KONSTRÜKSİYON SİSTEMATİĞİ

Transkript

1 2009 Kasım KONSTRÜKSİYON SİSTEMATİĞİ FONKSİYON ANALİZİ M. Güven KUTAY 30_02_ks_fnksiyn-analizi.dc

2 İ Ç İ N D E K İ L E R 2. Basamak, Fnksiynların analizi ve termin planı Genel Giriş Amaç Hedef Çözüm ylu Fnksiyn strüktürü Giriş ürünleri Ana fnksiyn Çıkış ürünleri Dış etkenler Dışa etkiler Fnksiynların sıralanması veya Fnksiyn zinciri Prensip taslağı Değerlerin belirlenmesi Planlama Termin planının yapılması Kiriş diyagramı Ağ plan tekniği Basamak için kntrl listeleri Örnekler Örnek 1, Oda için havayı nemlendirme cihazı Kara kutu, Fnksiyn strüktürü Fnksiynların sıralanması "Fnksiynlar zinciri" Prensip şeması Örnek 2, Yğurt cihazı Kara kutu, Fnksiyn strüktürü Fnksiynların sıralanması "Fnksiynlar zinciri" Prensip şeması Ana örneğin çözümü, Kaldırma redüktörü Fnksiynların analizi Fnksiyn strüktürü, kara kutu Fnksiynların sıralanması "Fnksiynlar zinciri" Prensip şeması Termin planı Knu İndeksi...3.4

3 KS A n a ö r n e ğ i n ç ö z ü m ü Basamak, Fnksiynların analizi ve termin planı 2.1 Genel Giriş Knstruksiynun şartnamesi elimizde lunca ödevin fnksiynlarının analizini ve termin planını yapmak ldukça klaydır. Bundan snra klaylık için ödev yerine "prje" deyimini kullanalım Amaç Fnksiynların analizini ("Fnksiyn strüktürü nü" ve "Fnksiyn zincirini'ni") ve termin planını yapmaktaki amaçlar şunlardır: "Rasynel" ve verimli çözüm snuçlarına ulaşmak. Fnksiynların analizini yaparak çözüm bulmayı klaylaştırmak. Amaca uygun işlem ylunu bulmak. Olanakları ve zamanı iyi kullanmak Hedef Fnksiynların analizinin ve termin planının yapılmasındaki hedefler şunlardır: Fnksiynların ayrılıp sıralanması, sayısal değerlendirilmesi ve fnksiynların sıralanmasını prjenin sırasına göre belirlemek, Prjeyi küçük ve basit prjelere bölerek çözümü basitleştirerek ve klaylaştırarak bütün prjeyi klayca çözümlemek, Bütün prjenin çözüm birimlerinin zamanını belirleyip prjeyi belirli ve planlanmış bir zaman içinde bitirmek Çözüm ylu İkinci basamak Fnksiynların analizi ve termin planı nı şu işlem gruplarına ayırabiliriz: 1. Fnksiyn strüktürü, "Kara kutu" (Black Bx). 2. Fnksiynların sıralanması veya fnksiyn zincirinin yapılması. 3. Prensip krkisinin çizilmesi. 4. Bilinen istek ve şartları gerçekleştiren çözüm için gerekli değer ve büyüklüklerin saptanması. 5. Termin planı: Gerekli çalışma zamanlarını saptayıp, gerçekçi termin planının yapılması.

