2016 Bütçe Sunuş Konuşması TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu

Transkript

1 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması 2016 Bütçe Sunuş Konuşması TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu Süleyman SOYLU Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı

2

3 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması İÇİNDEKİLER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER VE İSTİHDAMA ETKİSİ... 3 ÜLKEMİZ İŞGÜCÜ PİYASASINDAKİ GELİŞMELER... 7 İSTİHDAM KAYIT DIŞI İSTİHDAM REHBERLİK VE DENETİM SOSYAL GÜVENLİK ÇALIŞMA HAYATI YURTDIŞI İŞÇİ HİZMETLERİ KAMU PERSONELİ TODAİE YILI MALİ BÜYÜKLÜKLER

4

5 Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Saygıdeğer Üyeleri, Değerli Basın Mensupları, 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı nın 2016 yılı bütçesinin görüşülmesi dolayısıyla huzurunuzda bulunuyorum. Bütçe sunumumuza başlamadan önce hepinizi en derin sevgi ve saygılarımla selamlıyorum. Hepinizin çok iyi bildiği gibi sosyal devlet ilkesi, toplumdaki sosyal ve ekonomik barışı, refahı ve sürdürülebilirliği sağlama adına devlete doğrudan sorumluluk yükleyen, müdahalesini ve düzenleyici rolünü öngören bir ilkedir. Devlet, sosyal devlet ilkesi çerçevesinde günlük yaşamın özellikle çalışma ve sosyal güvenlik alanlarında düzenlemelerde bulunur, bazen taraf, bazen de hakem olur. Başlı başına bir dinamizm ve hareketlilik alanı olan sosyal alanda yer alan devlet kurumunun da doğal olarak bu inovasyon sahasına uyum sağlamak zorunluluğu vardır. Statik olamaz, durağan bir karakter sergileyemez. Hükümetlerimiz her alanda olduğu gibi Çalışma ve Sosyal Güvenlik alanında da reformist bir tutum sergileyerek geçmişten devraldığı birçok olumsuzluğu düzeltmiş ve devrim sayılabilecek yeniliklere imza atmıştır. Vizyon Sahibi Bir Türkiye ilkesi ile oluşturulan hükümet programlarımızdaki Çalışma Hayatı ve Sosyal Güvenlik başlıkları altında yer alan hedeflerimizi hayata geçirmek için, milletimizden de aldığımız güç ve destek ile bugüne kadar ortaya koyduğumuz başarılı çalışmaları geleceğe taşımaya devam edeceğiz. Sosyal güvenlik alanında, sunulan hizmetlerin sigortalı, işveren, emekli ve hak sahiplerine etkin, hızlı ve kaliteli olarak verilmesi için, toplumun ihtiyaçlarını da göz önünde bulundurarak birçok reforma imza attık. Bu reformları gerçekleştirirken taraflarla sosyal diyalogu ve uzlaşıyı esas aldık. 1

6 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma hayatı ve sosyal güvenlik sisteminde bugüne kadar attığımız her adımda temel yaklaşımımız ise vatandaş odaklılık olmuştur Vizyonuna uygun olarak insan onuruna yakışan bir çalışma hayatı oluşturmak, güçlü, yaygın ve sürdürülebilir bir sosyal güvenlik sistemi kurmak, çalışma hayatının tarafları arasında maddi ve manevi değerleri de barındıran bir çalışma estetiği ve ahengini temin etmek için gerekli yasal ve kurumsal değişiklikleri önemli ölçüde gerçekleştirdik. Dünyadaki ve ülkemizdeki gelişmeler doğrultusunda yenilikçi yaklaşım ve çözümler üretmeye ilk günkü heyecan ve kararlılığımızla devam edeceğiz. Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonu nun Değerli Üyeleri, Bugün gerçekleştireceğimiz Bütçe sunumu sırasında ortaya koyacağınız değerlendirme, görüş ve önerilerin de bizler için büyük önem taşıdığını da ayrıca ifade etmek isterim. Bu vesileyle 2016 yılı bütçesinin daha etkin ve verimli olarak hayata geçirilmesindeki değerli katkılarınızdan dolayı şimdiden teşekkür ediyor, selam ve saygılarımı sunuyorum. 2

7 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER VE İSTİHDAMA ETKİSİ Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, 2008 yılında başlayan küresel krizden dolayı oluşan istikrarsızlık, birçok ülke ekonomisini etkilemeye devam etmektedir. Gelişmiş ekonomilerde; 2008 yılında yüzde 0,2 olarak gerçekleşen büyüme hızı 2009 yılında yüzde -3,4, 2010 yılında yüzde 3, 2011 yılında yüzde 1,7, 2012 yılında yüzde 1,2, 2013 yılında yüzde 1 ve 2014 yılında yüzde 1,8 olarak gerçekleşmiştir yılsonu beklentisi yüzde 2 ve 2016 yılsonu beklentisi ise yüzde 2,2 olarak açıklanmıştır 1. İşsizlik oranları da özellikle Yunanistan, İspanya, Hırvatistan, Portekiz ve Fransa gibi AB ülkelerinde oldukça yüksek seviyelere ulaşmıştır. Avrupa Komisyonu İstatistik Ofisi (Eurostat) verilerine göre; Yunanistan da işsizlik oranı kriz öncesi dönem olan 2008 yılında yüzde 7,7 iken 2012 yılında yüzde 24,3 e, 2014 yılında yüzde 26,5 e yükselmiş, son açıklanan 2015 yılı Ekim ayı verisine göre ise işsizlik oranı yüzde 24,5 olarak gerçekleşmiştir. Yine bu oran İspanya da 2008 yılında yüzde 11,3 iken, 2012 yılında yüzde 24,8 e, 2014 yılında yüzde 24,5 e yükselmiş, 2015 yılı Kasım ayında ise yüzde 21,4 olarak gerçekleşmiştir. Hırvatistan da da 2008 yılında yüzde 8,4 olan işsizlik oranı 2012 yılında yüzde 15,9 a ve 2014 yılında yüzde 17,3 e yükselmiş, 2015 yılı Kasım ayında ise yüzde 16,6 olmuştur. Bunların yanı sıra dünyanın en gelişmiş ekonomilerinden biri olan Fransa da 2008 yılında işsizlik oranı yüzde 7,8 iken 2014 yılında bu oran yüzde 10,3 e yükselmiş, 2015 yılı Kasım ayında da yüzde 10,1 olarak gerçekleşmiştir. 1 IMF, World Economic Outlook Database, October

8 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Dünyanın en büyük ekonomisi olan ABD de ise işsizlik oranı 2008 yılında yüzde 5,8 iken 2010 yılında bu oran yüzde 9,6 ya kadar yükselmiş, 2014 yılında ise 6,2 olarak gerçekleşmiştir yılı Kasım ayında ise yüzde 5 olarak gerçekleşmiştir. Tüm bu küresel olumsuzluklara rağmen Ülkemiz, ekonomi ve istihdam alanındaki olumlu performansını önemli ölçüde devam ettirmiştir. Eurostat verilerine göre 2008 yılında yüzde 9,7 olan işsizlik oranımız 2009 yılında yüzde 12,5 e yükselmiş olmasına rağmen, 2013 yılında makro mali disiplin ve istihdam dostu büyüme politikaları sayesinde yüzde 8,7 ye gerilemiş, 2014 yılında ise yüzde 9,9 olarak gerçekleşmiştir yılına bakıldığında ise birçok ülkenin işsizlik oranının krizin yaşandığı 2008 yılına göre yüksek seviyelerde olduğu görülmektedir. Dünyada işsizliğin hızla yükseldiği bu dönemde Ülkemizde işsizlik oranının düşmesi, hükümetlerimizin uyguladığı ekonomi ve istihdam politikalarımızın başarısını göstermesi bakımından önemli olduğu gibi siyasal istikrarın önemini ve sonuçlarını da göstermesi açısından anlamlıdır. İşgücüne katılım oranı, 2007 yılına kıyasla 2014 yılında Avrupa Birliğine üye 28 ülkede 0,4 puan artış gösterirken, aynı dönemde Ülkemizde 5 puan artış göstermiştir. Ülkemiz işgücüne katılma oranındaki bu artışla AB üyesi ülkelerin tamamını geride bırakmıştır. 4

