1. GİRİŞ VE LİTERATÜR ÖZETLERİ AntraseninBrominasyonu ve Önemi

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "1. GİRİŞ VE LİTERATÜR ÖZETLERİ. 1.1. AntraseninBrominasyonu ve Önemi"

Transkript

1 1 1. GİRİŞ VE LİTERATÜR ÖZETLERİ 1.1. Antraseninominasyonu ve Önemi Antrasen, C 14 H 10 (1), kömür katranından elde edilen üç halkalı aromatik bir bileşiktir. Taş kömürü katranının destilasyonundan benzen, toluen, ksilen, naftalin ve antrasen gibi aromatik hidrokarbonlar ve arenler ile piridin ve türevleri, fenol ve türevleri gibi diğer aromatik bileşikler ele geçer. Bunlardan naftalin ve antrasen katranda en bol bulunan hidrokarbonlardır. Antrasenin kömürden elde edilen bir bileşik olması antrasen iskelet yapısının yaygın olarak bulunduğunu göstermektedir. Antrasen (1) ve antrakinon türevi bileşikleri, biyolojik ve tıbbi etkileri kadar, ileri endüstriyel malzemelerde kullanımı ve bu yöndeki potansiyeli ile dikkat çekmektedir. Kimyasal abstraklar antrasen türevleri ile ilgili son 20 yıl içinde on binlerce çalışmayı göstermektedir O Antrasen 3 2 9,10-dibromantrasen O 3 Antrakinon Antrasen (1) e olan bu yoğun ilginin başında antrasenin fotokromik özelliği ve dönüşümlü fotokimyasal bimoleküler fotodimerleşme özelliği bulunmaktadır (Şema 1.1). Bu özelliklere dayanarak polimer film veya kristal mezofazlarda optik, elektronik, magnetik anahtarlar oluşturulmaktadır.

2 R R hν, hν' R R R R Şema 1.1 Antrasen (1) ve türevlerinin önemli kullanım alanlarından birisi, değeri yüksek boyar maddelerin eldesinde başlangıç maddeleri olmasıdır. Tıbbi ve biyolojik boyar madde, kaplama maddesi, böcek öldürücü vb. olarak kullanılan birçok antrasen türevi vardır (R. S. Glass, et. al. 2001) Antrasenin türevlerinin böylesine geniş bir kullanım alanı bulması antrasen yapısının işlevleştirilmesini önemli ve öncelikli çalışma alanı haline getirmektedir. Bu yüzden antrasen türevlerinin birçoğu patent ile koruma altına alınmıştır. Örnek olarak 2,6,9,10-tetrasiyanoantrasen (4) (Şema 1.2) organik fotoiletken olarak kullanışlı olduğu görülmüş ve patenti alınmıştır (Mattes, 1982). CN CN NC CN 4 Tetrasiyanoantrasen Şema 1.2 9,10-Dibromoantrasen (2) çıkış bileşiği olarak kullanılarak oluşturulan aminolu ve civalı türevlerinin elektrolüminasans özellikleri ortaya konmuştur (M. X. Yu, et. al, 2002). Katı halde, bromantrasen 2 den çıkılarak elde edilen civa antrasen bileşiği 6 elektronca zengin gruplar ile bağ oluşturur ve böylece Hg O, Hg N, Hg S, Hg X (X: halojen) etkileşimleri ortaya çıkar (Tschinkl, et. al., 1999) (Şema 1.3).

3 3 t-buli/ THF - 78 o C Li Li HgCl 2 /THF reflüks Şema 1.3 1,8-Diklorantrasen Fe ve Al metalleri ile kompleks oluşturmakta ve bu kompleksler çok elektronlu redoks reaksiyonlarında katalizör olarak kullanılmaktadır (Benites, 1999). HgCl HgCl 1.2. Epoksitlerin Biyolojik Önemi Epoksitlerin Bakteri Hücrelerindeki Mutasyonu Epoksitler bakteri hücrelerinde DNA ile kovalent bir şekilde bağlandığında bu kompleks DNA yı oluşturan dört bazdan farklı bir yapı ihtiva edecektir. Dolayısıyla protein sentez mekanizması, bu kompleksi, bir baz olarak değil, farklı bir molekül olarak göreceğinden, bu kompleksi ihtiva eden kodon, herhangi bir aminoasidi kodlamadığından sentez edilen proteinde mutasyon gözlenecektir O 10 O HO 8 7 HO 6 5 OH OH diol epoksit 1 diol epoksit 2 Bu iki stereoizomer mutagen ve dolayısıyle kansorejen özelliği olduğundan kimyasal ve biyolojik çalışmaların ilgi odağı olmuştur. Diol epoksit 1 deki C-7 karbonuna bağlı hidroksil grubunun hidrojeni, C-9,10 karbonundaki epoksit oksijeni ile hidrojen bağı oluşturmaktadır. Halbuki diol epoksit 2 de molekül içi hidrojen bağı görülmemektedir. molekül içi hidrojen bağı epoksit grubuna nükleofil saldırısının hızını yirmi kat arttırdığı

4 4 görülmüştür. Diol epoksit 1 ve 2 nin t-butilalkol ile kinetik çalışmaları epoksit 1 in 150 kat daha reaktif olduğu belirlenmiştir (Yagi et al., 1977). Diol epoksit 1 ve diol epoksit 2 nin yüksek reaktivitesinden dolayı reaksiyon ürünlerinin karakterizasyonu için hidroliz mekanizması araştırıldı. Sonuçlar, C-10 da karbonyum iyonu oluştuğunu gösterdi ve her iki diol epoksidinde hidrolizinin ara basamağı olduğu ortaya kondu. Bu iki diol epoksit izomeri HPLC sistemi ile ayrıldı ve kütle spektrum analizi ile yapıları belirlendi. Yapılan çalışmada 1 ve 2 bileşiğinin iki tane stereoizomeri olduğu görüldü. Tetrol 2 nin oluşumu C (10) -O bağ parçalanması sonucu hidroliz mekanizması aydınlatılmış ve S 1 N reaksiyonu üzerinden yürüdüğü belirlenmiştir. O O HO HO OH OH diol epoksit 3 diol epoksit 4 Aynı etkiyi diol epoksit 3 ve diol epoksit 4 de göstermektedir. Yapılan diğer bir çalışmada daha reaktif diol epoksit 1, diol epoksit 2 den bakteri hücrelerine karşı daha mutagen olduğu görülmektedir. Fakat memelilerin hücrelerinde bu etki tersine gözükmektedir. Çünkü organizmalarda DNA tamir işlemleri bakterilerden daha gelişmiş olduğundan bu mutagen özellik bakterilerde daha fazla görülür. Sonuç olarak diol epoksit 1 ve 2 nin oldukça mutagenik bileşikler olduğu açıktır (Yang, 1977). DNA yı değiştiren ajanlar için antrasen türevleri ilgi çekmektedir. 9- Aminometilantrasen 7 sentetik ve doğal DNA ya yüksek bir ilgi ile bağlanmaktadır. Molekülde pozitif N + grubunun artması DNA ile etkileşimi kuvvetlendirir. Dört metoksi grubu ve iki amino grubu içeren 8 molekülünün DNA ile yüksek bir etkileşim gösterdiği absorbsiyon ve floresans spektroskopi teknikleri ile ortaya konmuştur (Ostaszewski, 1998) (Şema 1.4).

5 5 - Cl + NH 3 NH 3 + H 3 CO H 3 CO OCH 3 OCH NH 3 + 2Cl - Şema Doğal Antrasen Türevleri ve Antrakinon Boyaları Üç halkalı aril bileşiklerinden olan antrasen, ve bir antrasen türevi olan antrakinon bir çok doğal ürünün yapısında yer alır. Aloe vera bitkisinde bulunan Aloe emodin (4) in anti kanser ve antienflemator etkisi bilinmektedir. Mucize ilaç olarak tanıtılan ve son günlerde popüler hale gelen Aloe Vera (Sarısabır) bitki ekstresinin aktif üç ana bileşeni; Barbaloin (5), Aloe emodin (4) ve Rhein (6) birer antrasen ve antrakinon türevlerleridir. Aloe vera bitkisinin suyu kurutulduğunda kalıntının %30 kadarı glikozit sübstitüenti Barbaloin (5) ihtiva eder (Fittig at all., 1873). OH O OH OH OH OH OH O OH OH OH O Aloe emodin Glc Barbaloin O Rhein CO 2 H Şema 1.5 Antrakinon, yapıya kromafor özellik kazandıran iki karbonil grubu ile kinon birimi ihtiva eden polisiklik bir aromatik hidrokarbon olup, türevleri bitkilerde (aloe, sagrada, sena, and rhubarb), mantar, liken, ve böceklerde yaygın olarak bulunur. Antrakinon, pigment ve boyaların büyük sınıfını oluşturan antrakinon boyalarının ana maddesidir ve

6 6 antrasenin en önemli kinon türevidir. En eski mordan boya alizarin bir antrakinon türevidir. Antrakinonlar, boyar madde üretimi dışında bazı antioksidanlar ve polimerleşme inhibitörlerleri için başlangıç maddesidir. Fotoğraf kimyasal maddelerinde yaygın şekilde kullanılır. Antrakinon türevleri ilaç üretiminde de önemli olup Antine plastik ve Mitoxantrone antrakinon yapısında ilaç örneklerindendir. Antrasen (1) ve türevlerinin önemli kullanım alanlarından birisi değeri yüksek boyar maddelerin elde edilmesinde başlangıç maddesi olmasıdır (Şema 1.6). Antrasen ve türevleri tıbbi ve biyolojik boyar madde sentezinde kullanıldığı gibi kaplama maddesi, böcek öldürücü vb. olarak da birçok antrasen türevi vardır (Glass, 2001) (Şema 1.6). Ayrıca antrasenin sülfürlü türevleri antioksidant olarak eczacılıkta kullanılmaktadır. O NH 2 O OH SO 3 Na O NH Me SO 3 Na OH O NH 2 Azarin saf mavi B Azarin Safirol SE O OH O OH OH OH O O Antrafurin Cbinizarin Şema 1.6 Organik metal (moleküler iletken) sentezi, son yılların hızla gelişen ileri bir araştırma konusu olmuştur. Bu çerçevede sentezlenmiş organik metal olarak isimlendirilen perisülfür köprülü donör molekül olarak benzantrasen 9 ve antrasen 10 molekülleri (Şema 1.7) ders

7 7 kitaplarında bile yer almaktadır. Sadece periköprülü sülfür (veya selen, tellür) arenler değil alkil sülfür türevlerinin de elektriksel aktivite gösterdikleri belirlenmiştir. S S S S S S S S 9 10 Şema Antrasenin omlanması ve omoantrasen Türevleri Önceki çalışmalarımızda antrasenin polar bromlanması çerçevesinde, kantitatife yakın bir katılma ile iki hekzabromür stereoizomeri (12, 14) elde edilmiştir. Her iki hekzabromürün farklı baz kullanılarak eliminasyonunda tam bir seçicilikle tetrabromürler tek ürün halinde elde edilmişlerdir. Grubumuzda yapılan çalışmalarda, 9,10-di-, 2,4,9,10 tetra- ve 2,3,9,10-tetrabromantrasen (Şema 1.8) bileşikleri için özel ve seçici sentez metotları geliştirilmiştir (Çakmak ve ark, 2006). Bu moleküllerin sentezi ile antrasen çok yönlü işlevsel hale gelmiş ve böylece brom sübstitüentinin metal-halojen değişimi ile diğer antrasen türevlerine sentez yolları açılmıştır. Grubumuzda yapılan çalışmalarda (Şema 1.8) 9,10-dibromantrasen (2) ve 2,3,9,10- tetrabromantrasen (17) bileşikleri için ilk defa özel ve seçici reaksiyon yöntemleri geliştirilmiştir (Çakmak ve ark., 2006 ). Bu moleküllerin sentezi ile antrasenin iki halkası işlevsel hale gelmiş ve böylece brom takısının metal-halojen değişimi ile diğer antrasen türevlerine sentez yolları açılmıştır.

8 8 DBU / THF 25 o C 13, % ONO 2 AgNO3 / THF DBU / THF 25 o C 25 o C ONO 2 18, %55 12, %80 15, %90 NaOCH 3 / THF 25 o C 2 CH 2 Cl 2, -15 o C CH 2 Cl 2, 0 o C 17,%90 2,% Şema 1.8 OCH 3 OCH 3 NaOCH 3 /THF OCH iki ürün (orto ve meta) Ag + / CH 3 OH 2 CH 2 Cl 2, -15 o C OH AgClO 4 / H 2 O aseton, 25 0 C CH 3 ONa THF/ N 2 atm. OH O O Şema 1.9

9 9 Ancak iki hekzabromürün (12, 14) R f değerlerinin aynı olması (ayrılma zorluğu) ve ısı ve ışık karşısında kararsızlıkları nedeniyle ileri dönüşümler için güçlükler oluşturmaktadır. 9,10-Dibromantrasenin bromlanması ile 4 simetrik hekzabromür (11, 13, 14, 23), 2 adet de simetrik olmayan hekzabromür oluşturabilir. 9,10-Dibromantrasenin farklı şartlarda bromlanması seçici olarak diğer hekzabromürleri oluşturabilir. Hekzabromürlerin değişik şartlarda (farklı baz, farklı sıcaklık vb. şartlar) farklı çıkarma ürünü reaksiyonu ürünleri oluşturabilir. Diğer taraftan, her üç halkaya da bromun bağlanması sağlanabilir ve yeni antrasen türevleri sentezlenebilir. Ayrıca oluşmuş ve oluşturulacak bromoantrasenlerden bromoantrakinonlara kısa reaksiyon yolları geliştirilebilir. Kararlı hekzabromür izomerlerin oluşumu ileri dönüşümler ve antrasenin işlevsel hale gelmesi için anahtar role sahiptir. Ancak önceki çalışmalarda elde edilen hekzabromürlerin kararsız oluşu ileri işlem yapılmasını zorlaştırmakta ve çalışmaları sınırlandırmaktadır. Seçici bromlama ürünlerinin oluşturulması için geliştirdiğimiz özel bromlama reaksiyonlarından bazıları aşağıda sunulmuştur Özel Reaksiyon Metotları Aşağı sıcaklık brominasyonu: Bu yöntemde 9,10-dibromoantrasen polar çözücü ortamında, karanlıkta ve aşağı sıcaklıklarda eşdeğer mollerde moleküler brom ile basit bromlama işlemidir. Karışım, karanlıkta ve soğukta beklemeye bırakılır. Açığa çıkan H ü tutmak için düzeneğe kurutma tüpü monte edilir (nemi tutmak için mavi silikajel içte, H ü tutmak için NaOH peletleri dışta olmak üzere). Alternatif kurutma sistemi olarak CaCl 2 kurutma tüpünden geçen gaz bir hortum vasıtasıyla sulu baz çözeltisine verilir. Reaksiyonun dikkat çeken özelliği oldukça yavaş yürümesidir. Polar bromlama oldukça yavaş yürüdüğünden (birkaç gün, bazen birkaç hafta), reaksiyon sisteminin buzdolabı, derin dondurucu gibi sürekli soğukluk sağlayan ortamda yürütülmesi uygun olmaktadır.