4 2.4 F n k s i y n l a r ı n a n a l i z i 2.2 Fnksiyn strüktürü Fnksiyn strüktürü için ilk adım larak Kara kutu nun (Black Bx) yapılmasını düşünebiliriz. Kara kutu veya Fnksiyn strüktürü Her bje bir ürün işler. Ürün bjeye verilir bje ürünü işler ve verilen üren ya aynen veya değişmiş şekilde bjeyi terk eder. Her knstrüksiynu yapılacak makina, alet veya parça bir bjedir ve semblik larak içeriği belirsiz bir "Kara kutu" larak alınır. Fnksiyn strüktürü nün (Kara kutu) kurulması için gidiş ylu: İlk önce çalışmaların sınırı belirlenip itina ile "Giriş- ve Çıkış ürünleri" saptanır. (Ana ve tali ürünler) Ana veya birinci derece fnksiyn belirlenip tam anlaşılacak şekilde tanımlanır. Objeye dış etkenler ve bjenin dışa etkileri belirlenir. Örneğin: Obje dökümhanede çalışacaksa. Objeye dış etkenler; Tz, sıcaklık,... Objenin dışa etkileri; Gürültü, titreşim,... İstek veya şartları kntrl edip gerekeni ekleyerek fnksiyn zincirini belirlemek. "Kara kutu" nun prensip şeması aşağıda görülmektedir: KARA KUTU (Black Bx) 4 Şekil 2.1, Kara kutu 3 1. Giriş ürünleri. 2. Ana fnksiyn. 3. Çıkış ürünleri. 4. Dış etkenler. 5. Dışa etkiler Giriş ürünleri Prjenin şekline göre giriş ürünü belirlenir. Giriş ürünü bir bjede muhakkak işlenir veya değiştirilir ve bjeyi terk eder. Giriş ürünleri üç ana grupta tanımlanır ve bunlara ana ürünler denir; Enerji, Madde ve Sinyal. ENERJİ (E) ; MADDE (M ); Mekanik, Termik, Elektrik, Kimyasal, Hidrlik, Pnömatik, Optik, Nükleer, Örneğin: Redüktörde Giriş ürünü = Trsiyn mmenti T1 ; Çıkış ürünü = Trsiyn mmenti T2. Yarı mamuller, Hammaddeler, Kntrl maddeleri, Taşıma maddeleri, Hidrlik yağı, Buhar, Hava,... Örneğin: Taşıma makinaları, Pmpalar,...

5 KS A n a ö r n e ğ i n ç ö z ü m ü 2.5 SINYAL (S) ; Ölçüler, Dneler, Göstergeler, Kumanda sinyalleri, ptik veya akustik sinyaller,... Örneğin: Ölçü aletleri,... Ana ürünler kara kutuya E1, M1, S1 halinde girip E2, M2, S2 halinde kara kutuyu terk ederler. Objesine göre ya bir veya bütün üç ana ürün kara kutunun giriş ve çıkış ürünü larak görülebilirler. Bunlar arasında esas ana ürünün titizlikle belirlenmesi gerekir Ana fnksiyn Prjenin tanımından ana fnksiyn tam larak belirlenir. Bu öz ve tam larak tanımlanır. Objenin (Tek parça, bir kaç parçanın luşturduğu mekanizma) ödevi veya etkisi "Ana fnksiyn" dur Çıkış ürünleri Prje ve prjenin analizinden çıkış ürünleri klaylıkla saptanır. Giriş ürünleri sistemi terk ettikleri anda çıkış ürünü lurlar. Diğer tanımlamalar giriş ürünlerindeki gibidir Dış etkenler Bütün bjeler herhangi bir yerde fnksiynlarını yaparlar. Her yerin kendine has çevre özellikleri vardır ve bunlar rada bulunan bütün bjelere etki ederler. Knstruktör bu dış etkileri dikkate alarak prjenin çözümünü arayıp bulmalıdır. Objeyi etkileyen dış etkenlerinin listesini şu şekilde yapabiliriz. Yerine göre bunlardan en az biri bjeyi etkiler. Isı, erzyn, krzyn (zararlı maddeler), defrmasyn (mekanik kuvvetler), titreşimler, Dışa etkiler Her bje çalışmasında çevresine kendinden bazı etkilerde bulunacaktır. Objenin çevresine etkileyen özelliklerinin listesini şu şekilde yapabiliriz. Objeye göre bunlardan en az biri çevreyi etkiler. Örneğin: Sürtünme, ısı, (dış etkenler gibi),... Bazı sistemlerde iç etkenler önemli rl ynar. Bunlar bulunup knstruksiynda dikkate alınmalıdır. Örneğin: iç sürtünme, gaz ve sıvılarda girdap etkisi, ısı uzamaları, defrmasynlar, Fnksiynların sıralanması veya Fnksiyn zinciri Fnksiynların sıralanmasındaki veya Fnksiyn zincirinin yapılmasındaki amaç, prje sisteminin parçalarını sistematik sıralayıp knstruksiyn çözümünü klaylaştırmaktır. Fnksiynların sıralanmasındaki hedef; Prjenin aranılan çözümünü tam larak belirlemek. Prjeyi ön yargısız tanımlamak. Sabit fikir ve ön yargısız çözüm aramak. Prjenin çözümünü sistematik sıralamak. Fnksiynların sıralanması çözümün bulunmasını çk klaylaştırır. Prjenin tanımlanması ve analizinden snra fnksiynların sıralanması dğru ve bilinçli larak yapmak ptimal çözümün bulunmasına büyük destek lur.

