KUZEY KENTSEL GELİŞME ALT YÖRESİ

Transkript

1 KUZEY KENTSEL GELİŞME ALT YÖRESİ

2 5.2. KUZEY KENTSEL GELİŞME ALT YÖRESİ (KKGAY) PLANLAMA ALANI Kuzey Kentsel Gelişme Alt Yöresi, kuzeyde Yenişakran belediyesi, doğuda Manisa il sınırı, güneyde Menemen belediyesi ve Yahşelli mahallesi ile batıda Ege Denizi ile sınırlanmaktadır. Toplam ha. olan Kuzey Kentsel Gelişme Alt Yöresi İzmir Kentsel Bölgenin yaklaşık %20 lik alanını kapsamaktadır. Tablo1:KKGAY İlçe ve Belediye Alanları İLÇE İLÇE ALAN TOPLAMI % BELEDİYE ALANI BLD TOP. % Aliağa ,8 Aliağa ,52 (İ.B.B. içerisinde kalan) Helvacı ,52 Foça ,92 Gerenköy ,39 Foça ,3 Bağarası 1544,3 2,2 Yenifoça ,85 Emiralem ,31 Menemen (KKGAY içerisinde kalan) 54549,4 50,9 Maltepe ,84 Seyrek 12715,8 18 Türkelli , ,8 100 TOPLAM ,6 HA 100 KKGAY İçerisinde 35 adet orman köyü bulunmaktadır. Aliağa ilçesinde 14 adet ; Bozköy, Çaltılıdere, Çakmaklı, Çıtak, Çoraklar, Güzelhisar, Hacıömerli, Horozgediği, Kalabak, Karaköy, Karakuyu, Samurlu, Şehitkemal, Uzunhasanlar köyleri, Menemen ilçesinde 19 adet ; Alaniçi, Bozalan, Çukur, Göztepe, Görece, Hasanlar, Hatundere, İğnedere, Karaorman, Süleymanlı, Turgutlar, Belen, Doğa, Haykıran, Yanık, Ayvacık, Bağcılar, Çaltı, Telekler köyleri, 252

3 Foça ilçesinde 4 adet ; Yenibağarası, Yeniköy, Kozbeyli, Ilıpınar köyleri yer almaktadır sayılı kanun öncesinde köy satatüsünde bulunan Yukarı Şehit Kemal köyü Aliağa Belediyesi ne, Buruncuk, Çavuş, Musabey köyleri Menemen Belediyes ine, Günerli, Kesik, Süzbeyli, Tuzçullu köyleri Seyrek ilk kademe belediyesine mahalleye dönüşerek bağlanmışlardır MEKANSAL OLUŞUM Doğal Yapı Çalışma alanı olarak belirlenen İzmir ilinin kuzey aksında Akdeniz iklim özellikleri görülmektedir. Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı geçer. Dağların denize dik uzanması ve ovaların İç Batı Anadolu eşiğine kadar sokulması denizsel etkilerin iç kesimlere kadar yayılmasına olanak vermektedir. Ancak il bütününde yükseklik, bakı ve kıyıdan uzaklık gibi fiziksel coğrafya farklılıkları, yağış, sıcaklık ve güneşlenme açısından önemli sayılabilecek farklılıklara da yol açmaktadır. İzmir ili arazileri jeomorfolojik birimler, yeryüzü şekilleri ve yükselti kuşaklarına göre sınıflandırıldığında yaklaşık % 60 ını dağlar, % 22 sini ovalar,% 18 ini ise platolar oluşturmaktadır. Ovaların büyük bir kısmı kuzey aksında bulunmaktadır. Planlama alanına giren başlıca ovalar Menemen ve Foça da Gediz; Aliağa da Güzelhisar; Çandarlı da Bakırçay Vadilerinin oluşturduğu ovalardır. Denize dik inen dağlar ve bunlar arasındaki ovalar ve kıyılardaki düzlükler başlıca bölgesel altyapının ve yerleşmenin geliştiği alanlardır. Topoğrafik yapı nedeniyle mekansal gelişmelerin kompakt ya da yağ lekesi biçimindeki gelişme yerine lineer gelişme ya da alt bölgesel kümelenme makroformlarına imkan vermektedir. Alüvyon zeminler kuzeyde Gediz Vadisinin ve deltasının oluşturduğu geniş bir alanda yayılım göstermektedir. Bu alanlar Bağarası-Helvacı-Menemen-Çiğli ve Karşıyaka ile sınırlanan alanın batısını kapsamaktadır. 253

4 276 km olan Gediz Nehri, B. Menderesten sonra Ege bölgesinin ikinci büyük nehri olup Foça nın güneyinde denize dökülmektedir. Vadinin tabanı yer yer alüvyal dolgu üzerinde geniş tabanlı ve sığ bir yatakta akmaktadır. Bölgenin en verimli ovalarından biri olan Gediz Ovasında Menemen, kıyı kesimlerde Foça, Çiğli ve Karşıyaka yerleşmeleri yer almaktadır. Gediz sulaması Menemen ve çevresinde yayılım göstermektedir. Akdeniz bölgesinde yetişen geniş ve sert iğne yapraklı, sürekli yeşil kalan, kuraklığa dayanıklı ağaç ve çalılar, yaygın-doğal bitki örtüsünü oluşturmaktadır m yükseklik kuşağına kadar kızılçam, fıstık çamı ve selvi 1000m ve orman üst sınırına kadar karaçam yetişmektedir. Kızılçam ormanlarının yok olduğu yerlerde makiler ve makilerin yerinde bodur çalılar çıkmıştır. Genelde m ye kadar olan yerlerde makiler vardır. Bakırçay Vadisinin ve güneydeki yükseltilerde parçalı olarak ormanlar dağılım göstermektedir. Çalışma alanında; Güzelhisar çayı üzerinde Güzelhisar içme suyu barajı bulunmaktadır. Ayrıca proje süreci tamamlanmış Aliağa daki Kunduz çayı üzerindeki Kunduz suyu içme barajı yapım aşamasındadır. Güzelhisar Barajı 0.35 kilometrekare, Kunduz barajı 2.90 kilometrekarelik bir alan kaplamaktadır. İçme suyu olarak kullanılan barajların su kaynakları koruma alanları planlamaya önemli bir girdi oluşturmaktadır. Gediz Deltası Ekolojik yönden bol gıdalı bir sulak alan özelliği taşıyan Gediz Deltası; zengin ve değişik habitatları ile bir açık hava müzesi işlevi görmektedir. Deltada, bazı kuş türleri için büyük öneme sahip olan geniş tuz tabakaları mevcuttur. Bu tuz tabakaları Kırdeniz Dalyanı nın kuzeydoğusu ve Bostanlı ve Çilazmak Dalyanı arasında uzanmaktadır. Gediz Nehri nin üç eski yatağı ve şuandaki yatağının denize açıldığı bölgeler su kuşları ve deniz kuşları için üreme, beslenme, kışlama ve barınma imkanı sağlamaktadır. Gediz deltası dünya üzerinde bulunan kuş türü sayısının yaklaşık yarısının üreme alanıdır. Türkiye de bulunan 426 kuş türünden bugüne kadar 200 ü aşkın tür bu bölgede gözlenmiştir. Gediz Deltasının uygun iklim koşulları yanısıra, tatlı ve tuzlu su ekosistemlerini bir arada bulundurması, zengin ve değişik habitatlara sahip olması nedeniyle çeşitli türden çok sayıda su kuşuna üreme, beslenme, konaklama ve kışlama olanağını sağlamaktadır. 254

5 Deltada yer alan tuzlalar, sazlıklar, çayırlar, tepelik ve bahçelik alanlar deltadaki tür zenginli arttıran diğer habitatlardır. Bu habitatlarda yaşayan önemli türlere örnek olarak kara leylek, flamingo, mahmuzlu, kızkuşu, bataklık kırlangıcı, karagöz, kızıl şahin, kaya sıvacı kuşu ve gök ardıç verilebilir. İzmir Çamaltı Tuzlasının içinde bulunduğu hektarlık alan, 1982 yılında Su Kuşları Koruma ve Üretme Sahası olarak tescil edilmiştir. Çiğli ilçesinden 10, Karşıyaka'dan ise 26 km. lik asfalt yolla ulaşılır. Yaklaşık 200 tür kuşun bulunduğu bölgeye her yıl ortalama kuş uğramaktadır. Doğal ve arkeolojik sit alanı olan Kuş cennetinde ziyaretçi merkezi binası, kuş seyir kuleleri, sabit dürbün ve gezi bisikletleri vardır Uluslararası Sözleşmeler KKGAY nde Akdeniz foku, kuş cenneti, sulak alanlar, koruma alanları gibi doğal ve tarihsel zenginlikler barındıran alanlar bulunmaktadır.bu alanlar aşağıda belirtilen çeşitli ulusal ve uluslar arası sözleşmelere tabidir tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Avrupa nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi (Bern Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınmış alanlardan önemli deniz Kaplumbağası Üreme Alanlarında belirtilen I.ve II.Koruma Bölgeleri, Akdeniz Foku Yaşama ve Üreme Alanları, tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Akdeniz in Kirlenmeye Karşı Korunması Sözleşmesi (Barcelano Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınan alanlar, tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Akdeniz de Özel Koruma Alanlarına ilişkin Protokol gereği ülkemizde Özel Koruma Alanı olarak belirlenmiş alanlar, tarihli Cenova Bildirgesi gereği seçilmiş ve Birleşmiş Milletler Çevre Programı tarafından yayımlanmış olan Akdeniz de ortak öneme sahip 100 kıyısal Tarihi Sit listesinde yer alan alanlar, 255

6 Cenova Bildirgesi nin 17.maddesinde yer alan Akdeniz e has Nesli Tehlikede Olan Deniz Türlerinin yaşama ve beslenme ortamı olan kıyısal alanlar, tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Dünya Kültür ve Tabiat Mirasının Korunması Sözleşmesinin 1. ve 2.maddeleri gereğince Kültür Bakanlığı tarafından Kültürel Miras ve Doğal Miras statüsü ile koruma altına alınan kültürel, tarihi ve doğal alanlardır. Ramsar Alanı: Çevre Bakanlığı tarafından İzmir Kuşcennetinin bulunduğu Gediz Deltası gün, sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak Ramsar (özellikle su kuşları yaşama ortamı olarak uluslararası öneme sahip sulak alanların korunması) sözleşmesi listesine dahil edilmiştir. Ramsar alanında; koruma kullanma dengesi içerisinde bu alanların korunması, geliştirilmesi ve bu alanlarda görevli kurum ve kuruluşlar arasında işbirliği ve koordinasyon sağlanarak tarihli Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği Hükümleri geçerlidir. Çevre ve Orman Bakanlığınca Ramsar alanındaki koruma bölgeleri belirlendiğinde alt ölçekli planlarda Koruma Bölge sınırlarına göre planlar ve/veya revizyonu yapılacaktır. Foça Özel Çevre Koruma Bölgesi: Planda sınırları belirlenen Foça Özel Çevre Koruma Bölgesi tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanan tarih ve 90/1117 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile tespit ve ilan edilmiştir. Bakanlar Kurulu karar ekinde yer alan hususlara uyulacaktır tarihinde 1/1000 ölçekli Foça I.Etap Koruma Amaçlı İmar Planları Özel Çevre Koruma Kurulu Başkanlığı nca onanmıştır Yürürlükte Bulunan Üst Ölçekteki İmar Planları tarihinde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı nca onanlı 1/ Ölçekli Foça Yenifoça Kıyı Kesimi Nazım İmar Planı tarihinde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı nca onanlı 1/ Ölçekli Foça Yenifoça Kıyı Kesimi Nazım İmar Planı 256