9 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Tablo 1:Avrupa Birliği Ülkelerinde İşgücüne Katılma Oranları Ülke/Yıl (3.Çeyrek) AB 28 57,2 57,4 57,4 57,3 57,3 57,6 57,6 57,6 57,7 Avro Bölgesi 56,8 57,1 57,0 56,9 56,8 57,1 57,0 56,9 56,8 Belçika 53,6 53,7 53,5 54,1 53,2 53,2 53,6 53,5 53,3 Bulgaristan 52,6 53,8 53,0 53,4 52,5 53,1 53,9 54,1 54,9 Çek Cumhuriyeti 58,8 58,5 58,7 58,4 58,3 58,6 59,3 59,3 59,5 Danimarka 65,7 66,0 65,3 64,4 63,9 63,2 62,4 62,2 62,3 Almanya 59,1 59,2 59,4 59,5 60,1 60,1 60,4 60,4 60,3 Estonya 60,6 61,1 60,7 60,5 61,3 61,3 61,3 61,1 63,4 İrlanda 64,1 63,6 61,9 60,7 60,2 59,9 60,2 60,0 60,5 Yunanistan 52,9 53,0 53,4 53,5 52,7 52,3 52,0 51,8 52,3 İspanya 58,6 59,4 59,5 59,6 59,7 59,7 59,4 58,9 58,8 Fransa 56,3 56,4 56,6 56,5 56,3 56,5 56,5 56,3 56,1 Hırvatistan 52,9 53,1 53,1 52,6 51,8 51,4 50,8 52,4 53,5 İtalya 48,8 49,1 48,5 48,2 48,1 49,1 48,8 49,1 48,6 Güney Kıbrıs RY 64,4 64,2 63,7 64,3 63,7 63,4 63,3 63,7 62,7 Letonya 60,3 61,5 60,1 58,9 58,5 59,7 59,4 59,3 60,4 Litvanya 55,5 55,8 56,5 56,8 57,4 57,7 58,0 58,9 59,3 Lüksemburg 55,9 56,0 58,2 57,7 57,6 58,8 59,4 60,1 59,9 Macaristan 50,3 49,9 49,9 50,3 50,7 51,7 52,2 53,7 55,2 Malta 49,9 50,0 50,2 50,8 51,4 52,0 53,2 54,0 55,4 Hollanda 66,1 66,6 66,8 65,1 64,5 65,0 64,9 64,4 64,4 Avusturya 59,9 60,2 60,4 60,4 60,5 60,8 60,9 60,7 61,5 Polonya 53,7 54,2 54,9 55,3 55,5 55,9 55,9 56,2 56,4 Portekiz 62,2 62,0 61,4 61,2 60,5 60,2 59,3 58,8 58,6 Romanya 54,8 54,5 54,4 54,9 54,1 54,6 54,5 54,9 55,9 Slovenya 59,7 59,5 59,4 59,2 57,9 57,5 57,2 57,7 58,1 Slovakya 58,8 59,3 58,9 59,0 58,8 59,2 59,3 59,4 59,8 Finlandiya 61,2 61,5 60,5 60,0 59,9 59,7 59,1 58,9 59,4 İsveç 63,7 63,9 63,3 63,3 63,7 63,9 64,3 64,7 65,3 Birleşik Krallık 62,5 62,8 62,6 62,4 62,3 62,5 62,6 62,7 62,9 İzlanda 82,7 81,9 80,3 80,4 79,8 79,9 80,7 82,1 83,7 Norveç 72,6 73,8 72,6 71,8 71,3 71,4 71,1 64,9 65,3 İsviçre 67,6 68,2 68,2 67,8 68,0 68,2 68,3 68,7 68,7 Makedonya 54,5 55,1 55,5 55,7 55,5 55,2 55,8 55,9 55,3 Türkiye 45,5 46,2 47,1 48,1 49,3 49,4 50,3 50,5 52,1 Kaynak: Eurostat. 5

10 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Tablo 2: Avrupa Birliği Ülkelerinde İstihdam Oranları Ülke/Yıl (3.Çeyrek) AB 28 53,1 53,4 52,3 51,9 51,8 51,6 51,3 51,7 52,5 Avro Bölgesi 52,6 52,8 51,6 51,1 51,1 50,6 50,2 50,3 51,0 Belçika 49,6 49,9 49,2 49,6 49,4 49,2 49,0 48,9 48,9 Bulgaristan 49,0 50,8 49,4 47,9 46,6 46,6 46,9 48,0 50,3 Çek Cumhuriyeti 55,6 55,9 54,8 54,2 54,4 54,5 55,2 55,7 56,6 Danimarka 63,2 63,7 61,4 59,6 59,1 58,4 58,0 58,1 58,4 Almanya 54,0 54,8 54,8 55,3 56,6 56,8 57,2 57,4 57,6 Estonya 57,8 57,8 52,5 50,4 53,7 55,2 56,0 56,6 60,0 İrlanda 61,1 59,5 54,5 52,3 51,4 51,1 52,4 53,2 54,9 Yunanistan 48,5 48,9 48,3 46,7 43,3 39,5 37,7 38,1 39,7 İspanya 53,8 52,7 48,9 47,8 46,9 44,9 43,9 44,5 46,3 Fransa 52,0 52,4 51,6 51,5 51,3 51,2 50,9 50,5 50,5 Hırvatistan 47,7 48,6 48,2 46,5 44,7 43,2 42,1 43,3 45,3 İtalya 45,8 45,8 44,7 44,2 44,1 43,9 42,9 42,8 43,5 Güney Kıbrıs RY 61,9 61,9 60,3 60,2 58,7 55,9 53,3 53,5 53,5 Letonya 56,6 56,8 49,6 47,4 49,0 50,7 52,4 52,8 54,6 Litvanya 53,2 52,6 48,8 46,7 48,6 50,0 51,2 52,6 54,3 Lüksemburg 53,7 53,2 55,2 55,2 54,8 55,7 55,9 56,6 55,3 Macaristan 46,6 46,0 44,9 44,7 45,1 46,0 46,9 49,5 51,7 Malta 46,6 47,1 46,8 47,3 48,2 48,8 49,8 50,9 52,5 Hollanda 64,0 64,7 64,5 62,2 61,3 61,2 60,2 59,6 60,2 Avusturya 57,0 57,7 57,2 57,5 57,7 57,8 57,7 57,3 58,0 Polonya 48,5 50,4 50,4 50,0 50,2 50,2 50,2 51,2 52,4 Portekiz 57,3 57,4 55,6 54,6 52,8 50,8 49,7 50,7 51,6 Romanya 51,3 51,4 50,7 51,1 50,2 50,9 50,7 51,1 52,2 Slovenya 56,8 56,9 56,0 54,9 53,2 52,5 51,5 52,1 53,2 Slovakya 52,3 53,7 51,8 50,5 50,8 50,9 50,9 51,5 53,0 Finlandiya 57,0 57,6 55,5 54,9 55,2 55,2 54,3 53,8 54,4 İsveç 59,8 59,9 58,0 57,8 58,7 58,8 59,1 59,6 61,0 Birleşik Krallık 59,2 59,2 57,8 57,5 57,3 57,5 57,9 58,8 59,5 İzlanda 80,8 79,5 74,5 74,3 74,2 75,1 76,3 78,1 80,8 Norveç 70,8 71,9 70,4 69,3 69,0 69,2 68,6 62,6 62,4 İsviçre 65,2 65,9 65,4 64,7 65,3 65,3 65,3 65,6 65,3 Makedonya 35,5 36,5 37,6 37,9 38,1 38,1 39,7 40,2 41,2 Türkiye 41,5 41,7 41,2 43,0 45,0 45,4 45,9 45,5 46,8 Kaynak: Eurostat. 6

11 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması İstihdam oranı, 2007 yılına kıyasla 2014 yılında Avrupa Birliğine üye 28 ülkede 1,6 puan azalış gösterirken, Ülkemizde ise 4 puan artış göstermiştir. Böylelikle Ülkemiz Makedonya ve Malta dan sonra AB ye üye ve aday ülkeler arasında istihdam oranında en fazla artış sağlayan 3 üncü ülke olmuştur. İstihdam ve işgücüne katılımda sağlanan artışın yanı sıra işsizlik sorununun da çözülmesi, tüm dünyada olduğu gibi Ülkemizin de en önemli önceliği olmaya devam etmekte olup, işsizliğin azaltılmasına yönelik çalışmalarımız bundan sonra da büyük bir kararlılıkla devam edecektir. 10. Kalkınma Planının toplam yirmi beş öncelikli dönüşüm programından İşgücü Piyasasının Etkinliğini Sağlama ve Temel ve Mesleki Becerilerin Geliştirilmesi programları Bakanlığımız koordinasyonunda bulunmakta olup, bu kapsamda 64. Hükümet Programında ve 10. Kalkınma Planında öngörülen yapısal reformları hızla hayata geçirmeyi hedeflemekteyiz. ÜLKEMİZ İŞGÜCÜ PİYASASINDAKİ GELİŞMELER Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, Hükümetlerimiz döneminde krizle mücadele için uygulanan tedbirler neticesinde, ekonomideki güçlü toparlanmanın etkisiyle başta işsizlik ve istihdam alanlarında olmak üzere işgücü piyasasında olumlu gelişmeler kaydedilmiştir. Nitekim Eurostat verilerine göre Avro Bölgesi ekonomisi 2015 yılı ilk çeyrekte yüzde 1,2 oranında büyüme gerçekleştirirken, 2015 yılı ikinci çeyrekte yüzde 1,5 oranında büyüme kaydetmiştir 2. AB genelinde ise büyüme oranı 2015 yılının ilk çeyreğinde yüzde 1,7, 2015 yılının ikinci çeyreğinde ise yüzde 1,9 olarak gerçekleşmiştir 3. 2 EUROSTAT, EU National Accounts data. 3 EUROSTAT, EU National Accounts data. 7

12 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Ülkemizde ise 2015 yılının ilk çeyreğinde yüzde 2,5 olan büyüme oranı; ikinci çeyrekte 3,4 olarak beklenirken, bu oran beklentilerin üstünde yüzde 3,8 gerçekleşmiştir yılı üçüncü çeyrekte ise büyüme hızı yüzde 4 olarak gerçekleşmiştir 5. Bu büyüme hızı ile de Ülkemiz birçok AB üyesi ülkelerini geride bırakmıştır. Büyüme oranlarındaki bu artış istihdama da olumlu olarak yansımış, Ülkemiz kriz sonrasında 2009 yılına kıyasla 2012 yılında OECD ülkeleri arasında işsizlik oranını en çok azaltan ülke olmuştur. İşgücüne katılım ve istihdam oranları da özellikle kadınlarda artış göstermiştir. Tablo 3: Ülkemiz İşgücü Piyasasında Gelişmeler * Çalışma çağındaki nüfus (Bin Kişi) İşgücü (Bin Kişi) İstihdam (Bin Kişi) İşsiz (Bin Kişi) İşgücüne katılma oranı (%) 44,9 44,5 44,3 44,9 45,7 46,5 47,4 47,6 48,3 50,5 51,6 İstihdam oranı (%) 40,6 40,5 40,3 40,4 39,8 41,3 43,1 43,6 43,9 45,5 46,2 İşsizlik oranı (%) 9,5 9 9, ,1 11,1 9,1 8,4 9 9,9 10,5 Tarım dışı işsizlik oranı (%) 12 11,1 11,2 12, ,7 11,3 10,3 10, ,6 Genç nüfusta işsizlik oranı (%) 17,5 16,5 17,3 18,6 22,9 19,9 16,8 17,8 17,1 17,9 19,3 Kaynak: TÜİK (*)Ekim 2015 TÜİK verilerine göre, 2009 yılı için yüzde 13,1 olan işsizlik oranı, 2011 de yüzde 9,1 e ve 2012 yılında yüzde 8,4 e gerilemiştir yılında yüzde 9,9 olarak gerçekleşen işsizlik oranı 2015 yılı Ekim dönemi itibarıyla ise yüzde 10,5 olarak gerçekleşmiştir. İşsizlik oranı açısından önemli bir gösterge olan tarım dışı işsizlik oranımız da en yüksek seviyeye ulaştığı 2009 yılına göre 2014 yılında 4 puanlık düşüşle yüzde 12 seviyesine, genç işsizlik oranı ise 5 puanlık düşüşle yüzde 17,9 seviyesine gerilemiştir yılı Ekim 4 TÜİK, Gayri Safi Yurtiçi Hasıla, II. Çeyrek: Nisan - Haziran, 2015, Haber Bülteni. 5 TÜİK, Gayri Safi Yurtiçi Hasıla, III. Çeyrek: Temmuz - Eylül, 2015, Haber Bülteni. 8

