ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

Transkript

1 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ TUZCU TURUNÇGİL KOLEKSİYONUNDA BULUNAN PORTAKAL VE MANDARİN GENOTİPLERİNİN MORFOLOJİK KARAKTERİZASYONU BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI ADANA, 2011

2 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TUZCU TURUNÇGİL KOLEKSİYONUNDA BULUNAN PORTAKAL VE MANDARİN GENOTİPLERİNİN MORFOLOLOJİK KARAKTERİZASYONU MUSTAFA GÖKÇE YÜKSEK LİSANS TEZİ BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI Bu Tez 02/06/2011 Tarihinde Aşağıdaki Jüri Üyeleri Tarafından Oybirliği/Oyçokluğu ile Kabul Edilmiştir Yrd. Doç. Dr. Bilge Y. YILMAZ Prof. Dr. Turgut YEŞİLOĞLU Yrd. Doç. Dr. Aydın UZUN DANIŞMAN ÜYE ÜYE Bu Tez Enstitümüz Bahçe Bitkileri Anabilim Dalında Hazırlanmıştır.. Kod No Prof. Dr. İlhami YEĞİNGİL Enstitü Müdürü Bu Çalışma Ç.Ü. Araştırma Projeleri Birimi ve TÜBİTAK Tarafından Desteklenmiştir Proje No:ZF2009YL66,106G047 Not: Bu tezde kullanılan özgün ve başka kaynaktan yapılan bildirişlerin, çizelge ve fotoğrafların kaynak gösterilmeden kullanımı, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunundaki hükümlere tabidir.

3 ÖZ YÜKSEK LİSANS TEZİ TUZCU TURUNÇGİL KOLEKSİYONUNDA BULUNAN PORTAKAL VE MANDARİN GENOTİPLERİNİN MORFOLOLOJİK KARAKTERİZASYONU MUSTAFA GÖKÇE ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI Danışman : Yrd. Doç. Dr. Bilge Y. YILMAZ Yıl: 2011, Sayfa: 161 Jüri : Yrd. Doç. Dr. Bilge Y. YILMAZ Prof. Dr. Turgut YEŞİLOĞLU Yrd. Doç. Dr. Aydın UZUN Çukurova Üniversitesi Bahçe Bitkileri Bölümünde yürütülen bu araştırmada Portakal ve Mandarin tür ve çeşitlerinin morfolojik karakterizasyonları yapılmıştır. Bu inceleme sırasında meyve ağaçlarının; anaçları, dal yapıları, ağaç büyüklüleri, taç hacimleri ve yaprak özellikleri incelenmiştir. Meyvelerin ise; ağırlıkları, kabuk yapıları ve özellikleri, meyve eti özellikleri, usare miktarları, meyve suyunun asitliliği ve tohumların yapı ve özellikleri incelenmiştir. Buna ek olarak; ağaçlarda 11, çiçeklerde 13, meyvelerde 28, yapraklarda 14 ve tohumlarda 7 farklı özelliğe bakılmıştır. Bu araştırmaya göre bazı örnekler verilecek olursa, Yerli Portakallar içinde Finike Yerlisi tipi, Yafa Portakal çeşitleri içinde ise A 22 N tipi diğer çeşit ve tiplere göre farklılıklar göstermiştir. Göbekli portakal çeşitleri içerisinde bulunan Göçek göbekli portakalı çeşidinin dal sıklığı değeri yüksek olduğundan, Kan portakalı çeşitleri içerisinde bulunan Sanguine Grosse Ronde tipinin anaç çapı değeri düşük olduğundan ve Farklı mandarin çeşitleri gurubunda bulunan Antalya Kleopatra mandarin çeşidinin taç hacmi değerinin yüksek, meyve ağırlığı değerinin düşük olmasından dolayı bu çeşitler kendi gruplarında farklı oranlarda değerlere sahip olmuştur. Anahtar Kelimeler: Portakal, Mandarin, Morfolojik Karakterizasyon I

4 ABSTRACT MASTER THESIS THE MORPHOLOGİCAL CHARACTERİZATİON OF ORANGE AND MANDARİN GENOTYPES INCLUDED İN TUZCU CİTRUS COLLECTİON MUSTAFA GÖKÇE ÇUKUROVA UNIVERSITY INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES DEPARTMENT OF HORTİCULTURE Supervisor : Asst. Prof. Bilge Y. YILMAZ Year: 2011, Pages: 161 Jury : Asst. Prof. Bilge Y. YILMAZ Prof. Dr. Turgut YEŞİLOĞLU Asst. Prof. Aydın UZUN In this study, which was carried out in University of Çukurova, Department of Horticulture, morphological characterization of species and varieties of oranges and mandarins were investigated. During this investigation, rootstocks, branch structure, tree size, canopy volume and leaf characteristics of fruit trees and weight, peel structure and characteristics, flesh structure, juice content, acidity and seed structure and characteristics of fruit were observed. Furthermore, 11 different characteristics of trees, 13 of flowers, 28 of fruits, 14 of leaves, and finally 7 different characteristics of seeds were researched. Some of findings belonging this study are; among local oranges, Finike Yerlisi and among Jaffa oranges, A 22 N differed from other species and cultivars. Göbek göcek oranges, which is located in Navel orange group, differed from other cultivars depending the highest of branches denses, Sanguine Grosse Ronde, which is located in Blood orange group, differed from other cultivars depending the lowness of its rootstock diameter. Also Antalya Kleopatra mandarin differed from other mandarins because of its high canopy value and low fruit weight. Key words: Orange, mandarin, morphological characterization II

5 TEŞEKKÜR Çukurova Üniversitesi Bahçe Bitkileri Bölümünde Portakal ve Mandarinlerde morfolojik karakterizasyon konusunda çalışmam boyunca her türlü desteği benden esirgemeyen danışman hocam Yrd. Doç. Dr. Bilge YILDIRIM a ve tez konumun planlanmasında büyük katkıları olan Prof. Dr. Turgut YEŞİLOĞLU na teşekkür ederim. Tez çalışmamda arazi çalışmalarında yardımlarını esirgemeyen Hüseyin KAYA ve İsrafil BORAN a, laboratuar ve istatistik çalışmalarında yardımlarını esirgemeyene Ar. Gör. Meral İNCESU ve Ar. Gör. Berken ÇİMEN e ve çalışma esnasında gösterdikleri özveriden dolayı aileme teşekkür ederim. III

6 İÇİNDEKİLER SAYFA ÖZ... I ABSTRACT... II TEŞEKKÜR... III İÇİNDEKİLER... IV ÇİZELGELER DİZİNİ...X ŞEKİLLER DİZİNİ... XII 1. GİRİŞ ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR MATERYAL VE METOD Materyal Metod İncelenecek Fenolojik ve Morfolojik Özellikler Vegetatif Anaç çapı Kalem çapı Kalem çapı /Anaç çapı oranı Ağaç yüksekliği Ağaç taç çapı Taç hacmi Ağaç şekli Ağaç büyüme şekli Dal sıklığı Yetişkin ağaçlarda diken yoğunluğu Sürgün ucu rengi Yaprak Yaprağın yaşam süreci Yaprağın parçalılığı Yaprak ayası şekli Yaprak ayasının eni IV

7 Yaprak ayasının boyu Yaprak ayası indeksi Yaprak kalınlığı Kanatçık varlığı Kanatçık şekli Kanatçık eni Kanatçık boyu Kanatçık indeksi Kanatçık eni /Yaprak ayası eni Yaprak kenarının dişliliği Çiçek Çiçeklenmenin sezonunun başladığı tarih Tam çiçeklenme tarihi Çiçeklenme sezonunun sona erdiği tarih Çiçek sapı uzunluğu Kaliks çapı Stigmaya oranla anterlerin uzunluğu Çiçek tipi Uçtaki çiçek tomurcuğu rengi Açılmış çiçek rengi Anter rengi Çiçekteki taç yaprak sayısı Taç yaprak uzunluğu Taç yaprak genişliği Erkek organ sayısı Çiçek tozu varlığı Çiçeklenme zamanı Meyve Meyvelerin olgunlaşma başlangıcı Meyvelerin olgunlaşma sonu Meyve ağırlığı Meyve uzunluğu V

8 Meyve genişliği Meyve şekli Meyve üst kısım şekli Meyve uç kısmı Meyve stil ucunda mühür varlığı Meyve stil ucunda mühür belirginliği Meyve stil ucunda göbek varlığı Meyve stil ucunda göbek belirginliği Meyve göbek çıkıntısı Meyve göbek genişliği Meyve kabuk kalınlığı Meyve kabuk rengi Meyve kabuğunun pürüzlülüğü Kabukta eterik yağ keselerinin belirginliği Kabuk-meyve eti bağlantısı Meyve kabuğunda albedonun rengi Meyve et renginin dağılımı Orta eksen çapı Dilim sayısı Meyve et rengi Meyve usare miktarı Meyve suyunun rengi Meyve suyunun asitliği Meyve suyunda çözünebilen kuru madde miktarı Meyve eti tekstürü Meyve etinin liflilik durumu Tohum Tohumda embriyo sayısı Tohumlarda poliembriyoniye eğilim oranı Meyvedeki tohum sayısı Tohum şekli Tohum rengi VI

9 Kotiledon rengi Şalaza rengi ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Portakal Çeşitleri Hamlin Portakalı Göbekli Portakallar Göbekli Portakallar (1. Grup) Göbekli Portakallar (2. Grup) Göbekli Portakallar (3. Grup) Nüseller Kan Portakalı Normal Portakal Şeker Portakalı Valencia Portakalı Yafa Portakalı Yerli Portakal Mandarin Çeşitleri Satsuma Mandarin Yerli Mandarin Farklı Mandarin Klemantin Mandarini Normal Mandarin Portakal Genotiplerinin Vejatatif Özellikleri Portakal Genotiplerinin Ağaç Özellikleri Portakal Genotiplerinin Çiçek Özellikleri Portakal Genotiplerinin Meyve Özellikleri Portakal Genotiplerinin Yaprak Özellikleri Portakal Genotiplerinin Tohum Özellikleri Mandarin Genotiplerinin Vejatatif Özellikleri Mandarin Genotiplerinin Ağaç Özellikleri Mandarin Genotiplerinin Çiçek Özellikleri Mandarin Genotiplerinin Meyve Özellikleri Mandarin Genotiplerinin Yaprak Özellikleri VII

10 Mandarin Genotiplerinin Tohum Özellikleri SONUÇLAR VE ÖNERİLER KAYNAKLAR ÖZGEÇMİŞ VIII

11 IX

12 ÇİZELGELER DİZİNİ... SAYFA Çizelge 3.1. Tuzcu turunçgiller koleksiyonunda bulunan portakal çeşitleri listesi Çizelge 3.2. Tuzcu turunçgiller koleksiyonunda bulunan mandarin çeşitleri listesi Çizelge 4.1. Denemede kullanılan Hamlin portakal tip ve çeşitleri Çizelge 4.2. Denemede kullanılan Göbekli portakal tip ve çeşitleri (1. grup) Çizelge 4.3. Denemede kullanılan Göbekli portakal tip ve çeşitleri (2. grup) Çizelge 4.4. Denemede kullanılan Göbekli portakal tip ve çeşitleri (3. grup) Çizelge 4.5. Denemede kullanılan Kan portakal tip ve çeşitleri Çizelge 4.6. Denemede kullanılan Normal portakal tip ve çeşitleri Çizelge 4.7. Denemede kullanılan Şeker portakalı tip ve çeşitleri Çizelge 4.8. Denemede kullanılan Valencia portakal tip ve çeşitleri Çizelge 4.9. Denemede kullanılan Yafa portakal tip ve çeşitleri Çizelge Denemede kullanılan Yerli portakal tip ve çeşitleri Çizelge Denemede kullanılan Satsuma Mandarin tip ve çeşitleri Çizelge Denemede kullanılan Yerli Mandarin tip ve çeşitleri Çizelge Denemede kullanılan Farklı Mandarin tip ve çeşitleri Çizelge Denemede kullanılan Klemantin Mandarin tip ve çeşitleri Çizelge Denemede kullanılan Normal Mandarin tip ve çeşitleri Çizelge Portakal Genotiplerinin ağaç özellikleri Çizelge Portakal Genotiplerinin çiçek özellikleri Çizelge Portakal Genotiplerinin meyve özellikleri Çizelge Portakal Genotiplerinin yaprak özellikleri Çizelge Portakal Genotiplerinin tohum özellikleri Çizelge Mandarin Genotiplerinin ağaç özellikleri Çizelge Mandarin Genotiplerinin çiçek özellikleri Çizelge Mandarin Genotiplerinin meyve özellikleri Çizelge Mandarin Genotiplerinin yaprak özellikleri Çizelge Mandarin Genotiplerinin tohum özellikleri X

13 XI

14 ŞEKİLLER DİZİNİ SAYFA Şekil 4.1. Hamlin Portakal çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram Şekil 4.2. Göbekli Portakal çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram Şekil 4.3. Göbekli Portakal çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram Şekil 4.4. Göbekli Portakal çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram Şekil 4.5. Kan Portakalı çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram Şekil 4.6. Normal Portakal çeşit ve tiplerinde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram Şekil 4.7. Şeker Portakalı çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram Şekil 4.8. Valencia Portakal çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram Şekil 4.9. Yafa Portakal çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram Şekil Yerli Portakal çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram Şekil Satsuma Mandarin çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram Şekil Yerli Mandarin çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram Şekil Farklı Mandarin çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram Şekil Klemantin Mandarin çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram Şekil Normal Mandarin çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram XII

15 Şekil Portakal genotipi meyve görüntüleri Şekil Mandarin genotipi meyve görüntüleri Şekil Portakal genotipi ağaç görüntüleri Şekil Mandarin genotipi ağaç görüntüleri XIII

16 1. GİRİŞ 1. GİRİŞ Dünya' da en çok üretilen meyve grubu olan turunçgil meyveleri üretimi 2009 yılında tona ulaşmıştır (FAO, 2010). Pazar payında görülen sürekli sayılabilecek yükselme, ülkemiz dahil olmak üzere Akdeniz e kıyısı olan birçok ülkede yetiştiricilik alanlarını hızla arttırmıştır. Ülkemizin de içerisinde yer aldığı Akdeniz havzasında Dünya turunçgil üretiminin % 22' si gerçekleştirilmektedir. Türkiye'nin dünya toplam turunçgil meyveleri üretimindeki payı ise yaklaşık olarak % 2,7 dolaylarındadır (FAO, 2009). Türkiye de, bitkisel üretime ayrılan alan ha olup, bunun % 7,5 inde meyvecilik yapılmaktadır. Turunçgil yetiştirilen alan ise yaklaşık ha olup, meyve yetiştiriciliği yapılan alanın % 4,5 ini oluşturmaktadır. Türkiye 2009 yılı turunçgil üretimi ton olup turunçgil üretimi yönünden dünyada onuncu sırada yer almaktadır. Türkiye yaş meyve sebze üretiminde üzümden sonra ikinci sırada yer alan turunçgiller, 2009 yılı toplam yaş meyve ihracatının % 65 ni oluşturması nedeniyle uzun yıllardır birinci sırada yer almaktadır (FAO, 2010). Bitki genetik kaynakları ve bitkisel çeşitlilik açısından dünyadaki nadir ülkelerden birisi olan Türkiye de bitki genetik kaynaklarının korunmasına yönelik çalışmalar 1960 lı yıllardan bu yana yürütülmektedir. Tohumlu bitkilerin ETAE Ulusal Gen Bankası nda muhafazası yanında meyve türleri ve bağ genetik kaynakları da Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) bünyesinde 16 Araştırma Enstitüsünde muhafaza bahçelerinde koruma çalışmaları sürdürülmekte; yabani türler ve yerel çeşitler içinse yerinde ve çiftçi şartlarında muhafaza projeleri yürütülmektedir. Ayrıca TAGEM kuruluşları ve üniversiteler tarafından flora tespitleri yapılmakta, Türkiye florası bilgileri revize edilmekte, Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı yayınlanarak tehlike altındaki türlerimiz de belirlenmektedir (Tan, 1998; Tan, 2000). Hızla artan dünya nüfusu karşısında bazı ülkelerde baş gösteren gıda sıkıntısı ve gıda güvenliği gibi problemler, dünya ülkelerinin insanlığının geleceği açısından bitki genetik kaynaklarının korunması konusunda odaklanmasına neden olmuştur. 1

17 1. GİRİŞ Dünyadaki bu gelişmeleri takip açısından Ülkemizin diğer konularda olduğu gibi, doğa koruma politikalarına da daha kolay uyum sağlayabilmesi için gereken önlemleri alması zorunludur. Bu aşamada ülkemiz genetik kaynaklarının belirlenmesi, tanımlanması ve korunması büyük önem taşımaktadır. Turunçgillerin birçok evrimsel ve genetik özellikleri nedeniyle taksonomileri oldukça karmaşıktır. Tanaka ya göre turunçgil cinsinin 163 türü içerdiği, Swingle nın sınıflandırmasına göre ise 16 türden fazla tür içermediği belirtilmiştir. Barret ve Rhodes morfolojik karakterizasyon ve sayısal taksonomiyi kullanarak C. medica, C. grandis (C. maxima) ve C. reticulata türlerinin doğru türler olduğunu, diğer kültüre alınmış turunçgil türlerinin hibrit ve apomiktik orijinli olarak günümüze kadar korunduğunu ileri sürmüşlerdir (Domingues, 1999). Nicolosi ve ark. (2000) ile Novelli ve ark. (2004) ün bildirdiğine göre, turunçgil taksonomisi, Citrus ve akrabaları arasında melezlemelerin olması, yaygın bir şekilde göz mutasyonlarının meydana gelmesi, poliembriyoni, turunçgillerin evrimini tamamlamamış olması, uzun yıllardır yetiştiricilik yapılması nedenleriyle karmaşık ve tartışma götüren bir yapı göstermektedir (Uzun, 2009). Geçmişte yapılan turunçgil türleri ve akraba grupları ile ilgili taksonomik çalışmalar daha çok morfolojik karakterleri temel almıştır. Turunçgillerin sınıflandırılmasında Swingle (1943) ve Tanaka nın (1977) oluşturduğu iki sistem yaygın olarak kabul görmüştür. Bu sistemlerden Swingle sistemi daha fazla kabul görmüş ve kullanılmıştır (Uzun 2009). Genel olarak turunçgillerde varyasyon sınırlıdır. Turunçgillerde varyasyonu sınırlayan temel faktörler apomiksis ve poliembriyoniye olan yüksek eğilimdir. Ticari açıdan önemli dört turunçgil türü olan portakal, mandarin, limon ve altıntoplar başlangıçta şans çöğürü olarak doğal melezlemeler sonucu meydana gelmiştir. Tür içerisindeki varyasyonlar ise çoğunlukla doğal mutasyonlar sonucu oluşmuştur (Gulsen ve Roose, 2001; Nicolosi ve ark, 2001, Soost ve Roose, 1996). Bazı türlerde, ana bitkinin nusellus dokusundan gelişen apomiktik embriyo oranı %100 e yakındır. Turunçgillerde düşük seviyede görülen varyasyon seçme olanaklarını daralttığından ıslah programları açısından son derece önemli bir olumsuz faktördür. Bu nedenle, 2

18 1. GİRİŞ ülkemizde genellikle doğal mutasyonlar sonucu oluşan sınırlı seviyede olan varyasyonu korumak kritik bir önem arz etmektedir. Bugün dünyada yetiştiriciliği yapılan önemli turunçgil tür ve çeşitlerinin büyük bir kısmı doğal melezlemeler ve mutasyonlar sonucu ortaya çıkmıştır. Turunçgillerde yaygın olarak rastlanan bu durum, ülkemize has yerli çeşitlerin ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Bununla birlikte, doğal afetler, hızlı kentleşme, sanayileşme, turizm yatırımları, hastalık ve zararlılar gibi birçok etken, turunçgil genetik kaynaklarımızın kaybedilme tehlikesini gündeme getirmektedir. Bu nedenle turunçgil genetik kaynaklarının sağlıklı hale getirilmesi, envanterlerinin çıkartılması, ex-situ muhafaza yöntemleri, karakterizasyon çalışmaları ve değerlendirilmesi ülkemiz açısından büyük önem kazanmaktadır. Genetik kaynaklarının kullanım olanakları, mevcut genotiplerin özelliklerinin bilinmesi ile mümkün olabilir. Bu nedenle gen kaynakları merkezlerinde bilimsel çalışmalarla desteklenmiş dökümantasyon sistemlerinin oluşturulması zorunluluk taşımaktadır. Bu merkezlerde elde edilen veriler genotiplerin orijini, tipi ve özellikleri hakkında ıslahçılara önemli bilgiler verecektir. Bu çalışmada, Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümündeki Tuzcu Turunçgiller Koleksiyonu ndaki portakal ve mandarin genotiplerinin morfolojik karakterizasyonları yapılmıştır. Elde edilen veriler turunçgil taksonomi çalışmalarına yardımcı olacak ayrıca ıslah çalışmalarında kullanılmasına olanak sağlayacaktır. 3

19 1. GİRİŞ 4

20 2.ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Uzun (2009) un bildirdiğine göre Reece (1969), Citrus cinsi içerisindeki sınıflandırmayla ilgili çalışmasında, bu konudaki iki temel sistem olan Swingle (1943) ve Tanaka (1954) sistemlerini karşılaştırmıştır. Bu karşılaştırma sonucunda Swingle nin sistemini biyolojik kavrama uygun olarak bulan Reece, Tanaka nın sistemini ise daha çok faydacı olarak değerlendirmiştir ve 1930 yılları arasında Swingle ile Tanaka nın değişik yerlerde bir araya gelerek konuyu tartıştıklarını ve en önemli görüş ayrılıklarının Citrus cinsi içerisindeki türlerle ilgili olduğunu belirtmiştir. Tanaka nın Citrus cinsi içerisindeki birçok doğal melez ve şans çöğürünü ayrı bir tür olarak sınıfladığı, buna karşın Swingle nin bunları tür olarak almayıp birer melez olarak değerlendirdiği vurgulanmıştır. Tanaka nın 1933 yılında Citrus, Poncirus ve Fortunella cinsleri içerinde 15 adet birincil tür olduğunu kabul ettiği, yıllar geçtikçe bunlara yeni türler eklediği, 1954 yılında tür sayısını 145 olarak belirlediği, daha sonraları bu sayının 159 olduğu belirtilmiştir. Buna karşın Swingle nin Citrus cinsini altı türü içeren Papeda ve 10 türü içeren Eucitrus olmak üzere iki alt cinse ayırdığını belirtmiştir. Tanaka nın mandarin içerisinde 35 adet tür kabul ettiğini ve bunları ayırt etme anahtarının da yaprak ve meyve büyüklüklerinin farklılıkları olduğu belirtilerek, bu kriterlerin anaç, toprak tipi, iklim ve gübreleme koşullarına göre değişebileceğini vurgulamış ve Tanaka yı eleştirmiştir. Uzun (2009) un bildirdiğine göre Scora (1975), turunçgillerin tarihi ve orijin ile ilgili olarak içerdikleri kimyasal bileşenlere göre yaptığı çalışmada, Citrus cinsi içerisinde yer alan Papeda alt cinsinin tropik, Citrus (Eucitrus) alt cinsinin ise subtropik orijinli olduğunu; şadok, ağaç kavunu ve mandarinin ise üç temel tür olduğunu belirtmiştir. Sürgünlerde bulunan izoenzim içerikleri bakımından, laym, limon ve ağaç kavunu arasında yakın bir ilişki olduğu belirtilmiştir. Aynı şekilde mandarin - portakal - turunç arasında ve altıntop - şadok - portakal arasında yakın bir ilişki bulunmuştur. Çin orijinli olduğu belirtilen mandarinin geniş bir genetik zenginliğe sahip olduğu, içerisinde monoembriyonik ve poliembriyonik çeşitlerin bulunduğu vurgulanmıştır. Mandarin ve şadok arasındaki melezlemelerden turunç ve portakalın ortaya çıktığı ve bunlar arasındaki farklılıkların nedeni olarak 5

21 2.ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR genomlarında bulunan mandarin temelli genlerin oranlarının farklı olması gösterilmiştir. Limonun, ağaç kavunu ile laym, kaba limonun ise ağaç kavunu ile mandarin arasındaki melezlemeden meydana geldiği savunulmuştur. İlkel bir Papeda biyotipi ile ağaç kavunu melezlemesinden ise laymın ortaya çıktığı bildirilmiştir. Iwasaki ve Oogaki (1985), turunçgil fidanlarının ekolojik koşullara karşı verdikleri tepkiyi açıklayabilmek için fidanların ya da tek bir yaprağın fotosentez ve terleme özelliklerini karşılaştırmışlardır. Bir yaprağın ışık denge noktasının klx arasında olduğunu ve diğer türler ile benzerlik gösterdiğini bildirmişlerdir. Diğer yandan ışık doyum noktası bakımından türler arasında belirgin farklılıkların olduğunu; Morita göbekli portakalında bu değerin klx, diğer birkaç türde klx ve Iyo da 50 klx ya da daha yüksek bulunduğu saptanmıştır. En uygun yaprak fotosentez sıcaklığı 25 C ve bu değere en iyi örnek Satsuma mandarini verilmektedir. Ohta ponkan ve Kawano natsudaidai türlerinde ise 30 C dir. Işık denge noktasının önemsenmeyecek derecede düşük ve ışık doyum noktasının da yüksek olması dışında bir fidanın fotosentetik özelliklerinin tek bir yaprağın değerleri ile benzer olduğu bulunmuştur. Williams (1992), Riverside (Kaliforniya, ABD) deki Turunçgil Gen Kaynakları merkezinde bulunan ve Citrus cinsi ile akraba türlerden oluşan 886 genotipin, yaprak izoenzimleri ve 66 morfolojik karakterin genetik ilişkileri tespit etmede kullanıldığını belirtmiştir. Domingues ve Tulmann (1998), bitki genetik kaynaklarının ıslah için önemli olduğu bildirilmiştir. 52 ülkeye ait yaklaşık 88 adet turunçgil genetik kaynağı koleksiyonunun mevcut olduğu ve bu koleksiyondaki bitkilerin muhafaza edildiğini ya da yeni çeşit eldesinde kullanıldığını bildirmişlerdir. Şeker (1999), Aurantioideae alt familyasındaki önemli turunçgil genotiplerinin tanılamasında, genom büyüklükleri ve izoenzim analizlerinden yararlanmıştır. Bu çalışmada, 8 izoenzim sistemiyle 9 lokusa (IDH, PGM, ADH, PGI, MDH-1 ve -2, GOT, LAP, END bakılmış ve bunun sonucunda izoenzimlerin bu alt familya içerisinde genetik çeşitliliği yeterince ortaya koyacak derecede polimorfizm sağlayamadığı tespit edilmiştir. Ayrıca, bu çalışma sonucunda 6

22 2.ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR kolleksiyonda bulunan 848 genotip içerisinde çoğunluğunun diploid, 14 tanesinin de farklı ploidi yapılarına sahip olduğu bulunmuştur. Anaput ve ark. (1999) nın bildirdiğine göre, Tayland da turunçgil tür ve akrabalarında geniş çeşitlilik tanımlamaları yapılmıştır. Geniş genetik çeşitlilik C.maxima ve meyveleri küçük asidik laymdan elde edilmiştir. Turunçgiller için genetik kaynakların çoğu doğal ekosistemden toplanmış ve 40 mandarin, 23 portakal, 7 yakın akraba grubundan bir muhafaza bahçesi oluşturulmuştur. Domingues (1999), turunçgillerin birçok evrimsel ve genetik özellikleri nedeniyle taksonomileri oldukça karmaşık olduğunu belirtmiştir. Tanaka ya göre turunçgil cinsinin 159 tür içeriği, Swingle ın sınıflandırılmasına göre ise 16 türden fazla olmadığını belirtmiştir. Baret ve Rhodes morfolojik karakterizasyon ve sayısal taksonomiyi kullanarak C.medica, C.maxima ve C.reticulata türlerinin doğru türler olduğunu, diğer kültüre alınmış turunçgil türlerinin hibrit ve apomiktik orijinli olarak günümüze kadar korunduğunu ileri sürmüşlerdir. Nito ve ark. (1999), bildirdiklerine göre; Soga Üniversitesinde turunçgillerde 22 cinse ait 47 türdeki genetik kaynaklar muhafaza altına alınmıştır. Bu cinsler Micromelum, Glycosmis, Murraya, Citropsis, Microcitrus, Severinia, Poncirus, Swinglea, Aegle dir. Turunçgillerde yaklaşık 800 tür ve çeşitte bitkiler sera ve açık alanda muhafazaya alınmış ve bu koleksiyonlarda bitki materyali ile taksonomik çalışmalar yapılmaktadır. Uzun (2009) un bildirdiğine göre Novelli ve ark. (2000), Citrus ve Poncirus cinslerinde izoenzim markırlarıyla genetik çeşitlilik çalışmaları yürütmüşlerdir. Çalışmada 31 adet genotip ve 10 adet izoenzim markırı kullanılmıştır. Çalışmada yer alan çeşitler 0.65 ve üzerinde genetik benzerlik göstermişlerdir. Portakallar arasında ise yüksek düzeyde benzerlikler saptanmıştır. Mandarinler birden fazla grup oluşturmuşlardır. C. limonia, P. trifoliata ve C. aurantium birbirlerine yakın türler olarak tespit edilmiş ve C. aurantium diğerlerinden biraz daha uzakta yer almıştır Uzun (2009) un bildirdiğine göre Nicolosi ve ark. (2000), 36 Citrus, 1 Fortunella, 1 poncirus, 1 Microcitrus ve 1 Eremeocitrus genotipi kullanarak önemli turunçgil türlerinin genetik orijinlerini, RAPD, SCAR ve kloroplast DNA markırları yardımıyla belirlemeye çalışmışlardır. Filogenetik analiz ve dendrogramların elde 7

