ARASTIRMA PROJELERI YÖNETIM BIRIMI BASKANLIGI

Transkript

1 T.C. KAHRAMANMARAS SÜTÇÜ IMAM ÜNIVERSITESI ORTA VE YUKARI CEYHAN HAVZASI BALIK FAUNASI VE BÖLGESEL DAGILIMI ARASTIRMA PROJELERI YÖNETIM BIRIMI BASKANLIGI MAYIS 2004 KAHRAMANMARAS

2 T.C. KAHRAMANMARAS SÜTÇÜ IMAM ÜNIVERSITESI ORTA VE YUKARI CEYHAN HAVZASI BALIK FAUNASI VE BÖLGESEL DAGILIMI -Proje No: /9 Proje Yöneticisi: Yrd. Doç. Dr. Cemil KARA (KSÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü) Proje Personeli : Yrd. Doç. Dr.Ahmet ALP (KSÜ Ziraat Fakültesi Su Ürünleri Bölümü) Yük.Müh. Mesut ERER (KSÜ Ziraat Fakültesi Su Ürünleri Bölümü) MAYIS 2004 KAHRAMANMARAS

3 ÖNSÖZ Ceyhan Nehri, Elbistan, Afsin ve Göksun ilçelerinden dogar ve çok sayida akarsu ile beslenir. Bunun yaninda orta Ceyhan Havzasindan da önemli sayida dere ve çaylar Ceyhan Nehrine karisarak Akdeniz e dökülür. Hiç süphesiz bu kadar iç su potansiyelinin oldugu bir bölgede sucul canli çesitliligide oldukça fazla olacaktir. Ancak ne yazikki ülkemizin hemen her kösesinde balik çesitliligi ile ilgili çalismalar bulunmasina ragmen orta ve yukari Ceyhan Havzasi na ait su ana kadar kapsamli bir çalismaya rastlanmamistir. Oysaki söz konusu nehir sistemi üzrinde onlarca baraj, gölet ve santral yapilmis ve yapilmakta olup dogal balik çesitliligi daha tanimlanmadan degisiklige ugramakta yada yok olmaktadir. Bölgede bulunan üniversitenin iligili elemanlari olarak, bu tür çalismalari bir sekilde baslatma gayreti ile, söz konusu bu proje gerçeklestirilmis ve proje kapsaminda orta ve yukari Ceyhan Havzasi nin balik faunasi arastirilarak bölgesel dagilimi ortaya konulmustur. Ilgili proje Kahramanmaras Sütçü Imam Üniversitesi Arastirma Fonu tarafindan desteklenmistir Bu nedenle projeye destek saglayan Kahramanmaras Sütçü Imam Üniversitesi Rektörü sayin Prof. Dr. Nafi BAYTORUN a, Arastirma Fonu Baskani Prof. Dr. Cafer MART a ve Fen-Edebiyat Fakültesi Dekani sayin Prof.Dr. Ali DOGAN beylere proje çalisanlari olarak tesekkür ederiz. Yrd. Doç. Dr. Cemil KARA Bu Çalisma KSÜ Arastirma Fonu tarafindan desteklenmistir. Proje no /9 Bu arastirmanin tüm haklari sakli olup 5846 sayili yasanin hükümlerine göre, bu çalismanin tamami ya da bir kismi yazarin izni olmaksizin elektronik, mekanik, fotokopi ya da herhangi bir kayit sistemi ile çogaltilamaz veya yayinlanamaz.

4 ÖZET Orta ve Yukari Ceyhan Havzasi Balik Faunasi ve Bölgesel Dagilimi Bu arastirma, orta ve yukari Ceyhan Havzasi na ait tatlisu baliklarinin sistematik özellikleri ve bölgesel dagilimlarini ortaya koymak amaciyla Ceyhan Nehri ve kollarinda, baraj gölleri ile dogal göllerde gerçeklestirilmistir. Mayis Nisan 2004 tarihleri arasinda yapilan bu çalismada, Anguilla anguilla, Salmo trutta macrostigma, Cyprinus carpio, Achanthobrama marmid, Alburnus orontis,phoxinellus sp., Leuciscus cephalus, Garra rufa, Chondrostoma regium, Barbus rajanorum, Capoeta capoeta angorae (? Capoeta damascinus),capoeta barroisi, Cabitis sp., Nemacheilus angorae, Nemacheilus sp., Silurus glanis, Clarias lazera, Aphanius cypris, Aphanius mento, Gambusia affinis, Salaria fluviatilis(= Blennius fluviatilis ASSO, 1801) türleri tespit edilmistir. Yukari Ceyhan Havzasi nda baskin tür yukari bölgelerde Salmo trutta macrostigma ve Orta Ceyhan Havzasi nda ise Capoeta capoeta angorae ve Garra rufa oldugu saptanmistir. Balik türlerinin sistematik karakterleri belirlenerek daha önceki yapilan çalismalarla karsilastirmalari yapilmis ve bölgesel dagilimlari ortaya konulmustur. Anahtar Kelimeler: Orta ve Yukari Ceyhan Havzasi, Ceyhan Nehri, Osteichtyes,Taksonomi, Dagilim, Fauna.

5 SUMMARY Distribution of Fish Fauna on Upper and Middle River Basin in Ceyhan Region This study has been conducted around Ceyhan River and its surroundings including dams,and ponds in order to show the systematic features of freshwater s fishes belonged to middle and upper Ceyhan Basin in the Mediterranian region. During the study between May 2001 and April 2004, the species of Anguilla anguilla, Salmo trutta macrostigma, Cyprinus carpio, Achanthobrama marmid, Alburnus orontis,phoxinellus sp., Leuciscus cephalus, Garra rufa, Chondrostoma regium, Barbus rajanorum, Capoeta capoeta angorae (? Capoeta damascinus),capoeta barroisi, Cabitis sp., Nemacheilus angorae, Nemacheilus sp., Silurus glanis, Clarias lazera, Aphanius cypris, Aphanius mento, Gambusia affinis, Salaria fluviatilis(= Blennius fluviatilis ASSO, 1801) were found. The dominant fish species in the upper river basin of Ceyhan was Salmo trutta macrostigma while it is Capoeta capoeta angorae and Garra rufa in the middle Ceyhan basin.the systematic characteristics of fish species have been categorized. These characteristics have been then compared with the results of previous studies and with that of their regional distribution. Key words: Middle and upper Ceyhan Basin, River Ceyhan, Ostecihtyes, Taxonomy, Distribution, Fauna.

6 IÇINDEKILER DIZINI ÖNSÖZ... 3 ÖZET... 4 SUMMARY GIRIS VE ÖNCEKI ÇALISMALAR MATERYAL VE METOD Çlisma Alani Arastirma Materyali BULGULAR VE TARTISMA Balik Türleri Anguillidae Anguilla anguilla LINNEAUS Salmonidae Salmo trutta macrostigma DUMERIL Cyprinidae Cyprinus carpio LINNAEUS Achanthobrama marmid HECKEL Alburnus orontis SAUVAGE Phoxinellus sp. HECKEL Leuciscus cephalus LINNAEUS

7 Garra rufa HECKEL Chondrostoma regium HECKEL Barbus rajonarum HECKEL Capoeta capoeta angorae HANKO Capoeta barroisi LORTET Cobitidae Cobitis sp Nemacheilus angorae STEINDACHNER Siluridae Silurus glanis LINNAEUS Claridae Clarias lazera VALENCIENNES Cyprinodontidae Aphanius cypris HECKEL Aphanius mento HECKEL Poecilidae Gambusia affinis BAIRD ve GIRARD Blennidae Salaria fluviatilis ASSO KAYNAKLAR EKLER

8 SEKILLER DIZINI Sayfa Sekil 2.1. Arastirma bölgesinin haritasi Sekil 2.2. Incelenen örneklerde yapilan biometrik ölçümler ve sematik görünümleri 28 Sekil Anguilla anguilla örnegi Sekil Terbüzek Çayi ndan yakalanmis bir alabalik örnegi Sekil Sir Baraj Gölü nde yasayan Cyprinus carpio örnegi Sekil Sir Baraj Gölü nden yakalanmis olan Achanthobrama marmid örnegi 43 Sekil Körsulu Çayi da yakalanmis bir Alburnus orontis örnegi Sekil Hamus Çayi da yakalanmis bir Phxinellus sp. örnegi Sekil Sir Baraj Gölü nde yasayan Leuciscus cephalus örnegi Sekil Aksu Çayi ndan yakalanan bir Garra rufa örnegi Sekil Sir Baraj Gölü nde Chondrostoma regium örnegi Sekil Zeytin Çayi ndan yakalanmis bir Barbus rajonarum örnegi Sekil Firniz Çayi nda yakalanmis Capoeta capoeta angorae örnegi Sekil Zeytin Çayi nda yakalanmis bir Capoeta barroisi örnegi Sekil Ceyhan Nehri (Yukari Ceyhan) de bulunan bir Cobitis sp. örnegi Sekil Savrun Çayi nda yasayan Nemacheilus angorae örnegi Sekil Menzelet Baraj Gölü nden yakalanmis Silurus glanis örnegi Sekil a)Kumasir Gölü nde yasayan erkek Aphanius cypris örnegi Sekil b) Kumasir Gölü nde yasayan disi Aphanius cypris örnegi

9 Sekil a.)Ceyhan Nehiri (Yukari Ceyhan) Ceyhan-Afsin Yazidere Köyü civarinda yakalanan erkek Aphanius mento örnegi... Sekil b)Ceyhan Havzasi Ceyhan-Afsin Yazidere Köyü civarinda yakalanan disi Aphanius mento örnegi Sekil Gavur Gölü nden bir Gambusia affinis örnegi Sekil Tekir Çayi nda yasayan bir Salaria fluviatilis örnegi

10 TABLOLAR DIZINI Sayfa Tablo 3.1.Ceyhan Nehri Hemidiye sulama kanali nda yakalanan Anguilla anguilla örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler Tablo Ceyhan Havzasi ndan yakalanan S. t. macrostigma bireylerinin cografik dagilimlari ve istasyonlara göre incelenen örnek sayilari Tablo Salmo trutta macrostigma örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar Tablo Salmo trutta macrostigma bireylerinin bazi morfolojik karakterlerinin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari Tablo Arastirma kapd,saminda incelenen Salmo trutta macrostigma örneklerinde saylabilir morfolojik özellikler Tablo Yukari Ceyhan Havzasindan yakalanan Salmo trutta macrostigma örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler Tablo Arastirmada inceslenen Cyprinus carpio örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler Tablo Gavur Gölü, Sir ve Menzelet Baraj göllerinde yakalanan C. carpio örneklerinde saylabilir morfolojik özellikler Tablo C. carpio örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar Tablo C. carpio nun morfometrik karakterleri ile total boylari arasinda linear iliskiler Tablo Sir Baraj Gölü nde yakalanan Achanthobrama marmid örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler Tablo Sir Baraj Gölü nde yakalanan Achanthobrama marmid örneklerinde sayilabilir morfolojik özellikler Tablo Achanthobrama marmid örneklerinde morfometrik karakterler ile total boy arasindaki korelasyon Tablo Alburnus orontis in bulundugu akarsularin cografik konumlari ve örnek sayilari Tablo Orta ve Yukari Ceyhan Havzasindan yakalanan Alburnus orontis örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler... 48

11 Tablo Alburnus orontis örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar Tablo Orta ve Yukari Ceyhan Havzasindan yakalanan Alburnus orontis örneklerinde bazi morfolojik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari Tablo Orta ve Yukari Ceyhan Havzasindan yakalanan Alburnus orontis örneklerinde sayilabilir morfolojik özellikler Tablo Phxinellus sp. in bulundugu akarsularin cografik konumlari ve örnek sayilari Tablo Orta ve Yukari Ceyhan Havzasina ait Phxinellus sp örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler Tablo Orta ve Yukari Ceyhan Havzasi nda yakalanan Phxinellus sp. örneklerinde saylabilir morfolojik özellikler Tablo Phxinellus sp. örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar Tablo Morfolojik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari Tablo Menzelet ve Sir Baraj Gölü nden yakalanan Leuciscus cephalus örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler Tablo Leuciscus cephalus örneklerinde sistemlere göre sayilabilir morfolojik özellikler Tablo Leuciscus cephalus örneklerinde morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar Tablo Garra rufa nin bulundugu akarsularin cografik konumlari ve örnek sayilari Tablo Orta ve Yukari Ceyhan Havzasindan yakalanan Garra rufa örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler Tablo Garra rufa örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar Tablo Garra rufa bireyleri morfolojik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari... 65

12 Tablo Orta ve Yukari Ceyhan Havzasi nda belirtilen akarsu sistemlerinde yakalanan Garra rufa örneklerinde sayilabilir morfolojik özellikler Tablo Incelenen Chondrostoma regium örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler Tablo Chondrostoma regium örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar Tablo Chondrostoma regium örneklerinde sistemlere göre bazi morfolojik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari Tablo Chondrostoma regium örneklerinde sayilabilir morfolojik özellikler Tablo Orta ve Yukari Ceyhan Havzasindan yakalanan Barbus rajonarum örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler Tablo Barbus rajonarum örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar Tablo Barbus rajonarum un bazi morfolojik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari Tablo Barbus rajonarum örneklerinde sistemlere göre sayilabilir morfolojik özellikler Tablo Capoeta capoeta angorae nin bulundugu akarsularin cografik konumlari ve örnek sayilari Tablo Orta ve Yukari Ceyhan Havzasindan yakalanan Capoeta capoeta angorae örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler Tablo C.c. angorae örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar Tablo Bazi morfolojik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait 81 matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari... Tablo Capoeta capoeta angorae örneklerinde sayilabilir morfolojik özellikler... 83

13 Tablo Capoeta barroisi örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar Tablo Capoeta barroisi örneklerinde sistemlere göre bazi morfolojik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari Tablo Orta ve Yukari Ceyhan Havzasi na ait Capoeta barroisi örneklerinde sayilabilir morfolojik özellikler Tablo Orta ve Yukari Ceyhan Havzasindan yakalanan Capoeta barroisi örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler Tablo Orta ve Yukari Ceyhan Havzasindan yakalanan Cobitis sp. örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler Tablo Cobitis sp. örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar Tablo Orta ve Yukari Ceyhan Havzasindan yakalanan Cobitis sp. örneklerinde sayilabilir morfolojik özellikler Tablo Ceyhan -Yazidere mevkii ile Ceyhan- Hemite Suyu nda tespit edilen Cobitis sp. örneklerinde bazi morfolojik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari Tablo Nemacheilus angorae örneklerinin ölçülebilir morfolojik özellikleri Tablo Savrun, Törbüzek, Firniz ve Körsulu Çaylari ndan yakalanan Nemacheilus angorae örneklerinde sayilabilir morfolojik özellikler Tablo Nemacheilus angorae örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar Tablo Savrun, Törbüzek, Firniz ve Körsulu Çaylari ndan yakalanan Nemacheilus angorae örneklerinde bazi morfolojik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari Tablo Menzelet ve Sir Baraj Göl ü nde yakalanan Silurus glanis örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler... 98

14 Tablo Sir Baraj Gölü nde yakalanan örneklerinde Total boy(mm) ile Total Agirlik (g) iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari Tablo Gavur Gölü ve Kumasir Gölü nde yakalanan Clarias lazera örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler Tablo Clarias lazera örneklerinde sistemlere göre sayilabilir morfolojik özellikler Tablo Clarias lazera örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar Tablo Bazi morfolojik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari Tablo Gavur ve Kumasir Gölleri ile Ceyhan(Hemite Suyu) dan yakalanan Aphanius cypris örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler Tablo Aphanius cypris örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar Tablo Gavur ve Kumasir Gölleri ile Ceyhan (Hemite Suyu) ndan yakalanan Aphanius cypris örneklerinde saylabilir morfolojik özellikler Tablo Gavur ve Kumasir Gölleri ile Ceyhan (Hemite Suyu) dan yakalanan Aphanius cypris örneklerinde bazi morfolojik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari Tablo Yukari Ceyhan Havzasi. Ceyhan-Afsin Yazidere Köyü civarinda yakalanan Aphanius mento örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler Tablo Yukari Ceyhan Havzasi, Ceyhan-Afsin Yazidere Köyü civarinda yakalanan Aphanius mento örneklerinde saylabilir morfolojik özellikler Tablo Gavur ve Kumasir Gölleri ile Karaçay da yakalanan Gambusia affinis örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler Tablo Gavur ve Kumasir Gölleri ile Karaçay da yakalanan Gambusia affinis örneklerinde saylabilir morfolojik özellikler Tablo Gambusia affinis örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar Tablo Gavur ve Kumasir Gölleri ile Karaçay da yakalanan Gambusia affinis örneklerinde bazi morfolojik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari

15 Tablo Incelenen Blennius fluviatilis örneklerinde saylabilir morfolojik özellikler Tablo Incelenen Blennius fluviatilis örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler Tablo Erkek ve disi bireylerde tespit edilen meristik özellikler Tablo B. fluviatilis örneklerinde esey gruplarina göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar Tablo Bazi morfolojik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari

16 1.GIRIS VE ÖNCEKI ÇALISMALAR Ülkemiz tatlisu baliklarinin sistematigi üzerine ilk çalisma 1835 yilinda Abbott tarafindan yapilmistir. Bu çalismada Dogu Anadolu ve Dogu Karadeniz bölgelerindeki alabaliklardan söz edilmistir. Deyrolle (1872) ise Van Gölü nde Alburnus tarichi türünden, Gaillard (1895), ise Yozgat ve civarindaki kaynaklarda iki Cyprinodon tütründen (Cyprinodon souphiae ve Cyprinodon chantrei) bahsetmislerdir. Kurtulus Savasi ndan sonra ise Hanko(1924), Anadolu nun çesitli bölgelerinden toplanan 27 balik türü bildirmistir. Ülkemizdeki balikçilik çalismalarini basalatan önderlerden olan Kosswig (1939) ise Türkiye nin çesitli bölgelerinde gerçeklestirmis oldugu çalismalarda, tatlisu baliklari hakkinda genis bilgiler vermistir yilindan itibaren günümüze kadar gerek yerli gerekse yabanci arastiricilar tarafindan Türkiye tatlisu baliklarinin dagilimi ve sistematigi ile ilgili çok sayida arastirmalar yapilmistir. Bu çalismalarin baslica olanlari asagidaki gibidir: Aksun, F.Y., (1981). Aphanius chantrei (Gaillard. 1895) Alttürleri Üzerinde Kemotaksonomik Arastirmalar. M. S. Thesis Hacettepe Üniv. Ankara. Aksun, F.Y., Aphanius chantrei parvus ve Aphanius chantrei fontinalis (Pisces: Cyprinodontidae) alttürlerinin bazi morfolojik ve biyokimyasal özellikleri üzerine karsilastirmali bir arastirma. Doga Bilim Derg.. Ser. A. 8: Aksiray, F., (1948). Türkische Cyprinodontiden. I. II.- Istanbul Üniv. Fen Fak. Mecm.. Ser. B. 13: Aksiray, F., (1961 a). Bazi Türkiye Göllerine Asilanan Sudak. Lucioperca lucioperca L. Baliklari hakkinda. - Istanbul Üniv. Fen Fak. Hidrobiol. Aras. Enst. Mecm.. Ser. A. 5. H Aksiray, F., (1961 b). About sudak (Lucioperca sandra Cuv. And Val.) introduced into some of the lakes of Turkey. Proc. Tech. Pap. Gen. Fish. Counc. Mediterr. 6: Aksiray, F., (1979). The experimental stocking of Lake Iznik (Turkey) with Coregonidae (Salmonidae). Bamidgeh 31 (1): Aksiray, F.,(1982). Die Umweltfaktoren. die die Verbreitung und Entwicklung von Chalcalburnus tarichi (Pall. 1881) (Pisces: Cyprinidae) in Burdur-See begrenzen. Water Research 16(7): Aras, S., (1974). Çoruh ve Aras havzasi Alabaliklari üzerinde Biyo-Ekolojik Arastirmalar. 81 pp.. Diss. Atatürk Üniv. Erzurum.

17 Aras, S., Karaca. O. Yanar. M.. (1986). Aras Nehri nin kaynak kollarindan Madrek Deresi nde yasayan alabaliklarin (Salmo trutta L.) biyoekolojileri üzerine arastirmalar. A. Üniversitesi Zir. Fak. Der. Cilt:17 Sayi: Aras, S., Çetinkaya. O.. Karatas. M.. (1997). Anadolu alabaligi (Salmo trutta macrostigma Dum ) nin Türkiye deki bugünkü durumu. Akdeniz Balikçilik Kongresi Nisan. Izmir Balik, S., (1974). Bati Anadolu Tatlisu Baliklarinin Taksonomisi ve Ekolojik Özellikleri üzerine Arastirmalar. Ege Üniv. Fen Fak. Ilmi Raporlar Ser. 236: Balik, S., (1977). Bati Anadolu Baliklarinin Taksonomik Durumu ve bu Formlarin Bölgedeki Cografik Dagilimi. V. Bilim Kongr. Ankara Mat.. Fiz. Biyol. Aras. Grubu Tebligleri (Biyol. Seks.). TÜBITAK Yay. 339: Balik, S., (1979). Güney Anadolu Tatlisu Baliklarinin Taksonomik Revizyonu.. TÜBITAK. TBAG pp.]. Balik, S., (1984 a). Trakya Bölgesi Tatlisu Baliklarinin Bugünkü Durumu ve Taksonomik Revizyonu. TÜBITAK Temel Bilimler Arastirma Grubu. Proje No: TBAG-526 (73 pp.). Balik, S., (1984 b). Recherches sur les populations de truites de la région Thracienne. 3. Internat. Congr. Zoogeography and Ecology of Greece and Adjacent Regions. Balik, S., (1984 c). Recherces sur les populations de Truites de La Region Thracienne. Ege University Faculty of Sciences Journal Series B. VII Balik, S., (1988). Systematic and zoogeographic investigations on inland water fishes of the Mediterranean Region of Turkey. Turkish Journal of Zoology D 12: (in Turkish) Banarescu, P., (1960). Einige Fragen zur Herkunft und Verbreitung der Süßwasserfichfauna der europaisch-mediterranen Umterregion. Arch. Hydrobiol. 57: Banarescu, P., (1961). Wetere Studien über die Gattung Gobio (Pisces. Cyprinidae) insbesondere im Donaubecken. Vest. csl. Spol. Zool. 25: Banarescu, P., (1964 a). Fauna Republicii Populare Romine. Pisces-Osteichthyes (Pesti Ganoizi si Ososi). Vol. XIII. 959 pp.. Acad. Rep. Pop. Romine. Bucuresti.

18 Banarescu, P., (1964 b). Sübwasserfiche der Türkei. 2. Teil. Cobitidae. Mitt. hamb. zool. Mus. Inst. 61: Banarescu, P.,(1968). Süßwasserfiche der Türkei. Erganzende Angaben zu Teil 2: Cobitidae. Mitt. hamb. zool. Mus. Inst. 65: Banarescu, P., (1973). Some reconsiderations on the zoogeography of the Euro-Mediterranean freshwater fish fauna. Rev. Roum. Biol. (Zool.) 18: Banarescu, P., Nalbant. T.T.. Balik. S.. (1978). Süßwasserfiche der Türkei. II. Teil. Die Gattung Orthrias in der Türkei und in Südbulgarien (Pisces. Cobitidae. Noemachilinae). Mitt. hamb. zool. Mus. Inst. 75: Banister, K. E., (1980). The fishes of the Tigris and Euphrates rivers. p In: J. Rzoska. Euphrates and Tigris. Mesopotamian ecology and destiny. Monographiae biol. 38: 122 pp. Bardakçi, F., Tanyolaç, J., Akpinar, M.A.,(1994). Morphological Comparison of trout (Salmio trutta L ) Populations Caught from Stream in Sivas. Turkish Journal of Zoology (in Turkish). Battalgazi, F., (1944). Türkiye de yeni ve az taninmis baliklar. Istanbul Üniv. Fen Fak. Mecm.. Ser. B. 9: Battalgil, F., (1940). Yeni Cyprinid nev i. Istanbul Üniv. Fen Fak. Mecm.. Ser. B. 5: Battalgil, F., (1941). Türkiye nin tatli su baliklari hakkinda. Istanbul Üniv. Fen Fak. Mecm.. Ser. B. 6: Battalgil, F., (1942). Contribution à la connaissance des poissons des euux douces de la Turquie. Istanbul Üniv. Fen Fak. Mecm.. Ser. B. 7: Berker, A. Çolak, A., (1979). Keban Baraj Gölü nde Bulunan Sazangiller Cyprinidae Familyasina Ait Bazi Türlerin Besinsel Analizleri Üzerine Arastirmalar. Türk Vet. Hek. Derg. 49 : Crisp, D.T., (1994). Reproductive investment of female brown trout. Salmo trutta L.. in a stream and reservoir system in northern England. Journal of Fish Biology

19 Crisp, D.T., Mann, R.H.K., Cubby, P.R., Robson, S., (1990). Effects of impoundment upon trout (Salmo trutta) in the basin of Cow Green resevoir. Journal of Applied Ecology Crisp, D.T., Mann, R.H.K., McCormack, Jean. C., (1974). The populations of fish at Crow Green. upper Teesdale. before impoundment. Journal of Applied Ecology Çetinkaya, O., (1999). Investigations of some biological proporties of brown trout (Salmo trutta macrostigma Dum ) living the Çatak Stream (Tigris River. Turkey). Istanbul University Journal of Aquatic Products. 9: (in Turkish) Çolak, A., (1976). Yilan Baliklarinin Türkiye deki Dagilimi. Türk. Vet. Hek. Derg. 46: 5 7. Çolak, A., (1981). Keban BarajGölü nde Bulunan Balik Türleri. Ankara Üniv. Vet. Fak. Derg. 28: Ekingen, G., (1976). Morphological characters of some Turkish trouts. Firat Üniv. Vet. Fak. Derg. 3: Erdemli, A. Ü., (1978). Beysehir Gölü Baliklari. M. S. Thesis. Selçuk Üniv. Konya. Erdemli. A.Ü., (1982). The fish species of Beysehir Lake. Selçuk Üniv. Fen Fak. Derg.. Ser. B. 2 : Erençin, Z.,Baran, I., Ergüven, H., (1971). Dogu Anadolu da Bodur Yayin (Ameiurus nebolosus (sic) Le Sueur. 1890). Ankara Üniv. Vet. Fak. Derg. 18 : Erk akan, F., (1981). Sakarya Havzasi Baliklarinin (Pisces) Sistematigi ve Biyo-Ekolojik Iliskileri Üzerine Arastirmalar. Diss. Hacettepe Üniv. Ankara. Erk akan, F., Kuru. M.. (1982). Systematical researchs on the Sakarya basin fishes (Pisces). Hacettepe Bull. nat. Sci. Eng. 11 : Erk akan, F., (1983 a). The fish species of the Sakarya Basin and their abundance. Hacettepe Bull. nat. Sci. Eng. 12 : Erk akan, F., (1983 b). The fishes of the Thrace region. Hacettepe Bull. nat. Sci. Eng. 12 : Erk akan, F., (1983 c). Skaraya Havzasi Baliklarinin Sistematigi ve Biyo-Ekolojisi Üzerine Arastirmalar. Doga Bilim Derg.. Ser. A. 7 :

20 Erk akan, F., (1984). Trakya Bölgesinden Türkiye için yeni kayit olan bir balik türü. Pseudorasbora parva (Pisces-Cyprinidae). Doga Bilim Der.. Ser. A2. 8 : Fausch, K.D., Nakano, S., Kitano, S., (1997). Experimentally induced foraging mode shift by sympatric charrs in a Japanese mountain stream. Behavioural Ecology Forrester, G.E., Chace. J.G., McCarthy. W.. (1994). Diel and density-related changes in food consumption and prey selection by brook charr in a New Hampshire stream. Environmental Biology of Fish Geldiay, R., Balik. S., (1974). Nif çayi ve kollarinda yasayan tatli su baliklarinin sistematik ve ekolojik özellikleri üzerine arastirmalar. IV. Bilim Kongr. Ankara Zooloji Seks. Tebligleri. TÜBITAK Yay Geldiay, R., Balik. S., (1988). Türkiye Tatlisu Baliklari. Ege Ünv. Fen Fak. Kitaplar Serisi No: 97. Ege Ünv. Basimevi 519 s.. Izmir. Hernandez, R., Lacomba, R.T., Uvinas, Y.N., Oltra, R., (2000). Distribution pattern of river blennies in the Jucar River basin (eastern Spain). Journal of Fish Biolgy Kalkan, E. & Erdemli, A.Ü., (1994). A taxonomic study on the fishes of Sultansuyu Stream. XII. Turkish National Biology Congree Hydrobiology section Karaman, M., (1966). Beitrag zur Kenntnis der Salmoniden Südeuropas. Hydrobiologia 28 : Karaman, M., (1969). Süßwasserfische der Türkei. 7. Teil. Revision der kleinasiatischen und vorderasiatischen Arten des Genus Capoeta (Varicorhinus. partim). Mitt. Hamb. Zool. Mus. Inst. 66 : Karaman, M., (1971). Süßwasserfische der Türkei. 9. Revision der Barben Europas. Vorderasiens und Nordafrikas. Mitt. Hamb. Zool. Mus. Inst. 67 : Karaman, M., (1972). Süßwasserfische der Türkei. 9. Revision einiger kleinwüchsiger Cyprinidengattungen Phoxinellus. Leucaspius. Acanthobrama usw. Aus Südeuropa. Kleinasien. Vorder-Asien und Nordafrika. Mitt. Hamb. Zool. Mus. Inst. 69 : Kelle, A., (1978). Dicle Nehri ve Kollarinda Yasayan Baliklar Üzerinde Taksonomik ve Ekolojik Arastirmalar. Diss. Dicle Üniv. Diyarbakir.

