2 TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

Transkript

1

2 2 TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

3 İÇERİK ÇALIŞTAY YÖNTEMİ YÖNETİCİLERDEN MESAJLAR 10 TEMEL SORUN VE FIRSAT, 6 TEMEL FARKLILIK TRAKYA: ÜÇLÜ BAKIŞ SINIRSIZ SINIRLAR GEÇMİŞTEN GELECEĞE BAKMAK BİRLEŞTİRİCİ GÜÇ STRATEJİK ANALİZLER (B.E.K. ANALİZİ) BEKLENTİ ANALİZİ 6E ANALİZİ 6K ANALİZİ GELECEK STRATEJİLERİ İÇİN TEMEL STRATEJİLER 5 TEMEL STRATEJİ, 25 TEMEL HEDEF 5 VİZYON PROJESİ, 15 PROGRAM VE PROJE 10 TEMEL İLKE KATILIMCI LİSTESİ Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 3

4 ÇALIŞTAY YÖNTEMİ 1. Oturum: Dün, Bugün, Yarın Temel Sorunlar ve Fırsatlar Beklenti Analizi Farklılık Yaratan Temalar Genel toplantı düzeninde, Çalıştay Yöneticisi tarafından katılımcıların, bölgenin dün, bugün ve yarınına ilişkin sorun ve fırsatlarına ilişkin görüşleri, kamu, özel ve sivil sektörlerin birbirlerinden beklentileri alınmıştır. 2. Oturum: Gelecek Stratejileri BEK Analizi Stratejiler Vizyon Projeleri ve Projeler 6E ve 6k temaları kapsamında, kamu, sivil ve özel sektör temsilcilerinin dengeli olarak yer aldığı Tematik Gruplar oluşturulmuştur. 3. Oturum: Sonuç ve Değerlendirme Bölgenin Geleceği için 10 Temel İlke Çalıştay süresince alınan notlar, raportörler tarafından sistematik hale getirilmiş ve çalıştay sonuçlarını içeren 10 Temel İlke belirlenmiştir. 6E Analizi Ekoloji Ekonomi Eşitlik Etkin Olma Elde Edilebilirlik Entegrasyon 6K Analizi Kimlik Koruma Kapasite Kalkınma Katılım Kurgu 4 TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

5 YÖNETİCİLERDEN MESAJLAR Kırklareli Valisi, Sn. Mustafa Yaman Osmanlı İmparatorluğu nun bütün zarafet ve estetiğiyle Balkan Yarımadası nı donatmış olduğunu söyleyebiliriz. Trakya Bölgesi nin bu kültürel ve tarihi zenginliği bir avantaj olarak değerlendirmesi gerekmektedir. Bugün İstanbul un ziyaretçi kapasitesi dolmaya başladı, bu nedenle gelecekte insanların Trakya ya yöneleceklerini düşünüyorum. Ancak bu duruma göre hizmet kapasitemizi arttırmamız gerekir. Valilik, Kalkınma Ajansı ve Belediye ile Yayla mahallesindeki geleneksel dokudaki eserlere yönelik çalışmaları başlatmış bulunmamız kültürel mirasın korunması ve yaşatılması konusunda önemli adım olacaktır. Kırklareli Belediye Başkanı, Sn. Cavit Çağlayan Çalıştayın konusunu Trakya nın tarihi, mirası ve geleceği oluşturmakta. Trakya nın tarihinin M.Ö lere uzandığı Aşağıpınar ve Kanlıgeçit kazılarında elde edilen yerleşim izlerinden anlaşılmıştır. Trakların dağınık yaşayan, tarihleri boyunca birlik kuramamış ve kontrol altında tutulması zor bir toplum olduklarını biliyoruz. Bölge, Asya ve Avrupa arasında bir bağlantı sağlaması nedeniyle binlerce yıl değişik kavimlerin istilasına uğramış, aynı zamanda Büyük İskender in, Perslerin ve Hunların da geçiş noktası olmuştur. Traklar dan sonra bölgede Roma ve Bizans dönemleri yaşanmış, 1360 larda ise bölge tamamı ile Osmanlı topraklarına katılmıştır. Trakya nın bugününe baktığımızda konumuna bağlı olarak hala stratejik öneme sahip olduğu söylenebilir. Bölge toprakları verimli, insanları ise hoşgörülü, çalışkan ve eğitimlidir. Ne var ki, bölge insanının yeterince girişken ve sermaye birikimine sahip olduğunu söyleyemiyoruz. Bölge mutlaka sahip olduğu doğal ve kültürel değerlerini kullanarak, yerli turizm alanından payını almalıdır. Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 5

6 ÇEKÜL Vakfı Başkanı, Sn. Metin Sözen Bu girişim ile üç ilin kendi içlerinde, aynı zamanda Bulgaristan ve Yunanistan ile el sıkışmalarıyla başlayan, öncüsü olacağımız yeni bir hamle başlatılmış olacaktır. Bu sürece son derece zengin arşivlere sahip bölge üniversitelerinin katılımı da önemlidir. Kısacası kamu-yerel-sivil-özel birlikteliğinin gerektiği unutulmamalıdır. Trakya gibi doğal ve kültürel kaynakları açısından zengin, üç üniversitesi olan, algılaması kolay ve kompakt bir bölge için kimsenin ziyaret etmediğini söylemek yanlış olacaktır. Çünkü öncelikle Trakya nın kendi farkını algılaması ve beraberliği sağlaması gerekir. Bu bağlamda, Tarihi Kentler Birliği ciddi bir sinerji yaratmıştır. Denizli, Mardin, Gaziantep ve Bursa daki çalışmalar bu duruma örnek teşkil ediyor. Trakya yı düşündüğümüzde ise kaynaklarının zenginliği ve potansiyelleri açısından, beraberliğin daha kolay sağlanabileceğini düşünüyorum. Kentsel Strateji, Sn. A. Faruk Göksu Tarihi Kentler Birliği nin yürütücülüğü, Türkiye Belediyeler Birliği nin desteği ile ÇEKÜL Vakfı ve Kentsel Strateji tarafından ortaklaşa hazırlanan, ilkini Trakya için başlattığımız toplam 5 Bölgesel Yol Haritası nın her birinin yaklaşık iki buçuk ay sürmesi bekleniyor. Bu çalışma kapsamında, kamu, yerel, sivil ve özel sektör paydaşlarının katılacağı her çalıştaydan, bölgesel stratejileri yönlendirmesi beklenen yerel liderler belirlenecek. Günümüzde koruma sektörü finans ve gayrimenkul sektörleri kadar önem kazanmıştır. Sektörler arası işbirliği içinde yeni dinamiklerin ortaya çıkması da söz konusu. Bölgesel Yol Haritaları nda ilk hedefimiz bunu gerçekleştirmek, yani finans ve korumayı bir araya getirmek. İkincil hedefimiz ise yıl sonunda yerel liderlerin geleceğe ilişkin stratejilerinin tartışılacağı koruma sektörü zirvesini düzenlemek. Üçüncü hedefimiz ise yerel liderleri ortaya çıkarmak ve yıl sonunda yerel liderler zirvesi düzenlemek, Bu çalışmanın başarısı ile Türkiye de önemli bir sivil hareket de başarılmış olacaktır. Trakya daki süreç başarılı olursa bölge içinde katma değeri yüksek bir koruma sektörü oluşabilir ve bu sektör bölgenin ekonomik kalkınmasında önemli bir yer edinebilir. 6 TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

7 10 TEMEL SORUN VE FIRSAT, 6 TEMEL FARKLILIK Çalıştay süresince, Trakya nın sahip olduğu değerlerin yanı sıra, katılımcıların bölgenin temel sorunları, fırsatları ve sahip olduğu başlıca farklılıklar ile ilgili görüşleri alınmıştır. TEMEL SORUNLAR Çalıştayda Trakya Bölgesi nin sorunları katılımcılar tarafından öncelikle kültürel ve doğal değerlerin korunamaması, kaynakların kısıtlılığı, bilinçsizlik, kirlilik ve işbirliği gibi başlıklar üzerinden tartışılmıştır. Kültürel Miras: Geçmişin doğal ve kültürel değerlerine sahip çıkılmaması Tarih bilinci ve farkındalığın eksikliği Koruma - kullanma eğitiminin eksikliği Koruma mevzuatının kısıtlayıcılığı Korumanın kalkınmadaki potansiyelinin farkına varılmaması Kültür ve doğa varlıklarına ilişkin envanter ve arşivleme çalışmalarının eksikliği Doğal Miras: Doğal değerlerin tahribatı ve korunamaması Sanayi ve evsel atıklara bağlı kirlilik; Meriç ve Ergene Nehirleri Su krizi: Suyun nicelik olarak azalması, nitelik olarak kirlenmesi Flora ve faunanın giderek kaybolması (Trakya arısı, yılanbalığı, Istranca Dağları, Ergene Havzası) Kimlik ve Geleneksel Yaşam Kültürü: Vizyon tanımının eksikliği Bölgesel ve kentsel kimlik tanımsızlığı Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI Ergene Nehri 7

8 8 Yaşayan mirasa ilişkin etkinliklerde uzmanlaşamama Geleneksel yaşam ögelerinin kaybolması Yerel üretimde ve tüketimde markalaşamama Turizm altyapısı ve tanıtım eksikliği Sosyal Yapı: Kırsal nüfusun göç etmesi ve köylerin boşalması Aidiyet ve sahiplenme hissinin eksikliği Beyin göçü Yönetim, Planlama ve Arazi Kullanımı: Bölgesel planlama çalışmalarının yerel katılıma açık olmadan yürütülmesi Plan karmaşası : kurumda, planlar Paydaşlar arası iletişim eksikliği Sınırötesi işbirliği alt yapı noksanlığından kaynaklanan yetersizlik Kaynak eksikliği: teknik kadro, ekipman ve finans Plansız kentleşme ve sanayileşme: imar baskısı, tarım arazilerinin kaybı Tarım arazilerinin yanlış ve amaçdışı kullanımı Tarım alanlarının miras yolu ve parselasyonlarla küçültülerek el değiştirmesi Tehdit unsuru yatırımlar: Toprak ticareti TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI unsurları (Taş ve mıcır ile tuğla), İğneada nükleer santral projesi, tekstil sanayi, yeni otoyol projelerinin tarım alanlarına etkisi TEMEL FIRSATLAR Çalıştay katılımcıları Trakya Bölgesi nin fırsatlarını kültürel ve doğal miras, geleneksel yaşam mirası, turizm olanakları ve işbirliği fırsatları gibi temel başlıklar şeklinde aktarmıştır. Kültürel Miras: Kültür mirasının niteliği ve çeşitliliği Kültür varlıklarının tescili ve restorasyon çalışmaları Tarihsel yolların izleri Trak Medeniyeti nin izleri (tümülüsler, menhirler ve dolmenler) Osmanlı mimarisi (sivil mimarlık örnekleri, Ayasofya Camisi Taşocağı anıtsal yapılar, köprüler) Tabyalar (Seyfioğlu, Hıdırbaba ve Taş Tabyası) Doğal Miras: Ekosistemler (havzalar, Longoz, Istranca, Gala Gölü) ve biyolojik çeşitlilik I., II. ve III. sınıf tarım toprakları Yeraltı ve yüzeysel su kaynakları Saros Körfezi Ganos ve Istranca (Flora ve fauna) Geleneksel Yaşam Kültürü: Fiziksel ve sosyal yapının bozulmamış olması Sözlü tarih çalışmaları ve kaybolan geleneklerin canlandırılmaya başlanması (İğneada da kardeş dalı geleneği, helva geceleri vb.) Canlandırılabilecek yerel semboller (mis sabunu, badem ezmesi, devahi miski, aynalı

9 Yerel festivaller Sosyal Yapı: Eğitim seviyesinin yüksekliği Dinamik genç nüfus Üniversite ve bilim kuruluşlarının varlığı süpürge, hardaliye vb.) Geleneksel bir düğün Sosyal ve kültürel yapı çeşitliliği (Roman nüfusu, Bektaşi nüfusu vb.) Geleneksel yaşam biçimlerinin zenginliği Misafirperverlik ve eğlence yaşamı Gastronominin çeşitliliği Turizm Sektörü: Turizm çeşitliliği potansiyeli (Kültür turizmi, inanç turizmi, eko-turizm, deniz turizmi, doğa sporları) Bulgaristan ve Yunanistan dan gelen ziyaretçiler İstanbul a yakınlık Demiryolu ve Tekirdağ limanı İstanbul un bölgeye göçleri engellemesi İşbirliği: İstanbul, Yunanistan ve Bulgaristan la komşu olunması İşbirlikleri; TRAKYAKENT Belediyeler Birliği, TRAKAB, ÇEKÜL Kuzey ve Batı Trakya Belediyeler Birliği ile işbirliği kurulması İletişim ağlarının kurulma potansiyeli Balkan Savaşı ve göçlere ilişkin uluslararası ilişkiler kurulması Meriç Nehri İpsala ile Yunanistan arasında kalan Ege Denizi kıyısı Seyfioğlu Tabyası Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 9