6 2.6 F n k s i y n l a r ı n a n a l i z i Çözümü aranan bjenin fnksiynların sıralanması (fnksiynlar zinciri) ve sayısal değerlerinin verilmesi genel larak şu şekilde sıralanır: 1. Derece fnksiyn veya Ana fnksiyn, 2. Derece fnksiynlar, 3. Derece fnksiynlar. İkinci dereceden daha büyük fnksiyn derecelendirilmesi (en fazla 3. derece) genel larak önerilmez. Daha detaylı fnksiyn derecesi kullanmak prjeye tam hakim lmayı önler. Diğer bir deyimle ekip ve knstruktör detayda bğulur. Gerekirse snraları detaylı dereceleme yapılabilir. Fnksiynlar : İlk önce " ANA FONKSİYON " belirlenip tanımlanmalıdır. Prjenin ana prblemi ödevin tanımlanmasından görülmesi gerekir. Objeden yapmasını istenen ana veya temel şart ve istekler genelde "Ana fnksiyn" dur. Ana fnksiyn tam ve anlaşılır şekilde tanımlanır. Bu işe yardımcı larak kara kutu ele alınır. Bir bjeyi (sistemi) nasıl basit kısım veya parçalara ayırıyrsak, aynı şekilde ana fnksiynda kısım ve parçalara ayrılır. Ana fnksiynun ayrıldığı bu kısım ve parçalar ikinci derecede fnksiynlar larak adlandırılır. İkinci derecedeki fnksiynlarda daha basit fnksiynlara ayrılırsa bunlara da üçüncü derecede fnksiynlar denir. Fnksiynlar titizlikle analize edilip derecelendirilmelidir. Fnksiynların analizini yapmak için gayet basit larak bjenin gerçekleştirmesi gereken istek veya şartlar bjenin fnksiynu larak yazılır. Snra bu fnksiynun bje tarafından yapılamayacağı düşünülüp, bunun dğuracağı snuç belirlenir. Snuç ya bjenin bzulduğunu (istek veya şartı yerine getiremeyeceğini) veya başka yeni fnksiynları gösterir. FONKSİYONUN OLMAZLANMASI BOZULMA SONUÇ FONKSİYON/LAR Snuç bzulma ise fnksiynun derecesi dğru seçilmiştir. Snuç yeni bir fnksiyn larak görünürse durum yeniden incelenip fnksiyn yeniden derecelendirilmelidir. Eğer rtaya çıkan fnksiyn önceki fnksiynun SONUCU ise ( andaki durumun etkisi) lmazlaşması istenen fnksiynun derecesi dğrudur. Eğer rtaya çıkan fnksiyn önceki fnksiynun SEBEBİ ise ( andaki duruma etki eden değer) lmazlaşması istenen fnksiynun derecesini bir derece düşürmek gerekir (2. derece ise 3. derece). Fnksiynların derecelendirilmesi şu seçim mdeliyle de yapılabilir: Ürün başarılı mı? Eğer fnksiyn etkisini göstermezse ürün satılır mı? EVET HAYIR ANA FONKSİYON. KATİ İSTEK larak alınır. Ürün bu fnksiynu yapamamasına rağmen başarılı ve satılıyr mu? EVET gereksiz fnksiyn HAYIR TALİ FONKSİYON. İHTİYARİ İSTEK larak alınır.