23 2.ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR edilmesinde PAUP ver. 3.1 ve Polymorphsm Parsimony (PHYLIP) programları kullanılmıştır. RAPD ve SCAR sonuçlarına göre, Fortunella filogenetik olarak Citrus cinsine en yakın cins olarak tespit edilirken, diğer üç cins birbirlerinden ve Citrus cinsinden uzak olarak bulunmuştur. Citrus cinsi içinde Swingle tarafından da belirtildiği gibi iki alt cins olduğu ortaya konulmuştur. Citrus cinsinde üç tane grup oluşmuş ve gerçek tür olarak daha önceden belirtilen türler ayrı gruplarda yer almışlardır. C. aurantifolia ve C. macrophylla Micrantha grubu içinde bulunmuş ve C. micrantha nın kültürü yapılan turunçgil türlerinin ortaya çıkmasında rol oynayan diğer bir gerçek tür olabileceği belirtilmiştir. Santos ve ark. (2003), 27 mandarin çeşidine ait 34 bireyde morfolojik ve moleküler verileri kullanarak karakterizasyon çalışmaları yapmışlardır. Kullanılan dokuz adet primerin sekizinde polimorfizm saptanmıştır. Morfolojik veriler kullanılarak elde edilen dendrograma göre mandarinler beş alt gruba ayrılırken, moleküler verilerle elde edilen dendrograma göre mandarinlerin ikisi dışında kalan 35 tanesi üç alt grupta toplanmıştır. Moleküler verilere göre kullanılan mandarinler arasındaki genetik uzaklık en fazla 0.32 düzeyinde tespit edilmiştir. Montevideo, King, Kara, Kleopatra mandarinleri diğer mandarinlerden genetik olarak uzakta olan mandarinler olarak saptanmıştır. Koehler-Santos ve ark. (2003), bu çalışma ile Güneydoğu Brezilya da ki turunçgil genetik koleksiyonunda bulunan mandarin çeşitlerini morfolojik ve moleküler olarak tanımlamayı amaçlamışlardır. Koleksiyondaki 34 farklı mandarin genotipinden 37 çeşidin morfolojik (yaprak, çiçek, meyve) ve moleküler analizleri yapılmıştır. Araştırıcılar morfolojik ve moleküler analizlere göre tüm çeşitlerin ticari olarak kullanılabileceğini ve bazılarının ise ıslah amacıyla önerilebileceğini ileri sürmüşlerdir. Moleküler analizlerde 9 primerin 8 tanesi polimorfizim göstermiştir. Morfolojik sonuçlar ile oluşturulan dendrogram 37 çeşidin 4 grup içinde; moleküler sonuçlar ise 3 grup içinde toplandığını göstermiştir. Shigeto ve ark. (2003), Japonya da yürütülen bu çalışmada Yap adası ve yerleşim yeri olmayan dört adada (Mogmog, Falalop, Asor ve Fassarai) bulunan turunçgiller toplanmış ve morfolojik karakterizasyon ile izoenzim analizleri kullanılarak türler sınıflandırılmıştır. Yap adasından toplanan turunçgillerin bir alt 8

24 2.ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR cins, altı tür ve üç türler arası hibrid olduğu, Mogmog ve Falalop adalarından toplanan turunçgillerin ise üç türe ait olduğu bulunmuştur. Asor adasından toplanan turunçgillerde üç tür, bir hibrid, Fassarai adasından toplanan örneklerde ise iki tür toplanmıştır. Costa ve ark. (2004), üç turunçgil somatik melezinin yaprak epidermisini ebeveynlerininki ile karşılaştırmak amacıyla bu çalışmayı yürütmüşlerdir. Ebeveynler ile melezlere ait genç yapraklar toplanmış ve elektron mikroskobunda gözlemlenmiştir. Diploid ebeveynleri ile karşılaştırıldığı zaman poliplid melezler alan başına daha az sayıda stomaya sahip olmuşlardır. Ebeveynler ile somatik hibritler arasında stoma hücrelerinin içsel sıralanması bakımından herhangi bir farklılık belirlenmemiştir. Eğer bu farklılıklar bitkilerin bahçe koşullarındaki davranışlarını etkileyecekse ek çalışmalar ile belirlenebileceği bildirilmiştir. Campos ve ark. (2005), Meksika da bir turunçgil koleksiyonunda bulunan 36 mandarin çeşidinin morfolojik ve moleküler karakterizasyon çalışmasını yapmışlardır. Yaprak, çiçek ve meyvelerin morfolojik özelliklerini (20 kantitatif ve 10 kalitatif) değerlendirmişlerdir. Morfolojik ve moleküler analizlerin her ikisi de genotipler arasında yüksek derecede varyasyon olduğunu göstermiştir. Araştırıcılar, genotipler arasında belirlenen bu yüksek varyasyon ile önemli bir genetik çeşitlilik kaynağının varlığını ortaya çıkarmış ve gelecek ıslah programlarında kullanılabileceğini belirtmişlerdir. Jaskani ve ark. (2006), Pakistan da yürüttükleri çalışmada üç turunçgil anacının (Bitter turuncu, Yuma sitranjı, Turunç) morfolojik özelliklerini belirlemeyi amaçlamışlardır. Morfolojik çalışmalarda, Bitter turuncu ve Yuma sitranjının yuvarlak taçlı ve yayvan bir büyüme habitusunda ve geniş dal açısına sahip bir ağaç olduğu bulunmuştur. Turunçlarda yaprakların koyu renkli ve orta iri olmasına rağmen, Yuma sitranjında yapraklar orta iri ve yeşil renktedir. Bitter turuncu en iri yaprak ayası uzunluğuna (10,4 mm) sahiptir. Bu anaçların yaprakları mızrak şeklindedir ve kenarları dişlidir. Bitter turuncu en iri meyveye sahiptir ve bu anacın meyve ağırlığı 195,9 gr dır. Tüm anaçlarda meyve kabuğu kaba ve sarıdır. Meyve başına düşen dilim sayısı diğer anaçlarla karşılaştırıldığında Bitter turuncu daha düşüktür. En fazla tohum sayısı Bitter turuncunda (27,9) bulunmuştur. Bu anacı yerli 9

25 2.ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR turunç izlemiştir (14,8). Yuma sitranjının tohumları monoembriyonik, Bitter turuncu ve yerli turunç poliembriyoniktir. Andrade-Rodriguez ve ark. (2006), Meksika da yürütülen çalışmada 3 farklı anacın (Volkameriana, Kleopatra mandarin ve C.amblycarpa) meyve morfolojik özellikleri ve poliembriyoni durumu yılları arasında sonbahar kış hasat döneminde incelenmiştir. Volkameriananın meyvesi 8-10 karpelli, 154,7 gr ağırlığında, tohum başına 2-5 embriyolu ve % 37,8 poliembriyoni, Kleopatra mandarini meyvesi karpelli, 74,8 gr ağırlığında, tohum başına 1-26 embriyolu ve % 84,7 poliembriyoni, C.amblycarpa mandarinin meyvesi ise 7-11 karpelli, 20,1 gr ağırlığında, tohum başına 2-15 embriyolu ve % 37,8 poliembriyoni göstermiştir. Morfolojik özellikler poliembriyoni anaca göre değişim göstermiştir. Tohum başına embriyo sayısı ile karpel sayısı arasında korelasyon belirlenmiştir. Embriyo uzunluğu ile meyve ağırlığı ve meyve çapı arasında pozitif bir ilişki bulunmuştur. Malik ve ark. (2006), Kuzeybatı Hindistan da tehlike altındaki yabani C. indica ve C. macroptera türlerine ait genetik kaynakları toplama ve karakterizasyon çalışmaları yapmışlardır. C. indica nın birçok turunçgil türü için ata olabileceği ve ilk olarak Tanaka (1928) tarafından tanımlandığı belirtilmiştir. Önceleri Hindistan Yabani Portakalı olarak adlandırılan bu tür günümüzde Meghalaya bölgesinde endemik olarak bulunmaktadır. Uzun (2009) un bildirdiğine göre Pang ve ark. (2007), AFLP markırlarının turunçgil filogenetik çalışmalarında kullanılabilirliliğini ve turunçgil filogenetiği ve orijini ile ilgili yeni bilgiler ortaya koymak amacıyla çalışmalar yapmışlardır. Çalışmalarda Citrus cinsine ait 19 adet ve Poncirus, Fortunella, Eremocitrus, Microcitrus, Atalantia ve Severinia cinslerine ait 10 adet olmak üzere toplam 29 adet genotip ve altı adet AFLP primer kombinasyonu kullanılmıştır. Elde edilen verilerle Neighbor-joining metodu kullanılarak dendrogram oluşturulmuştur. Dendrograma göre 29 genotip 9 ayrı gruba ayrılmıştır. Sonuçlara göre, Atalantia ve Severinia gerçek turunçgil genotiplerine en uzak cinsler olarak bulunmuştur. Araştırmacılar, daha önceki çalışmalarda Eremocitrus ve Microcitrus cinslerinin Citrus cinsine yakın bulunduğunu, ancak kendi çalışmalarında bunların yakın olmadıkları sonucu çıktığını belirtmişlerdir. Fortunella cinsi Citrus cinsine uzak bulunmuştur. Ancak son 10

26 2.ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR dönemdeki bazı çalışmalarda Fortunella cinsinin Citrus içerisinde yer aldığı belirtilmiştir. Elde edilen dendrogramda Swingle ve Reece (1967), tarafından belirtilen Citrus ve Papeda alt cinsleri ile, Tanaka tarafından ortaya konulan Archicitrus ve Metacitrus alt cinslerinin ayrımı tam olarak görülememiştir. C. ichangensis diğer turunçgil türlerinden uzak bir tür olarak saptanmıştır. C. hystrix orijini karmaşık bir genotip olarak belirtilmiş ve bu çalışmada, hibrit orijinli olabileceği kanısına varılmıştır. C. reticulata, C. maxima ve C. medica üç ayrı grup içerisinde yer almışlardır. C. halimii, Fortunella ile aynı grupta yer almıştır. Mbagwu ve ark. (2007), 4 turunçgil türünün (portakal, limon, turunç ve altıntop) yaprak epidermis özellikleri üzerine çalışmışlar ve bu özellik bakımından türler arasında taksonomik ilişki kurmayı amaçlamışlardır. Sonuçlara göre, alt yaprak epidermisinde portakal ve turuncun epidermal hücreleri düzensiz, limonda beşgen ve altıgen arasında değişmekte, altıntoplarda ise dikdörtgen, beşgen arasında değişmektedir. Yaprak epidermis yapısındaki benzerliklerin dört türünde aynı cins içinde yer almasından kaynaklanmış olabileceği ileri sürülmüştür. Farklılıkların ise her genotipin ayrı bir tür olmasından kaynaklanabileceği belirtilmiştir. Ara ve ark. (2008), yılları süresince Bangladesh de bulunan bölgesel araştırma istasyonunun bahçesindeki 24 şadok çeşidini incelemişlerdir. Bu çeşitler arasında Bog-6, Din-29 ve Pab-42 meyve özellikleri bakımından daha iyi bulunmuştur. Din-29 çeşidinin ağaçları bitki başına maksimum sayıda (48) meyve üretmiştir. Bu çeşidi Bog-6 (40) ve Pab-42 (38) izlemiştir. Rang-40 çeşidi en küçük (608,5 gr) meyveleri oluştururken, Raj-75 en iri meyveleri (1370 gr) meydana getirmiştir. Toplam suda çözünebilir kuru madde bakımından çeşitler Pab-42 % 13,3, Din-29 % 12,4, Rang-50 % 12,2, Raj-32 % 12,0, Raj-51 % 11,6, Bog-6 % 11,6 ve Raj-48 % 11,1 olarak saptanmıştır. Toplam asit % 0,11-% 0,88 arasında değişmiştir. Tüm değerler incelendiğinde Bog-6, Din-29, Pab-42 en iyi çeşit olarak bulunmuştur. 11

27 2.ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR 12

28 3.MATERYAL VE METOD 3. MATERYAL VE METOD Materyal Araştırmada, Ç.Ü. Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Araştırma Uygulama ve Üretim Çiftliğindeki Tuzcu Turunçgiller Koleksiyonu nunda yer alan, 151 mandarin ve 219 portakal genotip materyal olarak kullanılmıştır. (Çizelge 3.1 ve Çizelge 3.2) Çizelge 3.1. Tuzcu turunçgiller koleksiyonunda bulunan portakal çeşitleri listesi No Çeşit ismi Latince ismi Dikim Tarihi M Washington Navel Citrus sinensis Osb A N Washington Navel Citrus sinensis Osb M Washington Navel Citrus sinensis Osb A N Washington Navel Citrus sinensis Osb M Washington Navel Citrus sinensis Osb A N Washington Navel Citrus sinensis Osb M Washington Navel Citrus sinensis Osb M Washington Navel Citrus sinensis Osb M Washington Navel Citrus sinensis Osb N Washington Navel Citrus sinensis Osb A N Washington Navel Citrus sinensis Osb M Washington Navel Citrus sinensis Osb A N Washington Navel Citrus sinensis Osb M Washington Navel Citrus sinensis Osb M Washington Navel Citrus sinensis Osb A N Washington Navel Citrus sinensis Osb M Washington Navel Citrus sinensis Osb M Washington Navel Citrus sinensis Osb M Washington Navel Citrus sinensis Osb M Washington Navel Citrus sinensis Osb M Washington Navel Citrus sinensis Osb M Washington Navel Citrus sinensis Osb

29 3.MATERYAL VE METOD Çizelge 3.1. in devamı M Washington Navel Citrus sinensis Osb M Washington Navel Citrus sinensis Osb M Washington Navel Citrus sinensis Osb M Washington Navel Citrus sinensis Osb A Washington Navel Citrus sinensis Osb A Washington Navel Citrus sinensis Osb A Washington Navel Citrus sinensis Osb A Washington Navel Citrus sinensis Osb A Washington Navel Citrus sinensis Osb A Washington Navel Citrus sinensis Osb A Washington Navel Citrus sinensis Osb A Washington Navel Citrus sinensis Osb A Washington Navel Citrus sinensis Osb A Washington Navel Citrus sinensis Osb A Washington Navel Citrus sinensis Osb A Washington Navel Citrus sinensis Osb D Washington Navel Citrus sinensis Osb A Washington Navel Citrus sinensis Osb A Washington Navel Citrus sinensis Osb A Washington Navel Citrus sinensis Osb A Washington Navel Citrus sinensis Osb A Washington Navel Citrus sinensis Osb A Washington Navel Citrus sinensis Osb A Washington Navel Citrus sinensis Osb A Washington Navel Citrus sinensis Osb A 37 Washington Navel Citrus sinensis Osb A 39 Washington Navel Citrus sinensis Osb A 40 Washington Navel Citrus sinensis Osb Cara Cara Citrus sinensis Osb AdanaWashington Navel Citrus sinensis Osb Kıbrıs 01 Washington Navel Citrus sinensis Osb Kıbrıs 02 Washington Navel Citrus sinensis Osb Kıbrıs 03 Washington Navel Citrus sinensis Osb Frost Washington Navel Citrus sinensis Osb

30 3.MATERYAL VE METOD Çizelge 3.1. in devamı 57. Göçek çekirdekli göbekli Citrus sinensis Osb IVIA Dream Navel Citrus sinensis Osb IVIA Fisher Navel Citrus sinensis Osb IVIA 201Apopka Navel Citrus sinensis Osb IVIA 211 Cram Navel Citrus sinensis Osb IVIA Lane Late Navel Citrus sinensis Osb IVIA Leng Navel Citrus sinensis Osb IVIA Navelate Citrus sinensis Osb IVIA Navelate Citrus sinensis Osb IVIA Navelina Citrus sinensis Osb SRA 566 Morita Navel Citrus sinensis Osb SRA 307 Navelate Citrus sinensis Osb SRA 305 Navelina Citrus sinensis Osb Spring Navel Citrus sinensis Osb Newhall Navel Citrus sinensis Osb SRA 209 Robertson Navel Citrus sinensis Osb SRA 558 Yoshida Navel Citrus sinensis Osb Skaggs Bonanza Navel Citrus sinensis Osb Thomson Navel Citrus sinensis Osb A N Washington Navel Citrus sinensis Osb Tuzcu 02 N Washington Navel Citrus sinensis Osb Alanya Dilimli Citrus sinensis Osb Ambersweet Citrus sinensis Osb N Balady Citrus sinensis Osb N Barile Citrus sinensis Osb N Barile Citrus sinensis Osb Bessie Portakalı Citrus sinensis Osb N Biondo Portakalı Citrus sinensis Osb N Biondo Portakalı Citrus sinensis Osb N Biondo Riccio Citrus sinensis Osb N Biondo Riccio Citrus sinensis Osb N Biondo Riccio Citrus sinensis Osb Butler Portakalı Citrus sinensis Osb

31 3.MATERYAL VE METOD Çizelge 3.1. in devamı 90. SRA 232 Cadanera Portakalı Citrus sinensis Osb Campbell Valencia Citrus sinensis Osb Carter portakalı Citrus sinensis Osb Casa Grande Citrus sinensis Osb SRA 547 China Citrus sinensis Osb Diller Portakalı Citrus sinensis Osb N Dörtyol Yerlisi Citrus sinensis Osb N Dörtyol Yerlisi Citrus sinensis Osb N Dörtyol Yerlisi Citrus sinensis Osb Finike Yerli Citrus sinensis Osb Fukumoto Portakalı Citrus sinensis Osb SRA 561 Fukuhara Portakalı Citrus sinensis Osb SRA 575 Gailiang Chen Citrus sinensis Osb N Hamlin Citrus sinensis Osb N Hamlin Citrus sinensis Osb N Hamlin Citrus sinensis Osb N Hamlin Citrus sinensis Osb N Hamlin Citrus sinensis Osb N Hamlin Citrus sinensis Osb SRA 41 Hamlin Citrus sinensis Osb Hamlin Citrus sinensis Osb Hamlin Portakalı Citrus sinensis Osb SRA 567 Hoang Pi Chen Citrus sinensis Osb Jaffa Portakalı Citrus sinensis Osb Joppa Portakalı Citrus sinensis Osb Koethen Portakalı Citrus sinensis Osb N Kozan Yerlisi Citrus sinensis Osb N Kozan Yerlisi Citrus sinensis Osb N Kozan Yerlisi Citrus sinensis Osb N Kozan Yerlisi Citrus sinensis Osb N Kozan Yerlisi Citrus sinensis Osb A N Madame Vinous Citrus sinensis Osb N Magnum Bonum Citrus sinensis Osb

32 3.MATERYAL VE METOD Çizelge 3.1. in devamı N Magnum Bonum Citrus sinensis Osb N Magnum Bonum Citrus sinensis Osb SRA 239 Maltaise Blonde Citrus sinensis Osb SRA 237 Maltaise Demie Sanguine Citrus sinensis Osb Marrs Early Citrus sinensis Osb N Paperrind Citrus sinensis Osb N Parson Brown Citrus sinensis Osb N Parson Brown Citrus sinensis Osb N Parson Brown Citrus sinensis Osb Parson Brown Citrus sinensis Osb N Pineapple Citrus sinensis Osb N Pineapple Citrus sinensis Osb N Pineapple Citrus sinensis Osb N Pineapple Citrus sinensis Osb N Pineapple Citrus sinensis Osb SRA 360 Rhode Red Valencia Citrus sinensis Osb SRA 484 Salustiana Citrus sinensis Osb Salustiana Portakalı Citrus sinensis Osb Sanguine Grosse Ronde Citrus sinensis Osb N Yafa Citrus sinensis Osb N Yafa Citrus sinensis Osb N Yafa Citrus sinensis Osb N Yafa Citrus sinensis Osb N Yafa Citrus sinensis Osb N Yafa Citrus sinensis Osb M Yafa Citrus sinensis Osb A Yafa Citrus sinensis Osb A Yafa Citrus sinensis Osb A Yafa Citrus sinensis Osb A Yafa Citrus sinensis Osb A Yafa Citrus sinensis Osb A Yafa Citrus sinensis Osb A 21 N Yafa Citrus sinensis Osb

33 3.MATERYAL VE METOD Çizelge 3.1. in devamı 156. A 22 N Yafa Citrus sinensis Osb Yafa ( B 5291T) Citrus sinensis Osb Yafa Citrus sinensis Osb Tuzcu 03 Yafa Citrus sinensis Osb Tuzcu 05 Yafa Citrus sinensis Osb Tuzcu 06 Yafa Citrus sinensis Osb YE 04 Yafa Citrus sinensis Osb YM 04 Yafa Citrus sinensis Osb A 35 Trovita Citrus sinensis Osb Tuzcu 03 N Alanya Dilimli Citrus sinensis Osb Tuzcu 04 Alanya Dilimli Citrus sinensis Osb Tuzcu 07 N Citrus sinensis Osb Tuzcu 08 N Citrus sinensis Osb Tuzcu 09 N Citrus sinensis Osb N Valencia Citrus sinensis Osb N Valencia Citrus sinensis Osb N Valencia Citrus sinensis Osb N Valencia Citrus sinensis Osb N Valencia Citrus sinensis Osb N Valencia Citrus sinensis Osb N Valencia Citrus sinensis Osb A Valencia Citrus sinensis Osb A Valencia Citrus sinensis Osb D Valencia Citrus sinensis Osb D Valencia Citrus sinensis Osb A Valencia Citrus sinensis Osb A Valencia Citrus sinensis Osb A Valencia Citrus sinensis Osb A Valencia Citrus sinensis Osb A Valencia Citrus sinensis Osb A Valencia Citrus sinensis Osb A Valencia Citrus sinensis Osb A Valencia Citrus sinensis Osb

34 3.MATERYAL VE METOD Çizelge 3.1. in devamı A Valencia Citrus sinensis Osb Olinda Valencia Citrus sinensis Osb Frost Valencia Citrus sinensis Osb A Valencia Citrus sinensis Osb SRA 178 Chironja Sweet Orangelo Citrus sinensis Osb N Di Giappone Kan Portakalı Citrus sinensis Osb A 11 N Moro Kan Portakalı Citrus sinensis Osb A 12 N Moro Kan Portakalı Citrus sinensis Osb A 13 N Moro Kan Portakalı Citrus sinensis Osb A 14 N Moro Kan Portakalı Citrus sinensis Osb A 15 N Moro Kan Portakalı Citrus sinensis Osb A 16 N Moro Kan Portakalı Citrus sinensis Osb A 17 N Moro Kan Portakalı Citrus sinensis Osb A 18 N Moro Kan Portakalı Citrus sinensis Osb A 19 N Moro Kan Portakalı Citrus sinensis Osb A 20 N Moro Kan Portakalı Citrus sinensis Osb Moro Kan Portakalı Citrus sinensis Osb Moro Kan Portakalı Citrus sinensis Osb N Sanguigino Kan Portakalı Citrus sinensis Osb N Sanguinella Kan Portakalı Citrus sinensis Osb N Sanguinella Kan Portakalı Citrus sinensis Osb N Sanguinello Semple Kan Port. Citrus sinensis Osb N Sanguino Kan Portakalı Citrus sinensis Osb N Sanguino Kan Portakalı Citrus sinensis Osb Taracco Kan Portakalı Citrus sinensis Osb SRA 574 Tarocco Rosso Kan portakalı Citrus sinensis Osb Tuzcu 10 N Kan Portakalı Citrus sinensis Osb Tuzcu 11 N Kan Portakalı Citrus sinensis Osb A 39 N Akçay Sekeri Citrus sinensis Osb N Succary Şeker Portakalı Citrus sinensis Osb Sakkaria Lokum Sugar Oange Citrus sinensis Osb

35 3.MATERYAL VE METOD Çizelge 3.2. Tuzcu turunçgiller koleksiyonunda bulunan mandarin çeşitleri listesi No Çeşit ismi Latince ismi Dikim Tarihi I Satsuma Citrus unshiu Marc / 02 I Satsuma Citrus unshiu Marc / 03 I Satsuma Citrus unshiu Marc / 03 I Satsuma Citrus unshiu Marc / 01 I Satsuma Citrus unshiu Marc / 02 I Satsuma Citrus unshiu Marc / 02 I Satsuma Citrus unshiu Marc / 01 I Satsuma Citrus unshiu Marc / 01 I Satsuma Citrus unshiu Marc I Satsuma Citrus unshiu Marc M Satsuma Citrus unshiu Marc / 02 I Satsuma Citrus unshiu Marc M Satsuma Citrus unshiu Marc / 01 I Satsuma Citrus unshiu Marc A N Satsuma Citrus unshiu Marc M Satsuma Citrus unshiu Marc I Satsuma Citrus unshiu Marc / 01 I Satsuma Citrus unshiu Marc / 02 I Satsuma Citrus unshiu Marc M Satsuma Citrus unshiu Marc A N Satsuma Citrus unshiu Marc A N Satsuma Citrus unshiu Marc I Satsuma Citrus unshiu Marc I Satsuma Citrus unshiu Marc A N Satsuma Citrus unshiu Marc A Satsuma Citrus unshiu Marc A Satsuma Citrus unshiu Marc A Satsuma Citrus unshiu Marc SRA 578 Ben Di Guang Ju Satsuma Citrus unshiu Marc SRA 333 Clausellina Satsuma Citrus unshiu Marc SRA 500 Clausellina Satsuma Citrus unshiu Marc Hayashi Unshû N Satsuma Citrus unshiu Marc

36 3.MATERYAL VE METOD Çizelge 3.2. nin devamı 33. Ikeda Unshû N Satsuma Citrus unshiu Marc Iwamoto Unshû N Satsuma Citrus unshiu Marc Miho Wase N Satsuma Citrus unshiu Marc Nagashi Unshû N Satsuma Citrus unshiu Marc Okitsu Wase Satsuma Citrus unshiu Marc SRA 02 Owari Satsuma Citrus unshiu Marc SRA 11 CIC Owari Satsuma Citrus unshiu Marc Sato Unshû N Satsuma Citrus unshiu Marc ST 01 Satsuma Mandarin Citrus unshiu Marc N Silverhill Satsuma Citrus unshiu Marc SRA 12 Satsuma Citrus unshiu Marc N Sugiyama Satsuma Citrus unshiu Marc N Sugiyama Satsuma Citrus unshiu Marc Suzuki Wase N Satsuma Citrus unshiu Marc Tuzcu 01 Satsuma Citrus unshiu Marc Tuzcu 02 Satsuma Citrus unshiu Marc Tuzcu 03 N Satsuma Citrus unshiu Marc Tuzcu 04 N Satsuma Citrus unshiu Marc Tuzcu 05 N Satsuma Citrus unshiu Marc Zairai Unshû N Satsuma Citrus unshiu Marc A Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan D Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan A Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan A Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan A Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan A Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan A Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan A Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan Algerian Tangerine Kle. Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 385 Caffin Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan Klemantin x Honey Hybrid (C. clementina Hort. ex. Tan.) x (C. reticulata Blanco) IVIA Clemenules Citrus clementina Hort. ex. Tan

37 3.MATERYAL VE METOD Çizelge 3.2. nin devamı IVIA Fino Kle. Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 533 Marisol Kle. Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 398 Nules Kle. Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 340 Oroval Kle. Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 388 Ragheb Kle. Citrus clementina Hort. ex. Tan Sidi Aissa Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 36 Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 38 Cassar Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 59 Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 61 Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 62 Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 63 Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 64 Coynel Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 65 Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 66 Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 68 Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 70 Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 71 Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 72 Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 73 Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 75 Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 76 Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 77 Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 78 Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 80 Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 81 Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 82 Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 84 Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 85 Polidori Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 86 Polidori Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 87 Polidori Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 88 Polidori Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 89 Polidori Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan

38 3.MATERYAL VE METOD Çizelge 3.2. nin devamı 98. SRA 90 Polidori Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 91 Polidori Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 92 Sans Pépin Kle. Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 536 Tardia Villareal Kle. Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 535 Tomentera Citrus clementina Hort. ex. Tan IVIA Tomentera Kle. Citrus clementina Hort. ex. Tan Tuzcu 06 Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan SRA 15 Wise Klemantin Citrus clementina Hort. ex. Tan N Yerli Mandarin Citrus deliciosa Ten N Yerli Mandarin Citrus deliciosa Ten N Yerli Mandarin Citrus deliciosa Ten N Yerli Mandarin Citrus deliciosa Ten N Yerli Mandarin Citrus deliciosa Ten SRA 361 Yerli Apireno Mandarin Citrus deliciosa Ten Birecik 02 Yerli Mandarin Citrus deliciosa Ten SRA 358 Yerli Tardivo Ciacculi Citrus deliciosa Ten Ağma 01 Mandarin Citrus reticulata Blanco Ağma 02 Mandarin Citrus reticulata Blanco Antalya Kleopatra Mandarin Citrus reshni Hort. ex. Tan Batangas Mandarin Citrus reticulata Blanco SRA 582 Ben Di Zaou Citrus reticulata Blanco Bower Mandarin Citrus reticulata Blanco Sunki mandarin SRA Citrus reticulata Blanco Encore Mandarin Citrus reticulata Blanco Fairchild Mandarin Citrus reticulata Blanco Fewtrell Peshawer Mandarin Citrus reticulata Blanco Fortune Mandarin Citrus reticulata Blanco Fremont Citrus reticulata Blanco Fremont Mandarin Citrus reticulata Blanco Frost Dancy Mandarin Citrus tangerina Hort. ex. Tan SRA 599 Fuzhu Mandarin Citrus erythrosa Hort. ex. Tan Honey Mandarin Citrus reticulata Blanco