10 1. Doğal mirasın korunamaması 2. Kültürel mirasın korunamaması 10 Temel Sorun 3. Envanter ve arşiv çalışmalarının eksikliği 4. Koruma eğitimi ve bilinç eksikliği 5. Kırsal nüfusun azalması ve beyin göçü 6. Doğal kaynakları tehdit eden yanlış ve amaç dışı yatırımlar 7. Kurumlararası işbirliği ve kaynak eksikliği 8. Plansız kentleşme ve sanayileşme 9. Bölgesel planlamada katılım eksikliği 10. Bölge dışı yatırımlar 1. Su mirası: Meriç, Ergene, Göller Bölgesi 2. Ekosistemler ve biyolojik çeşitlilik 3. Farklı uygarlıkların tarihsel yol izleri 4. Asya-Avrupa ile Kuzey-Güney bağlantısındaki stratejik önem 5. Geleneksel yaşamın ögeleri 6. Turizm çeşitliliği potansiyeli 7. Verimli tarım arazileri varlığı 8. Mevcut işbirlikleri ve bilimsel kuruluşlar 10 Temel Fırsat 9. Sınır ötesi ilişkiler 10. Dinamik genç nüfus ve yüksek eğitim seviyesi 10 TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

11 FARKLILIKLAR Çalıştay katılımcılarının, Trakya yı diğer bölgelerden farklı kılan özelliklere ilişkin görüşleri konum, ekoloji, su mirası, kültürel miras, göç kültürü ve geleneksel yaşam kültürü başlıklarında yoğunlaşmıştır. 3 suya kıyısı olması 2 Avrupa Birliği tam üyesi ülkeye komşuluk Sınır ötesi kurumsal ve bireysel ilişkiler Geçit Akdeniz iklimi Avrupa nın en büyük Longoz Subasar Ormanı Su mirasının çeşitliliği Doğu Trak medeniyetinin beşiği olması Göç ve mübadele kültürleri Tarih boyunca geçiş alanı rolü ve bugünkü izleri; yollar Doğu, batı ve kuzey Trakya ortak kültürü Geleneksel yaşam ögeleri Bir şarap kültürünün tarihsel ve ekolojik beşiği Kırkpınar güreşleri Turizm çeşitlenmesi potansiyeli 6 Temel Farklılık: 1. Konum 2. Su Mirası Tümülüs 3. Ekolojik Zenginlik 4. Çakışan Uygarlıklar 5. Göç Kültürü 6. Geleneksel Yaşam Kültürü 1. Konum Trakya nın bulunduğu konum gerek geçmişte gerekse günümüzde, bölgenin sosyal, kültürel ve ekonomik dinamiklerini yönlendirmiştir. Bölgenin aynı anda Karadeniz, Marmara ve Ege denizlerine kıyısı bulunması, buna bağlı olarak geçiş Akdeniz iklimi etkisinde bulunması konumuna ilişkin başlıca farklılık konularıdır. Ülke ölçeğinde bakıldığında, bugün bölgenin 2 Avrupa Birliği üyesi ülkeyle kurduğu komşuluk ve sahip olduğu sınır ötesi ilişki potansiyeli öne çıkan bir diğer konumsal farklılıktır. 2. Su Mirası Gerek geçmişin Trakya sına, gerekse günümüz Trakya sına baktığımızda, doğal yapıda öne çıkan ögenin su olduğu görülür. Bu noktada, bölgenin farklılığı su mirasının tek bir öge ile değil, birden fazla ve farklı yapıda ögelerden oluşmasıdır. Doğu Trakya nın batı sınırını çizen Meriç Nehri ile bölgenin doğu-batı doğrultusu boyunca ilerleyen Ergene Nehri, Trakya nın su mirasının ana bileşenleri iken, İpsala sulak alanları ile Istranca ve kaynakları temel su öğeleridir. Meriç Nehri ile ona Edirne de katılan Tunca ve Arda Nehirleri ve Türk - Bulgar sınırı boyunca Longoz Ormanları Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 11

12 seyrederek Karadeniz e dökülen Rezve Deresi sınırötesi özellikler taşımaktadır. Diğer taraftan Ergene Nehri ile kolları da bölgenin iç kesim sularıdır. Trakya daki yeraltı su kaynakları doldurma vanası Istranca ve Ganos Dağları, boşaltma vanaları ise alçak plato niteliği taşıyan orta Trakya havzası ile İpsala Ovasıdır. İpsala daki Gala Milli Parkı ve çevresi aynı zamanda sınır ötesi düzeyde Bern ve Ramsar Sözleşmelerine göre A sınıfı sulak alanlardır. Karasal alandaki su dışında ise, bölgenin üç tarafının ekosistemleri birbirinden farklı denizlerle çevrili olması da önemli bir etkendir. 3. Ekolojik Zenginlik Trakya Bölgesi bulunduğu konum, iklim kuşağı ve toprak yapısına bağlı olarak çok zengin bir ekolojik yapıya sahiptir. Avrupa nın en büyük Longoz Ormanı nın bölgede bulunması ve buradaki biyolojik çeşitlilik önde gelen faklılık konularındandır. Bunun yanında, bölge genelinde de görülen flora ve fauna zenginliği kuş türleri ve göç yolları, yılan balığı, kalkan vb. deniz canlıları, bitki çeşitliliği gibi bölgeyi farklı kılan ögelerdendir. 4. Çakışan Uygarlıklar Yerleşim geçmişi M.Ö lere dayandığı düşünülen Trakya bölgesinin ilk medeniyetini Traklar yaratmıştır. Günümüze tümülüsleri, höyükleri, dolmenleri ve menhirleri ulaşan Trak kabilelerinin yegane yaşam alanının Trakya olması, bölgenin ülke ve dünya çapında başlıca farklılığıdır. Trak medeniyetinin üzerinde gelişen Hellen, Roma, Bizans ve Osmanlı medeniyetleri ise bölgenin, birbiri üzerine eklenerek gelişmiş uygarlıkların izlerini taşımasını sağlamıştır. Bölgenin önemli bir özelliği günümüzde bu dönemlerin hepsine ait izlerin varlığı, hatta bazen Vize, Marmara Ereğlisi gibi farklı dönem izlerinin üstüste okunabildiği örneklerin bulunmasıdır. geçirdiği büyük çaplı nüfus hareketleri ve değişimlerdir. Tarih boyunca süregelen bu hareketlilik sonucu toplumsal yapıda belirgin kırılma noktaları yaşanmış ve bölge kültürü buna bağlı olarak evrilmiştir. Trakya nın göç ve etkileriyle şekillenen kültürel ve sosyal yapısındaki çeşitlilik, bölge için bir farklılık unsurudur. Kırkpınar Güreşi 12 Via Egnetia Yolu TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI 5. Göç Trakya daki toplu nüfus hareketlerinin Trak kabilelerinden beri var olduğu bilinmektedir. O dönemde kabilelerin yer değiştirmesi yanısıra bölgenin geçiş konumunda olmasından ötürü çağlar boyunca yabancı medeniyetlerin hareketliliği de söz konusudur. Osmalı döneminde ise Türk-Rus Savaşları nda yaşanan göçler ve Balkan Savaşı göçleri Trakya nın 6. Geleneksel Yaşam Kültürü Trakya Bölgesi nin toplumsal yapısındaki ve üretimdeki çeşitliliğe bağlı olarak geleneksel yaşam ögeleri de çeşitlenmiştir. Gastronomideki zenginlik ve bununla ilişkili toplu gelenekler, helva geceleri gibi Kırkpınar güreşleri, müzik ve eğlence adetleri ve el sanatları bölgenin yaşayan kültürel mirasını farklı kılan en temel ögelerdir.

13 TRAKYA: ÜÇLÜ BAKIŞ SINIRSIZ SINIRLAR BALKANLAR-ANADOLU Avrupa nın güneydoğusu, Balkan Yarımadası nın doğusunda bulunan Trakya günümüzde 3 ülkenin (Türkiye, Yunanistan ve Bulgaristan) sınırları içerisindedir. Konumu itibariyle Trakya nın Balkan Yarımadası ve Anadolu arasında bir geçiş bölgesi olduğu söylenebilir. 3 ülkeye yayılan bu coğrafya doğusunda Karadeniz ile, güneyinde ise Marmara ve Ege denizleri ile sınırlıdır. Ancak bölgenin Yunanistan ve Bulgaristan topraklarındaki sınırları deniz kıyıları gibi net tanımlanamaz. Trakya bir bütün olarak düşünüldüğüne, Bulgaristan da kalan kısmı Kuzey Trakya, Yunanistan da kalan kısmı Batı Trakya, Türkiye de kalan kısmı ise Doğu Trakya olarak adlandırılır. Bu konumda bulunan bir coğrafyada kaçınılmaz olarak doğal ve kültürel ögeler sınırları aşmakta, tek bir yöreye, bölgeye veya ülkeye ait olmaktan çıkmaktadır. Istranca dağ sistemi ile Meriç Nehri ve havzasının bu durumu açıklayan en belirgin doğal yapı ögeleri olduğu söylenebilir. Benzer şekilde Anadolu Avrupa bağlantısını sağlayan tarihsel yollar ise bölge sınırlarını aşan kültürel varlıkların başında gelir. Tüm bu doğal ve kültürel varlıkların bölge ve ülkeleri ayırıcı değil, aksine birleştirici olma potansiyeli gözden kaçırılmamalıdır. Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 13

14 MARMARA BÖLGESİ Trakya, Marmara Bölgesi nin kuzeyindeki 3 il ve Çanakkale iline bağlı Gelibolu Yarımadası ndan oluşmaktadır. Marmara bölgesinin Yunanistan ve Bulgaristan sınırlarındaki sınır kapıları güneyden kuzeye, sırasıyla; Edirne iline bağlı İpsala, Uzunköprü, Pazarkule, Kapıkule, Hamzabeyli sınır kapıları ve Kırklareli iline bağlı Dereköy sınır kapısıdır. Bölgedeki ana ulaşım hatları; İstanbul Selanik/ Sofya/ Bükreş demiryolu hattı, TEM ve D100 otoyollarıdır. 14 TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

15 DOĞU TRAKYA Trakya, Antik dönemden itibaren güneyde ve doğuda Ege Denizi, Marmara ve Karadeniz kıyılarıyla tanımlanmakta iken, kuzeyde ve batıda bugünün Yunanistan ve Bulgaristan sınırlarına doğru genişler. Günümüzde Trakya olarak andığımız bölge, bu büyük ülkenin doğu kısmıdır. Trakya bölgesinde dağ sıralarının tanımladığı ova ve platolardan oluşan bir coğrafi yapıyla karşılaşılır. Bu coğrafyanın bulunduğu konum ile sahip olduğu olanak ve kısıtlamalar ise bölge tarihinin şekillenmesindeki esas girdi olarak kabul edilebilir. Dağ sıraları Kuzeydoğuda; Istranca dağları Güneyde; Ganos ve Koru dağları Meriç Havzası Geçmişte ulaşım koridoru (Ege-Karadeniz) Aşağı Meriç Vadisi nde taşkın ovası (tarım alanları) ve göller bölgesi (Sığırcık, Pamuklu ve Gala gölleri) Ergene Havzası Geniş tabanlı tarım alanları Kıyı bölgeleri Karadeniz: dik falezli kıyı şeridi ve dar kıyı ovaları (İğneada, Midye, Çilingoz) Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 15

16 Marmara: dik falezli kıyı şeridi Saros Körfezi: kıyı ovaları (Evreşe Ovası, Meriç Deltası) Limanlar Karadeniz kıyısında Marmara kıyısında GEÇMİŞTEN GELECEĞE BAKMAK Trakya Bölge Çalıştayının ilk oturumu, geçmişten geleceğe bakmak bölümünde dün, bugün ve yarın başlıkları altında katılımcıların görüşleri alınmıştır. Bu 3 başlık kapsamında sırasıyla dünün değerleri, bugünün beklentileri ve yarının stratejileri tartışılmıştır. Dün değerler Bugün beklentiler Yarın stratejiler Bu üçlü bakış çerçevesinde katılımcılardan, Trakya nın geleceğine dair bir bakış açısı çizmek üzere geçmişe ait hangi değer ve farklılık konularının vurgulanması gerektiği ile ilgili görüş alınmıştır. Diğer bir deyişle, değerleri açısından dün ve bugün arasındaki temel farkların ve yarına neler aktarılabileceğinin ortaya çıkarılması hedeflenmiştir. 16 TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

17 DÜN; DEĞERLER Çalıştay süresince, Doğu Trakya nın vurgulanan geçmiş değerleri, günümüz bakış açısıyla kültürel, doğal, ekonomik ve eğitsel değerler gibi başlıklarda sınıflanabilir. Kültürel Değerler Trakya nın kültürel değerlerinin başında farklı yerleşim katmanlarının günümüze ulaşmış izleri gelmektedir. Tüm izleri dönemlerine göre sıraladığımızda, bölgenin kültürel miras çeşitliliği ve zenginliği de gözler önüne serilmektedir. Neolitik dönem izleri: höyük yerleşimleri Trak Medeniyetinin izleri: tümülüsler, dolmenler, menhirler Hellenistik dönem izleri: koloni kentleri Roma ve Bizans dönemi izleri: Yerleşimler, kaleler, yollar Osmanlı dönemi izleri: anıtsal yapılar, sivil mimarlık örnekleri, çeşmeler, köprüler, askeri yapılar, endüstri yapıları Farklı yerleşim katmanlarının günümüze ulaşmış fiziksel izleri dışında, bölgenin kültürel değerleri arasında geleneksel yaşam ve üretim mirası sayılabilir. Yöreden yöreye farklılık gösteren yemek kültürünün zenginliği, müzik ve eğlence yaşamı, toplu gelenekler örneğin Edirne helva geceleri, etnik yapıdaki çeşitlilik (Roman ve Bektaşi kültürleri) Trakya nın katılımcılar tarafından değinilen başlıca yaşayan miras değerleridir. Ne var ki, bu gelenek ve tatların birçoğunun bugün kaybolmaya yüz tuttuğu da vurgulanmış, sözlü tarih ve canlandırma çalışmalarının önemi üzerinde durulmuştur. Göç olgusunun Trakya bölgesinin günümüz toplumsal yapısının oluşmasındaki etkileri itibariyle unutulmaması gerekir lerde yaşanan Türk Rus Savaşları sonrası ve 1900 lerin başlarında yaşanan Balkan Savaşı sonrası göçler bölge tarihinin, sosyal ve kültürel yapısının önemli girdilerini oluşturmuşlardır. Çalıştay katılımcıları tarafından toplumsal acı olarak tanımlanan savaş ve göç unsurları, Trakya nın dününden bahsederken atlanmaması gereken konulardır. Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 17