7 Foça Yenifoça Kıyı Kesiminde toplam 3633 hektar alana ait nazım imar planı bulunmaktadır. Sözkonusu planlar Kültür ve Tabiat Varlıkları Bölge Kurulu kararları gereği güncelliğini yitirmiş olup revize edilme gereği ortaya çıkmıştır Kültür ve Tabiat Varlıkları KKGAY nde özellikle Foça belediyesi sınırları içerisinde yaklaşık 26 ha. Kentsel ve Kentsel Arkeolojik Sit alanları, Yenifoça İlk kademe belediyesi içerisinde yaklaşık 14 ha. Kentsel Sit alanları mevcuttur. Bu kentsel sit alanları mimari,mahalli, tarihsel, estetik ve sanat özelliği bulunan ve birarada bulunmaları sebebiyle teker teker taşıdıkları kıymetten daha fazla kıymeti olan Kültürel ve tabii çevre elemanlarından oluşmaktadır. Yenifoça belediye sınırları içinde 1. derece doğal sit alanları 1590,6 ha, 2. derece doğal sit alanı 212,2 ha alanı bulunmaktadır. Eski Foça belediye sınırları içinde 1. derece doğal-arkeolojik sit alanı 1017,4 ha, 2-3. derece doğal-arkeolojik sit alanı 591,9 ha alan bulunmaktadır. Aliağa belediye sınırları içinde, 1. derece arkeolojik sit alanı, 682,2 ha, 2.derece arkeolojik sit alanı 1,6 ha, 3. derece arkeolojik sit 1127,8 ha, 3. derece doğal sit alanı 66,9 ha bulunmaktadır. KKGAY de 2756,4 ha özel çevre koruma alanı, 15376,4 ha RAMSAR sulak alan koruma alanı, 9226,3 ha yaban hayatı koruma alanı, 10588,7 ha Gediz nehri taşkın alanı ve 34174,9 ha DSİ sulama alanı bulunmaktadır. Ayrıca, İzmir 1 Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 29/04/1994 tarih ve 5018 sayılı kararı ile Gediz nehri mecrasının doğal sit olarak belirlenmesine, çevre il müdürlüğünün görüşlerinin alınmasından sonra sit derecesinin tespit edilmesine karar verilmiştir. Ancak söz konusu karar ekinde sit sınır ve derecesini gösteren herhangi bir pafta bulunmadığından İzmir 1 Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nun 29/04/1994 tarih ve 5018 sayılı kararıyla doğal sit olarak belirlenen alan İzmir Kentsel Bölge Nazım İmar Planına işlenememiştir. 257

8 Tuzla Alanı: Ülkemizin en büyük Tuzlası olan ve İtalyanlar tarafından 1863 de kurulan Çamaltı Tuzlası İzmir 1 No lu K.T.V.K.K. nun gün ve 7770/1, 7770/2 Sayılı kararları ile 1. Derece Doğal Sit Alanı olarak ilan edilen alanda Gün ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Ramsar Sözleşmesi listesine dahil edilen alanda kalmaktadır.izmir 1 No lu K.T.V.K.K. sözkonusu kararda tuzla alanındaki faaliyetlerin sürdürülmesinde sakınca görmemiştir.bu kapsamda ; Tuzla Alanındaki faaliyetlere yönelik yapı yapılması gerektiği hallerde Kıyı Kanunu ve ilgili Yönetmelikleri, Sulak Alanlar yönetmeliği, Kültür Tabiat Varlıkları Kanunu ve KTVKYK. İlke kararları ve İmar Kanunu ve Yönetmeliği geçerlidir MEKANSAL ANALİZ KKGAY Kentsel Alan Kullanım Analizi 2005 Yılı Hava Fotoğraflarından Hesaplanan KKGAY Arazi Kullanış Tablosu Tablo 2: Kuzey Kentsel Gelişme Alt Yöresi Arazi Kullanış Tablosu Arazi Kullanışı Ha % Tarım 39098,1 36,4 Orman 28844,7 26,9 Mevcut Sanayi Depolama Mevcut İskan Alanları Turizm Alanları Askeri Alanlar 1934,4 1.7 Baraj ve Göller Mezarlıklar Diğer (makilik, fundalık, 35010,8 32,80 taşlık, kayalık, v.b.) Toplam

9 KKGAY nde mevcut bugünkü arazi kullanım miktarı en fazla tarım alanlarında görülmekte olup bu oran % 36 dır. Ardından % 27 oran ile orman alanları ile birlikte KKGAY alanı % 63 oranında korunması gerekli yeşil kuşak alanlarından oluşmaktadır. KKGAY Foça ve Aliağa ve Menemen İlçelerinin kıyı uzunlukları toplamı yaklaşık 161,4 km dir. KKGAY nde toplam ,6 hektar alanın 2495 hektar alanı yapılaşmış olup, tüm alanın doluluk oranı % 2.3 dür Sayılı yasa öncesi planlı alanların %18 i yapılaşmış durumdadır. Mevcut sosyal donatı alanları incelendiğinde; 5216 sayılı kanun öncesi yürürlükte bulunan planlı alanlarda % 10,10 sağlık alanı, % 6,06 eğitim, % 6,62 sosyo-kültürel donatı alanlarının yapılaşmış olduğu görülmekte olup, bu oranlar sosyal donatı alanlarının mevcuda ilişkin yetersizliklerini göstermektedir Nüfus Yapısı 2000 Genel Nüfus Sayımı Sonuçlarına Göre Foça İlçesi Dahilinde; Toplam Nüfus: Tablo 5: KKGAY içerisinde kalan Foça ilçesi 2000 DİE Nüfus Sayım Sonuçları İlçe İlk Kademe Köy Mahalle/ bağlı NÜFUS NÜFUS Belediyesi Belediyesi olduğu belediye Foça X Yeni Foça X Bağarası X Gerenköy X Yeni bağarası X Yeniköy X Kozbeyli X Ilıpınar X

10 Aliağa İlçesi Dahilinde; Toplam Nüfus: Tablo 4:KKGAY içerisinde kalan Aliağa ilçesi 2000 DİE Nüfus Sayım Sonuçları İlçe İlk Kademe Köy Mahalle/ bağlı Nüfus Nüfus Belediyesi Belediyesi olduğu belediye Aliağa X Helvacı X Bozköy X Çaltılıdere X Çakmaklı X Çıtak X Çoraklar X Güzelhisar X Hacıömerli X Horozgediği X Kalabak X Karaköy X Karakuzu X Samurlu X Uzunhasanlar X Şehitkemal X 688 Yukarı Şehit Kemal X Aliağa 646 Aliağa ilçesinde 209 kişi/ km2 yoğunluk, Foça ilçesinde 176 kişi/ km2 yoğunluk, Menemen ilçesinde 165 kişi/ km2 yoğunluk değerleri mevcut alan ve 2000 İzmir Valiliği verilerine göre belirlenmiştir. Buna göre KKGAY İlçe yoğunluklarının İzmir Kentinden ( 281 kişi/ km2 yoğunluk ) düşük olduğu görülmektedir. 260

11 Menemen İlçesi Dahilinde; Toplam Nüfus: Tablo 6: KKGAY içerisinde kalan Menemen ilçesi 2000 DİE Nüfus Sayım Sonuçları İlçe İlk Kademe Köy Mahalle/ bağlı NÜFUS NÜFUS Belediyesi Belediyesi olduğu belediye Emiralem X 3557 Maltepe X Seyrek X 3865 Türkelli X Alaniçi X Bozalan X Çukur X Göktepe X Görece X Hasanlar X Hatundere X İğnedere X 97 9 Karaorman X Süleymanlı X Turgutlar X Ayvacık X Bağcılar X Belen X Çaltı X Doğa X Haykıran X Telekler X Yanık X 1425 Buruncuk X Menemen 497 Çavuş X Menemen 856 Günerli X Seyrek 564 Kesik X Seyrek 2350 Musabey X Menemen 1127 Süzbeyli X Seyrek Tuzçullu X Seyrek yılı KKGAY Genel Nüfus Toplamı: kişidir. 261

12 Tablo 7: 2000 Nüfus Sayımı Sonuçlarına Göre Büyüme Hızları Baz Alınarak Hesaplanan KKGAY 2005 Yılı Nüfus Kestirim Tablosu KKGAY Kentsel Nüfus Kırsal Nüfus Toplam Aliağa Helvacı 4442 Foça Gerenköy 4145 Bağarası 3851 Yenifoça Seyrek (Menemen) Türkeli Maltepe 3182 Emiralem 4274 Toplam yılı Genel Nüfus Toplam: kişidir yılı nüfusu olan İ.K.B.N.İ.P. içerisinde KKGAY si % 4.4 lük bir paya sahiptir. KKGAY.nde toplam kişinin %75.i olan kişi Kentsel nüfusu, %25.i olan kişi kırsal nüfusu oluşturmaktadır EKONOMİK YAPI ANALİZİ KKGAY 3 temel sektörel kimliği içinde barındırmaktadır. Gediz havzasını kapsayan birinci bölge tarım sektörüne bağımlı alt yöre, Eski Foça ve Yeni Foça kıyı bandının turizm ve ikincil konut sektörüne bağımlı alt yöre ve Aliağa merkezli sanayi ağırlıklı alt gelişme yöresi. 262

13 Tablo 8 - İzmir İlçeleri İstihdam Projeksiyonu: Yıllık Bileşik Büyüme 2030 Projeksiyon Hızı (%) İZMİR İLİ ,0185 Büyük Şehir ,0220 ALIAGA ,0223 FOÇA ,0389 MENEMEN ,0296 Kaynak: İ.B.B den 2030 a İzmir Sosyo-Ekonomik Profil Ve Temel Gelişme Eğilimleri Toplam İKBNİP 2030 yılı istihdam edilen nüfus projeksiyonunun % 4.4 ü KKGAY nden sağlanacaktır yılında İKBNİP İçerisinde Yer Alan KKGAY ne ait tarım istihdamı kişi iken 2030 yılnda artarak kişi olması beklenmektedir yılında İKBNİP İçerisinde Yer Alan KKGAY ne ait sanayi istihdamı iken 2030 yılında artarak kişi olması beklenmektedir. İKBNİP nda ha sanayi alanı planlanmıştır. Bunun ha lık alanı KKGAY nde yer almaktadır. Bu alanlarda istihdam kapasitesi hesabı sonucu İKBNİP içerisinde KKGAY Sanayi istihdam oranı % 36 olacağı öngörülmektedir. Tablo 9- İzmir İlinde İstihdam Edilen Nüfusun Yerleşim Yerleri ve Ana Faaliyet Kollarına Göre Dağılımı: 2000 TARIM SANAYİ İNŞAAT HİZMET TOPLAM İZMİR İLİ BÜYÜK ŞEHİR ALIAGA FOÇA MENEMEN Kaynak: İ.B.B den 2030 a İzmir Sosyo-Ekonomik Profil Ve Temel Gelişme Eğilimleri 263