13 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması dönemi itibarıyla tarım dışı işsizlik oranı yüzde 12,6, genç işsizlik oranı ise yüzde 19,3 olarak gerçekleşmiştir. İşgücünde ve istihdam edilenlerde son 10 yılda önemli bir başarı elde edilmiştir yılında işgücüne katılan kişi sayısı 21 milyon 691 bin kişi iken 2014 yılında 28 milyon 786 bin kişiye yükselmiştir. Söz konusu dönemler kıyaslandığında 7 milyon 95 bin kişi işgücüne dâhil olmuş, istihdam edilen kişi sayısında da yaklaşık 6,3 milyon artış yaşanmıştır. Aynı dönemde istihdam oranı yüzde 40,6 dan 45,5 e, işgücüne katılma oranı da yüzde 44,9 dan 50,5 e yükselmiştir. Grafik 1: 2005 Yılı ile 2015 Yılı Ekim Döneminde İstihdam Edilenler (Bin Kişi) Kaynak: TÜİK (*)Ekim * Orta Vadeli Programda 2015 yılında yüzde 46,1 olması beklenen istihdam oranının yüzde 47,4 e yükselmesi beklenmektedir yılı sonunda yüzde 51,3 olması beklenen işgücüne katılma oranının program dönemi sonunda yüzde 52,4 e ulaşması hedeflenmektedir Orta Vadeli Program döneminde işgücüne ve istihdama katılımın arttırılmasına yönelik uygulanacak politikalar sonucunda tarım dışında 2 milyon 365 bin kişilik ilave istihdam 9

14 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yaratılması ve bu dönemde tarım istihdamında beklenen azalmanın etkisiyle toplam istihdamın 1 milyon 949 bin kişi artması beklenmektedir. İSTİHDAM Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, Hükümetimiz döneminde işgücü piyasası politikaları daha kapsamlı uygulanmış ve İŞKUR un kurumsal kapasitesi önemli ölçüde artırılmıştır. Böylelikle hizmet sunumunda İŞKUR daha etkin bir yapıya kavuşturulmuştur. Nitekim, İŞKUR tarafından işe yerleştirilenlerin kayıtlı işsizlere oranı 2009 yılında yüzde 7 iken bu oran 2014 yılında yüzde 25,5 e, 2015 yılında ise yüzde 41,8 e yükselmiştir. İŞKUR un işe yerleştirme rakamlarında yıllar itibarıyla ciddi artış yaşanmaktadır yılında yaklaşık 890 bin kişinin istihdamına aracılık eden İŞKUR, 2003 yılına göre işe yerleştirme sayısında 14 kat artış gerçekleştirmiştir. Tablo 4: İstihdam Hizmetleri ( ) Açık İş Açık İşe İşe Yerleştirme İşe Yer./İşsiz Yurtdışı Yıllar Kayıtlı İşsiz Toplam Kamu Özel Gönderme Toplam Kamu Özel (%) Gönderme , , , , , , , , , , , Kaynak: İŞKUR 10

15 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması İŞKUR, işgücü piyasasında açık işleri her türlü iletişim kanalı kullanarak özel sektör işyerlerinden almaktadır, uygun adayların işverenlere gönderilmesi yoluyla etkin bir eşleştirme sistemi yürütmektedir. Bu kapsamda, 2002 yılında özel sektörden alınan açık iş sayısı 37 bin iken, 2015 yılında yaklaşık 55 kat artarak 2 milyon 30 bine yükselmiş ve bu işlere uygun toplam 7 milyon 712 bin aday işverenlere yönlendirilmiştir. Grafik 2 : İşe Yerleştirme Sayısı ( ) Kaynak: İŞKUR Grafik 3 : Alınan Açık İş Sayısı( )

16 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 2015 yılı içerisinde, işe yerleştirilenlerin yüzde 30 u (260 bin 848) kadınlardan oluşurken, işgücü piyasasında özel politika gerektiren gruplar içinde yer alan 20 bin 455 engellimizin de istihdamına aracılık yapılmıştır yılında İŞKUR aracılığı ile özel sektörde toplam 850 bin iş arayanın işe yerleştirilmesi hedeflenmiş iken, yılsonunda işe yerleştirilen kişi sayısı 880 bin 194 olmuş ve böylelikle hedefin üstünde başarı sağlanmıştır yılında 1 milyon iş arayanın İŞKUR aracılığı ile özel sektörde işe yerleştirilmesi hedeflenmektedir. İŞKUR un 2015 yılsonu açık iş hedefi 1 milyon 800 bin iken 2 milyon 30 bin 603 açık iş talebi özel sektörden alınarak hedefin üzerinde bir gerçekleşmeye ulaşılmıştır yılında özel sektörden 2 milyon 350 bin açık iş alınması hedeflenmektedir. Yurtdışına işçi göndermeye de aracılık eden İŞKUR 2015 yılında 31 bin 966 kişiyi yurtdışına göndermiştir. Tablo 5 : 2015 Yılında En fazla İşçi Gönderilen İlk 10 Ülke Ülkeler Kişi Irak Rusya Cezayir Türkmenistan S. Arabistan Azerbaycan Kazakistan Almanya 654 Mısır 634 İsrail

17 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması İŞKUR un insan kaynakları kapasitesi son yıllarda önemli düzeyde artırılmış, bu sayede işverenlere sunulan kurumsal danışmanlık hizmetleri de modernize edilmiştir. Bu kapsamda; Her işverenin bir danışmanı olacak vizyonu ile işverenlerle sıkı ilişkiler geliştirilmiştir. İşverenlerin, işgücü taleplerini en kısa sürede karşılamak ve kendilerine işgücü piyasası ile ilgili konularda danışmanlık desteği vermek amacıyla 2014 yılında 410 bin 734, 2015 yılında ise 477 bin 606 işyeri ziyareti gerçekleştirilmiştir. Grafik 4 : İşyeri Ziyareti Sayısı ( ) Öte yandan, istihdamında zorluk çekilen işsizlerin çalışma alışkanlığı ve disiplininden uzaklaşmalarını engellemek, işgücü piyasasına uyumlarını sağlamak ve geçici gelir desteği temini amacıyla Toplum Yararına Programların uygulanmasına devam edilmektedir yılları arasında düzenlenen toplam 20 bin 914 programdan 757 bin 227 kişi yararlandırılmıştır yılında ise, 9 bin 596 program uygulanmış, toplam 234 bin 941 vatandaşımız katıldıkları programları tamamlamıştır. 13

18 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 81 ilde Çalışma ve İŞKUR İl Müdürlüğü ve 65 Hizmet Merkeziyle faaliyetlerine devam eden İŞKUR, faaliyetlerini yaygınlaştırmak, vatandaşlara daha yakın noktalardan hizmet sunabilmek amacıyla Hizmet Noktaları oluşturmaktadır. Belediyeler, sosyal yardım kuruluşları, ticaret ve sanayi odaları, kariyer merkezleri, organize sanayi bölgeleri, kaymakamlıklar ve teknoloji gelişim merkezleriyle imzalan protokol kapsamında oluşturulan toplam 3 bin 68 adet hizmet noktası ile vatandaşlarımıza İŞKUR birimlerine gelmeden hizmet alma imkânı sağlanmıştır. Diğer önemli bir çalışma da Ulusal İstihdam Stratejisinin 4 temel ekseninden biri olan istihdam-sosyal koruma ilişkisinin güçlendirilmesi kapsamında yapılmaktadır. Tüm vakıflarda (973) İŞKUR hizmet noktası kurulmuş, vakıf görevlilerine İŞKUR portalının kullanımı ve iş arayan kaydı yapabilmeleri için eğitimler verilmiştir. Yine daha çok vatandaşımıza hizmet sunmak, işsizlerimizin istihdamlarına katkı sağlamak amacıyla iş arayanlarla işverenleri bir araya getiren İstihdam Fuarları ile üniversite veya meslek liseleri işbirliğiyle yeni mezun gençlerimizi iş hayatına hazırlamayı amaçlayan Kariyer ve Meslek Tanıtım Günleri düzenlemekteyiz. Bu kapsamda İŞKUR tarafından 2015 yılında 22 istihdam fuarı ve 115 kariyer günü gerçekleştirilmiştir. İş arayanların elverişli oldukları işlere yerleştirilmeleri ve çeşitli işler için uygun işçiler bulunmasına aracılık yapmak üzere İŞKUR tarafından izin verilen ve 2015 yılsonu itibarıyla aktif olarak faaliyetlerine devam eden 443 adet Özel İstihdam Bürosu (ÖİB) mevcuttur. Özel İstihdam Büroları yılları arasında 255 bin 901 kişinin istihdamına aracılık etmiştir yılında ise 13 bin 702 kişi Özel İstihdam Büroları aracılığıyla işe yerleştirilmiştir. 14