18 18 Yerleşim katmanları Değerler Örnekler Neolitik dönem Höyük yerleşimleri Aşağıpınar, Kanlıgeçit Trak kabileleri Hellenistik dönem Roma ve Bizans dönemleri Osmanlı dönemi Tümülüsler Dolmenler Menhirler Koloni kentleri Yerleşimler Kaleler Su kemerleri Yollar Anıtsal yapılar Saraylar Dini yapılar (Cami, Kilise, Sinagog) Hamamlar Külliyeler Sivil mimarlık örnekleri Konut yapıları Çeşmeler Endüstri yapıları Askeri yapılar Köprüler, yollar ve su yolları TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI Vize tümülüsleri Kypsala (İpsala) Bizya(Vize), Ainos(Enez), Perinthos(MarmaraEreğlisi), Selebria(Silivri) Via Egnatia, Via Militaris Pınarhisar kalesi Çayırdere kalesi Edirne Sarayı Selimiye Camii Hundi Hatun Camii, Pınarhisar Küçük Ayasofya, Vize Hızır İlyas Kültü, Şarköy Tekirdağ geleneksel evleri Kırklareli, Yayla Mahallesi evleri Fatih Demir Dökümhanesi Hıdırbaba Tabyası Seyfioğlu Tabyası Kazan Köprüsü Sultan Yolu İpek Yolu Doğal Değerler Trakya Bölgesi nin yerleşim düzenini, üretim biçimlerini ve toplumsal yapısını geçmişten günümüze dek şekillendiren temel yapı, bu coğrafyanın sahip olduğu doğal değerlerdir. Bölgenin doğal değerleri akarsu ve havzalar, göller, dağ sistemleri ve ekosistemler başlıklarıyla özetlenebilir. Dağ sistemleri: Yıldız Istranca, Ganos dağları Akarsu ve havzalar: Meriç Nehri, Ergene Nehri, Çökertme Havzası Göller ve sulak alanlar: Gala, İğneada, Longoz Orman alanları: Istranca ve Ganos yamaçları, Longoz Ormanları, Uçmakdere Kıyı ovaları: Meriç Deltası Mağaralar: Dupnisa Mağarası Yeraltı suları Biyolojik çeşitlilik: Longoz Ormanları nda bulunan bitki türleri, memeli türleri, sürüngen türleri, deniz balığı türleri ve tatlısu balık türleri bulunur. İğneada ve Saros taki balık türleri de oldukça zengindir. Gala Gölü ise kuş türleri açısından zengindir. Kuş göç yolları Doğal değerlerin tartışıldığı bölümde üzerinde durulan noktalar; Longozların Dünya Miras Listesi ne alınması gerekliliği, Ganoslar ın

19 Katolikler, Protestanlar ve Müslümanları birleştiren bir tarihselliği olduğu ve günden güne yok olması, İğneada daki kalkan balığının yok olması, Dupnisa Mağarası nın bölgede turizme açılmış tek mağara olması ve Bulgaristan İstanbul arasında gözle takip edilebilen bir tepeler sisteminin varlığıdır. Ekonomik Değerler Trakya Bölgesi nin geçmişten gelen ekonomik değerlerine baktığımızda ilk olarak üretim alanları ve ürünlerden bahsetmek gerekir. Sahip olduğu verimli tarım arazileriyle Meriç ve Ergene havzaları bölgenin esas üretim alanlarıdır. Bölgenin başlıca ürünlerini ise üzüm, şarap ve zeytinyağı oluşturur. Mis sabunu, badem ezmesi, devahi miski, aynalı süpürge gibi yerel ürünler de geleneksel yaşam değerleri olmalarının yanısıra bölgenin diğer ekonomik değerleri arasındadır. Bölgenin ticaret yollarının geçiş konumunda bulunması da tarihinde mal akışı ve İstanbul ve Avrupa ya kaynak sağlamasına neden olmuştur. Eğitsel Değerler Günümüzden bakıldığında, bu denli zengin bir kültürel ve doğal mirasa sahip Trakya Bölgesi için araştırma ve eğitim değerinin son derece yüksek olduğu söylenebilir. Bölgenin sahip olduğu arkeoloik veri yoğunluğu, mimari nitelikler, biyolojik çeşitlilik ve göç olgusu, Trakya nın eğitsel değerlerinin başında gelmektedir. Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 19

20 20 BUGÜN; BEKLENTİLER Trakya Bölge Çalıştayı nın bugün ün tartışıldığı bölümünde, katılımcılar bölgenin temel sorunlarına ilişkin beklentileri üzerinde durmuştur. Bu noktada katılımcıların katkısı, bugünün değerlerine yarın ne olacağı sorusuna yönelik düşünmek ve buna göre beklentilerini aktarmak olmuştur. Temel beklentiler kültürel ve doğal değerlerin korunması, işbirliği ve ekonomik kalkınma ana başlıkları altında özetlenebilir. Kültürel ve Doğal Değerlerin Korunması Kültürel değerlere ilişkin sorun ve beklentiler: Trak medeniyeti, göç kültürü ve Osmanlı mirası gibi tarihsel kimlik öğeleri ve bölgesel kimliğin tanımlanması ve sürdürülebilirliğinin sağlanması Kuvayi Milliyeye ait ilk hareketlerin Trakya dan başlamış olmasına dair bilincin yerleştirilmesi Tarih ve koruma bilincinin arttırılması Kültür varlıklarının onarım ve restorasyon süreçlerinin hızlandırılması ve kentsel imajın iyileştirilmesi Koruma- kullanma dengesinin kurulması Kültür varlıklarına ilişkin envanter çalışmalarının tanımlanması Bölge tarihiyle ilgili araştırma çalışmalarının arttırılması TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

21 Definecilik ve kaçak kazıların kontrol altına alınması Aşağıpınar, Kanlıgeçit ve benzeri alanlarda arkeolojik park projelerinin geliştirilmesi ve uygulanması, bunların sürekliliğinin sağlanması Tabyaların restorasyonuna başlanması Yanlış kullanım ve müdahaleler sonucu tahrip olan Mimar Sinan ın su yollarınn korunması ve onarılması Doğal değerlere ilişkin sorun ve beklentiler: Çevre kirliliği sorunun ivedilikle önlenmesi için başta eğitsel olmak üzere ilgili yasal yaptırımların uygulanması ve denetlenmesi. Bu amaçla Ergene Nehrini kirleten tarımsal ve endüstriyel uygulamalarla yerleşim yerlerinden kaynaklanan evsel kirliliğin durdurulması, kirletilmiş bulunan Ergene Nehri ve İpsala kıyı ovasının rehabilite edilerek orta veya uzun süreçte kaybettiği doğal değerlere kavuşturulması Su krizinin çözülmesi; evsel, tarımsal, sanayi suları kısıtlılığının giderilmesi Bölgede üretilen suyun bir doğal değer olarak bölgede kullanılması ve bu amaçla İstanbul a su aktarımının kısıtlanması ve Istranca daki su kaynaklarının korunması Doğal su kaynakları üzerine ve kontrolsüz şekilde kurulan taş ocaklarına müdahale edilmesi İğneada Nükleer Santral Projesi gibi doğal kaynaklara zarar veren büyük ölçekli yatırımların engellenmesi Plansız kentleşmenin ve doğal kaynaklar üzerindeki olumsuz etkilerinin önüne geçilmesi Tehdit altındaki biyolojik türlerin ve yaşam alanlarının korunması ve kontrolünün sağlanması bu amaçla Longoz Milli Park dinamizminin sağlanması ve AB ile Dünya Bankası tarafından yaptırılan plan ve envanterlerin hakim kılınması Ekosistem varlıkları ve biyolojik çeşitlilikle ilgili envanter çalışmalarının tamamlanması Bölgenin ekosistemleriyle ilgili araştırma çalışmalarının sürdürülmesi İşbirliği ve Katılımın Sağlanması Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 21

22 22 Bölge ölçeğinde Kamu Yerel Sivil - Özel işbirliğinin sağlanması ve sürdürülmesi Kırklareli, Tekirdağ ve Edirne illeri arasında işbirliği ve koordinasyonun sağlanması, kurumlar arası ilişkilerin güçlendirilmesi Yerel organların bölgesel planlama ve yönetime ilişkin karar alma süreçlerine katılımının sağlanması Bölgesel ve alt-ölçekli planlara ilişkin karşılaşılan karmaşanın giderilmesi, planların bütüncül bir bakış açısıyla hazırlanması Bireysel bazlı çalışmaların koruma ve kullanma dengesi gözetilerek bütünleştirilmesi Batı sınırında Yunanistan ve Bulgaristan ile işbirliği sağlanması, var olan iş birliğinin geliştirilmesi, Yunanistan ile süregiden sınır durumunun ülkesel ve bölgesel bazda çözülerek donmuş durumdaki sınırötesi işbirliğinin aktive edilmesi Kıta sahanlığı probleminin çözülmesi Gelibolu Yarımadası nı Trakya dan ayrı tutmadan, tarihsel ve mevcut coğrafi ve kültürel birlikteliğin değerlendirilmesi Koruma mevzuatın kısıtlayıcılığına alternatif çözümler geliştirilmesi, koruma - kullanma dengesinin sağlanması Kalkınma Bölgesel kalkınmada kültürel, tarihsel ve doğal varlıkların değerlendirilmesi Tarihsel değerlerin koruma ilkeleri çerçevesinde bugüne entegre edilmesi ve kalkınmaya katkısının sağlanması Bölgedeki turizm çeşitliliği potansiyelinin değerlendirilmesi; eko-turizm, doğa turizmi, dini turizm gibi alanların geliştirilmesi Turizm sektörünün, hizmet kalitesi ve yerel/bölgesel tanıtımın arttırılması ile güçlendirilmesi Kültürel, doğal ve parasal kaynak sorunlarına ilişkin çözüm üretilmesi Geleneksel yaşam ögeleri olan yerel ürünlerin, ekonomik kalkınmada bir girdi olarak değerlendirilmesi Yerel ekonomik üretimin devamlılığının sağlanması TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

23 İstanbul un Trakya Bölgesi üzerindeki olumlu (ziyaretçi potansiyeli) ve olumsuz (sanayi baskısı) etkilerinin dengelenmesi Bölge için farklılık ve çeşitlilik yaratan ekonomik değerlerin tespit edilmesi ve değerlendirilmesi Trakya Bölgesi nin öncelikli müdahale edilmesi gereken alanları; Su kirliliği ve su krizi, ekolojik değerlerin korunması, tarım alanlarının yanlış ve amaç dışı kullanımı, Ergene Nehri kirliliği, Dupnisa Mağarası, Longoz Ormanları, Tabyalar, Kaynarca Beldesi, Yayla Mahallesi ve Üç Kemaller olarak belirtilmiştir. Ayrıca, Gala Gölü Uzun Vadeli Gelişim Planı nın tamamlanması ve Longoz Ormanları gibi evrensel değerlerin Dünya Kültür Mirası Listesi ne alınması vurgulanan başlıca eylemlerdir. YARIN; STRATEJİLER Trakya Bölgesi nin gelecek stratejileri, bölgenin sahip olduğu değerler, potansiyeller ve beklentiler doğrultusunda şekillenmektedir. Bölgenin sahip olduğu temel fırsatların kültürel ve doğal miras, geleneksel yaşam mirası, sosyal yapı, turizm olanakları ve işbirliği başlıklarında toplandığı kabul edildiğinde, yarının stratejileri de bu doğrultuda oluşmaktadır. Çalıştayın Trakya nın geleceğine ilişkin görüş ve stratejilerin aktarıldığı bölümünde, öncelikle bölgenin geleceğini etkilemesi kaçınılmaz olan Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 23