21 Konuralp, N., (1955). A study of the gonad morpohology of Anatolian Cyprinodontidae. Istanbul Üniv. Fen Fak. Mecm.. Ser. B. 20 : Kosswing, C., (1954 ) : Türkiye Tatlisu Baliklarinin Zoocografyasi. Istanbul Univ. Fen Fak. Hidrobiol. Aras. Enst. Mecm.. Ser. A. 2 : Kuru, M., (1975). Dicle-Firat. Kura-Aras Van Gölü ve Karadeniz Havzasi tatli sularinda yasayan (Pisces) balilarin sistematik ve zoocografik yönden incelenmesi. (Doçentlik tezi) Atatürk Üniversitesi Fen Fakültesi Zooloji Bölümü. Ladiges, W., (1960). Süsswasserfische der Türkei. 1. Teil. Cyprinidae. Mitt. Hamburg Zool. Mus. Inst. Band Ladiges, W., (1964). Süsswasserfische der Türkei. 3. Teil. Restliche Gruppen. Mitt. Hamburg Zool. Mus. Inst. Band Ladiges, W., (1971). Süsswasserfische der Türkei. 8. Teil. Mitt. Hamburg Zool. Mus. Inst. Band Lagarrigue, T., Cereghino, R., Lim. P.. Reyes-Marchant. P.. Chappaz. R.. Lavandier. P.. Belaud. A.. (2002). Diel and seasonal variations in brown trout (Salmo trutta) feeding patterns and relationship with invertebrate drift under natural and hydropeaking conditions in a mountain stream. Aquatic Living Resources Lehane, B.M., Walsh, B., Giller, P.S., O Halloran, J., (2001). The influence of small-scale variation in habitat on winter trout distribution and diet in an afforested catchment. Aquatic Ecology 61: Kahrananmaras bölge olarak Akdeniz, Güneydogu Anadolu, Dogu Anadolu ve Iç Anadolu bölgeleri arasinda bir geçis bölgesinde ve Anadolu Diagonali (Davis, 1988) üzerinde yer alir. Bu nedenle balik çesitliligi bakimindan ilginç bir özellik gösterebilir. Ancak ne yazik ki su ana kadar Orta ve Yukari Ceyhan Havzasi nda yasayan balik faunasi ve dagilimi ile ilgili kapsamli bir arastirma yapilmamistir. Bu amaçla söz konusu bu çalisma ile Orta ve Yukari Ceyhan Havzasi ndaki balik çesitliligi ve dagiliminin arastirilarak söz konusu literatür eksiginin kapatilmasi amaçlanmistir.

22 2. MATERYAL VE METOD 2.1. Çalisma Alani Proje kapsaminda Sekil 2.1 de görülen istasyonlardan balik örnekleri temin edilmis olup söz konusu istasyonlarin bulundugu sucul sistemlerin kisa özellikleri asagidaki verilmistir. Ceyhan Nehri Ceyhan nehri ilk kaynaklarini Elbistan ovasi etrafindaki daglardan ve Elbistan ilçe merkezinden çikan Pinarbasi kaynagindan alir. Pinarbasi-Kaynarca bölgesindeki debisi 5 m 3 /sn dir. Orta ToroslParda Nurhak Dagindan Sögütlü deresi adi ile çikan kaynak ise Eibistan ilçesinde Ceyhanla birlesir. Ayrica Sivas yakinlarinda dogan ve Afsin ilçe yakinindan geçen Hurman Çayi ve Göksun ilçesinden dogan Terbüzek ve Kömür çaylari Göksun Çayi adi altinda Ceyhan ile birlesir. Ceyhan Nehri daha sonraki serüveninde Engizek ve Ahir daglarindaki bogazlardan geçerek, K. Maras yakinlarinda Çaglayancerit ilçesinden dogan Aksu Çayi ile birleserek Çukurova ya girer ve Iskenderun körfezine dökülür. Uzunlugu 509 km. dir. Hurman Çayi Afsin in Karakuz Akdere mevkiinden dogar, Tanir Kasabasindan ve Güvercinlik ten geçtikten sonra Afsin in güney kisminda Ceyhan Nehri ne kavusur. Uzunlugu 74 km olup debisi 8,737 m 3 /sn dir. Hurman çayi son derece berraktir ve etrafi sögüt ve kavak agaçlari ile çevrilidir. Sögütlü Deresi Elbistan nin Tapkiran köyü yakinlarindan, kaynaklanmaktadir. Genellikle çayin etrafinda Sögüt ve Kavak agaçlari yogun olarak bulunmaktadir. Karahasanusagi, Kantarma ve Demircilik Köyü yakinlarindan geçerek Ceyhan Nehrine kavusur. Uzunlugu 58 km dir. Debisi 1,282 m 3 /sn dir. Kömür Suyu Göksun ilçesinde bulunan Kömür suyu, Tozlu Daglarindan çikmaktadir. Bu bölgeye Kömürün Gözü adi verilmektedir. Daha sonra su güneye dogru dik olarak inerek derin bogazlar içerisinden akarak Göksun ovasina iner ve Törbüzek çayi ile birleserek Ceyhan Nehri ne karisir.

23 A A Dere ve Istasyonlar: 1. Sögütlü Çayi I. istasyon 2. Sögütlü Çayi II. istasyon 3. Hurman Çayi I. istasyon 4.Hurman Çayi II. istasyon 5. Nergele Çayi 6. Kömür Çayi 7. Terbüzek Çayi 8. Tekir Çayi I. istasyon 9. Tekir Çayi II. istasyon 10. Firniz Çayi I. istasyon 11. Firniz Çayi II. istasyon 12. Aksu Çayi I. istasyon 13. Aksu Çayi II. istasyon 14. Zeytin Çayi 15. Körsulu Çayi 16. Sabun Deresi 17. Hamus Çayi 18. Yarpuz Çayi 19. Karasu 20. Savrun Çayi Barajlar: 1B.Adatepe Baraji 2B. Menzelet Baraji 3B. Suçati Baraji 4B. Kilavuzlu Baraji 5B. Sir Baraji 6B. Kartalkaya Baraji 7B. Berke Baraji 8B. Aslantas Baraji Sekil 2.1. Arastirma bölgesinin haritasi

24 Negele Çayi Kahramanmaras a 200 km lik mesafededir. Ekinözü ilçesinin Asagi Içme Topalyusuflar mevkiinden dogar. Topalyusuflar ve Asagi içme altindan geçerek Ceyhan Nehri ne kavusur. Uzunlugu 58 km, debisi ise 1,910 m 3 /sn dir. Andirin Suyu Kahramanmaras a 100 km lik bir mesafede yer almaktadir. Ortalama debisi 3,260 m 3 / sn dir. Ceyhan nehrine karismaktadir. Gavur Gölü K. Marasa 15 km lik bir mesafede bulunan bu dogal göl bölge için önemli bir sulak alan olmasina ragmen DSI tarafinda kurutulmus ve dekarlik tarim arazisi açilmistir. Ancak ne yazikki son yillarda söz konusu arazinin yeteri derecede verimli olamadigi analasilmis ve gerek göçmen ku slarin dinlenme ve barinma yeri olan gerekse biyolojik çesitlilik açisindan önem arz eden söz konusu sulak alan önemli ölçüde yok edilmistir (Gürbüz ve ark., 2003; Yarar ve Magnin, 1997) Kumasir Gölü Kahramanmaras in Aksu kasabasina bagli Hacimustafa Çiftligi Köyü yakininda 9 hektarlik bir alana sahip küçük bir göldür. Gölün etrafinda saz ve kamis yer almaktadir. Gölde balikçilik rekrasyon amaçli olarak yapilmaktadir. Ayrica göl etrafinda çok sayida çinar agaçlari da bulunmaktadir. Aksu Çayi Ceyhan Nehrinin en güçlü kollarindan biri olup Engizek Dagi'nin eteklerinden dogar. Küçükcerit Köyü'nün hemen dogusundan çok güçlü bir pinardan çikan Aksu Çayi, eskiden Agasuyu ya da Aksugüzü adiyla bilinirdi. Aksu Büyükcerit yönünden gelen sularla da beslenir ve oldukça güçlü bir çay durumuna gelir. Aksu Vadisi, Pazarcik yakinlarinda genisler ve Narli Ovasi'na açilir. Bu ovada önce güneybati yönünde akan, sonra kuzeybati, daha sonra da kuzeye yönelen Aksu çayi daha ileride yan derelerden gelen sulari da toplayarak Kahramanmaras in güney batisinda Sir Barajina dökülür. Debisi 3,698 m 3 /sn dir.

25 Firniz Çayi Firniz Çayi 37 o 45 N ve 36 o 39 E koordinatlarinda olup, Kahramanmaras a 50 km lik bir mesafededir. Söz konusu çayin ortalama genisligi 4-5 m ve ortalama debisi ise 3349 lt / sn dir. Firniz Köyü ve Kumarli köyü yakinlarindan çikan kaynak sularina sahiptir. Firniz Çayi nin toplam yagis havzasi 178,5 km 2 olup, debisi 5500 lt / sn e kadar çikabilir. Uzunlugu 12 km olup, Su Çati Baraji na ve burdan çikan sular ise 1 km sonra Menzelet Baraj Gölü ne dökülür. Kaynaklarin bulundugu bölge 750 m rakimda, Su Çati Baraji na döküldügü bölge ise 730 rakimda olup yaklasik % 0,17 lik bir egime sahiptir. Firniz Vadisi K.Maras in önemli bir rekresyon alanidir (Sekil 2). Firniz Çayi Tekir Çayi na göre çok daha temiz olup herhangi bir kirletici unsur bulunmamaktadir. Ancak özellikle derenin asagi kesimlerinden her yil kum alinmasi su yataginin sürekli degismesine neden olmakta ve sucul canlilar için bir olumsuzluk teskil etmektedir. Bunun yaninda son yillarda Firniz Çayi üzerinde de küçük bir baraj yapilmasi düsünülmektedir ki bu gerçeklestigi taktirde havzanin ekolojik yapisi ve biyolojik çesitliligi degisecektir (Alp ve ark. 2002) Zeytin Çayi Berit Dagi eteklerinden dogar. Süleymanli Vadisi nden geçerek Menzelet baraj Gölü ne dökülür. Uzunlugu 26 km olup debisi 1,576 m 3 /sn dir. Tekir Çayi Tekir Çayi nin kaynagi Kahramanmaras a 60 km lik bir mesafede bulunan Tekir Beldesi ndedir. Söz konusu çayin toplam yagis havzasi km 2 olup, 5 adet kaynaga sahiptir. Bu kaynaklardan Yesilgöz çikis yerinde küçük ve derin bir göl olusturduktan sonra akar su haline gelir ve 1 km sonra ise yukari gözlerden gelen dere ile birlesir. Tekir Çayi Kisik Obasi civarinda batar ve Döngel Magaralari ndan tekrar çikar. Buradaki dogal yapi yapilan bir hidroelektrik santrali nedeniyle bozulmus ve suyun akis rejimi günlük olarak bile degisken hale gelmistir. Döngel Magaralari na gelmeden önce Tekir suyunun yönü degistirilerek hidroelektrik santraline verilmistir. Kahramanmaras-Kayseri yoluna çok yakin bir mesafeden geçen Tekir Çayi 27 km uzunlugunda, ortalama genisligi 6 m olup toplam debisi 5200 l / s dir. Kaynaklarin bulundugu bölgenin rakimi 1200 m ve 15 km sonra Firniz Çayi ile birlestigi bölgenin rakimi ise 730 m olup yaklasik % 3 lük bir egime sahiptir. Tekir Çayi nin çiktigi iki kaynakdan biri olan Yukari Göz ün 100 m altinda yillik 150 ton kapasiteli bir alabalik isletmesi bulunmaktadir. Bu isletmenin Tekir Çayi na vermis oldugu atik sularin çayin su kalitesini etkiledigi kesin olmakla birlikte bu etkilerin arastirilmasi ayri bir arastirma

26 konusunu kapsamaktadir. Ayrica Tekir Çayi boyunca bir çok mesire yeri ve lokanta mevcut olup söz konusu çay için en önemli kirlilik kaynaklaridir. Özellikle lokantalar günlük olarak kestikleri hayvanlarin tüm atiklarini Tekir Çayina vermekte olup kirlilige sebep olmaktadirlar. Bunun disinda bölgede endüstriyel bir kirlilik söz konusu olmamakla birlikte evsel atiklarida kirletici unsurlar arasinda saymak yerinde olacaktir(alp ve ark., 2002). Karaçay:Aksu Çayi nin bir kolu olup Karacasu Köyü ile Kahramanmaras sanayi bölgesi yakinindan geçerek Aksu Çayi na karisarak Sir Baraj Gölü ne dökülmektedir. Savrun Çayi: Ceyhan Nehri nin bir kolu olup Kadirli ilçesi geçmektetedir. Bu bölgelerde özellikle sehir yerlesiminden dolayi kirlilik baskisi altindadir. Ceyhan (Asagi kol):cevdidiye kasabasi yakinlarindan geçmekte olup debisi oldukça yüksektir.cevdediye kasabasi civarinda ise nehir üzerinde bentler yapilmistir. Buda özellikle göç eden baliklar için son derece önemli bir engel teskil etmektedir. Hamus Çayi:Osmaniye-Düziçi civarindan geçmekte olup Ceyhan Nehri ne karismaktadir. Yarpuz Çayi :Osmayiye sehir yerlesimine yaklasik olarak 15 km lik bir mesafeden geçmekte olup sehrin evsel ve endüstriyel atiklarindan önemli derecede etkilenmekte olan bir çaydir. Sabun Deresi: Haruniye ilçesi yakinlarindan geçen ve özellikle yaz aylarinda suyu önemli derece azalamakta ve Ceyhan Nehri ne karismaktadir. Karasu:Osmaniye ilini çevreleyen daglardan kaynaklanmakta olup üzerinde enerji amaçli bir elektrik santrali bulunmaktadir. Osmaniye iline yakin geçtigi yerler mesire alanlaridir. Menzelet Baraj Gölü:Menzelet Baraji Kahramanmaras'in 26 km. kuzeybatisinda Ceyhan Irmagi üzerinde kurulmustur. Kaya dolgu tipindeki Menzelet Baraji enerji ve taskin amaçli kurulmustur. Menzelet Baraj Gölü havzasinda su an için herhamgi bir endüstriyel kirletici kaynak bulunmamaktadir Sir Baraj Gölü Sir Baraji Kahramanmaras'in 33 km. batisinda Ceyhan Nehri üzerinde kurulmustur. Beton kemer tipinde kurulan Sir Baraji enerji amaçlidir. Söz konusu baraj gölünde yöre halki tarafindan balikçilik yapilmakta olup bir adet balikçilik kooperetifi bulunmaktadir. Sir baraj gölü özellikle gerek evsel ve gerekse de endüstiyel atiklar dolayisiyla son yillarda kirlenme baskisi altindadir( Kara, 1999; Çömlekçioglu, 2003).

27 Körsulu Çayi Körsulu Çayi, Andirin ilçesine yakin Gökgedik ve Torlar Köyü ndeki çok sayida kaynaklarla beslenerek Sir baraj Gölü ne karismaktadir. Debisi 2,312 m 3 /sn olup uzunlugu 60 km dir. Kahramanmaras Belediyesi söz konusu çayin kaynagindan itibaren 1200 l/sn lik bir bölümünü K. Marasa içme suyu almak için ihale etmis ve bu projenin tamamlanmasi ile birlikte söz konusu su kaynagindaki balik populasyonlari ve sucul yasam olumsuz yönde etkilenecektir. Ayrica Körsuslu Çayi ayni zamanda Sir Baraj Gölü nü besleyen öenmli bir kaynak oldugundan debisinin azalmasi durumunda Sir Baraj Gölündeki kirlilik konsantrasyonu da artacaktir Arastirma Materyali Arastirma kapsaminda dere ve çaylar ile Kumasir Gölü ve Gavur Gölü nde balik avciligi elektosoker kullanilarak, Menzelet ve Sir baraj göllerinde ise degisik göz açikliginda fanyali aglar kullanilarak yapilmistir. Yakalanan balik örnekleri içerisinde % 4 lük formaldehid solusyonu bulunan plastik kavanozlarla üniversitemiz Biyoloji Bölümü Arastirma laboratuvarina getirilerek sistematik degerlendirmeleri yapilmistir. 2.3 Örneklerin Degerlendirilmesi Laboratuvara getirilen balik örneklerinin her biri üzerinde asagidaki islemler yapilmistir: - Örnekler henüz taze iken vücut renkleri ile desenleri, benekleri ve bantlari not edilmistir. - Total agirliklar ölçüldükten sonra, Sekil 2.2. de belirtilen morfometrik ve meristik ölçümler yapilmistir. - Pul sayilari ve yüzgeç isinlari çiplak gözle yada mikroskop altinda belirlenmistir. - Cyprinidae ve Cobitidae familyalarina ait türlerin teshisinde önemli olan farinks disleri çikarilarak dis formülleri not edilmistir. - Her tür ve alt türe ait bireylerden 8-10 adet seçilerek %70 lik alkol içeren pet siselere yerlestirilmis ve K Maras Bölgesi için ileride olusturulacak bir balik müzesinin ilk basamagini teskil etmek üzere arsiv edilmistir.

28 Sekil 2.2. Incelenen örneklerde yapilan biometrik ölçümler ve sematik görünümleri.1: Total boy; 2: Çatal boy; 3: Standart boy; 4: Predorsal; 5: Postdorsal; 6: Vücut yüksekligi; 7: Kuyruk sapi yüksekligi; 8: Bas yüksekligi; 9: Dorsal yüzgeç uzunlugu; 10: Biyik uzunlugu; 11: Dorsal yüzgeç yüksekligi; 12: Göz çapi; 13: Bas boyu; 14: Burun uzunlugu (Alp ve ark., 2002 den alinmistir).

29 3.BULGULAR VE TARTISMA 3.1. Balik Türleri Arastirma bölgesinde Anguillidae, Salmonidae, Cyprinidae, Cobitidae, Siluridae, Claridae, Cyprinodontidae, Poecilidae ve Blennidae (=Salaridae) familyalarina ait 21 adet balik türü tespit edilmistir. En çok tür Cyprinidae familyasinda olup Anguillidae, Salmonidae, Siluridaei Claridae, Poecilidae ve Blennidae (=Salaridae) familyalari sadece birer türle temsil edilmislerdir. Söz konusu familyalar ve balik türleri asagida verilmistir: Familya: Anguillidae Anguilla anguilla LINNEAUS, 1766 Familya: Salmonidae Salmo trutta macrostigma DUMERIL, 1858 Familya: Cyprinidae Cyprinus carpio LINNEAUS, 1758 Achanthobrama marmid HECKEL, 1843 Alburnus orontis SAUVAGE, 1882 Phoxinellus sp. Leuciscus cephalus LINNEAUS, 1758 Garra rufa HECKEL, 1843 Chondrostoma regium HECKEL, 1843 Barbus rajanorum HECKEL, 1843 Capoeta capoeta angorae HANKO, 1924(? Capoeta damascinus) Capoeta barroisi ZORTET, 1894 Familya: Cobitidae Cabitis sp. Nemacheilus angorae STEINDACHNER, 1897 Nemacheilus sp. Familya: Siluridae Silurus glanis LINNEAUS, 1766 Familya: Clariidae Clarias lazera VALENCIENNES, 1840 Familya: Cyprinodontidae Aphanius cypris HECKEL, 1843 Aphanius mento.( RUSSEGER, 1843

30 Familya: Poecilidae Gambusia affinis (BAIRDve GIRARD, 1853 Familya: Blennidae (=Salaridae) Salaria fluviatilis ASSO, 1801(= Blennius fluviatilis ASSO, 1801) Anguillidae Bilimsel adi : Anguilla anguilla LINNEAUS, 1766 Türkçe adi Yerel adi : Yilan baligi : Yilan baligi Sekil Anguilla anguilla örnegi Vücutlari ince uzun yapida olup, yilan seklindedir. Bu nedenle yilan baligi olarak isimlendirilmistir (Sekil ). Ömürlerinin büyük bir kismini nehirlerde geçerler. Üreme zamani nehirlerden çikarak Saragosa körfezine dogru göç etmeye baslarlar (Kuru, 1987). Son yillarda yurdumuzdaki nehirler üzerinde kurulu barajlarda balik geçitlerinin olmamasi nedeniyle nehir sistemlerindeki sayilari giderek azalmistir. Sir ve Menzelet Baraj göllerinde

31 1996 yilina kadar çok azda olsa yilan baligi avlaniyordu. Ancak sonraki yillarda bölgede yilan baliginin nesli tükenmistir. Bunun nedeni ise Ceyhan Nehir sisteminde pes pese zincirleme olarak kurulan baraj göllerinin hiç birinde balik geçidi bulunmayisidir. Dolayisiyla söz konusu baliklar üreme göçünü yapamadiklarindan ve barajlarda kalanlarda zamanla avlandigindan bölge sularinda yok olmuslardir. Arastirma kapsaminda asagi Ceyhan havzasina yakin Cevdediye Kasabasi civarindaki Hamidiye sulama kanalinda 3 adet yilan baligi yakalanmis ve bu örneklere ait morfometrik özellikler Tablo 3.1 te verilmistir. Tablo 3.1.Ceyhan Nehri Hemidiye sulama kanali nda yakalanan Anguilla anguilla örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler. N Ortalama Min Mak SD W (g) TL (mm) SL (mm) Vüvut yüksekligi (mm) Bas boyu (mm) Bas yüksekligi (mm) Göz çapi (mm) Burun uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç yüksekligi (mm) Predorsal (mm) SL / Vücut yüksekligi SL / Bas boyu SL / Bas yüksekligi SL / Burun uzunlugu SL / Dorsal yüzgeç uzunlugu SL / Predorsal Bas boyu / Bas yüksekligi Bas boyu / Burun uzunlugu Bas boyu / Göz çapi Anguilla anguilla bireyinin total boylari mm ile mm arasinda olup, ortalama boylari mm ve ortalama agirliklari ise g dir. Ortalama bas boyu mm olup, standart boyun yaklasik 1/7 si kadardir. Bas yüksekligi ise standart boyun yaklasik olarak 1/19 u kadardir. Predorsal ortalama olarak olarak bulunmus olup standart boy, predorsal in yaklasik 3.5 kati kadardir.

32 Salmonidae Bilimsel adi : Salmo trutta macrostigma DUMERIL, 1858 Türkçe adi Yerel adi : Dag Alabaligi, Dere Alabaligi, Dogal Alabalik : Kirmizi Benekli Alabalik, Mercan Alabaligi Sekil Terbüzek Çayi ndan yakalanmis bir alabalik örnegi. S. t. macrostigma nin vücudu mekik seklinde olup, üzeri küçük cycloid pullarla kaplidir. Renk dorsal bölgede açik kahverengi, zeytuni, yanal çizgiye dogru ise biraz daha açik tondadir. Karin bölgesi sarimtirak beyazdir. Operkulum üzerinde büyük bir siyah benek bulunmakta olup vücudun diger bölgelerinde kirmizi ve siyah benekler yer alir (Sekil ). Yüzgeçler kahverengi turuncu renkte, adipoz yüzgecin üst kenari ise kirmizi bir bantla çevrilidir. Ayrica dorsal yüzgeç üzerinde kirmizi noktalar yer almaktadir.