10 10 Katı destek ortamında brominasyon: Polar bromlama reaksiyonlarında katı destek maddeleri (silikajel, zeolit v.d.) kullanılarak elektrofilik güç artmakta seçicilik oldukça yükselmektedir. Etkin karıştırma ile heterojen tozların sürekli birbiri ile etkileşimi sağlanır. 0 o C ya da altında, tercihen buzdolabında sürdürülmesi uygundur. Aşağı sıcaklık fotobrominasyonu: Grubumuzda geliştirilen içten ışımalı, su soğutmalı ve daldırmalı silindirik tipte fotokimya reaksiyon düzeneği kullanılmaktadır. Projeksiyon lambası, voltaj ayarlayıcısı ile istenilen şiddete ayarlanmaktadır (Kesim de düzeneğin şekli verilmiştir). Genelde su devri daimi soğutmaya yeterli gelmektedir. Lambanın aşırı ısınmasını önlemek için küçük bir pompa ile hava sirkülasyonu sağlanmaktadır. Seçici Çıkarma Reaksiyonları: Antrasen katılma ürünü hekzabromürler uygun iskelet yapısına sahip olduğundan ikinci aşamada yapılması gereken değişik baz ve ortamlar kullanılarak aromatlaştırma reaksiyonlarıdır. Naftalin türevlerinde uygun stereokimyanın uygun bazlarla seçici aromatlaşma ürününü verdiği görülmüştür. Bu çerçevede oluşan hekzabromürlerin seçici baz ve özel şartlarda tribromür 15, tetrabromür 16, 17 ve 25 i oluşturabilir. Bu amaçla kullanılan bazlar t-buok, DBU, piridin, NaOMe, NaOH gibi bazlar ile şemada gösterilen bromoantrasenler seçici olarak elde edilebilir (Şema 1.10). seçici bromlama Şema 1.10

11 11 Gümüş Destekli Yer Değiştirme: Geliştirdiğimiz reaksiyon metotlarından birisi de gümüş destekli (S 1 N ) yer değiştirme reaksiyonlarıdır. Aril katılma ürünlerinde benzilik konumda brom atomları gümüş tuzu desteği ile kolayca sübstitüsyona uğramaktadır (Tutar vd., 2001; Erenler vd., 2004; Çakmak vd., 2006). Aromatik sistemler için geliştirdiğimiz bu dönüşümler benzilik konumlarda etkin ve basit sübstitüsyon reaksiyonları sunmaktadır. Gümüş tuzu olarak AgNO 3 veya AgClO 4, duruma göre diğer gümüş tuzları (CH 3 COOAg, Ag 2 SO 4 gibi) kullanılmaktadır. Gümüş destekli sübstitüsyonlarda hekzabromantrasen in hidroliz reaksiyonları su ortamında; 1,4-dihidroksi, metanol ortamında ise 1,4-dimetoksi türevlerini vermesi beklenir. İlginçtir ki bu dönüşümlerde CH 3 COOAg ve AgNO 3 gibi anyonları güçlü nükleofil olan gümüş tuzlarıyla reaksiyonlarda doğrudan anyon yapıya dahil olmakta, ek nükleofil kullanmaya gerek kalmamaktadır Çalışmanın Amacı ve Kapsamı Antrasenleri işlevsel hale getirmekte en etkin yollardan birisi antrasenbromürler için etkin sentez yolları geliştirmektir. Çünkü brom, bağlı olduğu bileşiği diğer bileşiklere dönüştürmekte anahtar rol oynar. Bu tez çalışmasının amaçları şu şekilde özetlenebilir: Daha önce yapılan çalışmalarda (Gülçin, 1996; Çakmak, 2002; Çelik, 2004) antrasenin işlevselleştirilmesi belli bir noktaya getirilmekle birlikte çalışmaların ileri bir düzeye çıkarılması için detaylı çalışmalara ihtiyaç duyulduğu gözlemlenmiştir. Hekzabromantrasenler (11, 12, 13, 14; Şema 1.8 ve 1.9) arasındaki ilginç dönüşümler ve katılma, çıkarma ve yer değiştirme türü reaksiyonlarında bir çok alternatif ürün oluşumu söz konusudur. Seçici ürünlerin eldesi için bu konuda ileri çalışmaların yapılması gereklidir. Bu reaksiyonlarda seçici olarak oluşturulan hekzabromürün gümüş destekli hidrolizi çalışmanın diğer amaçları arasındadır.

12 12 Bu çerçevede; a) 9,10-dibromantrasenin (2) geliştirdiğimiz fotobromlama düzeneğini kullanarak brom molekülü ile reaksiyonu incelenecek ve önceki yaptığımız çalışmalar ışığında hekzabromürün seçici oluşum şartları belirlenecektir (Şema 1.11). b) Önceki çalışmalarımızda katılma ürünü hekzabromantrasenlerin (11, 12, 13, 14) kesin stereokimyaları kıyaslama ve çıkarım yoluyla yapıldığından yapılarda belirsizlik bulunmaktadır. Bu vesile ile ilgili moleküllerin uygun kristallerinin oluşturulması, hekzabromür ürünlerin röntgen analizlerinin yapılmasına ihtiyaç vardır. c) Hekzabromürlerin (11, 12, 13, 14) ışın ortamında başka stereoizomerlere dönüşüp dönüşmediğinin araştırılması gerekmektedir. d) Hekzabromürlerin (11, 12, 13, 14) H çıkarma reaksiyonunda farklı baz kullanımının amacı seçicilikte farklı bazların etkin olup olmadığının araştırılmasıdır. Böylece tetrabromür (17 ve 16 bileşiği; Şema 1.8) ve tribromür (15 molekülü; Şema 1.8) antrasenler için seçici sentez yolları geliştirilmesi amaçlanmıştır. 2 / hv Ag+ / H 2 O OH OH NaOCH 3 / THF O 20 O Şema 1.11

13 13 e) Hekzabromür 11 in gümüş destekli hidrolizi ile beklenen ürün dihidroksi 19 un oluşumudur. Bu bileşiğin, NaOCH 3 bazı ile diepoksit 20 ye dönüştürülmesi beklenir (Şema 1.11). Planladığımız çalışmalar antrasen molekülünü çok yönden işlevsel hale getirmektedir. Sentezini hedeflediğimiz moleküller yeni boyarmaddelerin sentezi için uygun başlangıç maddelerini teşkil etmektedir. Bu çalışmalar aynı zamanda, ülkemizde antrasen sınıfı boyarmaddeler için uygun bir ortam ve bilimsel bir alt yapı oluşturulmasını sağlayacaktır. Grubumuzda bundan sonraki dönemlerde antrasenin sülfür türevlerinin sentezi ve bunların radikal katyon tuzlarına dönüştürülmesi amaçlanmaktadır. Sentezlenen donör moleküller, ileriki aşamalarda yük transfer komplekslerine ve/veya radikal katyon tuzlarına çevrilerek oluşan elektroaktif türevlerin (organik metal-iletken) elektriksel iletkenlikleri incelenecektir. Moleküler iletken materyal sentezi dünyada son yirmi yıl içinde popüler hale gelen yeni araştırma sahalarından birisi olmuştur. Ülkemizde polimer iletken materyal sentezi konusunda çalışan gruplar vardır. Ancak, moleküler iletken (organik metaller) konusunda çalışma yapan gruplar bulunmamaktadır. Bu çalışmalar, ülkemizde gelecekte bu sahada çalışacaklara ve endüstriyel teşebbüslere bir temel oluşturacaktır.

14 14 2. MATERYAL VE METOD ,10-Dibromantrasen (9,10-DiBA) (2) Sentezi Bu çalışmada çıkış bileşiği olarak kullanılan 9,10-dibromantrasenin sentezi grubumuzda daha önce geliştirilen metoda göre gerçekleştirildi (Çelik, 2004; Çakmak ve ark., 2006). Bu amaçla antrasenin (1) diklormetandaki çözeltisi oda sıcaklığında iki eşdeğer mol brom ile doğrudan muamele edildi. Reaksiyon esnasında 9,10- dibromantrasenin (9,10-diBA) (2) büyük çoğunluğu çökelek oluşturmaktadır. Reaksiyon muhtevası kısa bir Al 2 O 3 kromatografi kolonundan petrol eteri ile süzüldü ve ürün kristallendirildi. 9,10-diBA (2) %98 verimle elde edildi ,10-diBA (2) nin omlama Reaksiyonları ,10-diBA (2) nin Dıştan Işınlama Yoluyla omlama Grubumuz tarafından daha önce gerçekleştirilen çalışmalarda (Gülçin, 1996), antrasen (1) ve 9,10-diBA (2) nin harici ışınlama ile fotobromlanması incelenmiş silika jel kolon kromatografisi ile ayırma işlemleri sonucu iki adet hekzabromür stereoizomeri (12, 14) ayrılmıştır (Şema 2.1). 2 2 / hv CHCl 3, 25 o C, 2,5 saat + 12, % 12 14, % 80 Şema 2.1

15 15 Ancak bu çalışmada tereddüt edilen ve açıklanması gereken noktalar bulunmaktadır. Reaksiyonda 4 adet simetrik (11, 13, 14, 23), 2 adet de simetrik olmayan hekzabromür (12, 24) oluşabilir (Şema 2.2) ,7 kcal / mol 25,8 kcal / mol 25,8 kcal / mol ,6 kcal / mol 29,0 kcal / mol 26,0 kcal / mol Şema 2.2 Benzer bileşiklerle kıyaslama yoluyla yada enerji değerleri ile yapı aydınlatılmasına gidilse dahi, yapıların tam olarak belirlenmesi mümkün olmayacaktır. Bu vesile ile Gülçin (1996) tarafından yapılan deney, benzer şartlarda tekrarlandı. Bu amaçla 9,10-di-BA nın kloroform içerisinde 0 o C de projektör lambası (slayt makinası) ile ışınlandırıldı (150 W). 2.5 saatlik ışınlama, 3 adet diasteroizomer oluşumu ile sonuçlandı. Tekrarlanan kristallendirme işlemi ve arkasından tekrarlanan kolon kromatografisi ve ince tabaka kromatografileri ile hekzabromür 11 % 73, hekzabromür 12 % 8 ve hekzabromür 13 % 5 verimle ayrıldı (Şema 2.3). Hekzabromür 11 ile 13 gerek gün ışığı ve gerek kromatografi esnasında birbirlerine dönüşmeleri (konfigürasyon izomerleşmesi) ayırmayı güçleştirmekte ve hayli zaman almaktadır (Gülçin, 1996). Bu yüzden hekzabromür 11, basit kristallenme ile tek ürün halinde oluşturacak reaksiyon işlemi hayli önem taşımaktadır.

16 16 2, 98% 2 / hv 2 CH 2 Cl 2, 0 o C 1 CHCl 3, 25 o C , % 73 12, % 8 13, % 5 Şema Gün Işığında omlama 9,10-diBA, radikalik şartlarda (fotolitik şartlar) bromlanarak katılma ürünü hekzabromürler oluştuğuna göre, gün ışığında yavaş da olsa reaksiyonun yürümesi beklenir. 4 Eş. mol 2 + CH 2 Cl 2, gün ışığı, 3 gün, 25 o C (Dönüşüm %99) 2 11, % Ürünler : 11 : 12 : 13 : 2 1 H-NMR İntegral Oranı (Nispi oran) : 91 : 4 : 4 : 1 Şema 2.4

17 17 Bu amaçla 9,10-dibromantrasen (2) in CH 2 Cl 2 deki çözeltisi üzerine 2 gün ışığında damlatma hunisi ile damla damla ilave edildi. Reaksiyonun daha hızlı yürümesi için bromun aşırısı kullanldı (4 e.m.). Karışım oda sıcaklığında karıştırıldı. Reaksiyonun ilerleyisi İTK ile kontrol edildi ve 3 gün içinde dönüşümün tamamlandığı görüldü. Havanın güneşli olmadığı kapalı günlerde yapılan bir denemede 7 günlük süre içinde bile başlangıç materyalinin çoğunun dönüşüme uğramadığı görüldü. Ham ürün kısa silika jel kolondan süzüldü. 1 H-NMR spektrumundan 11, 14, 12 ve 2 bileşikleri için integrasyon değerlerinden hesaplanan nispi verimleri 91: 4: 4: 1 oranında belirlendi. Ürün karışımı kristallenmeye tabi tutuldu. HBA 11 fraksiyonlu kristallendirme ile % 86 verimle elde edildi. Kristal üstü ile yapılan kristallendirme işlemleri bir sonuç vermedi Katı (SiO 2 ) Destekli omlama Bazı aromatik bromlama reaksiyonlarının destek reaktifleri kullanılarak kolay ve temiz bir şekilde ve yüksek verimlerde gerçekleştirildiği bildirilmektedir (Mckillop at al. 1979; Smith at al, 1992; Clark, 1994). Silika jel in aromatik hidrokarbonların brominasyonu mekanizmasının ve oranının üzerinde çok büyük bir etkiye sahip olduğu görülmüştür (Smith and Bye, 1986). Diğer metotlarla karşılaştırıldığında bu işlem basit reaksiyon şartları, özellikle daha düşük bir sıcaklık ve daha kısa reaksiyon süresi gibi avantajlara sahiptir (Olah, 1974). Silika jel in etkisini incelemek ve seçici bromlama yapabilmek amacıyla 9,10- diba nin SiO 2 varlığında bromlanmaya tabi tutuldu (Şema 2.5).