24 mevcut projelerden bahsedilmiştir. Çalıştay katılımcıları bu projelerden özellikle Tekirdağ daki yeni liman projesi ve İğneada Nükleer Santral Projesi üzerinde durmuştur. Tekirdağ daki yeni liman projesinin kentin taşıma kapasitesini çok aştığı ve bu ağırlığın sadece Tekirdağ ı değil, tüm Trakya yı etkileyebileceği vurgulanmıştır. İğneada Nükleer Santral Projesi ise, doğal varlıklar, ekosistem ve biyolojik çeşitlilik açısından son derece zengin yörenin bu değerlerini yok edeceği konusunda eleştirilmiştir. Bölgedeki mevcut projeler; Marmara Ringi Kuzey Marmara Otoyolu Doğalgaz botu hatları Enerji nakil hatları Fiberoptik hattı projesi İğneada Nükleer Santral Projesi Tekirdağ da yeni liman projesi Çalıştay katılımcıları tarafından bölgenin geleceğine ilişkin strateji başlıkları özellikle doğal değerlerin korunması ve geri kazanılması konusunda yoğunlaşmaktadır. Havzaların ve su kaynaklarının korunması öncelikle ele alınan konulardır. Katılımcıların doğa koruma ile ilgili geliştirdikleri stratejiler; Yıldız Istranca Dağları nda biyosfer rezervi projesinin geliştirilmesi, Ergene Havzası Çevre Düzeni Planının Ergene nin kurtuluşuna yönelik çözüm üretecek şekilde revize edilmesi, Bölgenin havzalarını tehdit eden taş ocaklarıyla ilgili önlem alınması ve ÇED raporu zorunluluğudur. Bunun yanında, bölgenin toplumsal yapısının değerlendirilmesi gerekliliği üzerinde durulmuştur. Öncelikle bölge halkında kültürel ve doğal mirasa dair farkındalık yaratacak projelerin geliştirilmesi gerekmektedir. Ayrıca göç ve roman kültürü de ele alınması gereken sosyal konular olarak belirtilmiştir. Sonuç olarak, Trakya nın geleceğine ilişkin stratejileri konularının toplandığı üst başlıklar şu şekildedir; Kültürel ve doğal mirasın korunması ve sürdürülmesini sağlayarak bölgesel bir kimlik oluşturulması Bölge için işbirlikçi ve bütünsel bir gelişim modelinin geliştirilmesi Ekonomik kalkınma modellerinin kültür ve doğa öncelikli turizm kavramı etrafında şekillendirilmesi 24 Doğal değerlerin korunması ve kullanım dengesinin sağlanması, Trakya daki su kaynaklarının geleceğine ilişkin önlemler alınması, TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

25 BİRLEŞTİRİCİ GÜÇ Trakya nın geleceğinde birleştirici güçler olarak ele alınması gereken ögeler doğa, su ve kültür şeklinde tanımlanabilir. Bu üst başlıklara dahil edilebilecek bölge değerleri; fiziksel yapıları (nehirin ayırıcı yapısı gibi), bulundukları konum (erişimi zor bir alan veya yapı gibi) veya bağlamlarına (belirli bir kültürün temsilcisi olmak gibi) bağlı olan ayırıcı niteliklerine rağmen, her koşulda birleştirici ögeler olarak algılanmalı ve gelecek stratejilerine bu anlayışla katılmalıdırlar. Konumu ve tarihselliğine bağlı olarak, Trakya Bölgesi nin gerek Anadolu gerekse Balkan Yarımadası yla içinde bulunduğu ilişkiler bütünü, birleştirici güçler anlayışını desteklemektedir. Trakya nın sahip olduğu doğal değerlerin aslında daha büyük bir Trakya ya ait olması, kültürel değerlerin ise ister istemez dış kültürler tarafından etkilenmiş ve evrilmiş olması, bölgenin bu değerlerini birleştirici kılmaktadır. Bu noktada bahsedilen birleştiricilik, sadece sınır ötesinde değil, aynı zamanda Trakya nın kendi içindeki alt bölgeleri için de geçerlidir. DOĞA Doğanın birleştirici gücü, Trakya konumundaki bir bölge için yadsınamaz bir olgudur. Bölgenin sahip olduğu doğal değerler, aslen Balkan coğrafyasının uzantıları olup, tek başlarına değerlendirilmemeleri gerekir. Doğal alanların Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 25

26 birleştiriciliği, yerleşim birimleri ile sosyal gruplar arasında ve sınır ötesi ilişkiler üzerinde etkili hale getirilmelidir. Longoz Ormanları Istranca Dağları Ganos Dağı Orman alanları Meriç Havzası Ergene Havzası Kıyı alanları Biyolojik çeşitlilik devam etmiş nüfus hareketliliği bölgenin dışarıdan gelen etkilere de açık olmasını sağlamış ve böylece kültür olgusu bölge ölçeğinde oldukça çeşitlenmiştir. Trakya bölgesindeki kültür ve kültür ögeleri tek bir coğrafyaya mal edilemeyeceği gibi, yakın bölgelerle de birleştirici bir rol oynamaktadır. Arkeolojik miras Yerel mimari Tarihsel yollar Geleneksel yaşam ögeleri Etnik gruplar Toplumsal yapı SU Trakya coğrafyasının baskın ögesi tarih boyunca bölgenin yerleşim düzeni, toplum yapısı ve üretim biçimlerini şekillendirmiş su mirası dır. Bölgedeki su ögeleri sadece Trakya değil, aynı zamanda sınırları da aşan bir değer olarak algılanmalı ve birleştirici bir güç olarak değerlendirilmelidir. Meriç Nehri Ergene Nehri Göller Bölgesi KÜLTÜR Trakya nın tarihi boyunca sahne olduğu medeniyetler ve onların izleri, bölgenin sınırlarını aşan en temel kültür ögesidir. Nesiller boyunca 26 TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

27 STRATEJİK ANALİZLER (B.E.K. ANALİZİ) BEKLENTİ ANALİZİ Kamu ve sivil toplum örgüt temsilcilerinden oluşan yaklaşık 115 çalıştay katılımcısının Trakya nın geleceğine ilişkin beklentileri; doğanın korunması, kültür mirasın korunması ve yeni ekonomik kalkınma modelleri ile toplumsal gelişme ve işbirliği üzerine yoğunlaşmıştır. Doğanın Korunması Başta su kirlenmesi olmak üzere doğal değerlerin korunması yönünde acil eylem planlarının yapılması Doğal koruma için doğa envanterinin tamamlanması ve topluma kazandırılması Tarım arazilerinin öncelikli olarak koruma altına alınması Doğal değerlere zarar veren taş ve mıcır ocakları ile özellikle Kumbağ - Naib hattında faaliyetleri gösteren tuğla fabrikaları için tarım alanlarından toprak alma faaliyetlerinin uygun olan ve çevreye zarar vermeyen yerlere yöneltilmesi, nükleer enerji yatırımlarının durdurulması Meriç ve Ergene havzası ile Göller bölgesinin farklı bir yönetim anlayışı ile ele alınması Suyun kaynaklarının kısıtlı olması nedeniyle bölgesel su yönetimi planının hazırlanması ve uygulamaya alınması Kültürel Miras Kültürel ve doğal miras çeşitliliğinin ekonomik kalkınmanın temel itici gücü olarak değerlendirilmesi Bölgesel bir kültürel kümelenme senaryosunun stratejilerinin oluşturulması Sınır ötesi ilişkiler çerçevesinde kültür diplomasisi zemininin oluşturulması Geleneksel yaşam zenginliklerinin ortaya çıkarılması ve tanıtılması Ekonomik Kalkınma Sınır ötesi işbirliğinin yeni ekonomik kalkınma bazlı program ve projelere dönüştürülmesi Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI Kültür ve doğa öncelikli kalkınma modellerinin geliştirilmesi Dış dinamikler ile bölgesel dinamikler arasında denge kurularak gelecek senaryolarının yazılması Doğa ve su sporları öncelikli turizm anlayışın geliştirilmesi Toplumsal Gelişme Bölgeye ait olma ve bölgeyi sahiplenme bilincinin geliştirilmesi İnsana yatırım yapılması için kapasite geliştirme program ve projelerinin geliştirilmesi Bölge kimliğinin geçmiş değerler ve gelecek potansiyelleri dikkate alınarak oluşturulması Geçiş bölgesi coğrafyası imajinı ortadan kaldıracak stratejiler geliştirilmesi İşbirliği Sınırsız sınırlar yaklaşımı çerçevesinde yeni bir işbirliği çerçevesinin geliştirilmesi Kamu, sivil ve özel işbirliği ortamlarının yaratılması Doğa, kültür ve sanayi sektörel işbirliği uyum ilkelerinin belirlenmesi Sınır ötesi işbirliği program ve projelerinin geliştirilmesi Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ kentsel ittifakının 27

28 oluşturulması Bölgede faaliter gösteren TRAKAB, Bölgesel Kalkınma Ajansı ve TRAKYAKENT gibi yerel yönetimlerin faaliyet alanları ile eşgüdüm alanlarının netleştirilerek ortaya çıkacak hizmetlerin bölgeye aktarılması. 6E ANALİZİ Trakya nın geleceğine dair bir kurgu oluşturmak üzere, çalıştay katılımcıları tarafından sürdürülebilir kalkınmanın temel bileşenleri Ekoloji, Ekonomi, Eşitlik ve bunları yapılabilir kılmanın temel bileşenleri olan Etkin Olma, Elde Edilebilirlik ve Entegrasyon kavramları tartışılmıştır. Ekoloji Ekonomi Eşitlik Etkin Olma Elde Edilebilirlik Entegrasyon 28 TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

29 EKOLOJİ Trakya coğrafyası; Istranca dağları, üç denize olan kıyıları, akarsu ve havzaları ile sadece Türkiye için değil, Avrupa ve dünya için de eşsiz ve sürdürülmesi gereken bir ekolojik değerler sistemidir. Çalıştayın bu kısmında, Trakya nın doğal zenginliklerinin korunması ve sürdürülebilir kalkınma potansiyelinin değerlendirilmesi yönünde önemli saptamalar yapılmış, Trakya ile ilgili planların yerelin katılımıyla yapılması konusu özellikle vurgulanmıştır. Çeşitliliğin Korunması Trakya bölgesinin sahip olduğu doğal değerlerin son derece çeşitli olduğu söylenebilir. Longoz Ormanları, Istranca Dağları, Meriç ve Ergene havzaları, Uçmakdere, Saroz Körfezi, Gala Gölü Milli Parkı, Alibeyler Kaynağı ile Uzunköprü ve İpsala yörelerindeki flora ve fauna çeşitliliği doğal değerlerin başında gelir. Çalıştayda bu ekolojik çeşitliliği tehdit eden ana unsurlar şu şekilde tanımlanmıştır; Istranca ormanlarını besleyen su kaynaklarının İstanbul a aktarımı İğneada Nükleer Santral Projesi Taş ocakları Sanayi atıkları Denetimsiz tarımsal ilaçlama ve suni gübreleme Sulak alanların arazi açmak için tahrip edilmesi Kontrolsüz çeltik üretimi Biyolojik çeşitliliğin kontrolünü sağlayacak izleme ve envanter çalışmalarının eksikliği Özellikle bölgenin su ve atık politikalarının acilen belirlenmesi ve hayata geçirilmesi en büyük öncelik olarak belirtilmiştir. Sanayinin yer altı suları kullanma konusunda bir bedel ödemediği konusu özellikle vurgulanarak, bu konuda bir mevzuat değişikliğinin önemi belirtilmiştir. İzleme ve Envanter Meriç-Ergene-Longoz ormanları arasındaki Altın Üçgen in içinde kalan ekolojik değerlerin kamu-sivil işbirliği kapsamında saptanması, tescil edilmesi ve yönetim planının hazırlanmasına yönelik çalışmaların bir programa bağlanması en acil konudur. Bölgedeki tarım arazileri ile koruma altındaki alanların Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 29

30 arasındaki ilişki bir prosedüre bağlanmalıdır. UNESCO gibi uluslararası kuruluşların yaptıkları çalışmalarla eşgüdüm sağlayarak, İğneada Longoz Ormanlarının Biosfer Rezervi ilan edilmesi için kamu-sivil işbirliğinde çalışmalar başlatılmalıdır. Enez deki kuş türlerinin saptanması tamamlanmışsa da, tescil çalışmaları yapılmamıştır. STK ların ve üniversitelerin çalışmaları baz alınarak izleme ve envanter çalışmaları hızlandırılmalı ve tamamlanmalıdır. Konuyla ilgili mevcut çalışmalar katılımcılar tarafından vurgulanmıştır. Kıyıköy, Kasadura Körfezi Tabiatı Koruma Alanı - buradaki plantasyon genetiği hakkında detaylı bir çalışma mevcuttur. Istranca Dağları Biosfer Rezervi Envanteri sürdürülmektedir. Ayrıca, GEF2 (Global Environmental Facility) İğneada ve Longoz Ormanları nı Mutlak Koruma Alanı ilan etmiştir. Bu alanlar Dünya Bankası nın yaptığı hibe ile korunmaktadır. Kurumsal Eşgüdüm Trakya daki ekoloji ögelerinin korunması ve sürdürülmesiyle ilgili temel sorunlardan biri mevcut mevzuatın yarattığı çelişkilerdir. Sulak alanların korunması ile ilgili mevzuatta yapılması gereken değişikliklerin ilgili kurumlarla birlikte ele alınıp hayata geçirilmesi gerekmektedir. Benzer şekilde, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı arasında yapılacak bir işbirliği ile leylek yuvalarının korunması sağlanabilir. Tarım arazilerinin bölünmesine karşı ne tür yasal önlemlerin var olduğu araştırılmalı, Trakya nın optimal tarımsal üretim ölçeğini de belirleyecek bölgesel tarım politikasının yerelde tartışılması ve yasalaşması gerekmektedir. Bu çalışmalar yapılırken, ekoloji/tarım arasındaki dengeyi gözeten bir bakış açısını temel alan çok disiplinli çalışma platformları hayata geçirilmelidir. Doğa ve kültürün ayrılmaz bir bütünün parçaları olduğundan hareketle, yeni ayrılan kültür varlıkları ile tabiat varlıkları nı koruma kurullarının arasındaki eşgüdümün yeniden tesis edilmesi gerekmektedir. EKONOMİ Trakya coğrafyası ve derin kültürel değerlerinin barındırdığı potansiyelin ekonomik kalkınmaya girdi olması gerektiği konusu tüm çalıştay katılımcıları tarafından dile getirilmiş, bu zenginliklerin akılcı yönetimine duyulan ihtiyaç özellikle vurgulanmıştır. Mevcut durumda, bölgenin temel ekonomik değerlerini tarım ve sanayi sektörleri oluştururken, kültürel ve doğal değerlerin de koruma ile birlikte ekonomik kalkınmaya ne şekilde katkı sağlayabileceği tartışılmıştır. 30 TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