33 Salmo trutta macrostigma, Türkiye de ilk olarak Ege Hasvzasi nda bildirilmistir (Tortonese, 1954, Ladiges ve Vogt, 1979, Geldiay ve Balik, 1988, Çelikkale, 1994). S. t. macrostigma nin kuzey kaynakli oldugu, glasiyal dönemle birkikte Akdeniz e ve Akdeniz e sahil veren ülkelere ve Anadolu içsularina geçtigi bildirilmektedir (Tortonase, 1954, Geldiay, 1968). Ceyhan Nehir sisteminde Firniz, Terbüzek, Kömür, Hurman, Sögütlü, Nergele ve Aksu çaylarinda rapor edilmistir (Alp ve ark., 2003). Bu arastirmada Ceyhan Nehir sistemindeki S. t. macrostigma nin cografik dagilimi ve morfometrik karakterleri incelenmistir (Tablo , Tablo , Tablo , Tablo , Tablo ). Tablo Ceyhan Havzasi ndan yakalanan S. t. macrostigma bireylerinin cografik dagilimlari ve istasyonlara göre incelenen örnek sayilari. Akarsu N Örnekleme Rakim Enlem Boylam sayisi (m) Sögütlü Çayi I. ist o o 38 Sögütlü Çayi II. ist Hurman Çayi I. ist o o 54 Hurman Çayi II.ist Nergele Çayi o o 13 Kömür Çayi Terbüzek Çayi Firniz Çayi I. ist o o 39 Firniz Çayi II. ist. 0 Aksu Çayi 9 1 Tablo de görüldügü gibi, Salmo trutta macrostigma bireylerinin özellikle akarsularin kaynaga yakin üst kesimlerini, tabani çakilli, akis hizi yüksek, sulari soguk olan zonlari tercih etmektedirler. Salmo trutta macrostigma bireylerinin morfometrik karakterleri sistemlere göre istatistiksel olarak karsilastirilmis ve Tablo te verilmistir. Morfometrik karakterlerin TL nin yüzdesi degerlerine bakildiginda habitatlarin bir çogunda benzer oldugu görülmektedir(tablo ).

34 Tablo Salmo trutta macrostigma örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar. (TL orijinal ortalama deger olup (mm) digerleri TL nin yüzdesi olarak verilmistir. Rakamlar üzerinde bulunan a,b,c,d,e,f,g isaretleri Tukey HSD test sonuçlari olup ayni satirdaki benzer olan isaretler aradaki farkin önemsiz oldugunu, farkli isaretler ise farkliligin önemli oldugunu göstermektedir.). Firniz Kömür Terbüzek Hurman Sögütlü Nergele Aksu TL abc abcde abcd efg ab bcdef abcde ÇB abc abcde abcd defg ab bcdefg abcdef SL ab ab ab a ab 82,89 b ab PD ab abc ab ab ab bcd ab DYU ab abc ab ab a bcd abc BU 5.68 bc 6.27 abc 6.12 abc 5.32 a 5.66 ab 6.11 cd 6.93 cd GÇ 4.97 ab 4.87 abc 4.71 a 5.11 ab 4.95 abc 5.50 abc 4.37 bcde BB abc abcd abc abc ab bcde abcd BY a ab a a a bcd de VY ab abcd abc abc abc cde abc KSY abc 9.97 abcd 9.39 abcd 9.35 abc 9.29 ab def abcd KSU abcd abcd abc ab def abcd DYY a a a a a a a PD ve DYU degerleri Firniz Çayi, Törbüzek Çayi ve Hurman Çayi nda ayni iken diger sistemlerde farklilik göstermektedir. Göz çapi degerleri Kömür Suyu, Sögütlü Deresi, Göksu ve Nergele Çayi nda ayni iken (Kömür Suyu abc, Sögütlü Deresi abc, Göksu abc, Nergele Çayi abc ) diger sistemlerde farkliliklar göstermektedir. Göksu, Nergele Çayi, Aksu Çayi ve Kömür Suyu hariç BY degerlerinin benzer oldugu görülmüstür (Firniz Çayi a, Törbüzek Çayi a, Sögütlü Deresi a, Hurman Çayi ab ). DYY degerlerinin ise tüm sistemler arasinda farklilik göstermedigi belirlenmistir. Morfometrik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari Tablo te verilmistir. Total boy ile morfolojik karakterler arsinda pozitif bir korelasyon olup korelasyon katsayilari oldukça yüksek bulunmustur.

35 Tablo Salmo trutta macrostigma bireylerinin bazi morfolojik karakterlerinin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari. A) BY, VY ve BB nun TL ile olan logaritmik iliskisi, B) ÇB, SB ve PD nin TL ile logaritmik iliskisi ve C) DYU, DYY ve W nin TL ile logaritmik iliskisi. A) BY=a+b*TL R 2 VY=a+b*TL R 2 BB=a+b*TL R 2 Firniz Kömür Terbüzek Hurman Sögütlü Nergele Aksu BY= *TL VY= *TL BB= *TL BY= *TL VY= *TL BB= *TL BY= *TL VY= *TL BB= *TL BY= *TL VY= *TL BB= *TL BY= *TL VY= *TL BB= *TL BY= *TL VY= *TL BB= *TL BY= *TL VY= *TL BB= *TL B) ÇB=a+b*TL R 2 SB=a+b*TL R 2 PD=a+b*TL R 2 Firniz Kömür Terbüzek Hurman Sögütlü Nergele Aksu ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL C) DYU=a+b*TL R 2 DYY=a+b*TL R 2 W=a+b*TL R 2 Firniz Kömür Terbüzek Hurman Sögütlü Nergele Aksu DYU= *TL DYY= *TL W= *TL DYU= *TL DYY= *TL W= *TL DYU= *TL DYY= *TL W= *TL DYU= *TL DYY= *TL W= *TL DYU= *TL DYY= *TL W= *TL DYU= *TL DYY= *TL W= *TL DYU= *TL DYY= *TL W= *TL 0.982

36 Yurdumuzdaki Salmo trutta macrostigma populasonlarinda dorsal yüzgeç isin sayisinin III-IV 9-12; anal yüzgeç isin sayisinin III-IV 7-9, yanal çizgideki pul sayisinin ; solungaç diken sayisinin 11-18; omur sayisinin 54-58; pilorik çekum sayisinin ise arasinda degistigi bildirilmektedir (Aras ve ark, 1997). Bu çalismada incelenen Salmo trutta macrostigma bireylerinde dorsal yüzgeç isin sayilari (Tablo ) Sögütlü, Kömür, Nergele, ve Aksu Çaylari nda II 9-11 arasinda degisirken, Firniz, Terbüzek ve Hurman Çaylari nda ise ortalama dorsal yüzgeç isin sayisi III 9-11 olarak tespit edilmistir. Anal yüzgeç isin sayisi, Firniz, Aksu, Nergele, Hurman çylarinda II-8, Sögütlü ve Kömür Çaylarinda ise II 8-9 olarak bulunmustur. Ventral yüzgeç isin sayilarinin Firniz ve Kömür Çaylarinda I 8-9, Törbüzek Çayi nda I-II 7-8, Hurman Çayi nda I-8, Sögütlü Çayi nda II-8, Nergele ve Aksu Çay larinda ise I-8 olarak bulunmustur. Pektoral yüzgeç isin sayilari ise Firniz Çayi nda I-II 9-10, Kömür, Hurman, Nergele ve Aksu Çaylarinda ise I-12 olarak, Törbüzek Çayi nda I-II 9-12, Sögütlü Çayi nda I-II 9-10 olarak bulnmustur. Linea lateraldeki ortalama pul sayilari, Firniz Çayi nda 118, Kömür Çayi nda 116, Törbüzek Çayi nda 117, Hurman Çayi nda 116, Sögütlü Çayi nda 117, Nergele Çayi nda 116, Aksu Çayi nda ise 117 adet olarak bulunmustur. Bu degerler Aras ve ark belirtmis oldugu degere uyum göstermektedir. Tablo Arastirma kapsaminda incelenen Salmo trutta macrostigma örneklerinde saylabilir morfolojik özellikler. A) Firniz ve Kömür çayi populasyonu, B) Terbüzek ve Hurman populasyonu, C) Sögütlü ve Nergele populasyonu ve D) Aksu Çayi populasyonu. A) Firniz Çayi Kömür Çayi N X Min Mak SD N X Min Mak SD D 41 II10-11 III 10 III11 11 II 9-10 A 41 II 8 11 II 8-9 V 41 I 8-9 I-8 I-9 11 I 8-9 I-8 I-9 P 41 I-II 9-10 I-9 II I -12 L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul sayisi Plorik çeka Solungaç diken sayisi

37 Tablo (devami) B) Törbüzek Çayi Hurman Çayi N X Min Mak SD N X Min Mak SD D 19 III 9-11 II 9 II III 9-11 A 19 II III 7-9 II-7 III 9 17 II 8 V 19 I-II 7-8 I-7 I-8 17 I 8 P 19 I-II 9-12 I 9 II I 12 L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul sayisi Plorik çeka Solungaç diken sayisi C) Sögütlü Çayi N ergele Çayi N X Min Mak SD N X Min Mak SD D 12 II 9-10 II 9 II 10 9 II II-10 II-11 A 12 II 8-9 II 8 II 9 9 II 8 V 12 II 8 9 I 8 P 12 I II 9-10 I 9 II 10 9 I 12 L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayis i L.lat. ventral pul sayisi Omur sayisi Plorik çeka Solungaç diken sayisi D) Aksu Çayi N X Min Mak SD D 9 II II-10 II-11 A 9 II 8 V 9 I 8 P 9 I 12 L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi ,975 L.lat. ventral pul sayisi Plorik çeka Solungaç diken sayisi

38 Plorik çekum sayilari ortalama olarak Aksu ve Firniz çaylarinda 29, Hurman ve Kömür çayilarinda 31, Sögütü ve Törbüzek çaylarinda 27 ve Nergele Çayi nda ise 30 adet olarak bulunmustur. Solungaç diken sayisi ise tüm sistemlerde ortalama olarak 19 adet olarak bulunmustur. Standart boy, vücut yüksekligi ve bas boyunun yaklasik olarak 4 kati, predorsal in ise 2.33 kati kadardir. Kuyruk yüzgeci derin çatalli degildir. Kuyruk sapi uzunlugu standart boyda defa bulunur. Bas boyu / burun uzunlugu orani 3.83, bas boyu / göz çapi orani ise 4.61 olarak bulunmustur (Tablo ). Tablo Yukari Ceyhan Havzasindan yakalanan Salmo trutta macrostigma örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler N Ortalama Min Mak SD W (g) TL (mm) LF (mm) SL (mm) Vüvut yüksekligi (mm) Bas boyu (mm) Bas yüksekligi (mm) Göz çapi (mm) Burun uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç yüksekligi (mm) Predorsal (mm) Kuyruk sapi uzunlugu (mm) Kuyruk sapi yüksekligi (mm) SL / Vücut yüksekligi SL / Bas boyu SL / Bas yüksekligi SL / Burun uzunlugu SL / Dorsal yüzgeç uzunlugu SL / Predorsal SL / Kuyruk sapi uzunlugu Bas boyu / Bas yüksekligi Bas boyu / Burun uzunlugu Bas boyu / Göz çapi Kuyruk sapi uzunlugu / K. Sapi yüksek

39 Cyprinidae Bilimsel adi : Cyprinus carpio (Linnaeus, 1758) Türkçe adi Yerel adi : Sazan, Pullu sazan : Pullu sazan, Üretim Sekil Sir Baraj Gölü nde yasayan Cyprinus carpio örnegi. Bu türün balik yetistiriciliginde önemli yer tutmasi nedeniyle pek çok ükede üretimi yapilmaktadir. Yurdumuzun dogal sularinda bulunan ve çok genis dagilim gösteren bu tür fazla soguk olan yüksek dag gölleri disindaki birçok göl ve baraj gölü ile bazi büyük nehirlerin durgun akan derin zonlarinda yasarlar (Geldiay ve Balik, 1988). Arastirma bölgesinin orijinal balik türü olmayip bölgede baraj ve göletlerin yapilmasindan sonra DSI ve Tarim Bakanligi temsilcileri tarafindan baraj gölü ve göletlere asilanmistir. Yukari Ceyhan Havzasi nda Gavur Gölü, Sir Baraj Gölü ve Menzelet Baraj Gölü disindaki istasyonlarda bulunamamistir. Söz konusu türün diger bir formu olan aynali sazanla birlikte Menzelet ve Sir baraj gölleri ile Gavur Gölü nde tespit edilmistir. Barajlarda ticari olarak yogun sekilde avciligi yapilmaktadir.

40 Vücut genellikle büyük pullarla örtülüdür. Agiz nispeten küçük ve uç kisminda yer almaktadir. Dudaklar iyi gelismis ve etlidir ( Sekil ). Agiz etrafinda üst dudak üzerinden çikan ve fazla uzun olmayan iki çift biyik bulunur. Alt dudaktaki biyik uzunlugu, üst dudaktaki biyiktan daha uzun olup alt biyik uzunlugu/üst biyik uzunlugu orani 1.98 olarak bulunmustur (Tablo ). Standart boy vücut yüksekliginin yaklasik olarak kati kadardir. Bas boyu standart boyda yaklasik olarak 3.18 defa bulunur. Standart boy predorsal in 1.91 i kadardir. Vücut yüksekligi standart boyda defa bulunur. Tablo Arastirmada inceslenen Cyprinus carpio örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler N Ortalama Min Mak SD W (g) TL (mm) LF (mm) SL (mm) Vüvut yüksekligi (mm) Bas boyu (mm) Bas yüksekligi (mm) Göz çapi (mm) Burun uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç yüksekligi (mm) Üst Biyik Uzunlugu (mm) Alt Biyik uzunlugu (mm) Predorsal (mm) Kuyruk sapi uzunlugu (mm) Kuyruk sapi yüksekligi (mm) SL / Vücut yüksekligi SL / Bas boyu SL / Bas yüksekligi SL / Burun uzunlugu SL / Dorsal yüzgeç uzunlugu SL / Predorsal SL / Kuyruk sapi uzunlugu Bas boyu / Bas yüksekligi Bas boyu / Burun uzunlugu Bas boyu / Göz çapi Alt Biyik uzunlugu / Üst Biyik Uzunlugu

41 Dorsal ve anal yüzgeçlerinin III. basit isinlarinin arka kenarlari testere disi gibi tirtiklidir. Yapilan çalisma sonucunda Sir ve Menzelet Baraj Gölü ndeki C. carpio bireylerinde dorsal yüzgeç isin sayisi III-18, Gavur Gölü nden yakalanan bireylerde ise III arasinda tespit edilmistir. Tablo 3 te görüldügü gibi anal ve kaudal yüzgeç isinlari her üç sistemdede ayni sayidadir. Pektoral yüzgeç isin sayisi Sir ve Menzelet Baraj Gölü nde I iken Gavur Gölü nde I arasinda olmustur (Tablo ). Tablo Gavur Gölü, Sir ve Menzelet Baraj göllerinde yakalanan C. carpio örneklerinde saylabilir morfolojik özellikler. Gavur Gölü Sir Baraj Gölü Menzelet Baraj Gölü N X Min Mak N X Min Mak N X Min Mak D 11 III III 18 III 19 3 III 18 3 III 18 A 11 II 5 3 II 5 3 II 5 C V 11 I 8 3 I 8 3 I 8 P 11 I I 16 I 18 3 I I 18 I 20 3 I I 18 I 20 L. lat. pul say Farinks dis say Morfolojik karakterler TL nin yüzdesi olarak verilmis olup (Tablo ) tüm karakterler için sistemler arasindaki fark istatistiksel açidan önemsiz bulunmustur (p>0.05 ve p>0.001). Tablo C. carpio örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar. (TL orijinal ortalama deger olup digerleri TL nin yüzdesi olarak verilmistir. Rakamlar üzerinde bulunan isaretleri Tukey HSD test sonuçlaridir) Gavur Gölü Sir Baraji Menzelet Baraji P TL (mm) ÇB(%TL) SL ( % TL ) PD ( % TL ) DYU ( % TL ) BU ( % TL ) GÇ ( % TL ) BB ( % TL ) BY ( % TL ) VY ( % TL )

42 Gavur Gölü nden yakalanan 11 adet C. carpio nun morfometrik karakterleri ile total boylari arasinda linear bir iliski bulunmus olup söz konusu korelasyon denklemleri asagidaki Tablo verilmistir: Tablo C. carpio nun morfometrik karakterleri ile total boylari arasinda linear iliskiler ÇB = * TL R 2 = VY = * TL R 2 = BB = * TL R 2 = GÇ = * TL R 2 = SB = * TL R 2 = PD = * TL R 2 = 0.987

43 Bilimsel adi : Achanthobrama marmid HECKEL, 1843 Türkçe adi Yerel adi : Tahta baligi : Tatli su çipurasi Sekil Sir Baraj Gölü nden yakalanmis olan Achanthobrama marmid örnegi Bas ve vücut yanlardan yassilasmistir. Agiz küçük ve terminal konumlu olup dudak ve biyiklari yoktur. Dorsal ve anal yüzgeçlerin serbest kenari içeriye dogru hafif girintilidir. Kuyruk yüzgeci derin lopludur ve loplarinin uçlari sivridir. Vücut, ense bölgesinden baslayarak dorsal yüzgecin önüne kadar egik bir sekilde yükselir. Vücudun genel rengi gümüsü renktedir (Sekil ).

44 Tablo Sir Baraj Gölü nde yakalanan Achanthobrama marmid örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler. N Ortalama Min Mak SD W (g) TL (mm) FL (mm SL (mm) Vüvut yüksekligi (mm) Bas boyu (mm) Bas yüksekligi (mm) Göz çapi (mm) Burun uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç yüksekligi (mm) Predorsal (mm) Kuyruk sapi uzunlugu (mm) Kuyruk sapi yüksekligi (mm) SL / Vücut yüksekligi SL / Bas boyu SL / Bas yüksekligi SL / Dorsal yüzgeç uzunlugu SL / Dorsal yüzgeç yüksekligi SL / Predorsal SL / Kuyruk sapi uzunlugu SL / Kuyruk sapi yüksekligi Bas boyu / Bas yüksekligi Bas boyu / Göz çapi Dicle, Firat, Seyhan ve Asi Nehir sistemleri ile Berdan Suyu nda rapor edilmistir (Gelidiay ve Balik 1988; Ünlü ve ark., 1994; Aydin ve Sen, 1995). Söz konusu türün Ceyhan Nehir sisteminde kaydina rastlanilmamistir. Sir Baraj Gölü nde bulunmus olmasi Gavur Gölü nün kurutulmasindan önceki yillarda Asi Nehri nin kollari yoluyla Gavur Gölü ve bu göle bagli olan Aksu Çayi yolu ile gerçeklesmis olabilir. Ancak yapilan arazi çalismalarinda gerek Gavur Gölü gerekse de Aksu Çayi nda örneklerine rastlanilmamasi bu türün barajlar yapildiktan sonra bölge sularina sonradan asilandigi tezini desteklemektedir.

45 Achanthobrama marmid in standart boyu vücut yüksekliginin yaklasik kati kadardir. Bas boyu, vücut yüksekliginin yarisi kadar olup kuyruk sapi yüksekligi, standart boyun 1/11 i kadardir. Bas boyu, bas yüksekliginin yaklasik 2 katidir. Gözler büyük olup bas boyu/göz çapi orani 3.55 olarak bulunmustur (Tablo ). Sir Baraj Gölü nden yakalanan Achanthobrama marmid bireylerinin Tablo 1 de görüldügü gibi ortalama agirliklari yaklasik olarak 32 g olup, ortalama total boylari ise mm olarak bulunmustur. Achanthobrama marmid in dorsal yüzgeç isin sayilari II-9, anal yüzgeç isin sayisi II-16, ventral yüzgeç isinlari I-9, pektoral yüzgeç isinlari ise I-13 olarak bulunmustur. Linea lateral pul sayisi arasinda degismekte ve ortalama 72 adet olarak bulunmustur. Linea lateral dorsal pul sayisi ortalama 13, linea lateral ventral pul sayisi ise ortalama 7 olarak bulunmustur. Solungaç diken sayisi ise ortalama 24 adettir (Tablo ). Tablo Sir Baraj Gölü nde yakalanan Achanthobrama marmid örneklerinde sayilabilir morfolojik özellikler. N X Min Mak SD Dorsal 18 II 9 Aanal 18 II 16 Kaudal Ventral 18 I-9 Pektoral 18 I 13 L. lat. pul say L. lat. dorsal pul say L. lat. vent. Pul say Solungaç diken sayisi Farinks dis sayisi Incelenen morfometrik karakterler total boy arasinda bir korelasyon söz konusu bu linear iliskiler asagidaki Tablo te verilmistir: Tablo Achanthobrama marmid örneklerinde morfometrik karakterler ile total boy arasindaki korelasyon W = * TL R 2 = VY = * TL R 2 = PD = * TL R 2 = 0.941

46 Bilimsel adi : Alburnus orontis SAUVAGE, 1882 Türkçe adi Yerel adi : Inci baligi : Gümüs baligi Sekil Körsulu Çayi da yakalanmis bir Alburnus orontis örnegi. Bu tür Seyhan, Ceyhan, Sakarya, Kizilirmak havzalarinda ve Suriye de bulunmaktadir (Geldiay vebalik 1988). Ceyhan Nehir sisteminde çalismanin yürütüldügü istasyonlarin 7 sinde Alburnus orontis tespit edilmistir. Arastirma kapsaminda Alburnus orontis in bulundugu istasyonlar, cografik konumlari ve yakalanan örnek miktari ile örnekleme sayilari Tablo te verilmistir. Bu tür Ceyhan Nehir Havzasi nda 120 m rakimdan 1400 m rakima kadar degisen habitatlarda dagilim göstermektedir. Vücut yanlardan hafif yassilasmis ve ortalama vücut yüksekligi mm dir. Maksimum vücut yüksekligi standart boyda defa bulunur. Bas boyu standart boyda ortalama olarak defa bulunur. Gözler genelde iri olup göz çapi, bas boyunun yaklasik olarak 1/4 ü kadardir. Agiz yukari dogru yönelmistir. Alt çene üst çeneden daha uzundur. Dorsal ve anal yüzgecin serbest kenari düzdür. Kuyruk yüzgeci derin çatalli ve loplarinin ucu sivridir. Kuyruk sapi uzunlugu / kuyruk sapi yüksekligi orani 2.63 tür. Ortalama agirlik g

47 kadardir. Total boylari ise mm kadardir. Predorsal, standart boyun 1/1.9 u kadardir. Burun uzunlugu ise standart boyun yaklasik olarak 1/20 sini olusturmaktadir(tablo ). Tablo Alburnus orontis in bulundugu akarsularin cografik konumlari ve örnek sayilari. Sistemler N Örnekleme sayisi Rakim Enlem Boylam Sögütlü Çayi I. ist o o 38 Sögütlü Çayi II. ist Tekir Çayi I. ist Tekir Çayi II. ist o o 48 Firniz Çayi I. ist Firniz Çayi II. ist o o 41 Aksu Çayi I. ist Aksu Çayi II. ist o o 54 Körsulu Çayi Sabun Deresi o o 27 Karasu Çayi o o 17 Vücut rengi sirtta gri-yesil, karin tarafinda gümüs beyazidir. Vücudun yan taraflarinda az çok belirli sekilde görülebilen çelik mavisi renk ve boyuna birer bant uzanmaktadir. Balikçilik açisindan bölgede fazla bir ekonomik önemi yoktur. Standart boy (SL), TL nin yaklasik %80 ine esit olup sistemler arasindaki fark Sabun Deresi ve Körsulu Çayi hariç önemsiz bulunmustur (p>0.05). Diger morfolojik karakterlerin TL nin yüzdesi olarak ortalama degerleri Tablo te verilmis ve tüm karakterler için sistemler arasindaki fark istatistiksel açidan önemli bulunmustur (p<0.05 ve p<0.001). Firniz ve Sögütlü Çaylari ndaki populasyonlarda Predorsal (PD) farksiz iken (Firniz Çayi abc, Sögütlü Çayi abc ), diger sistemlerde (Tekir Çayi ab, Aksu Çayi cd, Karasu bcd, Sabun Deresi d, Körsulu Çayi a ) farkli bulunmustur. Tekir, Aksu, Karsu (Tekir Çayi ab, Aksu Çayi ab, Karsu ab ) ve Körsulu ile Sögütlü çaylarindaki dorsal yüzgeç uzunluklari benzer iken (Körsulu Çayi bcd, Sögütlü Deresi bcd ) Sabun Deresi ndeki populasyon digerlerinden farklilik göstermistir (Sabun Deresi a ) bulunmustur.

48 Tablo Orta ve Yukari Ceyhan Havzasindan yakalanan Alburnus orontis örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler N Ortalama Min Mak SD W (g) TL (mm) LF (mm) SL (mm) Vüvut yüksekligi (mm) Bas boyu (mm) Bas yüksekligi (mm) Göz çapi (mm) Burun uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç yüksekligi (mm) Predorsal (mm) Kuyruk sapi uzunlugu (mm) Kuyruk sapi yüksekligi (mm) SL / Vücut yüksekligi SL / Bas boyu SL / Bas yüksekligi SL / Burun uzunlugu SL / Dorsal yüzgeç uzunlugu SL / Predorsal SL / Kuyruk sapi uzunlugu Bas boyu / Bas yüksekligi Bas boyu / Burun uzunlugu Bas boyu / Göz çapi Kuyruk sapi uzunlugu / K. Sapi yüksek Morfometrik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari Tablo te verilmis olup total boy ile morfolojik karakterler arsinda pozitif bir korelasyon oldugu ve söz konusu korelasyon katsayilarinin oldukça yüksek bulundugu görülmektedir.