7 KS A n a ö r n e ğ i n ç ö z ü m ü Prensip taslağı Prensip taslağı prjenin tanımlanması, analizi, bilgilerin tplanması ve fnksiynların derecelendirilmesinden snra yapılır. Taslak şu bilgileri içermelidir: Açık ve belirgin ana parça ve sistemler. Gerekiyrsa ana ölçüler. Ana fnksiynun tanımı ve fnksiyn derecelendirilmesi. 2.5 Değerlerin belirlenmesi Verilmiş bilinen istek veya şartlardan çözüm için gereken değer ve büyüklüklerin bulunması. Genelde prjenin tanımında çözüm için gereken değer ve büyüklükler bulunmamaktadır. Bu değerler şöyledir: Mdel sistemleri, Prjeye ait meslek teknik frmülleri, Karşılaştırma ve kntrl büyüklüklerinin tanımlanması. Böylece prjeye knstruktör ve ekibi her zaman tam ve detaylı larak hakim lur. Çözüm için teklif edilen varyantlar ve detay işlemler klaylıkla yapılabilir. 2.6 Planlama Knstruksiynu sistematik larak çözümlemek için gidiş ylunu basamaklar larak belirledik. Bu belirleme nelerin yapılacağını gösterir. Nelerin ne zaman, kimlerin hangi masraflarla yapacağını ancak "planlama" ile belirleyebiliriz. Planlama bir prjede hedefe neyin neden önce yapılarak, nasıl ve ne zaman ulaşılacağını gösterir. Neler planlanır: Zaman, Persnelin kapasitesi ve Masraflar işin ne zaman ve nasıl yapılacağına etki ederler. Bir prjede duruma göre şu planların yapılması büyük avantaj sağlar: Hedeflerin planlanması, İş akışının planı, Termin planı, Persnelin kapasitesi planı, Masraf ve maliyet planı, Olabilecek zrlukların planı, Mett ve yardımcı lanakların planı, Kntrllerin planı.

8 2.8 F n k s i y n l a r ı n a n a l i z i Bu ana kadar edinilen bilgilere dayanarak ekibi idare eden kişinin yapılacak işler için ne kadar zamana ihtiyaç lduğunu bilmesi ve termin planını yapması için hiç bir engel kalmamıştır. Tatlı bir termin baskısının (stresinin) çözüm varyantlarının bulunmasında yardımcı lduğunu tecrübeler göstermiştir. Mantıklı ve hakikatlere uygun termin planı iyi snuçlar almaya yardım eder. Termin planının yapılmasına yardımcı larak verilmiş lan kntrl listeleri önerilir. Burada örnek larak Termin planını ele alalım. Termin planı isteğe göre şu sistemlerle yapılır: Kiriş diyagramı Ağ (Netz) plan tekniği Termin planının yapılması Kiriş diyagramı Kiriş diyagramına aynı zamanda bulucusuna ithaf en " GANTT " diyagramı da denilir. Bu diyagram basit ve klayca yapılır ve kullanılır. Bir prje bir çk küçük işlerden luşur. Küçük işler yatay kiriş larak zamı gösteren yatay eksene paralel yerleştirilir ve diyagram yapılmış lur. Bir işin termini değiştiğinde diğer işlerin termini de değişeceğinden düzeltilmesi zaman alıcıdır. Bir çk işlemler bir birine girerse planı yapmak ldukça zr lur. Birde işlerin bir biri ile lan ilişki ve bağıntılarını görmek zrdur. Fakat pratikte küçük ve rta büyüklükteki prjelerde en çk kullanılan planlama şeklidir. Şekil 2.2, Kiriş diyagramı örneği Zaman birimi İşlem A İşlem B İşlem C İşlem D planlanan hakikat planlanan hakikat planlanan hakikat planlanan hakikat Kiriş diyagramında her işlem için iki sıranın yapılması pratikte kullanılan halidir. İkinci sıra bir yerde kntrl sırası larak kullanılır. İşlemlerin hakikatteki süreleri ikinci sıraya işaretlenerek prjenin ön görülen planlamadan ne kadar saptığı görülür.