31 Tarım ve Hayvancılık Trakya nın tarım sektörünü tehdit eden başlıca unsurlar; kentleşmeye dayalı arazi kaybı, tarımsal faaliyetlerin getirisinin düşük olmasından kaynaklanan toprak satışları ve sanayiden kirlenen suların kullanımıdır. Tüm Türkiye de olduğu gibi, Trakya da tarım politikalarının yoksunluğu, üreticilerin arazilerini satmasına ve arazilerin nitelik değiştirmesine yol açmaktadır. Tarım topraklarının niteliğinin korunmasını sağlayan 1/100 binlik ve 1/25 binlik planlar hazırlanmış olsa da, kırsal alanların planlanması için daha düşük ölçekli planların hazırlanması da gerekmektedir. Mevcut durumda pazarlama ve depolama alışkanlıkları, tarımsal ürünün katma değerini düşürmektedir. Tarımsal faaliyetlerin ekonomik olarak cazip hale gelmesi için önlemler alınmalı, toprakların miras yoluyla bölünmesinin önüne geçilmesi ve rekabetin güçlenmesi için politikalar geliştirilmelidir. Ancak Trakya nın ekolojik, kültürel ve sosyal değerlerini de göz önünde bulunduran bir tarım politikasının yerel katılımla belirlenmesi için kamu ve sivil kesimlerin bir araya gelmesi gerekmektedir. Bu yıl içerisinde yapılacak arazi toplulaşması konusu takip edilmelidir. Hayvancılıkta işletmelerin çoğunun Trakya dışından gelen girişimcilere ait olduğu ve bu konuda yerel girişimciliğin teşvik edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Hayvancılık işletmelerinin optimal ölçeğinin ne olması gerektiği çalıştaylarda belirlenmelidir. Büyük işletmeler ve KOBİ lerin bölgenin ekolojik, kültürel ve toplumsal değerleri açısından uyumluluğu tartışılıp hayvancıılık sektörünün ilkeleri belirlenmelidir. Sanayi Sanayi sektöründe Trakya da çoğunlukta olan küçük sanayi birimleridir. Bu durum, İstanbul dan desantralize olan sanayi buraya taşınmasıyla oluşmuştur. İlerleyen zamanlarda İstanbul dan daha büyük ölçekli sanayi birimlerinin Trakya ya taşınacak olması, Trakya için şimdiden bir tehdit unsurudur. Ayrıca, Avrupa da bölgenin sanayi birimlerinin daha büyük işletmeler olmasını istemektedir. Bu konuda Avrupa ile yapılan bir proje mevcuttur. Çalıştayda bölge sanayisi ile ilgili değinilen diğer konular sanayinin örgütlenmesi, OSB ıslahı, sanayinin nüfus yapısı üzerindeki etkileri, yabancı yatırımcılar şeklinde belirtilmiştir. Sanayinin örgütlü ve organize hale gelmesi gerekmektedir, bu konuda yeni alternatif yöntemler bulunmalıdır. Revize Ergene Havzası Çevre Düzeni Planı nın öngördüğü şekilde organize sanayi bölgelerinin ıslah çalışmaları ivedilikle gerçekleştirilmelidir. Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 31

32 Sanayinin gelişimi ile birlikte Trakya nın nüfus yapısı değişmeye başlamıştır. Kırsal kesimden alt düzey işlerde çalışmak üzere göç eden eğitim seviyesi düşük nüfus artmaktadır. Ekonomik şartlara göre yatırımcı gelmektedir ve yatırımcıların çoğu yabancıdır, Trakyalı yok denecek kadar azdır. Katılımcılar ayrıca Trakya da yaşayan nüfusun, gelir elde ettikleri ve geçindikleri sürece Trakya da sanayi ve tarım adına mevcut olan sorunları görmezden gelmekte olduğunun üzerinde durmuştur. Ekonomi konusunda sektörel dinamiklerin yanı sıra en önemli problemlerden birinin bu olduğu belirtilmiştir. Turizm Çeşitliliği Çalıştay katılımcıları turizm sektörü konusunda öncelikle eksikliklerden ve potansiyellerden bahsetmiştir. Mevcut durumda turizmde örgütlenme eksikliği, yatak kapasitesi ve kalitesi ile hizmet personelinin yetersizliği ve tanıtım eksikliği üzerinde durulmaktadır. Ayrıca kültürel ve doğal değerlerin üzerindeki baskılar da turizm sektörünün gelişimini olumsuz etkilemektedir. Buna rağmen bölgenin sahip olduğu turizm potansiyeli de göz ardı edilmemelidir. Turizm sektörünün geliştirilmesine yönelik başlıca fırsatlar şu şekilde aktarılmıştır; Turizmin çeşitlendirilmesine olanak sağlayacak nitelikte ve çeşitlilikte değer bulunması Kültür arterleri yaratma potansiyeli: Edirne Vize Pınarhisar Kıyıköy (Trak hattı), Enez-Tekirdağ kıyı şeridi, Karadeniz kıyısı gibi Sportif turizm potansiyeli: halihazırda motokros, doğa yürüyüşü parkurları, sörf, yamaç paraşütü gibi sportif etkinlikler gerçekleştirilmektedir. Evciler Yöresi Kano Festivalleri önemli bir fırsattır. Eko-turizm potansiyeli: kırsal yerleşimler ve ekosistem alanlarında Trakya nın eşsiz ekolojik değerleri ve kırsal alanlardaki yerleşmeleri bölge ölçeğinde planlanacak bir eko turizm stratejisi çerçevesinde değerlendirilmelidir. Doğal ve kültürel değerleri bütünsel bir anlayışla ele alan bir turizm politikasının parçası olarak eko turizm stratejisinin belirlenmesi gerekmektedir. Bunun için kamu ve sivil kesimlerin işbirliğine dayalı çalışmalarla eğitim ve tanıtım faaliyetlerinin programa alınması gerekir. Bu sektörlerde çalışacak ara elemanlar yetiştirilmeli, özel girişimcilik teşvik edilmelidir. Bölgenin turizm stratejisi, farklı disiplinlerden kişilerin bir araya gelerek, temel öğeleri ve aralarındaki bağlantıları anlamlı hale getirecekleri bir Bölgesel Kimlik veya Bölgesel Vizyon çalışmasının ürünü olmalıdır. 32 TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

33 EŞİTLİK Eşitlik konusunda öne çıkan başlıklar, Trakya nın Marmara Bölgesi içinde kalkınma ve gelişim açısından diğer bölgelerle eşit konumda olmaması, aynı zamanda bölgenin kendi içinde de kalkınma açısından dengesizliklerin olduğudur. Ayrıca doğal ve kültürel değerlerin koruma kullanma dengesi gözetilerek sürdürülmesi gerekliliği vurgulanmıştır. Gerekli tanıtım ve sunum çalışmalarıyla ise turrizm sektörünün geliştirileceği, sonuçta bölgesel eşitlik sağlanabileceği öngörülmektedir. Bölgesel Kalkınmada Denge Trakya bölgesi, kalkınmışlık açısından iki farklı hızla ilerlemektedir. Bir yanda sanayileşmenin hızla geliştiği Tekirdağ-Çorlu hattı, diğer yanda ise ekonomik kalkınmada daha geri kalmış Edirne ve Kırklareli olmak üzere, bölge ikiye bölünmüştür. İMP tarafından hazırlanan bölge planlarının bu dengesizliği bertaraf etmek için önlemler aldığı belirtilmiştir. Tekirdağ daki hızlı sanayileşmeye bir sınır getiren planların, Kırklareli ve Edirne nin göç vermesine engel olması hedeflenmiş, bölgenin doğal ve kültürel değerlerini öne çıkaran bir yaklaşım izlendiği dile getirilmiştir. Koruma ve Kullanma Dengesi Yeni hazırlanan planlar bölgenin hızlı sanayileşmesine sınır getirirken, tarım topraklarını koruma altına almayı hedeflemektedir. Arazi kullanım dengesinin sağlanması önemli bir aşamadır ancak altyapı ve arıtma tesisi sistemlerinin devreye girmesinin aciliyeti tüm katılımcılar tarafından vurgulanmıştır. Bu çalıştayın belki de en önemli mesajı Trakya nın bir atık yönetim sistemine acilen kavuşması gerektiğidir. Tekirdağ da devreye girecek olan ve Rusya ile Orta Asya Devletlerine mal akışının sağlanacağı yeni limanın bölgesel ve uluslararası boyutta getireceği lojistik yoğunluğun doğuracağı yeni baskının da önlenmesi için planlamanın önemi vurgulanmıştır. Altyapı ve çevresel arıtma yatırımları tamamlanmış ve işleyen bir bölgenin kamu ve özel yatırımlara daha cazip olacağı şüphesizdir. Turizm ve Tanıtım Trakya nın bir destinasyon olarak öne çıkması için iletişim kanallarının etkin bir şekilde kullanılması konusunda Trakya Kalkınma Ajansı öncülük etmektedir. 20 milyon EUR luk bir bütçesi olan ajansın en önemli başlıklarından birisi turizmdir. Fuarlara Trakya Bölgesi olarak katılmaya başlanmış olması olumlu bir gelişme olarak dile getirilmekte ve turizm sektörünün gelişmesinin, bölgesel eşitliği sağlamada etkili olacağı düşünülmektedir. Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 33

34 34 ETKİN OLMA İşbirliği Doğu, Batı ve Kuzey Trakya kesimleri için doğru bir paydaş analizi sürecinden sonra her ölçekte kurulacak etkili işbirliği mekanizmaları sayesinde bölgedeki ortak değerler etrafında birleşilip, ortak sorunlara ortak çözümler geliştirilecektir. Tarihi Kentler Birliği, Trakya Belediyeler Birliği, Trakyapolis gibi belediye birlikleri arasında kurulacak ilişkiler sayesinde bölgenin hedeflerine yönelik projeler daha etkin bir şekilde geliştirilebilir. Devam etmekte olan işbirliği projelerinin gelişmesi ve yayılması beklenmektedir. Özellikle tematik işbirliği ağlarının işlevsel hale getirilmesi, bölgesel değerlerin korunması ve değerlendirilmesi açısından önemlidir. Yerel yönetimler ile üniversiteler arasında kurulacak ilişkiler ise, bilimsel araştırmaların etkili bir şekilde kullanılmasını ve projelere girdi olmasını sağlayacaktır. Edirne de bulunan Güney Doğu Avrupa Araştırmaları Merkezi nin, Trakya Üniversitesi nin tüm Trakya Bölgesi ni kapsayan çalışmalarının desteklenmesi ve değerlendirilmesi gerekmektedir. Yine STK ların yaptığı kültürel-bilimsel çalışmaların yerel yönetimler tarafından değerlendirilmesi, sürekliliğinin sağlanması açısından önemlidir. Aynı zamanda, yerel halkın kendi bölgelerini tanımaları ve bilinçlenmeleri de etkinliği sağlamak açısından önemlidir. Doğal Kaynaklar ve Planlama Yaklaşımları Bölgesel planlama çalışmalarının, doğa kültür sanayi arasındaki dengeyi korumak açısından önemi katılımcılar tarafından özellikle vurgulanmıştır. Özellikle de bu planlama sürecinin yerel aktörlerin görüşü ve beklentileri alınarak hazırlanması, planların etkinliğini arttıracaktır. Devam eden planlama çalışmaları arasında bulunan Saros Körfezi Çevre Koruma ve Gelişim Planı nın acilen tamamlanması ve Trakya Çevre Düzeni Planı ile uyumluluğunun gözetilmesi gerekmektedir. Doğal kaynakların etkin kullanımı açısından doğal sitlerin yeniden gözden geçirilmesi ve yerleşim alanlarının gelişimine izin verilmemesi gerekmektedir. Turizmde Etkinlik Trakya nın eşsiz coğrafyası ve zengin doğal değerlerinden kaynaklanan potansiyelin etkin kullanılması için eko turizm stratejisinin belirlenmesi gerekmektedir. Özellikle kırsal alanların ve tarihi köylerin korunması ve turizm potansiyelinin geliştirilmesi için bölgedeki genç nüfusun bilinçlendirme ve profesyonel eğitime tabi tutulması göçü engelleyecektir. Pilot bölge yaklaşımı ve ÇEKÜL ün Köyler Yaşamalıdır kavramı bölgesel bir programa dönüştürülebilir. TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