14 Tablo 10-İzmir İlinde İstihdam Edilen Nüfusun Yerleşim Yerleri ve Ana Faaliyet Kollarına Göre Dağılımı: 2030 (Projeksiyon) TARIM SANAYİ İNŞAAT HİZMET TOPLAM İZMİR İLİ BÜYÜK ŞEHİR ALIAGA FOÇA MENEMEN Kaynak: İ.B.B den 2030 a İzmir Sosyo-Ekonomik Profil Ve Temel Gelişme Eğilimleri 2000 yılında İKBNİP İçerisinde Yer Alan KKGAY ne ait hizmet istihdamı kişi iken 2030 yılında artarak kişi olması beklenmektedir Sosyoekonomik Göstergeler Aliağa İzmir in kuzeyinde Çandarlı Körfezi nin güneydoğusunda, 3930 km 2 yüzölçümüne sahip olan bir ilçedir. Sosyoekonomik göstergelere göre nüfusu kişi olan Aliağa da nüfus artış hızı binde 30,51 dir. Türkiye de bulunan 872 ilçe arasında nüfus artış hızında 90 ncı sırada bulunmaktadır. İlçede ortalama hane büyüklüğü 3,63 tür. Fert başına genel bütçe geliri TL dir. Bu oranla Türkiye deki ilçeler arasında 8 inci sırada yer almaktadır. Bebek ölüm oranlarında binde 31,92 ile 634 üncü, vergi gelirlerinin ülke içindeki payında 14 üncü, okur yazar oranında 19 uncu sırada yer almaktadır. İlçede işsizlik oranı %6,10 dur. Bu oranla Türkiye deki ilçeler arasında 349 uncu sıradadır. Foça yüzölçümü 228 km 2, nüfusu dir. Nüfus artış hızı binde 35,87 dir. Nüfus artış hızında Türkiye de 63 ncü sıradadır. Ortalama hane büyüklüğü 3,45 tir. %2.21 işsizlik oranı vardır. %94,55 okur yazar oranı ile 12 nci, binde 23,35 bebek ölüm oranı ile 801 nci sırada yer almaktadır. Fert başına bütçe geliri TL dir. Vergi gelirlerinin ülke içindeki payı % 0,022 dir. Bu kategoride 160 ncı sıradadır. Menemen, 665km 2 yüzölçümü ve kişi nüfusu ve binde 40,88 nüfus artış hızı vardır. Nüfus artış hızında Türkiye de 47 nci sıradadır. Ortalama hane büyüklüğü 4,09 dur. %4,76 lık işsizlik oranıyla Türkiye deki diğer ilçeler arasında 478 nci sıradadır. %87,34 ü okur yazar olan ilçede, binde 47,80 bebek ölüm oranı vardır. Fert başına bütçe geliri 264

15 TL dir. Vergi gelirlerinin ülke içindeki payı % 0,05169 dur. Bu kategoride ise 119 ncu sıradadır. İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa Adana Büyükşehir merkez ilçeleri gelişmiş yerleşmeler olarak kabul edildiğinden, bu ilçeler dışında kalan 858 ilçe içinde gelişmişlik sırasında Aliağa İlçesi 18., Foça İlçesi 100., Menemen İlçesi 93. sırada yer almaktadır Tarım KKGAY de Aliağa ilçesinde tarla bitkileri üretimi ve meyve üretimi eşit ağırlıklı yapılmakta olup Foça ve Menemen ilçelerinde ağırlıklı olarak tarla bitkileri üretilmektedir. Bölgede toplam tarım alanını %13 ü sulanan arazi kapsamında kalmaktadır. Aliağa daki toplam arazinin %43,4 ü tarım alanıdır. Bölgedeki hektar toplam tarım alanının hektarı tarla alanı, alanı zeytin alanıdır. Zeytin, tütün, pamuk, sebze, çekirdeksiz üzüm ilçede üretilen en önemli bitkisel ürünlerdir. Zeytincilik, Aliağa ilçesinde çok önemlidir. Erik, armut, şeftali, incir, ve nar üretilen en önemli meyvelerdir. Hayvancılık, aynen bitkisel üretimde olduğu gibi sanayileşmenin ilçe merkezi ne göçü hızlandırmasına yol açarak olumsuz yönde etkilenmiştir. Köy ve kasabalardan ilçe merkezine yapılan göç bitkisel üretimi olumsuz yönde etkilemiştir.tarım sektöründe çalışanların oranı %33.48 dir. İlçede istavrit, kopez, sarpa hamsi, çipura, mercan, levrek ve barbun başta olmak üzere çeşitli balık türleri avlanmaktadır. Avlanan balıklar İzmir ve İstanbul balık hallerine gönderilmektedir. Foça da toplam alanın % 23,1 i tarım alanını oluşturmaktadır. Bölgedeki hektar toplam tarım alanının, hektarı tarla alanını, 935 hektarı zeytin alanını ve 366 hektarı sebze alanını oluşturmaktadır. Sulanan alan %69 unu oluşturmakta, sulanmayan alanda ise kuru tarım yapılmaktadır. İlçede üretilen pamuk, buğday, mısır, arpa, domates, şeftali çekirdeksiz üzüm ve zeytin önemli bitkisel ürünleridir. Holstein, sığır (melez+yerli), koyun, kıl keçisi, hindi ve tavuk yetiştirilmektedir. İlçede balıkçılık önemli bir gelir sahasıdır. Sardalya, kültür levreği, barbunya, dil balığı ve hamsi balıkçılıktan sağlanan gelirin büyük kısmını sağlamaktadır. Tarım sektöründe çalışanların oranı %31,86 dır. Menemen de toplam tarım alanının %33,1 i tarım alanı, %23,2 si orman ve fundalık alan, %33,2 si diğer arazidir hektar toplam tarım alanının hektarı tarla alanı, 265

16 4.033 ü sebze alanıdır. Akdeniz ikliminin görüldüğü ilçede çok çeşitli ürünler yetiştirilebilmektedir. Pamuk, mısır, yonca ve buğday en çok üretilen tarla ürünleridir. Şeftali, mandalina, kayısı, erik en çok üretilen meyvelerdir. İzmir ilinde üretilen çileğin hemen hemen tamamı ilçede üretilmektedir. Zeytin, İzmir in birçok ilinde olduğu gibi ilçede de önemli bir yere sahiptir. Hayvan sayısı ilçede azalmaktadır. Saf kültür sığırı, keçi, koyun, tavuk yetiştirilmekte ve arıcılık yapılmaktadır. Tarım sektöründe çalışanların oranı %57,86 dır Sanayi Aliağa ilçedesinde ticareti gerçekleştirebilecek beşeri sermaye eksikliğinden dolayı ticaret gelişmemiştir. Başta PETKİM ve TÜPRAŞ olmak üzere gemi söküm tesisleri kağıt fabrikası, gübre sanayi demir çelik fabrikaları, haddehaneler gibi bir çok önemli sanayi tesisleri bulunmaktadır. Halihazırda hizmet vermekte olan İzmir Aliağa Organize Sanayi Bölgesi sanayiciye rekabet gücü kazandırmak, yatırımları artırmak suretiyle iş sahaları açmak, ülke ekonomisine katkı sağlamak üzere kurulmuştur. Petkim Organize Sanayi Bölgesi ise Petkim ürünlerini işleyen fabrikaların bulunacağı bir bölge olacaktır. Yer seçimi yapılan bölge 1998 Yatırım Programına alınmıştır. Sanayi sektöründe çalışanların oranı %31.95 tir. Aliağa Küçük sanayi sitesi 254 İşyerinden oluşmaktadır. Foça ilçe sanayisi tarıma dayalıdır. Sanayi sektöründe çalışanların oranı %3.61 dir. Sunta fabrikası, tül fabrikaları, çırçır fabrikaları, zeytinyağı fabrikaları, mandıraları tavuk çiftlikleri ve mantar çiftliği bulunmaktadır. Menemen de ilçede çırçır fabrikaları, üzüm ve incire dayalı işletmeler, tavukçuluk, çömlekçilik ve deri sektörü bulunmaktadır. Sanayi sektöründe çalışanların oranı %13,73 tür. Sanayi sektöründe istihdam edilenlerin yarıya yakını deri serbest bölgesinde istihdam edilmektedir. İzmir Menemen Deri Serbest Bölgesi 1997 yılında kurulmuştur m 2 alana sahiptir. 189 adet yatırıma uygun parseli bulunan serbest bölgede; ayakkabı, deri imalat ve satım, deri kimyasalları üretim, alım-satım, deri makineleri, konfeksiyon malzemeleri, deri yan ürünleri, deri tekstil, ham deri, halı ürünleri ağırlıklı olmak üzere inşaat ve otomotiv sektörleri bulunmaktadır. 266

17 Hizmetler Bir çok uygarlığın mirasını topraklarında barındıran Aliağa İzmir in bir çok ilçesinde olduğu gibi tarihi yönden zengin bir ilçemizdir. Tarihi zenginliği ve deniz kıyısında olması ilçeyi turizme elverişli hale getirmektedir. Hizmetler sektöründe çalışanların oranı %34.57 dir. Ancak sanayi üretiminin oluşturduğu çevresel etkiler Aliağa da turizmin gelişmesini engellemektedir. Foça ilçesinde hizmetler sektöründe çalışanların oranı %64,53 tür. Turizm bölge ekonomisinde önemli yer tutmaktadır. Yaz aylarında yerli ve yabancı turistleri ağırlayan Foça nın yatak kapasitesi 2000 e yakındır. İlçede 1 adet 100 kişilik kültürel tesise bağlı toplantı salonu yer almaktadır. Menemen ilçesinde yaz ve kış turizmi gelişmemiştir. Barındırdığı tarihi yerlerin tanıtımı yeterince yapılmadığı için kültür turizmi de gelişme göstermemiştir. Hizmetler sektöründe çalışanların oranı %28,41 dir Ulaşım ve Teknik Altyapı İzmir den Kuzey Kentsel Gelişme Alt Yöresine ulaşım mevcut durumda İzmir Çanakkale devlet yolundan sağlanmaktadır.ancak mevcut durumda bu yolun yetersiz olduğu, özellikle Çiğli ve Karşıyaka İlçelerinde büyük trafik yoğunluğuna sebep olduğu gözlenmektedir. Ayrıca KKGAY nde Aliağa ve İzmir arasında ulaşımı sağlayan bir demiryolu ağı mevcuttur. Demiryolu ağı mevcut durumda yeterli derecede verimli olarak kullanılamamaktadır. Aliağa da demiryolu ulaşımı, sanayi kuruluşlarına dayalı olarak yapılmaktadır. Aliağa ile Menderes arasında, elektrifikasyon ve sinyalizasyon bölümü tamamlanmış olan metro hattı, test aşamasına gelmiştir. Büyük bir kısmı denize kıyısı olan yerleşmelerden oluşmasına rağmen KKGAY nde deniz taşımacılığı gözlenememektedir. İzmir limanına alternatif olan Aliağa limanının önemi her geçen gün daha da artmaktadır. Foça da ise liman bulunmamaktadır. Ancak Foça Yat Bağlama yeri teknelerin yanaşabileceği şekilde düzenlenmiştir. Aliağa ilçesinde 10 adet iskele bulunmaktadır. Bunlardan Nemrut limanında faaliyet gösteren şirketler bulunmaktadır. Ancak 267

18 limanın altyapı ve diğer ihtiyaçlarını giderecek üniteler oluşmamıştır. Foça Yat limanı Projesi DLH 6.Bölge Müdürlüğünce geliştirilmiştir. Uygun yer arama çalışmaları devam etmektedir. KKGAY de düzenli katı atık depolama alanı ve arıtma tesislerinin yerleşmelere göre dağılımı aşağıdaki gibidir. Aliağa da bulunan katı atık depolama alanının düzensiz oluşu teknik altyapı sorunlarına neden olmaktadır. Foça ilçesinde ÖÇK tarafından kurulmuş ve 1987 yılından beri işletilen düzenli atık depolama tesisinin faaliyeti devam edecek olup, burada Foça ilçesi ile yeni Foça ve Bağarası ilk kademe belediyelerinin ve bağlı köylerinin atıklarının depolanması yapılacaktır SORUNLAR VE POTANSİYELLER SORUNLAR Çevre ve Sağlık Sanayi kuruluşlarının ; - Enerji, plansızlık (makro ölçekte planlama yapılmamıştır), katı atıkları atma, ihracat, liman yollarının asfalt ve organize olmaması, tren yolunun limana kadar gelmemesi gibi başlıca sorunları bulunmaktadır. - Alanlarının giderek artması, özellikle Foça-Aliağa arasında kurulu bulunan demir çelik fabrikası ile Petkim ve Tüpraş bacalarından çıkan zehirli atıklar çevreyi olumsuz yönde etkilemektedir. - Atıklar ve bazı petrol kaçakları nedeniyle çevre ve hava kirliliği oluşmaktadır. Aliağa Nemrut limanındaki yol bağlantıları yetersiz ve altyapı sorunları vardır. Çevre kirliliğinin tarım ve hayvancılık üzerindeki olumsuz etkileri giderek artmaktadır Harita 1: Sanayi kökenli yıllık ortalama SOX Konsantrasyonları 268