49 Tablo Alburnus orontis örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar (TL orijinal ortalama deger olup digerleri TL nin yüzdesi olarak verilmistir. Rakamlar üzerinde bulunan a,b,c,d isaretleri Tukey HSD test sonuçlari olup ayni satirdaki benzer olan isaretler aradaki farkin önemsiz oldugunu, farkli isaretler ise farkliligin önemli oldugunu göstermektedir). Tekir Firniz Aksu Karasu Sabun Sögütlü Körsulu P TL (mm) ab abc cd bcd d abc a SL ( % TL ) ab ab ab ab b ab a PD ( % TL ) ab abc cd bcd d abc a DYU(%TL) 8.89 ab 8.78 abc 9.07 ab 8.50 ab 8.88 a 9.41 bcd 8.89 bcd BU (% TL ) 5.58 a 3.70 abc 5.83 abc 5.74 ab 6.03 a 3.13 cd 3.12 cd GÇ (% TL ) 5.32 a 4.68 ab 5.98 b 5.77 ab 5.71 b 4.81 ab 4.91 a BB ( % TL ) a ab b ab b ab a BY( % TL ) a 9.44 b b ab b b ab VY( % TL ) ab ab bc bc c ab a KSY(%TL ) 8.22 ab 7.72 bcd 8.24 cd 7.79 cd 7.39 d 8.16 abc 8.45 a DYY (%TL) a ab b ab b ab a Dorsal yüzgeç isinlari II 8-9 arasinda. anal yüzgeçisinlarinin ise II ve III-13 arasinda degistigi bulunmustur.kaudal yüzgeci isin sayisinin Tekir Çayi. Firniz Çayi ve Aksu Çayi nda 23 adet. Karasu da 22 adet ve Sabun Deresi nde 26 adet Sögütlü ve Körsulu Çay larinda ise 24 adet olarak bulunmustur. Pektoral yüzgeç isin sayisi tüm sistemlerde I arasinda degismistir. Linea lateral pul sayisi ortalama olarak, Firniz, Aksu ve Körsulu çaylarinda 53 adet, Tekir Çayi nda 51 Karasu da 50, Sabun Deresi nde 52 ve Sögütlü Çayi nda ise 48 adet olarak hesaplanmisir. Linea lateral- dorsal pul sayisi Firniz ve Karasu da 10 adet, Aksu Çayi nda 11 adet diger sistemlerde ise ise 9 adet olarak bulunmustur. Linea lateral ventral pul sayisi ise ortalama olarak Aksu Çayi ve Karasu da 6 adet diger sistemlerde ise 4 er adet olarak bulunmustur. Incelenen populasyonlarda soloungaç diken sayilari Tekir Çayi nda 16 adet, Firniz Çayi nda 13 adet, Karasu da 15 ve diger sistemlerde 14 adet olarak hesaplanmistir (Tablo )

50 Tablo Orta ve Yukari Ceyhan Havzasindan yakalanan Alburnus orontis örneklerinde bazi morfolojik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari. A) BY, VY ve BB nun TL ile olan logaritmik iliskisi, B) SB ve PD nin TL ile logaritmik iliskisi. A) BY=a+b*TL R 2 VY=a+b*TL R 2 BB=a+b*TL R 2 Tekir BY= *TL VY= *TL BB= *TL Firniz BY= *TL VY= *TL BB= *TL Aksu BY= *TL VY= *TL BB= *TL Karasu BY= *TL VY= *TL BB= *TL Sabun BY= *TL VY= *TL BB= *TL Sögütlü BY= *TL VY= *TL BB= *TL Körsulu BY= *TL VY= *TL BB= *TL B) SB=a+b*TL R 2 PD=a+b*TL R 2 Tekir SB= *TL PD= *TL Firniz SB= *TL PD= *TL Aksu SB= *TL PD= *TL Karasu SB= *TL PD= *TL Sabun SB= *TL PD= *TL Sögütlü SB= *TL PD= *TL Körsulu SB= *TL PD= *TL Tablo Orta ve Yukari Ceyhan Havzasindan yakalanan Alburnus orontis örneklerinde sayilabilir morfolojik özellikler Tekir Çayi Firniz Çayi N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 5 II-8 10 II 8-9 II 8 II 9 Anal 5 III II II 10 II 13 Kaudal Ventral 5 I 8 10 I 8 Pektoral 5 I I 13 I I I-14 I-15 L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul sayisi Omur sayisi Farinks disi Solungaç diken sayisi

51 Tablo in devami. Aksu Çayi Karasu N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 8 II 8 4 II 8 Anal 8 II 11 4 II 11 Kaudal Ventral 8 I 7-8 I-7 I-8 4 I-8 Pektoral 8 I I 11 I 16 4 I 14 L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul sayisi Omur sayisi Farinks disi Solungaç diken sayisi Sabun Deresi Sögütlü Deresi N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 8 II 8 10 II 9 Anal 8 II II 11 Kaudal Ventral 8 I-8 10 I-7 Pektoral 8 I I 11 I I-13 L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul sayisi Omur sayisi Farinks disi Solungaç diken sayisi Körsulu Çayi N X Min Mak SD Dorsal 7 II 8 Anal 7 II 11 Kaudal Ventral 7 I-8 Pektoral 7 I 14 L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi 7 9 L.lat. ventral pul sayisi 7 4 Omur sayisi 7 40 Farinks disi Solungaç diken sayisi 7 14

52 Bilimsel adi : Phoxinellus sp. HECKEL Türkçe adi Yerel adi : Ot baligi : Gümüs Sekil Hamus Çayi da yakalanmis bir Phxinellus sp. örnegi. Ladiges (1960), Kahramanmaras Bölgesinde ve Ceyhan Nehri nde Phoxinellus kervillei STEINITZ 1951 türünü rapor etmistir. Geldiay ve Balik (1988) ise bu türü Phoxinellus zeregii kervillei PELLEGRIN 1911 olarak bildirmekte olup Israil, Ürdün, Lübnan, Suriye, Anadolu ve Azerbeycan da genis bir dagilim gösterdigini belirtmektedir. Bu çalismada ise çalismanin yürütüldügü istasyonlardan 7 sinde Phoxinellus sp tespit edilmistir. Tablo de Phoxinellus sp in bulundugu istasyonlar. cografik konumlari ve yakalanan örnek miktari ile örnekleme sayilari verilmistir. Tablo incelendiginde Phoxinellus sp in Ceyhan Nehir Havzasi nda 120 m rakimdan 750 m rakimlara kadar degisen akarsularda dagilim göstermekte oldugu tespit edilmistir.

53 Tablo Phxinellus sp. in bulundugu akarsularin cografik konumlari ve örnek sayilari. (Isaret bulunan rakimlar Phxinellus sp. in bulundugu istasyonlari göstermektedir). Sistemler N Örnekleme sayisi Rakim Enlem Boylam Sögütlü Çayi I. ist Sögütlü Çayi II. ist Hurman Çayi I. ist Hurman Çayi II.ist Nergele Çayi Kömür Çayi Terbüzek Çayi Tekir Çayi I. ist Tekir Çayi II. ist * 37 o o 48 Zeytin Çayi * 37 o o 47 Körsulu Çayi * Sabun Çayi * 37 o o 27 Hamus Çayi * 37 o o 24 Yarpuz Çayi * 37 o o 18 Orta ve Yukari Ceyhan Havzasi na ait 45 adet Phxinellus sp. örneklerinin ortalama agirliklari yaklasik olarak 18 g ve total boylari ise yaklasik olarak 12 cm kadardir. Standart boy, vücut yüksekligi ve bas boyunun 4 kati kadardir. Vücutlari ig seklinde yuvarlak, kuyruk sapi uzunlugu kuyruk sapi yüksekliginin 2.5 kati kadardir. Pullari küçüktür. Genelde sediment yapisi kumlu ve çakilli nehirleri ve dereleri tercih ederler. Dorsal yüzgeç uzunlugu. standart boyun yaklasik 1/9.2 si. kuyruk sapi uzzunlugu ise standart boyun 1 /4.3 ü kadardir. Bas boyu / Bas yüksekligi orani 1.75, bas boyu / göz çapi orani ise 3.66 olarak hesaplanmistir (Tablo ). Phxinellus sp. nin dorsal yüzgeç isin sayisi II 8-9, anal yüzgec isin sayisi II arasinda degismistir. Kaudal yüzgecin isin sayisi ise tüm sistemlerde 22 adet olarak bulunmustur. Ventral yüzgeç isin sayisi I 8-9, pektoral yüzgeç isin sayisi ise I arasinda degismistir. Line lateraldeki pul sayisi Karaçay da 53, Menzelet Baraji nda 51, Törbüzek Çayi nda 52, Savrun Çayi nda 50, Yarpuz Çayi nda 47, Tekir Çayi nda 51 ve Hamus Çayi da ise ortalama olarak 52 adet olarak hesaplanmistir (Tablo ).

54 Tablo Orta ve Yukari Ceyhan Havzasina ait Phxinellus sp örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler. N Ortalama Min Mak SD W (g) TL (mm) LF (mm) SL (mm) Vüvut yüksekligi (mm) Bas boyu (mm) Bas yüksekligi (mm) Göz çapi (mm) Burun uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç yüksekligi (mm) Predorsal (mm) Kuyruk sapi uzunlugu (mm) Kuyruk sapi yüksekligi (mm) SL / Vücut yüksekligi SL / Bas boyu SL / Bas yüksekligi SL / Burun uzunlugu SL / Dorsal yüzgeç uzunlugu SL / Predorsal SL / Kuyruk sapi uzunlugu Bas boyu / Bas yüksekligi Bas boyu / Göz çapi Phxinellus sp. nin standart boyu (SL) TL nin yaklasik %84 üne esittir. Diger morfolojik karakterler ise TL nin yüzdesi olarak verilmis ve Tablo te sunulmustur.

55 Tablo Orta ve Yukari Ceyhan Havzasi nda yakalanan Phxinellus sp. örneklerinde saylabilir morfolojik özellikler. Karaçay Menzelet Bara ji N X Min Ma SD N X Min Mak SD k Dorsal 5 II 9 10 II 9 Anal 5 II II II 11 II-12 Kaudal Ventral 5 I 8 10 I 9 Pektoral 5 I I I-14 I-15 L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul sayisi Farinks disi Törbüzek Çayi Savrun Çayi N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 7 II 8 6 II 9 Anal 7 II 10 6 II II 11 II-12 Kaudal Ventral 7 I 8 6 I 8 Pektoral 7 I 12 6 I I-10 I-13 L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul sayisi Farinks disi Yarpuz Çayi Tekir Çayi N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 4 II 8-9 II-8 II-9 6 II-9 Anal 4 II II 11 II-12 6 II 10 Kaudal Ventral 4 I 8 6 I-9 Pektoral 4 I I-10 I-12 6 I I-11 I-12 L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul say Farinks disi Hamus Çayi N X Min Mak SD Dorsal 7 II-9 Anal 7 II 10 Kaudal 7 22 Ventral 7 I-9 Pektoral 7 I I-11 I-12 L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi 7 8 L.lat. ventral pul sayisi 7 4 Farinks disi 7 5.5

56 Tablo Phxinellus sp. örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar. (TL orijinal ortalama deger olup digerleri TL nin yüzdesi olarak verilmistir. Rakamlar üzerinde bulunan a.b.c.d.e.f.g isaretleri Tukey HSD test sonuçlari olup ayni satirdaki benzer olan isaretler aradaki farkin önemsiz oldugunu. farkli isaretler ise farkliligin önemli oldugunu göstermektedir.). Tekir Hamus Karaçay Menzelet Törbüzek Savrun Yarpuz P TL (mm) bcdef bcdef abc abcde abcd efg ab SL (%TL) b b ab ab ab a ab PD (%TL) bc bcd ab abc ab ab ab DYU (%TL) bc bc bc a bc b c BU (%TL) bcd cd bc abc abc a ab GÇ (%TL) b b b a b ab b BB (%TL) bcde bcde abc bcd abc abc ab BY (%TL) abcd bcd a ab a a a VY (%TL) bcde cde ab abcd abc abc abc KSY(%TL) d e abc abcd abcd abc ab DYY(%TL) cd cd bc a bc b d Morfometrik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari Tablo te verilmistir. Total boy ile morfolojik karakterler arsinda pozitif bir korelasyon olup korelasyon katsayilari genelde yüksek bulunmustur.

57 Tablo Morfolojik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari. A) BY, VY ve BB nun TL ile olan logaritmik iliskisi, B) ÇB, SB ve PD nin TL ile logaritmik iliskisi. A) BY=a+b*TL R 2 VY=a+b*TL R 2 BB=a+b*TL R 2 Karaçay BY= *TL VY= *TL BB= *TL Menzelet BY= *TL VY= *TL BB= *TL Terbüzek BY= *TL VY= *TL BB= *TL Savrun BY= *TL VY= *TL BB= *TL Yarpuz BY= *TL VY= *TL BB= *TL Tekir BY= *TL VY= *TL BB= *TL Hamus BY= *TL VY= *TL BB= *TL B) ÇB=a+b*TL R 2 SB=a+b*TL R 2 PD=a+b*TL R 2 Karaçay ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL Menzelet ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL Terbüzek ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL Savrun ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL Yarpuz ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL Tekir ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL Hamus ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL 0.993

58 Bilimsel adi : Leuciscus cephalus LINNAEUS Türkçe adi Yerel adi : Tatli su kefali : Kefal Sekil Sir Baraj Gölü nde yasayan Leuciscus cephalus örnegi. Bu tür Avrupa, Hazar Deniz Havzasi, Akdeniz Havzasi, Kafkasya ve Anadoluda dagilim göstermektedir (Geldiay ve Balik 1988). Durgun sularda ve nispeten hizli akan derelerde yasamaktadir. Bu çalismadaki 26 istasyondan 2 sinde (Menzelet ve Sir Baraj Gölleri) Leuciscus cephalus tespit edilmistir. Ceyhan Nehir Havzasi nda daha çok baraj göllerinde yasamaktadir. Orta ve Yukari Ceyhan Havzasi na ait 7 adet Leuciscus cephalus bireyinin ortalama agirliklari yaklasik olarak 96 g ve total boylari ise 200 mm kadardir. Maksimal vücut yüksekligi standart boyda defa vardir. Bas büyük ve genis olup standart boyda 8.17 defa bulunur. Standart boy vücut yüksekliginin yaklasik olarak 4 kati bas boyunun ise 3.61 kati kadardir. Dorsal yüzgeç uzunlugu standart boyda yaklasik 8.60 defa bulunur. Biyiklari yoktur. Bas yüksekiligi bas boyunda 2.27 defa, burun uzunlugu ise bas boyunda 5.43 defa bulunur. Bas boyu/göz çapi orani ise 5.69 olarak bulunmustur (Tablo ).

59 Tablo Menzelet ve Sir Baraj Gölü nden yakalanan Leuciscus cephalus örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler. N Ortalama Min Mak SD W (g) TL (mm) LF (mm) SL (mm) Vüvut yüksekligi (mm) Bas boyu (mm) Bas yüksekligi (mm) Göz çapi (mm) Burun uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç yüksekligi (mm) Predorsal (mm) Kuyruk sapi uzunlugu (mm) Kuyruk sapi yüksekligi (mm) SL / Vücut yüksekligi SL / Bas boyu SL / Bas yüksekligi SL / Burun uzunlugu SL / Dorsal yüzgeç uzunlugu SL / Predorsal Bas boyu / Bas yüksekligi Bas boyu / Burun uzunlugu Bas boyu / Göz çapi Vücut iri yapili olup yanlardan hafif basiktir. Agiz genis ve hafif egik yapida olup arka kismi gözlerin anterior kenarina kadar uzanir. Dorsal yüzgecin serbest kenari düz veya çok hafif yuvarlaktir. Anal yüzgeç kuyruga kadar uzanmaz. Renkleri vücudun sirt kisminda koyu olup mavi-yesil renkte metalik yansimalar gösterir. Bu koyu renk yan taraflara dogru gittikçe açilir ve karin kisminda sari-beyaz bir görünüm kazanir. Ventral ve anal yüzgeçler portakal sarisidir. Sirt ve basin üst kismi yesilimsi, yan taraflari ise gümüsi renktedir ( Sekil ).

60 Dorsalde III 8-9, analda III 8-9, ventralde II-8 ve pektoralde ise I yüzgeç isini bulunur. Kuyruk yüzgecinde 20 adet isin ve linea lateralde 43 adet pul tespit edilmistir. Farinks disleri iki sirali olup 5.2 seklinde siralanmistir (Tablo ). Iki baraj gölündeki populasyonlarin morfolojik özellikleri arasinda herhangi bir farklilik yoktur (Tablo ). Tablo Leuciscus cephalus örneklerinde sistemlere göre sayilabilir morfolojik özellikler Menzelet Baraji Sir Baraji N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 3 III-8 2 III 8-9 III-8 III-9 Anal 3 III-8 2 III-8 Kaudal Ventral 3 II-8 2 II-8 Pektoral 3 I I-16 I-17 2 I I-16 I-17 L. lat. pul say Farinks disi Tablo Leuciscus cephalus örneklerinde morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar. (TL orijinal deger olup digerleri TL nin yüzdesi olarak verilmistir). Sir Baraji Menzelet Baraji p TL (mm) ÇB(%TL) SL ( % TL ) PD ( % TL ) DYU ( % TL ) BU ( % TL ) GÇ ( % TL ) BB ( % TL ) BY ( % TL ) VY ( % TL ) KSY ( % TL ) KSU (%TL) DYY ( % TL )

61 Bilimsel adi : Garra rufa HECKEL Türkçe adi Yerel adi : Vantuzlu balik, kaya baligi : Kaya baligi Sekil Aksu Çayi ndan yakalanan bir Garra rufa örnegi Seyhan, Ceyhan, Dicle ve Firat Nehir havzalari ile Suriye iç sularinda dagilim göstermektedir (Geldiay ve Balik, 1988). Ceyhan Nehir Sistemi nde çalismanin yürütüldügü 25 istasyondan 16 sinda Garra rufa bireyleri tespit edilmistir (Sekil ). Tablo de Garra rufa nin bulundugu istasyonlar ve bu istasyonlarin cografik konumlari ile yakalanan örnek sayilari verilmistir. Söz konusu tablo incelendiginde Garra rufa nin Ceyhan Nehir Havzasi nda yaklasik 1000 m rakimin altindaki habitatlarda bulundugu daha yükseklerde ise yasamadigi görülmektedir. Ancak rakim yogunluk üzerinde

62 etkili olmayip yogunluk daha çok habitatlarin morfolojik yapilari ile ilgili oldugu sanilmaktadir. Tablo Garra rufa nin bulundugu akarsularin cografik konumlari ve örnek sayilari. Bulundugu sistem N Örnekleme sayisi Rakim Enlem Boylam Tekir Çayi II. ist o o 48 Firniz Çayi II. ist o o 41 Aksu Çayi II. ist o o 54 Zeytin Çayi o o 47 Körsulu Çayi Sabun Çayi o o 27 Hamus Çayi o o 24 Yarpuz Çayi o o 18 Karasu Çayi o o 17 Savrun Çayi o o 53 Garra rufa bireylerinin vücutlari nispeten ince uzun, silindirik yapida ve iri pullarla örtülüdür. Burun ucu küttür ve üzerinde kabarciklar bulunur. Agiz ventral konumlu ve hilal seklindedir. Agiz etrafinda iki çift kisa biyik bulunur. Dorsal yüzgeç ventral yüzgeçlerin önünden baslar ve sert kenari düzdür. Standart boy vücut yüksekliginin yaklasik olarak kati kadardir. Burun uzunlugu standart boyun 1/12 si kadardir. Dorsal yüzgeç uzunlugu standart boyda 6.11 defa bulunur. Standart boy predorsalin 2 kat, kuyruk sapi uzunlugunun ise yaklasik 4 kati kadardir. Burun uzunlugu bas boyunda göz çapi ise bas boyunda ise 5-6 defa bulunur. Biyik uzunlugu standart boyun yaklasik olarak 1/34.5 i kadardir. Kuyruk sapi uzunlugu / Kuyruk sapi yükseksekligi orani 2.3 ve bas boyu/ biyik uzunlugu orani ise yaklasik olarak 8 olarak bulunmustur (Tablo ). Renkleri bütün vücutta ayni olup genellikle açik kahve rengidir. Ancak özellikle sonbahar ve kis aylarinda renkler bütün vücutta ayni olmadigi ve vücuda düzensiz bir seklide dagilmis siyah lekelerin bulundugu belirlenmistir.. Garra rufa bireylerinin sistemlere göre morfometrik karakterleri istatistiksel olarak karsilastirilmistir. Buna göre standart boy (SL). TL nin yaklasik %85 ine esit olup esey gruplari arasindaki fark önemsiz(p>0.05, p>0.001) bulunmustur (Savrun Çayi ab, Imali Deresi ab, Tekir Çayi ab, Firniz Çayi ab, Zeytin Çayi ab, Aksu Çayi ab, Körsulu Çayi a, Karasu b, Sabun Deresi b, Yarpuz Çayi b, Ceyhan Nehri b, Hamus Çayi b, Ceyhan Nehri (Hemite suyu) b, Karaçay b ) Diger morfolojik karakterlerin TL nin yüzdesi olarak ortalama degerleri

63 Tablo de verilmis ve DYY hariç diger tüm karakterler için esey gruplari arasindaki fark istatistiksel açidan önemli bulunmustur (p<0.05 ve p<0.001). Tablo Orta ve Yukari Ceyhan Havzasindan yakalanan Garra rufa örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler N Ortalama Min Mak SD W (g) TL (mm) LF (mm) SL (mm) Vüvut yüksekligi (mm) Bas boyu (mm) Göz çapi (mm) Burun uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç yüksekligi (mm) Biyik uzunlugu (mm) Predorsal (mm) Kuyruk sapi uzunlugu (mm) Kuyruk sapi yüksekligi (mm) SL / Vücut yüksekligi SL / Bas boyu SL / Burun uzunlugu SL / Dorsal yüzgeç uzunlugu SL / Predorsal SL / Kuyruk sapi uzunlugu Bas boyu / Burun uzunlugu Bas boyu / Göz çapi Kuyruk sapi uzunlugu / K. Sapi yüksek SL/ Biyik uzunlugu Bas boyu / Biyik uzunlugu

64 Tablo Garra rufa örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar. (TL orijinal ortalama deger olup digerleri TL nin yüzdesi olarak verilmistir. Rakamlar üzerinde bulunan isaretleri Tukey HSD test sonuçlari olup ayni satirdaki benzer olan isaretler aradaki farkin önemsiz oldugunu, farkli isaretler ise farkliligin önemli oldugunu göstermekedir). Tekir Firniz Zeytin Körsulu Aksu P TL (mm) a a abcd abc abc ÇB(%TL) a a abcd defg ab SL ( % TL ) ab ab ab a ab PD ( % TL ) ab abc ab ab ab DYU ( % TL ) ab abc ab ab a BU ( % TL ) bc abc abc a ab GÇ ( % TL ) ab abc a ab abc BB ( % TL ) abc bcd abc abc ab KSU ( % TL ) a ab a a a VY ( % TL ) ab abcd abc abc abc KSY ( % TL ) abc abcd abcd abc ab DYY ( % TL ) a a a a a Karasu Sabun Savrun Yarpuz Ceyhan P TL (mm) abcd abcd abc ab cd ÇB(%TL) abcdef bcdefg abcdef a abcdef SL ( % TL ) b b ab b b PD ( % TL ) bc bcd ab bcd bc DYU( % TL ) bcd d abc cd abc BU ( % TL ) bcd cd cd de cd GÇ ( % TL ) abc abc cde bcde bcde BB ( % TL ) bcde cde abcd cde de KSU( % TL ) abcd bcd a abc abc VY ( % TL ) bcde cde bc bcde bcde KSY ( % TL ) bcdef def abcd def bcde DYY( % TL ) a a a a a 0.630

65 Tablo (devami) Hamus Ceyhan(Hemite) Karaçay(km) Imali P TL (mm) d bcd d abcd ÇB(%TL) g bcdefg cdefg a SL ( % TL ) b b b ab PD ( % TL ) d bcd bcd a DYU ( % TL ) d bcd bcd a BU ( % TL ) f ef ef d GÇ ( % TL ) f ef bcdef bcd BB ( % TL ) e bcde cde a KSU ( % TL ) d cd bcd ab VY ( % TL ) f bcde abcde a KSY ( % TL ) g cdef bcdef a DYY ( % TL ) a a a a Morfolojik karakterlerin total boy (TL) ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari Tablo te verilmistir. Populasyonlarda total boy ile morfolojik karakterler arsinda pozitif bir korelasyon tespit edilmistir. Tablo Garra rufa bireyleri morfolojik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari. A) ÇB, VY ve BB nun TL ile olan logaritmik iliskisi, B) SB ve PD nin TL ile logaritmik iliskisi. A) ÇB=a+b*TL R 2 VY=a+b*TL R 2 BB=a+b*TL R 2 Tekir ÇB= *TL VY= *TL BB= *TL Firniz ÇB= *TL VY= *TL BB= *TL Zeytin ÇB= *TL VY= *TL BB= *TL Körsulu ÇB= *TL VY= *TL BB= *TL Aksu ÇB= *TL VY= *TL BB= *TL Karasu ÇB= *TL VY= *TL BB= *TL Sabun ÇB= *TL VY= *TL BB= *TL Savrun ÇB= *TL VY= *TL BB= *TL Yaruz ÇB= *TL VY= *TL BB= *TL Ceyhan ÇB= *TL VY= *TL BB= *TL Hamus ÇB= *TL VY= *TL BB= *TL Hamide ÇB= *TL VY= *TL BB= *TL Karaçay ÇB= *TL VY= *TL BB= *TL Imali ÇB= *TL VY= *TL BB= *TL 0.889

66 Tablo (devami) B) SB=a+b*TL R 2 PD=a+b*TL R 2 Tekir SB= *TL PD= *TL Firniz SB= *TL PD= *TL Zeytin SB= *TL PD= *TL Körsulu SB= *TL PD= *TL Aksu SB= *TL PD= *TL Karasu SB= *TL PD= *TL Sabun SB= *TL PD= *TL Savrun SB= *TL PD= *TL Yaruz SB= *TL PD= *TL Ceyhan SB= *TL PD= *TL Hamus SB= *TL PD= *TL Hamide SB= *TL PD= *TL Karaçay SB= *TL PD= *TL Imali SB= *TL PD= *TL Tablo te Orta ve Yukari Ceyhan Havzasi nda yakalanan Garra rufa örneklerinde sayilabilir morfolojik özellikler verilmistir. Buna göre dorsal yüzgeç isin sayisi Tekir Çayi nda III-7, Firniz, Zeytin ve Hamus çaylarinda II-8, Körsulu Çayi nda II 7-9, Imali Deresi nde II 5-8, Aksu Çay,. Sabun Deresi, Savrun Çayi, Yarpuz Çayi veceyhan (Hamite Suyu) nda II-8-9, Ceyhan ve Karasu da II-9 ve Karaçay da ise II 5-7 olarak bulunmustur. Anal yüzgeç isin sayisi ise Aksu Çayi ve Imali Deresi hariç diger sistemlerde II-5 olarak bulunmustur. Kuyruk yüzgeci isin sayisi ise Tekir ve Firniz Çayi nda 20 adet. Zeytin Çayi. Körsulu Çayi. Sabun deresi. Savrun Çayi. Yarpuz. Ceyhan. Hamus Çayi ve Ceyhan(Hemite Suyu) nda 22 adet olarak. Aksu Çayi ve Karasu da 24 adet, Karaçay da 21, Imali Deresi nde ise 23 adet olarak tespit edilmistir. Ventral yüzgeç isin sayisi Tekir Çayi, Sabun Deresi ve Savrun Çayi hariç diger sistemlerde I-8 olarak bulunmustur. Pektoral yüzgeç isin sayilarinin ise tüm sistemlerde I arasinda degistigi bulunmustur. Line lateral pul sayisi arasinda olup line lateral- dorsal pul sayisi 3-5 ve line lateral- ventral pul sayisi ise 3-4 arasinda bulunmustur. Söz konusu mofoloijk degerler Geldiay ve Balik (1988) in belirtmis oldugu degerler ile benzerlik göstermektedir.