18 SiO 2 Benzen, karanlık, 25 o C, 4 gün (dönüşüm %90) + 11, % Ürünler : 11 : 12 : 13 : 2 1 H-NMR İntegral Oranı (Nispi oran) : 80 : 6 : 4 : 10 Şema 2.5 9,10-dibromantrasen benzende çözülerek üzerine 250 o C de 1 saat kurutulmuş SiO 2, literatürdeki oranlar esas alınarak (SiO 2-2, 4:1 oranında) ilave edildi. 2 (2.5 E.m.) reaksiyon balonuna bir kerede ilave edildi. Reaksiyon oda sıcaklığında, karanlıkta sürdürüldü. Bir gün sonra alınan İTK ve 1 H-NMR spektrumu incelemeleri başlangıç maddesinin bitmediğini ancak büyük oranda trans-cis-trans simetrik hekzabromür 11 e dönüşümün gerçekleştiğini gösterdi. Başlangıç maddesinin bitmesi için reaksiyon 1 gün daha karıştırılmaya devam edildi. Ancak yapı aromatlaştığı (geri dönüşüm reaksiyonu) için reaksiyon bitirildi (reaksiyon süresi uzatıldıkça başlangıç ürününe dönüşümün arttığı görüldü). Silika jel süzme ile uzaklaştırıldı. Doygun sodyum tiyosülfat (Na 2 S 2 O 3 ) çözeltisi ile ekstraksiyon yapıldı. Dönüşümün %90 gerçekleştiği görülen reaksiyonda simetrik hekzabromür 11 %74 verimle kristallendirilme yoluyla ayrıldı. Kristal üstü materyalin 1 H- NMR incelemesi antisimetrik hekzabromür (12) ve 9,10-diBA (2) karışımını gösterdi ,10-DBA (2) nin Fotobromlama Düzeneğinde (İçten Işınlanma) omlanması Dönüşümün daha etkin ve kısa sürede gerçekleşmesi için reaksiyon fotobromlama düzeneğinde (Şekil 3.1) gerçekleştirildi.

19 19 9,10-dibromantrasen (2) in CH 2 Cl 2 deki çözeltisi fotobromlama düzeneğine alındı. Reaksiyon balonunda bulunan çözelti 150 W lamba ile ışınlandırılmaya başlandı. omun (2.5 e.m.) çözeltisi ilave edilerek 2 saat karıştırıldı. İTK ve NMR spektroskopisi ile reaksiyonun ilerleyişi kontrol edildi. Reaksiyon tamamlandıktan sonra çözücü uçuruldu ve karışım kısa bir silikajel kolondan süzüldü. Karışımın kloroform ile doğrudan kristallendirilmesi sonucu Hekzabromür 11 % 85 verimle elde edildi (Şema 2.6). Diğer işlemlerle kıyasladığımızda bu işlemde HBA 11 in izole verimi artmaktadır. 2 / hv (150W) CH 2 Cl 2, 2 saat (dönüşüm %95) + 11, % Ürünler : 11 : 12 : 13 : 2 1 H-NMR İntegral Oranı (Nispi oran) : 88 : 4 : 3 :5 Şema 2.6 İnce Tabaka (İTK) incelemesi ham ürünün üç üründen ibaret bir karışım olduğunu gösterdi (Hekzandaki Rf değerleri; Rf diba2 = 0.67, Rf trans,cis,trans11 = 0.32 ve Rf cis,trans,cis13 = 0.17). Reaksiyondan sonra ham ürünün 1 H NMR spektrumu 3 ürün göstermektedir. Başlangıç ürünü 2, hekzabromür 11, 12 ve 13 sırası ile 10:88:4:3 integral oranında görülmektedir. Buna göre dönüşüm % 95 oranında gerçekleşmektedir (Şekil 2.2). Hekzabromürlerin Yapı Analizleri 9,10-DiBA nin (2) polar bromlanmasından teorik olarak 6 adet hekzabromür katılma ürünü oluşabilir (Şema 2.2). Bunlardan dördü simetrik, ikisi ise antisimetrik yapıdadır. Tüm bromların aynı yönde bulunduğu hekzabromür (23) yüksek bir sterik sıkışmayı meydana getireceğinden oluşması beklenmemektedir. Antisimetrik yapı için (12) ve (24) yapılarında

20 20 iki ihtimal mevcuttur. Hekzabromür 12, 9,10-dibromantrasenin polar bromlanmasında ana ürün olarak oluşmaktadır (Çelik, 2004; Çakmak, 2006) (Şema 2.7). 2 CH 2 Cl 2, -15 o C, 18 gün Sema 2.7 9,10-dibromantrasenin bromlanmasından iki adet simetrik hekzabromür izole edilmektedir. Her iki hekzabromür (11 ve 13) iki adet AA BB sisteminden ibarettir. Hekzabromür 8.45 ppm de H 5 ve H 8 protonları, 7.73 ppm de H 6 ve H 7 protonlarının sinyali gözlenmektedir. Daha aşağı alanda gözlenen pikin (6,52 ppm) benzilik H 1 ve H 4 e, 5.55 ppm deki sinyal grubunun ise H 2 ve H 3 e ait olduğunu söyleyebiliriz. Naftalin sistemlerinde benzilik protonların daha aşağı alanda rezonans olduğu görülmüştür (Daştan, 1999) (Sekil 2.1). Şekil 2.1 Simetrik hekzabromür (13) molekülünün 1 H NMR spektrumu (400 MHz CDCl 3 /TMS)

21 21 Hekzabromür 11 in 1 H-NMR spektrumu incelendiğinde aromatik protonlar simetrik yapının gereği olarak AA BB sistemini oluşturmaktadır. δ=7.73 ppm de gözlenen AA BB sisteminin B kanadı H 6 ve H 7 protonlarına aittir. H 6 ve H 7 protonları komşu H 5 ve H 8 protonlarıyla dubletin dubletine yarılarak, özdeş proton olduklarından aynı yerde rezonans olmuşlardır. Sistemin A kanadını oluşturan H 5 ve H 8 protonları ise H 6, H 7 protonlarından 0,68 ppm daha aşağı alanda (8,41 ppm) rezonans olmuştur. Alifatik protonlar da yine simetrik yapının gereği olarak AA BB sistemini oluşturmuştur. Benzilik protonlar (H 1 ve H 4 ) benzer sistemlerde daha aşağı alanda rezonans olmaktadır. H 1 ve H 4 protonları δ=5,94 ppm de (sinyal dubletin dubleti görünümündedir; J 12 =J 34 =5 Hz). B kanadı ise H 2, H 3 protonlarına ait olup 5,37 ppm de gözlenmektedir. Hekzabromür 11 bileşiğinin 13 C-NMR spektrumunda yedi sinyal moleküldeki simetriyle uyum sağlamaktadır. Kuarterner karbonlar δ=135.1, 133.6, 129,7 ppm de; C 9, C 10, C 11, C 12, C 13, C 14 hidrojen bağlı karbonlar ise δ=56.7, 54.4, 131.6, ppm de rezonans olmaktadır. Şekil 2.2 Hekzabromantrasen 11 in 1 H NMR spektrumu (300 MHz CDCl 3 / TMS)

22 22 Şekil 2.3 Hekzabromantrasen 11 in 13 C NMR spektrumu (75 MHz CDCl 3 / TMS) 1 H NMR spektrumu yapı hakkında bilgi verir ancak simetrik olarak 3 adet hekzabromür (11, 13, 22) oluşabileceğinden proton NMR ile yapının teşhisi tam olarak mümkün değildir. Bunun için her iki hekzabromürün (11 ve 13) X-ray incelemeleri yapılarak bromların uzaydaki yönelmeleri kesin olarak ortaya kondu. X-ray Yapı Analizi; X-ışını spektroskopisi, diğer optik spektroskopiler gibi manyetik ışının emisyon, absorpsiyon, saçılma, floresans ve kırınımın ölçümüne dayanır. X-ışını floresans ve X-ışın absorpsiyon yöntemleri periyodik çizelgedeki atom numarası sodyumdan büyük bütün elementlerin kalitatif ve kantitatif tayini için yaygın olarak kullanılmaktadır (Jenkins, 1988). 9,10-dibromürün bromlanması sonucu 4 adet simetrik hekzabromür oluşması mümkündür (Şema 2.8). 9,10-diBA nın bromlanması ile iki adet simetrik hekzabromür elde edilmiştir (11, 13). 1 H-NMR ve 13 C-NMR spektrumları bu bileşiklerin brom atomlarının varlığı ve konumları ile ilgili bilgi verse de alifatik karbonlara bağlı brom atomlarının uzaysal yönelmeleri konusunda bilgi vermemektedir. Bu bileşiklerin 1 H-NMR spektrumları AA BB sistemleri oluşturması simetrik yapıyı göstermektedir. Keza 7 adet

23 23 13 C-NMR piki de simetrik yapıyla uyum içerisindedir. Bu sebeple tek başına proton NMR ile yapıların stereokimyasını belirlemede yeterli olmamaktadır. Bu nedenle her iki simetrik hekzabromürün (11, 13) X-ray analizi yapılmıştır. X-ışınları analizi 19 Mayıs Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi X-Ray Kristalografi Laboratuarında (Prof.Dr. Orhan Büyükgüngör) yaptırıldı. HBA 11, iki farklı konformasyonda (aeea veya aaee) bulunabilir. Kristalografi analizi 11 bileşiğindeki brom atomlarının Abraham ın condutritoller için önerdiği aeea konformasyonunda olduğunu göstermiştir. Diğer simetrik ürünün (13) X-ray yapı nanalizi alifatik karbonlara bağlı bromların cis,trans,cis-13 yapısını ortaya koymuştur Şema 2.8 Şekil 2.4; Simetrik hekzabromür 11 in X-ray incelemelerinden elde edilen üç boyutlu yapısı (çubuk modeli).

24 24 Şekil 2.5; Simetrik Hekzabromantrasen 13 ün X-ray incelemelerinden elde edilen ORTEP diyagramı 2.3. Hekzabromür 11 in Çeşitli Bazlarla Reaksiyonu Aromatik bileşiklerin katılma ürünü bromürlerin en önemli dönüşümlerinden birisi de baz destekli çıkarma reaksiyonları ile aromatlaştırılmasıdır. Elde ettiğimiz hekzabromür 11, 2 mol H çıkarmak için uygun iskelete sahiptir. Hekzabromür 11 in H çıkarılması ile üç farklı tetrabromantrasen oluşturabilir. Keza bu yapı hem 2 hem de H ayrılması ile iki farklı tribromüre dönüşebilir. Grubumuzda daha önceki çalışmalarda (Çelik, 2004) 9,10-diBA nın polar bromlanma ile oluşan hekzabromür 12 ve 14 ün bazla reaksiyonu seçici olarak farklı tetrabromürleri (17 ve 16) oluşturmuştur (Şema 2.9). Elde ettiğimiz HBA 11, HBA 12 ve 14 den farklı stereokimyaya sahip olduğuna göre bazla reaksiyonları seçici olarak farklı ürünler oluşturabilir.

25 DBU DBU Şema Sodyum Metoksit ile Reaksiyon 9,10-diBA nın radikalik şartlarda bromlanması ile tek ürün halinde oluşan trans, cis, trans- hekzabromür 11, THF (10 ml) de çözülerek kuru atmosfer altında ve karanlıkta sodyum metoksit ile etkileştirildi. Oda sıcaklığında gerçekleştirilen reaksiyon 1 gün sürdü. Ekstraksiyon işleminden sonra 1 H NMR spektrumu incelemeleri ürün karışımını gösterdi. Karışımda bulunan maddelerin yaklaşık aynı Rf değerlerinde ( , hekzan) olması bu maddelerin kolon kromatografisi ile ayrılmasını engellemektedir. Kristallendirme teşebbüslerinde ise ürün karışım olarak çökmektedir. 1 H-NMR spektrumu incelemeleri üç ürünün integrasyon oranına göre miktarları belirlenebilmektedir. 15, 16, 2 ürünleri için belirlenen miktarlar sırasıyla 57:40:3 oranındadır (Şema 2.10). 2.5 E.m. CH 3 ONa THF, N 2 atm., 1gün karanlık, 25 o C Ürünler : 15 : 16 : 2 1 H-NMR İntegral Oranı (Nispi oran) : 57 : 40 : 3 Şema 2.10

26 26 Şekil 2.6 Hekzabromür 11 in NaOMe ile reaksiyonundan oluşan karışımın 1 H NMR spektrumu (300 MHz CDCl 3 / TMS) Görüldüğü gibi NaOMe ile seçici olarak bir antrasen bromür elde edilememektedir ve de ayrılma teşebbüsleri sonuç vermemektedir. Ancak karışım doğrudan reaksiyona sokularak sentetik önemi olan bileşikler elde edilebilir. Örneğin NaOCH 3 /CuI reaktifleri ile karışım doğrudan reaksiyona sokulabilir ve oluşturulacak metoksit türevleri kristallendirme-kolon kromatografisi yöntemleri ile ayrıştırılabilir.