19 Kaynak: DEÜ. Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü (2001) İzmir İli Temiz Hava Planı Proje Raporu, İzmir KKGAY ndeki Aliağa merkezli sanayi yoğunlaşmasının yarattığı çevresel etkiler yukarıdaki haritada net bir biçimde görülmektedir.bu bölgedeki sanayi türlerinin Harita 2: Sanayi kökenli yıllık ortalama NOX Konsantrasyonları Kaynak: DEÜ. Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü (2001) İzmir İli ----Temiz Hava Planı Proje Raporu, İzmir 269

20 yarattığı çevresel kirlilik kent merkezi ve Kemalpaşa sanayi odaklarından oldukça fazladır. Aliağa ilçesinde sanayinin yoğun olması tarıma olan eğilimi azaltmakta olup bölgede tarım ve hayvancılık giderek önemini yitirmektedir. DSİ sulama alanlarındaki 1.sınıf tarım arazilerinin yapılaşmaya açılmış olması ilçe tarımını olumsuz yönde etkilemektedir. Mevcut meraların zayıf ve yetersiz olması hayvancılığı olumsuz yönde etkilemektedir. Mevcut içme suyu kapasitesi ilçenin ihtiyacını karşılayamamaktadır. Bağarası beldesi ile Yenibağarası köyünde arıtma tesisi yoktur. İlçede önemli bir yere sahip olan tarıma gerekli özen gösterilmeli, ürün kalitesindeki bozulma ve verim düşüklükleri sorunlarına çözüm bulunmalıdır. Manisa Organize Sanayi Bölgesi atıklarının Gediz de meydana getirdiği kirlenmenin tarımsal arazilere olan olumsuz etkileri nedeni ile Gediz nehrinin doğduğu yerden denize döküldüğü yere kadar olan alanda sanayi atıkların arıtılması ve bilinçli gübre kullanımı sağlanmalıdır. Yapılaşma Süreci KKGAY nde özellikle kırsal yerleşim alanlarında imar planlarına ilişkin sorunlar bulunmaktadır. Daha çok alt ölçekli planlama çalışmalarında yol, meydan, altyapı, sosyal donatı alanları yetersizliklerinin çözümüne yönelik revizyon plan ihtiyacı oluşmuştur. Foça daki askeri eğitim alanlarının geniş arazi kullanımı, turizmi fiziksel alan kullanımını azaltıcı nitelikte olması sebebiyle olumsuz yönde etkilemektedir. Foça İlçe girişindeki mevcut günübirlik tesislerin çevre düzenlemeleri yetersizdir. Foça ilçesinde İzmir e yakın ikincil konut üretimi hızlanmıştır. Bu durum turistik gelişmeyi tehdit eden boyutlara ulaşmıştır. Korumaya İlişkin Foça ve Yenifoça yöresindeki arkeolojik ve doğal sit alanlarının çok olması kamusal hizmetlerin ve turizmin gelişmesini, yatırımların hızlı bir şekilde yapılmasını yavaşlatmaktadır. Bu tip çalışmalarda ilgili idarelerce uygun çözümler üretilmelidir. Foça da yapılan kazılarda ortaya çıkarılan tarihi eserlerin sergilenebileceği bir müze gerekmektedir. 270

21 Kuş Cenneti ndeki ekosistemin devamlılığı için su kaynaklarının sürdürülebilir kullanımını sağlayacak tedbirler alınmalıdır. Ulaşım İzmir Foça ulaşım maliyetlerinin yüksek olması çalışan kesimin ve halkın şikayetlerine neden olmaktadır. İlçeye olan ulaşım imkanlarının çeşitlendirilmesi gerekmektedir. Foça nın havaalanına uzak kalması turizm potansiyelini yeterli düzeyde değerlendirememektedir Menemen-Aliağa çift hatlı demiryolu inşaatının bitirilmesi için yeterli kaynak aktarılmalıdır. Kıyı Aliağa da su ürünleri bakımından oldukça uygun bir konuma sahip olmasına rağmen bu alanda hiçbir yatırım yapılmamıştır. Foça İlçesindeki mevcut soğuk hava deposunun kapasitesi yetersizdir. Foça da mevcut balıkçı teknelerinin ihtiyacını karşılayacak bir balıkçı barınağına ihtiyaç vardır. Ayrıca balıkçı ve diğer teknelerin tamir edilebileceği bir tersane gerekmektedir. Foça nın kültür turizmine yönlendirilmesi gereklidir. Ayrıca otellerin kongre salonlarından yararlanılarak İzmir deki bazı kongrelerin buralarda yapılması yönlendirilmelidir. İlçede yatak kapasitesi yetersizdir. Gelişen yat turizmine ek olarak yabancı teknelerin de giriş çıkışlarını yapabilmesi için gümrük kapısı yapılmalıdır Potansiyeller Çevre ve Sağlık Foça İlçesinin yol güzergahında olması nedeni ile her türlü konservecilik, şarap ve salça fabrikalarının, kuru üzüm depolama alanları için potansiyel taşımaktadır. Aliağa nın önümüzdeki yıllarda sanayi kenti olabilmesi için planlamanın her sahada yapılması gerekmektedir. Doğal güzelliklerin korunması ve turizm potansiyeli değerlendirilmelidir. Tarihi ve kültürel değerlerini tanıtmak suretiyle Aliağa turizmi canlandırılmalıdır. Ilıca Burnu nda sıcak su kaynağı mevcuttur. Bu kaynak turizmin 271

22 yararına kullanılmalıdır. Aliağa Organize sanayi bölgesindeki yatırımlar için yapılacak yeni bir liman sanayisini daha da geliştirebilecektir. Son olarak, ilçe sınırları içerisinde bulunan meralar hayvancılığın gelişmesi için ideal bir ortam yaratmaktadır. İlçede sanayiinin ihtiyacını karşılamak için enerjiye yapılacak yatırımlar ve köyden kente göçü engellemek için halıcılık kilimcilik ve arıcılığa yatırım yapılabilir. KKGAY sinde tarımsal ürün deseni zengindir. Yapılaşma Süreci Foça ve Yenifoça kıyı bandı turizm yatırımları için önemli olanaklar potansiyeller sunmaktadır. Mevcut tüm iskeleleri bir araya toplayacak şekilde Nemrut körfezi, liman olarak değerlendirilebilir. Korumaya İlişkin İlçe fokları ve sahip olduğu tarihi değerleri ile hızla gelişmekte olan bir turizm merkezidir. Foça İlçe turizminin geliştirilmesi amacıyla, tarihi yapılar ve tescilli konutların aslına uygun olarak restore edilmesi; Karagöl ve Kuş cennetinin ulaşımının kolaylaştırılması; turistlere yönelik dinlenme tesislerinin yapılması ve ilçe halkının turizm açısından bilgilendirilmesi sağlanmalıdır. Ulaşım Nemrut limanın demiryolu ile desteklenerekgeliştirilmesiyle İzmir limanı yükünün azaltılması hedeflenmektedir. Kıyı Aliağa İlçesi Bakırçay havzasının güney sınırında yer almakta olup sert rüzgarlara kapalı, adeta bir kıyı gölünü andıran Nemrut limanı sayesinde doğal bir balıkçı barınağıdır. Balıkçılığın gelişmiş olması turistlere sağlıklı ve özgün ürünler sunuş imkanı yaratması nedeniyle Foça İlçesi nin turistik niteliğini destekleyici bir unsurdur. Yat limanı balıkçı barınağı gibi İlçe için çok önemli projeler gerçekleştirilebilir. Foça, İlçesinde turizm yatırımcılarının tesis kurmaları karlıdır. Alınan araziler önceden yapılan yatırımlar emsal alınarak şaraplık üzüm ve mantar üretmek için kullanılabilir. 272

23 İstihdam Aliağa OSB nin yeni yatırım ve istihdam olanakları yaratması sözkonusudur. Gerenköy, Bağarası, Yeniköy, Ilıpınar köyleri son dönemde şaraplık üzüm bağları için potansiyel taşımaktadır. Süt ve besi hayvancılığı için Gediz tarım havzası büyük potansiyele sahiptir. Menemen de tarıma dayalı sanayi geliştirilebilir. Pamuk ve meyvenin işleneceği fabrikalar kurulabilir. İlçede üretilen meyveler, meyve suyu üreten tesislerde değerlendirilebilir. Deri ve konfeksiyon alanında yatırım yapılabilir. Deri ve konfeksiyon alanında okulu olan ilçe, bu alanda yapılacak yatırımlar için nitelikli işgücü sağlayabilecektir. KKGAY si önemli bir tarımsal üretim alanıdır. Özellikle sebze ve meyve alanında yetiştirilemeyecek ürün bulunmamaktadır. İzmir e demiryolu ile bağlı olması ve yakınlığı ürünlerin pazarlanması açısından avantaj teşkil etmektedir. Ayrıca meyve suyu fabrikalarının kurulması, bölgede yetiştirilen ürünlerin değerlendirilmesi açısından uygun işkollarıdır. Genel Değerlendirme; Alsancak limanını desteklemek ve halihazırda Alsancak Limanına girmeyen transit yük taşımacılığı yapan gemilere hizmet vermek amacıyla düşünülen, 2500 ha stoklama alanı ie Akdeniz bölgesinin en büyük limanı Çandarlı limanı kuzey kentsel bölgesinin gelişmesinde önemli bir potansiyel taşımaktadır. Aliağa sanayi alanlarının su ihtiyacı kunduz barajının yapılmasıyla büyük ölçüde çözülme potansiyeli vardır. Nemrut limanındaki 8 iskeleye yıllık 3000 gemi gelmesi büyük bir potansiyele sahip olduğunu kanıtlamaktadır. Turizm tesisleri ve kıyı kullanımı Eski Foça Yeni Foça aksının yüksek bir turizm potansiyelini ortaya çıkarmaktadır. 273