67 Tablo Orta ve Yukari Ceyhan Havzasi nda belirtilen akarsu sistemlerinde yakalanan Garra rufa örneklerinde sayilabilir morfolojik özellikler Tekir Çayi Firniz Çayi N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 3 III 7 6 II 8 Anal 3 II 5 6 II 5 Kaudal Ventral 3 I 7-8 I-7 I-8 6 I 8 Pektoral 3 I I 11 I 12 6 I L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul sayisi Zeytin Çayi Körsulu Çayi N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 11 II 8 41 II 7-9 Anal 11 II 5 41 II 5 Kaudal Ventral 11 I 8 41 I 7-8 I 7 I 8 Pektoral 11 I I 12 I I I 11 I 13 L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul sayisi Aksu Çayi Karasu N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 8 II 8-9 II 9 II 10 5 II 9 Anal 8 II 4-5 II 4 II 5 5 II 6 Kaudal Ventral 8 I 7-8 I-7 I-8 5 I 8 Pektoral 8 I I 12 I 14 5 I 12 L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul sayisi Sabun Deresi Savrun Çayi N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 5 II 8-9 II-8 II-9 8 II 8-9 II-8 II-9 Anal 5 II 5 8 II-5 Kaudal Ventral 5 I 7-8 I-7 I-8 8 I 7-8 I-7 I-8 Pektoral 5 I I-11 I-12 8 I I-11 I-12 L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul sayisi

68 Tablo (devami) Yarpuz Çayi Ceyhan (Afsin) N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 4 II 8-9 II-8 II-9 13 II 9 Anal 4 II 5 13 II-5 Kaudal Ventral 4 I 7-8 I-7 I-8 13 I-8 Pektoral 4 I I-11 I I-12 L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul sayisi Ha mus Çayi Ceyhan(Hemite Suyu) N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 10 II 8 6 II 8-9 Anal 10 II 5 6 II-5 Kaudal Ventral 10 I-8 6 I-8 Pektoral 10 I 12 6 I-12 L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul sayisi Karaçay Imali Deresi N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 5 II II 5-8 Anal 5 II-5 5 II 4-5 Kaudal Ventral 5 I-8 5 I-8 Pektoral 5 I I-12 L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul sayisi

69 Bilimsel adi : Chondrostoma regium HECKEL 1843 Türkçe adi Yerel adi : Kababurun : Kizil kanat Sekil Sir Baraj Gölü nde Chondrostoma regium örnegi Bu türün Kuzeybati ve Trakya hariç bütün Anadolu da, Dicle, Firat, Ceyhan, Seyhan, Göksu, Kizilirmak ve Beysehir Gölü nde yasadigi bildirmektedir (Geldiay ve Balik, 1988). Ceyhan Nehir sisteminde Sir Baraj Gölü nde ve Cevdediye Kasabasi Köprü civarindan yakalanmistir. Ince uzun bir vücut sekli olup rengi sirt tarafinda yesilimsi kahve rengi ve isikta mavimsi yansimalar gösterir. Yan taraflar, karin tarafi ve kuyruk yüzgeçleri portakal sarisi rengindedir (Sekil ). Vücut yüksekligi. standart boyda defa vardir. Vücut yüksekligi (35.25 mm), bas boyundan (31.87 mm) daha fazladir. Dorsal yüzgeç uzuznlugu(dyu) standart boyda yaklasik olarak 7.37 defa bulunur. Biyiklari yoktur. Bas yüksekligi standart boyun 1/ 9.65 i kadar ve predorsal ise standart boyun 1/1.94 ü kadardir. Bas boyu/ bas yüksekligi orani 2.02, bas boyu/ burun uzunlugu orani 5.46, kuyruk sapi uzunlugu / kuyruk sapi yüksekligi orani ise 2.24 olarak bulunmustur. Kuyruk yüzgeci derin çatalli ve loplarinin ucu sivridir. Sir Baraj Gölü ve Ceyhan (Hemite Suyu) Nehri nde yakalanan Chondrostoma regium bireylerinin ortalama boylari mm. ortalama agirliklari ise g olarak bulunmustur (Tablo ).

70 Tablo Incelenen Chondrostoma regium özellikler örneklerinde ölçülebilir morfolojik N Ortalama Min Mak SD W (g) TL (mm) LF (mm) SL (mm) Vüvut yüksekligi (mm) Bas boyu (mm) Bas yüksekligi (mm) Göz çapi (mm) Burun uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç yüksekligi (mm) Predorsal (mm) Kuyruk sapi uzunlugu (mm) Kuyruk sapi yüksekligi (mm) SL / Vücut yüksekligi SL / Bas boyu SL / Bas yüksekligi SL / Burun uzunlugu SL / Dorsal yüzgeç uzunlugu SL / Predorsal SL / Kuyruk sapi uzunlugu SL / Kuyruk sapi yüksekligi Bas boyu / Bas yüksekligi Bas boyu / Burun uzunlugu Kuyruk sapi uzunlugu / kuyruk sapi yüksekligi Standart boy (SL) total boyun (TL) yaklasik %84 üne esittir. Morfolojik karakterler TL nin yüzdesi olarak Tablo de verilmis olup TL orijinal total boy degerlerini gösterirken diger morfometrik karakterlser TL nin yüzdesi olarak ifade edilmistir. Sir Baraj Gölü ve Hamidiye suyundan yakalanan örneklerin morfolojik karakterleri arasinda herhangi bir farklilik tespit edilememistir.

71 Tablo Chondrostoma regium örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar. Hemite Suyu Sir Baraji P TL (mm) ÇB (%TL) a a SL ( % TL ) a a PD ( % TL ) a a DYU ( % TL ) a a BU ( % TL ) a ab GÇ ( % TL ) a a BB ( % TL ) a a BY ( % TL ) a a VY ( % TL ) b b KSY ( % TL ) a a KSU (%TL) a a DYY ( % TL ) a a Morfometrik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari ise Tablo te verilmistir. Total boy ile morfolojik karakterler arsinda pozitif bir korelasyon mevcuttur. Tablo Chondrostoma regium örneklerinde sistemlere göre bazi morfolojik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari. Ceyhan Nehiri (Hemite Suyu) Sir Baraji Y=a+b*TL R 2 Y=a+b*TL R 2 BY= *TL BY= *TL 5E-05 VY= *TL VY= *TL BB= *TL BB= *TL ÇB= *TL ÇB= *TL SB= *TL SB= *TL PD= *TL PD= *TL KSU= *TL KSU= KSY= *TL KSY=

72 Chondrostoma regium bireylerinde dorsal yüzgeç isin sayisinin II 8-10, anal yüzgeç isin sayisi ise Ceyhan Nehiri (Hemite Suyu) inde I-II 8-10 iken Sir Baraj Gölü nde II-10 olarak tespit edilmistir. Diger yüzgeç isin sayilari her iki sistemde de ayni bulunmustur (Tablo ). Linea lateraldeki pul sayisi 63 adet olup, line lateral-dorsal pul sayisi ise 9 adet olarak bulunmustur. Farinks disleri tek sira halinde olup Ceyhan Nehiri nde (Hemite Suyu) 7 adet, Sir Baraj Gölü nde ise 6 adet olarak bulunmustur (Tablo ). Söz konusu sayilabilir morfolojik özellikler Gelidiay ve Balik (1988) in belirtmis oldugu özellikler ile benzerlik göstermektedir. Tablo Chondrostoma regium örneklerinde sayilabilir morfolojik özellikler Ceyhan Nehri (Hemite Suyu) Sir Baraji N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 3 II 8-10 II-8 II-10 6 II 8-10 II-8 II-10 Anal 3 I-II II-10 Kaudal Ventral 3 I-8 6 I-8 Pektoral 3 I I-12 I-12 6 I I-12 I-12 L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul sayisi Farinks disi

73 Bilimsel adi: Barbus rajonarum HECKEL 1843 Türkçe adi Yerel adi : Biykli balik : Sivri sazan Sekil Zeytin Çayi ndan yakalanmis bir Barbus rajonarum örnegi Dicle, Firat ve Ceyhan Nehirleri ile Antakya içsularinda varligi bildirilmektedir (Geldiay ve Balik. 1988). Bu çalismada Barbus rajonarum un Orta Ceyhan Havzasi nda mevcut iken Yukari Ceyhan Havzasi nda bulunmadigi görülmüstür. Arastirma kapsaminda Zeytin Çayi, Aksu Çaynin asagi kesimleri, Menzelet Baraj Gölü ve Sir Baraj Gölü nde tespit edilmistir. Barbus rajonarum bireylerinin vücutlari yanlardan basik ve iri pullarla örtülüdür. Agiz ventral konumlu olup etli dudaklarla çevrilmistir. Iki çift biyiktan bir çifti uzundur. Üst biyik uzunlugu standart boyun yaklasik 1/14 ü kadardir. Standart boy vücut yüksekliginin yaklasik olarak 4 katidir. Bas yüksek ve burun sivridir. Bas yüksekligi ortalama olarak mm olup standart boyda 7.46 defa bulunur. Bas boyu bas yüksekliginin yaklasik olarak 2 kati, göz çapinin ise 7 kati kadardir (Tablo ). Gözler iri olup bas boyunda defa vardir. Prerdorsal standart boyun yaklasik yarisi kadardir. Dorsal yüzgecin serbest kenari içeri dogru

74 kavisli olup posterior kenarinda kuvvetli discikler bulunur. Anal ve Pektoral yüzgeçlerin serbest uçlari sivridir. Ekonomik önemi olan bir baliktir. Tablo Orta ve Yukari Ceyhan Havzasindan yakalanan Barbus rajonarum örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler N Ortalama Min Mak SD W (g) TL (mm) LF (mm) SL (mm) Vüvut yüksekligi (mm) Bas boyu (mm) Bas yüksekligi (mm) Göz çapi (mm) Burun uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç u zunlugu (mm) Dorsal yüzgeç yüksekligi (mm) Üst biyik uzunlugu (mm) Alt biyik uzunlugu (mm) Predorsal (mm) Kuyruk sapi uzunlugu (mm) Kuyruk sapi yüksekligi (mm) SL / Vücut yüksekligi SL / Bas boyu SL / Bas yüksekligi SL / Burun uzunlugu SL / Dorsal yüzgeç uzunlugu SL / Predorsal SL / Kuyruk sapi uzunlugu Bas boyu / Bas yüksekligi Bas boyu / Burun uzunlugu Bas boyu / Göz çapi SL/ Üst Biyik uzunlugu SL/Alt Biyik uzunlugu Barbus rajonarum bireylerinde standart boy (SL) total boyun (TL) yaklasik %85 i civarindadir. Diger morfolojik karakterlerin TL nin yüzdesi olarak ortalama degerleri Tablo te verilmis ve bir çok morfolojik kaarkterler tüm sistemlerde istatistiksel açidan benzer bulunmustur.

75 Tablo Barbus rajonarum örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar. (TL orijinal ortalama deger olup digerleri TL nin yüzdesi olarak verilmistir. Rakamlar üzerinde bulunan a.b isaretleri Tukey HSD test sonuçlari olup ayni satirdaki benzer olan isaretler aradaki farkin önemsiz oldugunu. farkli isaretler ise farkliligin önemli oldugunu göstermektedir.). Zeytin Çayi Aksu Çayi Menzelet Baraji P TL (mm) a a a ÇB(%TL) a a a SL ( % TL ) a a a PD ( % TL ) a a a DYU ( % TL ) a a a BU ( % TL ) a ab b GÇ ( % TL ) a a a BB ( % TL ) a a a BY ( % TL ) a a b 0.05 VY ( % TL ) b b a KSY ( % TL ) a a a KSU (%TL) a a a DYY ( % TL ) a a a Üst Biyik Uz.(%TL) a a a Alt Biyik Uz. (%TL) a a a Morfometrik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari Tablo te verilmistir. Total boy ile morfolojik karakterler arsinda pozitif bir korelasyon olup özellikle Zeytin Çay nda yakalanan bireylerin korelasyon katsayilari oldukça yüksek bulunmustur. Aksu Çayi nda 2 adet birey yakalandigindan söz konusu bireylerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari hesaplanmamistir.

76 Tablo Barbus rajonarum un bazi morfolojik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari. A) ÇB, VY ve BB nun TL ile olan logaritmik iliskisi, B) SB ve PD nin TL ile logaritmik iliskisi. Zeytin Çayi Menzelet Baraji Y=a+b*TL R 2 Y=a+b*TL R 2 BY= *TL BY= *TL VY= *TL VY= *TL BB= *TL BB= *TL ÇB= *TL ÇB= *TL SB= *TL SB= *TL PD= *TL PD= *TL KSU= *TL KSU= *TL KSY= *TL KSY= *TL Line lateraldeki pul sayisi her üç sistemde de ortalama 52, linea lateral- dorsal pul sayisi 9-10 ve linea lateral -ventral pul sayisinin ise 6-7 adet olarak bulunmustur. Farinks disleri üç sirali ve seklindedir. Solungaç diken sayisi ise 14 adet olarak bulunmustur(tablo ). Tablo Barbus rajonarum örneklerinde sistemlere göre sayilabilir morfolojik özellikler Zeytin Çayi Aksu Çayi N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 4 II-8 2 II 7-8 II-7 II-8 Anal 4 II-5 2 II-5 Kaudal Ventral 4 I-8 2 I-8 Pektoral 4 II-16 2 II-14 L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul sayisi Farinks disi Solungaç diken sayisi Menzelet Baraji N X Min Mak SD Dorsal 5 II-9 Anal 5 II-6 Kaudal 5 24 Ventral 5 I-8 Pektoral 5 I I-17 I-18 L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi 5 9 L.lat. ventral pul sayisi 5 6 Farinks disi Solungaç diken sayisi

77 Barbus rajonarum bireylerinin line lateral pul sayisi 49-60, linea lateral - dorsal pul sayisi 10-13, linea lateral- ventral pul sayisi ise 6-8 adet olarak, farink dislerinin ve solungaç diken sayisi ise olarak bildirilmistir (Geldiay ve Balik 1988). Bu proje çalismasinda tespit edilen degerler söz konusu çalisma ile uyum göstermektedir Bilimsel adi : Capoeta capoeta angorae HANKO 1924 Türkçe adi Yerel adi : Siraz : Sari balik Sekil Firniz Çayi nda yakalanmis Capoeta capoeta angorae örnegi Vücut yuvarlagimsi ve ig seklinde olup pullarla örtülüdür. Pullarin büyüklügü fazla degildir. Vücut rengi sirtta gri kahverengi, karin bölgesi ve yan taraflarda ise sarimsi beyazdir (Sekil ). Bundan dolayi bölgede Sari Balik olarak bilinir ve ekonomik degeri olan bir türdür. Çalismanin yürütüldügü istasyondan 16 sinda Capoeta capoeta angorae örnekleri tespit edilmistir. Tablo te Capoeta capoeta angorae bireylerinin Orta veyukari Ceyhan

78 Havzasi ndaki cografik konumlari ve yakalanan örnek sayilari ile örnekleme sayilari verilmistir. Buna göre çok genis bir dagilim gösteren Capoeta capoeta angorae bireyleri derelerin yukari bölgelerindeki alabalik zonlarina kadar dagilim gösterdikleri gibi çok daha asagi kesimlerde ve ilik sularda da yasarlar. Tablo Capoeta capoeta angorae nin bulundugu akarsularin cografik konumlari ve örnek sayilari. Sistemler N Örnekleme sayisi Rakim Enlem Boylam Sögütlü Çayi II. ist Tekir Çayi II. ist o o 48 Firniz Çayi II. ist o o 41 Aksu Çayi II. ist o o 54 Zeytin Çayi o o 47 Körsulu Çayi Sabun Deresi o o 27 Hamus Çayi o o 24 Yarpuz Çayi o o 18 Karasu Çayi o o 17 Savrun Çayi o o 53 Andirin Suyu 4 Imali Deresi o o 46 Ceyhan o o 00 Sariz Suyu o o 26 Menzelet Baraji Capoeta capoeta angorae nin standart boyu vücut yüksekliginin yaklasik 4 katidir. Bas boyu hemen hemen vücut yüksekligi ile aynidir. Bas genis burun küt ve agiz ventral konumludur. Bas boyu burun uzunlugunun 2 kati kadar olup standart boyun 1/4 ünü olsturmaktadir. Bir çift biyik olup biyik uzunlugu standart boyun yaklasik 1/26 si, bas boyunun ise 1/6 si kadardir. Gözler küçük olup çapi bas uzunlugundan 5.5 defa bulunmaktadir. Kuyruk yüzgeci derin çatalli ve loplarinin ucu sivridir. Kuyruk sapi uzunlugu/ Kuyruk sapi yüksekligi 1.93 olarak bulunmustur (Tablo ). Tablo te C.c. angorae örneklerinin sistemlere göre morfometrik karakterleri verilmis ve populasyonlar arasindaki fark istatistiki olarak karsilastirilmistir. Tablo de standart boy (SL) total boyun (TL) yaklasik %85 ine esit olup sistemler arasindaki fark önemsiz bulunmustur (p>0.001). Diger morfolojik karakterlerin TL nin yüzdesi olarak ortalama degerleri ayni tabloda verilmistir.

79 Tablo Orta ve Yukari Ceyhan Havzasindan yakalanan Capoeta capoeta angorae örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler. N Ortalama Min Mak SD W (g) TL (mm) LF (mm) SL (mm) Vüvut yüksekligi (mm) Bas boyu (mm) Bas yüksekligi (mm) Göz çapi (mm) Burun uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç yüksekligi (mm) Biyik uzunlugu (mm) Predorsal (mm) Kuyruk sapi uzunlugu (mm) Kuyruk sapi yüksekligi (mm) SL / Vücut yüksekligi SL / Bas boyu SL / Bas yüksekligi SL / Burun uzunlugu SL / Dorsal yüzgeç uzunlugu SL / Predorsal SL / Kuyruk sapi uzunlugu Bas boyu / Bas yüksekligi Bas boyu / Burun uzunlugu Bas boyu / Göz çapi Kuyruk sapi uzunlugu / K. Sapi yüksek SL/ Biyik uzunlugu Bas boyu / biyik uzunlugu Predorsal (PD) Körsulu, Aksu, Andirin, Zeytin ve Savrun Çaylari nda benzerlik gösterirken, Tekir Çayi, Karasu, Sabun Deresi, Yarpuz Çayi, Ceyhan (Poskof), Hamus, Firniz, Sögütlü, Menzelet Baraji, Sariz Suyu ve Imali Dere lerinde farkli bulunmustur. Dorsal yüzgeç yüksekligi (DYY) tüm sistemlerdeki C.c. angorae bireylerinde aynidir(tablo ). Dorsal yüzgeç uzunlugu (DYU), Körsulu, Aksu, ve Andirin Suyu nda benzer, ayni sekilde Karasu Sabun Deresi, Yarpuz Çayi, Firniz Çayi ve Sögütlü Çayinda kendi arasinda dorsal yüzgeç uzuznlugu bakimindan benzer iken diger sistemlerde farklidir (Körsulu Çayi ab, Aksu

80 Çayi ab ve Andirin Suyu ab, Karasu bcd, Sabun Dresi bcd, Yarpuz Çayi bcd, Firniz Çayi bcd, Sögütlü Çayi bcd, Zeytin Çayi a, Savrun Çayi abc, Hamus Çayi d, Menzelet Baraji cd, Imali Deresi a ). Tablo C.c. angorae örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar. (TL orijinal ortalama deger olup digerleri TL nin yüzdesi olarak verilmistir. Rakamlar üzerinde bulunan a.b.c.d.e.f.g isaretleri Tukey HSD test sonuçlari olup ayni satirdaki benzer olan isaretler aradaki farkin önemsiz oldugunu. farkli isaretler ise farkliligin önemli oldugunu göstermektedir.). Körsulu Tekir Aksu Andirin Zeytin P TL (mm) abc abcde abcd efg ab ÇB(%TL) abc abcde abcd defg ab SL ( % TL ) ab ab ab a ab PD ( % TL ) ab abc ab ab ab DYU ( % TL ) ab abc ab ab a BU ( % TL ) bc abc abc a ab GÇ ( % TL ) ab abc a ab abc BB ( % TL ) abc abcd abc abc ab BY ( % TL ) a ab a a a VY ( % TL ) ab abcd abc abc abc KSY ( % TL ) abc abcd abcd abc ab DYY (%TL) a a a a a Karasu Sabun Savrun Yarpuz Ceyhan P TL (mm) bcdef bcdef abcde bcdef abcdef ÇB(%TL) abcdef bcdefg abcdef bcdefg abcdef SL ( % TL ) b b ab b b PD ( % TL ) bc bcd ab bcd bc DYU( % TL ) bcd bcd abc bcd abc BU ( % TL ) bcd cd cd de cd GÇ ( % TL ) abc abc bcde bcde bcde BB ( % TL ) bcde bcde abcd cde de BY ( % TL ) abcd bcd a abc abc VY ( % TL ) bcde cde abc abcde abcde KSY ( % TL ) bcdef def abcd def bcde DYY( % TL ) a a a a a Hamus Firniz Sögütlü Menzelet Sariz Imali P TL (mm) g cdef efg fg fg a ÇB(%TL) g bcdefg cdefg fg efg a SL ( % TL ) b b b b b ab PD ( % TL ) d bcd bcd cd c d a DYU ( % TL ) d bcd bcd cd cd a BU ( % TL ) f ef ef f f cd GÇ ( % TL ) f ef bcdef cdef def bcd BB ( % TL ) e bcde bcde de de a BY ( % TL ) d cd bcd cd cd ab VY ( % TL ) f bcde abcde def ef a KSY ( % TL ) g cdef bcdef fg efg a DYY ( % TL ) a a a a a a 0.630

81 Morfometrik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari ise Tablo te verilmistir. Buna göre total boy ile morfolojik karakterler arsinda pozitif bir korelasyon olup korelasyon katsayilari oldukça yüksek bulunmustur. Tablo Bazi morfolojik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari. A) ÇB, VY ve BB nun TL ile olan logaritmik iliskisi, B) SB ve PD nin TL ile logaritmik iliskisi. A) BY=a+b*TL R 2 VY=a+b*TL R 2 BB=a+b*TL R 2 Körsulu BY= *TL VY= *TL BB= *TL Tekir BY= *TL VY= *TL BB= *TL Aksu BY= *TL VY= *TL BB= *TL Andirin BY= *TL VY= *TL BB= *TL Zeytin BY= *TL VY= *TL BB= *TL Karaçay BY= *TL VY= *TL BB= *TL Sabun BY= *TL VY= *TL BB= *TL Savrun BY= *TL VY= *TL BB= *TL Yarpuz BY= *TL VY= TL BB= *TL Ceyhan BY= *TL VY= *TL BB= *TL Hamus BY= *TL VY= *TL BB= *TL Firniz BY= *TL VY= *TL BB= *TL Sögütlü BY= *TL VY= BB= *TL Menzelet BY= *TL VY= *TL BB= *TL Sariz BY= *TL VY= *TL BB= *TL Imali BY= *TL VY= *TL BB= *TL B) ÇY=a+b*TL R 2 SB=a+b*TL R 2 PD=a+b*TL R 2 Körsulu ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL Tekir ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL Aksu ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL Andirin ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL Zeytin ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL Karaçay ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL Sabun ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL Savrun ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL Yarpuz ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL Ceyhan ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL Hamus ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL Firniz ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL Tablo in devami. Sögütlü ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL Menzelet ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL Sariz ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL Imali ÇB= *TL SB= *TL PD= *TL C.c. angorae örneklerinde sistemlere göre sayilabilir morfolojik karakterleri ise Tablo te verilmistir. Dorsal yüzgeç isin sayisi Sabun Deresi, Yarpuz Çayi ve Hamus Çaylarinda II-9, Savrun Çayi nda II 8-10 ve diger sistemlerde ise II 9-10 arasinda bulunmustur. Anal yüzgeç isin (A) sayisi Körsulu Çayi ve Aksu Çayi nda II 4-6, Tekir Çayi,

82 Andirin Suyu ve Karasu da II 5-6 ve Zeytin Çayi nda II-5 iken diger tünm sistemlerde II 4-6 olarak bulunmustur. Kaudal yüzgeç isin (C) sayisi Karasu, Tekir Çayi, Aksu Çayi, Andirin Suyu ve Zeytin Çaylari nda 24 adety olup diger sistemlerde 22 adettir. Ventral yüzgeç (V) isin sayisi Karasu ve Aksu Çayi nda II 8-10, Tekir Çayi ve Andirin Suyu nda I 9-10, Sabun Deresi, Hamus Çayi, Yarpuz çayi, Sögütül Deresi ve Sariz Suyu nda ise II 9, Ceyhan, Firniz Çayi, Menzelet Baraji ve Imali Deresi nde ise II 8-9 olarak bulunmustur. Capoeta capoeta angorae örneklerinde, dorsal yüzgeç isin sayisi Sabun Deresi, Yarpuz Çayi, Hamus Çaylarinda II-9, Savrun Çayi nda II 8-10 iken diger sistemlerde II 9-10 arasinda bulunmustur. Anal yüzgeç isin (A) sayisi, Körsulu Çayi ve Aksu Çayi nda II 4-6, Tekir Çayi, Andirin Suyu, Karasu da II 5-6, Zeytin Çayi nda II-5 olup diger sistemlerde II 4-6 olarak bulunmustur. Kaudal yüzgeç isin (C) sayisi, Karasu, Tekir Çayi, Aksu Çayi, Andirin Suyu ve Zeytin Çaylari nda 24 adet olup diger sistemlerde 22 olarak bulunmustur. Ventral yüzgeç (V) isin sayisi, Karasu ve Aksu Çayi nda II 8-10, Tekir Çayi ve Andirin Suyu nda I 9-10, Sabun Deresi, Hamus Çayi, Yarpuz çayi, Sögütül Deresi ve Sariz Suyu nda II 9, Ceyhan, Firniz Çayi, Menzelet Baraji ve Imali Deresi nde ise II 8-9 olarak bulunmustur. Pektoral yüzgeç isin (P) sayisi, Körsulu Çayi nda I 16-20, Tekir Çayi nda I 17-20, Aksu Çayi nda I 16-18, Andirin Suyu nda I 17-19, Zeytin Çayi nda I 17-18, Karasu ve Savrun Çayi nda I olarak bulunurken, Sabun deresi, Yarpuz Çayi, Ceyhan (Poskof), Hamus Çayi nda I-19, Firniz Çayi, Sögütlü Deresi, Menzelet Baraji, Sariz Suyu ve Imali Deresi nde ise I olarak bulunmustur. Capoeta capoeta angorae örneklerinde line lateral pul sayisi, Körsulu ve Tekir Çaylari nda 70 adet, Aksu Çayi, Firniz Çayi, Sögütlü Deresi, Sariz Suyu, Imali Deresi ve Menzelet Baraji nda 69 adet, Andirin Suyu, Ceyhan ve Hamus Çayi nda 67 adet, Karasu, Sabun Deresi ve Yarpuz Çayi nda 66 ve Savrun Çayi nda ise 65 olarak bulunmustur. Capoeta capoeta angorae örneklerinde linea lateral - dorsal pul sayilari, Savrun, Tekir, Aksu Ceyhan, Hamus, Firniz, Sögütlü, Sariz, Imali çaylari ve Menzelet Barajinda 12 adet, Andirin Suyu, Sabun Deresi ve Yarpuz Çayi nda 11, Körsulu Çayi nda 13 ve Karasu da ise 14 olarak bulunmustur. Capoeta capoeta angorae örneklerinde linea lateral - ventral pul sayilari, Körsulu Çayi nda 11, Karasu da 8 olarak bulunurken diger sistemlerde 9 olarak bulunmustur. Omur sayilari 46 adet; farinks dis saysi ve sirasi ise olarak bulunmustur. Solungaç diken sayisi, Tekir Çayi nda 20, Zeytin Çayi nda 21, Yarpuz Çayi ve Menzelet Baraji nda 22 olarak bulunurken, Körsulu Çayi, Aksu Çayi, Andirin Suyu, Karasu, Savrun Çayi, Ceyhan, Hamus Çayi, Firniz Çayi, Sögütlü Deresi, Sariz Suyu ve Imali Deresi sinde ise 23 adet olarak belirlenmistir.