27 DBU ile Reaksiyon Hekzabromür 11 THF de çözülerek 2 eşdeğer mol DBU (1,8- diazobisiklo[5.4.0]undec-7-ene) bazı ile etkileştirildi. Karışım, karanlıkta ve 0 o C de 5 saat karıştırıldı. Ekstraksiyon işleminden sonra 1 H NMR incelemeleri NaOMe ile reaksiyonda olduğu gibi benzer ürün dağılımı gösterdi (ürün oranı 15, 16 ve 2 için sırası ile 66: 22: 12) (Şema 2.11). 2.5 E.m. DBU THF, 0 o C, karanlık, 5 saat Ürünler : 15 : 16 : 2 1 H-NMR İntegral Oranı (Nispi oran) : 66 : 22 : 12 Şema 2.11

28 Şekil 2.7 Aromatik ürün karışımı 1 H NMR spektrumu (300 MHz CDCl 3 / TMS) 28

29 NaOH ile Reaksiyon 2.5 E.m NaOH THF+ H 2 O, 0 0 C 3 saat, karanlık 11 2 Şema 2.12 Hekzabromür 11 THF içerisinde. Tuz-buz banyosunda soğutulurken üzerine NaOH ın THF deki çözeltisi (10 ml THF + 3 ml H 2 O) ile etkileştirildi. Reaksiyon karanlıkta ve soğukta (0 o C) 3 saat devam etti. Ekstraksiyon işleminden sonra 1 H NMR spektrumu incelemeleri tek ürün halinde 9,10-dibromantrasenin oluştuğunu gösterdi (Şekil 2.8). Şekil 2.8 9,10-Dibromantrasen (2) molekülünün 1 H NMR spektrumu (300 MHz CDCl 3 / TMS) ,9,10-Tribromantrasen (15) Sentezi Hekzabromür 11 doğrudan piridin içerisinde çözündü. Karışım, bir gece boyu oda sıcaklığında karıştırıldı. Ortamda kalan piridin, HCl çözeltisi ile ekstrakte edilerek

30 30 uzaklaştırıldı. Ürün CHCl 3 de kristallendirildi. Tribromür 15, tek ürün halinde %94 verimle elde edildi (Şema 2.13). piridin karanlık, 25 o C, 1 gün 11 15, %94 Şema 2.13 Piridin zayıf bir bazdır. Bu reaksiyonda hem çözücü olarak hem de reaktif olarak görev yapmıştır. Dönüşüm 1 mol H ve 1 mol de 2 ayrılması ile tamamlanmaktadır. Sonuçta aromatik bir yapının oluşması bu dönüşümü kolaylaştıran bir faktör olmakta ve seçici olarak tribromür 15 yüksek bir verimle sentezlenmektedir. 2,9,10-tribromantrasenin (15) 1 H-NMR spektroskopisinde H 1 protonunun sinyali 8.78 ppm de uzun mesafe etkileşmeleri ile küçük etkileşme sabitlerinden dolayı multiplet görünümü almıştır. Yaklaşık 1 Hz civarında olduğu tahmin edilen küçük etkileşme sabitleri protonun visinal etkileşme göstermediğini, dolayısıyla brom atomunun C-2 karbonuna bağlı olduğunu teyit etmektedir. Tribromürün yapısının belirlenmesinde daha önce sentezini başardığımız tetrabromür 16 ve 17 nin sinyal sistemleri ile kıyaslama yardımcı olmaktadır. Yapıyı incelediğimizde 9,10 pozisyonlarındaki bromlara 4 adet γ-gauch pozisyonunda proton bulunmamaktadır. Dolayısıyla aşağı alana kayan dört sinyal grubunun gözlenmesi gerekir. Gerçekten aşağı alanda dört sinyal grubu gözlenmektedir. H 1 tribromür yapısı için karekteristik sinyal gurubu oluşturmaktadır. Bu proton komşu karbonda proton bulundurmadığından visinal etkileşme göstermemektedir (J 13 =1.8 Hz). H 3 ve diğer protonlarla (muhtemelen H 7 veya H 8 ) meta (uzun mesafe) etkileşmesi göstermektedir. γ-gauch konumlarındaki diğer protonlar birer adet komşu (vicinal) protonlara sahip olduğundan dublet (AB sistemi) vermeleri beklenir. H 5 ve H 8 in dubletleri 8.59 ppm dolaylarında üst üste çakışık sinyal

31 31 vermektedir. H4 ün dubleti 8.47 ppm de görülmektedir (J 43 =9.6 Hz) ppm aralığında gözlenen üst üste çakışık sinyal grubu ise H 3, H 6 ve H 7 ye ait olduğu kesinleşmektedir. Tribromantrasenin 13 C-NMR Spektrumunda 7 tersiyer karbonun bulunması yapıda 3 brom atomu ile uyum sağlamaktadır (Şekil 2.10). Şekil 2.9 2,9,10-Tribromantrasen (15) molekülünün 1 H NMR spektrumu (300 MHz CDCl 3 / TMS)

32 32 Şekil ,9,10-Tribromantrasenin (15) molekülünün 13 C NMR spektrumu (75 MHz CDCl 3 / TMS) 2.4. Hekzabromür 11 in Hidrolizi Alkil ve aril doymuş halojenürlerin en yaygın reaksiyonlarından birisi nükleofillerle yer değiştirmesidir. Hekzabromür 11 benzilik konumda iki adet broma sahiptir. om atomu geride benzilik karbokatyon oluşturduğundan kolayca ayrılması beklenir. Alkil halojenürleri S N 1 reaksiyonlarına yönelten unsurlardan birisi de gümüş desteğinde yer değiştirme reaksiyonlarıdır (Kesim 1.5). Benzilik konumlarda brom atomlarını hidroksil grupları ile yer değiştirmek için hekzabromür 11 AgClO 4 desteğinde hidrolize tabi tutuldu (Şema 2.14). OH 2 em AgClO 4 / H 2 O Aseton, 25 o C, 3 gün 11 27, %79 Şema 2.14

33 33 Simetrik hekzabromürün Aseton daki çözeltisi üzerine AgClO 4 ün asetondaki (7 ml Aseton + 3 ml H 2 O) çözeltisi basınç dengeli damlatma hunisi ile ilave edildi. Reaksiyon karanlıkta ve soğukta (0 o C) başlatıldı daha sonra oda sıcaklığında magnetik olarak karıştırılarak 3 gün devam etti. Reaksiyon gidişi İTK ile kontrol edildi. Reaksiyon balonunun dibinde oluşan gri katı çökelek süzgeç kağıdıyla süzülerek ayrıldı. Organik sıvı kısım kurutuldu. İTK incelemesinde iki madde gözlendi. Ham üründen 1 H-NMR spektrumu (300 MHz) alındı. Ham ürünün kromatografide ayrılma teşebbüsü bozunma ile sonuçlanmaktadır. Kristallendirme teşebbüsleri de sonuç vermemektedir. OH B B Şekil 2.11 Hidroliz ürünü 27 nin 1 H NMR spektrumu (300 MHz CDCl 3 / TMS) Hidroksi protonu 3 ppm civarında geniş singlet oluşturmaktadır. 5,4 ppm de görülen sinyal, dihedral açının 90 dereceye yaklaşmasından dolayı görülen geniş singlet görünümlü multiplet H 4 e aittir. OH grubunun bağlı olduğu karbondaki H 1 protonu OH grubunun etkisiyle 5.9 ppm de dublet vermektedir (J 12 =3 Hz). 5.2 ppm de H 3 protonu komşu

34 34 protonların etkisi ile dubletin dubletidir (J 32 =7.5 Hz). 4.8 ppm de görülen triplet görünümlü sinyal H 2 ye aittir (J 23 =5.4 Hz).

35 35 3. DENEYSEL KISIM 3.1. Materyaller Çözücüler ve Saflaştırma İşlemleri Deneylerde kullanılan tüm çözücülerin saflaştırma işlemleri literatürde belirtildiği şekilde modern yöntemlerle yapıldı. Tetrahidrofuran : (Merck, katalog no: , %99) THF deki önemli safsızlıklar su ve peroksitlerdir. Suyun büyük bir çoğunluğu çözücü NaOH üzerinde bir gece bekletildiğinde uzaklaşmaktadır. Süzüldükten sonra bir miktar K veya Na içinde, indikatör olarak az miktarda benzofenon ilave edilerek ortamda suyun kalmadığını gösteren mavi renk oluşuncaya kadar geri soğutucu altında kaynatılır. Azot atmosferinde destillenerek moleküler elek (4 A o ) üzerinde muhafaza edilir (KN: 67 o C). Hekzan: (Merck, katalog no: , %96) Derişik H 2 SO 4 ile birkaç kez yıkandıktan sonra KMnO 4 çözeltisi ve KMnO 4 rengi kaybolana kadar %10 luk H 2 SO 4 ile tekrar yıkanır. Sulu Na 2 CO 3 ile çalkalanır ve CaCl 2 veya Na 2 SO 4 ile kurutulur. Destile edildikten sonra kullanılır Kloroform (CHCl 3 ): Su ile iyice yıkandıktan sonra K 2 CO 3 veya CaCl 2 üzerinden kurutulur. P 2 O 5, CaCl 2, CaSO 4 veya Na 2 SO 4 ile reflüks edilir ve daha sonra destillenir. Metilen Klorür (CH 2 Cl 2 ): (Merck, katalog no: , %99) Derişik H 2 SO 4 ile çalkalandıktan sonra, %5 NaHCO 3, Na 2 CO 3 veya NaOH ile yıkanır. CaCl 2 üzerinden kurutulur ve CaSO 4, CaH 2 ve P 2 O 5 üzerinden destillenir

36 36 Karbontetraklorür (CCl 4 ) : (Merck, katalog no: , %98) Derişik sülfürik asit ile çalkalandıktan sonra, organik faz CaCl 2 ve MgSO 4 üzerinden kurutulur. Son olarak da P 2 O 5 üzerinden destile edilir. Dietil Eter: (Merck, katalog no: , %99) Eterdeki başlıca safsızlıklar su, etanol ve peroksit olabilir. Bir miktar eter aynı hacimde %2 lik KI ve birkaç damla seyreltik HCl ile çalkalamakla ele geçen karışım, nişasta çözeltisi ile mavi bir renk verirse eterde peroksit bulunduğu anlaşılır. Peroksitlerin eterden uzaklaştırılması için 60g Demir(II)Sülfat, 6 ml derişik sülfürik asit ve 110 ml su ile elde edilen çözeltinin 20 ml si 1L eter ile çalkalanır. Sonra eterli faz alınıp susuz kalsiyum klorür ile 24 saat kurutulur. Kurutma esnasında eterdeki alkol de kalsiyum klorür tarafından uzaklaştırılmış olur. Daha sonra karışım süzülerek süzüntünün her bir litresi sodyum teli preslenir. Böylece ele geçen etere mutlak eter denir. Eter koyu renkli kapalı şişelerde saklanmalıdır. Aksi halde eterin yavaşça oksitlenmesi ile yeniden peroksitler oluşur. Benzen: (Merck, katalog no: , %99) Benzen, içerisinde bulunan tiofeni uzaklaştırmak için konsantre sülfirik asit ile çalkalanır. Daha sonra asidi uzaklaştırmak amacıyla su ile çalkalanır. % 10 luk Na 2 CO 3 çözeltisi ile kurutulur. Süzme işleminden sonra benzen destillenir, uygun bir kolondan geçirilir ve fraksiyon (80-81 o C kaynama noktasına sahip) birleştirilir. Aseton : (Merck, katalog no: , %99) Ticari asetondaki en önemli safsızlıklar, metanol, asetik asit ve sudur. Bu analitik belirteç, genellikle % 1 kadar yüksek oranda su içerebildiği halde, organik safsızlıkları, %1 den daha az içerir. Aseton, müteakip miktarlarda potasyum permanganat ile menekşe rengi devamlı kalıncaya dek geri soğutucu altında ısıtılır. Sonra, susuz K 2 CO 3 veya CaSO 4 ile kurutulur. Bir kurutucudan süzüldükten sonra damıtılır. 4 A o tipi moleküler sieve üzerinde muhafaza edilir.

37 Kimyasal Maddeler Antrasen, brom, sodyum metoksit, gümüş perklorat, gümüş sülfat, piridin, potasyum tersiyer bütoksit, silisyum dioksit, sodyum hidroksit, hidroklorik asit, DBU (1,8- diazobisiklo[5.4.0]undec-7-ene) Kromatografik Yöntemler Kolon Kromatografisi : Ayırma ve saflaştırma işlemlerinde kristallendirme ve kolon kromatografisi yöntemleri kullanıldı. Kolon kromatografisi için dolgu maddesi silikajel 60 ( mesh ASTM, Merck) ve yürütücü çözücü olarak hekzan, etil asetat, metilen klorür, kloroform kullanıldı Reaksiyon Takibi Reaksiyon takibi 1 H-NMR (60 MHz) spektroskopisi ve ince tabaka kromatografisi (DC-Alufolien Kiesegel 60 F 254 ) ile yapıldı. İTK daki lekeler UV (254 nm) ile gözlendi Spektroskopik Yöntemler 1 H-NMR Jeol 60 MHz Spektrometre (GOP Üniversitesi, Kimya Bölümü) uker 300 MHz Spektrometre (Sakarya Üniversitesi, Kimya Bölümü) 13 C-NMR uker 75 MHz Spektrometre (Sakarya Üniversitesi, Kimya Bölümü) IR Jasco FT/ IR 430 (GOP Üniversitesi, Kimya Bölümü) Tezin Yazımı ve Basımı Tez Celeren 2200 işlemci bilgisayarda yazıldı ve lazer yazıcı ile çıktısı alındı. Tezde bulunan tüm şekiller Mustek marka tarayıcı ile kopyalandı. Tezde yer alan molekül şekilleri ChemDraw Ultra 8.0 programı ile çizildi.

38 Fotobromlama Reaksiyon Düzeneği Fotobrominasyon düzeneği (Şekil 3.1), en içte projeksiyon lambasının daldırıldığı bir silindirik yuva ve bu yuvanın hemen dışında lambadan kaynaklanan ısının engellenmesi amacıyla bir su haznesinin bulunduğu şilifli bir parça ile bu parçanın şilifle orta boynuna oturtulduğu üç boyunlu reaksiyon muhtevasının konulduğu bir hazneden oluşmaktadır. İçteki su haznesi sayesinde dışardan olduğu gibi aynı zamanda içten de soğutma yapılabilmekte ve fotobrominasyon reaksiyonunun soğutarak aşağı sıcaklıklarda, ısıtarak da yüksek sıcaklıklarda gerçekleştirilebilmesi mümkün olmaktadır. Bir voltaj ayarlayıcısı kullanılarak ampülün ışın şiddeti azaltılıp artırılabilmektedir. Şekil 3.1. Fotobromlama Reaksiyon Düzeneği

39 DENEYLER ,10-Dibromantrasenin Hazırlanması 2 e.m. 2 CH 2 Cl 2, 0 o C, 60 dk 1 2, %98 Hekzanda 2-3 defa yeniden kristallendirilmiş teknik antrasen (2.0 g, mmol) altı yuvarlak bir reaksiyon balonunda (250 ml) destile CH 2 Cl 2 de (120 ml) çözündü. Reaksiyon sırasında açığa çıkacak olan H gazını tutmak için reaksiyon balonuna mavi silikajel ve NaOH içeren bir tuzak monte edildi. Manyetik olarak karıştırılan ve 0 o C ye soğutulan (tuz-buz banyosu) çözeltiye yine 0 C ye soğutulan (tuz-buz banyosu) bromun (3.59 g, mmol) 10 ml CH 2 Cl 2 deki çözeltisi damlatma hunisi yardımı ile 10 dakika içinde ilave edildi. Bu esnada şiddetli H çıkışı gözlendi. 45 dakika süre ile 0 o C de karıştırıldı. Reaksiyonun ilerleyişi 1 H NMR spektroskopisi ve ince tabaka kromatografisi ile kontrol edildi. Çözücü döner buharlaştırıcıda uzaklaştırıldı. Çöküntü kısa bir Al 2 O 3 (10 g) dan hekzan ile süzülerek saflaştırıldı. Ürün CHCl 3 (120 ml) de oda sıcaklığında kristallendirildi (Verim: 3.70 g, %98). Sarı renkte iğne kristallerin erime noktası o C bulundu. 1 H-NMR (400 MHz, CDCl 3 ): δ=8.60 (m, AA BB sisteminin A bölümü, 4H, H 1, H 4, H 5, H 8 ), 7.66 (m, AA BB sisteminin B bölümü, 4H, H 2, H 3, H 6, H 7 ). 13 C-NMR : 131.6, 129.7, 129.1,