24 Karacabey- İzmir Doğal gaz boru hattı ile Aliağa ya ulaşan dağal gaz, OSB enerji taleplerini ve verimliliklerini artıracaktır. Samurlu ve Ilıca burnu çevresinde yer alan jeotermal enerji potansiyelini barındırmaktadır. Ekolojik Köy Projesi 1992 yılında Rio da yapılan Dünya Çevre Zirvesinde dünya liderleri 21. yüzyılda uygarlığın devamlılığını sürdürecek programların oluşturulmasına karar vermişlerdir. Bu görüşten hareketle 1994 yılında kurulan Eko-köy ağı (GEN) Gündem 21 i hayata geçirmenin bir aracı olarak ortaya çıkmıştır. Bu ağ içinde yer alan projelerin ortak noktası eğitim üzerinde durmaları ve ekolojinin toplum ve iş yaşamının gelişiminin birlikteliğini sağlama isteğidir. Bu konumdaki çalışmalar Bağarası köyünde 55 dönümlük bir alanda sürdürülmektedir GELİŞME EŞİKLERİ Eski Foça Yeni Foça kıyı bandında, mevcut çevre düzeni planı kararları, doğal ve arkeolojik sit kararları ile orman ve eğimden kaynaklanan doğal eşikler gelişmenin sınırlarını çizmektedir. Ayrıca yerleşim alanlarını kuşatan askeri alanlar önemli sınırlayıcılar arasında bulunmaktadır. Bu eşikler özellikle Eski Foça da yeni gelişme alanlarının açılmasını engellemektedir. Gediz havzası toprak yapısı, arazi kullanım durumu, taşkın alanı, RAMSAR sulak alanı, doğal ve arkeolojik sit kararları ile DSİ sulama projesi yatırımları nedeniyle önemli yasal, doğal ve fiziki eşikleri içinde barındırmaktadır. Bu yapısı nedeniyle tarım dışı gelişme eğilimlerinin kesinlikle engellenmesi gereken bir alandır. Seyrek, Maltepe, Gerenköy, Helvacı, Türkelli, Emiralem, Bağarası bu havza sınırları içerisinde yer almakta ve benzer eşiklerle karşı karşıya bulunmaktadır. Aliağa sanayi odaklı gelişim bölgesinde başta kyme, myrina, gryneion, arkeolojik alanları, ekili zeytin alanları, çaltıdere taş ocakları, sulanabilir tarım alanları (Güzelhisar çayı boyunca) ve orman alanları kentin gelişimini sınırlandıran başlıca eşiklerdir. 274

25 AMAÇ VE HEDEFLER KKGAY de İKBNİP nin vizyonu olan, çeşitli istihdam fırsatlarının yaratılmış olması Eğitim ve Sağlık Hizmetleri de dahil olmak üzere kaliteli altyapı ve servislerin hazırlanması, Uzun vadede kentsel gelişimin sağlanması, kentsel ve kırsal yerleşimlerde yüksek yaşam standardının sağlanması için gerekli plan kararlarının alınması. KKGAY nde yer alan Gediz Havzasının yüksek tarım potansiyelinin korunması. KKGAY de gelecekteki vizyonu gözönüne alındığında mevcuttaki arazi kullanım durumuda dikkate alınarak sanayileşmenin gelişeceği düşünüldüğünden sahip olunan tarihi ve doğal değerlerinde korunduğu planlı sanayi gelişiminin sağlanması. KKGAY nde kentsel yerleşmelerin ihtiyacını karşılayacak rekreatif tesislerin yer alabileceği alanlar yaratmak. KKGAY de varolan ekolojik ve tarihi değerlerin korunması ve gelecek nesillere aktarımının sağlanması. Kuzey Kentsel Yerleşme Alanlarını merkez kent ile erişilebilirliğinin arttırılarak ulaşım bağlantılarının kuvvetlendirilmesi KKGAY de varolan potansiyeller doğrultusunda turizmin gelişmesinin sağlanması KENTSEL GELİŞME STRATEJİLERİ Türkiye nin önemli sulak alanlarından uluslar arası öneme sahip sulak alan niteliğinde Ramsar Sözleşmesi listesine dahil edilen Kuşcenneti ve yakın çevresinin bu niteliklerinin korunması, sürdürülmesi KKGAY de turizm sektörünün geliştirilmesi için turizm de çeşitlenme öngörüsüyle Kuşcenneti ve yakın çevresinde Eko-Turizm, Foça da turizm, Aliağa da günübirlik turizmin geliştirilmesi. 275

26 KKGAY de yer alan sanayi alanı yerleşim alanları, turizm alanlarına hizmet vermek ve İzmir kenti kuzey girişinin yol projesinin güçlendirilmesi amacıyla otoyol bağlantısının sağlanması ve Aliağa ya kadar olan mevcut demiryolu güzergahının Çandarlı limanına uzatılması. Aynı kapsamda Nemrut Limanı na demiryolu bağlantısının geliştirilmesi. Kıyı kenti olan İzmir in eğitimine ihtiyaç duyulan tekne yapım, söküm yatçılık konularında eğitim veren kurumların yer seçimine olanak tanımak. Ege Bölgesinin ihtiyacını karşılayacak ve kıyılarda düzensiz olarak parsel ölçeğinde hizmet veren tekne, yat imalat bakım sektörünün teşhir alanlarını da içinde bulundurarak dünya standartlarına uygun bir şekilde organize faaliyet gösterecekleri bir alan ayrılması ALT YÖRE PLAN ŞEMASI KKGAY, taşıdıkları potansiyel ve kimlikleri nedeniyle 4 ana program alanına bölünmüştür. Gediz havzasını kapsayan bölge tarım sektörüne bağımlı program alanı, Eski Foça ve Yeni Foça kıyı bandının turizm ve ikincil konut sektörüne bağımlı program alanı, Aliağa merkezli sanayi ağırlıklı program alanı ve tarım, orman ve doğal karakteri korunacak alandan oluşan yeşil kuşak program alanı. 276

27 Şekil: KKGAY Program Alanları KSPA KTPA KYKPA KTHPA Kuzey Sanayi Program Alanı (KSPA) Bu program alanı güneyde Yeni Foça, Horozgediği, demir çelik tesisleri, Bozköy orman alanları,yukarı Şehit Kemal köyü ile sınırlanırken, batıda kıyı ile sınırlanmakta, doğuda ise öneri demir yolu ve Samurlu köyü ile Bahçeboğaz mevkinde tarım alanları, Aliağa Organize Sanayi alanını kapsayarak yine demiryolu boyunca Maviköşe köyüne kadar uzanmakta olup, alan kuzeyde ise Çaltıdere yat imalat bakım onarım alanları ve Maviköşe köyü ile sınırlanmaktadır. KSPA, Aliağa merkezli mevcut sanayi kimliğini sürdürmesi, İzmir kentsel bölgenin önemli sanayi üretim merkezlerinden biri olması, barındırdığı iskeleler ve hinterlandıyla olan ulaşım olanakları nedeniyle bir aktarım noktası rölünü üstlenmesi öngörülmüştür. Bu program alanında özellikle endüstriyel üretim, enerji ve yük limanı sektörlerinde gelişmesine yönelik kararlar alınmıştır. 277

28 Kuzey Tarım Havzası Program Alanı (KTHPA) Bu program alanı, güneyde Tuzla, Sasalı İlk kademe belediye sınırları, Kaklıç askeri havaalanı ile Kaklıç köyü ile sınırlanırken, doğuda Günerli köyü ve Menemen arıtma tesislerinden Çavuşköy den demiryoluna dayanmakta, Yahşelli Emiralem-Göktepe- Değirmendere-Haykıran-Belen-Doğa-Türkelli-Helvacı boyunca öneri otoyola dayanmaktadır. Kuzeyde ise, Bağarası-Gerenköy ile Gediz taşkın alanından Yukarı Şehitkemal köyüne dayanmaktadır. Batıda ise İzmir Körfezi ile Foça askeri alanları ile sınırlanmaktadır. DSİ Menemen Sulama Havzası ve alanın büyük bir bölümünü kaplayan 1. Derece Doğal Sit Alanındaki tarım alanlarının korunması ilke olarak benimsenmiştir Kuzey Turizm Program Alanı (KTPA) Bu program alanı, güneyde askeri alanlar ile başlayıp, batısında Ege Denizi ile sınırlanmakta olup, doğusunda orman alanları, kuzeyde ise Sıraköy, Yenifoça ile Horozgediği boyunca Ege Denizi alanın sınırlarını çizmektedir. KTPA, Foça-Yenifoça kıyı bandında mevcut turizm tesisi ve turizm konut kimliğini sürdürmesi, barındırdığı tarihsel arkeolojik miras ve kıyı kullanım olanakları ile izmir kentsel bölgenin önemli turizm merkezlerinden biri olması öngörülmüştür. Bu program alanında özellikle turizm-ikincil konut ve günübirlik rekreasyon sektörlerinde gelişmesine yönelik kararlar alınmıştır. Program alanında, turizm yatak kapasitesinin artırılması, arkeolojik ören yeri düzenlemeleri, deniz ulaşımı başlıca yatırım sektörleri olacaktır. Foça ve Yenifoça belediyeleri sınırları dahilinde bulunan ve daha önce yürürlükte olan çevre düzeni planlarında güncelliğini yitiren sit alanları kararları, Kültür ve tabiat varlıkları koruma kurulunca yenilenen sit karaları doğrultusunda planlar revize edilmiştir. Bu doğrultuda, Yenifoça da 1. derece doğal sit alanlarında kalan imar planları yeniden düzenlenmiştir. 2. derece doğal sit içinde kalan alanlarda turizm tesisi, tatil köyü ve günübirlik tesis kararlarının sürdürülmesi öngörülmüştür. 278

29 Kuzey Yeşil Kuşak Program Alanı (KYKPA) Yeşil kuşak program alanı sınırı, güneyde Yamanlar ve askeri alan ile Kurudere Köyüne dayanmakta, doğuda İzmir Büyükşehir belediyesi ile İzmir il sınırı boyunca Karaorman, Çaltı, Köyleri, Emiralem-Manisa demir yolunu dik keserek Telekler Köyü boyunca Güzelhisar barajına kadar uzanmaktadır. Kuzeyde ise program alanı sınırı Kalabak ve Hacıömerli Köyünün kuzeyinde İzmir Büyükşehir Belediyesi sınırına dayanmaktadır. Batı sınırları ise Foça sit sınırları ve Yenifoça plan sınırlarına dayanmaktadır. KYKPA, orman, doğal karakteri korunacak alan ve tarım alanlarından oluşan kentsel gelişimin sınırlandırıldığı ve merkez kentin kuzey saçaklanmasını engelleyen bir rolü bulunmaktadır. Bu program alanında gelişmiş sektörler tarım ve orman sektörleridir. Bu program alanında özellikle ağaçlandırma, günübirlik rekreasyon, sulama ve tarımsal iyileştirme projeleri başlıca yatırım sektörleridir. Kırsal gelişmenin baskın nitelik kazandığı bu bölgede, Telekler, Değirmendere, İğnedere, Hasanlar, Haykıran, Belen, Doğa, Yanık, Çukur, Turgutlar, Bozalan, Hatundere, Samurlu, Güzelhisar, Çıtak, Uzunhasan, Karakuzu, Çoraklar, Karaköy, Kalabak, Hacıömerli, Karakuyu, Kocaahmetler, Yeniköy, Kozbeyli, Bozköy, Ilıpınar, Şehitkemal, Göktepe, Bağcılar, Karaorman, Çaltı, Ayvacık köy yerleşmeleri orman köyleri, orman ürünlerine ve tarımsal üretime bağımlı gelişmelerini sürdürümesi öngörülmüştür. Bu program alanında Aliağa Organize Sanayi Bölgesinin kullanma suyu ihtiyacını karşılamaya yönelik Kunduz barajı ile İzmir kent merkezinin içme suyu ihtiyacını karşılamaya yönelik Değirmendere barajları, DSİ projeleri kapsamında planlanmıştır. Güzelhisar deresi boyunca yer alan tarım toprakları ve özel mahsül alanlarının korunması öngörülmüştür. Menemen belediyesine bağlı Çukurköy şelalesi alanında 12 ha lık günübirlik tesis alanı planlanmıştır. 279

