Kaynaklar > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu > nsan Kaynaklar Personele Göre fl De il, fle Göre Personel. stanbul Büyükflehir Belediyesi, Personele Göre

Detaylı

Dikkat! ABD Enerji de Yeni Oyun Kuruyor!

Dikkat! ABD Enerji de Yeni Oyun Kuruyor! Dikkat! ABD Enerji de Yeni Oyun Kuruyor! Dursun YILDIZ topraksuenerji 21 Ocak 2013 ABD Petrol İhracatçısı Olacak. Taşlar Yerinden Oynar mı? 1973 deki petrol krizi alternatif enerji arayışlarını arttırdı.

Detaylı

YÜZEY ETKĐSĐNDE UÇUŞ

YÜZEY ETKĐSĐNDE UÇUŞ YÜZEY ETKĐSĐNDE UÇUŞ Gülkız Doğan Araş. Gör., ODTÜ, Havacılık Mühendisliği Bölümü Uçak pilotları inişe geçen uçağın yere değmeden az önce daha fazla alçalmak istemediğine, yoluna öylece devam etmek istediğine

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar.

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar. Cerebral palsi gibi hareket ve postüral kontrol bozukluklar na yol açan hastal klar olan çocuklar, hastal klar n n derecesine ba l olarak yürüme güçlü ü çekmekte veya hiç yürüyememektedir. Hart Walker,

Detaylı

ZENTIVA YA BAKIŞ İÇİNDE NE OLDUĞU ÖNEMLİDİR

ZENTIVA YA BAKIŞ İÇİNDE NE OLDUĞU ÖNEMLİDİR ZENTIVA YA BAKIŞ İÇİNDE NE OLDUĞU ÖNEMLİDİR Zentiva ya bakış Merkezi Avrupa nın kalbinde bulunan Zentiva, halen 32 pazarda faaliyet göstermekte ve hizmet verdiği hedef popülasyon 800 milyona yaklaşmaktadır.

Detaylı

BİT ini Kullanarak Bilgiye Ulaşma ve Biçimlendirme (web tarayıcıları, eklentiler, arama motorları, ansiklopediler, çevrimiçi kütüphaneler ve sanal

BİT ini Kullanarak Bilgiye Ulaşma ve Biçimlendirme (web tarayıcıları, eklentiler, arama motorları, ansiklopediler, çevrimiçi kütüphaneler ve sanal BİT ini Kullanarak Bilgiye Ulaşma ve Biçimlendirme (web tarayıcıları, eklentiler, arama motorları, ansiklopediler, çevrimiçi kütüphaneler ve sanal müzeler vb.) Bilgi ve iletişim teknolojileri, bilgiye

Detaylı

otyoo Akıllı Ev ve Otomasyon Sistemleri www.otyoo.com

otyoo Akıllı Ev ve Otomasyon Sistemleri www.otyoo.com otyoo Akıllı Ev ve Otomasyon Sistemleri www.otyoo.com Hayatımıza hergün başka bir elektrikli cihaz girmekte. Ses sistemlerinden güvenlik sistemlerine, sinema sistemleri, akıllı televizyonlardan media oynatıcılara

Detaylı

Genel Yay n S ra No: 178 2010/20. Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun

Genel Yay n S ra No: 178 2010/20. Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun Genel Yay n S ra No: 178 2010/20 ISBN No: 978-605-5614-56-0 Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun Tasar m / Uygulama Referans Medya ve Reklam Hiz. Ltd. Tel: +90.212 347 32 47 e-mail: info@referansajans.com

Detaylı

e-bülten STANBUL B LG ÜN VERS TES LET fi M FAKÜLTES REKLAMCILIK BÖLÜMÜ ADWORKERS YEN AJANS VE MÜfiTER LER YLE DD ALI!