9 KS A n a ö r n e ğ i n ç ö z ü m ü Ağ plan tekniği Çk büyük prjelerde ağ plan tekniğinin kullanılması önerilir. Buda bilgisayar prgramı larak ya alınmalı veya yapılmalıdır. Aşağıda ağ plan tekniğinin en fazla kullanılan iki şekli varyant A ve varyant B larak gösterilmiştir. Varyant A İşlem B 4 İşlem C 3 İşlem H 3 Start İşlem A 3 İşlem D 4 İşlem F 5 İşlem E 3 İşlem G 2 İşlem I 2 Sn Şekil 2.3, Ağ plan tekniği Varyant a Yukarıda Şekil 2.3 de Varyant A görülmektedir. Yuvarlaklar işlemin başlangıç veya bitişini, harfler işlemin cinsini ve rakamlar kullanılan zaman birimini gösterir. Varyant B İşlem X B S 3 İşlem X B S 4 Start İşlem X İşlem X B S B S B S 3 İşlem X Sn 5 2 İşlem X B S Şekil 2.4, Ağ plan tekniği, Varyant B Şekil 2.4 de Varyant B gösterilmiştir. Yuvarlaklar ikiye ve snrada alt taraf ikiye bölünerek üç bölüme ayrılmıştır. Üst bölüm işlemi. Alt sl bölüm işlemin başlangıç tarihini, Alt sağ bölümde işlemin bitiş tarihini gösterir.

10 2.10 F n k s i y n l a r ı n a n a l i z i Basamak için kntrl listeleri Kntrl listesi 2.1, Fnksiynların düzenlenmesinin kntrl listesi " Black Bx " hakikate uygun larak yapıldı mı? Giriş ürünleri saptandı mı? (Kuvvet, Malzeme veya Sinyal) Çıkış ürünleri saptandı mı? (Kuvvet, Malzeme veya Sinyal) Fnksiyn derece ve sırası belirlendi mi? Fnksiyn derece ve sırasının tanımlanması hakikate uyuyr mu? Prensip şeması yapılmış mı? Tatmin edici mi? Prensip şemasında ana ölçüler var mı? Prensip şemasında ana fnksiyn gösterilmiş mi? Termin planı yapılmış mı? Terminler hakikate uygun mu? Terminler öylesine mi seçilmiş yksa münakaşası yapılmış mı? Tekrar başa dönüp, işi tekrar ele almak gerekli mi? Eğer cevap evet ise sebebi! Şu ana kadar yapılmış lan iş tatmin edici mi? Kısa rapr.

11 KS A n a ö r n e ğ i n ç ö z ü m ü Kntrl listesi 2.2, Termin planı 2.11 START 1A) 1. BASAMAK, İŞİN ANALİZİ İşin analizi Mamulün özelliklerinin saptanması Enfrmasynların tplanması İstekler ve kriterler listesinin yapılması İşin tanımlanmasının tamamlanması 1. Basamağın kntrlü Snuç tatmin edici değilse, geriye Start a dönüş. 2A) 2. BASAMAK, PLANLAMA VE İŞİN GİDİŞİ " Black Bx " ve Fnksiynların derece ve sırasının düzenlenmesi Prensip şemasının yapılması Çözüm için gereken değerlerin saptanması İş hacminin saptanması Termin planının yapılması 2. Basamağın kntrlü Snuç tatmin edici değilse, geriye ya Start 1A veya 2A ya dönüş. 3A) 3. BASAMAK, GENEL VARYANT KATALOĞUNU HAZIRLAMAK Çözüm varyantlarını bulmak ve sıralamak 3. Basamağın kntrlü Snuç tatmin edici değilse, geriye gereken kısma dönülür. 4A) 4. BASAMAK, ÇÖZÜM VARYANTLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ VE SEÇİM Değerlendirme metdunun seçimi Kaba değerlendirme ve seçim Hassas değerlendirme ve seçim Seçme değerlerinin saptanması Seçme değerlerinin ağırlığı ve derecelendirilmesi Çözüm için bir veya birkaç varyantın seçimi 4. Basamağın kntrlü Snuç tatmin edici değilse, geriye, gereken kısma dönülür.