30 ROL /İŞLEV /KİMLİK KUZEY SANAYİ PROGRAM ALANI (KSPA) KİMLİK: SANAYİ KENTİ ROL: İKB NİN ÜRETİM VE AKTARIM NOKTASI GELİŞMİŞ SEKTÖRLER: ENDÜSTRİYEL ÜRETİM-ENERJİ-YÜK LİMANI YATIRIM SEKTÖR/KONU/TEMA ALANLARI: LİMAN-TEKNİK ALT YAPI-OSB- UZMANLAŞMIŞ EĞİTİM-TEKNE YAT GEMİ İMALAT ALANI KUZEY TARIM HAVZASI PROGRAM ALANI (KTHPA) KİMLİK: TARIM VE REKREASYON ZONU ROL: İKB NİN KUZEY TARIMSAL ÜRETİM MERKEZİ GELİŞMİŞ SEKTÖRLER: TARIM-ENDÜSTRİYEL ÜRETİM YATIRIM SEKTÖR/KONU/TEMA ALANLARI:TARIMSAL İYİLEŞTİRME- SULAMA-GÜNÜBİRLİK REKREASYON-YABAN HAYATI KORUMA KUZEY TURİZM PROGRAM ALANI (KTPA) KİMLİK: TARİH TURİZM VE YABAN HAYATI KORUMA ZONU ROL: İKB NİN KIYI ORYANTASYONLU TURİZM YATIRIMLARINI VE REKREATİF KULLANIM TÜRLERİNİN ÜSTLENMEK GELİŞMİŞ SEKTÖRLER: TURİZM-İKİNCİL KONUT-GÜNÜBİRLİK REKREASYON YATIRIM SEKTÖR/KONU/TEMA ALANLARI:TURİZM TESİS ALANLARI-KARA VE DENİZ AVCILIĞI-ARKEOLOJİK ÖREN YERİ DÜZENLEMELERİ-TARİH VE TURİZM TURLARI-DENİZ ULAŞIMI-YABAN HAYATI KORUMA VE GELİŞTİRME KUZEY YEŞİL KUŞAK PROGRAM ALANI (KYKPA) KİMLİK: TARIM-ORMAN-REKREASYON ZONU ROL: MERKEZ KENTİN KUZEY ORYANTASYONLU SAÇAKLANMASINI ENGELLEMEK GELİŞMİŞ SEKTÖRLER: TARIM -ORMAN 280

31 YATIRIM SEKTÖR/KONU/TEMA ALANLARI: TARIMSAL İYİLEŞTİRME- SULAMA-GÜNÜBİRLİK REKREASYON-AĞAÇLANDIRMA-GEÇİCİ KONAKLAMA PLANLAMA KARARLARI Kentsel Konut Alanları Kuzey kentsel gelişme alt yöresi sınırları içinde toplam 945 ha alan meskun konut alanı olarak planlanmıştır. Toplam konut alanının % 29 u meskun konutlardan oluşmaktadır. Alt yöredeki toplam gelişme konut alanı ise 1846,4 ha dır. Konut alanları içindeki oranı ise % 57 dir. KKGAY içinde toplam kentsel konut oranı % 3 dür. Tablo 11: KKGAY Kentsel Konut Alan Dağılımı ALAN (ha) İÇERİSİNDEKİ % KENTSEL KONUT ALANLARI MESKUN KONUT SIK YOĞ. 6,9 0,2 0,0 MESKUN KONUT ORTA YOĞ. 441,4 13,7 0,4 MESKUN KONUT SEYREK YOĞ. 496,4 15,4 0,5 MESKUN KONUT ÇOK SEYREK YOĞ. TOPLAM MESKUN KONUT 944,7 29,2 0,9 GELİŞME KONUT SIK YOĞ. GELİŞME KONUT ORTA YOĞ. 852,8 26,4 0,8 GELİŞME KONUT SEYREK YOĞ. 993,6 30,7 0,9 GELİŞME KONUT ÇOK SEYREK YOĞ. TOPLAM GELİŞME KONUT 1846,4 57,1 1,7 TURİZM KONUT 441,7 13,7 0,4 TOPLAM KENTSEL KONUT 3232,8 100,0 3,0 TOPLAM ALAN İÇERİSİNDEKİ % Türkelli de mevcut 3188 kişilik nüfusun 7305 kişiye çıkması öngörülmektedir. Daha önce tarım alanından kaldırılan 41 ha.lık gelişme konut alanı için Helvacı Belediye sinin kuzey yamaçlarında herhangi bir eşiğe oturmayan alanda yer seçimi yapılmıştır. Helvacı Belediyesi yaklaşık 75 ha.lık alanda kişiyi barındıracak kapasiteye sahiptir. 112 ha.lık gelişme konut alanı ile plan kapasite nüfusunun olması öngörülmüştür. Bağarası beldesi planlı alan içerisinde yaklaşık 26 ha meskun alanı bulunmaktadır. Bu alanın nüfus kapasitesi 3725 kişi olup, 78,5 ha gelişme konut alanı ile kişi ve toplam 104,7 ha planlı konut alanı kişilik projeksiyon nufusa sahip olacaktır. 281

32 Emiralem belediyesi, toplam 56 ha lık meskun konut ve 161 ha gelişme konut alanı planlanmıştır. Bu alanda toplam nüfus kapasitesinin kişi olması öngörülmektedir. Gerenköy belediyesi toplam 39 ha lık meskun konut ve 65 ha gelişme konut alanı planlanmıştır. Bu alanda toplam nüfus kapasitesinin kişi olması öngörülmektedir. Maltepe belediyesi toplam 36 ha lık meskun konut ve 30 ha gelişme konut alanı planlanmıştır. Bu alanda 66 ha alanda toplam nüfus kapasitesinin 6575 kişi olması öngörülmektedir. Seyrek belediyesi toplam 175 ha lık meskun konut ve 421 ha gelişme konut alanı planlanmıştır. Bu alanda 596,2 ha alanda toplam nüfus kapasitesinin kişi olması öngörülmektedir. Yenifoça belediyesi toplam 16 ha lık meskun konut ve 75 ha gelişme konut alanı ve 347 ha turizm konut alanı planlanmıştır. Bu alanda 438 ha alanda toplam nüfus kapasitesinin kişi olması öngörülmektedir. Foça belediyesi toplam 110 ha lık meskun konut ve 21 ha gelişme konut alanı ve 63 ha turizm konut alanı planlanmıştır. Bu alanda 194 ha alanda toplam nüfus kapasitesinin kişi olması öngörülmektedir. Foça belediyesinin doğal, fiziki ve sit eşiklerinden dolayı gelişme konut ihtiyacını Söğütçük ve Yenibağarası yerleşmelerinden sağlaması öngörülmüştür. Foça belediye sınırları dışında olup, ilçe sınırlarında kalan alanda toplam 30 ha meskun konut ve 202 ha gelişme konut alanı planlanmıştır. Aliağa belediyesi sınırları içinde yaklaşık 339 ha lık meskun konut alanı ile 627 ha lık gelişme konut alanı planlanmıştır. Bu alanlardan toplam kişilik nüfus kapasitesine ulaşması öngörülmüştür. Aliağa belediye sınırları içinde hesaplanan mevcut konut alanı kapasitesi kişidir nüfusu ise kişidir. Bu verilere göre Aliağa meskun konut alanı hala kapasitesinin dolmamış olduğunu görmekteyiz. Gelişme konut alanlarında ise kişinin barınacağı hesaplanmıştır. 282

33 Çaltıdere de yaklaşık 44 ha az yoğunluklu gelişme konut alanı ile 33 ha meskun konut alanda toplam kişi barındıracak konut alanı kapasitesi yaratılmıştır. Aliağa belediyesi kent merkezinde yaklaşık 51 ha lık kentsel yenileme alanı, mevcut konut stokunun niteliksel ve niceliksel olarak yenilenmesi için belirlenmiştir. Kırsal Konut Alanları KKGAY sinde ha köy yerleşik alanı ve 428,4 ha köy gelişme alanı planlanmıştır. Köy yerleşik alanlarının kırsal alan içindeki oranı % 61, köy gelişme alanlarının oranı ise % 39 dur. KKGAY içinde toplam kırsal konut oranı % 1 olup, kentsel alanlar ile birlikte tüm konut alanları % 4 lük paya sahiptir. Tablo 12: KKGAY Kırsal Konut Alan Dağılımı KIRSAL KONUT ALANLARI ALAN (ha) İÇERİSİNDEKİ % TOPLAM ALAN İÇERİSİNDEKİ % KÖY YERLEŞİK ALANI 664,5 60,8 0,6 KÖY GELİŞME ALANI 428,4 39,2 0,4 TOPLAM KIRSAL KONUT 1092,9 100,0 1,0 Aliağa ilçesinde 305 ha köy yerleşik alanı ve 233,1 ha köy gelişme alanı planlanmıştır. Bu alanlardan hesaplanan kırsal nüfusun kişi olması öngörülmüştür. Foça ilçesinde 64,9 ha köy yerleşik alanı ve 58,8 ha köy gelişme alanı planlanmıştır. Bu alanlardan hesaplanan kırsal nüfusun 5567 kişi olması öngörülmüştür. Menemen ilçesinde 270,7 ha köy yerleşik alanı ve 136,5 ha köy gelişme alanı planlanmıştır. Bu alanlardan hesaplanan kırsal nüfusun kişi olması öngörülmüştür. KKGAY 2005 nüfusu kişiyken, plan kapasitesinin öngördüğü nüfus kişidir. 283

34 KUZEY KENTSEL GELİŞME ALT YÖRESİ ALİAĞA - BAĞARASI - EMİRALEM - FOÇA - GERENKÖY - HELVACI - MALTEPE - YENİFOÇA - TÜRKELLİ - SEYREK - MENEMEN (BELEDİYE SINIRLARI DIŞI) PLANLI ALANI (ha) 2005 NÜFUSU PLAN NÜFUSU MESKUN KONUTSIK YOĞ. 6, MESKUN KONUT ORTA YOĞ. 441, MESKUN KONUT SEYREK YOĞ. 496, MESKUN KONUT ÇOK SEYREK YOĞ. TOPLAM MESKUN KONUT 944, GELİŞME KONUT SIK YOĞ. GELİŞME KONUT ORTA YOĞ. 852, GELİŞME KONUT SEYREK YOĞ. 993, GELİŞME KONUT ÇOK SEYREK YOĞ. TOPLAM GELİŞME KONUT 1846, TURİZM KONUT ALANI 441, TOPLAM KENTSEL KONUT 3232, KÖY YERLEŞİK ALANI 664, KÖY GELİŞME ALANI 428, TOPLAM KIRSAL KONUT 1092, TOPLAM KONUT ALANI 4325, TİCARET VE YÖNETİM MERKEZLERİ KKGAY sinde 64.4 ha 2. ve 3. derce merkez alanı olarak planlanmış, BHA kamu kuruluşları gibi büyük alan kullanımı gerektiren arazi kullanım türleri ha alan planlanmıştır. Ticaret yönetim merkezleri içinde 2. ve 3. derece merkezlerin payı % 19, büyük alan kullanımı gerektiren kullanışların payı % 81 dir. KKGAY içinde toplam ticaret yönetim merkezleri oranı % 0.3 dür. Tablo 13: KKGAY Ticaret ve Yönetim Merkezleri Alan Dağılımı TİCARET VE YÖNETİM MERKEZLERİ ALAN (ha) İÇERİSİNDEKİ % MİA 2-3 MERKEZLER 64,4 19,8 0,1 BÜYÜK ALAN KUL.(BHZ+KAMU KURLUŞLARI) 260,7 80,2 0,2 TOPLAM 325,1 100,0 0,3 SANAYİ BÖLGELERİ TOPLAM ALAN İÇERİSİNDEKİ % Aliağa da 35,5 ha 2 ve 3. derece merkez alanı ve ha büyük alan kullanımı gerektiren alan planlanmıştır. Foça da 1,6 ha 2 ve 3. derece merkez alanı ve 11,8 ha büyük alan kullanımı gerektiren alan planlanmıştır. 284