19 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması İş ve Meslek Danışmanlığı Faaliyetleri Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, Türkiye İş Kurumu bünyesinde 1991 yılından bu yana yürütülen iş ve meslek danışmanlığı hizmetleri süreç içerisinde giderek artan bir öneme sahip olmuştur. Söz konusu hizmete, 61. ve 62. Hükümet Programında da yer verilmesinin ardından iş ve meslek danışmanlığı hizmeti daha sistematik bir yola girmiş olup hizmetlerin daha kapsamlı bir şekilde verilmesine imkân sağlanmıştır. Hâlihazırda 3 bin 750 iş ve meslek danışmanı ile daha etkin hizmet sunmaktayız. Her işsizin bir iş ve meslek danışmanı olacak sloganıyla çıktığımız bu yolda, yalnızca işsizlerimizin değil, işverenlerimizin ve öğrencilerimizin de yanında olmaya devam ediyor, iş arayanlar ile işverenler arasında adeta bir köprü vazifesi görüyoruz. İş ve meslek danışmanlığı kapsamında, 2015 yılında 3 milyon 378 bin 949 bireysel görüşme gerçekleştirilmiştir. 477 bin 606 işyeri, 21 bin 884 eğitim-öğretim kurumu ziyaret edilmiştir. İŞKUR un gençlere yönelik sunmakta olduğu hizmet yelpazesini her geçen gün genişletmekteyiz. Meslek seçimi aşamasındaki ortaöğretim öğrencilerimiz ve velilerini desteklemek amacıyla üç yıldır düzenli olarak yayınlamakta olduğumuz Meslek Seçimine Destek Dergisini her yıl bir milyon öğrencimizle ve aileleriyle paylaşarak gençlerimizin geleceklerine ışık tutmaktayız. Danışmanlık hizmetlerinin yalnızca niceliğini değil aynı zamanda niteliğini de artırıyoruz. İş ve Meslek Danışmanları tarafından ziyaret edilen işverenler ertesi gün Genel Müdürlük tarafından aranmaktadır. Bu aramalar sonucunda işverenlerin yüzde 97 si iş arayanların ise yüzde 83,5 i sunulan hizmetlerden memnun olduğunu ifade etmiştir. Özel politika gerektiren grupların istihdamının artırılması kapsamında, İl Müdürlüklerinde görev yapan ve engelli bireylerle doğrudan temas halinde bulunan İş ve Meslek Danışmanlarına 15

20 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı işaret dili eğitimi verilmiş, 2015 yılında 76 bin 223 engelli vatandaşımızla 163 bin 795 bireysel görüşme gerçekleştirilmiştir. Ayrıca Uyuşturucu ile Mücadele Acil Eylem Planı kapsamında, Yeşilay işbirliği ile personelimize eğitimler verilerek madde bağımlılarının işgücü piyasasına entegrasyonu yolunda destek olunmaktadır. İşgücü Piyasası Talep Araştırmaları (İPA) Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, İŞKUR, uyguladığı aktif ve pasif işgücü piyasası politikaları ile işgücü piyasasının düzenlenmesinde ve yönlendirilmesinde önemli bir aktördür. Bu çerçevede, İŞKUR hem yerel hem de ulusal bazda işgücü piyasasına ilişkin verileri derlemek ve analiz etmek amacıyla İşgücü Piyasası Analizi (İPA) çalışmaları gerçekleştirmektedir. Söz konusu analiz çalışmaları kapsamında özellikle işgücü piyasasının talep tarafına, başka bir deyişle işverenlere yönelik araştırmalar gerçekleştirmektedir. Kapsamı ve sonuçları itibarıyla Ülkemiz tarihinin en büyüğü olma özelliğine sahip bu talep araştırmaları ile ülke genelinde sektörler, meslekler ve ana meslek grupları itibarıyla çalışan sayısı, açık iş sayısı, temininde güçlük çekilen meslekler ile geçmiş ve gelecek dönem istihdam eğilimlerine dair bilgiler derlenmektedir. İşgücü piyasası araştırmaları, 2007 yılından bu zamana kadar düzenli ve sistematik bir şekilde gerçekleştirilmekte olup, 2009 yılından bu yana da yılda iki defa yapılmaktadır yılında 65 ilde, 2013 yılında 74 ilde, 2014 ve 2015 yıllarında ise 75 ilde 10 ve daha fazla istihdamlı işyerlerinde tam sayım yapılmıştır yılında 12 bin 712 işyeri, 2014 yılında 129 bin 65 işyeri ve 2015 yılında 132 bin 34 işyeri ziyaret edilerek veri derlenmiştir. Ayrıca, Eurostat kriterlerine uygun yayımlanması gereken açık iş oranı için, 2014 yılı son çeyrek döneminden itibaren yılda dört defa 16

21 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Açık İş İstatistikleri Araştırması yapılmaya başlanmıştır. Bu çalışmalar neticesinde Ülkemiz için Eurostat kriterlerine uygun resmi bir açık iş oranı hesaplanmış olacaktır. Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, Aktif İşgücü Programları Hükümet olarak; genç, dinamik, kalifiye, yenilikçi ve girişimci bir nüfus için sosyal devlet ve insana hizmet anlayışı içinde toplumun bütün kesimleri için eşit fırsatlar ortaya koyuyoruz. Bu doğrultuda toplumun bütün kesimleri için sürdürülebilir ve nitelikli istihdam öncelikli alanlarımızdan biridir. Amacımız 2023 yılında işsizliği yüzde 5 seviyesine indirmek ve işsizliği kalıcı şekilde azaltmak için yapısal politikalara ağırlık vererek başta genç, kadın ve niteliksiz işgücümüz olmak üzere işsizlerimizin kalıcı istihdamını sağlamaktır. İşgücü piyasasının arz ve talep yanlı temel aktörleri olan iş arayan, işveren ve çalışanlara yönelik aktif istihdam hizmetleri kapsamındaki kurs ve programlarımız; işgücünün nitelik kompozisyonunu geliştirmek, insana yakışır işlerde sürdürülebilir istihdamı artırmak ve işverenlerin aradığı niteliklerde işgücünün temin edilmesini sağlamak konusu da en önemli araçlarımızdandır. 17

22 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Tablo 6 : İŞKUR Aktif İstihdam Hizmetleri (Bin TL) KURS İŞBAŞI EĞİTİM GİRİŞİMCİLİK TOPLAM YIL KİŞİ HARCAMA KİŞİ HARCAMA KİŞİ HARCAMA KİŞİ HARCAMA Genel Toplam Bu kapsamda, İŞKUR tarafından mesleki eğitim kursları, işbaşı eğitim programları, girişimcilik eğitim programları ve özel projeler uygulanmaktadır. Bu hizmetlerden 2003 yılından 2015 yılsonuna kadar 1 milyon 683 bin kişi faydalanırken bu programlar için 2,4 milyar TL kaynak kullanılmıştır. İşgücü piyasası ihtiyaç analizleri sonucunda ihtiyaç duyulan mesleklerde düzenlenen mesleki eğitim kurslarımız ile işverenlerin nitelikli işgücü ihtiyacını karşılıyoruz yılları arasında düzenlenen mesleki eğitim kurslarından 1 milyon 176 bin kişi yararlanmış ve bu kurslar için 1,7 milyar TL kaynak kullanılmıştır. İşsizlerimizin ve yüksek öğrenim öğrencilerinin gerek teorik bilgilerinin uygulamasını görmeleri gerek iş deneyimi edinmeleri ve iş ortamına uyum sağlamaları amacıyla düzenlediğimiz işbaşı eğitim programları ile işverenlerimiz hiçbir maliyete katlanmadan istihdam etmek istedikleri kişileri kendileri yetiştirmektedir. İstihdam yükümlülüğü olmamasına rağmen bu programlarda yaklaşık yüzde 80 e yakın istihdam oranı yakalanmıştır. İşbaşı eğitim 18

23 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması programlarından yılları arasında 336 bin 314 kişi yararlanmış, bunun için 625 milyon TL kaynak kullanılmıştır. Hükümet olarak istihdam dostu büyüme anlayışı çerçevesinde girişimcilik politikasına ayrıca ehemmiyet göstermekteyiz. Girişimciliğin geliştirilmesi, yaygınlaştırılması, ekonomide yeni işlerin yaratılması ve sürdürülebilir işletmelerin kurulmasını ve bunların geliştirilmesini sağlamak amacıyla girişimcilik eğitim programlarında kişilerin kendi işlerinin sahibi olmalarının önünü açıyoruz. Bu çerçevede düzenlenen girişimcilik eğitim programlarına yılları itibarıyla 170 bin kişi katılmış ve programlar için 46,7 milyon TL kaynak kullanılmıştır. İŞKUR, bu programların dışında işgücü piyasasının ihtiyaçları doğrultusunda çeşitli özel projeler/programlar geliştirmiştir yılında imzalanan ve 2014 yılında işgücü piyasası ihtiyaçları doğrultusunda bazı değişikler ve güncellemeler yapılarak revize edilen protokol ile Milli Eğitim Bakanlığı, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ve TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi ortaklığında, işgücü piyasasının ihtiyacı olan nitelikte işgücünün temini için kamu ve özel sektör işbirliğini artırmak ve eğitim istihdam bağlantısını ortaya koymak amacıyla Uzmanlaşmış Meslek Edindirme Merkezleri (UMEM) Beceri 10 projesini yürütmekteyiz. Proje kapsamında 2011 yılından günümüze kadar yaklaşık 202 bin vatandaşımızın meslek edinmelerine katkı sağlanmış ve yüzde 80 lere varan istihdam oranı yakalanmıştır yılsonu itibarıyla işgücü piyasasında istihdamında güçlük çekilenler; tarım ve hayvancılıkla uğraşanlar, kadınlar, gençler, uzun süreli işsizler, roman vatandaşlar ve eski hükümlülere yönelik mesleki eğitim kursları düzenlenerek yaklaşık 45 bin kişinin istihdam edilebilirlikleri artırılmış ve işgücü piyasasına entegrasyonları kolaylaştırılmıştır. İşgücü piyasasında engellilerin istihdamına, mesleki eğitimine ve rehabilitasyonuna yönelik olarak ayrıca proje ve politikalar üretmekteyiz. Engelli kişilere kendi işlerini kurmaları kapsamında 19