e-bülten STANBUL B LG ÜN VERS TES LET fi M FAKÜLTES REKLAMCILIK BÖLÜMÜ ADWORKERS YEN AJANS VE MÜfiTER LER YLE DD ALI! 2007 3 ADWORKERS YEN AJANS VE MÜfiTER LER YLE DD ALI! stanbul Bilgi Üniversitesi Reklamc l k Bölümü 4. s n f ö rencilerinden oluflan AdWorkers reklam ajans, Türkiye nin önde gelen reklam ajanslar yla birlikte

Detaylı

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES Ahmet AKIN / TÜRMOB Yönetim Kurulu Üyesi 387 388 Genel Oturum III - Meslek Mensuplar Aç s ndan Türkiye Denetim Standartlar n

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

SOSYAL S GORTALAR VE GENEL SA LIK S GORTASI KANUNLARI VE GERÇEKLER SEMPOZYUMU

SOSYAL S GORTALAR VE GENEL SA LIK S GORTASI KANUNLARI VE GERÇEKLER SEMPOZYUMU SOSYAL S GORTALAR VE GENEL SA LIK S GORTASI KANUNLARI VE GERÇEKLER SEMPOZYUMU 26-27.01.2007 stanbul Üniversitesi Merkez Bina Doktora Salonu stanbul Barosu stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi STANBUL BAROSU

Detaylı

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının bağlantıları kontrol edilir. Güz ve Bahar dönemindeki

Detaylı

Yorka Yazılım Dokuma Otomasyonu Projesi. KONU : Dokuma Üretim Takibi ve Otomasyonu

Yorka Yazılım Dokuma Otomasyonu Projesi. KONU : Dokuma Üretim Takibi ve Otomasyonu KONU : Dokuma Üretim Takibi ve Otomasyonu GENEL TANIMLAMA: Projenin amacı, gerçek zamanlı üretim bilgisi sağlamak için fabrika bünyesinde hali hazırda çalışmakta olan muhtelif marka ve özellikte dokuma

Detaylı

Robotik Otomasyon ve Yenilikçi İmalat Teknolojileri. www.deftdinamik.com.tr

Robotik Otomasyon ve Yenilikçi İmalat Teknolojileri. www.deftdinamik.com.tr Robotik Otomasyon ve Yenilikçi İmalat Teknolojileri Hizmet Verilen Sektörler Giriş Deft Dynamics kurucu ortağı Cem Deşen kariyeri boyunca robotik, fabrika otomasyonu ve imalat teknolojileri üzerine uzmanlaşmıştır.

Detaylı

Tasarım Raporu. Grup İsmi. Yasemin ÇALIK, Fatih KAÇAK. Kısa Özet

Tasarım Raporu. Grup İsmi. Yasemin ÇALIK, Fatih KAÇAK. Kısa Özet Tasarım Raporu Grup İsmi Yasemin ÇALIK, Fatih KAÇAK Kısa Özet Tasarım raporumuzda öncelikle amacımızı belirledik. Otomasyonumuzun ana taslağını nasıl oluşturduğumuzu ve bu süreçte neler yaptığımıza karar

Detaylı

Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası

Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası 2007 NİSAN EKONOMİ Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası Türkiye ekonomisi dünyadaki konjonktürel büyüme eğilimine paralel gelişme evresini 20 çeyrektir aralıksız devam ettiriyor. Ekonominin 2006 da yüzde

Detaylı

Teknik sistem kataloğu Terminal kutuları KL

Teknik sistem kataloğu Terminal kutuları KL Teknik sistem kataloğu Terminal kutuları KL 1 4 6 5 3 7 2 Küçük panolar Dünya çapında onaylı ve çok sayıda standart ölçülerde stoklarımızda mevcut. Pratik sistem aksesuarları, KL terminal kutularını yaygın

Detaylı

Kardex Remstar ile Intertex iş birliği yapıyor Ağır ve uzun malların zorlayıcı talepleri için depolama ve alma çözümleri

Kardex Remstar ile Intertex iş birliği yapıyor Ağır ve uzun malların zorlayıcı talepleri için depolama ve alma çözümleri Kardex Remstar by Intertex Kardex Remstar ile Intertex iş birliği yapıyor Ağır ve uzun malların zorlayıcı talepleri için depolama ve alma çözümleri Standard Solution Vertical Lift System Kardex Remstar