12 2.12 F n k s i y n l a r ı n a n a l i z i 5A) 5. BASAMAK, TASLAK ve İMALAT BELGELERİNİN HAZIRLANMASI TASARLAMA ESKİZ AŞAMASI Kaba eskiz yapılması Detaylı eskiz yapılması Detaylı eskizin görüşülmesi ve düzeltilip kabulü Tasarlama aşamasının kntrlü Snuç tatmin edici değilse geriye detaylı eskize dönülür Detaylı eskizin ana eskiz larak tamamlanması Ana eskize göre hesapların yapılması Hesaplara göre ana eskizin düzeltilmesi Kntrl, snuç tatmin edici değilse, geriye gereken kısma dönülür. İMALAT BELGELERİNİN HAZIRLANMASI Bütün imalat resimleri ve parça listelerinin hazırlanması (İmalat) Talimatların yazılması İmalat belgelerinin kntrlü ve tasdiki Snuç tatmin edici değilse, geriye (İmalat a) dönülür 6A) 6. BASAMAK, PROJENİN KAPATMA İŞLEMLERİ İş raprunun düzenlenmesi ve dağıtımı Bütün evrakların sıralanması Bütün evrakların arşivlenmesi Bitirme işlemlerinin eksiksiz yapıldığının kntrlü Gereken ek işler, düzeltmeler ve tamamlamalar SON

13 KS A n a ö r n e ğ i n ç ö z ü m ü Örnekler Örnek 1, Oda için havayı nemlendirme cihazı Ödev larak evde da havasını nemlendirme cihazı verilmiştir. Ödevin incelenmesi yapılıp tamamlanmıştır. Yani işlemin 1. basamağı yapılmıştır. İkinci basamak işlemleri "Kara kutu" "Fnksiyn strüktürü", Fnksiynların sıralanması "Fnksiynlar zinciri" ve prensip şeması yapılacaktır Kara kutu, Fnksiyn strüktürü Dışarıya Etkiler MADDE M1 MADDEYİ DEĞİŞTİRMEK Havayı nemlendirmek Dış Etkenler MADDE M2 Şekil 2.5, Rutubetlendirme cihazının kaba fnksiyn strüktürü Sinyal SU SEVİYESİNİ ÖLÇMEK Isı Gürültü İŞLEMLERİ DÜZENLEMEK Kntrl sinyali Su seviyesi SU Maddenin durumu M1 Enerji ISI ELDE ETMEK ENERJİYİ DÖNÜŞTÜRMEK BUHAR Maddenin durumu M2 ( Isı ) Çevrenin etkileri Şekil 2.6, Rutubetlendirme cihazının hassas fnksiyn strüktürü,

14 2.14 F n k s i y n l a r ı n a n a l i z i Fnksiynların sıralanması "Fnksiynlar zinciri" Ana fnksiyn 1. Derece fnksiyn 2. Derece fnksiynlar MADDENİN DEĞİŞİMİ Havayı nemlendirmek (Fnksiynların tarifi) Maddeyi muhafaza etmek Enerjiyi dönüştürmek Isı elde etmek Su seviyesini ölçmek İşlemleri düzenlemek Parçaları beraber tutmak (Knstruksiyna tercümesi) *)1 Su kabı Sargı Elektrtlar Ölçme aleti Otmatik şalter Dış kutu *)1 Buradaki tanımlamalar bir örnektir. Knstruksiyn için ön seçim değildir Prensip şeması Seviye göstergesi Kapak Su kabı Isıtıcı Dış kutu Enerji bağlantısı Şekil 2.7, Rutubetlendirme cihazının prensip şeması