40 ,10-DiBA (2) nin Dıştan Işınlama Yoluyla omlanması 2 /hv (150 W) CHCl 3, 2 saat 25 0 C 2 11, %73 12, %8 13, %5 + + Reaksiyon balonuna 9,10-DiBA 2 (1.0 g, 2.98 mmol) alınarak CHCl 3 (50 ml) de çözüldü. Üzerine CHCl 3 (10 ml) de çözülmüş 1,2 g 2 (0,38 ml; 7.44 mmol) damla damla 10 dk. da ilave edildi. Magnetik olarak karıştırılan çözelti 150 Watt lık projektör lambası ışığı ile ışınlandırıldı. Reaksiyon kabı su sirkülasyonu ile soğutuldu. Reaksiyon karışımı 1 saat ışınlandırıldı. İTK ve 1 H-NMR ile reaksiyon ilerleyişi kontrol edildi. Başlangıç maddesinin tamamen bittiği noktada ışınlandırma işlemine son verildi. Çözücü ve bromun fazlası döner buharlaştırıcıda uzaklaştırıldı. İTK incelemesinde (hekzan) üç nokta gözlendi. 11, 12 ve 13 bileşikleri için sırasıyla Rf: 0.36, 0,27, 0.22 olarak belirlendi. Karışım CHCl 3 (20 ml) de kristallenmeye tabi tutuldu. Kristallenen hekzabromür 11 bileşiği ayrıldı (1.12 g, %57 ). Çözücü uzaklaştırıldıktan sonra ham ürün karışımı silika jel (90 g) kolona yüklendi. Hekzan ile (1250 ml) yürütülen karışımdan 50 fraksiyon alındı. Hekzabromür 11 (300 mg, toplam verim 1.42 g, %73), hekzabromür 12 (160 mg, %8) ve hekzabromür 13 (100 mg, %5) ürünleri CHCl 3 de yeniden kristallendirildi. Hekzabromürlerin erime noktası 11, 12 ve 13 için sırayla 168 o C, 178 o C ve 182 o C de bozunma şeklinde gözlendi. R f = 0,36 (11) R f = 0,27 R f = 0,22 (12) (13)

41 ,10-Dibromantrasenin Gün Işığında omlanması 4 Eş. mol 2 + CH 2 Cl 2, gün ışığı, 3 gün, 25 o C (Dönüşüm %99) 2 11, % Ürünler : 11 : 12 : 13 : 2 1 H-NMR İntegral Oranı (Nispi oran) : 91 : 4 : 4 : ml lik bir balona 9,10-dibromantrasen (2) (1.0 g, 2.95 mmol) alındı. CH 2 Cl 2 de (80 ml) çözüldü. Üzerine CH 2 Cl 2 de (10 ml) çözülmüş 1,9 g 2 (11.83 mmol) damlatma hunisi ile damla damla 1 saatte oda sıcaklığında ilave edildi. Reaksiyon balonuna mavi silikajel ve pelet şeklinde NaOH bulunan kurutma tüpü takıldı. İTK ve 1 H-NMR ile reaksiyon ilerleyişi kontrol edildi. Gün ışığında reaksiyon muhtevası 3 gün karıştırıldı. Havanın güneşli olmadığı kapalı günlerde yapılan bir denemede 7 günlük süre içinde bile başlangıç materyalinin çoğunun dönüşüme uğramadığı görüldü. Reaksiyon sonlandırıldıktan sonra çözücü döner buharlaştırıcıda uzaklaştırıldı ve ham ürün tartıldı (2.02 g). Madde kısa silikajel (15 g) kolondan hekzan (30 ml) ile süzüldü. İTK incelemesi (kloroform:hekzan, 1:10) ortamda bulunan diğer izomerlerin varlığını gösterdi. Hekzabromür 11, 12, 13, ve dibromür 2 nin Rf değerleri sırası ile 0.42, 0.36, 0.26, ve 0.71 dir. Benzende (50 ml) çözülerek kristallenmeye bırakıldı (oda şartlarında, karanlıkta, balon ağzı açık). Oluşan kristallerden alınan X-ray ve 1 H-NMR spektrumu yapının simetrik hekzabromantrasen 11 olduğunu gösterdi (1.671g, %86 izole verim, şeffaf, iğne). Erime noktası 158 o C de (bozunma) gaz çıkışı ile (H) gözlendi.

42 42 R f = 0,71 (2 ) R f = 0,42 R f = 0,36 R f = 0,26 (11 ) (12 ) (13 ) ,10-diBA (2) nin SiO 2 İle Reaksiyonu SiO 2 Benzen, karanlık, 25 o C, 4 gün (dönüşüm %90) + 11, % Ürünler : 11 : 12 : 13 : 2 1 H-NMR İntegral Oranı (Nispi oran) : 80 : 6 : 4 : ml lik bir balona alınan 9,10-dibromantrasen (1g, 2.95 mmol) benzende (70 ml) çözüldü. Üzerine 250 o C de 1 saat kurutulmuş SiO 2 (2.212 g, mmol) ilave edildi. Benzende (10 ml) çözülmüş 2.5 Eşdeğer mol 2 (1.872 g, 7.39 mmol) bir huni yardımıyla reaksiyon balonuna bir kerede ilave edildi. Reaksiyon oda sıcaklığında, karanlıkta magnetik olarak 1 gün karıştırıldı. İTK ve 1 H-NMR spektrum incelemelerinden sonra başlangıç maddesinin bitmediği ancak büyük oranda hekzabromür 11 e dönüşüm olduğu görüldü. Başlangıç maddesinin bitmesi için reaksiyon 1 gün daha karıştırılmaya devam edildi. Ancak oluşan hekzabromürün bir yandan aromatlaştığı düşünüldü. Silika jel i uzaklaştırmak için önce çeker ocakta süzme işlemi yapıldı. Karışım sodyum tiyosülfatın (Na 2 O 3 S 2 ) doygun çözeltisi ile ekstrakte edildi. Organik sıvı kısım kalsiyum klorür (CaCl 2 ) üzerinden kurutuldu. Daha sonra çözücü döner buharlaştırıcıda uzaklaştırıldı. Madde tartıldı (1.684 g). Stereoizomer ürün karışımı CHCl 3 de (40 ml)

43 43 çözüldü ve buzdolabı buzluğunda kristallenmeye bırakıldı. Çözücü uzaklaştırılıp madde tartıldı (1.564 g). Ürün kristallenmeye tabi tutuldu. Simetrik hekzabromür 11 (1.43 g, % 74, şeffaf, iğne, EN: 158 o C ) fraksiyonlu kristallendirme ile elde edildi. Kristal üstünde bulunan antisimetrik hekzabromür (12) ve 9,10-dBA (2) karışımının daha ileri kristallendirme çalışmaları netice vermedi ,10-DiBA (2) nin Moleküler om İle Fotobrominasyonu 2 / hv (150W) CH 2 Cl 2, 2 s. (dönüşüm %90) + 11, % Ürünler : 11 : 12 : 13 : 2 1 H-NMR İntegral Oranı (Nispi oran) : 88 : 4 : 3 :5 Çeker ocak içinde içten ışıklandırmalı, su soğutmalı 120 ml hacimli fotokimya balonunda 9,10-dibromantrasen (2) (1 g, 2.97 mmol) CH 2 Cl 2 de (85 ml) çözüldü. Üç boyunlu fotokimya reaktörünün ortadaki boynuna ışık kaynağı yerleştirildi. Diğer boyunlardan birine kurutma tüpü diğerine ise damlatma hunisi takıldı. CH 2 Cl 2 de (10 ml) çözülmüş 1.9 g 2 (7.44 mmol) damlatma hunisine alınarak damla damla 30 dk. da reaksiyon ortamına ilave edildi. Magnetik olarak karıştırılan çözelti 150 Watt lık ışık ile içten ışınlandırıldı. Reaksiyon kabı su sirkülasyonu ile soğutuldu. Fotokimya reaktörünün etrafı etkin ışıklandırma amacıyla alüminyum folyo ile sarıldı. Reaksiyon karışımı 2 saat ışınlandırıldı. İTK ve 1 H-NMR ile reaksiyon ilerleyişi kontrol edildi. Reaksiyon bittikten sonra çözücü döner buharlaştırıcıda uzaklaştırıldı. Açık yeşil renkteki katı ham ürün (1.92 g) küçük silikajel kolondan (10 g) süzüldü. Ortamda kalan renkli safsızlıkları gidermek amacıyla karışıma aktif kömür ilave edilerek süzgeç kağıdından tekrar süzüldü. Çözücü uzaklaştırılıp tartıldı (1.87 g). Kloroformda (70 ml) çözerek oda sıcaklığında, ağzı açık kristallenmeye bırakıldı, kristallenme başladığında ağzı kapatılarak buzdolabı buzluğuna

44 44 alındı. Fraksiyonlu kristallendirme ile 8 gün içinde oluşan kristaller ayrıldı (1.68 g, beyaz, iğne, % 85). Erime noktası 158 o C de (bozunma şeklinde) gözlendi. Kristal üstünde kalan kısımdan alınan 1 H NMR spektrumundan cis-trans-cis hekzabromantrasen ve başlangıç maddesi olan dibromantrasen 2 olduğu ve çok az miktarda da 13 ve 14 stereoizomerleri gözlendi. Daha ileri kristallenme sonuç vermedi. İTK incelemesi de karışımda dört ürün gösterdi. Rf değerleri (hekzanda) 2, 11, 13 ve 14 için sırası ile 0.67, 0.32, 0.22 ve 0.17 dir. R f = 0,67 (2) R f = 0,32 R f = 0,22 R f = 0,17 (11) (13) (14) 1 H-NMR (300 MHz, CDCl3): 8.4 ppm (AA BB sisteminin A kanadı, dd, 2H, H5 ve H8), 7.7 ppm (AA BB sisteminin B kanadı, dd, 2H, H 6 ve H7), 5.9 ppm (AA BB sisteminin A kanadı, dd, 2H, H1ve H4), 5.3 ppm (AA BB sisteminin B kanadı, dd, 2H, H 2 ve H 3 ). IR (K, cm -1 ) : 2975 (C-H, aromatik), 1481 (C=C, aromatik halka gerilmeleri), 1253 (C-), 1174, 1014, 952, 779, %T Wavenumber[cm-1]

45 Hekzabromür 11 in Sodyum Metoksitle (NaOCH 3 ) Reaksiyonu 2.5 E.m. CH 3 ONa + + THF, N 2 atm., 1gün karanlık, 25 o C Ürünler : 15 : 16 : 2 1 H-NMR İntegral Oranı (Nispi oran) : 57 : 40 : 3 Hekzabromür 11 den 0.5 g (0.76 mmol) musluklu balona alınarak vakumda 30 dk kurutuldu. Taze destillenmiş azot atmosferinde alınmış kuru THF de (10 ml) çözüldü. 2,5 eşdeğer mol katı NaOCH 3 den azot atmosferinde g (1.90 mmol) alınarak kuru THF de (25 ml) çözüldü. Madde şırıngayla damlatma hunisine alındı ve damla damla NaOCH 3 üzerine ilave edildi. Reaksiyon N 2 atmosferinde karanlıkta 1 gece devam etti. Reaksiyon gidişi İTK ile kontrol edildi. Eterle (40 ml) ekstrakte edildi. Ortamdaki THF su fazına geçtiğinde maddenin bir kısmı katı halde çöktü. Çöken madde benzende (200 ml) çözüldü. Organik sıvı kısım CaCl 2 üzerinden kurutuldu. Çözücü döner buharlaştırıcıda uzaklaştırıldı. Madde tartıldı (0.338 g). EN: 135 o C de bozunma 180 o C de tamamen erime gözlendi. Karışım kristallendirme ile ayrılamadı. 1 H-NMR (300 MHz) spektrumunda üç ürün görüldü. İntegrasyon oranına göre 15, 16 ve 2 ürünlerinin miktarları sırasıyla 57:40:3 oranında olduğu belirlendi. İTK da Rf değerleri (hekzanda) 0.70 (2) ve 0.76 olan iki nokta belirlendi. R f = 0,76 R f = 0,70

NÜKLEOFİLİK YERDEĞİŞTİRME REAKSİYONLARI

NÜKLEOFİLİK YERDEĞİŞTİRME REAKSİYONLARI NÜKLEOFİLİK YERDEĞİŞTİRME REAKSİYONLARI NEGATİF BİR İYON VEYA PAYLAŞILMAMIŞ ELEKTRON ÇİFTİ BULUNAN NÖTRAL BİR MOLEKÜL OLARAK BİLİNEN NÜKLEOFİL, ORGANİK BİR SUBSTRATTAN AYRILAN GRUBUN YERİNİ ALIR. NÜKLEOFİLİK

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI NÜKLEOFİLİK YERDEĞİŞTİRME REAKSİYONU -1 DENEY 4 : S N 1 REAKSİYONU : T- BÜTİL KLORÜRÜN SENTEZİ TEORİ

Detaylı

KİMYA-IV. Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş

KİMYA-IV. Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş KİMYA-IV Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş Organik Kimyaya Giriş Kimyasal bileşikler, eski zamanlarda, elde edildikleri kaynaklara bağlı olarak Anorganik ve Organik olmak üzere, iki sınıf altında toplanmışlardır.