Detaylı

Tasarruflu yüzme havuzu tekniği Ospa enerji yaklaşımı, CO2 salınımı ve Đklim değişikliği

Tasarruflu yüzme havuzu tekniği Ospa enerji yaklaşımı, CO2 salınımı ve Đklim değişikliği Tasarruflu yüzme havuzu tekniği Ospa enerji yaklaşımı, CO2 salınımı ve Đklim değişikliği Akıllı Havuz Kontrolü Enerji verimli ekipmanlar Doğaya Zarasız minimum atık Mühendislik ve optimum planlama ile

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 i Bu sayıda; 2013 Cari Açık Verileri; 2013 Aralık Sanayi Üretimi; 2014 Ocak İşsizlik Ödemesi; S&P Görünüm Değişikliği kararı değerlendirilmiştir.

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN. GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN. GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL Sözlerime gayrimenkul ve finans sektörlerinin temsilcilerini bir araya

Detaylı

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina .. 95 Türkiye ile Kazakistan: Karfl l kl Kazan mlara Dayal Bir flbirli i Bektas Mukhamejanov * Çeviren: Dr. Almagül sina Kazakistan ba ms zl n kazand ndan itibaren, d fl politika stratejisinde çok yönlü

Detaylı

PRC 100 BOYAMA ROBOTU C.000 KULLANIM KLAVUZU

PRC 100 BOYAMA ROBOTU C.000 KULLANIM KLAVUZU PRC 100 BOYAMA ROBOTU C.000 KULLANIM KLAVUZU NOT PRC 100 KULLANIM KLAVUZU 12 2 11 NOT PROGRAM AYARLARI Ç NDEK LER POWER BUTON 1- Ç NDEK LER... 3 GÖSTERGE Power buton ON konumuna getirildi inde ekranda

Detaylı

Profesyonel, verimli, yenilikçi sistemler...

Profesyonel, verimli, yenilikçi sistemler... ARKE Otomasyon Bil. Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti. Atilla KARAÇAY Ramazan EKİN Proje & Yazılım 0.533 430 19 45 Üretim & Satış 0.533 223 13 46 atilla.karacay@arkeotomasyon.com ramazan.ekin@arkeotomasyon.com

Detaylı

Farklı Televizyon Yayın Ortamlarında Aynı Anda Farklı Reklam Yayını Bir Koltuğa İki Karpuz Sığar mı?

Farklı Televizyon Yayın Ortamlarında Aynı Anda Farklı Reklam Yayını Bir Koltuğa İki Karpuz Sığar mı? Farklı Televizyon Yayın Ortamlarında Aynı Anda Farklı Reklam Yayını Bir Koltuğa İki Karpuz Sığar mı? *Av.Erdal AKSU 17 Kasım 2008 KONU: Rekabet Kurulu nun 03.07.2008 tarihinde Kablo TV şebekesine entegre

Detaylı

Motorin ve Hafif Ya lar çin. S v Yak tl Brülörler. GARANTi

Motorin ve Hafif Ya lar çin. S v Yak tl Brülörler. GARANTi Motorin ve Hafif Ya lar çin S v Yak tl Brülörler ALM Serisi 0.06 GARANTi leri Teknoloji Motorin brülörleri uzun süreli testler sunucunda s v yak tlar konusunda deneyimli uzmanlar taraf ndan gelifltirildi.

Detaylı

Faaliyet Konular m z:

Faaliyet Konular m z: Faaliyet Konular m z: Is Transfer Bölümü Plakal Is Eflanjörleri Borulu ve Tubuler Eflanjörler Akümülasyon Tanklar Boylerler S v Transfer Bölümü Domestik Pompalar Hijyenik Pompalar Proses Pompalar Hijyenik

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

MÜKEMMELLİK AYRINTILARDADIR

MÜKEMMELLİK AYRINTILARDADIR MÜKEMMELLİK AYRINTILARDADIR Vector, kesimde operasyonel mükemmelliğin özüne ulaşiyor. Lectra, otomatik kesim alanindaki 30 yillik DENEYİMİ ve süregelen YENİLİKÇİLİĞİ sayesinde, teknolojik uzmanliği ve

Detaylı

Hepinizi saygıyla sevgiyle selamlıyorum.