15 KS A n a ö r n e ğ i n ç ö z ü m ü Örnek 2, Yğurt cihazı Ödev larak evde yğurt yapma cihazı verilmiştir. Ödevin incelenmesi yapılıp tamamlanmıştır. Yani işlemin 1. basamağı yapılmıştır. İkinci basamak işlemleri "Kara kutu" "Fnksiyn strüktürü", Fnksiynların sıralanması "Fnksiynlar zinciri" ve prensip şeması yapılacaktır Kara kutu, Fnksiyn strüktürü Dışarıya Etkiler MADDE M1 MADDEYİ DEĞİŞTİRMEK MADDE M2 Dış Etkenler Şekil 2.8, Yğurt yapma cihazının kaba fnksiyn strüktürü Isı Gürültü Kntrl sinyali Sinyal ISIYI ÖLÇMEK ISIYI DÜZENLEMEK Isı derecesi SÜT Maddenin durumu M1 ISI ELDE ETMEK YOGURT Maddenin durumu M2 Enerji ENERJİYİ DÖNÜŞTÜRMEK ( Isı ) Çevrenin etkileri Şekil 2.9, Yğurt yapma cihazının hassas fnksiyn strüktürü,

16 2.16 F n k s i y n l a r ı n a n a l i z i Fnksiynların sıralanması "Fnksiynlar zinciri" Ana fnksiyn 1. Derece fnksiyn 2. Derece fnksiynlar MADDENİN DEĞİŞİMİ Yğurt yapmak (Fnksiynların tarifi) Maddeyi muhafaza etmek Enerjiyi dönüştürmek Gerekli ısıyı elde etmek Isıyı ölçmek Isıyı düzenlemek Parçaları beraber tutmak (Knstruksiyna tercümesi) *)1 Süt veya yğurt kabı Bbin Elektrtlar Ölçme aleti Otmatik şalter Dış kutu *)1 Buradaki tanımlamalar bir örnektir. Knstruksiyn için ön seçim değildir Prensip şeması Isı ölçer Kapak Süt kabı Enerji bağlantısı Kntrl lambası Kumanda Dış kutu Isıtıcı Şekil 2.10, Yğurt yapma cihazının prensip şeması

17 K n s t r u k s i y n s i s t e m a t i ğ i Ana örneğin çözümü, Kaldırma redüktörü 2.10 Fnksiynların analizi Fnksiyn strüktürü, kara kutu "Kara kutu" veya "Fnksiynlar strüktürü" nü, fnksiynların sıralanması "Fnksiynlar zinciri" ve prensip şemasını yapalım. Kaldırma tahriki redüktörünün "Ana fnksiyn" u: Güç iletimi ve devir sayısı çevrimi dir. Dışarıya Etkiler P1 ; n1 DEVİR SAYISINI ÇEVİRMEK VE GÜÇ İLETMEK P2 ; n2 Dış Etkenler Şekil 2.11, Kaldırma tahriki redüktörünün kaba fnksiyn strüktürü Kaldırma tahrikinin fnksiyn strüktürünü yapmak istersek şu analizi yaparız: Yük bir yerden diğer yere ya kaldırılmalı veya indirilmelidir. Bu fnksiyn için lineer hareket luşmalıdır. Kaldırma tahriki bu ana fnksiynunun yanında enerji ve sinyalde dönüştürmelidir. Isı Gürültü Vibrasyn Darbe Kntrl sinyali Sinyal YÜK YÜKSEKLİĞİ AĞIRLIK İŞLEMLERİ DÜZENLEMEK YÜKÜN YÜKSEKLİĞİ Maddenin durumu M1 Enerji DOĞRU HAREKET SAĞLAMAK ENERJİYİ DÖNÜŞTÜRMEK YÜKÜN YÜKSEKLİĞİ Maddenin durumu M2 ( Isı ) Vibrasyn Darbe Şekil 2.12, Kaldırma tahrikinin hassas fnksiyn strüktürü