35 Helvacı da 5,5 ha 2 ve 3. derece merkez alanı planlanmıştır. Gerenköy de 4,2 ha 2 ve 3. derece merkez alanı ve 4,2 ha büyük alan kullanımı gerektiren alan planlanmıştır Bağarası nda 4,5 ha 2 ve 3. derece merkez alanı planlanmıştır. Seyrek de 0,6 ha 2 ve 3. derece merkez alanı ve 0,6 ha büyük alan kullanımı gerektiren alan planlanmıştır Türkelli de 2,9 ha 2 ve 3. derece merkez alanı ve 2,5 ha büyük alan kullanımı gerektiren alan planlanmıştır Emiralem de 3,6 ha 2 ve 3. derece merkez alanı ve 0,8 ha büyük alan kullanımı gerektiren alan planlanmıştır SANAYİ BÖLGELERİ İKBNİP nda ha sanayi alanı planlanmıştır. Bunun ha lık alanı KKGAY nde yer almaktadır. Bu alanlarda istihdam kapasitesi hesabı sonucu İKBNİP içerisinde KKGAY Sanayi istihdam oranı % 36 olacağı öngörülmektedir. KKGAY sinde toplam ha lık alan sanayi bölgesi olarak planlanmıştır. Bu başlık altında ha organize sanayi bölgeleri, ha sanayi alanları, ha küçük sanayi alanları, ha tuzla, maden çıkarım alanları, 229,8 ha depolama alanı, 22,9 ha konut dışı kentsel çalışma alanı, 90 ha tersane alanı, ha yat tekne imalat alanı planlanmıştır. Bu arazi kullanış türlerinin sanayi bölgeleri içindeki payları sırasıyla OSB ler % 20, Sanayi alanları % 39, Küçük Sanayi % 2, Maden çıkarım alanları % 29.2, Depolama % 4, Konut Dışı Kentsel Çalışma Alanı % 0.4, Tersane Alanı % 1.7, Yat tekne imalat alanı % 3.2 lik paya sahiptir. KKGAY içinde toplam sanayi bölgelerinin oranı % 4.8 dur. 285

36 Tablo 14: KKGAY Sanayi Bölgeleri Alan Dağılımı SANAYİ BÖLGELERİ ALAN (ha) İÇERİSİNDEKİ % OSB 1038,1 20,0 1,0 SANAYİ BÖLGESİ 2023,4 39,0 1,9 KÜÇÜK SANAYİ 104,3 2,0 0,1 MADEN ÇIKARIM ALANLARI (TUZLA) 1512,8 29,2 1,4 DEPOLAMA 229,8 4,4 0,2 KDKÇA 22,9 0,4 0,0 SERBEST BÖLGE 0,0 0,0 TERSANE 90,0 1,7 0,1 YAT - TEKNE İMALAT ALANI 168,6 3,2 0,2 TOPLAM 5185,4 95,1 4,9 TOPLAM ALAN İÇERİSİNDEKİ % Türkelli beldesinde, 40,5 sanayi, 0,5 ha küçük sanayi, 29,5 ha depolama, 0,5 ha konut dışı kentsel çalışma alanı planlanmıştır. Mevcut 11 ha lık depolama alanına ek oalrak demiryolu kıyısında 18 ha.lık depolama alanı planlanmıştır. Seyrek belediye sınırları içinde deri organize sanayi bölgesi ve 23,4 ha depolama alanı ayrılmıştır. Bağarası nda 1,0 ha sanayi alanı, 3,9 ha konut dışı kentsel çalışma alanı planlanmıştır. Gerenköy de 1.9 ha lık konut dışı kentsel çalışma alanı planlanmıştır. Helvacı beldesinde, 136,5 ha sanayi alanı, 0,7 ha küçük sanayi alanı planlanmıştır. Emiralem beldesi yaklaşık 22,6 ha lık sanayi alanı planlanmıştır. Foça belediyesi sınırları dışında olup, ilçe belediye sorumluluk alanı içinde kalan 3,1 ha lık sanayi alanı ile 1,6 ha konut dışı kentsel çalışma alanı planlanmıştır. Aliağa, Türk sanayisinin önemli yatırımlarının olduğu bir bölge konumundadır. OSB, Tüpraş-petkim, demir çelik ve gemi söküm tesisleri ile iskele alanları sanayi kimliğini güçlendirmektedir. Planlı sanayi alanı toplam 3244 ha. Bu alanın 888,2 ha kısmı mevcut sanayilerden oluşmaktadır. Projeksiyon nüfusu kişidir. Çaltıdere Tekne Tersane yeri önerisi Ege Bölgesinin ihtiyacını karşılamak ve kıyılarda düzensiz olarak parsel ölçeğinde hizmet veren tekne imalat yapım söküm sektörünün teşhir alanlarını da içinde bulundurarak dünya standartlarına uygun bir şekilde birarada organize olarak faaliyet gösterecekleri bir alan ayrılması önerilmektedir. 286

37 1821,7 ha sanayi alanı, 888,2 ha OSB alanı, 176,9 ha depolama alanı ve 164,1 ha yat imalat ve tekne bakım-onarım alanı arazi kullanım kararları olarak planda yer almaktadır. Bu program alanında 90 ha gemi söküm tesisleri tersane alanı olarak planlanmıştır. Bu alanda izmir kentsel bölge sınırları içindeki organize olmayan ve kentsel alanda dağınık biçimde bulunan gemi sektörü tesislerinin tüpraş-petkim tesislerinin kuzeyindeki tersane de toplanması öngörülmüştür. Nemrut limanınıda organize olmayan iskelelerin geri hizmet alanları büyütülerek 170,5 ha İzmir limanının yük yoğunluğunun azaltılması öngörülmüştür. Ayrıca liman bölgesinin lojistik depolama ihtiyacını karşılamak için bu alanda mevcut depolama alanına ek olarak 40 ha alan ayrılmıştır. Aliağa OSB nin gelecekte faaliyete geçmesiyle birlikte yan sanayinin gelişeceği ve bunun için mevcut küçük sanayi sitesinin büyüme ihtiyacını karşılamak için yaklaşık 44 ha lık küçük sanayi sitesi ayrılmıştır. Toplamda küçük sanayi alanı 103,1 ha lık alana ulaşmıştır. Aliağa Çaltıdere köy tüzel kişiliğine ait olan İzmir-Çanakkale devlet yolu üzerinde Çaltıdere yerleşik alanını bitişik alanda denizcilik, gemi mühendisliği vb disiplinleri içeren 96,4 ha yüksek okul eğitim alanı ayrılmıştır TURİZM ALANLARI KKGAY sinde toplam 410,7 ha turizm alanı planlanmıştır. Bu başlık altında turizm tesisleri, 88,6 günübirlik tesisler planlanmıştır. Bu arazi kullanış türlerinin turizm alanları içindeki payları sırasıyla Turizm Tesisleri % 78.4, Günibirlik Tesisler % 21.6 lik paya sahiptir. KKGAY içinde toplam turizm alanlarının oranı % 0.4 dür. Tablo 15: KKGAY Turizm Alan Dağılımı TURİZM ALANLARI ALAN (ha) İÇERİSİNDEKİ % TURİZM TESİSLERİ 322,1 78,4 0,3 KAMPİNG GÜNÜBİRLİK TESİSLER 88,6 21,6 0,1 TOPLAM 410,7 100,0 0,4 TOPLAM ALAN İÇERİSİNDEKİ % Aliağa da 22,6 ha turizm tesisi ve 60,3 ha günübirlik turizm alanı ayrılmıştır. 287

38 Bağarası beldesinin günübürlik turizm ihtiyacını karşılamak için beldenin güneyinde 2,2 ha lık alan ayırmıştır. Foça da 96,2 ha turizm tesisi ve 7,1 ha günübirlik turizm alanı ayrılmıştır. Seyrek te 1,7 ha turizm tesis alanı ve 4,9 ha günübirlik turizm alanı ayrılmıştır. Yenifoça da 201,6 ha turizm tesisi ve yaklaşık 14,1 ha günübirlik tesis alanı planlanmıştır. Bu kararlarla turizm kimliğinin güçlenmesi ve yatırım olanakları için uygun alanlar sağlamıştır BÜYÜK VE AÇIK ALAN KULLANIŞLARI KKGAY sinde toplam 1159 ha büyük ve açık alan kullanışları planlanmıştır. Bu başlık altında 435,4 ha rekreasyon alanı, ha kentsel yeşil alanlar, 53,6 ha kentsel ve bölgesel spor alanları, 138,9 ha üniversite kampüs alanı, 14,4 ha sosyo kültürel tesis alanı, 71.8 ha eğitim tesisi alanı planlanmıştır. Bu arazi kullanış türlerinin büyük ve açık alan kullanışları içindeki payları sırasıyla Rekreasyon alanları % 37,3 Kentsel Yeşil Alanlar % 38.2, Kentsel ve Bölgesel Spor Alanları % 4.6, Üniversite Kampüs Alanı % 11.9, Sağlık Tesisleri % 0.7, Sosyokültürel Tesis Alanları % 1, Eğitim Tesisleri % 6.2 lik paya sahiptir. KKGAY içinde toplam büyük ve açık alan kullanışları oranı % 1.1 dir. Tablo 16: KKGAY Büyük ve Açık Alan Dağılımı BÜYÜK VE AÇIK ALAN KULLANIŞLARI ALAN (ha) İÇERİSİNDEKİ % TOPLAM ALAN İÇERİSİNDEKİ % BÖLGE PARKI EKOLOJİ PARKI FUAR ARBORETUM (BOTANİK BAHÇESİ) REKREASYON 435,4 37,3 0,4 KENTSEL YEŞİL ALANLAR (PARK) 446,9 38,2 0,4 KENTSEL VE BÖLGESEL SPOR 53,6 4,6 0,0 ÜNİVERSİTE KAMPÜS ALANI 138,9 11,9 0,1 SAĞLIK 7,8 0,7 0,0 SOSYO-KÜLTÜREL 14,4 1,2 0,0 EĞİTİM 71,8 6,1 0,1 TOPLAM 1168,8 100,0 1,1 Çaltıdere nin güneyinde yer alan eğimli tepelik alanın seyir amaçlı kullanış açısından uygun olması nedeniyle Aliağa da dinlenim alanı ihtiyacını karşılamak için 417 ha lık rekreasyon alanı ayrılmıştır. 288

39 Uluslar arası öneme sahip sulak alan niteliğinde olduğundan RAMSAR Sözleşmesi listesine dahil edilen Kuş Cenneti ve Yakın Çevresi bu niteliğinin sürdürülebilmesi amacıyla doğal karakterin korunması önemsenmiş olup, bu alanlarda doğa değerine hizmet verecek Eko- Turizm ve Doğal Yaşam Parkı önerilmiştir. Gediz deltası, Valiliğin hazırladığı Gediz Deltası Yönetim Planı çerçevesinde alt ölçekli planlarda değerlendirilecektir. Bu bağlamda, arazi kullanım paftalarında görünmemekle birlikte Süzbeyli de 2 ha alanda(119 ada 1 parsel) Gediz Deltası Sulak Alan Araştırma ve gözlem Merkezi kurulması kararı verilmiştir TARIM ALANLARI KKGAY sinde toplam 38900,1 ha alan tarım alanı olarak planlanmıştır. Bu başlık altında ha tarımsal niteliği korunacak alanlar, ha tarımsal niteliği korunacak özel mahsül alanları ve ha mera alanı planlanmıştır. Bu arazi kullanış türlerinin tarım alanları içindeki payları sırasıyla Tarımsal Niteliği Korunacak Alanlar % 94,8, Tarımsal Niteliği Korunacak Özel Mahsül Alanları % 4.8, Mera Alanları % 0.4 lik paya sahiptir. KKGAY içinde toplam tarım alanları kullanışları oranı % 36.3 dür. Tablo 17: KKGAY Tarım Alanları Dağılımı TARIM ALANLARI ALAN (ha) İÇERİSİNDEKİ % TOPLAM ALAN İÇERİSİNDEKİ % TARIMSAL NİTELİĞİ KORUNACAK ALANLAR 36869,1 94,8 34,4 TARIMSAL N. K. ÖZEL MAHSUL ALANLARI 1874,5 4,8 1,7 MERA 143,6 0,4 0,1 ORGANİZE ÇİÇEKÇİLİK BÖLGESİ HAYVANCILIK İHTİSAS ORGANİZE BÖLGESİ 12,9 TOPLAM 38900,1 100,0 36,3 Tarım havzası içinde kalan belediyelerin tarım sektöründe yoğunlaşması öngörülmüştür. Ayrıca ana ulaşım aksları üzerinde bulunan Helvacı ve Türkelli belediyelerinin tarımsal ürünlerinin depolanmasında yoğunlaşması öngörülmüştür. Bu program alanı içinde yer alan başlıca belediyeler; Emiralem, Bağarası, Seyrek, Maltepe, Gerenköy, Türkelli, Helvacı dır. Gediz Havzası DSİ sulama alanı içinde kalan tarım alanları korunmuştur. 289