Hepinizi saygıyla sevgiyle selamlıyorum. Değerli konuklar, Yatırım Ortamını İyileştirme Koordinasyon Kurulu (YOİKK) çalışmaları kapsamında düzenlediğimiz Kurumsal Yönetim konulu toplantımıza hepiniz hoş geldiniz. 11 Aralık 2001 tarihli Bakanlar

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

4691 SAYILI TEKNOLOJ GEL fit RME KANUNU 4691 SAYILI KANUN

4691 SAYILI TEKNOLOJ GEL fit RME KANUNU 4691 SAYILI KANUN 4691 SAYILI TEKNOLOJ GEL fit RME KANUNU 4691 SAYILI KANUN 253 4691 SAYILI TEKNOLOJ GEL fit RME KANUNU 5035 SAYILI KANUNDAK MADDES KANUN MADDES N N ESK fiekl KANUN MADDES N N YEN fiekl 49/7 Destek ve muafiyetler

Detaylı

ÇINAR KOLEJ Ö RENC LER Ç N RENKL B R DÜNYA

ÇINAR KOLEJ Ö RENC LER Ç N RENKL B R DÜNYA ÇINAR KOLEJ Ö RENC LER Ç N RENKL B R DÜNYA B üyükçekmece deki yeni kampüsünü e itim ve ö retime açan, anas n f, ilkö retim, anadolu ve fen liselerini içeren Ç nar Koleji 32 bin metrekarelik alana kurulu

Detaylı

... müflterilerin ifllerini kendi iflimiz gibi görerek uzun ömürlü iliflkiler kurmak.

... müflterilerin ifllerini kendi iflimiz gibi görerek uzun ömürlü iliflkiler kurmak. EDSM Enerji kimdir? EDSM Enerji, Enerji Kaynaklar n n ve Enerjinin Kullan m nda Verimlili in Artt r lmas na liflkin Yönetmelik gere ince, binalara ve endüstriyel tesislere enerji yönetim planlama ve strateji

Detaylı

LE LG L YÖNETMEL KLER N DE ERLEND R LMES TOPLANTISI YAPILDI

LE LG L YÖNETMEL KLER N DE ERLEND R LMES TOPLANTISI YAPILDI Haberler 4857 SAYILI fi KANUNU LE LG L YÖNETMEL KLER N DE ERLEND R LMES TOPLANTISI YAPILDI 14 May s 2004 tarihinde Sendikam z Binas Mesut Erez Konferans Salonunda 4857 Say l fl Kanunu le lgili Yönetmeliklerin

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

Öncelikle basın toplantımıza hoş geldiniz diyor, sizleri sevgiyle ve saygıyla selamlıyorum.

Öncelikle basın toplantımıza hoş geldiniz diyor, sizleri sevgiyle ve saygıyla selamlıyorum. Gümrük Ve Ticaret Bakanı Sn. Nurettin CANİKLİ nin Kredi Kefalet Kooperatifleri Ortaklarının Borçlarının Yapılandırılması Basın Toplantısı 24 Eylül 2014 Saat:11.00 - ANKARA Kredi Kefalet Kooperatiflerinin

Detaylı

DD25B. VOLVO ÇİFT TAMBURLU SİLİNDİRLER 2.6 t 18.5 kw

DD25B. VOLVO ÇİFT TAMBURLU SİLİNDİRLER 2.6 t 18.5 kw DD25B VOLVO ÇİFT TAMBURLU SİLİNDİRLER 2.6 t 18.5 kw 360 görüş alanı En uygun şekilde yerleştirilmiş kızaklı koltuk, açılı silindir yatakları ve eğimli motor kaputu tasarımına sahip DD25B sektörde öncü,