39 3.MATERYAL VE METOD Çizelge 3.2. nin devamı 130. Kara Mandarin Citrus reticulata Blanco A N King Citrus nobilis Lour King x Dancy C. nobilis Lour x C. tangerina Hort. ex. Tan Kinnow Faisalabad Citrus reticulata Blanco Kinnow Mandarin Citrus reticulata Blanco Kinnow Peshawer Citrus reticulata Blanco Lee Mandarin Citrus reticulata Blanco SRA 466 Mency C.reticulata Blanco x C. sinensis Osb SRA 428 Naartje Redskin Citrus tangerina Hort. ex. Tan Nova E Mandarin Citrus reticulata Blanco Nova I Mandarin Citrus reticulata Blanco SRA 158 Nova Citrus reticulata Blanco Osceola Mandarin Citrus reticulata Blanco SRA 430 Palazelli Citrus reticulata Blanco Parson Special Mandarin Citrus reticulata Blanco SRA 174 Pixie Mandarin Citrus reticulata Blanco A N Ponkan Mandarin Citrus reticulata Blanco Robinson Mandarin Citrus reticulata Blanco Sunburst Mandarin Citrus reticulata Blanco SRA 524 Tankan Mandarin Citrus tankan Hay Tuzcu Kıbrıs Kleopatra Citrus reshni Hort. ex. Tan Wilking Mandarin Citrus reticulata Blanco Metod Tuzcu Turunçgiller Koleksiyonu nda yer alan mandarin ve portakal genotiplerinin bugünkü durumu, tespiti ve envanteri Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü (ETEA) tarafından hazırlanan standart Meyve Genetik Kaynakları Veri Tabanı formuna göre hazırlanmıştır. Bu bilgilere ek olarak IPGRI Descriptors for Citrus da yer alan ve morfolojik karakterizasyon için kullanılan özelliklerin bulunduğu gözlem formuna (Form 1) göre veri girişleri de yapılmıştır. 24

40 3.MATERYAL VE METOD İncelenecek Fenolojik ve Morfolojik Özellikler Gözlem yapılacak bitkiler en az 3 yaşında ve mümkün olduğunca aynı yaşta olmalıdır. Form 1. GÖZLEM FORMU MORFOLOJİK VE FENOLOJİK ÖZELLİKLER Bitki adı: Koleksiyon numarası: Bitkinin dikim tarihi: Anacı: VEGETATİF (5 er bitkide yapılacaktır) Anaç çapı (cm). (Aşı noktasının 10 cm altından). ( AY:1) Kalem çapı (cm). (Aşı noktasının 10 cm üstünden). ( AY:1) Kalem çapı /Anaç çapı oranı a) Daha küçük (<1) b) Aynı (1) c) Daha büyük (>1) 25

41 3.MATERYAL VE METOD Ağaç yüksekliği (m). Toprak seviyesinden itibaren ortalama yüksekliği temsil eden dalların seviyesi dikkate alınmıştır. (Bireysel en uzun dal dikkate alınmaz.). ( AY: Hasattan sonra) Ağaç taç çapı (cm). (Bireysel en uzun dal değil, ortalamayı temsil edecek şekilde Kuzey-Güney ve Doğu-Batı doğrultusunda ölçülecek en geniş taç genişliğinin ortalamasıdır.). ( AY: Hasattan sonra) Taç hacmi (m³) (AY: Hasattan sonra) Ağaç şekli. (Doğal durumudur) ( AY: Hasattan sonra) a) Oval b) Yuvarlak c) Basık Ağaç büyüme şekli. (Hasattan hemen sonraki doğal şekli kaydedilmiştir.) a) Dik b) Yayvan c) Sarkık Dal sıklığı ( AY: Hasattan sonra) a) Seyrek b) Orta c) Sık 26

42 3.MATERYAL VE METOD Yetişkin ağaçlarda diken yoğunluğu (obur dal üzerindekiler hariç) (AY: 1-12) a) Yok b) Az c) Orta d) Çok Sürgün ucu rengi (AY: Taze sürgünler olduğu sürece) a) Yeşil b) Mor c) Diğer 3.3. YAPRAK Yaprağın yaşam süreci (AY: 1) a) Herdemyeşil b) Dökülgen c) Yarı dökülgen Yaprağın parçalılığı (AY: 2-11) a) Basit b) İki parçalı c) Üç parçalı d) Beş parçalı e) Diğer 27

43 3.MATERYAL VE METOD Yaprak ayası şekli (AY: 1-12) a) Uzun oval b) Oval c)yumurta d) Mızrak e)yuvarlak f) Kalp Yaprak ayasının eni (mm) (AY: 1-12) (en az 6 aylık yapraklarda) Üç farklı yetişkin ağacın her birinden alınan 10 tam gelişmiş yaprağın ortalamasıdır. Yaprakta en geniş kısım ölçülür. Yaprak birkaç yaprakçıktan oluşuyorsa uç yaprakçık kullanılmıştır Yaprak ayasının boyu (mm) (AY:1-12) (en az 6 aylık yapraklarda) Üç farklı yetişkin ağacın her birinden alınan 10 tam gelişmiş yaprağın ortalamasıdır (obur dallardan yaprak alınmaz). Yaprak birkaç yaprakçıktan oluşuyorsa uç yaprakçık kullanılmıştır Yaprak ayası indeksi (en/boy) Yetişkin üç farklı ağaçtan alınan eni ve boyu ölçülen tam gelişmiş 10 yaprağın eninin boyuna oranıdır Yaprak kalınlığı (mm) ( AY:1-12) (en az 6 aylık yapraklarda) Üç farklı yetişkin ağaçtan alınan tam gelişmiş 10 farklı yaprağın ortalamasıdır. En kalın nokta ölçülmüştür. Yaprak birkaç yaprakçıktan oluşuyorsa uç yaprakçık kullanılmıştır. 28

44 3.MATERYAL VE METOD Kanatçık varlığı ( AY:1-12) (en az 6 aylık yapraklarda) a) Var b) Yok Kanatçık şekli ( AY:1-12) (en az 6 aylık yapraklarda) a) Kalp b)ters üçgenimsi c) Ters yumurta d) Kuşaksı Kanatçık eni (mm) ( AY:1-12) (en az 6 aylık yapraklarda) Üç farklı yetişkin ağaçtan alınan tam gelişmiş 10 farklı yaprağın kanatçık genişliklerinin ortalamasıdır Kanatçık boyu (mm) ( AY:1-12) (en az 6 aylık yapraklarda) Üç farklı yetişkin ağaçtan alınan tam gelişmiş 10 farklı yaprağın kanatçık uzunluklarının ortalamasıdır. 29

45 3.MATERYAL VE METOD Kanatçık indeksi (en/boy) Yetişkin üç farklı ağaçtan alınan tam gelişmiş 10 yaprağın kanatçık eninin boyuna oranıdır Kanatçık eni /Yaprak ayası eni Yetişkin üç farklı ağaçtan alınan tam gelişmiş 10 yaprağın kanatçık eninin yaprak ayası enine oranıdır Yaprak kenarının dişliliği ( AY:1-12) (en az 6 aylık yapraklarda) a) Kör dişli kenarlı b) Dişli kenarlı c) Düz kenarlı d) Oyuklu kenarlı 3.4. ÇİÇEK( AY:1-12) Ölçümler üç farklı yetişkin ağaçtan alınan tam gelişmiş 10 çiçek veya çiçek salkımında tam çiçeklenme döneminde yapılacaktır Çiçeklenmenin sezonunun başladığı tarih Tam çiçeklenme tarihi Çiçeklenme sezonunun sona erdiği tarih Çiçek sapı uzunluğu (mm) 30

46 3.MATERYAL VE METOD Kaliks çapı (mm) Stigmaya oranla anterlerin uzunluğu a) Daha kısa b) Eşit c) Daha uzun Çiçek tipi a) Erdişi b) Erkek c) Dişi Uçtaki çiçek tomurcuğu rengi a) Beyaz b) Açık sarı c) Sarı d) Mor Açılmış çiçek rengi a) Beyaz b) Açık sarı c) Sarı d) Mor Anter rengi a) Beyaz b) Soluk sarı 31

47 3.MATERYAL VE METOD c) Sarı d) Diğer Çiçekteki taç yaprak sayısı Taç yaprak uzunluğu (mm) Taç yaprak genişliği (mm). (Yaprağın en geniş yeri) Erkek organ sayısı (adet) Çiçek tozu varlığı a) Yok b) Az c) Normal d) Çok Çiçeklenme zamanı 1) Ocak 2) Şubat 3) Mart 4) Nisan 5) Mayıs 6) Haziran 7) Temmuz 8) Ağustos 9) Eylül 10) Ekim 11) Kasım 12) Aralık 32

48 3.MATERYAL VE METOD 3.5. MEYVE ( AY:1-12) Üç farklı yetişkin ağacın her birinden optimum olgunlaşma döneminde alınan 10 meyve ölçüm için kullanılmıştır Meyvelerin olgunlaşma başlangıcı (Meyvelerin olası olgunlaşma zamanından itibaren bakılmıştır. SÇKM, Asit, % usare) Meyvelerin olgunlaşma sonu Meyve ağırlığı (g) Meyve uzunluğu (mm) Meyve genişliği (mm) Meyve şekli a) Küremsi b) Ovalimsi c) Armut biçimli d) Eğik e) Basık küremsi f) Yumurtamsı 33

49 3.MATERYAL VE METOD Meyve üst kısım şekli a) Boyunlu b) Dış bükey c) Tepesi kesik d) İç bükey e) Simetrik iç bükey f) Boyunlu simetrik iç bükey Meyve uç kısmı a) Meme şeklinde b) Sivri c) Yuvarlak d) Ucu kesik e) Basık Meyve stil ucunda mühür varlığı a) Var b) Yok 34

50 3.MATERYAL VE METOD Meyve stil ucunda mühür belirginliği a) Az b) Orta c) Çok Meyve stil ucunda göbek varlığı a) Var b) Yok Meyve stil ucunda göbek belirginliği a) Az b) Orta c) Çok Meyve göbek çıkıntısı a) Var b) Yok Meyve göbek genişliği (mm) Meyve kabuk kalınlığı (mm) Meyve kabuk rengi a) Yeşil b) Yeşil-sarı c) Açık sarı d) Sarı 35

51 3.MATERYAL VE METOD e) Koyu sarı f) Açık turuncu g) Turuncu h) Koyu turuncu ı) Pembe-sarı j) Pembe-turuncu k) Kırmızı l) Kırmızı-turuncu Meyve kabuğunun pürüzlülüğü a) Pürüzsüz b) Pürüzlü c) Tüylü d) Çukurlu e) Girintili çıkıntılı f) Oluklu Kabukta eterik yağ keselerinin belirginliği a) Az b) Orta c) Çok Kabuk-meyve eti bağlantısı a) Sıkı b) Orta c) Gevşek 36

52 3.MATERYAL VE METOD Meyve kabuğunda albedonun rengi a) Yeşilimsi b) Beyaz c) Sarı d) Pembe e) Turuncu f) Kımızımsı g) Diğer Meyve et renginin dağılımı a) Homojen b) Heterojen Orta eksen çapı (mm) Dilim sayısı Meyve et rengi a) Beyaz b) Yeşil c) Sarı d) Turuncu e) Pembe f) Açık kırmızı g) Turuncu kırmızı h) Kırmızı ı) Mor j) Diğer 37

53 3.MATERYAL VE METOD Meyve usare miktarı (%) Meyve suyunun rengi a) Beyaz b) Yeşil c) Sarı d) Turuncu e) Pembe f) Açık kırmızı g) Turuncu kırmızı h) Kırmızı ı) Mor j) Diğer Meyve suyunun asitliği (%) Meyve suyunda çözünebilen kuru madde miktarı (%) Meyve eti tekstürü a) Kaba b) Orta c) İnce Meyve etinin liflilik durumu a) Az b) Orta c) Çok 38

54 3.MATERYAL VE METOD 3.6. TOHUM ( AY:1-12) Üç farklı yetişkin ağacın her birinden tesadüfî seçilen 30 tam olgun meyveden çıkartılmış tohumlar kullanılmıştır Tohumda embriyo sayısı Ortalama olarak 30 tohumda stereoscope kullanılarak her tohumdaki embriyo sayısı belirlenmiştir. a) Monoembriyonik b) Poliembriyonik c) Karışık Tohumlarda poliembriyoniye eğilim oranı (%) Poliembriyonik ve monoembiriyonik tohum sayısından poliembriyoniye eğilim ve monoembriyoniye eğilim oranları hesaplanmıştır. a) Monoembriyonik b) Poliembriyonik 39

55 3.MATERYAL VE METOD Meyvedeki tohum sayısı (adet) Tohum şekli a) İğ şeklinde b) Topuz biçimli c) İnce koni d) Yumurtamsı e) Yarı delta şekilli f) Küremsi g) Yarı küremsi Tohum rengi a) Beyaz b) Krem c) Sarımtırak d) Yeşil e) Kahverengi f) Diğer Kotiledon rengi a) Beyaz b) Açık yeşil-krem c) Açık yeşil d) Beyaz ve yeşil e) Yeşil f) Koyu yeşil 40

56 3.MATERYAL VE METOD g) Mor h) Pembemsi ı) Diğer Şalaza rengi a) Beyaz b) Krem c) Sarı d) Açık kahverengi f) Kahverengi g) Kırmızımsı h) Mor ı) Diğer Bu verilerin istatistik analizi MİNİTAB programının cluster observations (kümeleme analizi) yöntemi kullanılarak yapılmıştır. 41

57 3.MATERYAL VE METOD 42

58 4. ARAŞTIMA BULGULARI VE TARTIŞMA 4.1. PORTAKAL ÇEŞİTLERİ Hamlin Portakalı Hamlin portakalı çeşit ve tiplerinin morfolojik karakterizasyonuna göre benzerlik değerleri Şekil 4.1. deki dendrogramda verilmiştir. Toplam 9 adet Hamlin portakal çeşit ve tipleri içerisindeki benzerlik düzeyi % % arasında değişmiştir. İki Hamlin portakal çeşidi diğer çeşit ve tiplerle % düzeyinde benzerlik göstermiştir. SRA 41 Hamlin çeşidi, çiçek sapı ve taç yaprak uzunluk değerleri daha küçük bulunduğu için nüseller Hamlin portakal tipleri ile % düzeyinde benzer bulunmuştur. Nüseller hamlin portakal tipleri iki ana gruba ayrılmıştır. Dört nüseler Hamlin klonu % 98 e yakın değerler ile benzer bulunmuştur. Diğer iki nüseller klon ise ayrı bir grup oluşturmuştur. Bunun sebebi ise, bu çeşitlerin taç hacmi ve taç çapı değerinin diğer çeşitlerden yüksek, meyvedeki tohum sayısı değerinin düşük olmasıdır. Şekil 4.1. Hamlin portakal çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram. 43

59 Çizelge 4.1. Denemede kullanılan Hamlin portakal tip ve çeşitleri N Hamlin N Hamlin N Hamlin 7. SRA 41 Hamlin N Hamlin 8. Hamlin Portakalı N Hamlin 9. Hamlin Portakalı N Hamlin Göbekli Portakallar Göbekli Portakallar (1. Grup) Göbekli portakal grubunda aşı gözü seleksiyonu ile elde edilen tiplerin morfolojik karakterizasyonuna göre benzerlik değerleri Şekil 4.2. deki dendrogramda verilmiştir. Toplam 40 adet Göbekli portakal çeşit ve tipleri içerisindeki benzerlik düzeyi % % arasında değişmiştir. İncelenen W.Navel çeşit ve tipleri 8 ana gruba ayrılmıştır. 01 M W.Navel, 05 M W.Navel, 17 M W.Navel, 21 M W.Navel, 24 A W.Navel ve 28 A W.Navel çeşitlerinin yer aldığı grup, yaprak ayası boyu değeri ve çiçek sapı uzunluğu değeri düşük bulunmasından dolayı birbirleri ile % oranında benzerlik göstermiştir. 37 A W.Navel çeşidi ise meyve ağırlığı değerinin daha fazla olmasından dolayı bu çeşit ve tiplerle % düzeyinde benzer bulunmuştur Çeşitlerin geri kalan kısmı % % arasında bezerlik değerine sahip bulunmuştur. Novelli ve ark. (2000), portakallar arasında ise yüksek düzeyde benzerlikler saptanmıştır. Bu tez çalışmasında da aynı sonuçların elde edilmiş olması araştırıcının sonuçları ile uyum içerisindedir. Roose (1988), portakal, turunç, altıntop gibi türler içerisinde yer alan mutasyon orijinli çeşitlerin izoenzim markıları ile ayırt edilemediğini bildirmiştir. Buna karşın melez orijinli olan çeşitlerde daha geniş bir izoenzim varyasyonu olduğunu ve bu çalışmalarda ayırt edilebildiklerini belirtmiştir. 44

60 Şekil 4.2. Göbekli portakal çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram. Çizelge 4.2. Denemede kullanılan Göbekli portakal tip ve çeşitleri M W.Navel M W.Navel A W.Navel M W.Navel M W.Navel A W.Navel M W.Navel M W.Navel A W.Navel M W.Navel M W.Navel D W.Navel M W.Navel M W.Navel A W.Navel M W.Navel A W.Navel A W.Navel M W.Navel A W.Navel A W.Navel M W.Navel A W.Navel A W.Navel M W.Navel A W.Navel A W.Navel M W.Navel A W.Navel A W.Navel M W.Navel A W.Navel A W.Navel M W.Navel A W.Navel A W.Navel M W.Navel A W.Navel M W.Navel A W.Navel Göbekli Portakallar (2. Grup) Göbekli portakallar çeşit ve tiplerinin morfolojik karakterizasyonuna göre benzerlik değerleri Şekil 4.3. deki dendrogramda verilmiştir. Toplam 26 adet Göbekli 45

61 portakal çeşit ve tipleri içerisindeki benzerlik düzeyi % % arasında değişmiştir. Göçek göbekli portakalı çeşidinin dal sıklığının daha seyrek olmasından dolayı diğer çeşitlere % düzeyinde benzerlik göstermiştir IVIA Navelate tipinin kalips çapı düşük, Newhall Navel çeşidinin ise yaprak eni dar olduğu için diğer çeşitlere % düzeyinde benzerlik göstermiştir. Çeşitlerin büyük bir kısmı da % düzeyinde benzer bulunmuştur. Şekil 4.3. Göbekli portakal çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram. Çizelge 4.3. Denemede kullanılan Göbekli portakal tip ve çeşitleri 1. Adana W.Navel 14. Newhall Navel 2. Kıbrıs 01 W.Navel 15. SRA 209 Robertson Navel 3. Kıbrıs 02 W.Navel 16. SRA 558 Yoshida Navel 4. Kıbrıs 03 W.Navel 17. Skaggs Bonanza Navel 5. Frost W.Navel 18. Thomson Navel 6. Göçek göbekli portakalı 19. SRA 556 Morita Navel IVIA Dream Navel 20. SRA 307 Navelate IVIA Fisher Navel IVIA Navelate IVIA 201Apopka Navel IVIA Navelate IVIA 211 Cram Navel IVIA Navelina IVIA Lane Late Navel 24. SRA 305 Navelina IVIA Leng Navel 25. Cara Cara 13. Spring Navel 26. Carter portakalı 46

62 Göbekli Portakallar (3. Grup) Nüseller Göbekli portakallar çeşit ve tiplerinin morfolojik karakterizasyonuna göre benzerlik değerleri Şekil 4.4. deki dendrogramda verilmiştir. Toplam 12 adet Göbekli portakal çeşit ve tipleri iki ana gruba ayrılmış ve benzerlik düzeyi % % arasında değişmiştir. 06 N W.Navel çeşidinin meyve ağırlığı daha fazla bulunduğu için diğer tiplere % değerinde yakın bulunmuştur. A 37 W.Navel çeşidinin çiçek sapı uzunluğu ve meyve kabuk kalınlığı değeri yüksek, usare miktarı düşük bulunduğu için diğer tiplere % düzeyinde benzerlik göstermiştir. 02 A N W.Navel, 04 A N W.Navel, A 40 W.Navel ve 08 A N W.Navel tipleri birbirlerine çok benzer olarak belirlenmiştir. 03 A N W.Navel, 10 A N W.Navel ve 01 A N W.Navel ayrı bir grup olarak birbirlerine benzer bulunmuştur. Şekil 4.4. Göbekli portakal çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram. 47

63 Çizelge 4.4. Denemede kullanılan Göbekli portakal tip ve çeşitleri A N W.Navel A N W.Navel A N W.Navel 8. A 37 W.Navel A N W.Navel 9. A 39 W.Navel N W.Navel 10. A 40 W.Navel A N W.Navel A N W.Navel A N W.Navel 12. Tuzcu 02 N W.Navel Kan Portakalı Kan portakalı çeşit ve tiplerinin morfolojik karakterizasyonuna göre benzerlik değerleri Şekil 4.5. deki dendrogramda verilmiştir. Toplam 27 adet Kan portakal çeşit ve tipleri içerisindeki benzerlik düzeyi % % arasında değişmiştir. Sanguine Grosse Ronde çeşidin anaç çapı değeri düşük ve kanatçık eni değeri yüksek bulunduğu için diğer çeşitlere % düzeyinde benzer bulunmuştur N Sanguinello Kan Portakalı ve A 19 N Moro Kan Portakalı tipleri diğer çeşit ve tiplere % düzeyinde benzerlik göstermiştir N Di Giappone Kan Portakalı, A 14 N Moro Kan Portakalı, A 15 N Moro Kan Portakalı, A 16 N Moro Kan Portakalı, A 20 N Moro Kan Portakalı, N Sanguinello Kan Portakalı, A 11 N Moro Kan Portakalı, N Sanguinello Semple, Kan Portakalı ve N Sanguigino Kan Portakalı tipleri ise diğer çeşit ve tiplere % düzeyinde benzerlik göstermiştir. Bunun nedeni ise bu çeşitlerin taç hacmi değerlerinin daha düşük olmasıdır. Qing- Qin ve ark. (2007), SSR markıları ile yaptıkları çalışmalarda kullandıkları 19 portakal çeşidi arasında bir farklılık tespit edememişler ve bu çeşitlerin mutasyonla meydana geldiğini bildirmişlerdir. 48

64 Şekil 4.5. Kan portakalı çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram. Çizelge 4.5. Denemede kullanılan Kan portakal tip ve çeşitleri N Di Giappone Kan Port N Sanguinello Kan Portakalı 2. A 11 N Moro Kan Portakalı N Sanguinello Kan Portakalı 3. A 12 N Moro Kan Port N Sanguinello Semple Kan Port. 4. A 13 N Moro Kan Port N Sanguigino Kan Port. 5. A 14 N Moro Kan Port N Sanguigino Kan Port. 6. A 15 N Moro Kan Port. 20. Taracco Kan Port. 7. A 16 N Moro Kan Port. 21. SRA 574 Tarocco Rosso Kan Port. 8. A 17 N Moro Kan Port. 22. Tuzcu 10 N Kan Port. 9. A 18 N Moro Kan Port. 23. Tuzcu 11 N Kan Port. 10. A 19 N Moro Kan Port. 24. SRA 484 Salustiana 11. A 20 N Moro Kan Port. 25. Salustiana Kan Port. 12. Moro Kan Port. 26. Sanguine Grosse Ronde 13. Moro Kan Port. 27. SRA 237 Maltaise Demie Sanguine N Sanguigino Kan Port Normal Portakal Normal portakal çeşit ve tiplerinin morfolojik karakterizasyonuna göre benzerlik değerleri Şekil 4.6. daki dendrogramda verilmiştir. Toplam 43 adet Normal portakal çeşit ve tipleri içerisindeki benzerlik düzeyi % % arasında değişmiştir. Normal portakal tip ve çeşitleri iki ana grupta toplanmıştır. Ambersweet, 49

65 SRA 547 China, SRA 575 Gailiang Chen ve N Balady portakal çeşitlerinin taç hacmi ve çiçek sapı uzunluk değerleri daha düşük, meyvedeki tohum sayısı değerleri ise daha fazla olduğu için diğer çeşitlerden farklı olarak benzerlik düzeyi % olarak bulunmuştur. Tuzcu 04 Alanya Dilimli, SRA 567 Hoang Pi Chen ve SRA 232 Cadanera Portakalı çeşitlerinin taç ve kalips çapı değerleri düşük olduğu için diğer tiplerden % düzeyinde farklılık göstermiştir. Geri kalan çeşit ve tipler ise birbirlerine % % oranında yakın bulunmuştur. Şekil 4.6. Normal portakal çeşit ve tiplerinde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram. 50

66 Çizelge 4.6. Denemede kullanılan Normal portakal tip ve çeşitleri N Biondo Portakalı N Pineapple N Biondo Portakalı N Pineapple N Biondo Riccio N Pineapple N Biondo Riccio 26. Casa Grande N Biondo Riccio 27. Alanya Dilimli 6. SRA 178 Chironja Sweet Orangelo 28. Ambersweet 7. Tuzcu 03 N Alanya Dilimli N Balady 8. Tuzcu 04 Alanya Dilimli 30. Bessie Portakalı 9. Tuzcu 07 N SRA 232 Cadanera Portakalı 10. Tuzcu 08 N Butler Portakalı 11. Tuzcu 09 N SRA 547 China N Barile 34. Diller Portakalı N Barile 35. SRA 561 Fukuhara N Magnum Bonum 36. SRA 575 Gailiang Chen N Magnum Bonum 37. SRA 567 Hoang Pi Chen N Magnum Bonum 38. Koethen Portakalı N Parson Brown A N Madame Vinous N Parson Brown 40. Marrs Early N Parson Brown N Paperrind 20. Parson Brown 42. A 35 Trovita N Pineapple 43. SRA 239 Maltaise Blonde N Pineapple Şeker Portakalı Şeker portakalı çeşit ve tiplerinin morfolojik karakterizasyonuna göre benzerlik değerleri Şekil 4.7. deki dendrogramda verilmiştir. Toplam 3 adet Şeker portakal çeşit ve tipleri içerisindeki benzerlik düzeyi % % arasında değişmiştir. Morfolojik karakterizasyona göre iki ana grup oluşturmuştur. A 39 N Akçay Seker portakalı, meyvesinde tohum bulunmadığı ve yaprak ayası boyu kısa olduğu için diğer iki çeşit ve tipten belirgin bir şekilde ayrılmış olup, benzerlik % düzeyinde bulunmuştur N Succary Şeker Portakalı ile Sakkaria Lokum Sugar Orange ise anaç, kalem ve taç çapı değerlerinin çok farklı olmasından dolayı birbirlerine % düzeyinde benzer bulunmuştur. 51

67 Şekil 4.7. Şeker portakalı çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram. Çizelge 4.7. Denemede kullanılan Şeker portakalı tip ve çeşitleri N Succary Şeker Portakalı 3. A 39 N Akçay Sekeri 2. Sakkaria Lokum Sugar Orange Valencia Portakalı Valencia portakalı çeşit ve tiplerinin morfolojik karakterizasyonuna göre benzerlik değerleri Şekil 4.8. deki dendrogramda verilmiştir. Toplam 25 adet Valencia portakal çeşit ve tipleri içerisindeki benzerlik düzeyi % % arasında değişmiştir. Valencia tip ve çeşitleri iki ana grup altında toplanmıştır. Birinci grupta yer alan N Valencia, Olinda Valencia ve Campbell Valencia tipleri; taç hacmi, taç yaprak uzunluğu ve yaprak ayası boyu bakımından yüksek değerlere sahip olduğu için diğer çeşit ve tiplere %74.70 düzeyinde benzer bulunmuştur. Diğer geri kalan tipler ise birbirlerine yaklaşık % düzeyinde benzerlik göstermiştir. Ayrıca 55 A Valencia, 75 A Valencia, 56 A Valencia, 58 D Valencia, 70 A Valencia, 76 A Valencia ve 88 A Valencia çeşitleri birbirlerine % düzeyinde benzerlik göstermiştir. SRA 360 Rhode Red Valencia çeşidi ise 52

68 ağaç yüksekliği değeri düşük, meyve ağırlığı ve kanatçık boyu değerleri yüksek görüldüğü için bu çeşitlere % düzeyinde benzerlik göstermiştir. Baret ve Rhodes (1976), Citrus ve bazı akraba gruplarında ağaç, yaprak, çiçek ve meyvelerde standardize edilmiş 146 adet karakteri kullanarak akrabalık düzeylerini belirleme çalışmaları yapmışlar ve portakal, turunç, limon, altıntop ve laym türleri içerisindeki varyasyonların kökeninin bir genotipe dayanan mutasyonlardan meydana geldiğini bildirmişlerdir. Bu çalışma yukardaki araştırmacıların görüşlerini destekler niteliktedir. Şekil 4.8. Valencia portakal çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram. 53