Detaylı

İLK ANYONLAR , PO 4. Cl -, SO 4 , CO 3 , NO 3

İLK ANYONLAR , PO 4. Cl -, SO 4 , CO 3 , NO 3 İLK ANYONLAR Cl -, SO -, CO -, PO -, NO - İLK ANYONLAR Anyonlar negatif yüklü iyonlardır. Kalitatif analitik kimya analizlerine ilk anyonlar olarak adlandırılan Cl -, SO -, CO -, PO -, NO - analizi ile

Detaylı

Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon

Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon 3. Deney Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon Sentezlerde istenen ürünü yan ürünlerden, fazla miktardaki veya tepkimeye girmemiş başlangıç bileşiklerinden, safsızlıklardan ve çözeltiden ayırmak

Detaylı

Bileşiğin basit formülünün bulunması (moleküldeki C, H, O, X atomlarının oranından, veya molekül ağırlığından)

Bileşiğin basit formülünün bulunması (moleküldeki C, H, O, X atomlarının oranından, veya molekül ağırlığından) 1 SPEKTROSKOPİ PROBLEMLERİ Ref. e_makaleleri, Enstrümantal Analiz, Kütle Spektrometre Uygulamaları Molekül yapısı bilinmeyen bir organik molekülün yapısal formülünün tayin edilmesi istendiğinde, başlangıç

Detaylı

BENZENİN NİTROLANMASINDA GRAFİTİN KATALİZÖR OLARAK ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI

BENZENİN NİTROLANMASINDA GRAFİTİN KATALİZÖR OLARAK ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI TÜBİTAK-BİDEB KİMYA BİLİM DANIŞMANLIĞI ÇALIŞTAYI ORGANİK KİMYA GRUBU BENZENİN NİTROLANMASINDA GRAFİTİN KATALİZÖR OLARAK ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI Proje Raporu Proje Ekibi Rebi BARIN İbrahim ŞEN Proje Danışmanı

Detaylı

HPLC ile Elma Suyunda HMF Analizi

HPLC ile Elma Suyunda HMF Analizi UYGULAMA NOTU Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografi L019 HPLC ile Elma Suyunda HMF Analizi HAZIRLAYANLAR Kim. Akın Osanmaz ve Uzm. Kim. Ozan Halisçelik Ant Teknik Cihazlar Ltd. Şti. KONU: Elma suyu numunelerinde,

Detaylı

Atomlar ve Moleküller

Atomlar ve Moleküller Atomlar ve Moleküller Madde, uzayda yer işgal eden ve kütlesi olan herşeydir. Element, kimyasal tepkimelerle başka bileşiklere parçalanamayan maddedir. -Doğada 92 tane element bulunmaktadır. Bileşik, belli

Detaylı

AMİNLER SEKONDER AMİN

AMİNLER SEKONDER AMİN AMİNLER (ALKİLLENMİŞ AMONYAK) AMİNLER (RNH 2 )PRİMER AMİN TERSİYER AMİN(R 3 N) SEKONDER AMİN R 2 NH Aminler Alkillenmiş Amonyak olarak tanımlanır. Azot Atomuna bağlı 2 tane H atomu varsa(bir tane alkil

Detaylı

T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PRJESİ KESİN RAPRU MANGAN(III) ASETAT ARACILIĞI İLE ASİMETRİK 2-TRİFLURMETİL DİHİDRFURAN BİLEŞİKLERİNİN SENTEZİ Prof. Dr. A. Tarık PEKEL Dr. Mehmet YILMAZ Araş.

Detaylı

ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ

ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ YÖNTEM YÖNTEMİN ESASI VE PRENSİBİ Fenolik maddeler uçucu özellik göstermeyen safsızlıklardan distilasyon işlemiyle ayrılır ve ph 7.9 ± 0.1 de potasyum ferriksiyanür

Detaylı

Çözelti iki veya daha fazla maddenin birbiri içerisinde homojen. olarak dağılmasından oluşan sistemlere denir.

Çözelti iki veya daha fazla maddenin birbiri içerisinde homojen. olarak dağılmasından oluşan sistemlere denir. 3. ÇÖZELTİLER VE ÇÖZELTİ KONSANTRASYONLARI Çözelti: Homojen karışımlardır. Çözelti iki veya daha fazla maddenin birbiri içerisinde homojen olarak dağılmasından oluşan sistemlere denir. Çözelti derişimi

Detaylı

A- LABORATUAR MALZEMELERİ

A- LABORATUAR MALZEMELERİ 1- Cam Aktarma ve Ölçüm Kapları: DENEY 1 A- LABORATUAR MALZEMELERİ 2- Porselen Malzemeler 3- Metal Malzemeler B- KARIŞIMLAR - BİLEŞİKLER Nitel Gözlemler, Faz Ayırımları, Isısal Bozunma AMAÇ: Karışım ve

Detaylı

Sıvılardan ekstraksiyon:

Sıvılardan ekstraksiyon: Sıvılardan ekstraksiyon: Sıvı haldeki bir karışımdan bir maddenin, bu maddenin içinde bulunduğu çözücü ile karışmayan ve bu maddeyi çözen bir başka çözücü ile çalkalanarak ilgili maddenin ikinci çözücüye

Detaylı

Bolum 11&12 Eterler, Epoksitler, Sülfitler

Bolum 11&12 Eterler, Epoksitler, Sülfitler Bolum 11&12 Eterler, Epoksitler, Sülfitler Giriş Eter Formülü R--R (R ve R alkil veya aril). Simetrik ve asimetrik olabilir Örnekler: C 3 C 3 C 3 2 Yapı ve Polarite Eğik moleküler geometri ksijen sp 3

Detaylı

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ Nükleer Manyetik Rezonans (NMR) Spektroskopisi Yrd. Doç. Dr. Gökçe MEREY GİRİŞ NMR organik bilesiklerin yapılarının belirlenmesinde kullanılan en güçlü tekniktir. Çok çesitli çekirdeklerin

Detaylı

DENEY 2 GRĐGNARD REAKSĐYONU ile TRĐFENĐLMETHANOL SENTEZĐ. Genel Bilgiler

DENEY 2 GRĐGNARD REAKSĐYONU ile TRĐFENĐLMETHANOL SENTEZĐ. Genel Bilgiler DENEY 2 GRĐGNARD REAKSĐYONU ile TRĐFENĐLMETHANOL SENTEZĐ Genel Bilgiler 1900 yılında Fransız kimyacı Victor Grignard organomagnezyum halojenürleri keşfetti. Grignard 1912 yılında Nobel ödülü aldı ve bu

Detaylı

HİDROKARBONLAR ve ALKANLAR. Kimya Ders Notu

HİDROKARBONLAR ve ALKANLAR. Kimya Ders Notu HİDROKARBONLAR ve ALKANLAR Kimya Ders Notu HİDROKARBONLAR ve ALKANLAR ALKANLAR Hidrokarbon zincirinde C atomları birbirine tek bağ ile bağlanmışlardır ve tüm bağları sigma bağıdır. Moleküllerindeki C atomları

Detaylı

6. Deney Hidrokarbonların Belirlenmesi

6. Deney Hidrokarbonların Belirlenmesi 6. Deney Hidrokarbonların Belirlenmesi Genel Prensipler Yapıları ve kimyasal davranışları esas alındığında, hidrokarbonlar üç kategoriye ayrılabilir. Doymuş Alifatik Hidrokarbonlar: Tüm karbon atomlarının

Detaylı

ÖĞRETİM YILI 2. DÖNEM 12. SINIF / KİMYA DERSİ / 1. YAZILI

ÖĞRETİM YILI 2. DÖNEM 12. SINIF / KİMYA DERSİ / 1. YAZILI / / Adı Soyadı : Numara : ÖĞRETİM YILI 2. DÖNEM 12. SINIF / KİMYA DERSİ / 1. YAZILI Soru Puan BAŞARILAR 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 TOPLAM 100 1. Açık formülü olan bileşiğin genel

Detaylı

FOSFAZENLER. Prof. Dr. Adem KILIÇ

FOSFAZENLER. Prof. Dr. Adem KILIÇ FOSFAZELER rof. Dr. Adem KILIÇ FOSFAZE BĠLEġĠĞĠ EDĠR? Fosfor bileşikleri ile azotlu nükleofillerin reaksiyonlarından fosfor azot bağı bulunduran bileşikler oluşur. Fosfor-azot arasında çift bağ bulunduran

Detaylı

ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA

ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA PROGRAM KOORDİNATÖRÜ Prof.Dr.Hakkı Erdoğan, herdogan@neu.edu.tr ECZACILIK FAKÜLTESİ YÜKSEK LİSANS DERSLERİ EFK 600 Uzmanlık Alanı Dersi Z 4 0 4 EFK 601 İlaç Nomenklatürü I S 3 0 3 EFK 602 İlaç Nomenklatürü

Detaylı

Nükleer Manyetik Rezonans Spektroskopisi

Nükleer Manyetik Rezonans Spektroskopisi Nükleer Manyetik Rezonans Spektroskopisi Giriş NMR organik bileşiklerin yapılarının belirlenmesinde kullanılan en güçlü tekniktir. Çok çeşitli çekirdeklerin çalışılmasında kullanılabilir : 1 H 13 C 15

Detaylı

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir.

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. EVDE KİMYA SABUN Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. CH 3(CH 2) 16 COONa: Sodyum stearat (Beyaz Sabun) CH 3(CH 2) 16 COOK:

Detaylı

ÖĞRETİM YILI 2. DÖNEM 12. SINIF / KİMYA DERSİ / 3. YAZILI

ÖĞRETİM YILI 2. DÖNEM 12. SINIF / KİMYA DERSİ / 3. YAZILI / / Adı Soyadı : Numara : ÖĞRETİM YL. DÖNEM 1. SNF / KİMYA DERSİ / 3. YAZL Soru Puan 1 3 4 5 6 7 8 9 10 11 1 13 14 15 16 17 18 19 0 TOPLAM 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 100 1. X: 3 NH Y:3 N 3

Detaylı

BURADA ÖZET BİLGİ VERİLMİŞTİR. DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN VERİLEN KAYNAK KİTAPLARA BAKINIZ. KAYNAKLAR

BURADA ÖZET BİLGİ VERİLMİŞTİR. DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN VERİLEN KAYNAK KİTAPLARA BAKINIZ. KAYNAKLAR BUADA ÖZET BİLGİ VEİLMİŞTİ. DAHA AYINTILI BİLGİ İÇİN VEİLEN KAYNAK KİTAPLAA BAKINIZ. KAYNAKLA 1) P. Volhardt, N. Schore; rganic Chemistry-Structure and Function, Sixth Edition. 2) H. Hart, L. E. Craine,

Detaylı

Örnek : 3- Bileşiklerin Özellikleri :

Örnek : 3- Bileşiklerin Özellikleri : Bileşikler : Günümüzde bilinen 117 element olmasına rağmen (92 tanesi doğada bulunur) bu elementler farklı sayıda ve şekilde birleşerek ve etkileşerek farklı kimyasal özelliklere sahip milyonlarca yani

Detaylı

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü, 54187, SAKARYA Atomlar Arası Bağlar 1 İyonik Bağ 2 Kovalent

Detaylı

KİMYA-IV. Aromatik Hidrokarbonlar (Arenler) (5. Konu)

KİMYA-IV. Aromatik Hidrokarbonlar (Arenler) (5. Konu) KİMYA-IV Aromatik Hidrokarbonlar (Arenler) (5. Konu) Aromatiklik Kavramı Aromatik sözcüğü kokulu anlamına gelir. Kimyanın ilk gelişme evresinde, bilinen hidrokarbonların çoğu kokulu olduğu için, bu bileşikler

Detaylı

ÇÖZELTİLER VE ÇÖZELTİ KONSANTRASYONLARI 3.1. Çözeltiler için kullanılan temel kavramlar

ÇÖZELTİLER VE ÇÖZELTİ KONSANTRASYONLARI 3.1. Çözeltiler için kullanılan temel kavramlar 1.10.2015. ÇÖZELTİLER VE ÇÖZELTİ KONSANTRASYONLARI.1. Çözeltiler için kullanılan temel kavramlar Homojen karışımlardır. Çözelti iki veya daha fazla maddenin birbiri içerisinde homojen olarak dağılmasından

Detaylı

Serüveni 7.ÜNİTE Endüstride -CANLILARDA ENERJİ hidrokarbonlar

Serüveni 7.ÜNİTE Endüstride -CANLILARDA ENERJİ hidrokarbonlar Serüveni 7.ÜNİTE Endüstride -CANLILARDA ENERJİ hidrokarbonlar HİDROKARBONLAR C ve H elementlerinden oluşan bileşiklere denir. Temel element karbondur. KARBON ELEMENTİNİN BAĞ YAPMA ÖZELLİKLERİ Karbon atomları

Detaylı

amonyak primer amin sekonder amin tersiyer amin

amonyak primer amin sekonder amin tersiyer amin DENEY 9-Bölüm 1 AMĐNLE VE DĐAZONYUM BĐLEŞĐKLEĐ Genel Prensipler Aminler amonyak üzerindeki hidrojenlerin organik gruplar ile değiştirilmesi sonucu türetilen organik bazlardır. Değiştirilen hidrojenlerin

Detaylı

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry Chapter 4: Biomolecules, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry/Hikmet Geckil Chapter 4: Biomolecules 2 BİYOMOLEKÜLLER Bilim adamları hücreyi

Detaylı

Sübstitüye Benzil Grubu İçeren Tetraaminoalkenlerin Üre, Tiyoüre ve Selenoüre Türevlerinin Sentezi. Beyhan Yiğit 1*, Bekir Çetinkaya 2

Sübstitüye Benzil Grubu İçeren Tetraaminoalkenlerin Üre, Tiyoüre ve Selenoüre Türevlerinin Sentezi. Beyhan Yiğit 1*, Bekir Çetinkaya 2 Adıyaman Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 2 (1) (2012) 10-15 Sübstitüye Benzil Grubu İçeren Tetraaminoalkenlerin Üre, Tiyoüre ve Selenoüre Türevlerinin Sentezi Beyhan Yiğit 1*, Bekir Çetinkaya 2 1 Adıyaman

Detaylı

ALKOLLER ve ETERLER. Kimya Ders Notu

ALKOLLER ve ETERLER. Kimya Ders Notu ALKOLLER ve ETERLER Kimya Ders Notu ALKOLLER Alkan bileşiklerindeki karbon zincirinde H atomlarından biri yerine -OH grubunun geçmesi sonucu oluşan organik bileşiklere alkol adı verilir. * Genel formülleri

Detaylı

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi KİMYASAL DENKLEMLER İki ya da daha fazla maddenin birbirleri ile etkileşerek kendi özelliklerini kaybedip yeni özelliklerde bir takım ürünler meydana getirmesine kimyasal olay, bunların formüllerle gösterilmesine

Detaylı

KÜKÜRT DİOKSİT GAZI İLE ÜLEKSİT TEN BORİK ASİT ÜRETİMİ

KÜKÜRT DİOKSİT GAZI İLE ÜLEKSİT TEN BORİK ASİT ÜRETİMİ KÜKÜRT DİOKSİT GAZI İLE ÜLEKSİT TEN BORİK ASİT ÜRETİMİ İbrahim Hakkı Karakaş a*,mehmet Çopur b, M. Muhtar Kocakerim c, Zeynep Karcıoğlu Karakaş d a Bayburt Üniversitesi, Bayburt Meslek Yüksek Okulu, Bayburt

Detaylı

GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3

GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3 TOBB EKONOMİ VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ-27 Kasım 2013 Bütün Şubeler GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3 ÖNEMLİ! Ödev Teslim Tarihi: 6 Aralık 2013 Soru 1-5 arasında 2 soru Soru 6-10 arasında 2 soru Soru 11-15 arasında

Detaylı

BURADA ÖZET BİLGİ VERİLMİŞTİR. DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN VERİLEN KAYNAK KİTAPLARA BAKINIZ. KAYNAKLAR

BURADA ÖZET BİLGİ VERİLMİŞTİR. DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN VERİLEN KAYNAK KİTAPLARA BAKINIZ. KAYNAKLAR BURADA ÖZET BİLGİ VERİLMİŞTİR. DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN VERİLEN KAYNAK KİTAPLARA BAKINIZ. KAYNAKLAR 1) P. Volhardt, N. Schore; Organic Chemistry-Structure and Function, Sixth Edition. 2) H. Hart, L. E.