24 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı işletme kuruluş giderleri ve işletme giderlerini de kapsayan 36 bin TL ye kadar destek verilmektedir yılında 419 engelli statüsünde olan kişiye kendi işini kurması için hibe desteği sağlanmıştır. Aynı zamanda işe, iş ortamına uyum kapsamında destek teknolojileri için de kaynak sağlanmaktadır. Pasif İstihdam Programları İşini kaybedenlere, işsiz kaldıkları dönemde gelir desteği sağlayarak işsizliğin sebep olduğu sosyal risklerin etkisini kısmen azaltmak adına pasif istihdam politikaları uygulanmaktadır. Ülkemizde pasif istihdam politikalarını oluşturan işsizlik ödeneği, kısa çalışma ödeneği, iş kaybı tazminatı ve ücret garanti fonu ödemeleri aracılığıyla her ay yüzbinlerce işsizimize destek verilmektedir. İşsizlik Sigortası Bunlardan en önemlisi olan işsizlik sigortası; kendi istek ve kusuru dışında işini kaybedenlerin, uğradıkları gelir kayıplarını kısmen de olsa karşılayarak, kendilerinin ve aile fertlerinin zor duruma düşmelerinin önlenmesine, yeni nitelikler kazanabileceği aktif programlardan yararlanmalarına ve yeni iş bulmalarına destek olmaktadır. Grafik 5 : İşsizlik Sigortası Fonundan Ödeme Yapılan Kişi Sayısı 20

25 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Grafik 6 :İşsizlik Ödeneği Ödeme Miktarı (Milyon TL) İşsizlik sigortası ödemelerinin başladığı 2002 yılı Mart ayından 2015 yılsonuna kadar 4,3 milyon kişiye 10,6 milyar TL ödeme yapılmıştır. Tablo 7 :İşsizlik Sigortası, Kısa Çalışma ve Ücret Garanti Fonu Ödemeleri (Cari Fiyatlarla, Milyon TL) İŞSİZLİK SİGORTASI ÖDEMELERİ KISA ÇALIŞMA ÖDEMELERİ ÜCRET GARANTİ FONU ÖDEMELERİ YILLAR ÖDEME YAPILAN KİŞİ (HAK EDEN) ÖDEME MİKTARI (MİLYON TL) ÖDEME YAPILAN KİŞİ (HAK EDEN) ÖDEME MİKTARI (MİLYON TL) ÖDEME YAPILAN KİŞİ (HAK EDEN) ÖDEME MİKTARI (MİLYON TL) , , , , , , , , , , , , , , , , , ,6 2015* , ,1 TOPLAM , , ,9 *31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla 21

26 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Kısa Çalışma Ödeneği Genel ekonomik, sektörel veya bölgesel kriz ile zorlayıcı sebeplerle işyerindeki haftalık çalışma sürelerinin geçici olarak önemli ölçüde azaltılması veya işyerinde faaliyetin tamamen veya kısmen geçici olarak durdurulması hallerinde kısa çalışma ödeneği ödenmektedir. Bugüne kadar, başta 2009 yılında yaşanan küresel ekonomik kriz olmak üzere, kuş gribi, Van depremi ve Reyhanlı da yaşanan terör olayı ile çeşitli illerimizde meydana gelen doğal afetlerden etkilenenler kısa çalışma ödeneğinden yararlandırılmıştır. Uygulamanın başladığı 2005 yılından 2015 yılı sonuna kadar 227 bin kişiye 210 milyon TL ödeme yapılmıştır. Ücret Garanti Fonu Konkordato ilan edilmesi, aciz vesikası alınması, iflas veya iflasın ertelenmesi nedenleri ile işverenin ödeme güçlüğüne düştüğü hallerde işçilerin üç aylık ödenmeyen ücret alacakları Ücret Garanti Fonundan ödenmektedir. Uygulama kapsamında 2015 yılsonuna kadar yaklaşık 59 bin kişiye 125 milyon TL ödeme yapılmıştır. İş Kaybı Tazminatı Özelleştirme kapsamına alınan kuruluşlarda çalışırken, bu kuruluşların özelleştirilmesi sonucu işsiz kalanlara mali ve sosyal haklar sağlamaktadır yılından 2015 yılsonuna kadar Özelleştirme İdaresinden aktarılan kaynak ile yaklaşık 33 bin kişiye 216 milyon TL ödeme yapılmaktadır. Ermenek Ödemeleri 28 Ekim 2014 tarihinde Ermenek te yaşanan elim maden kazası sebebiyle mağdur olan vatandaşlarımıza destek sağlamak amacıyla kanuni düzenleme yapılmıştır. Bu düzenleme ile kazanın meydana geldiği işyerinde çalışanlar ile hayatını kaybedenlerin yakınlarına hak sahipliği oranlarına göre brüt asgari ücretin iki katı tutarında ve 22

27 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması 6 ay süre ile İşsizlik Sigortası Fonundan ödeme yapılması imkânı sağlanmıştır Mayıs-Ekim dönemi için aylık ortalama 216 kişiye toplamda 2 milyon 568 bin TL ödeme yapılmıştır. İŞKUR, İşsizlik Sigortası Fonunu piyasa koşullarında etkin bir şekilde yönetmekte olup 2015 yıl sonu itibarıyla fonun toplam varlığı yaklaşık 93 milyar 74 milyon TL dir. Tablo 8 : İşsizlik Sigortası Fonu Gelir-Gider Dengesi (1) A. Gelirler Prim gelirleri Devlet katkısı Faiz gelirleri Diğer gelirler B. Giderler Sigorta Giderleri (2) MYB'ye transfer(3) Aktif İşgücü Programları Diğer giderler C. Gelir- Gider Farkı D. Toplam Fon Varlığı Not: Rakamlar yuvarlamadan dolayı toplamı vermeyebilir. 1) tarihi itibarıyla Tahmini Fon Durumu 2) İşsizlik Ödeneği, Kısa Çalışma Ödeneği ve Ücret Garanti Fonu giderleri dâhil edilmiştir. 3) GAP yatırımları için Merkezi Yönetim Bütçesine (MYB) yapılacak transfer rakamı bu kalemde yer almaktadır. ULUSLARARASI İLİŞKİLER VE PROJELER İŞKUR, WAPES, ILO, G-20, Dünya Bankası, OECD, AB, İslam İşbirliği Teşkilatı, CPESSEC, SIDA gibi bölgesel ve uluslararası kuruluşlarla ikili, çok taraflı ve ritmik diplomasi ilişkilerini yürütmekte, bu kapsamda proje finansmanı, teknik yardım ve işbirliği vb. faaliyetlerini gerçekleştirmektedir. 23

28 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Dünya Kamu İstihdam Kurumları Birliği Başkanlığı (WAPES) Son yıllarda Ülkemiz ve İŞKUR un istihdam alanındaki atılımları, dış ülkeler tarafından da takdir edilmektedir. Bunun bir sonucu olarak İŞKUR, dünyanın değişik bölgelerinden yaklaşık 100 ülkenin kamu istihdam kurumlarının üye olduğu uluslararası bir kuruluş olan, Dünya Kamu İstihdam Kurumları Başkanlığına, geçtiğimiz Mayıs ayında İstanbul da düzenlenen 10. Genel Kurulunda, 58 ülkenin 41 inin oyunu alarak 3 yıllığına seçilmiştir. Böylelikle dünya istihdam politikalarına yön veren bu çatı kuruluşun başına İŞKUR geçmiştir. Başkanlık döneminde Birliğin daha etkin bir yapıya kavuşturulması, araştırma ve yayınların arttırılması, Suriyeli göçmenlerin Türkiye işgücü piyasasına etkisi olmak üzere farklı konularda kapsamlı çalışmalar yapılması hedeflenmektedir. Güneydoğu Avrupa Ülkeleri Kamu İstihdam Kurumları Merkezi Dönem Başkanlığı (CPESSEC) Güneydoğu Avrupa daki kamu istihdam kurumlarını bir araya getiren, bir çatı örgütlenme olan Güneydoğu Avrupa Ülkeleri Kamu İstihdam Kurumları Merkezi, işgücü piyasası ve istihdam alanlarında işbirliğinin geliştirilmesi amacıyla 2007 yılından bu yana çalışmalarına devam etmektedir. WAPES in desteği ile kurulmuş olan bu bölgesel yapı her yıl dönem başkanı ülkenin ev sahipliğinde yönetici ve uzman konferansları düzenlenmekte olup 2016 yılında Dönem Başkanlığını İŞKUR üstlenmiş bulunmaktadır. Suriyeli Sığınmacılar Ülkemizde Geçici Koruma Statüsünde bulunan Suriyeli sığınmacılara yönelik Başbakanlık tarafından 6 tematik çalışma grubu oluşturulmuş olup Ekonomi ve İşgücü Çalışma Grubu nun koordinatörlüğü İŞKUR a verilmiştir. Çalışma Grubu içerisindeki paydaş kurum ve kuruluşlarla Geçici Koruma Statüsündeki 24