69 Çizelge 4.8. Denemede kullanılan Valencia portakal tip ve çeşitleri 1. SRA 360 Rhode Red Valencia A Valencia N Valencia A Valencia N Valencia A Valencia N Valencia A Valencia N Valencia A Valencia N Valencia A Valencia N Valencia A Valencia N Valencia A Valencia A Valencia 22. Olinda Valencia A Valencia 23. Frost Valencia D Valencia A Valencia D Valencia 25. Campbell Valencia A Valencia Yafa Portakalı Yafa portakalı çeşit ve tiplerinin morfolojik karakterizasyonuna göre benzerlik değerleri Şekil 4.9. daki dendrogramda verilmiştir. Toplam 24 adet Yafa portakal çeşit ve tipleri içerisindeki benzerlik düzeyi % % arasında değişmiştir. Yafa portakalı tip ve çeşitleri iki ana grup altında toplanmıştır. Birinci grupta yer alan A 22 N Yafa tipi diğer çeşit ve tiplere % 52.17, 48 A Yafa ise % düzeyinde benzerlik göstermiştir. Bunun nedeni ise çeşitlerin sırasıyla taç yaprak genişlik değerinin yüksek ve erkek organ sayısı değerlerinin düşük bulunmuş olmasıdır N Yafa, Tuzcu 06 Yafa, 45 A Yafa, 50 A Yafa ve YE 04 Yafa çeşitlerinin meyve kabuk kalınlıklarının biraz daha ince olmasından dolayı birbirlerine % düzeyinde benzerlik göstermiştir. Diğer çeşit ve tipler ise % düzeyinde benzer bulunmuştur. Yafa Portakalı, YM 04 Yafa, Yafa ( B 5291T), Tuzcu 05 Yafa, Tuzcu 03 Yafa, N Yafa, A 21 N Yafa ve Yafa Portakalı tipleri birbirlerine yaklaşık % düzeyinde bezerlik göstermiştir. Novelli ve ark. (2006), 41 portakal çeşidinde mikrosatellit markırları ile yaptıkları çalışmada genetik benzerlik düzeyini 0.96 ile 1.00 arasında saptamışlar ve çoğu çeşit arasında bu değeri 1.00 olarak bulmuşlardır. Araştırmacılar portakal çeşitleri arasındaki morfolojik farklılıkların mutasyon orijinli olduğunu ve portakalların genetik olarak dar bir yapıya sahip olduğunu belirtmişlerdir. 54

70 Şekil 4.9. Yafa portakal çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram. Çizelge 4.9. Denemede kullanılan Yafa portakal tip ve çeşitleri 1. Yafa Portakalı A Yafa N Yafa A Yafa N Yafa 15. A 21 N Yafa N Yafa 16. A 22 N Yafa N Yafa 17. Yafa ( B 5291T) N Yafa 18. Yafa Portakalı N Yafa 19. Tuzcu 03 Yafa M Yafa 20. Tuzcu 05 Yafa A Yafa 21. Tuzcu 06 Yafa A Yafa 22. YE 04 Yafa A Yafa 23. YM 04 Yafa A Yafa 24. Yafa Portakalı Yerli Portakal Yerli portakalı çeşit ve tiplerinin morfolojik karakterizasyonuna göre benzerlik değerleri Şekil daki dendrogramda verilmiştir. Toplam 9 adet Yerli portakal çeşit ve tipleri içerisindeki benzerlik düzeyi % % arasında değişmiştir. Finike Yeri Portakal tipi diğer çeşit ve tiplere % düzeyinde farklılık göstermiştir, çünkü bu çeşidin ağaç yükseliği uzun ve taç çapı değeri ise düşük bir 55

71 değerde gözlemlenmiştir. Diğer çeşitler ise birbirlerine % düzeyinde benzer bulunmuştur. Luro ve ark. (2000), minisatellit markırları ile yaptıkları çalışmalarda 10 adet portakal çeşidi arasında genetik farklılık tespit edememişlerdir. Ancak morfolojik açıdan çeşitler bazı farklılıklar göstermektedir. Şekil Yerli portakal çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram. Çizelge Denemede kullanılan Yerli portakal tip ve çeşitleri 1. Finike Yerli N Kozan Yerlisi N Dörtyol Yerlisi N Kozan Yerlisi N Dörtyol Yerlisi N Kozan Yerlisi N Dörtyol Yerlisi N Kozan Yerlisi N Kozan Yerlisi 4.2. MANDARİN ÇEŞİTLERİ Satsuma Mandarin ve Benzerleri Satsuma mandarin çeşit ve tiplerinin morfolojik karakterizasyonuna göre benzerlik değerleri Şekil deki dendrogramda verilmiştir. Toplam 55 adet Satsuma mandarin çeşit ve tipleri içerisindeki benzerlik düzeyi % % arasında değişmiştir. King x Dancy çeşidi diğer çeşit ve tiplere % düzeyinde 56

72 benzerlik göstermiştir. Benzerlik düzeyinin yüksek olması bu çeşitlerin mutasyonla meydana gelmelerinden kaynaklanmıştır. Tuzcu 01 Satsuma, 89 A Satsuma, 22 I Satsuma, 24 M Satsuma, 27 / 01 I Satsuma, 62 A Satsuma ve N Sugiyama Satsuma türleri diğer çeşit ve tiplere yaklaşık % düzeyinde benzer bulunmuştur. 03 I Satsuma ve 25 M Satsuma türleri birbirlerine yaklaşık % 97.0 düzeyinde benzerlik göstermiş olup, Nagashi Unshû N Satsuma, 04 / 02 I Satsuma, 25 / 01 I Satsuma, 24 / 02 I Satsuma, 61 A Satsuma, 33 A N Satsuma, ST 01 Satsuma, Miho Wase N Satsuma, Suzuki Wase N Satsuma, 23 M Satsuma, 30 A N Satsuma, Tuzcu 05 N Satsuma, 31 A N King ve Ikeda Unshû N Satsuma türleri bu iki türe % düzeyinde benzer bulunmuştur. Reece (1969), Tanaka nın mandarin içerisinde 35 adet tür kabul ettiğini ve bunları ayırt etme anahtarının da yaprak ve meyve büyüklüklerinin farklılıkları olduğu belirtilerek, bu kriterlerin anaç, toprak tipi, iklim ve gübreleme koşullarına göre değişebileceğini vurgulamıştır. Bu çalışmada da yukardaki araştırmacının verdiği çevresel koşullar farklı etkiler yaratmıştır. Scora (1975), mandarin ve şadok arasındaki melezlemelerden turunç ve portakalın ortaya çıktığı ve bunlar arasındaki farklılıkların nedeni olarak genomlarında bulunan mandarin temelli genlerin oranlarının farklı olması gösterilmiştir. Bu çalışma da yukardaki araştırmacı tarafından bildirilen sonuçlarla uyum içerisindedir. 57

73 Şekil Satsuma mandarin tip, çeşit ve benzerleri ile elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram. Çizelge Denemede kullanılan Satsuma Mandarin tip, çeşit ve benzerleri I Satsuma M Satsuma 39. SRA 11 CIC Owari Satsuma / 02 I Satsuma A N Satsuma 40. Sato Unshû N Satsuma / 03 I Satsuma A N Satsuma 41. ST 01 Satsuma / 03 I Satsuma I Satsuma N Silverhill Satsuma / 01 I Satsuma I Satsuma 43. SRA 12 Satsuma / 02 I Satsuma A N Satsuma N Sugiyama Satsuma / 02 I Satsuma A Satsuma N Sugiyama Satsuma / 01 I Satsuma A Satsuma 46. Suzuki Wase N Satsuma / 01 I Satsuma A Satsuma 47. Tuzcu 01 Satsuma I Satsuma 29. SRA 578 Ben Di Guang Ju Satsuma 48. Tuzcu 02 Satsuma M Satsuma 30. SRA 333 Clausellina Satsuma 49. Tuzcu 03 N Satsuma / 02 I Satsuma 31. SRA 500 Clausellina Satsuma 50. Tuzcu 04 N Satsuma M Satsuma 32. Hayashi Unshû N Satsuma 51. Tuzcu 05 N Satsuma / 01 I Satsuma 33. Ikeda Unshû N Satsuma 52. Zairai Unshû N Satsuma A N Satsuma 34. Iwamoto Unshû N Satsuma 53. Kara Mandarin M Satsuma 35. Miho Wase N Satsuma A N King I Satsuma 36. Nagashi Unshû N Satsuma 55. King x Dancy / 01 I Satsuma 37. Okitsu Wase Satsuma / 02 I Satsuma 38. SRA 02 Owari Satsuma Yerli Mandarinler Yerli mandarin çeşit ve tiplerinin morfolojik karakterizasyonuna göre benzerlik değerleri Şekil deki dendrogramda verilmiştir. Toplam 8 adet Yerli mandarin çeşit ve tipleri içerisindeki benzerlik düzeyi % % arasında değişmiştir. 58

74 Burada Yerli mandarinler iki ana gruba ayrılmıştır. Birecik 02 Yerli Mandarin tipinin taç yaprak uzunluğu ve meyve ağırlığı değeri daha küçük, meyve ucu kesik ve tohum sayısı bulunmadığı için N Yerli Mandarin ve N Yerli Mandarin çeşitlerine % düzeyinde benzer bulunmuştur N Yerli Mandarin ve N Yerli Mandarin tipleri ise birbirlerine %88.24 düzeyinde benzerlik göstermiştir. Diğer grupta ise, N Yerli Mandarin ve SRA 358 Yerli Tardivo Ciacculi birbirlerine % e yakın düzeyde benzerlik göstermiş olup SRA 361 Yerli Apireno bunlara % ye yakın düzeyde benzer bulunmuştur. Bunun nedeni bu çeşidin meyve ağırlık, genişlik ve uzunluk değerlerinin farklı bulunmuş olmasıdır N Yerli Mandarin ve N Yerli Mandarin ise birbirlerine % düzeyinde benzerlik göstermiştir. Jaskani ve ark. (2006), morfolojik çalışmalarda, Bitter turuncu ve Yuma sitranjının yuvarlak taçlı ve yayvan bir büyüme habitusunda ve geniş dal açısına sahip bir ağaç olduğu bulmuştur. Turunçlarda yaprakların koyu renkli ve orta iri olmasına rağmen, Yuma sitranjında yapraklar orta iri ve yeşil renktedir. Bu çalışmada yukarıdaki araştırıcıların vermiş olduğu özellikler dendrogramlarda belirleyici faktörler olmuştur. Şekil Yerli mandarin çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram. 59

75 Çizelge Denemede kullanılan Yerli mandarin tip ve çeşitleri N Yerli Mandarin N Yerli Mandarin N Yerli Mandarin 6. SRA 361 Yerli Apireno N Yerli Mandarin 7. Birecik 02 Yerli Mandarin N Yerli Mandarin 8. SRA 358 YerliTardivo Ciacculi Farklı Mandarin Farklı mandarin çeşit ve tiplerinin morfolojik karakterizasyonuna göre benzerlik değerleri Şekil deki dendrogramda verilmiştir. Toplam 3 adet Farklı mandarin çeşit ve tipleri içerisindeki benzerlik düzeyi % % arasında değişmiştir. Antalya Kleopatra tipi, taç hacmi değerinin büyük ve meyve ağırlığı değerinin düşük olması nedeniyle diğer çeşit ve tiplerden % düzeyinde farklı bulunmuştur. Geri kalan iki çeşit ise birbirlerine yaklaşık % düzeyinde benzerlik göstermiştir. Santos ve ark. (2003), 27 mandarin çeşidine ait 34 bireyde morfolojik ve moleküler verileri kullanarak karakterizasyon çalışmaları yapmışlardır. Kullanılan dokuz adet primerin sekizinde polimorfizm saptanmıştır. Morfolojik veriler kullanılarak elde edilen dendrograma göre mandarinler beş alt gruba ayrılırken, moleküler verilerle elde edilen dendrograma göre mandarinlerin ikisi dışında kalan 35 tanesi üç alt grupta toplanmıştır. Moleküler verilere göre kullanılan mandarinler arasındaki genetik uzaklık en fazla 0.32 düzeyinde tespit edilmiştir. Montevideo, King, Kara, Kleopatra mandarinleri diğer mandarinlerden genetik olarak uzakta olan mandarinler olarak saptanmıştır. 60

76 Şekil Farklı mandarin çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram. Çizelge Denemede kullanılan Farklı mandarin tip ve çeşitleri 1. Sunki mandarin SRA 2. Antalya Kleopatra 3. Tuzcu Kıbrıs Kleopatra Klemantin Mandarini Klemantin mandarin çeşit ve tiplerinin morfolojik karakterizasyonuna göre benzerlik değerleri Şekil deki dendrogramda verilmiştir. Toplam 53 adet Klemantin mandarin çeşit ve tipleri içerisindeki benzerlik düzeyi % % arasında değişmiştir. Klemantin mandarini tip ve çeşitleri iki ana gruba ayrılmıştır. SRA 536 Tardia Villareal Klemantin tipi diğer çeşitlere % düzeyinde benzerlik göstermiştir. Bunun nedeni ise bu çeşidin anaç çapı ve taç yaprak genilişliği değerlerinin daha küçük olmasıdır. Birinci gruptaki IVIA Tomentera Klemantin, 82 A Klemantin, 39-3 IVIA Fino Klemantin, Algerin Tangerine Klemantin ve SRA 535 Tomentera tipleri diğer çeşit ve tiplere % düzeyince benzer bulunmuştur. 21 A Klemantin ve 69 A Klemantin tipleri meyve ağırlık 61

77 değerlerinin yüksek olasından dolayı yaklaşık % düzeyinde benzerlik göstermiştir. Diğer geri kalan tip ve çeşitler ise % düzeyinde benzer bulunmuştur. Santos ve ark. (2003), 34 adet mandarinle yaptıkları moleküler karakterizasyon çalışmasında mandarinler arasındaki genetik uzaklılığın en fazla 0.32 (0.68 benzerlik düzeyi) olduğunu bildirmişlerdir. Bu çalışmada ise yukardaki araştırmacıların aksine, çeşitler morfolojik karakterizasyon açısından incelendiğinde bazı farklılıklar görülmüştür. Şekil Klemantin mandarin çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram. Çizelge Denemede kullanılan Klemantin mandarin tip ve çeşitleri A Klemantin 19. SRA 36 Klemantin 37. SRA 80 Klemantin D Klemantin 20. SRA 38 Cassar Klem. 38. SRA 81 Klemantin A Klemantin 21. SRA 59 Klemantin 39. SRA 82 Klemantin A Klemantin 22. SRA 61 Klemantin 40. SRA 84 Klemantin A Klemantin 23. SRA 62 Klemantin 41. SRA 85 Polidori Klem A Klemantin 24. SRA 63 Klemantin 42. SRA 86 Polidori Klem A Klemantin 25. SRA 64 Coynel Klem. 43. SRA 87 Polidori Klem A Klemantin 26. SRA 65 Klemantin 44. SRA 88 Polidori Klem. 9. Algerin Tangerine Klem 27. SRA 66 Klemantin 45. SRA 89 Polidori Klem. 10. SRA 385 Caffin Klem. 28. SRA 68 Klemantin 46. SRA 90 Polidori Klem. 11. Klem. x Honey Hybrid 29. SRA 70 Klemantin 47. SRA 91 Polidori Klem IVIA Clemenules Kl. 30. SRA 71 Klemantin 48. SRA 92 Sans Pépin Klem IVIA Fino Klem. 31. SRA 72 Klemantin 49. SRA 536 Tardia Villareal Kle. 14. SRA 533 Marisol Klem. 32. SRA 73 Klemantin IVIA Tomentera Klem. 15. SRA 398 Nules Klemantin 33. SRA 75 Klemantin 51. Tuzcu 06 Klemantin 16. SRA 340 Oroval Klemantin 34. SRA 76 Klemantin 52. SRA 535 Tomentera 17. SRA 388 Ragheb Klem. 35. SRA 77 Klemantin 53. SRA 15 Wise Klemantin 18. Sidi Aissa Klemantin 36. SRA 78 Klemantin 62

78 Normal Mandarin Normal mandarin çeşit ve tiplerinin morfolojik karakterizasyonuna göre benzerlik değerleri Şekil deki dendrogramda verilmiştir. Toplam 32 adet Normal mandarin çeşit ve tipleri içerisindeki benzerlik düzeyi % % arasında değişmiştir. SRA 428 Naartje Redskin ve 38 A N Ponkan çeşitlerinin taç hacmi değerleri daha büyük ve meyve tohum sayısı değerleri daha düşük değerde bulunduğu için diğer çeşit ve tiplere % düzeyinde benzerlik göstermiştir. Ağma 01, Honey, Osceola, Wilking, Ağma 02, Lee Mandarin, Fortune, SRA 158 Nova, Robinson ve Frost Dancy çeşitleri birbirlerine yaklaşık % düzeyinde benzer bulunmuştur. Diğer kalan çeşit ve tipler ise birbirlerine % düzeyinde benzerlik göstermiştir. Koehler-Santos ve ark. 4 farklı mandarin genotipinden 37 çeşidin morfolojik (yaprak, çiçek, meyve) ve moleküler analizleri yapılmıştır. Araştırıcılar morfolojik ve moleküler analizlere göre tüm çeşitlerin ticari olarak kullanılabileceğini ve bazılarının ise ıslah amacıyla önerilebileceğini ileri sürmüşlerdir. Moleküler analizlerde 9 primerin 8 tanesi polimorfizim göstermiştir. Morfolojik sonuçlar ile oluşturulan dendrogram 37 çeşidin 4 grup içinde; moleküler sonuçlar ise 3 grup içinde toplandığını göstermiştir. Bu çalışmada ortaya çıkan sonuçlar yukarıdaki araştırıcılar tarafından bildirilen sonuçlarla uyum içerisindedir. 63

79 Şekil Normal Mandarin çeşit ve tiplerinde elde edilen ve morfolojik benzerlik düzeyini gösteren dendrogram. Çizelge Denemede kullanılan Normal mandarin tip ve çeşitleri 1. Ağma Batangas 2. Ağma Lee Mandarin 3. Fremont 19. SRA 466 Mency 4. Fremont Mandarin 20. SRA 428 Naartje Redskin 5. Kinnow Faisalabad 21. Bower 6. Kinnow 22. Encore 7. Kinnow Peshawer 23. Osceola 8. Nova E 24. SRA 430 Palazelli 9. Nova I 25. Parson Special 10. SRA 158 Nova 26. SRA 174 Pixie 11. Fairchild A N Ponkan 12. Fewtrell Peshawer 28. Robinson 13. Fortune 29. Sunburst 14. Frost Dancy 30. SRA 524 Tankan 15. SRA 599 Fuzhu 31. SRA 582 Ben Di Zaou 16. Honey 32. Wilking 64

80 4.3. PORTAKAL GENOTİPLERİNİN VEJETATİF ÖZELLİKLERİ Portakal genotiplerinin ağaç özellikleri Çizelge Ağaç özellikleri No Genotip AÇ KÇ K/A AY TÇ TH AŞ ABŞ DS DY SUR (cm) (cm) (cm) (cm) 1 01 M W.Navel A N W.Navel M W.Navel A N W.Navel M W.Navel A N W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel N W.Navel A N W.Navel M W.Navel A N W.Navel M W.Navel M W.Navel A N W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel D W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A 37 W.Navel A 39 W.Navel A 40 W.Navel Cara Cara 10,51 10,19 1 3, ,

81 Çizelge nın devamı No Genotip AÇ KÇ K/A AY TÇ TH AŞ ABŞ DS DY SUR (cm) (cm) (cm) (cm) 52 Adana W.Navel Kıbrıs 01 W.Navel Kıbrıs 02 W.Navel Kıbrıs 03 W.Navel Frost W.Navel Göçek göbekli portakalı IVIA Dream Navel IVIA Fisher Navel IVIA 201Apopka Navel IVIA 211 Cram Navel IVIA Lane Late Navel IVIA Leng Navel IVIA Navelate IVIA Navelate IVIA Navelina SRA 556 Morita Navel SRA 307 Navelate SRA 305 Navelina Spring Navel Newhall Navel SRA 209 Robertson Navel SRA 558 Yoshida Navel Skaggs Bonanza Navel Thomson Navel A N W.Navel Tuzcu 02 N W.Navel Alanya Dilimli Ambersweet N Balady N Barile N Barile Bessie Portakalı N Biondo Portakalı

82 Çizelge nın devamı No Genotip AÇ KÇ (cm) K/A AY (cm) TÇ (cm) TH AŞ ABŞ DS DY SUR (cm) N Biondo Portakalı N Biondo Riccio N Biondo Riccio N Biondo Riccio Butler Portakalı SRA 232 Cadanera Port Campbell Valencia Carter portakalı Casa Grande SRA 547 China Diller Portakalı N Dörtyol Yerlisi N Dörtyol Yerlisi N Dörtyol Yerlisi Finike Yerli Fukumoto SRA 561 Fukuhara SRA 575 Gailiang Chen N Hamlin N Hamlin N Hamlin N Hamlin N Hamlin N Hamlin SRA 41 Hamlin Hamlin Hamlin Portakalı SRA 567 Hoang Pi Chen Jaffa Portakalı Joppa Portakalı Koethen Portakalı N Kozan Yerlisi N Kozan Yerlisi N Kozan Yerlisi N Kozan Yerlisi N Kozan Yerlisi A N Madame Vinous N Magnum Bonum N Magnum Bonum N Magnum Bonum SRA 239 Maltaise Blonde SRA 237 Maltaise Demie Sanguine

83 Çizelge nın devamı No Genotip AÇ KÇ K/A AY TÇ TH AŞ ABŞ DS DY SUR (cm) (cm) (cm) (cm) 127 Marrs Early N Paperrind N Parson Brown N Parson Brown N Parson Brown Parson Brown N Pineapple N Pineapple N Pineapple N Pineapple N Pineapple SRA 360 Rhode Red Valencia SRA 484 Salustiana Salustiana Sanguine Grosse Ronde N Yafa N Yafa N Yafa N Yafa N Yafa N Yafa M Yafa A Yafa A Yafa A Yafa A Yafa A Yafa A Yafa A 21 N Yafa A 22 N Yafa Shamouti( B 5291T) Yafa Tuzcu 03 Yafa Tuzcu 05 Yafa Tuzcu 06 Yafa YE 04 Yafa

84 Çizelge nın devamı No Genotip AÇ KÇ K/A AY TÇ TH AŞ ABŞ DS DY SUR (cm) (cm) (cm) (cm) 163 YM 04 Yafa A 35 Trovita Tuzcu 03 N Alanya Dilimli Tuzcu 04 Alanya Dilimli Tuzcu 07 N Tuzcu 08 N Tuzcu 09 N N Valencia N Valencia N Valencia N Valencia N Valencia N Valencia N Valencia A Valencia A Valencia D Valencia D Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia Olinda Valencia Frost Valencia A Valencia SRA 178 Chironja Sweet Orangelo N Di Giappone Kan P A 11 N Moro Kan P A 12 N Moro Kan P A 13 N Moro Kan P A 14 N Moro Kan P A 15 N Moro Kan P A 16 N Moro Kan P A 17 N Moro Kan P A 18 N Moro Kan P A 19 N Moro Kan P A 20 N Moro Kan P Moro Kan Portakalı Moro Kan Portakalı

85 Çizelge nın devamı No Genotip AÇ (cm) KÇ (cm) K/A AY (cm) TÇ (cm) TH AŞ ABŞ DS DY SUR N Sanguigino Kan Portakalı N Sanguinello Kan Portakalı N Sanguinello Kan Portakalı N Sanguinello Semple Kan Portakalı N Sanguigino Kan Portakalı N Sanguigino Kan Portakalı Taracco Kan Portakalı SRA 574 Tarocco Rosso Kan Portakalı Tuzcu 10 N Kan Portakalı Tuzcu 11 N Kan Portakalı A 39 N Akçay Sekeri N Succary Şeker Portakalı Sakkaria Lokum Sugar Orange AÇ; Anaç çapı, KÇ; Kalem çapı, K/A; Kalem, Anaç oranı, AY; Ağaç yüksekliği, TÇ; Taç çapı, TH; Taç hacmi, AŞ; Ağaç şekli: oval (1), yuvarlak (2), basık (3) ABŞ; Ağaç büyüme şekli: dik (1), yayvan (2), sarkık (3) DS; Dal sıklığı: seyrek (1), orta (2), sık (3) DY; Diken yoğunluğu: yok (0), az (1), orta (2), çok (3) SUR; Sürgün ucu rengi: yeşil (1), mor (2), diğer (3) 70

86 Portakal genotiplerinin çiçek özellikleri Çizelge Çiçek özellikleri No Genotip ÇSU KÇ AU ÇT TR ÇR AR TYS TYU TYG EOS ÇTV ÇZ 1 01 M W.Navel A N W.Navel 8,62 6, ,00 20,40 8,60 28, M W.Navel 3,00 5, ,00 8,90 3,91 18, A N W.Navel 8,91 6, ,00 18,84 8,60 33, M W.Navel 6,14 6, ,00 10,81 6,12 20, A N W.Navel 8,73 5, ,80 18,19 8,05 24, M W.Navel 4,76 6, ,00 11,90 3,75 19, M W.Navel 3,95 5, ,00 9,80 4,35 22, M W.Navel 4,80 5, ,00 13,23 4,80 17, N W.Navel 8,14 5, ,80 19,98 8,69 24, A N W.Navel 9,03 6, ,93 17,62 8,11 28, M W.Navel 3,02 4, ,00 7,64 3,00 19, A N W.Navel 6,85 5, ,86 19,23 9,13 28, M W.Navel 3,09 4, ,00 11,83 3,41 20, M W.Navel 2,29 4, ,00 13,93 5,12 19, A N W.Navel 8,46 6, ,00 21,23 8,87 23, M W.Navel 3,70 5, ,00 13,20 5,67 20, M W.Navel 5,93 6, ,00 14,24 4,98 23, M W.Navel 3,12 4, ,00 9,80 3,21 17, M W.Navel 3,93 5, ,00 12,65 4,90 20, M W.Navel 5,18 4, ,00 14,05 4,99 22, M W.Navel 3,09 2, ,00 6,07 3,11 21, M W.Navel 4,87 5, ,00 10,07 4,70 20, M W.Navel 5,03 5, ,00 13,88 5,06 21, M W.Navel 3,90 4, ,00 13,50 5,93 20, M W.Navel 4,05 5, ,00 10,76 4,34 15, A W.Navel 4,00 5, ,00 12,00 4,82 20, A W.Navel 4,00 5, ,00 12,00 4,82 20, A W.Navel 3,76 4, ,00 12,20 4,90 20, A W.Navel 5,40 6, ,00 7,25 3,02 17, A W.Navel 4,46 5, ,00 13,02 6,00 19, A W.Navel 3,82 4, ,00 10,06 3,29 20, A W.Navel 4,76 5, ,00 9,48 5,20 23, A W.Navel 4,07 5, ,00 8,97 3,99 23, A W.Navel 5,20 5, ,00 7,46 4,90 23, A W.Navel 4,72 5, ,00 10,07 5,20 21, A W.Navel 4,20 3, ,00 10,30 4,75 21, A W.Navel 4,75 5, ,00 17,76 3,87 17, D W.Navel 5,64 5, ,00 13,06 4,98 20, A W.Navel 5,97 6, ,00 12,45 5,97 15, A W.Navel 6,15 4, ,00 14,05 5,83 21, A W.Navel 4,17 4, ,00 10,26 4,87 21, A W.Navel 4,81 4, ,00 12,25 4,87 22, A W.Navel 6,35 5, ,00 7,85 3,70 20, A W.Navel 5,70 4, ,00 10,95 4,81 22, A W.Navel 4,88 5, ,00 6,12 2,82 17, A W.Navel 5,67 5, ,00 8,12 2,98 21, A 37 W.Navel 10,85 5, ,00 23,85 8,66 25, A 39 W.Navel 9,61 5, ,93 21,20 8,36 23, A 40 W.Navel 11,23 5, ,93 23,80 8,60 25, Cara Cara 4,9 5, ,00 11,7 5,

87 Çizelge nin devamı No Genotip ÇSU KÇ AU ÇT TR ÇR AR TYS TYU TYG EOS ÇTV ÇZ 52 Adana W.Navel 9,11 5, ,80 21,30 8,20 23, Kıbrıs 01 W.Navel 6,10 7, ,60 19,41 7,98 28, Kıbrıs 02 W.Navel 9,25 5, ,60 23,22 8,22 21, Kıbrıs 03 W.Navel 10,40 5, ,00 22,99 9,38 23, Frost W.Navel 9,13 6, ,00 20,80 8,71 31, Göçek çekirdekli göbekli portakalı 8,21 4, ,00 20,30 7,40 20, IVIA Dream Navel 5,60 4, ,00 9,00 3,00 22, IVIA Fisher Navel 5,10 3, ,00 8,40 4,40 21, IVIA 201Apopka Navel 5,40 3, ,00 8,90 4,30 22, IVIA 211 Cram Navel 5,00 3, ,00 7,90 3,80 22, IVIA Lane Late Navel 5,30 3, ,00 7,50 3,80 21, IVIA Leng Navel 5,20 3, ,00 8,90 4,10 21, IVIA Navelate 3,10 2, ,00 11,70 3,40 20, IVIA Navelate 5,20 3, ,00 8,20 4,10 22, IVIA Navelina 5,20 3, ,00 8,70 4,00 21, SRA 556 Morita Navel 5,00 3, ,00 8,50 3,80 21, SRA 307 Navelate 3,30 2, ,00 12,00 3,60 19, SRA 305 Navelina 5,30 3, ,00 9,39 3,60 19, Spring Navel 4,90 2, ,00 11,13 3,70 20, Newhall Navel 10,12 5, ,00 18,74 6,91 20, SRA 209 Robertson Navel 5,00 3, ,00 8,20 4,30 22, SRA 558 Yoshida Navel 4,80 3, ,00 7,80 3,70 21, Skaggs Bonanza Navel 9,97 5, ,00 21,73 6,97 22, Thomson Navel 7,90 5, ,00 18,60 8,40 25, A N W.Navel 7,74 6, ,00 19,57 8,65 31, Tuzcu 02 N W.Navel 10,41 5, ,20 21,58 10,51 21, Alanya Dilimli 9,00 5, ,00 20,60 5,57 21, Ambersweet 3,60 8, ,00 19,10 8,80 22, N Balady 8,90 9, ,00 17,20 7,50 24, N Barile 8,80 10, ,00 22,30 9,10 21, N Barile 9,70 9, ,00 22,70 9,00 23, Bessie Portakalı 7,90 6, ,84 20,48 8,60 29, N Biondo Portakalı 10,20 10, ,00 22,30 9,10 21, N Biondo Portakalı 10,50 11, ,00 22,70 9,00 21, N Biondo Riccio 9,70 10, ,00 22,30 8,70 21,