18 2.2 F n k s i y n l a r ı n A n a l i z i ve t e r m i n p l a n ı Fnksiynların sıralanması "Fnksiynlar zinciri" Yapılan araştırma ve edinilen bilgiler firmamızın mekanik yönde çalıştığı ve dişli azdırma tezgahlarının atölyede var lduğu öğrenilmiştir. Daha önce tek tük dişli mekanizmalı redüktörler yapıldığı ve bu yönde azda lsa birikmiş bir tecrübe bulunduğu bilinmektedir. Ana fnksiyn 1. Derece fnksiyn GÜÇ İLETMEK ve DEVİR SAYISI ÇEVİRMEK 2. Derece fnksiynlar (Fnksiynların tarifi) 1 Mment iletmek 2 Kuvvet taşımak 3 Yataklamak 4 Parçaları beraber tutmak (Knstruksiyna tercümesi) *)1 Dişliler Miller Yataklar Redüktör kutusu 3. Derece fnksiynlar 1.1 Sakin hareket sağlamak 2.1 Kuvvet iletmek 3.1 Randımanı yüksek tutmak 4.1 Yatak kuvvetlerini taşımak 4.2 Sızdırmazlığı sağlamak 4.3 Yağ kaybını önlemek 4.4 Kutu içindeki basıncı eşitlemek 4.5 Yağlamayı garantiye almak 4.6 Yağ seviyesini göstermek 4.7 Taşımayı klayca sağlamak 4.8 Yatakların bşluğunu kaldırmak *)1 Buradaki tanımlamalar bir örnektir. Knstruksiyn için ön seçim değildir.

19 K n s t r u k s i y n s i s t e m a t i ğ i Prensip şeması Dişliler 2. Miller 3. Yataklar 4. Redüktör kutusu 3 4 Şekil 2.13, Kaldırma tahriki redüktörünün prensip şeması 2.11 Termin planı Prje : Kaldırma redüktörünün termin planı Hazırlayan / Tarih:... Sn durum tarihi: İŞLEMLER 1. Ödevin analizi 2. Fnksiyn strüktürü ve planlama 3. Çözüm varyantlarının bulunması 4. Değerlendirme ve Seçim 5. İmalat evraklarının hazırlanması 6. FMEA ve düzeltmeler 7. Sn işlemler ve Raprun verilmesi Zaman birimi iki hafta larak Dilek Hakiki Dilek Hakiki Dilek Hakiki Dilek Hakiki Dilek Hakiki Dilek Hakiki Dilek ================================================================> Hakiki Satış ve işletme ile knuşulup anlaşmaya varılacaktır. Gerekirse yapılan iş ve işlemler tekrar kntrl edilecektir.

20 3.4 F n k s i y n l a r ı n A n a l i z i ve t e r m i n p l a n ı 3 Knu İndeksi A Ağ plan tekniği Ana fnksiyn...2.5, 2.6, 2.7 Ana ürünler Ç Çıkış ürünleri...2.5, 2.6 D Değerlerin belirlenmesi Dış etkenler...2.5, 2.6 Dışa etkiler , 2.6 E Enerji F Fnksiyn Fnksiyn zinciri Fnksiynların analizi Fnksiynların derecelendirilmesi Fnksiynların düzenlenmesi Fnksiynların strüktürü G GANTT Giriş ürünleri K Kara kutu Kiriş diyagramı Kntrl listesi Kntrl listesi M Madde P Planlama Prensip taslağı S Sinyal T Termin planı , 2.14