29 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Suriyelilerin işgücü piyasasına uyumlarını sağlayıcı faaliyetler gerçekleştirilerek Türkiye ekonomisine olumlu katkı sağlamaları amacıyla bir eylem planı hazırlanmaktadır. Eylem planı içerisindeki faaliyetlere yönelik proje hazırlık çalışmaları devam etmektedir. Sektörel Yatırım Alanlarında Genç İstihdamının Desteklenmesi Operasyonu Gençlerimizin, bilgi ve tecrübe ile donatılarak meslek sahibi ve rekabet gücü yüksek bireyler olarak yetişmeleri hususu, Hükümet Programımızda yer almaktadır. Bu doğrultuda gençlerimizin, işgücü piyasasının gerektirdiği beceri ve tecrübeye sahip olarak işgücü piyasalarına girmeleri için kapsamlı ve tamamlayıcı çalışmalar yürütmekteyiz. Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı kapsamında Avrupa Birliği ve Ülkemiz tarafından finanse edilen operasyonun hedefi, işgücü piyasasının arz ve talep tarafları arasında koordinasyonun sağlanması, gençlerimizin işgücü piyasasına uyumlarının kolaylaştırılması ve böylece gençlerimizin istihdam edilebilirliğinin artırılmasıdır. Söz konusu proje 2016 yılı ilk çeyreğinde başlayacak olup bu kapsamda hibe projeleri desteklenecektir. Kadın İşletmelerine Finansman ve Danışmanlık Desteği Programı İŞKUR tarafından kadınlarımızın işgücüne katılımının artırılması, kadınlara ait veya kadınların yönettiği işyerlerinin sürdürülebilir büyümelerinin sağlanması ve istihdam yaratmalarının desteklenmesi için Kadın İşletmelerine Finansman ve Danışmanlık Desteği Programı geliştirilmiştir yılları arasında 81 ilde uygulanacak olan projenin hedef grubu, kadınların sahip olduğu veya kadınlar tarafından yönetilen KOBİ lerdir. Proje kapsamında kadınların sahip olduğu veya kadınlar tarafından yönetilen KOBİ lerin finansal ve finansal olmayan iş 25

30 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı geliştirme araçlarına erişimlerinin kolaylaştırılması ve böylece işletmelerin sürdürülebilir büyümelerinin desteklenerek istihdamın artırılması hedeflenmektedir. Proje kapsamında Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası tarafından tahsis edilen 300 milyon Avro, programa katılan ulusal bankalar aracılığıyla kadınların sahip olduğu veya kadınlar tarafından yönetilen KOBİ lere uygun koşullu kredi olarak kullandırılacaktır. Programa katılan ulusal bankaları kadın KOBİ lere kredi vermek üzere teşvik etmek amacıyla kredi olarak kullandırılan portföyün yüzde 10 luk kayıp riski, proje bütçesinden karşılanacaktır. Proje kapsamında kadınların sahip olduğu veya kadınlar tarafından yönetilen KOBİ lere yönelik pazarlama, organizasyon, bilgi ve iletişim teknolojisi, kalite yönetimi, enerji etkinliği, çevre yönetimi gibi alanlarda kapsamlı danışmanlık desteği, işletme becerileri eğitimleri ve mentörlük hizmetleri sunulmaktadır. İş ve Meslek Danışmanlığı Hizmetlerinin Geliştirilmesi Operasyonu 2016 yılı sonunda hayata geçirilmesi planlanan Avrupa Birliği destekli Operasyon ile İŞKUR un iş ve meslek danışmanlığı hizmetlerinin kapasitesinin geliştirilmesi, özel gruplara yönelik etkili danışmanlık hizmetleri sunulabilmesinin yanı sıra işgücü piyasası için atılmış olan adımların daha da güçlendirilmesi hedeflenmektedir. Kadınlar İçin Daha Çok ve İyi İşler: Türkiye de İnsana Yakışır İş için Kadınların Güçlendirilmesi İŞKUR un, ILO ve İsveç Uluslararası Kalkınma İşbirliği Ajansı (SIDA) ile döneminde yürütmekte olduğu projeyle; kadın istihdamının desteklenmesi, kadınlar için daha fazla iş imkânları yaratılması ve istihdamda sürekliliğin arttırılması amaçlanmaktadır. 26

31 Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Mesleki Yeterlilik Kurumu Ülkemizin 2023 hedefleri başta olmak üzere makro planlarının gerçekleştirilmesinde kuşkusuz insan kaynağımızın mesleki yeterliliğe sahip olması, başka bir ifade ile beşeri sermayemizin işgücüne dönüşümü zaruret arz etmektedir. Mesleki Yeterlilik Kurumunun temel görevi ulusal yeterlilik sistemini kurmak ve işletmektir. Bu doğrultuda Kuruma, ulusal meslek standartlarını ve yeterlilikleri hazırlama, denetim, sınav ve belgelendirme ile Türkiye Yeterlilikler Çerçevesini oluşturma ve uygulama görevleri verilmiştir. Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından mesleklere ilişkin yetkinliği ve temsil gücü olan işçi, işveren, meslek kuruluşları ve sivil toplum örgütleriyle oluşturulan işbirliği ortamı çerçevesinde bugüne kadar toplam 759 meslek standardı hazırlanmış, bunlardan 611 i Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yürürlük tarihleri üzerinden 5 yıl geçen 121 ulusal meslek standardının güncelleme çalışmaları başlatılarak 47 ulusal meslek standardı güncellenmiştir. Böylece Resmi Gazete de yayımlanan ulusal meslek standardı sayısı 658 e ulaşmıştır sonu itibarıyla yürürlükte olan ulusal meslek standardı sayısını 680 ne çıkartmayı hedeflemekteyiz. Kalite güvencesini sağlamış sınav ve belgelendirme kuruluşlarının yetkilendirilmesi, ölçme ve belgelendirme faaliyetlerinin yürütülmesine ilişkin çalışmalara bu dönemde de devam edilmiş; 106 sı tehlikeli ve çok tehlikeli işlere ilişkin olmak üzere toplam 159 meslekte uluslararası akreditasyonu olan 41 sınav ve belgelendirme kuruluşu MYK tarafından yetkilendirilmiştir. Yetkilendirilmiş kuruluşlar tarafından yapılan sınav ve değerlendirmeler neticesinde 2009 Eylül Aralık döneminde 15 bin 10 nu tehlikeli ve çok tehlikeli işlere ilişkin mesleklerde olmak üzere 31 bin 494 kişiye Mesleki Yeterlilik Belgesi verilmiştir. 27

32 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Yürütülen mevzuat çalışmaları çerçevesinde, 6645 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 23 Nisan 2015 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yeni yasal düzenleme ile artık; tehlikeli ve çok tehlikeli işlerden olup, MYK tarafından standardı yayımlanan ve Bakanlığımız tarafından çıkarılan tebliğlerde yer alan mesleklerde, tebliğlerin yayım tarihinden itibaren on iki ay sonra 5544 sayılı MYK Kanununda düzenlenen esaslara göre MYK Mesleki Yeterlilik Belgesine sahip olmayan kişiler çalıştırılamayacaktır. Ayrıca, Ülkemizde verilen tüm mesleki ve teknik eğitimin MYK tarafından yayımlanan ulusal meslek standartlarına göre verilmesi yasal zorunluluk haline getirilmiştir. Belge zorunluluğu getirilen mesleklerde, MYK tarafından yetkilendirilen sınav ve belgelendirme kuruluşlarının gerçekleştireceği sınavlarda başarılı olan kişilerin 2017 yılının sonuna kadar belge masrafı ile sınav ücretinin tamamı, 2018 ve 2019 yıllarında ise belge masrafının tamamı ile sınav ücretinin yarısı İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanacaktır. Bu uygulama ile belge zorunluluğu nedeniyle işsizlere ve mevcut çalışanlara ilave bir mali yük getirilmemesi sağlanmıştır. Yukarıda belirtilen düzenleme kapsamında Bakanlığımızca ilk tebliğ 25 Mayıs 2015 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanmış ve 40 meslekte çalışanlar için MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi zorunlu hale getirilmiştir. Bu 40 meslekte 5544 sayılı MYK Kanununa göre yetkilendirilmiş sınav ve belgelendirme kuruluşlarının gerçekleştireceği sınavlarda başarılı olan kişinin toplam 850 bin 832 TL tutarındaki sınav ve belge ücreti İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanmıştır. MYK Belgeleri ile kalite güvencesi sağlanmış diplomalar ve diğer belgelerin yer aldığı Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi (TYÇ) hazırlanmıştır. TYÇ nin uygulanabilmesi için gerekli olan Yönetmelik 2015/8213 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulmuştur. TYÇ yi, Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi ile eşleştirerek ulusal 28

33 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması yeterliliklerimizin Avrupa Birliği ülkeleri başta olmak üzere uluslararası alanda kıyaslanabilir ve tanınır olması sağlanacaktır. 29

34 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, KAYIT DIŞI İSTİHDAM Tablo 9 : Kayıt Dışı İstihdam Oranları* (Yüzde) (Ekim) (Ekim) 52,14 51,75 50,14 48,17 46,97 45,44 43,50 43,84 43,25 42,05 39,02 36,75 34,97 34,99 33,61 (*) Kaynak: TÜİK Kayıt dışı istihdam oranı 2002 yılında yüzde 52,14 iken; alınan etkin önlemler ve uygulamaya konulan politikalar neticesinde 2014 yılında yüzde 34,97 seviyesinde gerçekleşmiştir. Bu oran; 2015 yılı Ekim ayında ise, bir önceki yılın aynı ayına (2014 Ekim: yüzde 34,99) göre 1,38 puan düşerek 33,61 olarak gerçekleşmiştir. Grafik 7 : Kayıt Dışı İstihdam Oranları Sosyal güvenlik sisteminin aktüeryal yapısının düzeltilmesi ile sürdürülebilir bir sosyal güvenlik sistemi için; kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında daha önceki yıllarda olduğu gibi 2015 yılında da aşağıdaki faaliyetler gerçekleştirilmiştir; 30