88 Çizelge nin devamı No Genotip ÇSU KÇ AU ÇT TR ÇR AR TYS TYU TYG EOS ÇTV ÇZ N Biondo Riccio 9,70 10, ,00 22,00 8,70 21, N Biondo Riccio 8,50 8, ,00 20,30 9,70 22, Butler Portakalı 7,24 6, ,00 20,74 8,19 24, SRA 232 Cadanera Portakalı 8,20 3, ,00 20,40 8,10 21, Campbell Valencia 10,49 5, ,80 20,89 7,62 25, Carter portakalı 7,15 6, ,00 11,54 5,43 20, Casa Grande 8,69 5, ,00 18,77 7,52 24, SRA 547 China 9,50 9, ,00 21,20 8,40 23, Diller Portakalı 8,51 5, ,00 16,23 7,32 23, N Dörtyol Yerlisi 10,00 10, ,00 21,10 9,60 23, N Dörtyol Yerlisi 8,70 8, ,00 16,70 9,70 25, N Dörtyol Yerlisi 9,50 8, ,00 19,00 8,50 23, Finike Yerli 8,00 5, ,00 20,00 5,80 23, Fukumoto SRA 561 Fukuhara 9,60 9, ,00 20,40 8,60 23, SRA 575 Gailiang Chen 8,20 8, ,00 18,60 7,20 24, N Hamlin 9,30 8, ,00 17,50 8,07 23, N Hamlin 8,40 9, ,00 17,30 8,80 24, N Hamlin 9,90 8, ,00 18,30 8,50 24, N Hamlin 9,70 7, ,00 18,00 8,00 22, N Hamlin 8,60 10, ,00 20,70 6,53 21, N Hamlin 9,90 8, ,00 19,20 8,50 25, SRA 41 Hamlin 3,00 3, ,00 11,00 5,89 20, Hamlin 6,42 3, ,00 17,50 6,62 20, Hamlin Portakalı 9,60 7, ,00 18,30 7,70 23, SRA 567 Hoang Pi Chen 8,80 8, ,00 18,20 7,60 23, Yafa Portakalı 8,28 6, ,07 17,52 6,71 28, Joppa Portakalı 8,04 5, ,00 22,05 8,35 23, Koethen Portakalı 8,89 5, ,00 21,48 7,73 24, N Kozan Yerlisi 9,90 10, ,00 21,00 8,50 22, N Kozan Yerlisi 9,30 8, ,00 21,90 9,00 22, N Kozan Yerlisi 9,10 8, ,00 20,60 8,80 23, N Kozan Yerlisi 9,90 8, ,00 19,90 8,50 22, N Kozan Yerlisi 9,50 8, ,00 19,50 8,60 23, A N Madame Vinous 9,60 7, ,00 18,30 8,00 22, N Magnum Bonum 9,40 8, ,00 16,90 6,80 20,

89 Çizelge nin devamı No Genotip ÇSU KÇ AU ÇT TR ÇR AR TYS TYU TYG EOS ÇTV ÇZ N Magnum Bonum 11,0 7, ,00 14,90 6,80 21, N Magnum Bonum 9,50 7, ,00 17,60 6,70 21, SRA 239 Maltaise Blonde 9,80 9, ,00 22,40 8,60 24, SRA 237 Maltaise Demie Sanguine 8,50 6, ,00 27,15 7,96 23, Marrs Early 6,92 5, ,33 19,98 9,24 21, N Paperrind 10,0 8, ,00 16,30 8,07 24, N Parson Brown 9,41 9, ,00 19,02 8,81 23, N Parson Brown 8,50 8, ,00 17,77 8,50 24, N Parson Brown 10,0 8, ,00 20,10 8,50 23, Parson Brown 5,82 6, ,80 20,12 8,39 28, N Pineapple 8,70 7, ,00 19,70 8,17 22, N Pineapple 9,50 8, ,00 18,70 7,80 22, N Pineapple 10,5 9, ,00 23,00 8,20 21, N Pineapple 9,80 8, ,00 23,00 8,90 22, N Pineapple 10,2 9, ,00 21,50 8,40 21, SRA 360 Rhode Red Valencia 10,2 5, ,90 18,70 6,90 24, SRA 484 Salustiana 8,40 7, ,00 20,10 8,00 22, Salustiana 8,47 6, ,13 18,69 8,10 23, Sanguine Grosse Ronde 7,39 5, ,73 20,75 8,15 28, N Yafa 9,80 7, ,00 17,30 6,80 22, N Yafa 10,1 8, ,00 20,30 7,50 22, N Yafa 9,80 8, ,00 16,70 6,90 22, N Yafa 8,97 6, ,00 15,20 6,50 21, N Yafa 9,30 7, ,00 19,90 7,70 21, N Yafa 10,0 7, ,00 14,30 6,30 23, M Yafa 5,73 6, ,00 10,70 3,35 23, A Yafa 7,20 6, ,00 13,20 6,14 21, A Yafa 6,20 5, ,00 11,32 6,13 21, A Yafa 7,10 6, ,00 12,00 5,23 17, A Yafa 4,70 5, ,00 13,20 3,89 20, A Yafa 4,85 5, ,00 10,90 3,89 20,

90 Çizelge nin devamı No Genotip ÇSU KÇ AU ÇT TR ÇR AR TYS TYU TYG EOS ÇTV ÇZ A Yafa 6,26 6, ,00 10,33 5,43 22, A 21 N Yafa 8,70 7, ,00 16,70 6,80 21, A 22 N Yafa 9,30 8, ,00 20,30 7,30 21, Yafa ( B 5291T) 8,32 8, ,00 19,67 6,87 22, Yafa 7,74 5, ,93 20,58 6,91 23, Tuzcu 03 Yafa 9,73 6, ,00 21,13 7,28 20, Tuzcu 05 Yafa 8,74 6, ,93 20,39 8,71 25, Tuzcu 06 Yafa 8,40 6, ,90 21,09 7,76 22, YE 04 Yafa 4,86 4, ,00 12,23 6,01 22, YM 04 Yafa 6,24 6, ,00 9,97 5,26 22, A 35 Trovita 9,10 9, ,00 21,10 8,50 22, Tuzcu 03 N Alanya Dilimli 8,32 9, ,00 21,10 7,50 22, Tuzcu 04 Alanya Dilimli 5,47 3, ,00 20,63 7,04 20, Tuzcu 07 N ,0 9, ,00 19,80 8,20 23, Tuzcu 08 N ,70 8, ,00 19,40 9,20 21, Tuzcu 09 N ,2 10, ,00 20,40 8,90 20, N Valen. 10,90 7, ,00 14,70 7,00 22, N Valen. 10,10 9, ,00 22,20 8,40 23, N Valen. 10,20 9, ,00 21,70 8,80 24, N Valen. 10,10 9, ,00 23,10 8,70 23, N Valen. 9,80 8, ,00 23,00 8,70 23, N Valen. 8,80 8, ,00 21,40 9,00 23, N Valen. 10,30 8, ,00 22,20 9,20 23, A Valencia 5,01 4, ,00 4,85 3,25 20, A Valencia 4,12 5, ,00 8,75 4,20 17, D Valencia 3,12 4, ,00 4,81 3,95 21, D Valencia 4,12 5, ,00 6,12 4,00 17, A Valencia 5,00 4, ,00 5,12 2,04 22, A Valencia 3,16 4, ,00 6,30 2,59 21, A Valencia 4,12 5, ,00 4,01 3,76 22, A Valencia 2,07 5, ,00 9,85 4,13 16, A Valencia 4,23 5, ,00 7,12 5,00 24, A Valencia 5,79 6, ,00 4,00 3,00 23, A Valencia 5,75 4, ,00 10,80 5,04 21, A Valencia 4,70 5, ,00 4,90 3,70 20, A Valencia 6,09 5, ,00 6,12 3,89 21, Olinda Valencia 7,03 6, ,93 19,78 7,35 23, Frost Valencia 8,46 5, ,00 19,71 7,78 28, A Valencia 6,23 6, ,00 11,14 6,17 19, SRA 178 Chironja Sweet Orangelo ,00 11,43 6,43 20, N Di Giappone Kan Portakalı 9,40 9, ,00 21,30 8,80 22,

91 Çizelge nin devamı No Genotip ÇSU KÇ AU ÇT TR ÇR AR TYS TYU TYG EOS ÇTV ÇZ 195 A 11 N Moro Kan P. 8,70 7, ,00 19,60 6,90 22, A 12 N Moro Kan Portakalı 10,00 8, ,00 19,80 7,60 21, A 13 N Moro Kan Portakalı 8,30 8, ,00 19,20 7,80 21, A 14 N Moro Kan Portakalı 9,20 8, ,00 19,10 6,70 19, A 15 N Moro Kan Portakalı 9,70 8, ,00 19,70 7,80 20, A 16 N Moro Kan Portakalı 10,10 8, ,00 20,30 7,10 21, A 17 N Moro Kan Portakalı 8,79 8, ,00 19,87 7,50 22, A 18 N Moro Kan Portakalı 10,00 7, ,00 19,80 7,40 22, A 19 N Moro Kan Portakalı 9,10 8, ,00 18,80 7,60 23, A 20 N Moro Kan Portakalı 8,49 8, ,00 17,40 6,20 22, Moro Kan P. 9,79 4, ,13 19,82 6,79 23, Moro Kan Portakalı 9,60 4, ,00 18,70 6,40 24, N Sanguigino Kan Portakalı 9,20 8, ,00 21,50 8,30 23, N Sanguinello Kan Portakalı 8,60 7, ,00 20,70 7,85 22, N Sanguinello Kan Portakalı 7,63 8, ,00 19,40 7,65 22, N Sanguinello Semple Kan P. 10,98 8, ,00 23,40 8,80 21, N Sanguigino Kan Portakalı 11,40 8, ,00 23,20 8,80 21, N Sanguigino Kan Portakalı 10,00 8, ,00 18,33 8,47 22, Taracco Kan Portakalı 10,92 5, ,93 23,36 7,30 22, SRA 574 Tarocco Rosso Kan Portakalı 10,50 6, ,00 25,25 6,82 24, Tuzcu 10 N Kan P. 10,36 8, ,00 20,20 8,77 22, Tuzcu 11 N Kan Portakalı 11,30 8, ,00 22,47 9,13 22, A 39 N Akçay Sekeri 6,60 4, ,00 20,40 5,50 21, N Succary Şeker Portakalı 10,20 8, ,00 22,50 8,90 21, Sakkaria Lokum Sugar Orange 9,80 8, ,00 26,50 7,20 27, ÇSU; Çiçek sapı uzunluğu, KÇ; Kalips çapı, AU; Stigmaya oranla anter uzunluğu: daha kısa (1), eşit (2), uzun (3). ÇT; Çiçek tipi: erdişi (1), erkek (2), dişi (3) TR; Tomurcuk rengi: beyaz (1), açık sarı (2), sarı (3), mor (4). ÇR; Çiçek rengi: beyaz (1), açık sarı (2), sarı (3), mor (4). AR; Anter rengi: beyaz (1), soluk sarı (2), sarı (3), diğer (4). TYS; Taç yaprak sayısı, TYU; Taç yaprak uzunluğu, TYG; Taç yaprak genişliği, EOS; Erkek organ sayısı, ÇTV; Çiçek tozu varlığı: yok (0), az (1), normal (2), çok (3). ÇZ; Çiçeklenme zamanı: Ocak (1), Şubat (2), Mart (3), Nisan (4), Mayıs (5), Haziran (6), Temmuz (7), Ağustos (8), Eylül (9), Ekim (10), Kasım (11), Aralık (12). 76

92 Portakal genotiplerinin meyve özellikleri Çizelge Meyve özellikleri No Genotip MA MU MG MŞ MÜŞ MUŞ MMV MMB MGV 1 01 M W.Navel A N W.Navel M W.Navel A N W.Navel M W.Navel A N W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel N W.Navel A N W.Navel M W.Navel A N W.Navel M W.Navel M W.Navel A N W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel D W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A 37 W.Navel A 39 W.Navel A 40 W.Navel Cara Cara ,2 71,

93 Çizelge nin devamı No Genotip MGB MGÇ MGG MKK MKR MKP KEY KMB KAR 1 01 M W.Navel A N W.Navel M W.Navel A N W.Navel M W.Navel A N W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel N W.Navel A N W.Navel M W.Navel A N W.Navel M W.Navel M W.Navel A N W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel D W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A 37 W.Navel A 39 W.Navel A 40 W.Navel Cara Cara 3 1 4,

94 Çizelge nin devamı No Genotip MED OEÇ DS MER UM MSR MSA SÇKM MET MEL 1 01 M W.Navel A N W.Navel M W.Navel A N W.Navel M W.Navel A N W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel N W.Navel A N W.Navel M W.Navel A N W.Navel M W.Navel M W.Navel A N W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel D W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A 37 W.Navel A 39 W.Navel A 40 W.Navel Cara Cara 0 8, ,6 5 1,

95 Çizelge nin devamı No Genotip MA MU MG MŞ MÜŞ MUŞ MMV MMB MGV 52 AdanaW.Navel Kıbrıs 01 W.Navel Kıbrıs 02 W.Navel Kıbrıs 03 W.Navel Frost W.Navel Göçek çekirdekli göbekli portakalı IVIA Dream Navel IVIA Fisher Navel IVIA 201Apopka Navel IVIA 211 Cram Navel IVIA Lane Late Navel IVIA Leng Navel IVIA Navelate IVIA Navelate IVIA Navelina SRA 556 Morita Navel SRA 307 Navelate SRA 305 Navelina Spring Navel Newhall Navel SRA 209 Robertson Navel SRA 558 Yoshida Navel Skaggs Bonanza Navel Thomson Navel A N W.Navel Tuzcu 02 N W.Navel Alanya Dilimli Ambersweet N Balady

96 Çizelge nin devamı No Genotip MGB MGÇ MGG MKK MKR MKP KEY KMB KAR 52 AdanaW.Navel Kıbrıs 01 W.Navel Kıbrıs 02 W.Navel Kıbrıs 03 W.Navel Frost W.Navel Göçek çekirdekli göbekli portakalı IVIA Dream Navel IVIA Fisher Navel IVIA 201Apopka Navel IVIA 211 Cram Navel IVIA Lane Late Navel IVIA Leng Navel IVIA Navelate IVIA Navelate IVIA Navelina SRA 556 Morita Navel SRA 307 Navelate SRA 305 Navelina Spring Navel Newhall Navel SRA 209 Robertson Navel SRA 558 Yoshida Navel Skaggs Bonanza Navel Thomson Navel A N W.Navel Tuzcu 02 N W.Navel Alanya Dilimli Ambersweet N Balady

97 Çizelge nin devamı No Genotip MED OEÇ DS MER UM MSR MSA SÇKM MET MEL 52 AdanaW.Navel Kıbrıs 01 W.Navel Kıbrıs 02 W.Navel Kıbrıs 03 W.Navel Frost W.Navel Göçek çekirdekli göbekli portakalı IVIA Dream Navel IVIA Fisher Navel IVIA 201Apopka Navel IVIA 211 Cram Navel IVIA Lane Late Navel IVIA Leng Navel IVIA Navelate IVIA Navelate IVIA Navelina SRA 556 Morita Navel SRA 307 Navelate SRA 305 Navelina Spring Navel Newhall Navel SRA 209 Robertson Navel SRA 558 Yoshida Navel Skaggs Bonanza Navel Thomson Navel A N W.Navel Tuzcu 02 N W.Navel Alanya Dilimli Ambersweet N Balady

98 Çizelge nin devamı No Genotip MA MU MG MŞ MÜŞ MUŞ MMV MMB MGV N Barile N Barile Bessie Portakalı N Biondo Portakalı N Biondo Portakalı N Biondo Riccio N Biondo Riccio N Biondo Riccio Butler Portakalı SRA 232 Cadanera Portakalı Campbell Valencia Carter portakalı Casa Grande SRA 547 China Diller Portakalı N Dörtyol Yerlisi N Dörtyol Yerlisi N Dörtyol Yerlisi Finike Yerli Fukumoto SRA 561 Fukuhara SRA 575 Gailiang Chen N Hamlin N Hamlin N Hamlin N Hamlin N Hamlin N Hamlin SRA 41 Hamlin Hamlin Hamlin Portakalı SRA 567 Hoang Pi Chen Yafa Portakalı Joppa Portakalı Koethen Portakalı

99 Çizelge nin devamı No Genotip MGB MGÇ MGG MKK MKR MKP KEY KMB KAR N Barile N Barile Bessie Portakalı N Biondo Portakalı N Biondo Portakalı N Biondo Riccio N Biondo Riccio N Biondo Riccio Butler Portakalı SRA 232 Cadanera Portakalı Campbell Valencia Carter portakalı Casa Grande SRA 547 China Diller Portakalı N Dörtyol Yerlisi N Dörtyol Yerlisi N Dörtyol Yerlisi Finike Yerli Fukumoto SRA 561 Fukuhara SRA 575 Gailiang Chen N Hamlin N Hamlin N Hamlin N Hamlin N Hamlin N Hamlin SRA 41 Hamlin Hamlin Hamlin Portakalı SRA 567 Hoang Pi Chen Yafa Portakalı Joppa Portakalı Koethen Portakalı

100 Çizelge nin devamı No Genotip MED OEÇ DS MER UM MSR MSA SÇKM MET MEL N Barile N Barile Bessie Portakalı N Biondo Portakalı N Biondo Portakalı N Biondo Riccio N Biondo Riccio N Biondo Riccio Butler Portakalı SRA 232 Cadanera Portakalı Campbell Valencia Carter portakalı Casa Grande SRA 547 China Diller Portakalı N Dörtyol Yerlisi N Dörtyol Yerlisi N Dörtyol Yerlisi Finike Yerli Fukumoto SRA 561 Fukuhara SRA 575 Gailiang Chen N Hamlin N Hamlin N Hamlin N Hamlin N Hamlin N Hamlin SRA 41 Hamlin Hamlin Hamlin Portakalı SRA 567 Hoang Pi Chen Yafa Portakalı Joppa Portakalı Koethen Portakalı

101 Çizelge nin devamı No Genotip MA MU MG MŞ MÜŞ MUŞ MMV MMB MGV N Kozan Yerlisi N Kozan Yerlisi N Kozan Yerlisi N Kozan Yerlisi N Kozan Yerlisi A N Madame Vinous N Magnum Bonum N Magnum Bonum N Magnum Bonum SRA 239 Maltaise Blonde SRA 237 Maltaise Demie Sanguine Marrs Early N Paperrind N Parson Brown N Parson Brown N Parson Brown Parson Brown N Pineapple N Pineapple N Pineapple N Pineapple N Pineapple SRA 360 Rhode Red Valencia SRA 484 Salustiana Salustiana Sanguine Grosse Ronde N Yafa N Yafa N Yafa N Yafa N Yafa N Yafa M Yafa

102 Çizelge nin devamı No Genotip MGB MGÇ MGG MKK MKR MKP KEY KMB KAR N Kozan Yerlisi N Kozan Yerlisi N Kozan Yerlisi N Kozan Yerlisi N Kozan Yerlisi A N Madame Vinous N Magnum Bonum N Magnum Bonum N Magnum Bonum SRA 239 Maltaise Blonde SRA 237 Maltaise Demie Sanguine Marrs Early N Paperrind N Parson Brown N Parson Brown N Parson Brown Parson Brown N Pineapple N Pineapple N Pineapple N Pineapple N Pineapple SRA 360 Rhode Red Valencia SRA 484 Salustiana Salustiana Sanguine Grosse Ronde N Yafa N Yafa N Yafa N Yafa N Yafa N Yafa M Yafa

103 Çizelge nin devamı No Genotip MED OEÇ DS MER UM MSR MSA SÇKM MET MEL N Kozan Yerlisi N Kozan Yerlisi N Kozan Yerlisi N Kozan Yerlisi N Kozan Yerlisi A N Madame Vinous N Magnum Bonum N Magnum Bonum N Magnum Bonum SRA 239 Maltaise Blonde SRA 237 Maltaise Demie Sanguine Marrs Early N Paperrind N Parson Brown N Parson Brown N Parson Brown Parson Brown N Pineapple N Pineapple N Pineapple N Pineapple N Pineapple SRA 360 Rhode Red Valencia SRA 484 Salustiana Salustiana Sanguine Grosse Ronde N Yafa N Yafa N Yafa N Yafa N Yafa N Yafa M Yafa

104 Çizelge nin devamı No Genotip MA MU MG MŞ MÜŞ MUŞ MMV MMB MGV A Yafa A Yafa A Yafa A Yafa A Yafa A Yafa A 21 N Yafa A 22 N Yafa Yafa( B 5291T) Yafa Tuzcu 03 Yafa Tuzcu 05 Yafa Tuzcu 06 Yafa YE 04 Yafa YM 04 Yafa A 35 Trovita Tuzcu 03 N Alanya Dilimli Tuzcu 04 Alanya Dilimli Tuzcu 07 N Tuzcu 08 N Tuzcu 09 N N Valencia N Valencia N Valencia N Valencia N Valencia N Valencia N Valencia A Valencia A Valencia D Valencia D Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia Olinda Valencia Frost Valencia A Valencia SRA 178 Chironja Sweet Orangelo

105 Çizelge nin devamı No Genotip MGB MGÇ MGG MKK MKR MKP KEY KMB KAR A Yafa A Yafa A Yafa A Yafa A Yafa A Yafa A 21 N Yafa A 22 N Yafa Yafa ( B 5291T) Yafa Tuzcu 03 Yafa Tuzcu 05 Yafa Tuzcu 06 Yafa YE 04 Yafa YM 04 Yafa A 35 Trovita Tuzcu 03 N Alanya Dilimli Tuzcu 04 Alanya Dilimli Tuzcu 07 N Tuzcu 08 N Tuzcu 09 N N Valencia N Valencia N Valencia N Valencia N Valencia N Valencia N Valencia A Valencia A Valencia D Valencia D Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia Olinda Valencia Frost Valencia A Valencia SRA 178 Chironja Sweet Orangelo

106 Çizelge nin devamı No Genotip MED OEÇ DS MER UM MSR MSA SÇKM MET MEL A Yafa A Yafa A Yafa A Yafa A Yafa A Yafa A 21 N Yafa A 22 N Yafa Shamouti ( B 5291T) Yafa Tuzcu 03 Yafa Tuzcu 05 Yafa Tuzcu 06 Yafa YE 04 Yafa YM 04 Yafa A 35 Trovita Tuzcu 03 N Alanya Dilimli Tuzcu 04 Alanya Dilimli Tuzcu 07 N Tuzcu 08 N Tuzcu 09 N N Valencia N Valencia N Valencia N Valencia N Valencia N Valencia N Valencia A Valencia A Valencia D Valencia D Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia Olinda Valencia Frost Valencia A Valencia SRA 178 Chironja Sweet Orangelo

107 Çizelge nin devamı No Genotip MA MU MG MŞ MÜŞ MUŞ MMV MMB MGV N Di Giappone Kan Portakalı A 11 N Moro Kan Portakalı A 12 N Moro Kan Portakalı A 13 N Moro Kan Portakalı A 14 N Moro Kan Portakalı A 15 N Moro Kan Portakalı A 16 N Moro Kan Portakalı A 17 N Moro Kan Portakalı A 18 N Moro Kan Portakalı A 19 N Moro Kan Portakalı A 20 N Moro Kan Portakalı Moro Kan Portakalı Moro Kan Portakalı N Sanguigino Kan Portakalı N Sanguinello Kan Portakalı N Sanguinello Kan Portakalı N Sanguinello Semple Kan Portakalı N Sanguigino Kan Portakalı N Sanguigino Kan Portakalı Taracco Kan Portakalı SRA 574 Tarocco Rosso Kan portakalı Tuzcu 10 N Kan Portakalı

108 Çizelge nin devamı No Genotip MGB MGÇ MGG MKK MKR MKP KEY KMB KAR N Di Giappone Kan Portakalı A 11 N Moro Kan Portakalı A 12 N Moro Kan Portakalı A 13 N Moro Kan Portakalı A 14 N Moro Kan Portakalı A 15 N Moro Kan Portakalı A 16 N Moro Kan Portakalı A 17 N Moro Kan Portakalı A 18 N Moro Kan Portakalı A 19 N Moro Kan Portakalı A 20 N Moro Kan Portakalı Moro Kan Portakalı Moro Kan Portakalı N Sanguigino Kan Portakalı N Sanguinello Kan Portakalı N Sanguinello Kan Portakalı N Sanguinello Semple Kan Portakalı N Sanguigino Kan Portakalı N Sanguigino Kan Portakalı Taracco Kan Portakalı SRA 574 Tarocco Rosso Kan portakalı Tuzcu 10 N Kan Portakalı

109 Çizelge nin devamı No Genotip MED OEÇ DS MER UM MSR MSA SÇKM MET MEL N Di Giappone Kan Portakalı A 11 N Moro Kan Portakalı A 12 N Moro Kan Portakalı A 13 N Moro Kan Portakalı A 14 N Moro Kan Portakalı A 15 N Moro Kan Portakalı A 16 N Moro Kan Portakalı A 17 N Moro Kan Portakalı A 18 N Moro Kan Portakalı A 19 N Moro Kan Portakalı A 20 N Moro Kan Portakalı Moro Kan Portakalı Moro Kan Portakalı N Sanguigino Kan Portakalı N Sanguinello Kan Portakalı N Sanguinello Kan Portakalı N Sanguinello Semple Kan Portakalı N Sanguigino Kan Portakalı N Sanguigino Kan Portakalı Taracco Kan Portakalı SRA 574 Tarocco Rosso Kan portakalı Tuzcu 10 N Kan Portakalı

110 Çizelge nin devamı No Genotip MA MU MG MŞ MÜŞ MUŞ MMV MMB MGV 216 Tuzcu 11 N Kan Portakalı A 39 N Akçay Sekeri N Succary Şeker Portakalı Sakkaria Lokum Sugar Orange Çizelge 4.18 nin devamı No Genotip MGB MGÇ MGG MKK MKR MKP KEY KMB KAR 216 Tuzcu 11 N Kan Portakalı A 39 N Akçay Sekeri N Succary Şeker Portakalı Sakkaria Lokum Sugar Orange Çizelge nin devamı No Genotip MED OEÇ DS MER UM MSR MSA SÇKM MET MEL 216 Tuzcu 11 N Kan Portakalı A 39 N Akçay Sekeri N Succary Şeker Portakalı Sakkaria Lokum Sugar Orange MA; Meyve ağırlığı, MU; Meyve uzunluğu, MG; Meyve genişliği, MŞ; Meyve şekli: küremsi(1), ovalimsi(2), armut biçimli(3), eğik(4), basık küremsi(5), yumurtamsı(6). MÜŞ; Meyve üst kısım şekli: boyunlu(1), dış bükey(2), tepesi kesik(3), iç bükey(4), simetrik iç bükey(5), boyunlu simetrik iç bükey(6). MUŞ; Meyve uç şekli: meme şeklinde(1), sivri(2), yuvarlak(3), ucu kesik(4), basık(5). MMV; Meyve stil ucunda mühür varlığı: var(1), yok(0). MMB; Meyve stil ucunda mühür belirginliği: az(1), orta(2), çok(3). MGV; Meyve stil ucunda göbek varlığı: var(1), yok (0). MGB; Meyve stil ucunda göbek belirginliği: az(1), orta(2), çok(3). MGÇ; Meyve göbek çıkıntısı: var(1), yok(0). MGG; Meyve göbek genişliği, MKK; Meyve kabuk kalınlığı, MKR; Meyve kabuk rengi: yeşil(1), yeşil-sarı(2), açık sarı(3), sarı(4), koyu sarı(5), açık turuncu(6), turuncu(7), koyu turuncu(8), pembe-sarı(9), pembe-turuncu(10), kırmızı(11), kırmızı-turuncu(12). MKP; Meyve kabuğunun pürüzlülüğü: pürüzsüz(1), pürüzlü(2), tüylü(3), çukurlu(4), girintili çıkıntılı(5), oluklu(6). KEY; Kabukta eterik yağ keselerinin belirginliği: az(1), orta(2), çok(3). KMB; Kabuk-meyve eti bağlantısı: sıkı(1), orta(2), gevşek(3). KAR; Meyve kabuğunda albedonun rengi: yeşilimsi(1), beyaz(2), sarı(3), pembe(4), turuncu(5), kırmızımsı(6), diğer(7). MED; Meyve et rengi dağılımı: homojen(0), heterojen(1). OEÇ; Orta eksen çapı, DS; Dilim sayısı, MER; Meyve et rengi: beyaz(1), yeşil(2), sarı(3), turuncu(4), pembe(5), açık kırmızı(6), turuncu kırmızı(7), kırmızı(8), mor(9), diğer(10). UM; Usare miktarı, MSR; Meyve suyu rengi: beyaz(1), yeşil(2), sarı(3), turuncu(4), pembe(5), açık kırmızı(6), turuncu kırmızı(7), kırmızı(8), mor(9), diğer(10). MSA; Meyve suyunun asitliliği, SÇKM; Meyve suyunda çözünebilen kuru madde miktarı, MET; Meyve et tekstürü: kaba (1), orta (2), ince (3). MEL; Meyve etinin liflilik durumu: az(1), orta(2), çok(3). 95