Detaylı

AROMATİK BİLEŞİKLERİN NİTROLANMASI

AROMATİK BİLEŞİKLERİN NİTROLANMASI Elektrofilik Aromatik Sübstitüsyon Elektrofil parçacığa atak sonucunda arenyum iyonu oluşumu: AMATİK BİLEŞİKLEİN NİTLANMASI Uzm. Ecz. Dilan KNYA Proton kaybı ile sübstitüsyon ürününün elde edilmesi: Nitrolama

Detaylı

T.W.Graham Solomons ORGANİK KİMYA 7. Basımdan çeviri. ALKOLLER, ETERLER, EPOKSİTLER

T.W.Graham Solomons ORGANİK KİMYA 7. Basımdan çeviri. ALKOLLER, ETERLER, EPOKSİTLER T.W.Graham Solomons ORGANİK KİMYA 7. Basımdan çeviri. ALKOLLER, ETERLER, EPOKSİTLER ALKOL, ETER VE EPOKSİTLER: YAPILARI VE FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ Alkoller, doymuş bir karbon atomuna bağlı bir hidroksil (-OH)

Detaylı

Deney 1 HĐDROKSĐL GRUBU: ALKOL VE FENOLLERĐN REAKSĐYONLARI. Genel prensipler

Deney 1 HĐDROKSĐL GRUBU: ALKOL VE FENOLLERĐN REAKSĐYONLARI. Genel prensipler Deney 1 ĐDKSĐL GUBU: ALKL VE FENLLEĐN EAKSĐYNLAI Genel prensipler Alkol ve fenoller su benzeri organik yapılardır. - yapısındaki nin yerine; alkollerde alifatik grup(-),fenollerde ise aromatik grup(ar-)

Detaylı

Bileşikteki atomların cinsini ve oranını belirten formüldür. Kaba formül ile bileşiğin molekül ağırlığı hesaplanamaz.

Bileşikteki atomların cinsini ve oranını belirten formüldür. Kaba formül ile bileşiğin molekül ağırlığı hesaplanamaz. BİLEŞİKLER Birden fazla elementin belirli oranlarda kimyasal yollarla bir araya gelerek, kendi özelligini kaybedip oluşturdukları yeni saf maddeye bileşik denir. Bileşikteki atomların cins ve sayısını

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Serap YILMAZ

Yrd. Doç. Dr. Serap YILMAZ Yrd. Doç. Dr. Serap YILMAZ Cam Tipleri Bazik camlar: Yumuşama sıcaklığı düşük (580 o C) olduğundan bek alevinde yumuşarlar. Ani sıcaklık değişmelerinde kolay çatlarlar. Bazlara karşı dayanıklıdırlar. Volümetrik

Detaylı

MESS Entegre Geri Kazanım ve Enerji San. ve Tic. A.Ş.

MESS Entegre Geri Kazanım ve Enerji San. ve Tic. A.Ş. Sayfa : 1 / 12 1 ATIKLAR İÇİN NUMUNE SAKLAMA KOŞULLARI Parametre Numune Özelliği Numune Türü ICP ile Metal Tayinleri suları vb.), diğer her türlü sıvılar) Mikrodalgada (sıvı) yakılmış Minimum Numune Miktarı

Detaylı

Fiziksel özellikleri her yerde aynı olan (homojen) karışımlara çözelti denir. Bir çözeltiyi oluşturan her bir maddeye çözeltinin bileşenleri denir.

Fiziksel özellikleri her yerde aynı olan (homojen) karışımlara çözelti denir. Bir çözeltiyi oluşturan her bir maddeye çözeltinin bileşenleri denir. GENEL KİMYA 1 LABORATUARI ÇALIŞMA NOTLARI DENEY: 8 ÇÖZELTİLER Dr. Bahadır KESKİN, 2011 @ YTÜ Fiziksel özellikleri her yerde aynı olan (homojen) karışımlara çözelti denir. Bir çözeltiyi oluşturan her bir

Detaylı

DİELS-ALDER REAKSİYONU

DİELS-ALDER REAKSİYONU BALIKESİ ÜNİVESİTESİ KİMYA FEF-I.ÖĞ. PELİN YILMAZ 200610105055 DİELS-ALDE EAKSİYNU + DİENLEİN 1,4-SİKL KATILMA TEPKİMESİ 1928 de iki Alman kimyacısı tto Diels ve Kurt Alder, dienlerin, daha sonraları kendi

Detaylı

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİMDALI GENEL KİMYA II DERS NOTLARI (ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ)

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİMDALI GENEL KİMYA II DERS NOTLARI (ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ) ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİMDALI GENEL KİMYA II DERS NOTLARI (ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ) Hazırlayan: Doç. Dr. Yusuf ÖZKAY 1. Organik bileşik kavramının tarihsel gelişimi

Detaylı

KATI ATIK ÖRNEKLERİNDE TOPLAM FOSFOR ANALİZ YÖNTEMİ

KATI ATIK ÖRNEKLERİNDE TOPLAM FOSFOR ANALİZ YÖNTEMİ S a y f a 1 KATI ATIK ÖRNEKLERİNDE TOPLAM FOSFOR ANALİZ YÖNTEMİ YÖNTEM YÖNTEMİN ESASI VE PRENSİPLERİ Metot uygulanırken, örnekte bulunan tüm fosforlar, perklorik asitle parçalama işleminden geçirilerek

Detaylı

ALKENLER; ÇALIŞMA SORULARI

ALKENLER; ÇALIŞMA SORULARI ALKENLER; ÇALIŞMA SORULARI SORU 1.) 1 büten ve 2 büten için cis ve trans izomeri yazmak mümkün müdür? SORU 2.) Aşağıda verilen bileşikleri IUPAC metoduna göre adlandırınız. A) CH2 = C = CH CH3 B) CH3 CH

Detaylı

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ Karbonun önemi Hücrenin % 70-95ʼ i sudan ibaret olup, geri kalan kısmın çoğu karbon içeren bileşiklerdir. Canlılığı oluşturan organik bileşiklerde karbon atomuna

Detaylı

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar 5.111 Ders Özeti #12 Bugün için okuma: Bölüm 2.9 (3. Baskıda 2.10), Bölüm 2.10 (3. Baskıda 2.11), Bölüm 2.11 (3. Baskıda 2.12), Bölüm 2.3 (3. Baskıda 2.1), Bölüm 2.12 (3. Baskıda 2.13). Ders #13 için okuma:

Detaylı

ORGANĠK BĠLEġĠKLER. 2. ÜNİTE 6. Bölüm

ORGANĠK BĠLEġĠKLER. 2. ÜNİTE 6. Bölüm ORGANĠK BĠLEġĠKLER 2. ÜNİTE 6. Bölüm Organik ve Anorganik BileĢiklerin Ayırt Edilmesi Kimya bilimi temelde organik ve anorganik olmak üzere ikiye ayrılır. * Karbonun oksitleri (CO, CO 2 ) * Karbonatlar

Detaylı

ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AY EKİM 06-07 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI. SINIF VE MEZUN GRUP KİMYA HAFTA DERS SAATİ. Kimya nedir?. Kimya ne işe yarar?. Kimyanın sembolik dili Element-sembol Bileşik-formül. Güvenliğimiz ve Kimya KONU ADI

Detaylı

TOPRAK ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ

TOPRAK ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ Bölüm 4 TOPRAK ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ Bu slaytlarda anlatılanlar sadece özet olup ayrıntılı bilgiler derste verilecektir. Be, Mg, Ca, Sr, Ba, Ra Magnezyum, kalsiyum, stronsiyum, baryum ve radyumdan

Detaylı

VIA GRUBU ELEMENTLERİ

VIA GRUBU ELEMENTLERİ Bölüm 8 VIA GRUBU ELEMENTLERİ Bu slaytlarda anlatılanlar sadece özet olup ayrıntılı bilgiler derste verilecektir. O, S, Se, Te, Po O ve S: Ametal Se ve Te: Yarı metal Po: Metal *Oksijen genellikle bileşiklerinde

Detaylı

Bölüm 7 Alkenlerin Yapısı ve Sentezi

Bölüm 7 Alkenlerin Yapısı ve Sentezi Bölüm 7 Alkenlerin Yapısı ve Sentezi Burak Esat Fatih Üniversitesi 2006, Prentice all Giriş Karbon-karbon ikili bağı içeren hidrokarbonlardır Bazen olefinler olarak da adlandırılırlar, olefin= oil-forming

Detaylı

DENEYĐN ADI. Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması

DENEYĐN ADI. Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması DENEYĐN ADI Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması Deneyin amacı Organik bir bileşikte karbon ve hidrojen elementlerinin nitel olarak tayin etmek. Nicel ve nitel analiz

Detaylı

KİMYA-IV. Alkinler (4. Konu)

KİMYA-IV. Alkinler (4. Konu) KİMYA-IV Alkinler (4. Konu) Alkinler (Asetilenler) En az bir tane karbon-karbon üçlü bağı içeren hidrokarbonlara alkinler veya asetilenler denir. C C 2 Alkinler Yalnızca bir tane karbon-karbon üçlü bağı

Detaylı

Aşağıda verilen özet bilginin ayrıntısını, ders kitabı. olarak önerilen, Erdik ve Sarıkaya nın Temel. Üniversitesi Kimyası" Kitabı ndan okuyunuz.

Aşağıda verilen özet bilginin ayrıntısını, ders kitabı. olarak önerilen, Erdik ve Sarıkaya nın Temel. Üniversitesi Kimyası Kitabı ndan okuyunuz. KİMYASAL BAĞLAR Aşağıda verilen özet bilginin ayrıntısını, ders kitabı olarak önerilen, Erdik ve Sarıkaya nın Temel Üniversitesi Kimyası" Kitabı ndan okuyunuz. KİMYASAL BAĞLAR İki atom veya atom grubu

Detaylı

HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR 2. AROMATİK 1. ALİFATİK HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR TEK HALKALI (BENZEN VE TÜREVLERİ) DOYMAMIŞ

HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR 2. AROMATİK 1. ALİFATİK HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR TEK HALKALI (BENZEN VE TÜREVLERİ) DOYMAMIŞ HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR 1. ALİFATİK HİDROKARBONLAR 2. AROMATİK HİDROKARBONLAR DOYMUŞ HİDROKARBONLAR DOYMAMIŞ HİDROKARBONLAR TEK HALKALI (BENZEN VE TÜREVLERİ) BİTİŞİK İKİ HALKALI (NAFTALİN)

Detaylı

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI DENEYİN AMACI: ELEKTRİK ENERJİSİNİ KULLANARAK SUYU KENDİSİNİ OLUŞTURAN SAF MADDELERİNE

Detaylı

içinde soğukta az, sıcakta çok çözünmesi esasına dayanan bir fiziksel saflaştırma yöntemidir.

içinde soğukta az, sıcakta çok çözünmesi esasına dayanan bir fiziksel saflaştırma yöntemidir. Organik reaksiyonlar sonucunda elde edilen katı organik bileşikler genellikle saf değildirler. Safsızlık içeren bu organik kimyasal bileşiklerin saflaştırılması genellikle uygun çözücü veya çözücü karışımlarından

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 5: YENİDEN KRİSTALLENDİRME DENEYİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 5: YENİDEN KRİSTALLENDİRME DENEYİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 5: YENİDEN KRİSTALLENDİRME DENEYİ TEORİ : Organik deneyler sonucunda genellikle elde edilen ürün,

Detaylı

Gravimetrik Analiz-II

Gravimetrik Analiz-II Gravimetrik Analiz-II Prof Dr. Mustafa DEMİR M.DEMİR 18-GRAVİMETRİK ANALİZ-II 1 GRAVİMETRİK ANALİZLERDE İŞLEM BASAMAKLARI 1. Çözme, 2. çöktürme, 3. özümleme, 4. süzme, 5. yıkama, 6. kurutma, 7. yakma 8.

Detaylı

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi Research Article / Araştırma Makalesi SYNTHESIS OF BROMINATED QUINOLINES Sigma 33, 8-15, 2015 Salih ÖKTEN 1, Dilek EYİGÜN

Detaylı

Gıdalarda Tuz Analizi

Gıdalarda Tuz Analizi Gıdalarda Tuz Analizi 01. Peynir ve Tereyaında Tuz Analizi 01.01. Yöntemin Prensibi 01.02. Kullanılan Kimyasallar 01.03. Deneyin Yapılıı 01.04. Hesaplamalar 01.05. Kullanılan Malzemeler 02. Et ve Et Ürünlerinde

Detaylı

Alkinler (Asetilenler)

Alkinler (Asetilenler) Organik-İnorganik Kimya Alkinler (Asetilenler) ALKİNLER (ASETİLENLER) Genel formülleri C n H 2n-2 şeklinde olan ve yapılarında en az bir üçlü bağ içeren bileşiklerdir. Bu bileşiklere, moleküllerindeki

Detaylı

KALAY İYODÜRLER. 1. Deneyin Amacı

KALAY İYODÜRLER. 1. Deneyin Amacı 3 DENEY KALAY İYODÜRLER 1. Deneyin Amacı p bloğu elementlerinde yükseltgenme sayıları ikişer ikişer değişir ve grup boyunca düşük yükseltgenme basamağının kararlılığı artar. Örneğin IV A grubunda, karbon

Detaylı

TÜBİTAK-BİDEB YİBO ÖĞRETMENLERİ (FEN VE TEKNOLOJİFİZİK,KİMYA,BİYOLOJİ-VE MATEMATİK ) PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ ÇALIŞTAYLARI

TÜBİTAK-BİDEB YİBO ÖĞRETMENLERİ (FEN VE TEKNOLOJİFİZİK,KİMYA,BİYOLOJİ-VE MATEMATİK ) PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ ÇALIŞTAYLARI TÜBİTAK-BİDEB YİBO ÖĞRETMENLERİ (FEN VE TEKNOLOJİFİZİK,KİMYA,BİYOLOJİ-VE MATEMATİK ) PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ ÇALIŞTAYLARI ÇALIŞTAY 2009-1 TÜSSİDE-GEBZE 15-22 HAZİRAN 2009 GRUP KATALİZÖR ERDOĞAN DURDU

Detaylı

KARIŞIMLAR. Karışımların Ayrılması

KARIŞIMLAR. Karışımların Ayrılması KARIŞIMLAR Karışımların Ayrılması Günlük yaşamda kullandığımız eşyaların, giydiğimiz kıyafetlerin, yediğimiz yiyeceklerin, içtiğimiz suyun hepsi birer karışımdır. Nehir, göl, baraj sularını doğal haliyle

Detaylı

Ref. e_makaleleri, Enstrümantal Analiz, IR ve 1 H NMR ile Yapı Tayini

Ref. e_makaleleri, Enstrümantal Analiz, IR ve 1 H NMR ile Yapı Tayini 1 1 H NMR İLE KALİTATİF ANALİZ-1 1 H NMR ile Yapı Tayini Ref. e_makaleleri, Enstrümantal Analiz, IR ve 1 H NMR ile Yapı Tayini Her NMR spektrumu bir karmaşık bilgiler topluluğudur. Spektrayı kolaylıkla

Detaylı

Serbest radikallerin etkileri ve oluşum mekanizmaları

Serbest radikallerin etkileri ve oluşum mekanizmaları Serbest radikallerin etkileri ve oluşum mekanizmaları Serbest radikallerin yapısında, çoğunlukla oksijen yer almaktadır. (reaktif oksijen türleri=ros) ROS oksijen içeren, küçük ve oldukça reaktif moleküllerdir.