35 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Aylık prim hizmet belgelerinde sigortalıların mesleklerine ilişkin bilgilerin girilmesi zorunlu hale getirilerek avukat, doktor, mühendis, mimar gibi yüksek ücretli işlerde çalışan sigortalılara ilişkin istatistikler üretilmiş ve tespit edilen ücret düzeyinin altında bildirimde bulunan işyerlerinde rehberlik faaliyetleri yapılmıştır. Bankalar ve kamu idareleri tarafından yapılacak olan sigortalılık kontrolü ile ilgili gerekli mevzuat düzenlemeleri tamamlanmış ve yürürlüğe girmiştir. Yukarıda belirtilen tüm bu faaliyetler ve yapılan denetimler sonucunda 2008 Mayıs Aralık döneminde toplam 2 milyon 97 bin 921 çalışan ile 160 bin 133 işyerinin kayıt dışı olduğu tespit edilip bunlar kayıt altına alınmıştır. Kayıtdışı İstihdamla Mücadele Bilgi Sistemi (KADİMBİS) Türkiye işgücü piyasasının en temel yapısal sorunlarından biri olan kayıtdışı istihdamla mücadele konusunda, kurumlar arası koordinasyon ve işbirliğinin güçlenmesi, denetimlerin ve çapraz sorguların artırılmasına yönelik olarak 2008 yılı itibarıyla uygulamaya konulan ve halen devam eden Kayıt Dışı İstihdamla Mücadele Eylem Planı kapsamında; çalışanların istismarının önlenmesi ve özellikle işletmeler arası haksız rekabetin sona erdirilmesi amacıyla kayıt dışılığın yoğun olduğu sektörlerde denetimler yoğunlaştırılmış, işçilerin kayıt dışılık nedeniyle yaşadıkları hak kayıplarının önüne geçilmesine devam edilmiştir. Bu çerçevede KADİMBİS projesi kapsamında 7 Ekim 2013 tarih ve 2013/11 sayılı Genelge çıkartılmış ve bugüne kadar; Sosyal Güvenlik Kurumu Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının Teftiş Yönetim Yazılımı (TEYON) sistemine raporların girilmesi, İş Kolları Yönetmeliğinin NACE (Avrupa Topluluğunda Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiki Sınıflaması) kodlarına uygun hale getirilmesi, İl Müdürlüklerinin işçi şikâyetlerini sisteme girmesi, Sosyal Güvenlik Kurumu aracı kurumlar Web servisinin düzeltilmesi, İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında 31

36 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Yönetmelik ile İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği nde gerekli görülen değişikliklerin yapılması işlemleri tamamlanmıştır. Ayrıca; Sosyal Güvenlik Kurumu aracı kurumlar Web servisinin düzeltilmesi, İSG-Kâtip Modül değişikliği ve geliştirilmesi çalışmaları ile KADİMBİS Portal ın güncellemelerinin yapılması çalışmaları da tamamlanmıştır. Sosyal Güvenlik Kurumu Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının Teftiş Yönetim Sisteminin (TEYON) yeniden yazılması ve entegrasyon işlemlerine yönelik çalışmalar ise devam etmektedir. Yenilikçi Yöntemlerle Kayıtlı İstihdamın Teşviki (KİT-UP-II) Projesi 16 Eylül 2014 tarihinde uygulanmasına başlanmış olan Kayıtlı İstihdamın Teşviki (KİTUP II) Teknik Destek Bileşeni kapsamında; Kurumumuzda görev yapan Sosyal Güvenlik Denetmenlerine, Müfettişlere, Sosyal Güvenlik Uzmanlarına ve Kayıt Dışı İstihdamla Mücadele Servislerinde görev yapan memurlara eğitim verilmiştir. Meslek lisesi öğrencileri, üniversite öğrencileri, yerel basın mensupları ve köy muhtarları ile bir araya gelinerek kayıt dışı istihdamın olumsuz sonuçları ile sosyal güvenliğin önemi konusunda çok sayıda bilgilendirme faaliyeti yapılmıştır. Sosyal güvenlik konusunda tüm kamuoyunun bilinçlendirilmesi amacıyla kamu spotları, radyo spotları ve bant reklam hazırlanmıştır. İşverenlere sosyal güvenlik hak ve yükümlülüklerin anlatılması amacıyla 36 farklı sektöre yönelik sektörel rehberler hazırlanmıştır. Hazırlanan rehberler toplam 36 bin adet basılarak toplantılar ile sektör temsilcilerine tanıtılacaktır. Kayıt dışı istihdamın bölgesel ve sektörel yapısını ortaya koymak amacıyla sektörel ve bölgesel analizler yapılmıştır. Kayıt dışı istihdamın önlenmesine yönelik politikaların oluşturulması amacıyla hâkimler, akademik personel ve sektör temsilcilerinden oluşan Akademik Danışma Kurulu oluşturularak inşaat ve tarım sektörüne yönelik kayıt dışılık ile ücretlerin eksik bildirimine yönelik detaylı raporlar hazırlamaktadır. 32

37 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Kayıt dışı istihdamın sektörler bazında tartışılması amacıyla Kamu kurumlarının, sendikaların ve sosyal tarafların katıldığı Kadim Çalıştayı gerçekleştirilmiştir. Çalıştay sonucu elde edilen çıktılar rapor haline dönüştürülmüştür. Mal Alımı Bileşeni kapsamında; Kurumumuz tarafından yapılan denetimler ve sunulan diğer hizmetlerde kullanılmak üzere 35 adet donanımlı mobil araç ile 2 bin adet tablet bilgisayar alınarak illere dağıtımı gerçekleştirilmiştir. Hibe Bileşeni kapsamında; Kayıt dışı istihdamla mücadele konusunda ilgili yerel aktörlerin kapasitelerini artırmak; yenilikçi, uygulanabilir faaliyetleri teşvik etmek amacıyla, proje başına 150 bin Avro ile 300 bin Avro arasında değişen tutarlar üzerinden toplam 10 milyon 400 bin Avro hibe dağıtılacaktır. Bu kapsamda yapılan 500 e yakın proje başvurusunun değerlendirme aşaması tamamlanmıştır. Kayıt dışı istihdamın bölgesel ve sektörel yapısını ortaya koymak amacıyla 10 bölgede 6 farklı sektöre yönelik bölgesel analizler yapılmıştır. Sosyal güvenlik konusunda kamuoyunun bilinçlendirilmesi amacıyla bir adet kamu spotu, 2 adet radyo spotu ve 5 adet bant reklam hazırlanmıştır. Kayıt Dışı İle Mücadele Kapsamında 2016 Yılı İçin Planlanan Faaliyetler Sosyal Güvenlik Kurumunda görev yapan Sosyal Güvenlik Denetmenlerinin iş ve işlemlerinin tüm süreçlerinin takip edilebileceği bir otomasyon programının hazırlanması çalışmaları devam etmektedir. 33

38 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bankalarla ve kamu kurum ve kuruluşlarıyla Sosyal Güvenlik Kurumu arasında verilerin elektronik ortamda paylaşılması sağlanacaktır. Kamu ihalelerinde, sigortasız işçi çalıştırdığı tespit edilen işverenlerin belirli bir süre ihalelerden men edilmesini sağlayacak değişiklikler yapılacaktır. Tarım sektöründe kayıt dışı istihdamın azaltılmasına yönelik bilgilendirici ve bilinçlendirici faaliyetler artırılacaktır. Bu kapsamda ayrıca, sahte sigortalı ve işyeri tespitine dönük takip programı hazırlanacaktır. Diğer taraftan işverenlerin de hak ve yükümlülükleri konusunda bilgilendirilmesi amacıyla uzaktan eğitim modülü hazırlanarak tüm kamuoyunun ulaşabileceği alanlara yerleştirilecektir. Ayrıca denetimlerde etkinliğin artırılması için Risk Analiz Rehberi hazırlanacak, Akademik Danışma Kurulu tarafından tarım sektörüne yönelik kayıt dışılık ile ücretlerin eksik bildirimine yönelik detaylı raporlar hazırlanacaktır yılında 36 sektörde faaliyet gösteren işverenlere yönelik olarak kayıt dışı istihdam konusunda bilgilendirici rehberlerin dağıtımı gerçekleştirilecektir Yıllarını Kapsayan KADEM Eylem Planı Kapsamında; İnşaat ve tarım sektöründe kayıt dışı çalışanların sosyal güvenlik sistemine alınmasına yönelik çalışmalar, prime esas kazançların meslek koduyla uyumlu olarak bildirilmesini sağlayacak yasal altyapının oluşturulması, tüm denetim sürecinin elektronik ortamda yürütülmesini sağlayacak otomasyon programlarının hazırlanması ve denetmen sayısının artırılması konularında çalışmalar yapılacaktır. 34

39 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Ulusal İstihdam Stratejisi Kapsamında; İnşaat, turizm, tekstil ve tarım gibi kayıt dışılığın yoğun olduğu sektörlerde kayıt dışılığın azaltılması; kadınlar, gençler gibi dezavantajlı gruplarda kayıt dışılığın önlenmesi; kayıtlı istihdamın teşviki amacıyla denetim, mevzuat çalışmaları ve bilgilendirme faaliyetleri sürdürülecektir. 10. Kalkınma Planı Çerçevesinde Hazırlanan; 2016 yılı program teklifi ile sosyal güvenlikte hak ve prim geliri kayıplarına yol açan kayıt dışılıkla etkin mücadele kapsamında, denetime, koordinasyona, bilişim altyapısına ve bilinçlendirme faaliyetlerine önem verilecektir. Ayrıca, Bankalar ile Sosyal Güvenlik Kurumu arasında veri paylaşımı sağlanacaktır. Prime esas kazançların belirlenmesi amacıyla sigortalıların meslek kodu ve meslek bilgilerinin Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu hale getirilmesi için yasal altyapı oluşturulacaktır. 35