111 Portakal genotiplerinin yaprak özellikleri Çizelge Yaprak özellikleri No Genotip YS YP YŞ YE YB Yİ YK K KŞ KE KB Kİ K/Y YD 1 01 M W.Navel A N W.Navel M W.Navel A N W.Navel M W.Navel A N W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel N W.Navel A N W.Navel M W.Navel A N W.Navel M W.Navel M W.Navel A N W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel M W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel D W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A W.Navel A 37 W.Navel A 39 W.Navel A 40 W.Navel Cara Cara ,3 0,48 0, ,33 9,06 0,03 0,

112 Çizelge un devamı No Genotip YS YP YŞ YE YB Yİ YK K KŞ KE KB Kİ K/Y YD 52 AdanaW. Navel Kıbrıs 01 W.Navel Kıbrıs 02 W.Navel Kıbrıs 03 W.Navel Frost W.Navel Göçek göbekli portakalı IVIA Dream Navel IVIA Fisher Navel IVIA 201Apopka Navel IVIA 211 Cram Navel IVIA Lane Late Navel IVIA Leng Navel IVIA Navelate IVIA Navelate IVIA Navelina SRA 556 Morita Navel SRA 307 Navelate SRA 305 Navelina Spring Navel Newhall Navel SRA 209 Robertson Navel SRA 558 Yoshida Navel Skaggs Bonanza Navel Thomson Navel A N W.Navel Tuzcu 02 N W.Navel Alanya Dilimli Ambersweet

113 Çizelge un devamı No Genotip YS YP YŞ YE YB Yİ YK K KŞ KE KB Kİ K/Y YD N Balady N Barile N Barile Bessie Portakalı N Biondo Portakalı N Biondo Portakalı N Biondo Riccio N Biondo Riccio N Biondo Riccio Butler Portakalı SRA 232 Cadanera P Campbell Valencia Carter portakalı Casa Grande SRA 547 China Diller Portakalı N Dörtyol Yerlisi N Dörtyol Yerlisi N Dörtyol Yerlisi Finike Yerli Fukumoto SRA 561 Fukuhara P SRA 575 Gailiang Chen N Hamlin N Hamlin N Hamlin N Hamlin N Hamlin N Hamlin SRA 41 Hamlin Hamlin Hamlin Portakalı SRA 567 Hoang Pi Chen Yafa Portakalı Joppa Portakalı Koethen P N Kozan Yerlisi N Kozan Yerlisi N Kozan Yerlisi N Kozan Yerlisi N Kozan Yerlisi

114 Çizelge un devamı No Genotip YS YP YŞ YE YB Yİ YK K KŞ KE KB Kİ K/Y YD A N Madame Vinous N Magnum Bonum N Magnum Bonum N Magnum Bonum SRA 239 Maltaise Blonde SRA 237 Maltaise Demie Sanguine Marrs Early N Paperrind N Parson Brown N Parson Brown N Parson Brown Parson Brown N Pineapple N Pineapple N Pineapple N Pineapple N Pineapple SRA 360 Rhode Red Valencia SRA 484 Salustiana Salustiana Sanguine Grosse Ronde N Yafa N Yafa N Yafa N Yafa N Yafa N Yafa M Yafa A Yafa A Yafa A Yafa A Yafa A Yafa A Yafa A 21 N Yafa A 22 N Yafa Yafa ( B 5291T) Yafa Tuzcu 03 Yafa Tuzcu 05 Yafa Tuzcu 06 Yafa

115 Çizelge un devamı No Genotip YS YP YŞ YE YB Yİ YK K KŞ KE KB Kİ K/Y YD 162 YE 04 Yafa YM 04 Yafa A 35 Trovita Tuzcu 03 N Alanya Dilimli ,32 87,4 0,335 0, ,93 11,3 0,224 0, Tuzcu 04 Alanya Dilimli Tuzcu 07 N Tuzcu 08 N Tuzcu 09 N N Valencia N Valencia N Valencia N Valencia N Valencia N Valencia N Valencia A Valencia A Valencia D Valencia D Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia A Valencia Olinda Valencia Frost Valencia A Valencia SRA 178 Chironja Sweet Orangelo N Di Giappone Kan Portakalı A 11 N Moro Kan Portakalı A 12 N Moro Kan Portakalı A 13 N Moro Kan Portakalı A 14 N Moro Kan Portakalı A 15 N Moro Kan P A 16 N Moro Kan Portakalı A 17 N Moro Kan P A 18 N Moro Kan P A 19 N Moro Kan P A 20 N Moro Kan P

116 Çizelge un devamı No Genotip YS YP YŞ YE YB Yİ YK K KŞ KE KB Kİ K/Y YD 205 Moro Kan Portakalı Moro Kan Portakalı N Sanguigino Kan Portakalı N Sanguinello Kan Portakalı N Sanguinello Kan Portakalı N Sanguinello Semple Kan Portakalı N Sanguigino Kan Portakalı N Sanguigino Kan Portakalı Taracco Kan Portakalı SRA 574 Tarocco Rosso Kan portakalı Tuzcu 10 N Kan Portakalı Tuzcu 11 N Kan Portakalı A 39 N Akçay Sekeri N Succary Şeker Portakalı Sakkaria Lokum Sugar Orange YS; Yaprak yaşam süreci: herdem yeşil(1), dökülgen(2), yarı dökülgen(3). YP; Yaprak parçalılığı: basit(1), iki parçalı(2), üç parçalı(3), beş parçalı(4), diğer(5). YŞ; Yaprak ayası şekli: uzun oval(1), oval(2), yumurta(3), mızrak(4), yuvarlak(5), kalp(6). YE; Yaprak ayası eni, YB; Yaprak ayası boyu, Yİ; Yaprak ayası indeksi, YK; Yaprak kalınlığı, K; Kanatçık varlığı: yok(0), var(1). KŞ; Kanatçık şekli: kalp(1), ters üçgenimsi(2), ters yumurta(3), kuşaksı(4). KE; Kanatçık eni, KB; Kanatçık boyu Kİ; Kanatçık indeksi, K/Y; Kanatçık eni, yaprak ayası eni oranı, YD; Yaprak dişliliği: Kör dişli kenarlı(1), dişli kenarlı(2), düz kenarlı(3), oyuklu kenarlı(4) 101

117 Portakal genotiplerinin tohum özellikleri Çizelge Tohum özellikleri No Genotip TES PEO MTS TŞ TR KR ŞR 1 01 M W.Navel 1 1 0, A N W.Navel M W.Navel 1 1 0, A N W.Navel M W.Navel 1 1 0, A N W.Navel M W.Navel 1 1 0, M W.Navel 1 1 0, M W.Navel 1 1 0, N W.Navel A N W.Navel M W.Navel 1 1 0, A N W.Navel M W.Navel 1 1 0, M W.Navel 1 1 0, A N W.Navel M W.Navel 1 1 0, M W.Navel 1 1 0, M W.Navel 1 1 0, M W.Navel 1 1 0, M W.Navel 1 1 0, M W.Navel 1 1 0, M W.Navel 1 1 0, M W.Navel 1 1 0, M W.Navel 1 1 0, M W.Navel 1 1 0, A W.Navel 1 1 0, A W.Navel 1 1 0, A W.Navel 1 1 0, A W.Navel 1 1 0, A W.Navel 1 1 0, A W.Navel 1 1 0, A W.Navel 1 1 0, A W.Navel 1 1 0, A W.Navel 1 1 0, A W.Navel 1 1 0, A W.Navel 1 1 0, A W.Navel 1 1 0, D W.Navel 1 1 0, A W.Navel 1 1 0, A W.Navel 1 1 0, A W.Navel 1 1 0, A W.Navel 1 1 0, A W.Navel 1 1 0, A W.Navel 1 1 0, A W.Navel 1 1 0, A W.Navel 1 1 0, A 37 W.Navel A 39 W.Navel A 40 W.Navel Cara Cara 1 1 0,

118 Çizelge nin devamı No Genotip TES PEO MTS TŞ TR KR ŞR 52 AdanaW. Navel Kıbrıs 01 W.Navel Kıbrıs 02 W.Navel Kıbrıs 03 W.Navel Frost W.Navel , Göçek çekirdekli göbekli portakalı 1 1 0, IVIA Dream Navel 1 1 0, IVIA Fisher Navel 1 1 0, IVIA 201Apopka Navel 1 1 0, IVIA 211 Cram Navel 1 1 0, IVIA Lane Late Navel 1 1 0, IVIA Leng Navel 1 1 0, IVIA Navelate 1 1 0, IVIA Navelate 1 1 0, IVIA Navelina 1 1 0, SRA 556 Morita Navel SRA 307 Navelate 1 1 0, SRA 305 Navelina 1 1 0, Spring Navel 1 1 0, Newhall Navel - - 0, SRA 209 Robertson Navel 1 1 0, SRA 558 Yoshida Navel 1 1 0, Skaggs Bonanza Navel Thomson Navel - - 0, A N W.Navel Tuzcu 02 N W.Navel Alanya Dilimli Ambersweet , N Balady 1 1 5, N Barile , N Barile 2 2 8, Bessie Portakalı 1 1 8, N Biondo Portakalı , N Biondo Portakalı 2 2 3, N Biondo Riccio , N Biondo Riccio 2 2 3, N Biondo Riccio , Butler Portakalı 1 1 2, SRA 232 Cadanera Portakalı Campbell Valencia 1 1 4, Carter portakalı Casa Grande 1 1 8, SRA 547 China Diller Portakalı 1 1 0, N Dörtyol Yerlisi 2 2 8, N Dörtyol Yerlisi , N Dörtyol Yerlisi 2 2 8, Finike Yerli Fukumoto SRA 561 Fukuhara ,

119 Çizelge nin devamı No Genotip TES PEO MTS TŞ TR KR ŞR 102 SRA 575 Gailiang Chen , N Hamlin 2 2 3, N Hamlin 2 2 5, N Hamlin 2 2 3, N Hamlin , N Hamlin , N Hamlin , SRA 41 Hamlin 1 1 1, Hamlin 2 2 3, Hamlin Portakalı , SRA 567 Hoang Pi Chen , Yafa Portakalı Yafa Portakalı Koethen Portakalı , N Kozan Yerlisi 2 2 8, N Kozan Yerlisi 2 2 8, N Kozan Yerlisi , N Kozan Yerlisi , N Kozan Yerlisi , A N Madame Vinous 2 2 6, N Magnum Bonum , N Magnum Bonum , N Magnum Bonum 2 2 8, SRA 239 Maltaise Blonde SRA 237 Maltaise Demie Sanguine , Marrs Early 1 1 8, N Paperrind 2 2 6, N Parson Brown 2 2 5, N Parson Brown , N Parson Brown 2 2 4, Parson Brown , N Pineapple 2 2 8, N Pineapple , N Pineapple 2 2 6, N Pineapple 3 2 8, N Pineapple , SRA 360 Rhode Red Valencia SRA 484 Salustiana Salustiana 1 1 3, Sanguine Grosse Ronde 1 1 6, N Yafa , N Yafa 2 2 6, N Yafa 2 2 8, N Yafa 2 2 4, N Yafa , N Yafa 2 2 9, M Yafa A Yafa 1 1 0, A Yafa A Yafa 1 1 0,

120 Çizelge nin devamı No Genotip TES PEO MTS TŞ TR KR ŞR A Yafa 1 1 0, A Yafa 1 1 0, A Yafa A 21 N Yafa 2 2 9, A 22 N Yafa 1 1 5, Yafa ( B 5291T) 2 2 9, Yafa Tuzcu 03 Yafa 2 2 1, Tuzcu 05 Yafa 2 2 0, Tuzcu 06 Yafa 2 2 5, YE 04 Yafa YM 04 Yafa A 35 Trovita 2 2 4, Tuzcu 03 N Alanya Dilimli Tuzcu 04 Alanya Dilimli Tuzcu 07 N , Tuzcu 08 N , Tuzcu 09 N , N Valencia , N Valencia , N Valencia 2 2 5, N Valencia 2 2 9, N Valencia , N Valencia , N Valencia , A Valencia 1 1 3, A Valencia 1 1 3, D Valencia 1 1 2, D Valencia 1 1 2, A Valencia 1 1 2, A Valencia 1 1 2, A Valencia 1 1 2, A Valencia 1 1 1, A Valencia 1 1 2, A Valencia 1 1 2, A Valencia 1 1 2, A Valencia 1 1 2, A Valencia 1 1 2, Olinda Valencia - - 4, Frost Valencia - - 4, A Valencia 1 1 2, SRA 178 Chironja Sweet Orangelo N Di Giappone Kan Portakalı A 11 N Moro Kan Portaka 2 2 7, A 12 N Moro Kan Portakalı 2 2 7, A 13 N Moro Kan Portakalı 2 2 9, A 14 N Moro Kan Portakalı , A 15 N Moro Kan Portakalı 2 2 3, A 16 N Moro Kan Portakalı , A 17 N Moro Kan Portakalı ,

121 Çizelge nin devamı No Genotip TES PEO MTS TŞ TR KR ŞR 202 A 18 N Moro Kan Portakalı , A 19 N Moro Kan Portakalı 2 2 9, A 20 N Moro Kan Portakalı 2 2 7, Moro Kan Portakalı Moro Kan Portakalı N Sanguigino Kan Portakalı 2 2 8, N Sanguinello Kan Portakalı , N Sanguinello Kan Portakalı 2 2 0, N Sanguinello Semple Kan Portakalı 2 2 0, N Sanguigino Kan Portakalı 2 2 1, N Sanguigino Kan Portakalı 2 2 0, Taracco Kan Portakalı SRA 574 Tarocco Rosso Kan portakalı Tuzcu 10 N Kan Portakalı 1 1 0, Tuzcu 11 N Kan Portakalı A 39 N Akçay Sekeri N Succary Şeker Portakalı 2 2 4, Sakkaria Lokum Sugar Orange , TES; Tohumda embriyo sayısı: monoembriyonik(1), poliembriyonik(2), karışık(3). PEO; Tohumda poliembriyoniye eğilim oranı: monoembriyonik(1), poliembriyonik(2). MTS; Meyvedeki tohum sayısı, TŞ; Tohum şekli: iğ şeklinde(1), topuz biçimli(2), ince koni(3), yumurtamsı(4), yarı delta(5), küremsi(6), yarı küremsi(7). TR; Tohum rengi: beyaz(1), krem(2), sarımtırak(3), yeşil(4), kahverengi(5), diğer(6). KR; Kotiledon rengi: beyaz(1), açık yeşil-krem(2), açık yeşil(3), beyaz ve yeşil(4), yeşil(5), koyu yeşil(6), mor(7), pembemsi(8), diğer(9). ŞR; Şalaza rengi: beyaz(1), krem(2), sarı(3), açık kahverengi(4), kahverengi(5), kırmızımsı(6), mor(7), diğer(8). 106

122 4.4. MANDARİN GENOTİPLERİNİN VEJETATİF ÖZELLİKLERİ Mandarin genotiplerinin ağaç özellikleri Çizelge Ağaç özellikleri No Genotip AÇ KÇ K/A AY(cm) TÇ(cm) TH AŞ ABŞ DS DY SUR (cm) (cm) 1 03 I Satsuma 19,10 17,83 1 3,20 410,00 27, / 02 I Satsuma 24,14 23,97 1 3,10 550,00 33, / 03 I Satsuma 23,24 22,29 1 3,15 450,00 27, / 03 I Satsuma 23,88 22,61 1 3,25 450,00 34, / 01 I Satsuma 21,97 20,70 1 3,90 450,00 37, / 02 I Satsuma 25,47 22,29 1 3,50 600,00 38, / 02 I Satsuma 13,16 11,14 1 2,92 325,00 16, / 01 I Satsuma 24,20 18,04 1 3,60 450,00 38, / 01 I Satsuma 24,52 20,38 1 3,80 450,00 37, I Satsuma 15,76 13,65 1 2,80 250,00 19, M Satsuma 20,37 16,81 1 3,15 500,00 39, / 02 I Satsuma 22,29 22,29 2 3,20 550,00 34, M Satsuma 22,04 19,98 1 3,15 300,00 29, / 01 I Satsuma 21,65 18,47 1 3,55 550,00 37, A N Satsuma 28,03 26,75 1 4,10 595,00 79, M Satsuma 19,75 15,91 1 3,00 400,00 22, I Satsuma 21,74 17,77 1 3,25 350,00 36, / 01 I Satsuma 25,47 21,84 1 3,25 700,00 57, / 02 I Satsuma 23,14 22,89 1 3,25 450,00 28, M Satsuma 24,47 23,88 1 3,50 600,00 39, A N Satsuma 29,62 28,66 1 4,25 600,00 82, A N Satsuma 24,20 18,15 1 3,70 512,50 52, I Satsuma 18,81 13,15 1 3,00 355,00 19, I Satsuma 20,69 18,14 1 3,30 450,00 31, A N Satsuma 24,52 23,89 1 4,30 540,00 66, A Satsuma 22,92 27,05 3 4,15 550,00 44, A Satsuma 22,29 21,97 1 4,50 650,00 49, A Satsuma 14,21 12,26 1 2,80 260,00 9, SRA 578 Ben Di Guang Ju Satsuma 24,84 24,20 1 4,30 475,00 50, SRA 333 Clausellina Sat. 15,61 15,92 3 3,20 430,00 31, SRA 500 Clausellina Sat. 13,69 14,97 3 3,00 400,00 25, Hayashi Unshû N Satsuma 16,24 17,20 3 3,50 450,00 37, Ikeda Unshû N S. 22,93 28,66 3 5,20 560,00 85, Iwamoto Unshû N Satsuma 23,25 24,20 3 4,00 500,00 53, Miho Wase N S. 28,66 27,39 1 4,00 535,00 61, Nagashi Unshû N Satsuma 17,20 16,88 1 3,50 375,00 25, Okitsu Wase Satsuma 28,13 15, , SRA 02 Owari Satsuma 28,34 25,48 1 5,65 677,50 136, SRA 11 CIC Owari Satsuma 28,98 30,25 3 5,45 637,50 116,

123 Çizelge nin devamı No Genotip AÇ KÇ K/A AY(cm) TÇ(cm) TH AŞ ABŞ DS DY SUR (cm) (cm) 40 Sato Unshû N Satsuma 22,93 23,57 3 5,00 435,00 49, ST 01 Satsuma 25,47 21,65 1 3,15 550,00 33, N Silverhill Satsuma 26,11 23,89 1 4,25 625,00 90, SRA 12 Satsuma 26,11 24,84 1 5,20 640,00 112, N Sugiyama Satsuma 35,99 30,89 1 4,30 715,00 124, N Sugiyama Satsuma 20,06 21,97 3 4,40 625,00 93, Suzuki Wase N Satsuma 25,48 24,52 1 3,50 525,00 53, Tuzcu 01 Satsuma 58,00 64,00 1 3,90 430,00 37, Tuzcu 02 Satsuma 27,63 27,90 3 5,35 605,00 112, Tuzcu 03 N Satsuma 28,34 29,30 3 4,00 535,00 61, Tuzcu 04 N Satsuma 26,43 28,34 3 4,10 485,00 50, Tuzcu 05 N Satsuma 26,75 28,03 3 4,00 510,00 55, Zairai Unshû N Satsuma 26,11 23,89 1 4,30 600,00 83, A Klemantin 18,46 15,60 1 3,10 300,00 33, D Klemantin 22,60 18,78 1 3,20 450,00 27, A Klemantin 14,23 15,07 3 3,00 400,00 24, A Klemantin 19,41 17,18 1 2,90 400,00 21, A Klemantin 18,14 15,91 1 3,10 400,00 23, A Klemantin 19,09 16,55 1 3,00 300,00 14, A Klem. 12,45 11,34 1 2,93 346,00 18, A Klemantin 15,40 13,30 1 3,00 385,00 23, Algerin Tangerine Klemantin 26,11 24,20 1 4,00 550,00 37, SRA 385 Caffin Kle. 24,52 23,99 1 3,60 450,00 35, Klemantin x Honey Hybrid 25,16 20,06 1 4,90 545,00 76, IVIA Clemenules Klemantin 16,56 17,52 3 3,00 390,00 23,

124 Çizelge nin devamı No Genotip AÇ KÇ K/A AY(cm) TÇ(cm) TH AŞ ABŞ DS DY SUR (cm) (cm) IVIA Fino Klemantin 19,11 17,83 1 3,30 530,00 39, SRA 533 Marisol Klemantin 14,33 17,20 3 3,40 480,00 42, SRA 398 Nules Klemantin 21,34 21,66 3 3,50 425,00 33, SRA 340 Oroval Klemantin 23,89 20,70 1 5,30 510,00 76, SRA 388 Ragheb Klemantin 22,93 22,61 1 3,50 475,00 42, Sidi Aissa Klemantin 24,54 19,11 1 3,60 500,00 46, SRA 36 Klemantin 29,30 26,11 1 4,60 565,00 77, SRA 38 Cassar Klemantin 25,80 22,93 1 4,80 535,00 72, SRA 59 Klemantin 23,25 22,61 1 3,50 450,00 37, SRA 61 Klemantin 29,30 24,84 1 4,70 570,00 80, SRA 62 Klemantin 27,71 24,52 1 4,85 572,50 83, SRA 63 Klemantin 26,43 25,16 1 4,85 597,50 91, SRA 64 Coynel Klemantin 21,66 17,83 1 3,70 435,00 36, SRA 65 Klemantin 28,34 24,20 1 4,75 515,00 65, SRA 66 Klemantin 30,89 26,43 1 4,80 565,00 80, SRA 68 Kle. 27,71 24,84 1 4,75 500,00 62, SRA 70 Kle. 22,61 18,79 1 4,70 515,00 65, SRA 71 Kle. 31,21 27,39 1 5,00 520,00 70, SRA 72 Kle. 27,07 24,52 1 4,55 522,50 65, SRA 73 Klemantin 28,98 24,20 1 4,70 537,50 71, SRA 75 Klemantin 30,57 26,43 1 4,75 540,00 72, SRA 76 Klemantin 28,03 24,84 1 4,65 522,50 66, SRA 77 Klemantin 23,89 19,75 1 4,60 505,00 61, SRA 78 Klemantin 28,98 26,43 1 4,85 550,00 76, SRA 80 Klemantin 27,71 23,79 1 4,90 545,00 76, SRA 81 Klemantin 30,57 27,71 1 5,15 567,50 86, SRA 82 Klemantin 30,89 27,71 1 4,80 555,00 77,

125 Çizelge nin devamı No Genotip AÇ KÇ (cm) K/A AY(cm) TÇ(cm) TH AŞ ABŞ DS DY SUR (cm) 92 SRA 84 Klemantin 27,07 23,57 1 4,80 530,00 70, SRA 85 Polidori Klemantin 25,48 22,93 1 5,10 515,00 70, SRA 86 Polidori Klemantin 28,03 24,20 1 4,50 555,00 73, SRA 87 Polidori Klemantin 24,84 23,25 1 5,00 575,00 86, SRA 88 Polidori Klemantin 18,79 18,47 1 4,20 445,00 43, SRA 89 Polidori Klemantin 26,11 24,84 1 4,40 565,00 74, SRA 90 Polidori Klemantin 25,48 22,61 1 4,60 567,50 78, SRA 91 Polidori Klemantin 25,80 23,89 1 4,80 580,00 85, SRA 92 Sans Pépin Klemantin 28,34 24,20 1 4,60 570,00 79, SRA 536 Tardia Villareal Klemantin 18,79 16,88 1 5,00 482,50 60, SRA 535 Tomentera 17,20 14,97 1 5,50 375,00 42, IVIA Tomentera Klemantin 13,69 12,10 1 2,90 345,00 18, Tuzcu 06 Klemantin 19,43 29,94 3 4,90 470,00 49, SRA 15 Wise Klemantin 29,94 24,48 1 4,20 585,00 77, N Yerli Mandarin 24,20 27,07 3 4,10 505,00 55, N Yerli Mandarin 22,29 21,02 1 3,70 570,00 66, N Yerli Mandarin 25,80 21,97 1 3,60 570,00 65, N Yerli Mandarin 21,66 19,75 1 3,60 505,00 49, N Yerli Mandarin 24,52 23,57 1 4,25 620,00 89,

126 Çizelge nin devamı No Genotip AÇ KÇ (cm) K/A AY (cm) TÇ(cm) TH AŞ ABŞ DS DY SUR (cm) 111 SRA 361 Yerli Apireno 21,66 20,06 1 5,20 550,00 74, Birecik 02 Yerli Mandarin 22,93 19,75 1 4,60 450,00 44, SRA 358 YerliTardivo Ciacculi 22,93 19,75 1 5,60 610,00 118, Ağma 01 28,66 24,52 1 4,60 520,00 65, Ağma 02 26,43 21,97 1 4,60 545,00 72, Antalya Kleopatra 27,39 23,29 1 4,40 545,00 73, Batangas 31,85 30,25 1 5,30 635,00 112, SRA 582 Ben Di Zaou 20,70 30,89 3 4,00 460,00 44, Bower 18,15 18,15 2 3,50 300,00 16, Sunki mandarin SRA 24,84 23,57 1 4,40 525,00 60, Encore 18,15 16,24 1 3,20 450,00 23, Fairchild 12,42 11,78 1 3,10 250,00 10, Fewtrell Peshawer 19,43 15,29 1 3,30 470,00 25, Fortune 28,34 24,20 1 5,20 565,00 86, Fremont 24,84 21,66 1 5,20 595,00 96, Fremont Mandarin 18,47 17,20 1 4,20 350,00 23, Frost Dancy 25,80 19,43 1 4,60 500,00 60, SRA 599 Fuzhu 26,12 17,34 1 4, , Honey 27,39 23,89 1 4,80 525,00 69, Kara Mandarin 24,84 27,39 3 5,20 475,00 61, A N King 31,21 29,30 1 7,80 715,00 208, King x Dancy 24,20 18,76 1 4,90 525,00 70, Kinnow Faisalabad 19,43 19,11 1 3,30 450,00 24, Kinnow 27,07 27,71 3 5,60 565,00 93, Kinnow Peshawer 20,38 14,97 1 3,70 400,00 27, Lee Mandarin 27,07 22,93 1 4,80 550,00 76, SRA 466 Mency 20,06 17,83 1 5,20 295,00 26, SRA 428 Naartje Redskin 25,16 24,20 1 6,10 680,00 124, Nova E 18,15 16,24 1 3,20 450,00 23, Nova I 16,88 15,61 1 2,70 400,00 17, SRA 158 Nova 17,20 14,65 1 3,50 510,00 46, Osceola 26,42 24,21 1 4,40 540,00 55, SRA 430 Palazelli 21,34 20,06 1 4,80 630,00 91, Parson Special 26,11 24,84 1 3,50 500,00 47,

127 Çizelge nin devamı No Genotip AÇ (cm) KÇ (cm) K/A AY (cm) TÇ (cm) TH AŞ ABŞ DS DY SUR 145 SRA 174 Pixie 22,61 20,70 1 4,30 380,00 32, A N Ponkan 28,34 27,07 1 5,95 685,00 146, Robinson 19,43 19,11 1 3,50 500,00 29, Sunburst 19,75 20,70 3 3,50 350,00 19, SRA 524 Tankan 22,93 26,75 3 5,70 420,00 54, Tuzcu Kıbrıs Kleopatra 27,71 22,25 1 4,20 570,00 67, Wilking 21,02 21,66 3 5,30 530,00 77, AÇ; Anaç çapı, KÇ; Kalem çapı, K/A; Kalem, Anaç oranı, AY; Ağaç yüksekliği, TÇ; Taç çapı, TH; Taç hacmi, AŞ; Ağaç şekli: oval (1), yuvarlak (2), basık (3) ABŞ; Ağaç büyüme şekli: dik (1), yayvan (2), sarkık (3) DS; Dal sıklığı: seyrek (1), orta (2), sık (3) DY; Diken yoğunluğu: yok (0), az (1), orta (2), çok (3) SUR; Sürgün ucu rengi: yeşil (1), mor (2), diğer (3). 112

128 Mandarin genotiplerinin çiçek özellikleri Çizelge Çiçek özellikleri No Genotip ÇSU KÇ AU ÇT TR ÇR AR TYS TYU TYG EOS ÇTV ÇZ 1 03 I Satsuma 4,40 5, ,00 10,26 4,87 21, / 02 I Satsuma 6,10 7, ,00 11,76 4,72 23, / 03 I Satsuma 5,25 6, ,00 9,66 4,83 21, / 03 I Satsuma 6,35 5, ,00 9,85 3,37 21, / 01 I Satsuma 5,87 6, ,00 13,04 5,21 19, / 02 I Satsuma 5,19 5, ,00 9,70 5,04 23, / 02 I Satsuma , / 01 I Satsuma 3,27 4, ,00 9,86 3,20 21, / 01 I Satsuma 4,00 5, ,00 12,00 4,80 20, I Satsuma 5,90 6, ,00 12,21 6,04 23, M Satsuma 4,21 5, ,00 12,00 3,87 22, / 02 I Satsuma 6,95 5, ,00 14,27 5,96 19, M Satsuma 4,09 3, ,00 7,23 2,83 17, / 01 I Satsuma 4,37 6, ,00 11,96 5,75 21, A N Satsuma 6,73 6, ,00 20,80 7,00 18, M Satsuma 5,07 5, ,00 12,26 4,87 17, I Satsuma 4,25 5, ,00 7,95 3,46 20, / 01 I Satsuma 6,87 6, ,00 10,00 4,75 21, / 02 I Satsuma 4,70 6, ,00 12,10 4,75 17, M Satsuma 5,26 5, ,00 8,71 4,04 19, A N Satsuma 6,73 6, ,00 22,20 8,00 19, A N Satsuma 6,68 6, ,00 21,40 7,20 17, I Satsuma , I Satsuma 3,46 5, ,00 9,17 4,83 22, A N Satsuma 8,74 6, ,00 20,80 7,20 19, A Satsuma 4,20 5, ,00 10,01 4,98 21, A Satsuma 5,06 4, ,00 11,14 4,96 21, A Satsuma ,