83 Tablo Capoeta capoeta angorae örneklerinde sayilabilir morfolojik özellikler Körsulu Çayi Tekir Çayi N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 26 II 9-10 II 9 II II 9-10 Anal 26 II 4-6 II-4 II 6 20 II 5-6 Kaudal Ventral 26 II 8-10 II-8 II I 9-10 Pektoral 26 I I 16 I I L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul sayisi Omur sayisi Farinks disi Solungaç diken sayisi Aksu Çayi Andirin Suyu N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 7 II 9-10 II 9 II 10 4 II 9-10 Anal 7 II 4-6 II-4 II 6 4 II 5-6 Kaudal Ventral 7 II 8-10 II-8 II-10 4 I 9-10 Pektoral 7 I I 16 I 20 4 I L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul sayisi Omur sayisi Farinks disi Solungaç diken sayisi Zeytin Çayi Karasu N X Min Mak SD N X Min Mak SD D 8 II 9-10 II 9 II II 9-10 A 8 II 5 II-5 II 5 10 II 5-6 C V 8 II 9-10 II-8 II II 9-10 P 8 I I 17 I I L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul sayisi Omur sayisi Farinks disi Solungaç diken sayisi Sabun Deresi Savrun Çayi N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 7 II 9 10 II 8-10 Anal 7 II 6 10 II-6 Kaudal Ventral 7 II 9 10 II 9-10 Pektoral 7 I I L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul sayisi Omur sayisi Farinks disi Solungaç diken sayisi

84 Tablo (devami) Yarpuz Çayi Ceyhan N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 5 II 9 4 II 9-10 Anal 5 II 6 4 II-6 Kaudal Ventral 5 II 9 4 II 8-9 Pektoral 5 I 19 4 I 19 L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul sayisi Omur sayisi Farinks disi Solungaç diken sayisi Hamus Çayi Firniz Çayi N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 4 II 9 8 II 9-10 Anal 4 II 6 8 II-6 Kaudal Ventral 4 II 9 8 II 8-9 Pektoral 4 I 19 8 I L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul sayisi Omur sayisi Farinks disi Solungaç diken sayisi Sögütlü Çayi Menzelet Baraji N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 4 II 9-10 II-9 II-10 8 II 9-10 Anal 4 II 6 8 II-6 Kaudal Ventral 4 II 9 8 II 8-9 Pektoral 4 I I L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul sayisi Omur sayisi Farinks disi Solungaç diken sayisi Sariz Suyu Imali deresi N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 4 II 9-10 II-9 II-10 8 II 9-10 Anal 4 II 6 8 II-6 Kaudal Ventral 4 II 9 8 II 8-9 Pektoral 4 I I L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul sayisi Omur sayisi Farinks disi Solungaç diken sayisi

85 Bilimsel adi : Capoeta barroisi LORTET 1894 Türkçe adi Yerel adi : Siraz : Mil baligi Sekil Zeytin Çayi nda yakalanmis bir Capoeta barroisi örnegi Capoeta barroisi bireyleri Tekir, Zeytin ve Savrun çaylari ile Menzelet ve Sir Baraj göllerinde tespit edilmistir. Ceyhan nehir havzasinda Capoeta capoeta angorae bireylerine göre daha dar bir bölgede dagilim gösterirler. Vücut yanlardan hafifçe basilmis ve yüksek yapili olup çok sayida pullarla örtülüdür. Dorsal yüzgeçr ile bas ve vücudun yan taraflari üzerinde çok sayida siyah lekeler bulunur (Sekil ). Agiz büyük ve ventral konumlu olup, köselerinde bir çift kisa biyik vardir. Biyik uzunlugu standart boyun yaklasik olarak 1/33.76 si kadardir. Bas boyu ise biyik uzunlugunun 7.88 kati kadardir. Bas boyu/burun uzunlugu orani 3.81 olarak bulunmustur (Tablo ). Alt dudak iyi gelismistir. Dorsal yüzgecin sonuncu basit isini kuvvetli gelismis olup posterior kenarinin kaideden itibaren 3/4 e yakin kisminda testere seklinde titiklar bulunur. Kuyruk yüzgeci derin çatalli ve loplarinin ucu sivridir. Capoeta barroisi bireylerinde standart boy (SL), total boyun (TL) yaklasik %82 sine esit olup Menzelet ve Sir Baraji ndan yakalanan bireylerde total boy Tekir, Zeytin ve Savrun

86 çaylarindan yakalananlardan daha büyüktür. Diger morfolojik karakterlerin TL nin yüzdesi olarak ortalama degerleri Tablo de verilmis ve DYY, BY ve BU karakterleri hariç, sistemler arasindaki fark istatistiksel açidan önemli bulunmustur (p<0.05 ve p<0.001). Tablo Capoeta barroisi örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar. (TL orijinal ortalama deger olup digerleri TL nin yüzdesi olarak verilmistir. Rakamlar üzerinde bulunan a.b.c isaretleri Tukey HSD test sonuçlari olup ayni satirdaki benzer olan isaretler aradaki farkin önemsiz oldugunu. farkli isaretler ise farkliligin önemli oldugunu göstermektedir.). Tekir Çayi Zeytin Çayi Savrun Çayi Menzelet Sir Baraji P Baraji TL (mm) b b b a a SL ( % TL ) b b b a a PD ( % TL ) b b b a a DYU ( % TL ) ab ab b a ab BU ( % TL ) a ab b ab ab GÇ ( % TL ) c bc c a ab BB ( % TL ) b b b a a BY ( % TL ) a a a a a VY ( % TL ) ab ab b abc abc KSY ( % TL ) b b b a a DYY ( % TL ) bc bc bc bc bc Biyik Uz.(%TL) a ab b a ab Bas yüksekligi (BY) ile DYY degerleri tüm sistemlerde benzer olup (p>0.05), diger karakterler ise sistemlere göre farklilik göstermektedir (p<0.05 ve p<0.001). Morfometrik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari ise Tablo de verilmistir. Total boy ile morfolojik karakterler arsinda pozitif bir korelasyon olup korelasyon katsayilari oldukça yüksek bulunmustur. Burada Zeytin Çayi ndaki birey sayisinin az (N=2) olmasi dolayisiyla degerlenmdirme yapilamamistir.

87 Tablo Capoeta barroisi örneklerinde sistemlere göre bazi morfolojik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari. A) BY, BB ve ÇB nin TL ile olan logaritmik iliskisi, B) SB ve PD nin TL ile logaritmik iliskisi. A) BY=a+b*TL R 2 BB=a+b*TL R 2 ÇB=a+b*TL R 2 Tekir BY= *TL BB= *TL ÇB= *TL Savrun BY= *TL BB= *TL ÇB= *TL Menzelet BY= *TL BB= *TL ÇB= *TL Sir BY= *TL BB= *TL ÇB= *TL B) SB=a+b*TL R 2 PD=a+b*TL R 2 Tekir SB= *TL PD= *TL Savrun SB= *TL PD= *TL Menzelet SB= *TL SB= *TL Sir PD= *TL PD= *TL Sayilabilir morfolojik özelliklere göre; Capoeta barroisi bireylerinin dorsal yüzgeç isin sayisi Savrun Çayi nda II-8 olarak bulunurken, diger sistemlerde II-9 olarak bulunmustur. Anal yüzgeç isin sayisi Tekir ve Savun Çayi nda II-5 olarak, Zeytin Çayi, Menzelet Baraji ve Sir Baraji da ise II-6 oldugu bulunmustur (Tablo ). Linea lateral pul sayisi ortalama olarak Tekir Çayi nda 71, Zeytin Çayi nda 66, Savrun Çayi nda 65, Menzelet Baraji nda 74 ve Sir Baraj Gölü nde ise 72 adet olarak bulunmustur. Linea lateral-dorsal pul sayisi Tekir ve Zeytin Çaylari nda 13, Savrun Çayi nda 12, Menzelet Baraji nda 11 ve Sir Baraj Gölü nde ise 16 adet olarak bulunmustur. Linea lateral-ventral pul sayisi Tekir ve Zeytin Çaylari nda 11 adet olarak, Savrun Çayi ve Sir Baraj Gölü nde ise 9 adet olarak, Menzelet Baraj Gölü nde ise 10 adet olarak bulunmustur. Solungaç diken sayisi Tekir Çayi nda 22, Zeytin Çayi nda 20, Savrun Çayi nda 27, Menzelet Baraji nda 25, Sir Baraj Gölü nde ise 24 adet olarak bulunmustur. Farinks disleri ise 3 sirali olup seklinde siralanmislardir.

88 Tablo Orta ve Yukari Ceyhan Havzasi na ait Capoeta barroisi örneklerinde sayilabilir morfolojik özellikler Tekir Çayi Zeytin Çayi N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 4 II-9 2 II-9 Anal 4 II-5 2 II-6 Kaudal Ventral 4 I 8-9 I-8 I-9 2 I 6-7 I-6 I-7 Pektoral 4 I15-18 I-15 I-18 2 I I-15 I-18 L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul sayisi Farinks disi Solungaç diken sayisi Savrun Çayi Menzelet Baraji N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 4 II-8 5 II-9 Anal 4 II-5 5 II-6 Kaudal Ventral 4 I-7 5 I-7 Pektoral 4 I-14 5 I-15 L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi L.lat. ventral pul sayisi Farinks disi Solungaç diken sayisi Sir Baraji N X Min Mak SD Dorsal 3 II-9 Anal 3 II-6 Kaudal 3 26 Ventral 3 I 7 Pektoral 3 I-15 L. lat. pul say L.lat.dorsal pul sayisi 3 16 L.lat. ventral pul sayisi 3 9 Farinks disi Solungaç diken sayisi Kaudal yüzgeç isin sayisi Savrun Çayi nda 22, diger sistemlerde ise 26 olarak bulunmustur. Ventral yüzgeç isin sayisi Tekir Çayi nda I 8-9, Zeytin Çayi nda I 6-7 olarak bulunurken deger sistemlerde I-7 olarak bulunmustur. Pektoral yüzgeç isin sayisi Tekir ve Zeytin Çaylarinda I olarak, Savrun Çayi nda I-14, Menzelet Baraji ve Sir Baraj Gölü ndeki Capoeta barroisi bireylerinde ise I-15 olarak bulunmustur. Tablo e göre standart boy vücut yüksekliginin yaklasik 4 katidir. Bas boyu standart boy da 4.25 defa bulunur. Standart boy predorsal in yaklasik olarak 2 kati kadardir. Göz çapi bas boyunda defa bulunur.

89 Tablo Orta ve Yukari Ceyhan Havzasindan yakalanan Capoeta barroisi örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler N Ortalama Min Mak SD W (g) TL (mm) LF (mm) SL (mm) Vüvut yüksekligi (mm) Bas boyu (mm) Bas yüksekligi (mm) Göz çapi (mm) Burun uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç yüksekligi (mm) Biyik uzunlugu (mm) Predorsal (mm) Kuyruk sapi uzunlugu (mm) Kuyruk sapi yüksekligi (mm) SL / Vücut yüksekligi SL / Bas boyu SL / Bas yüksekligi SL / Burun uzunlugu SL / Dorsal yüzgeç uzunlugu SL / Predorsal SL / Kuyruk sapi uzunlugu Bas boyu / Bas yüksekligi Bas boyu / Burun uzunlugu Bas boyu / Göz çapi Kuyruk sapi uzunlugu / K. Sapi yüksek SL/ Biyik uzunlugu Bas boyu / biyik uzunlugu

90 Cobitidae Bilimsel adi : Cobitis sp. Türkçe adi : Yerel adi : Kaya baligi Sekil Ceyhan Nehri (Yukari Ceyhan) de bulunan bir Cobitis sp. örnegi Avrupa, Asya, Afrika ve Anadolu da genis bir yayilis gösterir (Geldiay ve Balik, 1988). Vücut uzun ve yan taraflardan yassilasmis olup ince yapili küçük pullarla örtülüdür. Alt dudak orta kisminda hilal seklinde bir girinti meydana getirmistir. Agiz etrafinda üç çift biyik vardir. Burun üzerinden çikan biyiklardan anteriörde bulunanlarin boyu göz çapindan biraz daha küçük, posreriördekilerin boyu ise hemen hemen göz çapi kadardir. Ventral yüzgeçler dorsal yüzgecin alt ortasindan baslarlar. Standart boy vücut yüksekliginin yaklasik olarak 7 kati, bas boyunun ise 5.43 kati kadardir. Kuyruk yüzgeci tek loplu ve serbest kenari hafif yuvarlaktir. Vücut rengi sarimsi-gri, yan taraflar ve karin kismi ise bazen beyaz, bazen de kirli saridir. Vücudun yan taraflarinda sayilari arasinda degisen ve boyuna iki sira halinde uzanan siyah renkli benekler vardir. Dorsal ve kaudal yüzgeçler üzerinde düzenli ve enine siralar halinde dizilmis siyah renkli küçük benekler bulunur (Sekil ).

91 Vücut yuvarlak ve uzundur. Vucudun yan tarafinda özellikle enine siyah çizgiler görülür. Dorsal yüzgeç uzunlugu standart boyda yaklasik olarak defa bulunur. Kuyruk sapi uzunlugu standart boyun yaklasik 1/6.43 ü kadardir. Gözler küçük olup göz çapi bas boyunda 6-7 defa bulunur. Kuyruk sapi uzunlugu/kuyruk sapi yüksekligi 1.90 civarindadir (Tablo ) Tablo Orta ve Yukari Ceyhan Havzasindan yakalanan Cobitis sp. örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler N Ortalama Min Mak SD W (g) TL (mm) SL (mm) Vüvut yüksekligi (mm) Bas boyu (mm) Bas yüksekligi (mm) Göz çapi (mm) Dorsal yüzgeç uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç yüksekligi (mm) Predorsal (mm) Kuyruk sapi uzunlugu (mm) Kuyruk sapi yüksekligi (mm) SL / Vücut yüksekligi SL / Bas boyu SL / Bas yüksekligi SL / Dorsal yüzgeç uzunlugu SL / Predorsal SL / Kuyruk sapi uzunlugu Bas boyu / Bas yüksekligi Bas boyu / Göz çapi Kuyruk sapi uzunlugu / K. Sapi yüksek Yapilan çalismalarda Orta ve Yukari Ceyhan Hazasi ndaki akarsu sistemlerinden, Savrun Çayi, Ceyhan Nehri, Hemite Çayi ve Terbüzek Çayi nda Cobitis sp. bireyleri tespit edilmistir. Bu arastirmada tespit edilen Cobitis sp.bireyleri Ceyhan Nehir sistemi için ilk kayittir. Cobitis sp. in sistemlere göre morfometrik karakterleri ve istatistiksel karsilastirilmalari ise Tablo de verilmistir.

92 Tablo Cobitis sp. örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar (TL orijinal ortalama deger olup digerleri TL nin yüzdesi olarak verilmistir.) Savrun Çayi Ceyhan (Yazidere) Ceyhan(Hemite Suyu) Törbüzek Çayi P TL (mm) SL ( % TL ) PD ( % TL ) DYU ( % TL ) BU ( % TL ) GÇ ( % TL ) BB ( % TL ) BY ( % TL ) VY ( % TL ) KSY ( % TL ) KSU ( % TL ) DYY ( % TL ) Tablo te görüldügü gibi standart boy (SL), total boyun (TL) yaklasik %87 sine esittir. Diger morfolojik karakterler TL nin yüzdesi olarak verilmis olup tüm karakterler için sistemler arasindaki fark istatistiksel açidan önemsiz bulunmustur (p>0.05 ve p>0.001). Cobitis sp. örneklerinin sayilabilir morfolojik özellikleri ise Tablo te verilmistir. Burada dorsal yüzgeç isin sayisinin Savrun Çayi ve Hemite Suyu nda I-6, Ceyhan Nehri nde I 6-7 ve Törbüzek Çayi nda ise I-7 olarak bulunmustur. Anal yüzgeç isin sayisi Savrun Çayi ve Hemite Suyu nda I-6, Ceyhan Nehri ve Törbüzek Çayi nda ise I-5 dir. Pektoral yüzgeç isinlari Savrun ve Ceyhan Nehri nde I 6-7, Hemite Suyu nda I-7 ve Törbüzek Çayi nda ise I-6 olarak bulunmustur (Tablo ). Tablo Orta ve Yukari Ceyhan Havzasindan yakalanan Cobitis sp. örneklerinde sayilabilir morfolojik özellikler. Savrun Çayi Ceyhan Nehri (Yazidere) N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 1 I-6 10 I 6-7 I-6 I-7 Anal 1 I-6 10 I-5 Ventral 1 I-4 10 I 4-5 I-4 I-5 Pektoral 1 I 6-7 I-6 I-7 10 I 6-7 I-6 I-7 Ceyhan Nehiri(Hemite Suyu) Törbüzek Çayi N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 4 I-6 1 I -7 Anal 4 I-6 1 I-5 Ventral 4 I-4 1 I 4-5 I-4 I-5 Pektoral 4 I -7 1 I 6

93 Morfometrik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari Tablo te verilmistir. Tablo Ceyhan -Yazidere mevkii ile Ceyhan- Hemite Suyu nda tespit edilen Cobitis sp. örneklerinde bazi morfolojik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari: Ceyhan (Yzazidere) Ceyhan (Hemite Suyu) Y=a+b*TL R2 Y=a+b*TL R2 SB= *TL SB= *TL VY= *TL KSU= *TL BB= *TL BB= *TL DYU= *TL DYY= *TL PD= *TL PD= *TL Total boy ile morfolojik karakterler arasinda pozitif bir korelasyon olup korelasyon katsayilari oldukça yüksek bulunmustur. Savrun Çayi ve Törbüzek Çay larinda ancak birer örnek oldugundan morfolojik karakterlere ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari hesaplanmamistir.

94 Bilimsel adi : Nemacheilus angorae STEINDACHNER 1897 Türkçe adi Yerel adi : Çöpçü baligi : Çöpçü Sekil Savrun Çayi nda yasayan Nemacheilus angorae örnegi. Dogu ve Güneydogu Anadolu nun küçük bir bölümü hariç bütün Anadolu ya yayilmis olup (Geldiay ve Balik,1998) Orta ve Yukari Ceyhan Havzasi nda Terbüzek Çayi, Firniz Çayi, Körsulu ve Savrun çaylarinda tespit edilmistir. Nemacheilus angorae Ceyhan Nehir Havzasi nda 120 m rakimdan 750 m rakima kadarki akarsularda mevcuttur. Vücut silindirik sekilde olup, çok küçük pullarla örtülüdür. Renkleri çok degisken olup genellikle gri-sari görünüstedir. Vücudun sirt ve yan taraflarinda çesitli büyüklükte ve gelisigüzel dagilmis olan kahverengi-esmer benekler bulunur. Dorsal ve kaudal yüzgeçler çogu zaman düzenli seriler halinde düzenli ve küçük kahverengi noktalardan meydana gelmis enine bantlarla süslenmistir (Sekil ). Standart boy vücut yüksekliginin yaklasik 5 kati, bas boyunun ise 3.82 kati kadardir. Kuyruk sapi uzunlugu standart boyun yaklasik 1/5 i kadar olup, bas yüksekligi bas boyunda dafa, burun uzunlugunda ise defa bulunur. Standart boy/ predorsal orani ise 2.14 olarak bulunmustur (Tablo ).

95 Tablo Nemacheilus angorae örneklerinin ölçülebilir morfolojik özellikleri. N Ortalama Min Mak SD W (g) TL (mm) ÇB(mm) SL (mm) Vüvut yüksekligi (mm) Bas boyu (mm) Bas yüksekligi (mm) Göz çapi (mm) Burun uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç yüksekligi (mm) Predorsal (mm) Kuyruk sapi uzunlugu (mm) Kuyruk sapi yüksekligi (mm) SL / Vücut yüksekligi SL / Bas boyu SL / Bas yüksekligi SL / Burun uzunlugu SL / Dorsal yüzgeç uzunlugu SL / Predorsal SL / Kuyruk sapi uzunlugu Bas boyu / Bas yüksekligi Bas boyu / Burun uzunlugu N. angorae bireylerinin dorsal, anal, ventral ve pektoral yüzgeç isin sayilari tüm sistemlerde benzer olup sirasiytla dorsal II-8, anal II-5, ventral I-6 ve pektoral ise I-9 isina sahiptir (Tablo ). Tablo Savrun, Törbüzek, Firniz ve Körsulu Çaylari ndan yakalanan Nemacheilus angorae örneklerinde sayilabilir morfolojik özellikler. Savrun Çayi Törbüzek Çayi N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 4 II-8 4 II-8 Anal 4 II-5 4 II-5 Ventral 4 I-6 4 I-6 Pektoral 4 I-9 4 I-9 Firniz Çayi Körsulu Çayi N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 3 II-8 3 II-8 Anal 3 II-5 3 II-5 Ventral 3 I-6 3 I-6 Pektoral 3 I-9 3 I-9 Nemacheilus angorae bireylerinin standart boyu (SL), total boyun (TL) yaklasik %80 nine esittir. Diger morfolojik karakterler TL nin yüzdesi olarak Tablo te verilmis olup, tüm karakterler için sistemler arasindaki fark istatistiksel açidan önemsiz bulunmustur.

96 Tablo Nemacheilus angorae örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar (TL orijinal ortalama deger olup digerleri TL nin yüzdesi olarak verilmistir). Savrun Çayi Törbüzek Çayi Firniz Çayi Körsulu Çayi P TL (mm) SL ( % TL ) PD ( % TL ) DYU ( % TL ) DYY( % TL ) BU ( % TL ) GÇ ( % TL ) BB ( % TL ) BY ( % TL ) VY ( % TL ) KSU( % TL) KSY( % TL) Morfometrik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari ise Tablo te verilmistir. Total boy ile morfolojik karakterler arsinda pozitif bir korelasyon olup Savrun Çayi ve Körsulu Çayi ndaki PD degerlerinin korelasyon katsayilari oldukça düsük bulunmustur. Tablo Savrun, Törbüzek, Firniz ve Körsulu Çaylari ndan yakalanan Nemacheilus angorae örneklerinde bazi morfolojik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari. A) BY, VY ve BB nin TL ile olan logaritmik iliskisi, B) SB ve PD nin TL ile logaritmik iliskisi. A) BY=a+b*TL R 2 VY=a+b*TL R 2 BB=a+b*TL R 2 Savrun Terbüzek Firniz Körsulu Savrun Terbüzek Firniz Körsulu BY= *TL VY= *TL BB= *TL BY= *TL VY= *TL BB= *TL BY= *TL VY= *TL BB= *TL BY= *TL VY= *TL BB= *TL B) SB=a+b*TL R 2 PD=a+b*TL R 2 SB= *TL PD= *TL SB= TL PD= *TL SB= *TL PD= *TL SB= *TL PD= *TL 0.587

97 Siluridae Bilimsel adi : Silurus glanis LINNAEUS, 1766 Türkçe adi Yerel adi : Yayin baligi : Et baligi, Yayin baligi Sekil Menzelet Baraj Gölü nden yakalanmis Silurus glanis örnegi.

98 Bütün Avrupa da yaygin olan bu türün Trakya üzerinden yurdumuza girdigi ve Dogu ve Güneydogu Anadolu Bölgesi hariç bütün yurdumuzda bulundugu bildirilmektedir (Gelidiay ve Balik, 1988). Yapilan arazi çalismalarinda akarsu sistemlerinde örneklerine rastlanilmamistir. Ceyhan Nehir sisteminde özellikle baraj göllerinde bulunmaktadirlar. Vücut uzun, bas kuvvetli ve genistir. Agiz açikligi oldukça büyük ve etrafinda üç çift uzun biyik bulunur. Biyiklardan iki çifti alt çenede, bir çifti ise üst çenede bulunur. Üst çenedeki biyiklar gayet saglam ve uzun yapili olup geriye dogru yatirildiginda asagi dogru pektorallerin sonuna kadar uzanabilir. Üst çene kenarlari intermaxiller kemiklerden meydana gelmistir. Pektoral yüzgeçlerde kuvvetli bir diken radius bulunur. Anal yüzgeç çok uzamistir ve 90 civarinda yumusak isin tasir. Dorsal yüzgeç ise çok küçük olup basa yakin konumda yer alir. Vücut iri yapili olup özellikle Menzelet Baraj gölünde 180 cm boyunda 50 kg agirliginda bireyler tespit edilmistir. Vücudu çiplak olup, yumusak ve viskos karakterli bir deri ile örtülüdür. Bas dorso-ventral olarak hafifce yassilasmistir. Çenede gayet iyi gelismis disler bulunur. Kuyruk yüzgeci tek loplu ve serbest kenari yuvarlaktir. Vücut rengi çok degisken olup, genellikle sirti siyahimsi gri veya kül rengi, karin tarafi ise kirli beyaz veya sarimtraktir (Sekil ). Menzelet Baraj Gölü ndeki Silurus glanis örneklerinde total boylarin 33.4 cm ile 187 cm. ortalama agirligin ise 220 g ile g arasinda degistigi. Sir Baraj Gölü ndeki Silurus glanis bireylerinde ise total boylarin 35 cm ile 100 cm agirlik degerlerinin ise 220 g ile 6900 g arasinda degistigi tespit edilmistir (Tablo ). Tablo Menzelet ve Sir Baraj Göl ü nde yakalanan Silurus glanis örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler Menzelet Baraji Sir Baraji TL (cm) SL (cm) W (g) TL (cm) SL (cm) W (g) Ort Min Mak SD N Morfometrik karakterlerin W (agirlik) ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari Tablo de verilmistir. Tablo Sir Baraj Gölü nde yakalanan örneklerinde Total boy(mm) ile Total Agirlik (g) iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari.