35 ELDE EDİLEBİLİRLİK 6E Analizleri kapsamında çalıştay katılımcılarının görüş ve önerileri bölgesel mali destek programları ile proje elde etme, yerelde kamu-sivil-özel işbirliğinin sağlanması ve yerel kimliğin elde edilmesi başlıklarında toplanmaktadır. Buna göre bölgenin kültür öncelikli kalkınması ve değerlerin korunması için geliştirilecek program ve projelerde bölgesel destek programları önemli bir girdi olarak elde edilmelidir. Ayrıca, bu proje süreçlerinde yerel işbirlikleri mutlaka sağlanmalıdır. Doğal ve kültürel değerlerin yeniden elde edilmesiyle ise bölgesel kimliğin tanımlanması ve güçlendirilmesi mümkün olacaktır. Bölgesel Mali Destek Programları Bölgesel işbirliğinin güçlenmesi amacıyla tesis edilmiş mekanizmaların etkin kullanımı sayesinde bölgenin önceliklerine uygun program ve projelerin en verimli şekilde gerçekleştirilmesi mümkün olacaktır. Türkiye Trakyası nın kalkınma projelerini fonlayan Trakya Kalkınma Birliği, Türkiye ve Balkanlar arasında yerel işbirliği ağları kurmayı hedefleyen Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali Yardımlar IPA (INTERREG III A programının devamıdır), Güney Doğu Avrupa Sınır Ötesi İşbirliği Programı, GEF gibi fon ve programların, doğru hedefler doğrultusunda hazırlanacak projeler için değerlendirilmesi gerekmektedir. Bunun için proje hazırlama konusunda uzmanlaşmış yabancı dil bilen kadroların yetiştirilmesi acildir. Yerelde Kamu-Sivil-Özel İşbirliği Trakya da, yereldeki bütün kesimlerin ortak hedefler doğrultusunda bir araya gelerek işbirliği yapmasını sağlayacak ortamların geliştirilmesi gerekmektedir. Bu ortamlar proje bazında yaratılabileceği gibi, kalıcı ortamlar olarak da tasarlanabilirler. Bu doğrultuda, mevcut mekanizmalar ve mekânların değerlendirilmesi gerekmektedir. Trakya Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, Güney Doğu Avrupa Araştırmaları Merkezi gibi kurumlarla bilimsel, kültürel, toplumsal konularda işbirliği yapılarak sinerji elde etmek önemlidir. Aynı zamanda, sivil toplum örgütlerinin, projelerde yer alması, gerekirse bu konuda uluslararası eğitimlerin sağlanması da önemli bir unsur olarak vurgulanmıştır.. Bölgesel Kimliğin Elde Edilebilirliği Trakya nın sahip olduğu doğal ve kültürel değerlerin saptanması ve bölgesel ölçekte algılanır ve anlaşılır kılınması için bölgesel işbirliğine dayalı projeler geliştirilmelidir. Trakya nın bölgesel kimliği, sahip olduğu özgün değerler ile bütünsel bir bakışla algılandığı takdirde, kültür öncelikli yaratıcı sektörler ve turizm yatırımları artacak, sonuçta bu değerlerin korunması yolunda çabalar daha etkili olacaktır. Bu bağlamda, kültürel mirasa yönelik bilinçlendirme ve eğitim projeleri STK larla işbirliği içerisinde hayata geçirilmelidir. Özellikle çocuklara yönelik yaygın eğitim programlarının ivedilikle gündeme alınması gerekmektedir. Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 35

36 ENTEGRASYON Trakya Bölgesi ndeki entegrasyon başlıkları bölgesel ve sınırötesi işbirliklerinin kurulması, bölge içinde kültür ve doğa öncelikli ögelerin birarada değerlendirilip, entegre edilmeleri kültürel koridorlar gibi ve toplumsal entegrasyonun sağlanmasıdır. Bölgesel İşbirlikleri Bölgede etkili olan kamu-sivil-özel kesimlerin ve bilimsel çalışmalar yapan kurumların proje öncelikli veya sürekli sistemler çerçevesinde entegrasyonu sağlanmalıdır. AB nin Interreg IIIA / IPA, Trakya Kalkınma Ajansı, GEF, AB Güney Doğu Avrupa Sınırötesi fonlar ve işbirliği programlarının etkin kullanımı önemlidir. Ayrıca Tekirdağ da yapılacak ve mal akışının gerçekleşeceği özel liman ile lojistik sektörü canlanabilir, ticari anlamda ilişkiler gelişebilir. Önce tarım arazilerinin gelişimi, sonra sanayinin; ardından elde edilen çıktının İstanbul a ulaşması gibi bir entegrasyon sistemi, kademeli ve kontrollü olarak uygulanmalıdır. Uluslararası ilişkilerde Ege sınırları konusunda yaşanan pürüzlerin, Arda Nehri nin sularının Yunanistan topraklarında tutulması gibi Trakya Bölgesi ni etkileyen konuların Ankara da ele alınması gerekmektedir. Trakya Bölgesi ile Ankara arasında daha etkili iletişim / lobi faaliyetlerinin hayata geçirilmesi çok önemlidir. Entegrasyon Odakları Meriç ve Ergene su havzalarının, Vize-Demirköy-İğneada hattının bütünsel bir yaklaşımla bölgesel koridorlar olarak öne çıkarılması ve sahip oldukları değerlerin, etrafındaki kesimler tarafından ortak projeler doğrultusunda saptanması, korunması ve canlandırılması hem bölgesel kimliğin güçlenmesini hem de özgün kalkınma modellerinin gelişmesini sağlayacaktır. Bölgenin kuzey-güney ve doğu-batı aksı ile kuzeydeki Göller Bölgesi ni değerlendirmek ve entegre etmek, dengeli bir gelişim ve canlandırma modeli olarak düşünülebilir. Ayrıca Istranca ların güney yamaçları için geliştirilecek bir rehabilitasyon ve sağlık merkezi projesi de, Trakya dan ekonomik ve sosyal altyapı açısından ayrı ve geride duran bu alt-bölgenin entegrasyonunu sağlayabilir. Bölgedeki ulaşım yatırımlarının doğru analiz edilmesi gerekir. Özellikle Marmara Bölgesini entegre edecek Marmara Ringi projesinin, Tekirdağ ı uluslararası bir lojistik merkezi olarak öne çıkaracak olan liman projesinin entegrasyon konusunda getireceği artıların, bölgesel değerlerin kaybı gibi sonuçlar ile karşılaştırılıp akılcı bir değerlendirme yapılmalıdır. 36 TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

37 Toplumsal Entegrasyon Balkan göçlerinin 100. yılına girilmiş olunması, göçle gidenler ile göçle gelenlerin ortak belleğinin araştırılması ve toplumsal entegrasyonun sağlanması açısından son derece önemli bir fırsattır. Aynı zamanda, yukarıda da değinildiği üzere, Istranca larda yaşayan nüfusun sosyal altyapı ve eğitim çalışmaları ile Trakya ya entegrasyonu da önemli bir konudur. Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 37

38 38 6K ANALİZİ Trakya nın geleceğine dair bir gelişim senaryosu oluşturmak üzere, çalıştay katılımcıları tarafından Kimlik, Koruma, Kapasite, Kalkınma, Katılım ve Kurgu kavramları tartışılmıştır. Kimlik Koruma Kapasite Kalkınma Katılım Kurgu KİMLİK Trakya nın bölgesel kimliğini oluşturan ögeler kültürel miras ve geleneksel yaşam mirası, doğal değerler ve temel kimlik ögeleri başlıklarında toplanmaktadır. Kültürel Kimlik ve Geleneksel Yaşam Trakya Bölgesi nin kültürel kimliğini oluşturan değerlerin başında geçmiş uygarlıkların bugüne ulaşan fiziksel izleri gelir. Bunların başında, Neolitik dönem Trak Medeniyeti nin izleri, Roma döneminin kentleri ve yolları, Osmanlı nın mimarisi gelmektedir. Trakya nın korunması gereken tarihi ve kültürel kimlik ögeleri temelde şu şekilde sıralanabilir; Trak izleri: evler (saz kaplı damlar), tümülüsler, menhirler, dolmenler TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

39 Aşağıpınar, Kanlıgeçit ve Hocaçeşme Höyükleri Neolitik ve antik dönem yapım tekniklerinin sürekliliği Roma dönemi izleri: antik kentler, yollar; Via Egnatia, Via Militaria Osmanlı dönemi geleneksel konut mimarisi (kent merkezlerinde ve kırsalda) Osmanlı nın anıtsal yapıları Savaş dönemi izleri: savaş alanları ve rotaları, tabyalar, Poloz Kalesi Göçmen kültürü Tekirdağ Musevi ve mübadele kültürü Sosyal yapı çeşitliliği: Boşnak, Arnavut, Pomak, Gacal, Roman kültürleri Farklı sosyal grupların müziği Bölgenin geleneksel yaşam ürünleri ve etkinlikleri ise; Yemek kültürü: Edirne ciğeri, badem şekeri, Malkara biberliği, Trakya rakısı, şarap, hardaliye, bulama, pekmez, helva, süt ve süt ürünleri Farklı kültürlerin yemekleri: Boşnak yemekleri, Arnavut yemekleri Dokumacılık Halk oyunları Avcılık Hıdrellez Şenlikleri Kırkpınar Güreşleri Doğal Değerler Trakya nın doğal kimliğini oluşturan değerlerinin başında Istranca Dağları, Meriç ve Ergene nehirleri, orman alanları, havzalar ve flora-fauna zenginliği gelmektedir. Balıkçılık, ornitoloji, mandacılık, arıcılık, tüplü dalış ve yamaç paraşütü ise doğal değerlerin yönlendirdiği faaliyet alanlarıdır. Üretimle ilişkili olarak süt ve süt ürünleri, çeltik, ayçiçeği ve üzüm üretimi de bölgenin temel doğal ürünleridir. Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 39

40 Temel Kimlik Ögeleri Çalıştay katılımcıları, Trakya yı Trakya yapan en temel değerleri şu başlıklarda vurgulamıştır. Meriç ve Ergene Trak evleri ve mimarisinin sürekliliği Roma kültürünün izleri yollar: Via Egnatia, Via Militaria Göç kültürü Tekirdağ Rakısı Kırkpınar güreşleri KORUMA Zengin bir kültürel ve doğal mirasa sahip olmasına karşın, Trakya nın bu değerlerini koruma ve kullanma konusunda geride kaldığı katılımcılar tarafından belirtilmiştir. Dünya ölçeğinde farklılık unsurları taşıyan bölgenin kimliğinin ve değerlerinin sürdürülmesi için, koruma öneminin öncelikle yerel halk ve yöneticiler tarafından kabul edilmesi gerekmektedir. Böylece bölgenin geleceğine ilişkin kararların, koruma öncelikli geliştirilmesi sağlanabilir. Değerlere İlişkin Farkındalık Trakya Bölgesi nin koruma alanıyla ilgili temel sorunu doğal ve kültürel değerlerin tanınmaması ve farkında olunmamasıdır. Bölge değerlerinin tanınmadan ve sahiplenilmeden korunamayacağı unutulmaması gereken bir gerçektir. Bu nedenle, bölgenin kültürel miras ögeleri, arkeolojik alanları, geleneksel yaşam ögeleri ve doğal mirasın korunması adına öncelikli eylemlerden biri yerel halkın ve yöneticilerin farkındalığının arttırılmasıdır. Korunması gereken kültürel ve doğal değerlerle ilgili envanter çalışmalarının her alt-bölge için ve ilgili her başlıkta kültürel miras, biyolojik çeşitlilik, tarih araştırmaları, somut olmayan kültürel miras, kırsal yaşam gibi tamamlanması gerekmektedir. Çalıştay katılımcıları bu konuda Tekirdağ Kültür Envanteri çalışmalarının sürdüğü, Avusturya Bilimler Akademisi nin Trakya nın antik dönem ve Orta çağ envanterini tamamladığını belirtmiştir. Ancak bu çalışmaların yetersizliği üzerinde özellikle durulmuş ve bölge ölçeğinde bir bilgi paylaşım ağının gerekliliğine değinilmiştir. 40 TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

41 Koruma Gelişme Dengesi Trakya nın mevcut gelişme dinamikleri doğal değerler üzerinde baskı yaratmaktadır. Sanayi yatırımları, taş ocakları, plansız kentleşme ve kontrolsüz tarım faaliyetleri bölgenin sulak alanları, verimli ovaları ve orman alanları için başlıca tehdit unsurlarıdır. Bölge ölçeğinde koruma ve gelişme dengesinin kurulması, Trakya nın farklılık ögelerini oluşturan kültürel ve doğal değerlerin geleceğe taşınmasında öncelikli koşuldur. Bu bağlamda, bölgesel planlarda koruma kullanma / gelişim dengesini gözeten bir yaklaşım geliştirilmeli ve konuya ilişkin önlemler alınmalıdır. Ergene Havzası, Istrancalar gibi, kullanımın korumanın önüne geçtiği hassas ve öncelikli alanların tespit edilmesi ve acil eylem planlarının hazırlanarak, bu değerlerin kurtarılması gerekmektedir. Program ve Projeler Trakya da kültürel mirasın korunmasına yönelik mevcut çalışmaların başında Edirne de sürdürülen koruma çalışmaları, Vize tarihi kent dokusu sağlıklaştırma projesi ile Kırklareli Yayla Mahallesi nde başlatılan konut restorasyonları olarak sıralanabilir. Bunun yanında, Kanlıgeçit, Aşağıpınar ve Hocaçeşme höyükleri kazı alanları için açık hava müzesi projeleri geliştirilmiştir. Mevcut projelere ek olarak, bölgenin geleneksel konut dokularının onarım ve restorasyonu için plan ve projelendirme gerekmektedir. Korumaya parasal kaynak sağlayabilecek kurumların başında Kültür ve Tuzim Bakanlığı, bölge belediyeleri, valilikler, AB fonları, vakıflar, dernekler ve özel sektör gelmektedir. Trakya Belediyeler Birliği, Meriç Belediyeler Birliği, Trakya Kent Konseyleri Birliği, Ergene Platformu, Dayko Vakfı ve Tarihi Kentler Birliği ise bölgenin doğal ve kültürel değerlerinin korunmasında işbirliği kurabilecek örgütlenmelerdir yılında, Selimiye Külliyesi ve çevresinin UNESCO Dünya Mirası Listesi ne kabul edilmiş olması, bölgedeki koruma ivmesini uluslararası boyuta taşımıştır. Bu ivmenin bölgede yayılarak, yeni miras alanlarının uluslararası tanınırlık elde etmesine yol açması beklenmelidir. KAPASİTE İnsan Kapasitesi Trakya daki insan kapasitesinin eğitim seviyesi açısından yeterli olduğu belirtilse de, temel eksiklik bölge Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 41