129 Çizelge in devamı No Genotip ÇSU KÇ AU ÇT TR ÇR AR TYS TYU TYG EOS ÇTV ÇZ 29 SRA 578 Ben Di Guang Ju Satsuma ,00 8,21 5,25 23, SRA 333 Clausellina Satsuma 3,40 3, ,00 8,60 4,20 20, SRA 500 Clausellina Satsuma 3,50 3, ,00 9,70 4,40 20, Hayashi Unshû N Satsuma 3,60 3, ,00 11,00 4,00 18, Ikeda Unshû N Satsuma 4,60 2, ,00 10,54 4,97 20, Iwamoto Unshû N Satsuma 4,95 2, ,00 10,20 5,15 20, Miho Wase N Satsuma 6,03 4, ,00 8,94 5,27 20, Nagashi Unshû N Satsuma 4,84 3, ,00 12,16 4,30 20, Okitsu Wase Satsuma 6,13 4, ,00 11,46 5,13 20, SRA 02 Owari Satsuma 6,80 4, ,90 18,22 6,85 20, SRA 11 CIC Owari Satsuma 9,62 5, ,00 18,64 6,89 25, Sato Unshû N Satsuma 3,43 3, ,00 11,48 4,07 20, ST 01 Satsuma 5,76 5, ,00 9,73 5,12 21, N Silverhill Satsuma 6,00 7, ,00 21,00 8,20 20, SRA 12 Satsuma 7,83 3, ,10 16,00 5,00 21, N Sugiyama Satsuma 7,23 7, ,00 22,40 9,00 19, N Sugiyama Satsuma 6,76 7, ,00 22,80 8,60 19, Suzuki Wase N Satsuma 4,49 3, ,00 14,20 16,75 20, Tuzcu 01 Satsuma 8,76 4, ,67 18,76 8,22 23,

130 Çizelge in devamı No Genotip ÇSU KÇ AU ÇT TR ÇR AR TYS TYU TYG EOS ÇTV ÇZ 48 Tuzcu 02 Satsuma 8,53 5, ,90 18,55 7,07 20, Tuzcu 03 N Satsuma 5,71 6, ,00 19,00 8,20 18, Tuzcu 04 N Satsuma 6,06 6, ,00 19,60 8,40 18, Tuzcu 05 N Satsuma 5,48 6, ,00 20,20 8,40 18, Zairai Unshû N Satsuma 3,80 3, ,00 10,60 4,40 19, A Klemantin 2,02 4, ,00 6,23 3,00 17, D Klemantin 5,76 4, ,00 6,23 2,25 20, A Klemantin 5,07 5, ,00 11,71 4,86 19, A Klemantin 4,25 5, ,00 7,30 4,01 17, A Klemantin 5,67 5, ,00 11,65 4,86 22, A Klemantin 4,07 6, ,00 6,72 3,14 22, A Klemantin , A Klemantin , Algerin Tangerine Klemantin 4,40 3, ,00 13,41 5,01 18, SRA 385 Caffin Klemantin 4,80 3, ,00 8,14 3,03 20, Klemantin x Honey Hybrid 3,70 3, ,00 14,00 3,50 15, IVIA Clemenules Klemantin 3,50 3, ,00 9,40 3,70 20, IVIA Fino Klemantin 3,80 2, ,00 8,90 4,06 20, SRA 533 Marisol Klemantin 4,30 4, ,00 8,90 4,70 20, SRA 398 Nules Klemantin 4,81 5, ,00 14,00 5,00 20, SRA 340 Oroval Klemantin 3,23 3, ,00 11,12 3,98 20,

131 Çizelge in devamı No Genotip ÇSU KÇ AU ÇT TR ÇR AR TYS TYU TYG EOS ÇTV ÇZ 69 SRA 388 Ragheb Klemantin 4,66 3, ,00 14,86 5,77 19, Sidi Aissa Klemantin 4,66 4, ,00 11,81 4,09 20, SRA 36 Klemantin 4,18 3, ,00 16,00 4,81 20, SRA 38 Cassar Klemantin 4,10 2, ,00 8,13 4,24 20, SRA 59 Klemantin 5,00 5, ,00 10,70 4,98 20, SRA 61 Klemantin 4,76 3, ,00 17,01 5,02 20, SRA 62 Klemantin 4,61 3, ,00 16,01 4,20 20, SRA 63 Klemantin 4,28 3, ,00 15,79 4,11 20, SRA 64 Coynel Klemantin 4,61 3, ,00 16,20 4,26 20, SRA 65 Klemantin 4,80 3, ,00 16,80 4,60 21, SRA 66 Klemantin 4,50 3, ,00 17,01 4,71 20, SRA 68 Klemantin 4,90 3, ,00 17,20 4,20 20, SRA 70 Klemantin 5,34 4, ,00 11,41 3,51 20, SRA 71 Klemantin 4,87 3, ,00 16,08 3,98 20, SRA 72 Klemantin 4,61 3, ,00 16,51 3,79 20, SRA 73 Klemantin 4,01 2, ,00 15,78 3,80 20, SRA 75 Klemantin 4,28 3, ,00 16,20 3,99 20, SRA 76 Klemantin 4,61 3, ,00 16,41 4,02 20, SRA 77 Klemantin 4,50 3, ,00 9,20 4,28 20, SRA 78 Klemantin 4,17 3, ,00 15,60 3,96 20, SRA 80 Klemantin 4,70 3, ,00 16,10 4,10 20, SRA 81 Klemantin 4,28 3, ,00 15,21 4,28 19, SRA 82 Klemantin 4,10 3, ,00 15,78 4,30 20,

132 Çizelge in devamı No Genotip ÇSU KÇ AU ÇT TR ÇR AR TYS TYU TYG EOS ÇTV ÇZ 92 SRA 84 Klemantin 4,21 3, ,00 16,01 4,28 20, SRA 85 Polidori Klemantin 4,02 3, ,00 15,78 3,76 21, SRA 86 Polidori Klemantin 4,21 3, ,00 16,10 3,76 20, SRA 87 Polidori Klemantin 4,40 3, ,00 15,48 4,01 20, SRA 88 Polidori Klemantin 4,28 3, ,00 16,78 4,78 20, SRA 89 Polidori Klemantin 4,31 3, ,00 16,40 4,88 20, SRA 90 Polidori Klemantin 5,80 3, ,00 13,40 5,60 21, SRA 91 Polidori Klemantin 5,57 3, ,80 15,91 13,72 20, SRA 92 Sans Pépin Klemantin 4,66 3, ,00 12,91 4,96 16, SRA 536 Tardia Villareal Klemantin 4,30 4, ,00 8,30 3,80 21, SRA 535 Tomentera 3,78 4, ,00 7,95 4,23 21, IVIA Tomentera Klemantin 3,90 2, ,00 11,41 5,73 20, Tuzcu 06 Klemantin 3,80 2, ,00 10,46 4,99 20, SRA 15 Wise Klemantin 4,10 3, ,00 16,20 4,90 20, N Yerli Mandarin 3,00 4, ,00 15,20 5,20 17, N Yerli Mandarin 2,89 3, ,00 12,00 4,20 16, N Yerli Mandarin 2,94 4, ,00 12,00 4,60 15, N Yerli Mandarin 2,90 4, ,00 14,40 5,00 17, N Yerli Mandarin 3,52 4, ,00 14,40 5,00 17,

133 Çizelge in devamı No Genotip ÇSU KÇ AU ÇT TR ÇR AR TYS TYU TYG EOS ÇTV ÇZ 111 SRA 361 Yerli Apireno Mandarin 4,30 3, ,00 11,90 5,40 19, Birecik 02 Yerli Mandarin 3,80 3, ,00 9,80 4,40 13, SRA 358 YerliTardivo Ciacculi 3,10 3, ,00 12,90 4,70 18, Ağma 01 4,60 3, ,00 9,00 4,00 18, Ağma 02 4,20 4, ,00 6,60 4,30 18, Antalya Kleopatra 4,96 2, ,00 13,46 4,60 20, Batangas 3,58 3, ,00 11,25 4,90 16, SRA 582 Ben Di Zaou 4,80 5, ,00 8,20 5,20 23, Bower 6,34 6, ,00 11,23 4,02 20, Sunki mandarin SRA 4,24 2, ,00 14,89 4,89 20, Encore 5,70 4, ,00 11,30 4,40 17, Fairchild 5,30 4, ,00 17,30 6,50 20, Fewtrell Peshawer 5,10 4, ,00 12,50 7,10 19, Fortune 3,99 4, ,20 13,87 5,90 22, Fremont 4,57 4, ,13 10,78 4,57 16, Fremont Mandarin 3,47 3, ,00 15,43 5,62 18, Frost Dancy 4,12 3, ,00 9,80 3,50 19, SRA 599 Fuzhu 5,60 4, ,00 19,00 7,80 21, Honey 4,98 3, ,00 16,10 4,12 20, Kara Mandarin 5,20 4, ,00 15,65 8,04 22, A N King 8,99 6, ,00 21,00 8,20 21, King x Dancy 3,64 4, ,00 12,12 4,28 19, Kinnow Faisalabad 4,30 3, ,00 12,50 6,10 18, Kinnow 4,10 2, Kinnow Peshawer 4,03 3, ,00 13,80 6,20 17, Lee Mandarin 5,41 3, ,00 14,71 4,91 20, SRA 466 Mency 7,40 4, ,00 12,00 5,10 22, SRA 428 Naartje Redskin 5,26 3, ,00 10,13 3,86 20, Nova E 4,30 5, ,00 11,80 6,50 16, Nova I 4,20 4, ,00 12,10 5,70 19,

134 Çizelge in devamı No Genotip ÇSU KÇ AU ÇT TR ÇR AR TYS TYU TYG EOS ÇTV ÇZ 141 SRA 158 Nova 4,70 3, ,00 10,90 5,06 18, Osceola 5,30 5, ,00 11,50 5,50 20, SRA 430 Palazelli 5,17 3, ,00 9,56 4,28 20, Parson Special 3,12 3, ,00 10,10 5,36 19, SRA 174 Pixie 4,32 3, ,00 12,00 14,60 21, A N Ponkan 4,95 5, ,00 13,60 5,60 17, Robinson 4,10 5, ,00 13,70 5,70 19, Sunburst 5,30 4, ,00 10,80 4,51 20, SRA 524 Tankan 3,90 3, ,00 10,70 5,20 19, Tuzcu Kıbrıs Kleopatra 4,58 2, ,00 12,68 4,20 20, Wilking 4,59 3, ,30 12,59 6,24 19, ÇSU; Çiçek sapı uzunluğu, KÇ; Kalips çapı, AU; Stigmaya oranla anter uzunluğu: daha kısa (1), eşit (2), uzun (3). ÇT; Çiçek tipi: erdişi (1), erkek (2), dişi (3). TR; Tomurcuk rengi: beyaz (1), açık sarı (2), sarı (3), mor (4). ÇR; Çiçek rengi: beyaz (1), açık sarı (2), sarı (3), mor (4). AR; Anter rengi: beyaz (1), soluk sarı (2), sarı (3), diğer (4). TYS; Taç yaprak sayısı, TYU; Taç yaprak uzunluğu, TYG; Taç yaprak genişliği, EOS; Erkek organ sayısı, ÇTV; Çiçek tozu varlığı: yok (0), az (1), normal (2), çok (3). ÇZ; Çiçeklenme zamanı: Ocak (1), Şubat (2), Mart (3), Nisan (4), Mayıs (5), Haziran (6), Temmuz (7), Ağustos (8), Eylül (9), Ekim (10), Kasım (11), Aralık (12). 119

135 Mandarin genotiplerinin meyve özellikleri Çizelge Meyve özellikleri No Genotip MA MU MG MŞ MÜŞ MUŞ MMV MMB MGV 1 03 I Satsuma 134,99 54,71 66, / 02 I Satsuma 121,26 52,45 66, / 03 I Satsuma 120,34 52,20 66, / 03 I Satsuma 113,15 50,55 64, / 01 I Satsuma 131,72 54,06 66, / 02 I Satsuma 103,67 48,97 58, / 02 I Satsuma 125,74 56,17 67, / 01 I Satsuma 141,28 55,73 68, / 01 I Satsuma 129,89 54,12 66, I Satsuma 121,21 52,13 66, M Satsuma 131,57 53,77 66, / 02 I Satsuma 129,07 54,93 66, M Satsuma 131,95 56,36 67, / 01 I Satsuma 132,28 54,30 69, A N Satsuma 121,56 53,76 63, M Satsuma 127,10 53,46 66, I Satsuma 126,09 52,51 67, / 01 I Satsuma 119,36 53,61 64, / 02 I Satsuma 122,08 54,07 65, M Satsuma 130,65 54,67 66, A N Satsuma 121,53 53,30 64, A N Satsuma 107,17 52,43 63, I Satsuma 135,14 54,12 68, I Satsuma 138,75 55,20 70, A N Satsuma 105,91 54,86 64, A Satsuma 126,35 54,11 65, A Satsuma 144,58 53,52 68, A Satsuma 131,67 54,69 67, SRA 578 Ben Di Guang Ju Satsuma 116,01 52,91 65, SRA 333 Clausellina Satsuma 132,02 57,49 72, SRA 500 Clausellina Satsuma 183,60 64,50 74, Hayashi Unshû N Satsuma 124,4 47,6 59, Ikeda Unshû N Satsuma 106,24 49,54 62, Iwamoto Unshû N Satsuma 193,52 61,50 79, Miho Wase N Satsuma 188,00 60,90 75, Nagashi Unshû N Satsuma 221,60 60,19 81, Okitsu Wase Satsuma 121,33 55,21 65, SRA 02 Owari Satsuma 98,00 52,61 60,

136 Çizelge nin devamı No Genotip MGB MGÇ MGG MKK MKR MKP KEY KMB KAR 1 03 I Satsuma , / 02 I Satsuma , / 03 I Satsuma , / 03 I Satsuma , / 01 I Satsuma , / 02 I Satsuma , / 02 I Satsuma , / 01 I Satsuma , / 01 I Satsuma , I Satsuma , M Satsuma , / 02 I Satsuma , M Satsuma , / 01 I Satsuma , A N Satsuma , M Satsuma , I Satsuma , / 01 I Satsuma , / 02 I Satsuma , M Satsuma , A N Satsuma , A N Satsuma , I Satsuma , I Satsuma , A N Satsuma , A Satsuma , A Satsuma , A Satsuma , SRA 578 Ben Di Guang Ju Satsuma , SRA 333 Clausellina Satsuma SRA 500 Clausellina Satsuma , Hayashi Unshû N Satsuma Ikeda Unshû N Satsuma , Iwamoto Unshû N Satsuma , Miho Wase N Satsuma , Nagashi Unshû N Satsuma , Okitsu Wase Satsuma , SRA 02 Owari Satsuma ,

137 Çizelge nin devamı No Genotip MED OEÇ DS MER UM MSR MSA SÇKM MET MEL 1 03 I Satsuma 0 16,53 10, ,70 4 1,21 10, / 02 I Satsuma 0 17,31 10, ,37 4 1,28 11, / 03 I Satsuma 0 17,42 10, ,18 4 1,33 10, / 03 I Satsuma 0 16,24 10, ,10 4 1,36 11, / 01 I Satsuma 0 17,54 10, ,88 4 1,37 10, / 02 I Satsuma 0 15,97 10, ,77 4 1,16 10, / 02 I Satsuma 0 17,89 10, ,22 4 1,19 13, / 01 I Satsuma 0 17,04 10, ,39 4 1,21 10, / 01 I Satsuma 0 16,94 10, ,31 4 1,27 10, I Satsuma 0 15,61 10, ,53 4 1,36 11, M Satsuma 0 17,65 10, ,06 4 1,36 11, / 02 I Satsuma 0 17,38 10, ,70 4 1,39 10, M Satsuma 0 14,88 10, ,48 4 1,37 10, / 01 I Satsuma 0 17,11 10, ,92 4 1,45 11, A N Satsuma 0 16,93 10, ,97 4 1,33 9, M Satsuma 0 17,22 10, ,89 4 1,33 11, I Satsuma 0 17,68 10, ,46 4 1,31 10, / 01 I Satsuma 0 17,30 10, ,37 4 1,47 11, / 02 I Satsuma 0 16,75 10, ,37 4 1,38 11, M Satsuma 0 14,51 10, ,97 4 1,22 10, A N Satsuma 0 17,92 11, ,70 4 1,41 9, A N Satsuma 0 17,22 11, ,96 4 1,41 10, I Satsuma 0 15,41 10, ,59 4 1,22 10, I Satsuma 0 19,57 10, ,20 4 1,21 10, A N Satsuma 0 14,10 10, ,23 4 1,65 11, A Satsuma 0 16,40 10, ,69 4 1,39 11, A Satsuma 0 17,53 10, ,31 4 1,38 10, A Satsuma 0 15,04 10, ,43 4 1,31 10, SRA 578 Ben Di Guang Ju Satsuma 0 12,60 11, ,20 4 1,70 10, SRA 333 Clausellina Satsuma 0 10,23 10, ,45 4 1,75 8, SRA 500 Clausellina Satsuma 0 9,47 10, ,00 4 1,60 8, Hayashi Unshû N Satsuma 0 11,21 10, ,02 4 4,25 9, Ikeda Unshû N Satsuma 0 15,97 10, ,75 4 1,54 10, Iwamoto Unshû N Satsuma 0 12,80 11, ,30 4 1,65 5, Miho Wase N Satsuma 0 12,10 11, ,10 4 1,42 6, Nagashi Unshû N Satsuma 0 14,90 11, ,80 4 1,40 15, Okitsu Wase Satsuma 0 10,23 11, ,53 4 1,26 9, SRA 02 Owari Satsuma 0 9,27 11, ,44 4 1,08 11,

138 Çizelge nin devamı No Genotip MA MU MG MŞ MÜŞ MUŞ MMV MMB MGV 39 SRA 11 CIC Owari Satsuma 528,00 108,30 114, Sato Unshû N Satsuma 95,12 75,11 44, ST 01 Satsuma 84,12 60,12 50, N Silverhill Satsuma 120,67 53,96 64, SRA 12 Satsuma 42,50 50,08 57, N Sugiyama Satsuma 127,39 53,19 66, N Sugiyama Satsuma 142,98 54,56 69, Suzuki Wase N Satsuma 140,00 53,30 72, Tuzcu 01 Satsuma 82,36 49,66 56, Tuzcu 02 Satsuma 113,95 53,52 64, Tuzcu 03 N Satsuma 138,12 58,69 66, Tuzcu 04 N Satsuma 135,54 58,45 66, Tuzcu 05 N Satsuma 138,42 58,66 67, Zairai Unshû N Satsuma 123,20 50,08 67, A Klemantin 83,40 49,90 58, D Klemantin 79,93 47,31 54, A Klemantin 90,12 42,26 55, A Klemantin 50,79 50,79 59, A Klemantin 86,47 47,80 57, A Klemantin 47,80 47,80 57, A Klemantin 86,50 48,74 57, A Klemantin 80,75 47,68 55, Algerin Tangerine Klemantin 82,84 58,22 69, SRA 385 Caffin Klemantin 140,00 48,40 42, Klemantin x Honey Hybrid 32,40 41,78 45, IVIA Clemenules Klemantin 81,00 50,58 56, IVIA Fino Klemantin 97,00 54,43 63, SRA 533 Marisol Klemantin 120,30 50,21 52, SRA 398 Nules Klemantin 106,77 50,81 58, SRA 340 Oroval Klemantin 68,60 49,90 54, SRA 388 Ragheb Klemantin 78,42 46,82 55,

139 Çizelge nin devamı No Genotip MGB MGÇ MGG MKK MKR MKP KEY KMB KAR 39 SRA 11 CIC Owari Satsuma , Sato Unshû N Satsuma , ST 01 Satsuma , N Silverhill Satsuma , SRA 12 Satsuma , N Sugiyama Satsuma , N Sugiyama Satsuma , Suzuki Wase N Satsuma , Tuzcu 01 Satsuma , Tuzcu 02 Satsuma , Tuzcu 03 N Satsuma , Tuzcu 04 N Satsuma , Tuzcu 05 N Satsuma , Zairai Unshû N Satsuma , A Klemantin , D Klemantin , A Klemantin , A Klemantin , A Klemantin , A Klemantin , A Klemantin , A Klemantin , Algerin Tangerine Klemantin , SRA 385 Caffin Klemantin , Klemantin x Honey Hybrid , IVIA Clemenules Klemantin , IVIA Fino Klemantin , SRA 533 Marisol Klemantin , SRA 398 Nules Klemantin , SRA 340 Oroval Klemantin , SRA 388 Ragheb Klemantin ,

140 Çizelge nin devamı No Genotip MED OEÇ DS MER UM MSR MSA SÇKM MET MEL 39 SRA 11 CIC Owari Satsuma 0 17,98 12, ,90 3 3,50 10, Sato Unshû N Satsuma 0 16, ,60 4 2,33 10, ST 01 Satsuma 0 11,38 10, ,46 4 2,09 10, N Silverhill Satsuma 0 17,57 10, ,14 4 1,41 10, SRA 12 Satsuma 0 9,87 12, ,38 4 0,70 13, N Sugiyama Satsuma 0 19,11 11, ,90 4 1,45 10, N Sugiyama Satsuma 0 18,78 11, ,50 4 1,43 9, Suzuki Wase N Satsuma 0 14,86 11, ,80 4 1,47 5, Tuzcu 01 Satsuma 0 14,41 10, ,63 4 2,05 12, Tuzcu 02 Satsuma 0 17,63 10, ,99 4 1,72 11, Tuzcu 03 N Satsuma 0 13,36 11, ,02 4 1,95 11, Tuzcu 04 N Satsuma 0 13,27 11, ,21 4 1,98 13, Tuzcu 05 N Satsuma 0 12,28 11, ,25 4 1,76 11, Zairai Unshû N Satsuma 0 11,81 11, ,10 4 1,94 10, A Klemantin 0 15,88 9, ,62 4 1,18 12, D Klemantin 0 14,56 8, ,51 4 1,18 10, A Klemantin 0 14,56 13, ,24 4 1,07 11, A Klemantin 0 17,13 9, ,78 4 1,19 12, A Klemantin 0 14,56 9, ,74 4 1,08 12, A Klemantin 0 14,95 9, ,51 4 1,19 12, A Klemantin 0 14,56 9, ,21 4 1,25 13, A Klemantin 0 14,56 9, ,89 4 1,09 13, Algerin Tangerine Klemantin 0 11,91 9, ,70 4 5,50 2, SRA 385 Caffin Klemantin 0 7,82 11, ,80 4 2,27 4, Klemantin x Honey Hybrid 0 10,35 9, ,90 4 3,95 13, IVIA Clemenules Klemantin 0 10,63 12, ,80 4 1,40 8, IVIA Fino Klemantin 0 13,46 11, ,30 4 1,03 11, SRA 533 Marisol Klemantin 0 10,91 11, ,81 3 1,07 10, SRA 398 Nules Klemantin 0 10,76 11, ,62 4 0,61 13, SRA 340 Oroval Klemantin 0 5,21 11, ,90 4 0,88 13, SRA 388 Ragheb Klemantin 0 10,12 11, ,60 4 0,65 11,

141 Çizelge nin devamı No Genotip MA MU MG MŞ MÜŞ MUŞ MMV MMB MGV 70 Sidi Aissa Klemantin 58,00 46,68 50, SRA 36 Klemantin 84,43 50,47 57, SRA 38 Cassar Klemantin 75,84 49,23 56, SRA 59 Klemantin 80,03 49,12 56, SRA 61 Klemantin 80,15 49,23 56, SRA 62 Klemantin 79,04 48,37 56, SRA 63 Klemantin 76,78 49,75 55, SRA 64 Coynel Klemantin 79,30 49,41 56, SRA 65 Klemantin 80,42 49,94 57, SRA 66 Klemantin 81,84 50,00 27, SRA 68 Klemantin 68,79 52,03 58, SRA 70 Klemantin 76,34 48,68 55, SRA 71 Klemantin 78,74 49,24 56, SRA 72 Klemantin 81,28 51,32 57, SRA 73 Klemantin 89,79 52,52 58, SRA 75 Klemantin 78,92 49,71 56, SRA 76 Klemantin 71,85 46,87 54, SRA 77 Klemantin 86,13 50,70 58, SRA 78 Klemantin 81,27 50,47 58, SRA 80 Klemantin 84,96 50,71 58, SRA 81 Klemantin 72,47 46,97 54, SRA 82 Klemantin 71,59 47,53 54, SRA 84 Klemantin 74,52 49,27 55, SRA 85 Polidori Klemantin 79,27 49,23 56, SRA 86 Polidori Klemantin 81,58 50,15 57, SRA 87 Polidori Klemantin 84,12 50,56 58, SRA 88 Polidori Klemantin 90,77 52,03 58, SRA 89 Polidori Klemantin 81,96 49,47 27, SRA 90 Polidori Klemantin 76,38 49,35 55, SRA 91 Polidori Klemantin 76,72 48,66 55, SRA 92 Sans Pépin Klemantin 83,28 50,44 57, SRA 536 Tardia Villareal Klemantin 89,40 53,76 55, SRA 535 Tomentera 99,32 45,21 63, IVIA Tomentera Klemantin 100,01 58,33 54, Tuzcu 06 Klemantin 51,00 42,70 50,

142 Çizelge nin devamı No Genotip MGB MGÇ MGG MKK MKR MKP KEY KMB KAR 70 Sidi Aissa Klem , SRA 36 Klemantin , SRA 38 Cassar Klemantin , SRA 59 Klemantin , SRA 61 Klemantin , SRA 62 Klemantin , SRA 63 Klemantin , SRA 64 Coynel Klemantin , SRA 65 Klemantin , SRA 66 Klemantin , SRA 68 Klemantin , SRA 70 Klemantin , SRA 71 Klemantin , SRA 72 Klemantin , SRA 73 Klemantin , SRA 75 Klemantin , SRA 76 Klemantin , SRA 77 Klemantin , SRA 78 Klemantin , SRA 80 Klemantin , SRA 81 Klemantin , SRA 82 Klemantin , SRA 84 Klemantin , SRA 85 Polidori Klemantin , SRA 86 Polidori Klemantin , SRA 87 Polidori Klemantin , SRA 88 Polidori Klemantin , SRA 89 Polidori Klemantin , SRA 90 Polidori Klemantin , SRA 91 Polidori Klemantin , SRA 92 Sans Pépin Klemantin , SRA 536 Tardia Villareal Klemantin , SRA 535 Tomentera , IVIA Tmntra.Klemantin , Tuzcu 06 Klemantin ,

143 Çizelge nin devamı No Genotip MED OEÇ DS MER UM MSR MSA SÇKM MET MEL 70 Sidi Aissa Klemantin 0 9,98 11, ,20 4 1,30 6, SRA 36 Klemantin 0 12,14 10, ,59 4 0,99 11, SRA 38 Cassar Klemantin 0 12,61 9, ,68 4 1,09 11, SRA 59 Klemantin 0 12,13 9, ,45 4 0,75 12, SRA 61 Klemantin 0 12,35 9, ,64 4 1,16 12, SRA 62 Klemantin 0 11,87 10, ,51 4 1,09 11, SRA 63 Klemantin 0 11,25 9, ,78 4 0,99 11, SRA 64 Coynel Klemantin 0 12,24 10, ,56 4 1,06 11, SRA 65 Klemantin 0 12,69 10, ,11 4 1,11 11, SRA 66 Klemantin 0 12,64 10, ,93 4 1,20 11, SRA 68 Klemantin 0 13,21 10, ,44 4 1,00 11, SRA 70 Klemantin 0 12,71 9, ,53 4 1,01 11, SRA 71 Klemantin 0 11,83 9, ,35 4 0,91 11, SRA 72 Klemantin 0 12,33 10, ,51 4 1,00 11, SRA 73 Klemantin 0 12,93 9, ,04 4 1,06 11, SRA 75 Klemantin 0 12,80 10, ,00 4 1,14 11, SRA 76 Klemantin 0 12,39 9, ,34 4 1,00 11, SRA 77 Klemantin 0 12,63 10, ,16 4 1,12 11, SRA 78 Klemantin 0 13,89 10, ,72 4 1,10 11, SRA 80 Klemantin 0 12,60 10, ,50 4 0,94 11, SRA 81 Klemantin 0 13,04 9, ,77 4 1,00 12, SRA 82 Klemantin 0 13,61 9, ,09 4 0,99 11, SRA 84 Klemantin 0 11,60 9, ,08 4 1,01 10, SRA 85 Polidori Klemantin 0 12,79 10, ,27 4 1,01 11, SRA 86 Polidori Klemantin 0 11,96 10, ,13 4 1,00 12, SRA 87 Polidori Klemantin 0 13,96 10, ,98 4 1,09 12, SRA 88 Polidori Klemantin 0 13,21 10, ,66 4 1,02 11, SRA 89 Polidori Klemantin 0 13,25 10, ,65 4 1,09 11, SRA 90 Polidori Klemantin 0 12,17 10, ,09 4 1,06 10, SRA 91 Polidori Klemantin 0 13,10 9, ,32 4 1,06 11, SRA 92 Sans Pépin Klemantin 0 13,79 10, ,90 4 1,06 11, SRA 536 Tardia Villareal Klemantin 0 11,93 10, ,84 4 1,01 11, SRA 535 Tomentera 0 13,04 10, ,64 4 1,07 11, IVIA Tomentera Klemantin 0 12,21 10, ,23 4 1,02 11, Tuzcu 06 Klemantin 0 8,81 11, ,80 4 1,02 14,