Detaylı

PETROKİMYA KOMPLEKSİ ARITMA ÇAMURLARININ EKSTRAKSİYONU

PETROKİMYA KOMPLEKSİ ARITMA ÇAMURLARININ EKSTRAKSİYONU PETROKİMYA KOMPLEKSİ ARITMA ÇAMURLARININ EKSTRAKSİYONU T. GÜNGÖREN 1, H. MADENOĞLU 1, M. SERT 1, İ.H. METECAN 2, S. ERDEM 1, L. BALLİCE 1, M. YÜKSEL 1, M. SAĞLAM 1 1 Ege Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi,

Detaylı

ÇÖZELTİ HAZIRLAMA. Kimyasal analizin temel kavramlarından olan çözeltinin anlamı, hazırlanışı ve kullanılışının öğrenilmesidir.

ÇÖZELTİ HAZIRLAMA. Kimyasal analizin temel kavramlarından olan çözeltinin anlamı, hazırlanışı ve kullanılışının öğrenilmesidir. 1. DENEYİN AMACI ÇÖZELTİ HAZIRLAMA Kimyasal analizin temel kavramlarından olan çözeltinin anlamı, hazırlanışı ve kullanılışının öğrenilmesidir. 2. DENEYİN ANLAM VE ÖNEMİ Bir kimyasal bileşikte veya karışımda

Detaylı

KİM-118 TEMEL KİMYA Prof. Dr. Zeliha HAYVALI Ankara Üniversitesi Kimya Bölümü

KİM-118 TEMEL KİMYA Prof. Dr. Zeliha HAYVALI Ankara Üniversitesi Kimya Bölümü KİM-118 TEMEL KİMYA Prof. Dr. Zeliha HAYVALI Ankara Üniversitesi Kimya Bölümü Bu slaytlarda anlatılanlar sadece özet olup ayrıntılı bilgiler ve örnek çözümleri derste verilecektir. BÖLÜM 13 Asitler ve

Detaylı

KİMYA II DERS NOTLARI

KİMYA II DERS NOTLARI KİMYA II DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Sulu Çözeltilerin Doğası Elektrolitler Metallerde elektronların hareketiyle elektrik yükü taşınır. Saf su Suda çözünmüş Oksijen gazı Çözeltideki moleküllerin

Detaylı

MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir.

MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir. MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir. Her maddenin bir kütlesi vardır ve bu tartılarak bulunur. Ayrıca her

Detaylı

ÇANAKKALE BOĞAZINDAKİ CHLOROPHYTA ENTEROMORPHA YOSUNUNDAN POTASYUM HİDROKSİT DESTEKLİ KATALİZÖR VARLIĞINDA BİYODİZEL ELDESİ

ÇANAKKALE BOĞAZINDAKİ CHLOROPHYTA ENTEROMORPHA YOSUNUNDAN POTASYUM HİDROKSİT DESTEKLİ KATALİZÖR VARLIĞINDA BİYODİZEL ELDESİ TÜBİTAK-BİDEB KİMYAGERLİK, KİMYA ÖĞRETMENLİĞİ VE KİMYA MÜHENDİSLİĞİ KİMYA LİSANS ÖĞRENCİLERİ ARAŞTIRMA PROJESİ EĞİTİMİ ÇALIŞTAYI (KİMYA-2 ÇALIŞTAY 2011) ÇANAKKALE BOĞAZINDAKİ CHLOROPHYTA ENTEROMORPHA YOSUNUNDAN

Detaylı

( PİRUVİK ASİT + SU + ALKOL ) ÜÇLÜ SIVI-SIVI SİSTEMLERİNİN DAĞILIM DENGESİNİN İNCELENMESİ

( PİRUVİK ASİT + SU + ALKOL ) ÜÇLÜ SIVI-SIVI SİSTEMLERİNİN DAĞILIM DENGESİNİN İNCELENMESİ TOA17 ( PİRUVİK ASİT + SU + ALKOL ) ÜÇLÜ SIVI-SIVI SİSTEMLERİNİN DAĞILIM DENGESİNİN İNCELENMESİ B. Başlıoğlu, A. Şenol İstanbul Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 34320, Avcılar

Detaylı

GENEL KİMYA. Yrd.Doç.Dr. Tuba YETİM

GENEL KİMYA. Yrd.Doç.Dr. Tuba YETİM GENEL KİMYA KİMYASAL REAKSİYONLAR Kimyasal Tepkime Kimyasal tepkime, Bir ya da birkaç maddenin (tepkenler) yeni bir bileşik grubuna (ürünler) dönüştürülmesi işlemidir. Tepkenler Ürünler NO + 1/2 O 2 NO

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Emre YALAMAÇ. Yrd.Doç.Dr. Emre YALAMAÇ İÇERİK

Yrd.Doç.Dr. Emre YALAMAÇ. Yrd.Doç.Dr. Emre YALAMAÇ İÇERİK İÇERİK Elementlere, Bileşiklere ve Karışımlara atomik boyutta bakış Dalton Atom Modeli Atom Fiziğinde Buluşlar - Elektronların Keşfi - Atom Çekirdeği Keşfi Günümüz Atom Modeli Kimyasal Elementler Periyodik

Detaylı

10. Sınıf Kimya Konuları KİMYANIN TEMEL KANUNLARI VE TEPKİME TÜRLERİ Kimyanın Temel Kanunları Kütlenin korunumu, sabit oranlar ve katlı oranlar

10. Sınıf Kimya Konuları KİMYANIN TEMEL KANUNLARI VE TEPKİME TÜRLERİ Kimyanın Temel Kanunları Kütlenin korunumu, sabit oranlar ve katlı oranlar 10. Sınıf Kimya Konuları KİMYANIN TEMEL KANUNLARI VE TEPKİME TÜRLERİ Kimyanın Temel Kanunları Kütlenin korunumu, sabit oranlar ve katlı oranlar kanunları Demir (II) sülfür bileşiğinin elde edilmesi Kimyasal

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ 2013 S A M S U N ASİT-BAZ EKSTRAKSİYONLARI TEORİ Ekstraksiyon, organik bileşikleri ayırmak için oldukça yaygın kullanılan bir metotdur. Ekstraksiyon, sıvı-sıvı

Detaylı

KİMYA-IV. Alkenler (3. Konu)

KİMYA-IV. Alkenler (3. Konu) KİMYA-IV Alkenler (3. Konu) Alkenler (Olefinler) En az bir tane C=C çift bağı içeren hidrokarbonlara alkenler veya olefinler denir. Alkenler doymamış yapıda hidrokarbonlar olup, katalizörler eşliğinde

Detaylı

İ Ç İ NDEKİ LER. Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1. Fiziksel Kimya ile İlgili Temel Kavramlar 52.

İ Ç İ NDEKİ LER. Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1. Fiziksel Kimya ile İlgili Temel Kavramlar 52. İ Ç İ NDEKİ LER Ön Söz xiii K I S I M 1 Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1 BÖLÜM 1 Giriş 3 1.1 Su 4 1.2 Atık Sular ve Su Kirliliği Kontrolü 5 1.3 Endüstriyel ve Tehlikeli Atıklar

Detaylı

Genel Anyonlar. Analitik Kimya Uygulama I

Genel Anyonlar. Analitik Kimya Uygulama I Genel Anyonlar Karbonat (CO 3 Seyreltik asitlerle (CH 3 COOH, H 2 SO 4, HCl: CO 2 gazı çıkararak parçalanır. Deneyin yapılışı: Katı CO 3 numunesi deney tüpüne alınır, distile suda çözülür, üzerine seyreltik

Detaylı

ATOM ve YAPISI Maddelerin gözle görülmeyen (bölünmeyen) en parçasına atom denir. Atom kendinden başka hiçbir fiziksel ya da kimyasal metotlarla

ATOM ve YAPISI Maddelerin gözle görülmeyen (bölünmeyen) en parçasına atom denir. Atom kendinden başka hiçbir fiziksel ya da kimyasal metotlarla ATOM ve YAPISI Maddelerin gözle görülmeyen (bölünmeyen) en parçasına atom denir. Atom kendinden başka hiçbir fiziksel ya da kimyasal metotlarla kendinden farklı atomlara dönüşemezler. Atomda (+) yüklü

Detaylı

Bolum 14 Aromatik Bileşikler. Benzenin Keşfi. Kekulé Yapısı

Bolum 14 Aromatik Bileşikler. Benzenin Keşfi. Kekulé Yapısı Bolum 14 Aromatik Bileşikler Benzenin Keşfi 1825 yılında Michael Faraday tarafından izole edilmiş ve C: oranının 1:1 olduğu belirlenmiştir. 1834 de Eilhard Mitscherlich tarafından ilk kez sentezlenmiş

Detaylı

5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu)

5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu) 5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu) Mg +2 Na + K + Li + Bu gruptaki katyonların hepsini çöktürebilen ortak bir reaktif yoktur. Na, K ve Li alkali metaller grubunun üyeleridir. NH 4 da bileşikleri alkali metal

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 3 : MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 3 : MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 3 : MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ C- BĐLEŞĐKLER VE BĐLEŞĐK FORMÜLLERĐ (4 SAAT) 1- Bileşikler 2- Đyonik Yapılı Bileşik Formüllerinin Yazılması 3- Đyonlar ve Değerlikleri

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü Gıda Analizleri ve Teknolojisi Laboratuvar Föyü Sayfa 1

Erciyes Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü Gıda Analizleri ve Teknolojisi Laboratuvar Föyü Sayfa 1 1. Genel Bilgiler 100 g örnekte bulunan serbest asitleri nötrleştirmek için harcanan ayarlı baz (sodyum hidroksit veya potasyum hidroksit) çözeltisinin hacminin bulunmasıdır. 2. Asitlik Cinsi Örneklerin

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU. hasanyolcu.wordpress.com

Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU. hasanyolcu.wordpress.com Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU hasanyolcu.wordpress.com En az iki atomun belli bir düzenlemeyle kimyasal bağ oluşturmak suretiyle bir araya gelmesidir. Aynı atomda olabilir farklı atomlarda olabilir. H 2,

Detaylı

Serüveni 3. ÜNİTE KİMYASAL TÜRLER ARASI ETKİLEŞİM GÜÇLÜ ETKİLEŞİM. o İYONİK BAĞ o KOVALENT BAĞ o METALİK BAĞ

Serüveni 3. ÜNİTE KİMYASAL TÜRLER ARASI ETKİLEŞİM GÜÇLÜ ETKİLEŞİM. o İYONİK BAĞ o KOVALENT BAĞ o METALİK BAĞ Serüveni 3. ÜNİTE KİMYASAL TÜRLER ARASI ETKİLEŞİM GÜÇLÜ ETKİLEŞİM o İYONİK BAĞ o KOVALENT BAĞ o METALİK BAĞ KİMYASAL TÜR 1. İYONİK BAĞ - - Ametal.- Kök Kök Kök (+) ve (-) yüklü iyonların çekim kuvvetidir..halde

Detaylı

HISTOLOJIDE BOYAMA YÖNTEMLERI. Dr. Yasemin Sezgin. yasemin sezgin

HISTOLOJIDE BOYAMA YÖNTEMLERI. Dr. Yasemin Sezgin. yasemin sezgin HISTOLOJIDE BOYAMA YÖNTEMLERI Dr. Yasemin Sezgin yasemin sezgin HÜRESEL BOYAMANIN TEMEL PRENSİPLERİ Hem fiziksel hem kimyasal faktörler hücresel boyamayı etkilemektedir BOYAMA MEKANIZMASı Temelde boyanın

Detaylı

MOL KAVRAMI I. ÖRNEK 2

MOL KAVRAMI I.  ÖRNEK 2 MOL KAVRAMI I Maddelerin taneciklerden oluştuğunu biliyoruz. Bu taneciklere atom, molekül ya da iyon denir. Atom : Kimyasal yöntemlerle daha basit taneciklere ayrılmayan ve elementlerin yapıtaşı olan taneciklere

Detaylı

POLİMER. Bakalit (Bakalite) Sentezi (Fenol-Formaldehit Reçineleri)

POLİMER. Bakalit (Bakalite) Sentezi (Fenol-Formaldehit Reçineleri) POLİMER Birçok küçük molekülün uygun koşullar altında bir araya gelip birleşerek yüksek molekül ağırlıklı bileşikleri oluşturması işlemi polimerizasyon olarak tanımlanır. Polimerizasyon sonucu, küçük moleküllü

Detaylı

MÜH. BÖLÜMLERİ GENEL KİMYA-I DERSİ DÖNEM SONU SINAVI

MÜH. BÖLÜMLERİ GENEL KİMYA-I DERSİ DÖNEM SONU SINAVI ERZURUM TEKNİK ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK ve İNŞAAT MÜH. BÖLÜMLERİ GENEL KİMYA-I DERSİ DÖNEM SONU SINAVI 08.01.015 Soru No 1 3 4 5 6 Toplam Puan Alınan Puan I II III IV Top Adı-Soyadı: Numarası:

Detaylı

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ 7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri Çalışma Yaprağı Konu Anlatımı-Değerlendirme çalışma Yaprağı- Çözümlü

Detaylı