42 kimliği ile doğal ve kültürel değerlere ilişkin farkındalığın yetersizliğidir. Eğitim seviyelerinin yüksek olması ise kültür öncelikli bilinçlenme konusunda bir avantaja dönüştürülmelidir. Istrancalar bölgesindeki sosyal altyapı ve eğitimden yoksun kesimin de eğitim ve bilinçlendirme programlarına dahil edilerek, insan kapasitesine eklenmesi gerekmektedir. Bölgedeki insan kapasitesinin arttırılması ve geliştirilmesi yönündeki öneriler; Eğitim Nitelikli iş gücü oluşturulması Yerel liderlerin yetiştirilmesi Trakyalının Trakya yı tanıması Aidiyet duygusunun güçlendirilmesi Bu noktada değinilen bir diğer konu Trakya toplumunun kendine has bir yapıda olması ve bu yapının bozulmasını engellemek adına dışarıdan gelen etkilere karşı muhafazakar davranmasıdır. Bu durumun nedeni ise bu coğrafyanın çok fazla işgal, insanının çok fazla sürgün yaşamış olmasıdır. Bu çalkantılı tarih, bölge insanının aidiyet duygusunun zayıflamasına, kendini toprağa bağlı hissetmemesine ve toprağa bağlı yatırımdan kaçınmasına neden olmuştur. İşbirliği Kapasitesi Trakya nın uluslararası işbirliği kapasitesi, Yunanistan ve Bulgaristan ile sınır komşusu olmasından dolayı yüksektir. Bugün bu ülkelerden yaklaşık 200 belediye ve kardeş okulla birliktelik kurulmuştur. Son yıllarda Balkanlara da taşınan Trakya Belediyeler Birliği 72 üye belediyeyi bir araya getirmiştir ve halihazırda Bosna ile projeler yürütülmektedir. Ulusal ölçekte ise Tarihi Kentler Birliği bölgenin güvendiği bir organizasyon olup, işbirliği başlığında katılımcılar tarafından özellikle vurgulanmıştır. Bölgesel ölçekte işbirliği kapasitesini oluşturan birliktelikler mevcut olsa da, bölge içi bir işbirliği ağının geliştirilmesi gerekmektedir. Trakya Kent Belediyeler Birliği Meriç Belediyeler Birliği 42 TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

43 Ergene Platformu Trakya Kent Konseyleri Birliği Trakya Kalkınma Ajansı Kaynaklar Bölgenin sahip olduğu kültürel ve doğal değerler ile mevcut sektörel dinamikler, kaynak kapasitesini oluşturmaktadır. Çalıştay katılımcıları özellikle kültürel ve doğal varlıkların kapasitesinin, bölgenin kültür ve doğa öncelikli turizmi geliştirmesi için oldukça yeterli olduğunu belirtmiştir. 1. sınıf tarım arazileri Sanayi kapitali Kültür varlıkları Su kaynakları KALKINMA Trakya nın kalkınması konusunda öncelikle tartışılan konular tarımsal değerler ve potansiyeller, turizm çeşitliliği sağlamaya yönelik avantajlar ve kalkınmanın kültür öncelikli olması gerekliliğidir. Tarımsal Değerler Trakya da yerel sermayenin varlığına karşın, girişimciliğin yetersiz olması sağlıklı bir kalkınma sürecine girilememesine neden olmaktadır. Son dönemlerde araziler ve dolayısıyla yerel zenginlik hızla el değiştirmeye başlamıştır. Ayrıca, çeltik arazilerinin çoğunun bankalara ipotekli durumda olduğu ve bu durumunda çiftçiyi olumsuz etkilediği belirtilmiştir. Bölgenin sahip olduğu verimli arazi kapasitesinin koruma kullanma dengesi gözetilerek değerlendirilmesi, gerilemeye başlayan tarım sektörünün canlandırılması ve sürekliliği için en önemli eylemdir. Sanayi atıklarının kirlettiği Ergene Havzası nın geri kazanılması tarım sektörünün kalkınması için atılması gereken ilk adımdır. Sulak alanları açısından oldukça zengin bölgede yerel kalkınmanın ön koşullarından biri bu verimli coğrafyanın korunması ve devamlılığının sağlanmasıdır. Kalkınmaya yönelik bölgesel ve yerel kaynakların başında su kaynakları, tarımsal üretim, hayvancılık, kültürel miras, sanayi ve lojistik vurgulanmıştır. Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 43

44 Turizm Çeşitliliği Trakya Bölgesi turizm sektöründe değerlendirilebilecek kaynakları açısından son derece zengin ve çeşitli bir yelpazeye sahiptir. Bu konuda öncelikle belirtilen kalkınma başlıkları; Kültür turizminin geliştirilmesi Gastronominin turizm sektöründe değerlendirilmesi Bölgesel ve yerel sembollere dönüştürülebilecek hediyelik eşya üretimi Doğa turizmini canlandırılması; doğa yürüyüşü ve dağcılık: Istrancalar deniz sporları: yelken ve kano yamaç paraşütü: Uçmakdere ve Ayvasıl Eko-turizmin geliştirilmesi Hizmet kalitesi ve kapasitesinin arttırılması, ev pansiyonculuğunun teşvik edilmesi 44 TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

45 Kültür Öncelikli Kalkınma Trakya nın ekonomik kalkınması için değerlendirilebilecek en temel kaynaklardan biri de bölgenin sahip olduğu tarihsel derinlik ve kültürel zenginliktir. Bölgenin tarihsel yerleşim ve kültür izlerinin, koruma ilkesi gözetilerek tanıtımı ve sunumuyla kalkınmada yeni bir alan yaratılmış olacaktır. Kültür turizminin canlandırılmasını sağlayacak bu yaklaşım, bölge kimliğinin de yaratılmasına yardımcı olacaktır. Arkeolojik alanlar, tarihsel yollar ve Osmanlı dönemi mimarisi belirli bir kavramsal bütünlük içerisinde sunulmalıdır. Benzer şekilde, yerel kültürün tanıtımı ve sunumu da, yerel ve bölge içi işbirlikleriyle geliştirilecek projeler kapsamında sağlanmalıdır. Ancak her koşulda bu değerlerin korunması ön planda olmalı, böylece kalkınmadaki rolleri de sürekli kılınmalıdır. KATILIM Sivil Örgütlenme Katılıma ilişkin esas vurgu bölgedeki sivil örgütlenmelerin eksikliği olmuştur. Çalıştay katılımcılarının üzerinde durduğu bir konu, bölge halkının birarada çalışamama probleminin olduğu ve genellikle bireysel girişimlerin söz konusu olduğudur. Oysa bölge geleceğinin sağlıklı planlanması için en temelde alt ölçekten başlayan, mikro düzeyde bir örgütlenme gerekmektedir. Bu şekilde bölge için çalışabilecek sivil örgütlenmelerin çoğalması ve etkin çalışması sağlanabilir. Ayrıca bölge üniversitelerinin de bir çatı altında bir araya gelmeleri gerekmektedir. Örnek Projeler Yerel halkın kent ve bölge ölçeğindeki projelere katılımının sağlanması, sağlıklı ve dengeli bir kalkınma için ön koşuldur. Ancak halk katılımının sağlanması aynı zamanda güven zemininin kurulmasına da bağlıdır. Bu nedenle, katılım sağlamak üzere yerelle örnek projeler ve uygulama örnekleri paylaşılmalı, böylece özendirme ve girişim ruhunun elde edilmesi sağlanmalıdır. Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 45

46 KURGU Sınırötesi Birliktelikler Trakya nın komşu ülkelerle bir araya gelerek geliştirebileceği programlar temelde tarihsel yollar, Gala Gölü ve Meriç Nehri etrafında şekillenmektedir. Bu değerler sınır ötesi birliktelikleri sağlayacak birleştirici ögelerdir. Öncelikle kurgulanabilecek birliktelikler; Tarihi güzergahların araştırılması, belgelenmesi ve korunarak kullanılması: Via Egnatia ve Via Militaris Gala Gölü için Yunanistan ile birlikte bir milli park kurgulanması Trakya da başlayıp, Bulgaristan a devam eden sazlık alanları ve Longozlarla ilgili çalışmalar Meriç Nehri yle ilgili, nehri kullanan üç ülkenin işbirliği yapması Altın Üçgenler Çalıştay katılımcıları tarafından tartışılan Altın Üçgen olasılıkları; Meriç,Ergene,Göller bölgesi Karadeniz, Marmara Denizi, Ege Denizi Edirne, Kırklareli, Tekirdağ Tekirdağ, Çorlu, Çerkezköy Malkara, Şarköy, Marmara Ereğlisi Marmara Ereğlisi, Gelibolu, Çanakkale Keşan, İpsala, Enez 46 TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

47 GELECEK STRATEJİLERİ İÇİN TEMEL STRATEJİLER 5 TEMEL STRATEJİ, 25 TEMEL HEDEF Bölgenin geleceği stratejilerini belirmek için bölge halkının beklentileri, bölgeye biçilen roller ve yerel dinamikler dikkate alınmalıdır. Gelecek stratejileri geçmişten bugüne ve yarından geçmişe bakış açısı ile Çarpan Etkileşim Strateji Çerçevesi kapsamında geliştirilmelidir. Bu stratejiler şöyledir: Temel strateji 1: Sınırsız Sınırlar Temel strateji 2: Bölgesel Ağlar Temel strateji 3: Bölgeye Ait Olma Temel strateji 4: Gücün Yönetimi Temel strateji 5: Çarpan Etkileşim Strateji Çerçevesi Temel Strateji 1: Sınırsız Sınırlar Trakya bölgesinin geleceği, sınırları aşan bir bakış açısı ile ele alınmalıdır. Kültür ve doğanın sınır tanımayan sürekliliği bölgenin en büyük zenginliğidir. Meriç nehri ve havzası ile Istranca dağlar sistemi ayrıştırıcı değil birleştirici bir güç olarak değerlendirilmelidir. Hedef 1- Sınırsız sınırlar çerçeve programının geliştirilmesi Hedef 2- Kültür ve doğa bütünleşik planının hazırlanması Hedef 3- Kültürel diplomasi için kamu-sivil insiyatifin oluşturulması Hedef 4- Meriç, Ergene ve Göller Bölgesi kültür ve doğa envanterinin çıkarılması Hedef 5 - Bölgesel kentler işbirliği eylem planı hazırlanması Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 47

48 Temel Strateji 2: Bölgesel Ağlar Bölgenin doğal ve kültürel zenginliği ile küresel yatırımlar dikkate alındığında, bölgesel ağlar sistematiğinin kurgulanması, yeni bölgesel dinamikler ve işbirliği stratejilerinin geliştirilmesi açısından büyük önem kazanmaktadır. Hedef 1- Bölgesel ağlar kümelenme çalışmasının yapılması Hedef 2- Kırsal ve kentsel yerleşim kademelenmesi stratejilerinin yeniden ele alınması Hedef 3-Kümelenme stratejisi doğrultusunda tematik işbirliği ağlarının kurgulanması Hedef 4-Bölgesel kentler arası işbirliği eylem planının hazırlanması Hedef 5- İşbirliği proje demetlerinin hazırlanması ve yönetim mekanizmasının kurulması Temel Strateji 3: Bölgeye Ait Olma Bölgenin Balkanlar ve Anadolu arasında bir geçiş coğrafyası konumunda olması, bölgeye biçilen yeni roller ve küresel yatırımlar yaşayanların gelecekleri için önem taşımaktadır. Bölgesel kimliğin belirlenmesi, aidiyet duygusunu güçlendirecek projelerin geliştirilmesi bölgeye ait olma hissini güçlendirecektir. Hedef 1- Trakya Sivil Platformu nun kurularak Bizim Bölge programının hazırlanması Hedef 2- Bölgesel kimlik değerlerinin ortaya çıkarılması ve kurgulanması Hedef 3- Stratejik iletişim yönetim planının hazırlanması Hedef 4- Ortak bellek mekânlarının eğitim amaçlı kullanım stratejisinin belirlenmesi Hedef 5- Bütün okullarda kültürel ve doğal miras eğitiminin programa alınması 48 TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