144 Çizelge nin devamı No Genotip MA MU MG MŞ MÜŞ MUŞ MMV MMB MGV 105 SRA 15 Wise Klemantin 70,14 48,13 54, N Yerli Mandarin 90,21 50,16 58, N Yerli Mandarin 80,66 46,09 56, N Yerli Mandarin 79,32 45,64 57, N Yerli Mandarin 77,36 47,96 56, N Yerli Mandarin 69,73 45,51 54, SRA 361 Yerli Apireno Mandarin 126,00 57,13 70, Birecik 02 Yerli Mandarin 66,00 46,60 58, SRA 358 YerliTardivo Ciacculi 79,60 41,86 54, Ağma 01 71,00 42,79 51, Ağma 02 52,80 36,07 46, Antalya Kleopatra 11,00 20,11 30, Batangas 94,17 49,51 57, SRA 582 Ben Di Zaou 94,80 42,46 62, Bower 119,74 51,15 65, Sunki mandarin SRA 15,00 25,66 30, Encore 97,06 44,63 62, Fairchild 97,40 49,10 58, Fewtrell Peshawer 101,32 52,10 60, Fortune 108,84 52,57 60, Fremont 82,63 47,12 55, Fremont Mandarin 82,83 48,96 59, Frost Dancy 88,60 54,22 65, SRA 599 Fuzhu 94,40 44,29 56, Honey 66,24 42,28 57, Kara Mandarin 141,61 57,19 66, A N King 167,60 62,55 79, King x Dancy 101,72 42,78 60, Kinnow Faisalabad 88,20 48,59 55, Kinnow 116,26 49,70 62, Kinnow Peshawer 106,72 51,10 59, Lee Mandarin 118,25 55,42 61, SRA 466 Mency 87,90 43,11 55, SRA 428 Naartje Redskin 74,66 43,70 59, Nova E 85,00 43,30 57, Nova I 91,50 50,85 57,

145 Çizelge nin devamı No Genotip MGB MGÇ MGG MKK MKR MKP KEY KMB KAR 105 SRA 15 Wise Kle , N Yerli Mandarin , N Yerli Mandarin , N Yerli Mandarin , N Yerli Mandarin , N Yerli Mandarin , SRA 361 Yerli Apireno Mandarin , Birecik 02 Yerli Mandarin , SRA 358 YerliTardivo Ciacculi , Ağma , Ağma , Antalya Kleopatra , Batangas , SRA 582 Ben Di Zaou , Bower , Sunki mandarin SRA , Encore , Fairchild , Fewtrell Peshawer , Fortune , Fremont , Fremont Mandarin , Frost Dancy , SRA 599 Fuzhu , Honey , Kara Mandarin , A N King , King x Dancy , Kinnow Faisalabad , Kinnow , Kinnow Peshawer , Lee Mandarin , SRA 466 Mency , SRA 428 Naartje Redskin , Nova E , Nova I ,

146 Çizelge nin devamı No Genotip MED OEÇ DS MER UM MSR MSA SÇKM MET MEL 105 SRA 15 Wise Klemantin 0 11,70 9, ,03 4 1,07 10, N Yerli Mandarin 0 15,79 11, ,61 4 1,66 11, N Yerli Mandarin 0 14,48 11, ,43 4 1,67 11, N Yerli Mandarin 0 14,54 11, ,54 4 1,72 11, N Yerli Mandarin 0 14,07 11, ,97 4 1,83 11, N Yerli Mandarin 0 12,35 10, ,16 4 1,74 11, SRA 361 Yerli Apireno Mandarin 0 17,30 11, ,60 4 1,12 10, Birecik 02 Yerli Mandarin 0 10,40 11, ,60 4 1,01 11, SRA 358 YerliTardivo Ciacculi 0 12,46 11, ,26 4 1,83 14, Ağma ,54 10, ,07 4 0,47 12, Ağma ,65 11, ,41 4 0,42 11, Antalya Kleopatra 0 4,75 9, ,45 4 4,05 11, Batangas 0 15,92 9, ,91 4 1,69 12, SRA 582 Ben Di Zaou 0 12,21 10, ,57 4 0,88 10, Bower 0 15,30 13, ,38 4 1,73 14, Sunki mandarin SRA 0 5,74 9, ,06 4 4,07 14, Encore 0 15,80 12, ,30 4 1,55 13, Fairchild 0 12,80 10, ,60 4 1,90 16, Fewtrell Peshawer 0 13,15 11, ,20 4 1,48 13, Fortune 0 13,89 11, ,78 4 2,25 14, Fremont 0 11,93 11, ,61 4 1,25 12, Fremont Mandarin 0 7,90 11, ,80 4 1,20 9, Frost Dancy 0 12,28 10, , ,25 12, SRA 599 Fuzhu 0 8,24 11, ,00 4 0,99 12, Honey 0 9,29 12, ,64 4 5,44 13, Kara Mandarin 0 13,32 11, ,15 4 1,96 12, A N King 0 13,60 11, ,80 4 1,81 10, King x Dancy 0 9,61 10, , ,96 10, Kinnow Faisalabad 0 8,31 11, ,60 4 2,20 16, Kinnow 0 11,80 11, ,80 7 1,77 14, Kinnow Peshawer 0 11,20 10, ,00 4 2,20 13, Lee Mandarin 0 13,48 10, ,72 4 1,10 10, SRA 466 Mency 0 9,64 11, ,50 4 1,60 12, SRA 428 Naartje Redskin 0 11,70 12, ,80 4 1,17 9, Nova E 0 16,60 13, ,00 4 1,55 17, Nova I 0 12,40 10, ,00 4 1,65 15,

147 Çizelge nin devamı No Genotip MA MU MG MŞ MÜŞ MUŞ MMV MMB MGV 141 SRA 158 Nova 116,00 55,62 61, Osceola 79,14 43,82 55, SRA 430 Palazelli 112,00 49,70 65, Parson Special 130,00 68,10 72, SRA 174 Pixie 172,20 70,81 75, A N Ponkan 135,00 60,77 70, Robinson 125,80 57,70 62, Sunburst 94,00 47,60 59, SRA 524 Tankan 107,30 46,55 55, Tuzcu Kıbrıs Kleopatra 22,70 30,21 44, Wilking 126,56 50,23 64, Çizelge nin devamı No Genotip MGB MGÇ MGG MKK MKR MKP KEY KMB KAR 141 SRA 158 Nova , Osceola , SRA 430 Palazelli , Parson Special , SRA 174 Pixie , A N Ponkan , Robinson , Sunburst , SRA 524 Tankan , Tuzcu Kıbrıs Kleopatra , Wilking ,

148 Çizelge nin devamı No Genotip MED OEÇ DS MER UM MSR MSA SÇKM MET MEL 141 SRA 158 Nova 0 10,43 10, ,40 4 1,09 11, Osceola 0 13,18 11, ,90 4 1,38 12, SRA 430 Palazelli 0 16,08 10, ,70 4 1,10 6, Parson Special 0 11,21 11, ,18 4 0,95 11, SRA 174 Pixie 0 12,60 12, ,95 4 0,88 10, A N Ponkan 0 20,15 10, ,83 4 0,93 12, Robinson 0 13,20 9, ,50 4 1,48 14, Sunburst 0 20,01 12, ,30 4 2,31 15, SRA 524 Tankan 0 10,76 12, ,76 4 0,94 10, Tuzcu Kıbrıs Kleopatra 0 5,30 11, ,96 4 3,55 15, Wilking 1 12,45 10, ,78 3 1,17 12, MA; Meyve ağırlığı, MU; Meyve uzunluğu, MG; Meyve genişliği, MŞ; Meyve şekli: küremsi(1), ovalimsi(2), armut biçimli(3), eğik(4), basık küremsi(5), yumurtamsı(6). MÜŞ; Meyve üst kısım şekli: boyunlu(1), dış bükey(2), tepesi kesik(3), iç bükey(4), simetrik iç bükey(5), boyunlu simetrik iç bükey(6). MUŞ; Meyve uç şekli: meme şeklinde(1), sivri(2), yuvarlak(3), ucu kesik(4), basık(5). MMV; Meyve stil ucunda mühür varlığı: var(1), yok(0). MMB; Meyve stil ucunda mühür belirginliği: az(1), orta(2), çok(3). MGV; Meyve stil ucunda göbek varlığı: var(1), yok (0). MGB; Meyve stil ucunda göbek belirginliği: az(1), orta(2), çok(3). MGÇ; Meyve göbek çıkıntısı: var(1), yok(0). MGG; Meyve göbek genişliği, MKK; Meyve kabuk kalınlığı, MKR; Meyve kabuk rengi: yeşil(1), yeşil-sarı(2), açık sarı(3), sarı(4), koyu sarı(5), açık turuncu(6), turuncu(7), koyu turuncu(8), pembe-sarı(9), pembe-turuncu(10), kırmızı(11), kırmızı-turuncu(12). MKP; Meyve kabuğunun pürüzlülüğü: pürüzsüz(1), pürüzlü(2), tüylü(3), çukurlu(4), girintili çıkıntılı(5), oluklu(6). KEY; Kabukta eterik yağ keselerinin belirginliği: az(1), orta(2), çok(3). KMB; Kabuk-meyve eti bağlantısı: sıkı(1), orta(2), gevşek(3). KAR; Meyve kabuğunda albedonun rengi: yeşilimsi(1), beyaz(2), sarı(3), pembe(4), turuncu(5), kırmızımsı(6), diğer(7). MED; Meyve et rengi dağılımı: homojen(0), heterojen(1). OEÇ; Orta eksen çapı, DS; Dilim sayısı, MER; Meyve et rengi: beyaz(1), yeşil(2), sarı(3), turuncu(4), pembe(5), açık kırmızı(6), turuncu kırmızı(7), kırmızı(8), mor(9), diğer(10). UM; Usare miktarı, MSR; Meyve suyu rengi: beyaz(1), yeşil(2), sarı(3), turuncu(4), pembe(5), açık kırmızı(6), turuncu kırmızı(7), kırmızı(8), mor(9), diğer(10). MSA; Meyve suyunun asitliliği, SÇKM; Meyve suyunda çözünebilen kuru madde miktarı, MET; Meyve et tekstürü: kaba (1), orta (2), ince (3). MEL; Meyve etinin liflilik durumu: az(1), orta(2), çok(3). 133

149 Mandarin genotiplerinin yaprak özellikleri Çizelge Yaprak özellikleri No Genotip YS YP YŞ YE YB Yİ YK K KŞ KE KB Kİ K/Y YD 1 03 I Satsuma / 02 I Satsuma / 03 I Satsuma / 03 I Satsuma / 01 I Satsuma / 02 I Satsuma / 02 I Satsuma / 01 I Satsuma / 01 I Satsuma I Satsuma M Satsuma / 02 I Satsuma M Satsuma / 01 I Satsuma A N Satsuma M Satsuma I Satsuma / 01 I Satsuma / 02 I Satsuma M Satsuma A N Satsuma A N Satsuma I Satsuma I Satsuma A N Satsuma A Satsuma A Satsuma

150 Çizelge ün devamı No Genotip YS YP YŞ YE YB Yİ YK K KŞ KE KB Kİ K/Y YD A Satsuma SRA 578 Ben Di Guang Ju Satsuma SRA 333 Clausellina Satsuma SRA 500 Clausellina Satsuma Hayashi Unshû N Satsuma Ikeda Unshû N Satsuma Iwamoto Unshû N Sat Miho Wase N Satsuma Nagashi Unshû N Sat Okitsu Wase Satsuma ,2 112,4 0,4 0, ,2 18,21 0,1 0, SRA 02 Owari Satsuma SRA 11 CIC Owari Satsuma Sato Unshû N Satsuma ST 01 Satsuma N Silverhill Satsuma SRA 12 Satsuma N Sugiyama Satsuma N Sugiyama Satsuma Suzuki Wase N Satsuma Tuzcu 01 Satsuma

151 Çizelge ün devamı No Genotip YS YP YŞ YE YB Yİ YK K KŞ KE KB Kİ K/Y YD 48 Tuzcu 02 Satsuma Tuzcu 03 N Satsuma Tuzcu 04 N Satsuma Tuzcu 05 N Satsuma Zairai Unshû N Satsuma A Klemantin D Klemantin A Klemantin A Klemantin A Klemantin A Klemantin A Klemantin A Klemantin Algerin Tangerine Klemantin SRA 385 Caffin Klemantin Klemantin x Honey Hybrid IVIA Clemenules Klemantin IVIA Fino Klemantin SRA 533 Marisol Klemantin SRA 398 Nules Klemantin SRA 340 Oroval Klemantin

152 Çizelge ün devamı No Genotip YS YP YŞ YE YB Yİ YK K KŞ KE KB Kİ K/Y YD 69 SRA 388 Ragheb Klemantin Sidi Aissa Klemantin SRA 36 Klemantin SRA 38 Cassar Klemantin SRA 59 Klemantin SRA 61 Klemantin SRA 62 Klemantin SRA 63 Klemantin SRA 64 Coynel Klemantin SRA 65 Klemantin SRA 66 Klemantin SRA 68 Klemantin SRA 70 Klemantin SRA 71 Klemantin SRA 72 Klemantin SRA 73 Klemantin SRA 75 Klemantin SRA 76 Klemantin SRA 77 Klemantin SRA 78 Klemantin SRA 80 Klemantin SRA 81 Klemantin SRA 82 Klemantin

153 Çizelge ün devamı No Genotip YS YP YŞ YE YB Yİ YK K KŞ KE KB Kİ K/Y YD 92 SRA 84 Klemantin SRA 85 Polidori Klemantin SRA 86 Polidori Klemantin SRA 87 Polidori Klemantin SRA 88 Polidori Klemantin SRA 89 Polidori Klemantin SRA 90 Polidori Klemantin SRA 91 Polidori Klemantin SRA 92 Sans Pépin Klemantin SRA 536 Tardia Villareal Klemantin SRA 535 Tomentera IVIA Tomentera Klemantin Tuzcu 06 Klemantin SRA 15 Wise Klemantin N Yerli Mandarin N Yerli Mandarin N Yerli Mandarin N Yerli Mandarin N Yerli Mandarin

154 Çizelge ün devamı No Genotip YS YP YŞ YE YB Yİ YK K KŞ KE KB Kİ K/Y YD 111 SRA 361 Yerli Apireno Mandarin Birecik 02 Yerli Mandarin SRA 358 YerliTardivo Ciacculi Ağma Ağma Antalya Kleopatra Batangas SRA 582 Ben Di Zaou Bower Sunki mandarin SRA Encore Fairchild Fewtrell Peshawer Fortune Fremont Fremont Mandarin Frost Dancy SRA 599 Fuzhu Honey Kara Mandarin A N King King x Dancy Kinnow Faisalabad Kinnow Kinnow Peshawer Lee Mandarin SRA 466 Mency SRA 428 Naartje Redskin Nova E Nova I

155 Çizelge ün devamı No Genotip YS YP YŞ YE YB Yİ YK K KŞ KE KB Kİ K/Y YD 141 SRA 158 Nova Osceola SRA 430 Palazelli Parson Special SRA 174 Pixie A N Ponkan Robinson Sunburst SRA 524 Tankan Tuzcu Kıbrıs Kleopatra Wilking YS; Yaprak yaşam süreci: herdem yeşil(1), dökülgen(2), yarı dökülgen(3). YP; Yaprak parçalılığı: basit(1), iki parçalı(2), üç parçalı(3), beş parçalı(4), diğer(5). YŞ; Yaprak ayası şekli: uzun oval(1), oval(2), yumurta(3), mızrak(4), yuvarlak(5), kalp(6). YE; Yaprak ayası eni, YB; Yaprak ayası boyu, Yİ; Yaprak ayası indeksi, YK; Yaprak kalınlığı, K; Kanatçık varlığı: yok(0), var(1). KŞ; Kanatçık şekli: kalp(1), ters üçgenimsi(2), ters yumurta(3), kuşaksı(4). KE; Kanatçık eni, KB; Kanatçık boyu Kİ; Kanatçık indeksi, K/Y; Kanatçık eni, yaprak ayası eni oranı, YD; Yaprak dişliliği: Kör dişli kenarlı(1), dişli kenarlı(2), düz kenarlı(3), oyuklu kenarlı(4). 140

156 Mandarin genotiplerinin tohum özellikleri Çizelge Tohum özellikleri No Genotip TES PEO MTS TŞ TR KR ŞR 1 03 I Satsuma 1 1 1, / 02 I Satsuma 1 1 1, / 03 I Satsuma 1 1 2, / 03 I Satsuma / 01 I Satsuma 1 1 0, / 02 I Satsuma 1 1 1, / 02 I Satsuma 1 1 1, / 01 I Satsuma 1 1 0, / 01 I Satsuma 1 1 2, I Satsuma 1 1 2, M Satsuma 1 1 2, / 02 I Satsuma 1 1 0, M Satsuma 1 1 2, / 01 I Satsuma 1 1 1, A N Satsuma - - 0, M Satsuma 1 1 1, I Satsuma 1 1 0, / 01 I Satsuma 1 1 1, / 02 I Satsuma 1 1 1, M Satsuma 1 1 1, A N Satsuma - - 0, A N Satsuma - - 0, I Satsuma 1 1 1, I Satsuma 1 1 1, A N Satsuma - - 0, A Satsuma 1 1 1, A Satsuma 1 1 0, A Satsuma 1 1 1, SRA 578 Ben Di Guang Ju Satsuma , SRA 333 Clausellina Satsuma SRA 500 Clausellina Satsuma Hayashi Unshû N Satsuma Ikeda Unshû N Satsuma 1 1 1, Iwamoto Unshû N Satsuma Miho Wase N Satsuma Nagashi Unshû N Satsuma Okitsu Wase Satsuma SRA 02 Owari Satsuma SRA 11 CIC Owari Satsuma , Sato Unshû N Satsuma ST 01 Satsuma 1 1 1, N Silverhill Satsuma 1 1 0, SRA 12 Satsuma N Sugiyama Satsuma - - 0, N Sugiyama Satsuma - - 0, Suzuki Wase N Satsuma Tuzcu 01 Satsuma - - 1, Tuzcu 02 Satsuma - - 3, Tuzcu 03 N Satsuma - - 9, Tuzcu 04 N Satsuma ,

157 Çizelge ün devamı No Genotip TES PEO MTS TŞ TR KR ŞR 51 Tuzcu 05 N Satsuma Zairai Unshû N Satsuma A Klemantin 1 1 5, D Klemantin 1 1 5, A Klemantin 1 1 6, A Klemantin 1 1 5, A Klemantin 1 1 7, A Klemantin 1 1 5, A Klemantin 1 1 7, A Klemantin 1 1 8, Algerin Tangerine Klemantin , SRA 385 Caffin Klemantin Klemantin x Honey Hybrid , IVIA Clemenules Klemantin , IVIA Fino Klemantin , SRA 533 Marisol Klemantin , SRA 398 Nules Klemantin , SRA 340 Oroval Klemantin 1 1 5, SRA 388 Ragheb Klemantin Sidi Aissa Klemantin SRA 36 Klemantin , SRA 38 Cassar Klemantin , SRA 59 Klemantin SRA 61 Klemantin , SRA 62 Klemantin , SRA 63 Klemantin , SRA 64 Coynel Klemantin , SRA 65 Klemantin , SRA 66 Klemantin , SRA 68 Klemantin , SRA 70 Klemantin , SRA 71 Klemantin , SRA 72 Klemantin , SRA 73 Klemantin , SRA 75 Klemantin , SRA 76 Klemantin , SRA 77 Klemantin , SRA 78 Klemantin , SRA 80 Klemantin , SRA 81 Klemantin 1 1 9, SRA 82 Klemantin , SRA 84 Klemantin , SRA 85 Polidori Klemantin , SRA 86 Polidori Klemantin , SRA 87 Polidori Klemantin , SRA 88 Polidori Klemantin , SRA 89 Polidori Klemantin , SRA 90 Polidori Klemantin , SRA 91 Polidori Klemantin , SRA 92 Sans Pépin Klemantin ,

158 Çizelge ün devamı No Genotip TES PEO MTS TŞ TR KR ŞR 101 SRA 536 Tardia Villareal Klemantin SRA 535 Tomentera IVIA Tomentera Klemantin Tuzcu 06 Klemantin SRA 15 Wise Klemantin , N Yerli Mandarin , N Yerli Mandarin , N Yerli Mandarin , N Yerli Mandarin , N Yerli Mandarin , SRA 361 Yerli Apireno Mandarin Birecik 02 Yerli Mandarin , SRA 358 YerliTardivo Ciacculi , Ağma , Ağma , Antalya Kleopatra 3 2 4, Batangas , SRA 582 Ben Di Zaou 1 1 6, Bower , Sunki mandarin SRA 1 1 4, Encore , Fairchild , Fewtrell Peshawer , Fortune , Fremont , Fremont Mandarin , Frost Dancy , SRA 599 Fuzhu 1 1 7, Honey , Kara Mandarin , A N King , King x Dancy Kinnow Faisalabad , Kinnow , Kinnow Peshawer , Lee Mandarin , SRA 466 Mency 1 1 9, SRA 428 Naartje Redskin Nova E 1 1 3, Nova I , SRA 158 Nova 1 1 9, Osceola , SRA 430 Palazelli , Parson Special , SRA 174 Pixie A N Ponkan 2 2 3, Robinson 1 2 9, Sunburst , SRA 524 Tankan Tuzcu Kıbrıs Kleopatra Wilking , TES; Tohumda embriyo sayısı: monoembriyonik(1), poliembriyonik(2), karışık(3). PEO; Tohumda poliembriyoniye eğilim oranı: monoembriyonik(1), poliembriyonik(2). MTS; Meyvedeki tohum sayısı, TŞ; Tohum şekli: iğ şeklinde(1), topuz biçimli(2), ince koni(3), yumurtamsı(4), yarı delta(5), küremsi(6), yarı küremsi(7). TR; Tohum rengi: beyaz(1), krem(2), sarımtırak(3), yeşil(4), kahverengi(5), diğer(6). KR; Kotiledon rengi: beyaz(1), açık yeşil-krem(2), açık yeşil(3), beyaz ve yeşil(4), yeşil(5), koyu yeşil(6), mor(7), pembemsi(8), diğer(9). ŞR; Şalaza rengi: beyaz(1), krem(2), sarı(3), açık kahverengi(4), kahverengi(5), kırmızımsı(6), mor(7), diğer(8). 143

159 Şekil Portakal genotipi meyve görüntüleri 144

160 Şekil nın devamı 145

161 Şekil nın devamı 146

162 Şekil nın devamı 147

163 Şekil nın devamı 148

164 Şekil Mandarin genotipi meyve görüntüleri 149

165 Şekil nin devamı 150

166 Şekil nin devamı 151

167 Şekil Portakal genotipi ağaç görüntüleri 152

168 Şekil in devamı 153

169 Şekil Mandarin genotipi ağaç görüntüleri 154

170 Şekil un devamı 155

171 156

172 5. SONUÇLAR VE ÖNERİLER 5. SONUÇLAR VE ÖNERİLER Bu çalışmada portakal ve mandarin tür ve çeşitlerinin morfolojik karakterizasyonu incelenmiştir. Bu incelenen değerlerde tiplerin birbirlerinden farklıklılarını ve birbirlerine benzerliklerini belirlemek amaçlanmıştır. Bu amaçla mandarin ve portakal tiplerinin morfolojik özellikleri incelenmiştir. Bu incelemeler sonucunda Hamlin portakal çeşidinde N Hamlin ve N Hamlin birbirlerine benzer bulunmuştur. Hamlin portakal çeşidi ise bu iki çeşitten farklı çıkmıştır. Washington Navel grubu portakallarda 01 M Washington Navel, 05 M Washington Navel, 17 M Washington Navel, 21 M Washington Navel, 24 A Washington Navel, 28 A Washington Navel ve 37 A Washington Navelin tipleri birbirlerine çok yakın oldukları saptanmıştır. Kan Portakalı tür ve çeşitlerinde ise N Sanguinello Kan Portakalı tipi diğer tiplerden çok farklı değerlere sahip bulunmuştur. Normal Portakal grubunda birçok çeşit birbirlerine benzerlik göstermesine rağmen, Ambersweet bu tiplerden ayrılmıştır. Şeker Portakalı tür ve çeşitlerinde N Succary Şeker Portakalı ile Sakkaria Lokum Sugar Orange birbirlerine benzer, ancak A 39 N Akçay Sekeri bunlardan farklı bulunmuştur. Valencia Portakalı tür ve çeşitlerinde ise 56 A Valencia ile 58 D Valencia birbirlerine çok yakın değerlere sahip olmuştur. Yafa Portakalı tür ve çeşitlerinde A 22 N Yafanın diğer tiplerden çok farklı değerlere sahip olduğu belirlenmiştir. Yerli Portakal tür çeşitlerinde ise Finike Yerli portakalı hariç tüm tipler, özellikleri bakımından birbirlerine eş değerde bulunmuştur. Satsuma Mandarinlerin ve benzerleri içerisinde en çok farklılık gösteren tip King x Dancy olmuştur. Yerli Mandarin tür ve çeşitlerinde ise N Yerli Mandarini ile N Yerli Mandarini özellikleri bakımından birbirlerine yakın olduğu saptanmıştır. Farklı Mandarin gruplarında hemen hemen hepsi birbirine yakın bulunmuştur ve aynı durum Normal Mandarin grubunda da gözlenmiştir. 157

173 5. SONUÇLAR VE ÖNERİLER Klemantin Mandarin tür ve çeşitlerinde ise SRA 536 Tardia Villareal Klemantin tipi diğer tiplere göre en farklı özelliklere sahip çeşit olarak belirlenmiştir. 158

174 KAYNAKLAR IWASAKI, N., OOGAKI, C., Photosynthetic characteristics of some citrus species under various temperatures and light conditions. (J. Japan. Soc. Hort. Sci) 54(3): SHIGETO, T., MASASHI, Y., RUMIKO, K., BYOUNG-JAE, P., KATSUO, T., MİCHİO, O., KASUYUKİ, I., Classification of citrus species on Yap island and ulithi atoll of the fsm. Kagoshima Universitiy research center for the pasific islands occasional papers No: 39, CAMPOS, E.T., GUTIERREZ, M.A., WARBURTON, M.L., VARELA, S.A., MONTER, A.V., Using morphological and aflp markers. Vol 30 N/11 p: COSTA, M.A.P.C., ALMEIDA, W.A.B., FILHO, F.A.A.M., MENDES, B.M.J., RODRIGUEZ, A.P.M., Stomatal analysis of citrus somatic hybrids obtained by protoplast fusion. Pesq. agropec. bras., Brasilia, v.39, n.3, p KOEHLER-SANTOS, P., DORNELLES, A.L.C., FREITAS, L.B., Characterization on mandarin citrus germplasm from Southern Brazil by morphological and molecular analyses. Pesq. agropec. bras. vol.38 no.7 Brasilia. JASKANI, M.J., ABBAS, H., KHAN, M.M., SHAHZAD, U., HUSSAIN, Z., Morphological description of three potential citrus rootstocks. Pak. J. Bot., 38(2): ARA, N., BASHAR, M.K., KALİM UDDIN, M.D., KHALEQUAZZAMAN, K.M., Evaluation of pummelo, citrus grandis L cultivars in northern area of Bangladesh. J. Agric. Res., 46(1). p: MBAGWU, F.N., NWACHUKWU, C.U., UBOCHI, B.C., Leaf epidermal characteristics of four species of the genus citrus. Life Science Journal. 2007; 4(4): (ISSN: ). 159

175 ANDRADE-RODRIGUEZ, M., MONTER-VILLEGAS, A., GARCIA- VELAZQUEZ, A., Fruit morphological characteristics and polyembryony of three citrus rootstocks. Programa de Genetica, Colegio de Postgraduados, Montecillo, Estado de Mexico, C.P , Mexico. DOMINGUES, E.T., TULMANN, A.T., Citrus germplasm banks and their importance to citrus breedling. Lonanza. 19:2, ANAPUNT, P., BROADBENT, P., Citrus germplasm collection and conservation in Thailand. Proceeding of citrus germplasm conservation workshop, Australia, NITO, N., KATAYAMA, Y., YAMAGUCHI, S., FUKUSHIMA, H., BROODBENT, P., Germplasm conservation of citrus relatives at Saga University. Proceeding of citrus germplasm conservation workshop, Australia, SANTOS, K.P., DORNELLES, A.L.C., BRANDAO DE FREITAS, L., Characterization of Mandarin Citrus Germplasm from Southern Brazil by Morphological and Molecular Analyses Pesq. Agropec. Bras., Brasilia, (38:7) MALIK, S. K., CHAUDHURY, R., DHARIWAL, O. P., KALIA, R. K., Collection and characterization of Citrus indica Tanaka and C. macroptera Montr.: wild endangered species of northeastern India. Genetic Resources and Crop Evol. 53: UZUN, A Turunçgillerde Genetik Çeşitliliğin Srap Markırları ile Karakterizasyonu. Ç. Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı Doktora Tezi, Adana,

176 ÖZGEÇMİŞ yılında Adana da doğdu. İlköğretim ve Liseyi Adana da tamamladıktan sonra 2003 yılında Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Ziraat Mühendisliği bölümüne yerleşip 2007 yılında mezun oldu. Aynı yıl Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Anabilim dalında yüksek lisans öğrenimine başladı. 161