40 Helvacı Belediyesi tarım havzası üzerinde yer alan planlarda, Tarım İl Müdürlüğü nden tarım alanlarına ilişkin görüşü doğrultusunda yeniden düzenleme yapılmıştır. Buna göre sanayi depolama ve gelişme konut alanlarının 96 ha.lık kısmı tarım alanı olarak düzenlenmiştir. Aliağa mevcut planından gelen Güzelhisar çayı korunmuştur. boyunca devam eden tarım alanları ORMAN ALANLARI KKGAY sinde toplam ha orman alanı olarak planlanmıştır. KKGAY içinde toplam orman alanları kullanışları oranı % 26.9 dur. Tablo 18: KKGAY Orman Alanları Dağılımı ORMAN ALANLARI ALAN (ha) İÇERİSİNDEKİ % ORMAN 28844,7 100,0 26,9 ORMAN İÇİ DİNLENME VE MESİRE ALANLARI TOPLAM 28844,7 100,0 26,9 TOPLAM ALAN İÇERİSİNDEKİ % AĞAÇLANDIRILACAK VE DOĞAL KARAKTERİ KORUNACAK ALANLAR KKGAY sinde toplam ha ağaçlandırılacak ve doğal karakteri korunacak alan olarak planlanmıştır. Bu başlık altında ha ağaçlandırılacak alani 5.3 ha makilik fundalık, ha doğal karakteri korunacak alan planlanmıştır. Bu arazi kullanış türlerinin ağaçlandırılacak ve doğal karakteri korunacak alanları içindeki payları sırasıyla Ağaçlandırılacak alan % 4.3, Doğal Karakteri Kullanılacak alan % 95.7 lık paya sahiptir. KKGAY içinde toplam ağaçlandırılacak ve doğal karakteri korunacak alan kullanışları oranı %19.5 dir. Tablo 19: KKGAY Ağaçlandırılacak ve Doğal Karakteri Korunacak Alanlar Dağılımı AĞAÇLANDIRILACAK VE DOĞAL KARATERİ KORUNACAK ALANLAR ALAN (ha) İÇERİSİNDEKİ % TOPLAM ALAN İÇERİSİNDEKİ % AĞAÇLANDIRILACAK ALAN 8934,0 4,3 0,8 MAKİLİK - FUNDALIK 5,3 0,0 0,0 DKKA 19915,2 95,7 18,6 TOPLAM 20814,5 100,0 19,4 290

41 Aliağa belediye sınırları içinde 277,6 ha ağaçlandırılacak alan ve 8728,8 ha alan doğal karakteri korunacak alan olarak planlanmıştır. Foça da 1639,9 ha alan doğal karakteri korunacak alan olarak planlanmıştır. Yenifoça da 2042,7 ha alan doğal karakteri korunacak alan olarak planlanmıştır. Helvacı da 10,2 ha ağaçlandırılacak alan ve 427,4 ha alan doğal karakteri korunacak alan olarak planlanmıştır. Gerenköy de 1,5 ha ağaçlandırılacak alan ve 221,6 ha alan doğal karakteri korunacak alan olarak planlanmıştır. Bağarası 60,5 ha alan doğal karakteri korunacak alan olarak planlanmıştır. Maltepe de 6,7 ha ağaçlandırılacak alan ve 51,4 ha alan doğal karakteri korunacak alan olarak planlanmıştır. Seyrek de 25,3 ha ağaçlandırılacak alan ve 2 ha alan doğal karakteri korunacak alan olarak planlanmıştır. Menemen belediyesi sınırları dışında olup, ilçe belediye sorumluluk alanı içinde kalan 569 ha ağaçlandırılacak alan, 5,3 ha makilik-fundalık ve 6372,9 ha alan doğal karakteri korunacak alan olarak planlanmıştır. Türkelli de 126,9 ha alan doğal karakteri korunacak alan olarak planlanmıştır. Emiralem de 3,7 ha ağaçlandırılacak alan ve 294,5 ha alan doğal karakteri korunacak alan olarak planlanmıştır 291

42 DİĞER ARAZİ KULLANIMLAR KKGAY sinde toplam ha diğer arazi kullanım kararları getirilmiştir. Bu başlık altında ha askeri alanlar, 41.9 ha mezarlıklar, ha arkeolojik sit alanları planlanmıştır. Bu arazi kullanış türlerinin diğer arazi kullanım kararları içindeki payları sırasıyla Askeri Alanlar % 50.2, Mezarlıklar % 1.3, Arkeolojik sitler % 48.5 lık paya sahiptir. KKGAY içinde toplam diğer arazi kullanım alan kullanışları oranı %3.1 dir. Tablo 20: KKGAY Diğer Arazi Kullanım Kararları Dağılımı DİĞER ARAZİ KULLANIM KARARLARI ALAN (ha) ARAZİ KULLANIM TÜRÜ İÇERİSİNDEKİ % TOPLAM ALAN İÇERİSİNDEKİ % ASKERİ ALANLAR 1741,4 51,2 1,6 MEZARLIKLAR 41,9 1,2 0,0 ARKEOLOJİK SİT ALANLARI 1619,6 47,6 1,5 ÖZEL PROJE ALANLARI (ÖPA) TOPLAM 3402,9 100,0 3,2 Aliağa da mevcut 14 ha lık mezarlık alanı büyütülerek 25 ha çıkarılmıştır. Helvacı beldesinde, kuzey batı yamaçlarında 5,8 ha mezarlık alanı planlanmıştır YAPI YASAĞI GETİRİLEN ALANLAR KKGAY sinde toplam ha yapı yasağı getirilen alan olarak planlanmıştır. Bu başlık altında yalnızca Taşkına Maruz Alanlar yer almaktadır. KKGAY içinde toplam yapı yasağı getirilen alan kullanışları oranı %0.2 dir. Tablo 21: KKGAY Yapı Yasağı Getirilen Alanlar Dağılımı YAPI YASAĞI GETİRİLEN ALANLAR ALAN (ha) İÇERİSİNDEKİ % JEOLOJİK ÖNLEMLİ ALANLAR TAŞKINA MARUZ ALANLAR 250,8 100,0 0,2 TOPLAM 250,8 100,0 0,2 TOPLAM ALAN İÇERİSİNDEKİ % 292

43 ALTYAPI KKGAY sinde toplam ha altyapı alanları planlanmıştır. Bu başlık altında 5.7 ha arıtma tesisi, 40.7 ha çöp toplama ve tasfiye alanı, ha liman ve liman gerisi hizmet alanı, 30.2 ha iskele ve balıkçı barınağı, 338,9 ha hava limanı, 20 ha tır parkı kamyon garajı, ha baraj gölet ve dere alanları, 74 trafo merkezi otoyol ve ekspres yollar olarak planlanmıştır. Bu arazi kullanış türlerinin altyapı arazi kullanım kararları içindeki payları sırasıyla Arıtma tesisi % 0.2, Çöp Toplama ve Tasfiye Alanı %1.1, Liman % 4.7, İskele Balıkçı Barınağı % 0.8, Hava Limanı % 9.2, Tır Parkı Kamyon Garajı % 0.5, Barajlar Göletler ve Dereler % 26.5, Trafo Merkezleri % 2, Otoyollar ekspres yollar % 54.8 lik paya sahiptir. KKGAY içinde toplam altyapı alan kullanışları oranı % 3.4 dür. Tablo 22: KKGAY Altyapı Alanlar Dağılımı ALTYAPI ALAN (ha) İÇERİSİNDEKİ % TOPLAM ALAN İÇERİSİNDEKİ % ARITMA TESİSİ 5,7 0,2 0,0 ÇÖP TOPLAMA VE TASVİYE ALANI 40,7 1,1 0,0 LİMAN 170,5 4,7 0,2 İSKELE + BALIKÇI BARINAĞI 30,2 0,8 0,0 HAVA LİMANI 338,9 9,3 0,3 TERMİNAL TIR PARKI, KAMYON GARAJI, GARAJLAR 20,0 0,5 0,0 BARAJLAR + GÖLETLER + DERE 966,4 26,5 0,9 TRAFO MERKEZLERİ 74,0 2,0 0,1 OTOYOLLAR, EXPRES YOLLAR vb. 1998,5 54,8 1,9 TOPLAM 3644,9 100,0 3,4 TOPLAM ,6 100,0 100,0 İzmir Kenti Kuzey Bölgesinde yer alan sanayi alanları, yerleşim alanları, liman, tersane, yüksekokul alanlarına hizmet vermek ve İzmir kenti kuzey girişi yol projesini güçlendirmek amacıyla karayollarının mevcut otoyol bağlantısı Koyundere nin doğusundan geçirilerek öneri Çandarlı limanına kadar gidecek otoyol bağlantısı önerilmiştir. Öneri otoyol ile Aliağa- Yenifoça, İzmir-Çanakkale yolu Helvacı ile organize sanayi bölgesinin ilişkisini kuran bağlantılar ile ulaşım bağlantıları güçlendirilmiştir. Mevcut demiryolu güzegahının Çandarlı limanına uzatılması önerilmektedir. 293

44 Ayrıca Helvacı - Türkelli Beldesine hizmet etmesi düşünülen ve mülkiyeti Karayolları Bölge Müdürlüğüne ait olan yaklaşık 18 ha.lık katı atık transfer istasyonu planlanmıştır. Yenifoça-Arslanburnutepe de, yenilenebilir enerji kaynaklarından Rüzgar Enerjisi türbinlerinin kurulmasına olanak verecek yer belirlenmiştir. Aliağa Yunt Dağı, Horozgediği, Karpuzcular Dağları nda yenilenebilir enerji kaynaklarından Rüzgar Enerjisi için alanlar belirlenmiştir. Aliağa da mevcut gemi söküm tesislerinin ve tüpraş-petkim tesisleri arasındaki alana enerji çevrim santrali için 44 ha lık alan ayrılmıştır. Ayrıca 30 ha trafo merkezi alanı ayrılmıştır. Aliağa Düzensiz Çöp Depolama Alanının uzun vadede 18 ha lık Düzenli Çöp Depolama Alanı olarak çevrilmesi öngörülmektedir. Ayrıca 4,3 ha arıtma tesisi alanı olarak ayrılmıştır. Foça da 1,4 ha arıtma tesisi ve 4,8 ha lık çöp depolama ve tasfiye alanı ayrılmıştır. Yine liman ulaşımında önemli trafik yükü getirecek olan tır-kamyon araçları için öneri demiryolu kenarına 20 ha lık tır-kamyon garajı önerilmiştir. Tablo 23: KKGAY Planı Arazi Kullanım Dağılımı 294