49 Temel Strateji 4: Gücün Yönetimi Trakya bölgesi başta doğal ve kültürel miras kaynakları açısından bünyesinde çeşitliliği barındırmaktadır. İnsan ve diğer kaynaklar başta olmak üzere ortaya çıkan gücün yönetimi geleceğin farklı kurgulanmasını sağlayacaktır. Yönetilemeyen güç güç değildir temel ilkesi çerçevesinde gücün yönetimine ilişkin öncelikli hedefler belirlenmelidir. Hedef 1- Birleştirici Güç; Doğa, Su ve Kültür Yönetim Planı nın hazırlanması Hedef 2- Kamu, özel ve sivil işbirliği ortamlarının yaratılması Hedef 3- Üniversite-kent buluşmasının kurgulanması Hedef 4- Özel sektör işbirliği stratejisinin belirlenmesi Hedef 5- Kurumlar arası eşgüdüm mekanizmalarının kurulması Temel Strateji 5: Çarpan Etkileşim Strateji Çerçevesi Çeşitliliğin ortaya çıkardığı zenginlik, büyük yatırımlar ve sektörel gelişme dinamikleri tüm değerlerin birbirleri ile etkileşimini zorunlu kılmaktadır. Bölgesel ağlar sistematiği ile etkileşim değerlerinin bir araya getirilmesi, ortaya çarpan etkisini çıkaracaktır. Çarpan etkisi bölgenin geleceği için yeni fırsatları ortaya çıkaracaktır. Hedef 1- Çarpan etkileşim strateji çerçevesinin oluşturulması Hedef 2- Strateji ve proje geliştirmek için çok disiplinli işbirliği ortamlarının hazırlanması Hedef 3- Sektörler arası etkileşimi güçlendirecek mekanizmaların geliştirilmesi Hedef 4- Trakya ekoloji-tarım-turizm stratejilerinin belirlenmesi Hedef 5- Trakya yaratıcı endüstrilerin gelişim stratejisinin ortaya konulması Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 49

50 5 VİZYON PROJESİ, 15 PROGRAM VE PROJE 50 Meriç, Ergene ve Göller Bölgesi Altın Üçgeni Altın Üçgen Envanter Projesi Havza Kalkınma Strateji Planı Kültür Yollarını Canlandırma ve Arkeoparklar Programı Karadeniz Buluşması Karadeniz Sahil Kentleri ve Limanları Gezi Rotası Istrancalardan Doğan Kültür: Köyler Yaşamalıdır Longoz Ormanları nın UNESCO Dünya Biosfer Rezervi İlan Edilmesi Programı Meriç Havzası Koridoru Meriç Nehri Paydaşları Platformu Meriç Havzası Kültürel Canlandırma Programı Meriç in Sularını Koruma Uluslararası Programı Marmara Kıyısı Gelişim Aksı Marmara Ereğlisi Arkeoparklar Programı Antik Şarapçılık Sektörünün Günümüze Taşınması Marmara Kıyısı Kültür Yolu Projesi Sınır Ötesi Kültür Diplomasisi Meriç e Kıyısı Olan Kentlerin Örgütlenmesi ve Rotalar Enez ve Sınırötesi Ulaşım ve İşbirliği Programı Sözlü Tarih Projesi TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

51 1. BÖLGESEL BAKIŞ AÇISI SINIRSIZ SINIRLAR 2. BİRLEŞTİRİCİ GÜÇ DOĞA, SU, KÜLTÜR 3. SU MİRASININ YÖNETİMİ SU KAYNAKLARI 10 Temel İlke 4. STRATEJİK KÖPRÜLER DÜN, BUGÜN, YARIN 5. BÖLGESEL GEÇİŞLER BALKANLAR, İSTANBUL, GELİBOLU 6. BÖLGEYE AİT OLMA 7. YEREL HAREKET SİVİL İNSİYATİF 8. ALTIN ÜÇGEN MERİÇ, ERGENE, GÖLLER BÖLGESİ 9. KÜLTÜREL VE DOĞAL PEYZAJ 10. BÖLGESEL AĞLAR Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 51

52 52 TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

53 KIRKLARELİ BÖLGE ÇALIŞTAYI KATILIMCI LİSTESİ KIRKLARELİ Kırklareli Valisi Kırklareli Belediye Başkanı Kırklareli Valiliği Yazı İşleri Müdürü Kırklareli İl Planlama ve Koordinasyon Müdürlüğü Kırklareli Valiliği Kırklareli Belediye Başkan Yardımcısı Kırklareli Belediyesi Özel Kalem Müdürü Kırklareli Kent Konseyi Başkanı Kırklareli Kent Konseyi Kırklareli Kent Konseyi Kültür Sanat Çalışma Grubu Kırklareli Kent Konseyi Kültür Sanat Çalışma Grubu Kırklareli Belediyesi / Harita Mühendisi / İtfaiye Müdürü Kırklareli Belediyesi / Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Kırklareli Belediyesi / Ziraat Mühendisi Kırklareli Belediyesi / Şehir Plancısı Kırklareli Belediyesi / Mimar Kırklareli Belediyesi Vize Belediye Başkanı Vize Belediyesi /Mimar Vize Belediyesi Vize Belediyesi Vize Belediyesi Mustafa Yaman Cavit Çağlayan Serap Olcan Mesut Özenen Ruhi Eray Ünal Başkur Onur Koçtürk Münür Saygı Göksal Çinem Hakan Konyar Nurdan Güven Mehmet Çevik Timur Şen Nurgün Tunçol Yeşim Altın Çağrı Şaylan Volkan Eren Selçuk Yılmaz Sedat Kırat Elif Duraklı M. Hakan Yılmaz Koray Kantürer Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 53

54 Babaeski Kaymakamı Pehlivanköy Kaymakamı Demirköy Kaymakamı Kırklareli İl Milli Eğitim Müdürü Kırklareli İl Dernekler Müdürü Kırklareli İl Sağlık Müdürü Kırklareli İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdür Yardımcısı Kırklareli İl Aile ve Sosyal Politikalar Müdür Yardımcısı Kırklareli İl Kültür Turizm Müdür Vekili Kırklareli İl Afet ve Acil Durum Müdür Vekili Lüleburgaz Müftüsü Kırklareli Pınar Mahallesi Muhtarı Kırklareli Bademlik Mahallesi Muhtarı Kırklareli Orman Su İşleri Şube Müdürlüğü Kırklareli Orman Su İşleri Şube Müdürlüğü Kırklareli İl Özel İdaresi Kırklareli Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Kırklareli Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Kırklareli Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Kırklareli Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü / İnşaat Mühendisi Kırklareli Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü / İnşaat Mühendisi Kırklareli Toprak Su Araştırma Enstitüsü Kırklareli Orman İşletmeleri Müdürlüğü Kırklareli Bilim Sanayi ve Teknoloji Müdürlüğü Kırklareli Müze Müdürlüğü M. Asım Alkan İdris Koç Kaya Çelik İbrahim Korkmaz İsa Memiç M. Mustafa Saymaz Mehmet Özcan Öbeydullah Özcanan Fikret Macit Ertuğrul Atasoy İsa Saim Kırklareli Şaban Yurdakul Gürsel Yılmaz Filiz İhtiyar Zafer Kamay Raif Kelep Aysel Özşahin Filiz Gündoğan Asuman Elmas Coşkun Vasıf Korucuoğlu Ali Öztürk Dr. Fatih Bakanoğlu Murat Deniz Gültekin Hâdi Çiğdem Yeniköy 54 TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

55 Kırklareli Valiliği Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü Kırklareli Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğü Kırklareli İŞKUR İl Müdürü Kırklareli YURTKUR Müdürlüğü Kırklareli DSİ 112. Şube Müdürlüğü Kırklareli Karayolları 15. Şube Şefliği Vize Kaymakamlığı Karabey Mahallesi Muhtarı Murat Erdin H. Bekir Bardak Hasan Aksoy A. Yücel Kuruçim Muhsin Kurt İsmail Gündoğdu Simge Yıldız Ergin Sözen TEKİRDAĞ Tekirdağ Belediye Başkanı Tekirdağ Belediyesi Tekirdağ Belediyesi Tekirdağ Belediyesi Marmara Ereğlisi Belediye Başkan Yardımcısı Ereğli Belediyesi Tekirdağ İl Genel Sekreteri Tekirdağ İl Kültür ve Turizm Müdürü Tekirdağ İl Milli Eğitim Şube Müdürlüğü Tekirdağ İl Milli Eğitim Şube Müdürlüğü Tekirdağ İl Özel İdaresi İmar ve Kentsel İyileştirme Müdürlüğü Tekirdağ İl Özel İdaresi EDİRNE Edirne Vali Yardımcısı/İl Özel İdaresi Genel Sekreteri Edirne Belediye Başkan Yardımcısı Adem Dalgıç Mukadder Çetiz Özlem Çebi Saka Recep Darı Necmi Yaşar Ozan Deniz Mustafa Yel Mehmet Altaş Hakan Cömertler Adil Özer Dilşad Ergin Şuayip Özer Ahmet Çetin Ertuğrul Tanrıkulu Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 55

56 Edirne Vakıflar Bölge Müdürü Edirne Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü Edirne Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü Edirne Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü Edirne Eski Kültür ve Turizm İl Müdürü, Edirne Yerel Tarih Grubu Enez Belediye Başkanı Havsa Belediye Başkanı İpsala Belediye Başkanı Uzunköprü Belediye Başkanı Hayati Binler İrfan Özcan Zaim Bosnalı Bilgin Yılmaz Gür Karasu Ahmet Çayır Oğuz Tekin Mehmet Karagöz Enis İşbilen TRAKYA KALKINMA AJANSI Trakya Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri Trakya Kalkınma Ajansı Kırklareli YDO / Uzman Trakya Kalkınma Ajansı Edirne Yatırım Destek Ofisi Trakya Kalkınma Ajansı Mehmet Gökay Üstün Semiha Ahmet Işık Ocaklı Melih Karaman SİVİL KESİM KATILIMCILARI Edirne Yerel Tarih Grubu Başkanı Kırklareli Ticaret Borsası Başkanı Kırklareli TÜRSAB Temsilcisi TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası Kırklareli İl Temsilcisi Tekirdağ Mimarlar Odası Tekirdağ Mimarlar Odası Trakya Turizm İşletmecileri Derneği Tekirdağ Turizm Tanıtma Derneği Güngör Mazlum Turan Altıntel Ali Korur Dr. Erol Özkan F. Berrin Tanrıöver Gökhan Tanrıöver Hakkı Çebi İbrahim Uzun 56 TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

57 Kırklareli Kültür Varlıkları Derneği Kırklareli Kültür Varlıkları Derneği Edirne Valiliği Derneği İstanbul Üniversitesi, Eskiçağ Tarihi Trakya Üniversitesi Trakya Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zirve Üniversitesi Günyüzü Gazetesi Mimar Mimar Harita Mühendisi Harita Mühendisi Diş Doktoru - Kırklareli Zümre Metalurji Zümre Metalurji Zümre Metalurji Zümre Metalurji Emekli Öğretmen Özel Öğretim Özel Öğretim Limanköy Limanköy Tekirdağ Atilla Biçer Erdoğan Kantürer Zeki Kar Prof. Dr. Mustafa Sayar Prof. Dr. Burcu Özgüven Prof. Dr. Hasan Hayri Tok Yrd. Doç. Dr. Metin Çelik Şenol Goncagül Sedat Kuru Özcan Topsel Serdar Uzun Mahmut Bozan Zuhal Tarcan Ensar Zümre Ender Tarcan Nilgün Zümre Dilara Zümre Kadri Buzdağ İbrahim Metin Baltacı Metin Büyükavcılar Okan Can Sermin Demirgülle Serhat Güccan Hikmet Altın Salim Aras Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 57

58 ÇEKÜL Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı ÇEKÜL Vakfı Genel Sekreteri ÇEKÜL Vakfı Genel Koordinatörü ÇEKÜL Vakfı Yüksek Danışma Kurulu Üyesi ÇEKÜL Vakfı Yüksek Danışma Kurulu Üyesi ÇEKÜL Vakfı Yüksek Danışma Kurulu Üyesi ÇEKÜL Vakfı Yüksek Danışma Kurulu Üyesi/ Şehir Plancısı ÇEKÜL Vakfı Yönetim Kurulu Üyesi Tarihi Kentler Birliği Kentsel Strateji Kurucu Ortağı Kentsel Strateji Yönetici Ortağı, ÇEKÜL Gönüllüsü / Şehir Plancısı ÇEKÜL Vakfı Örgütlenme Koordinatörü ÇEKÜL Vakfı / Şehir Plancısı ÇEKÜL Vakfı / Şehir Plancısı ÇEKÜL Vakfı / Şehir Plancısı ÇEKÜL Vakfı / Şehir Plancısı ÇEKÜL Vakfı / Şehir Plancısı ÇEKÜL Vakfı ÇEKÜL Vakfı Örgütlenme/Yüksek Danışma Kurulu Üyesi ÇEKÜL Vakfı Trakya Bölge Koordinatörü Prof. Dr. Metin Sözen Ece Müftüoğlu Narcy Betül Sözen Asaf Ertan A.Şahika Ertan Nadir Mutluer Namık Kemal Döleneken Hasan Özgen Erol Erdoğan Faruk Göksu Sıla Akalp Yonca Moralı Sevil Şeten Gül Tuçaltan Batuhan Akkaya Simge Zilif Esra Karataş Beyza Kurt Hurşit Arslan Mehmet Tan 58 TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI

59 Birleştirici Güç; Doğa, Su,Kültür : I. TRAKYA BÖLGE ÇALIŞTAYI 59

60 60 TRAKYA KÜLTÜR ÖNCELİKLİ GELİŞİM STRATEJİ VE EYLEM PLANI