99 Menzelet Baraji Sir Baraji Y=a+b*W R 2 Y=a+b*W R 2 SL= *W SL= *W TL= *W TL= *W Total agirlik ile morfolojik karakterler arsinda pozitif bir korelasyon olup korelasyon katsayilari oldukça yüksek bulunmustur. Etleri çok lezzetli ve fazla kilçigi bulunmayan kaliteli tatlisu baliklarindandir. Ancak balikçilarla yapilan görüsmelere göre son yillarda Sir Baraj Gölü nde yakalanan yayin baligi miktarinda oldukça azalma oldugu belirtilmektedir. Bu durum K.Maras sanayinin ve evsel atiklarinin Sir Baraj Gölü ne akitilmasindan ve asiri avciliktan kaynaklanimis olabilir Claridae Bilimsel adi : Clarias lazera VALENCIENNES 1840 Türkçe adi Yerel adi : Kara balik : Kara balik, Sekiz biyik Çalisma bölgesinde Clarias lazera örnekleri Gavur Gölü ve Kumasir Gölü nden yakalanabilmistir. Özellikle Suriye, Filistin ve Misir civarinda yaygin olan bu tür, Hatay bölgesinde, Asi Nehri yoluyla yurdumuza girmis olup buradan Gavur Gölü kurutulmadan önce Asi Nehri ile Gavur Gölü ve Kumasir Gölü ne ulasmis olabilir. Bas dorso-ventral olarak yassilasmis olup agiz ventral konumludur. Vucutlarinda pul yoktur ve saglam yapili bir deri ile kaplidir. Agiz etrafindaki biyiklarin bir çifti üst çeneden, üç çifti ise alt çeneden çikar. Dorsal yüzgeç, pektorallerin biraz gerisinden basalar ve kuyruk yüzgecine kadar uzanir. Pektoral yüzgecin I. sert isini oldukça kuvvetli ve testere disi gibi tirtiklidir. Basin üst kisminda belirgin sekilde görülen çok sayida granüller bulunur. Gözler küçüktür. Anal yüzgeç kuyruk yüzgecinin çok yakinina kadar uzanir. Kuyruk yüzgeci tek loplu ve serbest kenari yuvarlaktir. Vücut rengi sirt tarafinda genellikle kahve rengi veya esmer yesil, karin bölgesi ise kirli beyazdir. Bazen vücudun posterior kisminda ve kuyruk yüzgeci üzerinde daginik sekilde siyah renkli benekler bulunur. Standart boy, vücut yüksekliginin yaklasik olarak 6 kati, bas boyunun ise 4.35 kati kadardir. Dorsal yüzgeç uzunlugu, standart boyun yaklasik olarak 1/2 si; predorsal in ise

100 2.88 i kadardir. Bas boyu ile bas yüksekligi, burun uzunlugu ve göz çapi oranlari ise sirasiyla ve olarak bulunmustur. Gözler genelde küçük olup, ortalama olarak göz çapi bas boyunun 1/10.84 ü kadardir (Tablo ). Tablo Gavur Gölü ve Kumasir Gölü nde yakalanan Clarias lazera örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler N Ortalama Min Mak SD W (g) TL (mm) SL (mm) Vüvut yüksekligi (mm) Bas boyu (mm) Bas yüksekligi (mm) Göz çapi (mm) Burun uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç yüksekligi (mm) Predorsal (mm) Kuyruk sapi uzunlugu (mm) Kuyruk sapi yüksekligi (mm) SL / Vücut yüksekligi SL / Bas boyu SL / Burun uzunlugu SL / Dorsal yüzgeç uzunlugu SL / Predorsal SL / Kuyruk sapi uzunlugu Bas boyu / Bas yüksekligi Bas boyu / Göz çapi Dorsal de 72 adet, analde 48 adet yumusak yüzgeç isini bulunurken, pektoral de iki adet sert isin bulunmakta olup ventral yüzgeç isin sayisi ise I 7-8 olarak tespit edilmistir (Tablo ). Tablo Clarias lazera örneklerinde sistemlere göre sayilabilir morfolojik özellikler. Gavur Gölü Kumasir Gölü N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal Anal Ventral 3 I-8 4 I-8 Pektoral 3 I-II 4 I-II Clarias lazera örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler istatistiksel olarak karsilastirilmistir. Total boy (TL) orijinal ortalama deger olup digerleri TL nin yüzdesi olarak verilmistir. Gavur Gölü ve Kumasir Gölü ndeki C. lazera bireyleri arasinda Tablo te belirtilen morfometrik karakterler bakimindan önemli bir farkin olmadigi görrülmüstür

101 (p>0.05). Standart boy (SL) ise, TL nin yaklasik %90 nina esit olup sistemler arasindaki fark önemsiz bulunmustur (p>0.05). Tablo Clarias lazera örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar. Gavur Gölü Kumasir Gölü T- Test TL (mm) SL ( % TL ) PD ( % TL ) DYU ( % TL ) DYY ( % TL ) BU ( % TL ) GÇ ( % TL ) BB ( % TL ) BY ( % TL ) VY ( % TL ) KSY(%TL) Morfometrik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari Tablo te verilmistir. Özellikle Gavur Gölü ndeki C. lazera bireylerinin total boyu ile morfolojik karakterler arsinda pozitif bir korelasyon olup korelasyon katsayilari oldukça yüksek bulunmustur. Etlerinin lezzetli ve az kilçikli olmasi nedeniyle ekonomik önemleri fazladir. Tablo Bazi morfolojik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari. Gavur Gölü Kumasir Gölü Y=a+b*TL R 2 Y=a+b*TL R 2 BY= *TL BY= *TL BB= *TL BB= *TL VY= *TL VY= *TL SB= *TL SB= *TL PD= *TL PD= *TL DYU= *TL DYU= *TL

102 Cyprinodontidae Bilimsel adi : Aphanius cypris HECKEL, 1843 Türkçe adi : Disli sazancik Yerel adi : Sekil a)Kumasir Gölü nde yasayan erkek Aphanius cypris örnegi

103 Sekil b) Kumasir Gölü nde yasayan disi Aphanius cypris örnegi Vücudun üzeri tamamen pullarla kaplidir. Agiz terminal konumlu olup yukariya dogru yöneliktir. Maksimal vücut yüksekligi standart boyda defadir. Bas boyu yaklasik olarak vücut yüksekligine esittir. Bas boyu ile bas yüksekligi orani ise 1.79 dir. Gözler nispeten iri olup, göz çapi bas boyunda defa bulunur. Linea lateral belirgin degildir. Kuyruk sapi uzunlugu, yaklasik olarak vücut yüksekligine esittir. Toplam 18 bireyin ortalama agirliklari 1.03 g, ortalama boylari ise mm olarak bulunmustur (Tablo ).

104 Tablo Gavur ve Kumasir Gölleri ile Ceyhan( Hemite Suyu) dan yakalanan Aphanius cypris örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler. N Ortalama Min Mak SD W (g) TL (mm) SL (mm) Vüvut yüksekligi (mm) Bas boyu (mm) Bas yüksekligi (mm) Göz çapi (mm) Dorsal yüzgeç uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç yüksekligi (mm) Predorsal (mm) Kuyruk sapi uzunlugu (mm) Kuyruk sapi yüksekligi (mm) SL / Vücut yüksekligi SL / Bas boyu SL / Bas yüksekligi SL / Dorsal yüzgeç uzunlugu SL / Predorsal SL / Kuyruk sapi uzunlugu Bas boyu / Bas yüksekligi Bas boyu / Göz çapi Dorsal yüzgeçin serbest kenari yuvarlaktir. Kuyruk yüzgeci tek loplu olup serbest kenari hafif yuvarlaktir. Erkek ve disiler arasinda eseysel dimorfizm görülür. Erkek bireyler: Vücudun genel rengi çogunlukla koyu kahverengi ise de esmer veya grisari renklenmeler de görülür. Vücudun yan taraflarinda beyaz noktalardan olusmus ve 4-6 arasinda degisen enine bantlar bulunur. Kuyruk. dorsal ve anal yüzgeçlerde gümüs-beyazi noktalardan olusan 2-3 adet bant bulunur (Sekil a ). Disi bireyler: Vücudun genel rengi genel olarak açik kahverengi olup yan taraflarinda düzensiz dagilmis kahverengi ve gümüs beyazi beneklenmeler bulunur. Karin bölgesi gümüs beyazidir (Sekil. Sekil b). Özellikle Suriye ve Ürdün taraflarinda yaygin olan bu tür yurdumuza bu bölgelerden girmis olup Güney ve Güneydogu bölgelerinde yayilis göstermektedir (Geldiay ve Balik. 1988). Aksiray(1948) Aphanius cypris orontis Aksiray, 1948 bireylerinin Amik Gölü ünün kiyi kesimlerinde. Aphanius cypris boulengeri Aksiray 1948 bireylerine ise Gölbasi Gölü ile bu bölgeye yakin üç ayri küçük gölden varligini bildirmektedir. Orta ve Yukari Ceyhan Havzasi nda Gavur Gölü, Kumasir Gölü ve Ceyhan (Hemite suyu) nda tespit edilmistir. Aphanius cypris bireyleri daha çok göllerde bulunmaktadir. Ceyhan (Hemite Suyu) da bulunan bireyler ise genelde suyun akinti hizinin yavas oldugu ve etrafinda sucul bitrkilerin fazla oldugu kesimlerden belirlenmistir.

105 Aphanius cypris bireylerinin standart boyu (SL), total boyun (TL) yaklasik %85 ine esittir. Morfolojik karakterler TL nin yüzdesi olarak Tablo te verilmistir. Tablo Aphanius cypris örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar. (TL orijinal ortalama deger olup digerleri TL nin yüzdesi olarak verilmistir. Rakamlar üzerinde bulunan isaretleri Tukey HSD test sonuçlari olup ayni satirdaki benzer olan isaretler aradaki farkin önemsiz oldugunu. farkli isaretler ise farkliligin önemli oldugunu göstermektedir.). Gavur Gölü Ceyhan (Hemite Suyu) Kumasir Gölü P TL (mm) a a a SL ( % TL ) a a a PD ( % TL ) a a a DYU ( % TL ) a a a DYY( % TL ) a a a BU ( % TL ) GÇ ( % TL ) b b a BB ( % TL ) a a a BY ( % TL ) a b ab VY ( % TL ) a b ab KSU( % TL) a a a KSY( % TL) a a a Göz çapi ve vücut yüksekligi hariç diger morfolojik karakterler tüm sistemlerde benzer bulunmustur. Göz çapi (GÇ), Gavur Gölü ve Ceyhan (Hemite Suyu) daki bireylerde ayni iken (Gavur Gölü a. Hemite Suyu a ), Kumasir Gölü A. cypris bireylerinde farkli (Kumasir Gölü b ) bulunmustur. Ayrica vücut yüksekligi (VY) ve bas yüksekligi (BY) her üç sistemde de farkli (Gavur Gölü a ve Hemite Suyu b. Kumasir Gölü ab ) iken diger morfometrik karakterler sistemler arasinda farksiz oldugu bulunmustur. Gavur Gölü ve Ceyhan (Hemite Suyu) nda dorsal yüzgeç isin sayisi II-7 olarak, Kumasir Gölü nde ise II-10 olarak bulunurken anal yüzgeç isin sayisi Gavur Gölü ve Ceyhan (Hemite Suyu) da I-10, Kumasir Gölü nde ise I 10-11olarak bulunmustur. Kaudal, ventral ve pektoral yüzgeç isinlari her üç sistem de de ayni bulunurken, line larteral pul sayisi Gavur Gölü ve Ceyhan (Hemite Suyu) da 26 adet, Kumasir Gölü A. cypris bireylerinde ise 28 adet olarak bulunmustur(tablo ).

106 Tablo Gavur ve Kumasir Gölleri ile Ceyhan (Hemite Suyu) ndan yakalanan Aphanius cypris örneklerinde saylabilir morfolojik özellikler. Gavur Gölü Ceyhan (Hemite Suyu)) N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 3 II-7 8 II-7 Anal 3 I-10 8 I-10 Kaudal Ventral 3 I-3 8 I-3 Pektoral 3 I-12 8 I-12 L. lat. pul say Kumasir Gölü N X Min Mak SD Dorsal 7 II-10 Anal 7 I I-10 I-11 Kaudal 7 26 Ventral 7 I-3 Pektoral 7 I-12 L. lat. pul say Morfometrik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari Tablo te verilmistir. Tablo Gavur ve Kumasir Gölleri ile Ceyhan (Hemite Suyu) dan yakalanan Aphanius cypris örneklerinde bazi morfolojik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari. Gavur Gölü Hemite Suyu Kumasir Gölü Y=a+b*TL R 2 Y=a+b*TL R 2 Y=a+b*TL R 2 TW= *TL 0.24 TW= *TL TW= *TL BY= *TL BY= *TL BY= *TL BB= *TL BB= *TL BB= *TL VY= *TL VY= *TL VY= *TL SB= *TL SB= *TL SB= *TL PD= *TL PD= *TL PD= *TL DYU= *TL DYU= *TL DYU= *TL KSU= *TL KSU= *TL KSU= *TL Total boy ile morfolojik karakterler arsinda Gavur Gölü nde VY (vücut yüksekligi) ve PD (predorsal) hariç diger belirtilen karekterler bakimindan zayif bir korelasyon oldugu bulunmustur. Hemite Irmagi nda ise DYU (dorsal yüzgeç uzunlugu) ve KSU (kuyruk sapi uzunlugu) ile ilgili korelasyonlar zayif. diger özellikler bakimindan pozitif bir koelasyon oldugu bulunmustur. Kumasir Gölü neki A. cypris bireylerinde ise DYU (dorsal yüzgeç uzunlugu) hariç diger morfolojik karakterler bakimindan pozitif bir korelasyon oldugu tespit edilmistir.

107 Bilimsel adi : Aphanius mento HECKEL, 1843 Türkçe adi : Disli sazancik Yerel adi : Sekil a.)Ceyhan Nehiri (Yukari Ceyhan) Ceyhan-Afsin Yazidere Köyü civarinda yakalanan erkek Aphanius mento örnegi Sekil b)Ceyhan Havzasi Ceyhan-Afsin Yazidere Köyü civarinda yakalanan disi Aphanius mento örnegi

108 Bitkisel vejetasyonun bol oldugu küçük göller ve irmaklarda koloniler olusturarak yasarlar (Wildekamp ve ark, 1999).Vücutlari tamamen pullarla kaplidir. Asi, Ceyhan, Seyhan, Göksu Nehir sistemleri ile Aksu Çayi (Antalya) nda yayilis gösterir (Wildekamp ve ark, 1999). Orta ve Yukari Ceyhan Havzasi nda gerçeklestirilen bu arastirmada ise Ceyhan Nehri Afsin Yazidere Köyü.-köprü civari sucul bitkilerin yogun oldugu bölgelerde N ve E koordinatlarinda tespit edilmistir. göre; Aphanius mento nun erkek ve disiler arasinda eseysel dimorfizm görülmektedir. Buna Erkek bireyler: Tüm vücut gri-kahverengi ve karin tarafi önemli derecede siyahimsi-açik kahverengidir. Vücuttaki pullar gümüsi beneklidir. Vüvuttaki bütün isinlar renklidir (Sekil ). Disi bireyler: Vücut rengi koyu mavi-siyah. karin kismi soluk kahve rengidir. Vücudun yan taraflarinda çok sayida parlak mavi ve gümüsi benekler mevcuttur. Dorsal ve anal isinlarda bir egri olusturacak sekilde mavi-siyah bantlar bulunur. Kuyruk isinlari da ayni sekilde renklidir ve gümüsi mavi renkler düzensiz bir egri olusturur. Bogaz bölgesindeki solungaçlarin kenari portakal kirmizisidir. Yavrular koyu gri-kahverengi renktedirler (Sekil ). Tablo Yukari Ceyhan Havzasi. Ceyhan-Afsin Yazidere Köyü civarinda yakalanan Aphanius mento örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler. N Ortalama Min Mak SD W (g) TL (mm) SL (mm) Vüvut yüksekligi (mm) Bas boyu (mm) Bas yüksekligi (mm) Göz çapi (mm) Dorsal yüzgeç uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç yüksekligi (mm) Predorsal (mm) Kuyruk sapi uzunlugu (mm) Kuyruk sapi yüksekligi (mm) SL / Vücut yüksekligi SL / Bas boyu SL / Bas yüksekligi SL / Dorsal yüzgeç uzunlugu SL / Dorsal yüzgeç yüksekligi SL / Predorsal SL / Kuyruk sapi uzunlugu SL / Kuyruk sapi yüksekligi Bas boyu / Bas yüksekligi Bas boyu / Göz çapi

109 Vücudun üzeri tamamen pullarla kaplidir. Agiz terminal konumlu olup yukariya dogru yöneliktir. Maksimal vücut yüksekligi standart boyda defa bulunur. Bas boyu vücut yüksekliginden fazla degildir. Bas boyu / bas yüksekligi orani 1/1.48 olarak bulunmustur. Linea lateral belirgin degildir. Gözler nispeten iri olup, göz çapi bas boyunda defa bulunur. Yakalanan A. mento örneklerinintablo de görüldügü gibi ortalama agirliklari 1.72 g. total boylarinin ise ortalama olarak mm dir. A. mento örneklerinde dorsalde ortalama I-8-12, anal da I 7-12, pektoral de ise I yügeç isini bulunmaktadir.linea lateral de 26 adet pul vardir. Ayrica linea lateralis- dorsal de 3, line lateralis -ventral pul sayisi ise 5 adettir (Tablo ). Tablo Yukari Ceyhan Havzasi, Ceyhan-Afsin Yazidere Köyü civarinda yakalanan Aphanius mento örneklerinde saylabilir morfolojik özellikler. N X Min Mak SD Dorsal 12 I 8-12 I-8 I-12 Aanal 12 I 7-12 I-7 I-12 Kaudal Ventral 12 I-5 Pektoral 12 I I-10 I-14 L. lat. pul say L. lat. dorsal pul say L. lat. vent. pul say

110 Poecilidae Bilimsel adi : Gambusia affinis BAIRD ve GIRARD, 1853 Türkçe adi Yerel adi : Sivri sinek baligi : Sivri sinek baligi Sekil Gavur Gölü nden bir Gambusia affinis örnegi. Erkek ve disi bireyler arasinda morfolojik olarak çok büyük farkliliklar görülür. Erkek bireyler disi bireylere göre daha küçük olup anal yüzgeçleri farklilasarak gonopodium denilen kopulasyon organi seklini almistir (Geldiay ve Balik. 1988). Vücutlari genellikle ig seklinde ve iri pullarla örtülüdür. Agiz terminalde olup yukariya dogru yöneliktir. Alt çene üst çeneden daha uzundur. Vücudun gögüs bölgesi genis ve yuvarlak, kuyruk kismi ise daha incedir. Dorsal yüzgeç vücudun gerisinde olup, anal in baslangicinin biraz arkasinda yer alir ve serbest kenari yuvarlaktir. Anal yüzgeç erkeklerde biraz daha degiserek ince uzun sekil almistir. Kuyruk yüzgeci tek loplu ve serbest kenari yuvarlaktir. Vücut rengi gri kahverengidir ve sirt tarafinda çogu kez mavi-yesil yansimalar görülür. Dorsal ve kavdal yüzgeçler üzerinde küçük siyah benekler bulunur (Sekil ). Vücut yüksekligi. bas boyu ile ayni olup standart boyda yaklasik olarak defa bulunur. Burun uzunlugu standart boyun yaklasik olarak 1/11 i. dorsal yüzgeç uzunlugu ise standart boyun yaklasik 1/10 u kadardir. Bas boyu burun uzunlugun 3 kati kadardir. Bas boyu/göz çapi orani yaklasik olarak olarak bulunmustur (Tablo ).

111 Tablo Gavur ve Kumasir Gölleri ile Karaçay da yakalanan Gambusia affinis örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler. N Ortalama Min Mak SD W (g) TL (mm) SL (mm) Vüvut yüksekligi (mm) Bas boyu (mm) Bas yüksekligi (mm) Göz çapi (mm) Burun uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç uzunlugu (mm) Dorsal yüzgeç yüksekligi (mm) Predorsal (mm) Kuyruk sapi uzunlugu (mm) Kuyruk sapi yüksekligi (mm) SL / Vücut yüksekligi SL / Bas boyu SL / Bas yüksekligi SL / Burun uzunlugu SL / Dorsal yüzgeç uzunlugu SL / Predorsal SL / Kuyruk sapi uzunlugu Bas boyu / Bas yüksekligi Bas boyu / Burun uzunlugu Bas boyu / Göz çapi Tablo te görüldügü gibi her üç sistemdeki Gambusia affinis örneklerinin benzer sayilabilir morfolojik karakterde oldugu ve dorsalde II 6-7, anal de III-7, pektoral de III-9, ventral de II-5 ve kuyrukta ise 20 adet yüzgeç isini bulunmaktadir. Solungaç diken sayisinin 12-13, linea lateral pul sayisinin ise arasinda oldugu bulunmustur. Tablo Gavur ve Kumasir Gölleri ile Karaçay da yakalanan Gambusia affinis örneklerinde saylabilir morfolojik özellikler. Gavur Gölü Kumasir Gölü N X Min Mak SD N X Min Mak SD Dorsal 4 II-6-7 II-6 II-7 2 II-6 Anal 4 III-7 2 III-7 Kaudal Ventral 4 II-5 2 II-5 Pektoral 4 III 9 2 III-9 L. lat. pul say Solungaç diken sayisi Karaçay N X Min Mak SD Dorsal 4 II-6 Anal 4 III-7 Kaudal 4 20 Ventral 4 II-5 Pektoral 4 III-9 L. lat. pul say. 4 29

112 Solungaç diken sayisi 4 13 Gambusia affinis in standart boy (SL) u, total boyun (TL) yaklasik %70 ine esittir. Diger morfolojik karakter TL nin yüzdesi olarak Tablo te verilmistir. Tablo Gambusia affinis örneklerinde sistemlere göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar. Gavur Gölü Kumasir Gölü Karaçay P TL (mm) SL ( % TL ) PD ( % TL ) DYU ( % TL ) DYY( % TL ) BU ( % TL ) GÇ ( % TL ) BB ( % TL ) BY ( % TL ) VY ( % TL ) KSU( % TL) KSY( % TL) Morfometrik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari Tablo te verilmistir. Total boy ile morfolojik karakterler arsinda pozitif bir korelasyon olup Karaçay bireylerinde DYU hariç diger morfolojik karakterlerde korelasyon katsayilari oldukça yüksek bulunmustur. Kumasir Gölü ndeki birey sayisini az olmasi dolayisiyla matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari hesaplanmamistir. Tablo Gavur ve Kumasir Gölleri ile Karaçay da yakalanan Gambusia affinis örneklerinde bazi morfolojik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari. Gavur Gölü Karaçay Y=a+b*TL R 2 Y=a+b*TL R 2 BY= *TL BY= *TL BB= *TL BB= *TL VY= *TL VY= *TL PD= *TL PD= *TL DYU= *TL DYU= *TL KSU= *TL KSU= *TL

113 Asil vatani Amerika olmakla beraber dünyanin degisik ülkelerine çesitli amaçlar için tasinmislardir. Özellikle su filminde asili duran sivrisinek larvalari ve küçük Crustacea lar ile beslenirler. Bu nedenle sivrisineklerin yogun oldugu aci ve tatlisu batakliklarina asilanarak biyolojik mücadelede kullanilmistir. Bu amaçla yurdumuza ilk defa 1912 yilinda Fransizlar tarafindan getirilerek Amik Gölü ve Gavur Gölü batakliklarina asilanarak Sitma ile mücadelede kullanilmistir (Geldiay ve Balik. 1988). Bu arastirmada ise Gambusia affinis bireylerinin Gavur Gölü, Kumasir Gölkü ve Karaçay da mevcut oldugu tespit edilmistir. Ancak son yillarda yapilan arastirmalarda ekzoitik olan bu türün sivrisinek larvalarini besin olarak pek de tercih etmediklerini akarsu ve göllerde bulunusunun faydasindan çok zararinin oldugu belirtilmektedir (Aldemir ve ark ) Blennidae Bilimsel adi : Salaria fluviatilis ASSO, 1801 Türkçe adi : Horozbina Yerel adi : Sekil Tekir Çayi nda yasayan bir Salaria fluviatilis örnegi Denizlerde bulunan Blenniidae familyasina ait olan Salaria fluviatilis Akdenize dökülen dereler ve göllerde bulunur (Changeux & Pont. 1995; Cote et al. 1999; Neat et. al ). Zemini siltli olmayan. daha çok çakilli ve taslik olan. genisligi 2-5 m. derinligi fazla olmayan. nehirlerin az akiskanli düz bölgelerinde lokal ve yogun populasyonlar olusturur (Bianco.

114 1995; Elvira.1995; Freeman et al ; Cote et al ). Özellikle küçük taslarin altlarina yuva yapar ve erkekler yuvada bekçilik görevi yaparlar (Cote et al ; Neta et al ). Bu türün ekonomik önemi olmamasina karsin akvaryum balikçiligi ve biyolojik çesitlilik açisindan önemlidir. Habitatlarin yok olmasi yada bozulmasindan dolayi nesli giderek azalmaktadir (Cote et al. 1999). Kuzey Akdeniz ülkelerinden Ispanya (Freeman et al ; Elvira. 1995; Cote et al ; Hernandez et al ). Fransa (Changeux & Pont. 1995). Italya (Bianco. 1995) ve Yunanistan daki (Neat et al ) S. fluviatilis populasyonlari ile ilgili çalismalar olmasina karsin Türkiye deki S. fluviatilis populayonlari ve biyolojik özellikleri konusunda yeterli bilgi mevcut degildir. Bu çalisma ile; Akdeniz kökenli bir tür olan S. fluviatilis in Ceyhan Nehir Sistemi ndeki dagilimi, morfolojik özellikleri gibi özellikleri ortaya konulmustur. Vücudu pulsuz olup yapiskan bir deri ile kaplidir. Vücudun yan taraflarinda koyu ve düzensiz benekler bulunur. Vücut anteriorda yuvarlagimsi ve posteriora dogru yanlardan hafif yassilasmaktadir (Sekil ). Yapilan çalismalarda Orta ve Yukari Ceyhan Hazasi nda Blennius fluviatilis in bulundugu akarsu sistemleri yaklanan birey sayisi (N). yakalanan yerin koordinati ve tarihleri asagidaki gibidir; Blennidae familyasinin tatli sulara adapte olmus bir üyesi olup genellikle deniz sahiline yakin göllerde ve az derin akarsularda yasar(gelidiay ve Balik 1988). Orta ve Yukari Ceyhan Havzasinda 750 m rakimin altindaki derelerde bulunmaktadir. Dorsal yüzgeç oldukça uzun olup total boyda yaklasik 1.7 defa bulunur. Dorsal yüzgeç yüksekligi uzunlugunun yaklasik 1/10 kadar olup anteriordan posteriora dogru yüksekligi giderek artar. Gözler büyük olup göz çapi bas boyunun yaklasik 1/4 ü. bas yüksekliginin ise 1/3.5 i kadardir. Linea lateralis anterior bölgede belirgin bir kavis yapar. Anal yüzgeç dorsal yüzgecin yaklasik yarisi kadardir. Erkek bireylerin anal yüzgecinin önünde beyaz bir çikinti yer alir. Ventral yüzgeç çok dar olup 3 adet isina sahiptir. Üst çenenin iki tarafinda iki adet iyi gelismis köpek disi ve bunlarin arasinda ise daha küçük adet kesici disler yer almistir. Alt çenede ise iki yanda iki adet iyi gelismis köpek disleri ve aralarinda ise adet kesici disler bulunur. Incelenen Blennius fluviatilis örneklerine ait ölçülebilir ve sayilabilir morfolojik özellikleri Tablo ve Tablo te verilmistir.