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KINIK SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KINIK SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KINIK SONUÇ RAPORU Tarih: 10 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 40 Katılımcı listesindeki Sayı: 38 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

2014 1. Çeyrek Sonuçları TÜRK TELEKOM GRUBU 2014 1. ÇEYREK OPERASYONEL VE FİNANSAL SONUÇLARINI AÇIKLADI

2014 1. Çeyrek Sonuçları TÜRK TELEKOM GRUBU 2014 1. ÇEYREK OPERASYONEL VE FİNANSAL SONUÇLARINI AÇIKLADI TÜRK TELEKOM GRUBU 2014 1. ÇEYREK OPERASYONEL VE FİNANSAL SONUÇLARINI AÇIKLADI Basın Bülteni 1 Mayıs 2014 Güçlü İlk Çeyrek Sonuçları ile 2014 Yılına Sağlam Başladık Türkiye nin öncü iletişim ve yakınsama

Detaylı

KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK VE ÖNEMİ ÇEVRE VE İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ İLE İLİŞKİSİ. Gürbüz YILMAZ Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı

KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK VE ÖNEMİ ÇEVRE VE İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ İLE İLİŞKİSİ. Gürbüz YILMAZ Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK VE ÖNEMİ ÇEVRE VE İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ İLE İLİŞKİSİ Gürbüz YILMAZ Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Kurumsal Sosyal Sorumluluk (KSS) Çevre İş Sağlığı Güvenliği ŞİRKETLER

Detaylı

Dünyaya barış ve refah taşıyor, zorlukları azimle aşıyoruz

Dünyaya barış ve refah taşıyor, zorlukları azimle aşıyoruz Dünyaya barış ve refah taşıyor, zorlukları azimle aşıyoruz Rakamlarla Sektörümüz: 3 kıtadan 77 ülkeye doğrudan hizmet götüren, Toplam Yatırımı 5 Milyar Doları aşan, Yan sektörleri ile birlikte yaklaşık

Detaylı

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi K lavuz Notlar Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9 Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi 1.0 Girifl 1.1 ndirgenmifl nakit ak fl ( NA)

Detaylı

Beher / K sa Form / Dereceli, LAMTEK. Erlen / Dar Boyunlu / Dereceli, LAMTEK. Erlen / Dar Boynlu / Dereceli / fiilifli, LAMTEK

Beher / K sa Form / Dereceli, LAMTEK. Erlen / Dar Boyunlu / Dereceli, LAMTEK. Erlen / Dar Boynlu / Dereceli / fiilifli, LAMTEK Beher / K sa Form / Dereceli, LAMTEK Erlen / Dar Boyunlu / Dereceli, LAMTEK LT1001260 LT1001270 LT1001280 LT1001290 LT1001300 LT1001310 LT1001320 LT1001330 LT1001340 LT1001350 1 400 ml 600 ml 800 ml LT1001510

Detaylı

Resmi Gazete Tarihi: 12.09.2010 Resmî Gazete Resmi Gazete Sayısı: 27697 YÖNETMELİK ELEKTRONİK HABERLEŞME SEKTÖRÜNDE HİZMET KALİTESİ YÖNETMELİĞİ

Resmi Gazete Tarihi: 12.09.2010 Resmî Gazete Resmi Gazete Sayısı: 27697 YÖNETMELİK ELEKTRONİK HABERLEŞME SEKTÖRÜNDE HİZMET KALİTESİ YÖNETMELİĞİ Resmi Gazete Tarihi: 12.09.2010 Resmî Gazete Resmi Gazete Sayısı: 27697 YÖNETMELİK Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumundan: ELEKTRONİK HABERLEŞME SEKTÖRÜNDE HİZMET KALİTESİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