115 Tablo Incelenen Blennius fluviatilis örneklerinde saylabilir morfolojik özellikler DISI ERKEK N X SD N X SD Dorsal P> Anal P< Kaudal p> Ventral P> Pektoral P> Omur sayisi P> Dis sayisi 17 (16-20/2) / (14-16 / 2) 25 (16-20/2) / (14-16 / 2) P> P 0.05 Tablo Incelenen Blennius fluviatilis örneklerinde ölçülebilir morfolojik özellikler DISI ERKEK N X Min Mak SD N X Min Mak SD Total agirlik (g) P< Total boy (mm) P< Standart boy (mm) P< Vücut yüksekligi (mm) P< Bas boyu (mm) P< Bas yüksekligi (mm) P< Göz çapi (mm) P< Burun uzunlugu (mm) P< Dorsal yüz. uzun.(mm) P< Dorsal yüz. yük. (mm) P< Predorsal (mm) P< Kuyruk sapi uzu. (mm) P< Kuyruk sapi yük. (mm) P< Total boy / Dor. Yüz. u P> Total boy / Predorsal P< Bas boyu / Bas yük P> Ceyhan Nehir Havzasi nda 15 akarsuya ait 20 istasyondan toplanan 275 adet B. fluviatilis örneginin 32 i immature. 144 ü disi ve 99 u erkek bireylerden olusmaktadir. Erkek: Disi orani 0.688:1.000 olup. bu dogada oldugu varsayilan 1.000:1.000 oranindan istatistiksel açidan farkli bulunmustur (X 2 =4.167>X 2 (1.0.05)=3.84; p<0.05). P 0.0 5

116 Tablo Erkek ve disi bireylerde tespit edilen meristik özellikler Esey N Ortalama Min. Mak. SE Dorsal yüzgeç isin sayisi Erkek Disi Anal yüzgeç isin sayisi Erkek Disi Kuyruk yüzgeci isin sayisi Erkek Disi Ventral yüzgec isin sayisi Erkek Disi Pectoral yüzgec isin sayisi Erkek Disi Omur sayisi Erkek Disi Dis sayisi (Üst çene / Alt çene) Erkek 25 (15-20) : 2 / ( ) : 2 (kesici dis): köpek disi / (kesici dis): köpek disi Disi 17 (15-20) : 2 / ( ) : 2 Disi ve erkek bireylere ait meristik özellikler Tablo te verilmis olup erkek ve disi arasinda sadece anal yüzgeç isin sayilari farkli bulunmustur. Bu ise erkeklerde anal yüzgecin önünde bulunan beyaz bir genital çikintinin da yüzgeç isini gibi sayilmasindan kaynaklanmistir. Söz konusu bu çikinti disi bireylerde bulunmamaktadir. B. fluviatilis in üst çenesinde adet kesici dis ve 2 adet köpek disi. alt çenesinde ise adet kesici ve 2 adet köpek disleri bulunmaktadir. Her iki esey grubunda da ortalama 32 adet omur tespit edilmistir. Total boyun ölçülen orijinal degerleri verilirken digerleri TL nin yüzdesi olarak ifade edilmistir. Esey gruplari arasinda total boy farkliliklari önemli bulunmus (F (2. 272) = p<0.05) ve Tukey testi sonucunda farklilik her üç gruptan kaynaklanmistir (Tablo ).

117 Tablo B. fluviatilis örneklerinde esey gruplarina göre morfometrik karakterler ve istatistiksel karsilastirilmalar. (TL orijinal ortalama deger olup digerleri TL nin yüzdesi olarak verilmistir. Rakamlar üzerinde bulunan a.b ve c isaretleri Tukey HSD test sonuçlari olup ayni satirdaki benzer olan isaretler aradaki farkin önemsiz oldugunu. farkli isaretler ise farkliligin önemli oldugunu göstermektedir.). Immature Disi Erkek d.f. F P TL (mm) a b c SL ( % TL ) PD ( % TL ) a b c DYU ( % TL ) a b b BU ( % TL ) 4.32 a 6.55 b 7.10 c GÇ ( % TL ) 5.75 a 5.66 a 4.85 b BB ( % TL ) a a b BY ( % TL ) a b c VY ( % TL ) a b c KSY ( % TL ) 7.17 a 7.58 b 6.42 c DYY ( % TL ) 6.12 a 5.82 a 7.16 b Standart boy (SL). TL nin yaklasik %85 ine esit olup esey gruplari arasindaki fark önemsiz bulunmustur (F (2.272) = p>0.05). Diger morfolojik karakterlerin TL nin yüzdesi olarak ortalama degerleri Tablo 3 de verilmis ve tüm karakterler için esey gruplari arasindaki fark istatistiksel açidan önemli bulunmustur (p<0.05 ve p<0.001). PD. BU. BY. VY ve KSY degerleri esey gruplarinin üçünde farkli iken (immature a. disi b ve erkek c ). DYU erkek ve disilerde farksiz olup immature bireylerde farklidir (immature a. disi b ve erkek b ). GÇ. BB ve DYY oranlari ise disi ve immaturelerde benzer olup. farklilik erkeklerden kaynaklanmaktadir (immature a. disi a ve erkek b ). SL ve DYU haricindeki tüm karakterler erkek ve disilerde birbirinden farkli olup B. fluviaitlis te eseysel dimorfizm söz konusudur. Morfometrik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari Tablo te verilmistir. Total boy ile morfolojik karakterler arsinda pozitif bir korelasyon olup korelasyon katsayilari oldukça yüksek bulunmustur.

118 Tablo Bazi morfolojik karakterlerin TL ile olan logaritmik iliskilerine ait matematiksel esitlikler ve korelasyon katsayilari. Immature Disi Erkek Y=a+b*TL R Y=a+b*TL r Y=a+b*TL r BY= *TL BY= *TL BY= *TL VY= *TL VY= *TL VY= *TL BB= *TL BB= *TL BB= *TL DYY= *TL DYY= *TL DYY= *TL DYU= *TL DYU= *TL DYU= *TL KSY= *TL KSY= *TL KSY= *TL Sonuç olarak S. fluviatilis in esey gruplari arasinda morfolojik farkliliklar olup erkeklerin daha iri oldugu ve Ceyhan Nehir sisteminde 750 m rakimin altindaki derelerde yasadigi tespit edilmistir. Biyolojik çesitlilik ve akvaryum balikçiligi açisindan potansiyel önemi olan bu türün Habitatlarin bozulmasindan dolayi neslinin giderek azaldigi rapor edilmistir (Cote et al ). Ceyhan Nehri nde kurulan barajlar. ve habitatlarin bozulmasi gibi nedenlerden dolayi bu türün olumsuz yönde etkilendigi düsünülmektedir. Bu nedenle ülke genelinde populasyonlarin incelenmesi ve özellikle üreme ve beslenme biyolojilerinin arastirilmasi koruma statülerinin gelistirilmesi bakimindan önemlidir.

119 KAYNAKLAR Abbott. K.E..(1835).Latter accompanying a Collection from Trebizond and Erzeroun.Proc. Zool. Soc. London, 3, (vgl. Bennet 1835). Alp ve ark..(2002).tekir ve Firniz Çaylari nda (Kahramanmaras) Yasayan Balik populasyonlari ve Biyolojik Özellikleri, Proje Sonuç Raporu, Proje No: 1999/7-1-1, Kahramanmaras. Alp. A.. Kara. C.. (2003).Büyükçapar, H. Reproductive biology of brown trout, Salmo trutta macrostigma Dumeril 1858, in a tributary of the Ceyhan River which flows into the eastern Mediterranean Sea, J. Appl. Ichtiology,19, Aksun. F.Y..(1981). Aphanius chantrei (Gaillard. 1895) Alttürleri Üzerinde Kemotaksonomik Arastirmalar. M. S. Thesis Hacettepe Üniv. Ankara. Aksun. F.Y..(1984). Aphanius chantrei parvus ve Aphanius chantrei fontinalis (Pisces: Cyprinodontidae) alttürlerinin bazi morfolojik ve biyokimyasal özellikleri üzerine karsilastirmali bir arastirma. Doga Bilim Derg.. Ser. A. 8: Aksiray. F.. (1948). Türkische Cyprinodontiden. I. II.- Istanbul Üniv. Fen Fak. Mecm.. Ser. B. 13: Aksiray. F.. (1961 a). Bazi Türkiye Göllerine Asilanan Sudak. Lucioperca lucioperca L. Baliklari hakkinda. - Istanbul Üniv. Fen Fak. Hidrobiol. Aras. Enst. Mecm.. Ser. A. 5. H Aksiray. F.. (1961 b). About sudak (Lucioperca sandra Cuv. And Val.) introduced into some of the lakes of Turkey. Proc. Tech. Pap. Gen. Fish. Counc. Mediterr. 6: Aksiray. F.. (1979). The experimental stocking of Lake Iznik (Turkey) with Coregonidae (Salmonidae). Bamidgeh 31 (1): Aksiray. F..(1982). Die Umweltfaktoren. die die Verbreitung und Entwicklung von Chalcalburnus tarichi (Pall. 1881) (Pisces: Cyprinidae) in Burdur-See begrenzen. Water Research 16(7): Aras. S.. (1974). Çoruh ve Aras havzasi Alabaliklari üzerinde Biyo-Ekolojik Arastirmalar. 81 pp.. Diss. Atatürk Üniv. Erzurum.

120 Aras. S.. Karaca. O.. Yanar. M.. (1986). Aras Nehri nin kaynak kollarindan Madrek Deresi nde yasayan alabaliklarin (Salmo trutta L.) biyoekolojileri üzerine arastirmalar. A. Üniversitesi Zir. Fak. Der. Cilt:17 Sayi: Aras. S.. Çetinkaya. O.. Karatas. M.. (1997). Anadolu alabaligi (Salmo trutta macrostigma Dum ) nin Türkiye deki bugünkü durumu. Akdeniz Balikçilik Kongresi Nisan. Izmir Aldemir. A.. Ege. M.. Savci. A.. (2003).Gambusia affinis. BAIRD VE GIRARD. 1853(Sivrisinek Baligi) in sivrisinek mücadelesindeki rolü ve sucul fauna üzerine etkisi. Türk Sucul Yasam Dergisi. 1(1) Aydin. R.. Sen. B.. (1995). Keban Baraj Gölü Ova Bölgesi Baliklarindan Acanthobrama marmid Heckel in Biyolojik Özelliklerinin Incelenmesi. Firat Ünv. Fen ve Müh. Bilimleri Dergisi. 7(1) Elazig. Balik. S.. (1974). Bati Anadolu Tatlisu Baliklarinin Taksonomisi ve Ekolojik Özellikleri üzerine Arastirmalar. Ege Üniv. Fen Fak. Ilmi Raporlar Ser. 236: Balik. S.. (1977). Bati Anadolu Baliklarinin Taksonomik Durumu ve bu Formlarin Bölgedeki Cografik Dagilimi. V. Bilim Kongr. Ankara Mat.. Fiz. Biyol. Aras. Grubu Tebligleri (Biyol. Seks.). TÜBITAK Yay. 339: Balik. S.. (1979). Güney Anadolu Tatlisu Baliklarinin Taksonomik Revizyonu.. TÜBITAK. TBAG pp.]. Balik. S.. (1984 a). Trakya Bölgesi Tatlisu Baliklarinin Bugünkü Durumu ve Taksonomik Revizyonu. TÜBITAK Temel Bilimler Arastirma Grubu. Proje No: TBAG-526 (73 pp.). Balik. S.. (1984 b). Recherches sur les populations de truites de la région Thracienne. 3. Internat. Congr. Zoogeography and Ecology of Greece and Adjacent Regions. Balik. S.. (1984 c). Recherces sur les populations de Truites de La Region Thracienne. Ege University Faculty of Sciences Journal Series B. VII Balik. S.. (1988). Systematic and zoogeographic investigations on inland water fishes of the Mediterranean Region of Turkey. Turkish Journal of Zoology D 12: (in Turkish)

121 Banarescu. P.. (1960). Einige Fragen zur Herkunft und Verbreitung der Süßwasserfichfauna der europaisch-mediterranen Umterregion. Arch. Hydrobiol. 57: Banarescu. P.. (1961). Wetere Studien über die Gattung Gobio (Pisces. Cyprinidae) insbesondere im Donaubecken. Vest. csl. Spol. Zool. 25: Banarescu. P.. (1964 a). Fauna Republicii Populare Romine. Pisces-Osteichthyes (Pesti Ganoizi si Ososi). Vol. XIII. 959 pp.. Acad. Rep. Pop. Romine. Bucuresti. Banarescu. P.. (1964 b). Sübwasserfiche der Türkei. 2. Teil. Cobitidae. Mitt. hamb. zool. Mus. Inst. 61: Banarescu. P.. (1968). Süßwasserfiche der Türkei. Erganzende Angaben zu Teil 2: Cobitidae. Mitt. hamb. zool. Mus. Inst. 65: Banarescu. P.. (1973). Some reconsiderations on the zoogeography of the Euro-Mediterranean freshwater fish fauna. Rev. Roum. Biol. (Zool.) 18: Banarescu. P.. Nalbant. T.T.. Balik. S.. (1978). Süßwasserfiche der Türkei. II. Teil. Die Gattung Orthrias in der Türkei und in Südbulgarien (Pisces. Cobitidae. Noemachilinae). Mitt. hamb. zool. Mus. Inst. 75: Banister. K. E.. (1980). The fishes of the Tigris and Euphrates rivers. p In: J. Rzoska. Euphrates and Tigris. Mesopotamian ecology and destiny. Monographiae biol. 38: 122 pp. Bardakçi. F.. Tanyolaç. J.. Akpinar. M.A.. (1994). Morphological Comparison of trout (Salmio trutta L ) Populations Caught from Stream in Sivas. Turkish Journal of Zoology (in Turkish). Battalgazi. F.. (1944). Türkiye de yeni ve az taninmis baliklar. Istanbul Üniv. Fen Fak. Mecm.. Ser. B. 9: Battalgil. F.. (1940). Yeni Cyprinid nev i. Istanbul Üniv. Fen Fak. Mecm.. Ser. B. 5: Battalgil. F.. (1941). Türkiye nin tatli su baliklari hakkinda. Istanbul Üniv. Fen Fak. Mecm.. Ser. B. 6: Battalgil. F.. (1942). Contribution à la connaissance des poissons des euux douces de la Turquie. Istanbul Üniv. Fen Fak. Mecm.. Ser. B. 7:

122 Berker. A.. Çolak. A.. (1979). Keban Baraj Gölü nde Bulunan Sazangiller Cyprinidae Familyasina Ait Bazi Türlerin Besinsel Analizleri Üzerine Arastirmalar. Türk Vet. Hek. Derg. 49 : Bianco. P.G : Mediterranean endemic freshwater fishes of Italy. Biological Conservation Crisp. D.T.. (1994). Reproductive investment of female brown trout. Salmo trutta L.. in a stream and reservoir system in northern England. Journal of Fish Biology Crisp. D.T.. Mann. R.H.K.. Cubby. P.R.. Robson. S.. (1990). Effects of impoundment upon trout (Salmo trutta) in the basin of Cow Green resevoir. Journal of Applied Ecology Crisp. D.T.. Mann. R.H.K.. McCormack. Jean. C.. (1974). The populations of fish at Crow Green. upper Teesdale. before impoundment. Journal of Applied Ecology Çetinkaya. O.. (1999). Investigations of some biological proporties of brown trout (Salmo trutta macrostigma Dum ) living the Çatak Stream (Tigris River. Turkey). Istanbul University Journal of Aquatic Products. 9: (in Turkish) Changeux. T.. Pont. D.. (1995). Current status of the riverine fishes in the French Mediterranean basin. Biological Conservation Cote. I.M.. Vinyoles. D.. Reynolds. J.D.. Doadrio. I.. Perdices. A.. (1999): Potential impacts of gravel extraction on Spanish populations of river blennies Salaria fluviatilis (Pisces. Blenniidae). Biological Conservation Çelikkale. M.S.. (1994). Içsu Baliklari ve Yetistiriciligi. Cilt I. II. Baski.K.T.Ü Sürmene Deniz Bilimleri Fakültesi Yayinlari No.2. K.T.Ü. Basimevi. 419 s. Trabzon. Çolak. A.. (1976). Yilan Baliklarinin Türkiye deki Dagilimi. Türk. Vet. Hek. Derg. 46:5-7. Çolak. A.. (1981). Keban BarajGölü nde Bulunan Balik Türleri. Ankara Üniv. Vet. Fak. Derg. 28: Çömlekçioglu. U..(2003).Sir Baraj Gölü Kirliliginin Fizikokimyasal Parametrelerle Incelenmesi, KSÜ, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Kahramanmaras. Davis. P.H.. (1988). Flora of Turkey and the East Aegean Islands, vol. 1-10, Edinburg Unv. Press. Edinburgh.

123 Delling. B.. Crivelli. A.J.. Rubin. J.F.. Berrebi. P.. (2000). Morphological variation in hybrids between Salmo marmoratus and alien Salmo species in the Volarja stream. Soca River basin. Slovenia. Journal of Fish Biology Deyrolle. M.. (1872). Notice sur une espece remarquable de poisson qui vit dans les eaux du lac de Van. Rev. Mag. Zool. 2,23, Ekingen. G.. (1976). Morphological characters of some Turkish trouts. Firat Üniv. Vet. Fak. Derg. 3: Erdemli. A. Ü.. (1978). Beysehir Gölü Baliklari. M. S. Thesis. Selçuk Üniv. Konya. Erdemli. A.Ü.. (1982). The fish species of Beysehir Lake. Selçuk Üniv. Fen Fak. Derg.. Ser. B. 2 : Erençin. Z.. Baran. I.. Ergüven. H.. (1971). Dogu Anadolu da Bodur Yayin (Ameiurus nebolosus (sic) Le Sueur. 1890). Ankara Üniv. Vet. Fak. Derg. 18 : Elvira. B.. (1995). Conservation status of endemic freshwater fish in Spain. Biological Conservation Erk akan. F.. (1981). Sakarya Havzasi Baliklarinin (Pisces) Sistematigi ve Biyo-Ekolojik Iliskileri Üzerine Arastirmalar. Diss. Hacettepe Üniv. Ankara. Erk akan. F.. Kuru. M.. (1982). Systematical researchs on the Sakarya basin fishes (Pisces). Hacettepe Bull. nat. Sci. Eng. 11 : Erk akan. F.. (1983 a). The fish species of the Sakarya Basin and their abundance. Hacettepe Bull. nat. Sci. Eng. 12 : Erk akan. F.. (1983 b). The fishes of the Thrace region. Hacettepe Bull. nat. Sci. Eng. 12 : Erk akan. F.. (1983 c). Skaraya Havzasi Baliklarinin Sistematigi ve Biyo-Ekolojisi Üzerine Arastirmalar. Doga Bilim Derg.. Ser. A. 7 : Erk akan. F.. (1984).Trakya Bölgesinden Türkiye için yeni kayit olan bir balik türü. Pseudorasbora parva (Pisces-Cyprinidae). Doga Bilim Der.. Ser. A2. 8 : Fausch. K.D.. Nakano. S.. Kitano. S.. (1997). Experimentally induced foraging mode shift by sympatric charrs in a Japanese mountain stream. Behavioural Ecology

124 Forrester. G.E.. Chace. J.G.. McCarthy. W.. (1994). Diel and density-related changes in food consumption and prey selection by brook charr in a New Hampshire stream. Environmental Biology of Fish Freeman. M.C.. Vinyoles. D.. Grossman. G.D.. Desostoa. A..(1990). Microhabitat use by Salaria fluviatilis in the Rio Matarrana. Spain. Freshwater Biology Gaillard, C., (1895).Notes sur quelques especes de Cyrinodon de 1 Asie- Mineure et da la Syrie. Arch. Mus. Hist. Lyon,6, 1-5. Geldiay. R.. Balik. S.. (1974). Nif çayi ve kollarinda yasayan tatli su baliklarinin sistematik ve ekolojik özellikleri üzerine arastirmalar. IV. Bilim Kongr. Ankara Zooloji Seks. Tebligleri. TÜBITAK Yay Geldiay. R..(1968). Kazdagi silsilesi Derelerinde Yasayan Alabalik (Salmo trutta L.) Populasyonlari Hakkinda. VI. Milli Türk Biyoloji Kongresi Tebligleri Geldiay. R.. Balik. S.. (1988). Türkiye Tatlisu Baliklari. Ege Ünv. Fen Fak. Kitaplar Serisi No: 97. Ege Ünv. Basimevi 519 s.. Izmir. Gürbüz ve ark.. (2003).Gavur Gölü Batakligi Cografik Özellikleri ve Rehabilitasyon Plani, Il Çevre Müd. Yayinlari, No:1, Kahramanmaras. Hanko. B.. (1924). Fische aus Klein-Asien., Mus.Nat. Hung., 21, Hernandez. R.. Lacomba. R.T.. Uvinas. Y.N.. Oltra. R.. (2000). Distribution pattern of river blennies in the Jucar River basin (eastern Spain). Journal of Fish Biolgy Kalkan. E. & Erdemli. A.Ü.. (1994). A taxonomic study on the fishes of Sultansuyu Stream. XII. Turkish National Biology Congree Hydrobiology section Karaman. M.. (1966). Beitrag zur Kenntnis der Salmoniden Südeuropas. Hydrobiologia 28 : Karaman. M.. (1969). Süßwasserfische der Türkei. 7. Teil. Revision der kleinasiatischen und vorderasiatischen Arten des Genus Capoeta (Varicorhinus. partim). Mitt. Hamb. Zool. Mus. Inst. 66 : Karaman. M.. (1971). Süßwasserfische der Türkei. 9. Revision der Barben Europas. Vorderasiens und Nordafrikas. Mitt. Hamb. Zool. Mus. Inst. 67 :

125 Karaman. M.. (1972). Süßwasserfische der Türkei. 9. Revision einiger kleinwüchsiger Cyprinidengattungen Phoxinellus. Leucaspius. Acanthobrama usw. Aus Südeuropa. Kleinasien. Vorder-Asien und Nordafrika. Mitt. Hamb. Zool. Mus.Inst. 69: Kara. C..(1999). Sir Baraj Gölü nde Yasayan Chondrostoma regium (Heckel, 1843) ve Leuciscus cephalus (Linn. 1758) un Bazi Biyolojik Özellikleri, Gazi Ünv. Fen Bil. Enst., Doktora Tezi, Ankara. Kosswig. C.. (1939). Faunengeschichte der Bosphorus region. Cr. Ann. Et. Arch. Soc. Turque Sci. Phys. Et. Nat., VII. Kosswing. C.. (1954 ) : Türkiye Tatlisu Baliklarinin Zoocografyasi. Istanbul Univ. Fen Fak. Hidrobiol. Aras. Enst. Mecm.. Ser. A. 2 : Kuru. M.. (1987). Omurgali Hayvanlar, sf , Atatürk Ünv. Kazim Karabekir egitim Fak. Yayinlari, Yayin No:3, Erzurum.. Kuru. M.. (1975). Dicle-Firat. Kura-Aras Van Gölü ve Karadeniz Havzasi tatli sularinda yasayan (Pisces) balilarin sistematik ve zoocografik yönden incelenmesi. (Doçentlik tezi) Atatürk Üniversitesi Fen Fakültesi Zooloji Bölümü. Kelle. A.. (1978). Dicle Nehri ve Kollarinda Yasayan Baliklar Üzerinde Taksonomik ve Ekolojik Arastirmalar. Diss. Dicle Üniv. Diyarbakir. Konuralp. N.. (1955). A study of the gonad morpohology of Anatolian Cyprinodontidae, Istanbul Üniv. Fen Fak. Mecm.. Ser. B. 20 : Ladiges. W.. (1960). Süsswasserfische der Türkei. 1. Teil. Cyprinidae. Mitt. Hamburg Zool. Mus. Inst. Band Ladiges. W.. (1964). Süsswasserfische der Türkei. 3. Teil. Restliche Gruppen. Mitt. Hamburg Zool. Mus. Inst. Band Ladiges. W.. (1971). Süsswasserfische der Türkei. 8. Teil. Mitt. Hamburg Zool. Mus. Inst. Band Ladiges. W.. Vogt. D.. (1979).Die Süsswasserfische Euro. Paul Parey. 299p.. Hamburg. Berlin. Lagarrigue. T.. Cereghino. R.. Lim. P.. Reyes-Marchant. P.. Chappaz. R.. Lavandier. P.. Belaud. A.. (2002). Diel and seasonal variations in brown trout (Salmo trutta) feeding

126 patterns and relationship with invertebrate drift under natural and hydropeaking conditions in a mountain stream. Aquatic Living Resources Lehane. B.M.. Walsh. B.. Giller. P.S.. O Halloran. J.. (2001). The influence of small-scale variation in habitat on winter trout distribution and diet in an afforested catchment. Aquatic Ecology 61: Neat. F.C.. Lengkeek. W.. Westerbeek. E.P.. Laarhoven. B.. Videler. J.J : Behavioural and morphological differences between lake and river populations of Salaria fluviatilis. Journal of Fish Biology Tortonese. E.. (1954). The Trouts of Asiatic Turkey. Istanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Hidrobiolji Enstitüsü Dergisi Seri B 2(1) Ünlü. E.. Balci. K.. Akbayin. H.. (1994) Some Biological characteristics of the Acanthobrama marmid Heckel in the Tigris River (Turkey). Tr. Journal of Zoology Tübitak. Wildekamp. R.. Küçük. F.. Ünlüsayin. M.. Neer. W.. (1999). Species and Subspecies of the Genus Aphanius Nardo 1897 (Pisces: Cyprinodontidae) in Turkey. Tr. Journal of Zoology Tübitak. Yarar. M.. Magnin. G..(1997).Türkiye nin Önemli Kus Alanlari, sf , Dogal Hayati Koruma Dernegi, Istanbul.

127 EKLER

128 Arazi çalismalarindan görünümler.

129 Balik göçlerini engelleyen sette (Ceyhan- Hemite Suyu). Menzelet Baraji na bakan tepelerde orman tahribati.

130 Firniz Çayi ndan bir görünüm Zeytin Çayi ndan bir görünüm

131 Tekir Çayi ndan bir görünüm. Sögütlü Çayi ndan bir görünüm

132 Hamus Çayi ndan bir görünüm Ceyhan (Yukari Ceyhan-Yazidere) civarindan bir görünüm

133 Menzelet Baraj Gölü nden bir görünüm Körsulu Çayi ndan bir görünüm

134