Detaylı

ELEKTRONİK VE HABERLEŞME MÜHENDİSİ

ELEKTRONİK VE HABERLEŞME MÜHENDİSİ TANIM İletişim sistemlerinin ve her türlü elektronik aletin tasarımı, üretim teknolojisi, çalışma ilkeleri, yapımı ve işletilmesi ile ilgili alanlarda çalışan kişidir. A- GÖREVLER Elektronik ve haberleşme

Detaylı

Girişimcileri destekleyen

Girişimcileri destekleyen Girişimcileri destekleyen kurum ve kuruluşlar KONUYA BAŞLARKEN 1. 2. Girişimci adayları kuracakları işlerle ilgili ne gibi desteklere ihtiyaç duyarlar? Kredi, hibe, teşvik kavramları size ne ifade etmektedir?

Detaylı

Firma Bilgileri 4. Sistem Grupları 24

Firma Bilgileri 4. Sistem Grupları 24 2 Firma ilgileri 4 Firma 5 Garanti 6 Sertifikalar 7 Sistem Grupları 24 Tek çılım Sistem Tablosu 25 Vasistas Sistem Tablosu 26 Çift çılım Sistem Tablosu / Dikey Devirmeli Uygulama 27 Çift çılım Sistem Tablosu

Detaylı

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü 07.03.2012 06:18

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü 07.03.2012 06:18 http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/03/201203... 1 of 5 6 Mart 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28225 Atatürk Üniversitesinden: YÖNETMELİK ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ASTROFİZİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ

Detaylı

BİYOEŞDEĞERLİK ÇALIŞMALARINDA KLİNİK PROBLEMLERİN BİR KAÇ ÖZEL OLGUYLA KISA DEĞERLENDİRİLMESİ Prof.Dr.Aydin Erenmemişoğlu

BİYOEŞDEĞERLİK ÇALIŞMALARINDA KLİNİK PROBLEMLERİN BİR KAÇ ÖZEL OLGUYLA KISA DEĞERLENDİRİLMESİ Prof.Dr.Aydin Erenmemişoğlu BİYOEŞDEĞERLİK ÇALIŞMALARINDA KLİNİK PROBLEMLERİN BİR KAÇ ÖZEL OLGUYLA KISA DEĞERLENDİRİLMESİ Prof.Dr.Aydin Erenmemişoğlu 3.Klinik Farmakoloji Sempozyumu-TRABZON 24.10.2007 Klinik ilaç araştırmalarına

Detaylı

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir.

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir. TÜB TAK BAfiKANLIK, MERKEZ VE ENST TÜLERDE ÇALIfiIRKEN YÜKSEK L SANS VE DOKTORA Ö REN M YAPANLARA UYGULANACAK ESASLAR (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Esaslar n amac ; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araflt

Detaylı

ÜRÜNÜN ADI : FOLLOWER ÜRÜN: AKÜLÜ BAVUL

ÜRÜNÜN ADI : FOLLOWER ÜRÜN: AKÜLÜ BAVUL ÜRÜNÜN ADI : FOLLOWER ÜRÜN: AKÜLÜ BAVUL Ürün Nedir? FOLLOWER, Akülü tekerlekli bir bavuldur. Ürünün mini boyu, orta boyu, büyük boyu vardır. Ürünün içine konulan küçük bir akü ile bavul güç kullanmadan

Detaylı

TÜRKİYE SERMAYE PİYASALARINDA MERKEZİ KARŞI TARAF UYGULAMASI 13 MAYIS 2013 İSTANBUL DR. VAHDETTİN ERTAŞ SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ

TÜRKİYE SERMAYE PİYASALARINDA MERKEZİ KARŞI TARAF UYGULAMASI 13 MAYIS 2013 İSTANBUL DR. VAHDETTİN ERTAŞ SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ TÜRKİYE SERMAYE PİYASALARINDA MERKEZİ KARŞI TARAF UYGULAMASI 13 MAYIS 2013 İSTANBUL DR. VAHDETTİN ERTAŞ SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ Sayın BDDK Başkanım, İktisadi Araştırmalar Vakfı, Borsamız

Detaylı