40 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 36 Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, REHBERLİK VE DENETİM Bakanlığımızın temel görevlerinden olan çalışma hayatının denetimi, teftişi ve kayıt dışı istihdam ile mücadele faaliyetleri, Bakanlığımız İş Teftiş Kurulu Başkanlığı ile Sosyal Güvenlik Kurumu Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına bağlı toplam müfettiş ve Sosyal Güvenlik Kurumunda görev yapan sosyal güvenlik denetmeni eliyle yürütülmektedir yılında önleyici teftiş yaklaşımına göre hazırlanan, ilgili tüm sosyal tarafları kapsayan, eğitim, iletişim ve bilgilendirmeye ağırlık veren, mevzuata aykırılık tespit edildiğinde doğrudan cezai işlem yapmak yerine öncelikle bu noksanlıkların giderilmesini amaçlayan, çözüm odaklı bir yaklaşımla Risk Esaslı, İşkolu/Sektör Esaslı veya Alan Esaslı programlı teftişler yürütülmektedir yılı Yıllık Teftiş Programı yukarıda açıklanan hedef ve ilkeler doğrultusunda yürürlüğe konulmuş olup, çalışma süreleri, ücretler, iş sağlığı ve güvenliği, çocuk ve gençlerin çalıştırılması, kayıtdışılık, işgücü piyasası uygulamaları gibi çalışma ortam ve koşullarını iyileştirmeye yönelik olarak hazırlanan programlı teftişler kapsamında; İşin yürütümü yönünden; Yeraltı ve Yerüstü Kömür Ocakları ile Yeraltında Faaliyet Gösteren Diğer Maden Ocaklarında Programlı Teftiş, Büyük Ölçekli İnşaat Projelerinde Programlı Teftiş, Belediye Ruhsatlı Oteller ve Benzeri Kısa Süreli Konaklama İşyerlerinde Programlı Teftiş, Özel Öğretim Kurumlarında Programlı Teftiş, Hazır Giyim Sektöründe Programlı Teftiş, İş sağlığı ve güvenliği yönünden ise: Yer Altı ve Yer Üstü Maden İşyerlerinde Programlı Teftiş, Yapı İşyerlerinde Programlı Teftiş, Kimya Sektöründe Programlı Teftiş, Metal Sektöründe Programlı Teftiş, Meslek Hastalıkları Risklerine Yönelik İşyerlerinde Programlı Teftiş, Gemi İnşa İşyerlerinde Programlı Teftiş, İzmir Aliağa

41 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması bölgesindeki Gemi Söküm İşyerlerinde olmak üzere toplam 12 programlı teftiş, yürütülmektedir. Tablo 10 : Rehberlik ve Denetim Faaliyetleri Rehberlik ve Denetim Faaliyetleri İş Teftiş Kurulu Başkanlığı SGK Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı SGK Denetmenleri Toplam Denetlenen İşyeri Sayısı Kaçak İşyeri Sayısı Denetlenen Sigortalı Sayısı Sahte İşyeri Sayısı Kayıt Dışı Sigortalı Sayısı Tespit Edilen Sahte Sigortalı Sayısı İncelenen İş Kazası Sayısı İncelenen Hastane Sayısı İncelenen Eczane Sayısı İncelenen Diğer Sağlık Kurumları Sayısı Tespit Edilen Prim Matrah Tutarı (TL) Önerilen İdari Para Cezası Tutarı (TL) SHS İçin Önerilen Cezai Şart Tutarı (TL) Tespit Edilen Sosyal Güvenlik Kurum Zararı (TL) *SGK Rehberlik ve Teftiş Başkanlığınca yapılan risk analizlerinde; bazı mesleklere sahip sigortalılar için Kuruma eksik bildirilen sigorta primine esas kazanç (SPEK) tutarının ,00 TL olduğu tahmin edilmektedir. Bu konuya ilişkin çalışmalar devam etmektedir. İş Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen teftişler kapsamında, 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla işin yürütümü yönünden 8 bin 8, iş sağlığı ve güvenliği yönünden 13 bin 296 olmak üzere toplam 21 bin 304 teftiş gerçekleştirilmiştir. Valilikler, Belediyeler, İşçi ve İşveren Sendikaları, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Sanayi ve Ticaret Odaları, Meslek Odaları, Sivil Toplum Kuruluşları, Üniversiteler, Basın ve Yayın ile diğer İlgili kuruluşlarla işbirliği yapılmıştır. Yapılan teftişlerde 488 si genç işçi olmak üzere toplam 2 milyon 207 bin 548 işçi, 2 bin 502 çırak ve 7 bin 201 stajyere ulaşılmıştır. Teftişler kapsamında 276 sosyal güvenlikten yoksun çalışan işçiye rastlanmış, çalışma izni olmadan istidam edilen 52 yabancı uyruklu 37

42 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı çalışan ile bu yabancıları ve çalışma izni bulunmasına rağmen mevzuata uygun olarak yenilenmemiş yabancıları istihdam eden 78 işverene, ayrıca bağımsız çalışan ancak çalışma izni bulunmadığı anlaşılan 19 yabancıya idari para cezası uygulanması önerilmiştir. İş sağlığı ve güvenliği ile işin yürütümü yönünden yapılan teftişler sonucunda ise 5 bin 702 işyerine toplam 119 milyon 244 bin 668 TL idari para cezası önerilmiştir. İdari teftiş faaliyetleri kapsamında 2015 yılı içerisinde 23 araştırma, 93 idari inceleme, 15 ön inceleme, 55 soruşturma ve 2 inceleme (İşyeri Denetimi) olmak üzere toplam 186 incelemesoruşturma tamamlanmıştır yılı içerisinde yürütülen teftiş faaliyetlerinin yanı sıra eğitim ve bilgilendirme faaliyetleri planlanmış, yol göstericilik ve sosyal tarafların katılımının yaygınlaştırılması kapsamında denetimler sonrasında elde edilen bilgi ve deneyimlerin sosyal taraflarla paylaşılması yoluyla, tamamlanan programlı teftişlere ilişkin 3 ü işin yürütümü, 4 ü iş sağlığı güvenliği yönünden olmak üzere toplam 7 sonuç raporu sosyal taraflar ve akademik çevrelerle paylaşılmak üzere kitaplaştırılmış; diğer yandan bilinç ve duyarlılık arttırma amacıyla işçi, işveren ve sosyal tarafların katılımıyla toplam 66 adet farkındalık toplantısı düzenlenmiştir. Sosyal Güvenlik Kurumu Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı tarafından 2014 yılı Aralık ayından bugüne kadar 8 bin 976 işyeri fiilen ve kayden denetlenmiş, ülke genelindeki tüm işyerleri ise riskli görülen hususlarla ilgili olmak üzere veri üzerinden sürekli denetime tabi tutulmuştur. Söz konusu denetimler sırasında 723 kayıt dışı işyeri ve 10 bin 704 kayıt dışı sigortalı tespit edilmiştir. Bu denetimler sonucunda 79 milyon 585 bin 723 TL tutarında prime esas kazancın Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediği ve kayıt dışı olduğu tespit edilmiştir. Sağlık hizmeti sunucularına yönelik denetimler sonucunda 350 milyon 848 bin 009 TL tutarında cezai şart tespit edilmiştir. Yapılan denetimlerde ortaya çıkarılan mevzuata aykırılıklarla ilgili olarak toplamda 65 milyon 291 bin 999 TL idari para cezası önerilmiştir. 38

43 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Diğer yandan, SGK denetmenleri tarafından gerçekleştirilen denetimler sırasında 51 bin 826 işyeri denetlenmiş olup bu denetimler sonucunda 27 bin 281 kayıt dışı sigortalının; 31 milyon 740 bin 467 TL tutarında da prime esas kazancın Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediği tespit edilmiştir. Sosyal Güvenlik Kurumu müfettişlerince 2015 yılında sektör bazlı kayıt dışılığın önlenmesine yönelik olarak Et ve Et Ürünleri İmalatı İşyerleri ile Mobilya İmalatı İşyerleri iş kolu kodundaki imalat sektörlerine odaklanılmıştır. Bu sektörlerdeki riskli görülen işyerlerinde rehberlik anlayışı ön planda tutularak yürütülen asgari işçilik incelemelerine Mart ayı itibarıyla başlanmış olup denetimler halen devam etmektedir. 23 Kasım 2015 tarihi itibarıyla Sosyal Güvenlik Kurumu müfettişlerince 15 taşra ünitesi teftiş edilmiş, bu teftişlere istinaden hali hazırda 24 rapor (genel durum ve cevaplı teftiş raporları) düzenlenirken yürütülen inceleme ve soruşturmalar neticesinde toplamda 8 bin 164 adet rapor düzenlenmiştir. Sosyal Güvenlik Kurumu Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı bünyesinde bulunan Proje Geliştirme ve Risk Analizi Komisyonu tarafından yapılan çalışmalar sonucunda; özel sağlık hizmet sunucularında görev yapan bayan hekimler üzerinden doğumdan sonraki sekiz haftalık süre içinde Kuruma fatura edilen işlemlerden kaynaklanan 1 milyon 910 bin 576 TL, çalıştıkları halde Kurumdan malullük aylığı almaya devam eden 197 kişiye yersiz olarak ödenen 1 milyon 151 bin 423 TL, özel bir hastanede hiç muayene kaydı bulunmayan hastalar adına düzenlenmiş 488 adet reçete karşılığı yersiz olarak yapılan 10 bin 448 TL, ayaktan teşhis ve tedavi merkezlerinin, ilgili yönetmelik gereği usulsüz olarak Kuruma faturalandırdıkları 2 milyon 146 bin 343 TL, çalıştıkları halde dörtte üç oranında ölüm aylığı veya ölüm geliri alan 4/a ve 4/b kapsamında sigortalıya yersiz ödeme olarak yapılan 23 bin 503 TL, vefat eden şahıslar adına hekimler tarafından düzenlenen reçete ve işlemler neticesinde usulsüz olarak fatura edilen1 milyon 821 bin 22TL, sağlık hizmeti sunucuları tarafından fizik tedavi ve rehabilitasyon işlemleri ile ilgili olarak usulsüz fatura edilen 68 milyon 39

44 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 613 bin 902 TL, kuru göz sendromunda kullanılan bazı damlalarda yersiz kullanım ya da suistimal işlemlerine yönelik usulsüz olarak fatura edilen 102 milyon 290 bin 814 TL, bazı sağlık hizmeti sunucuları tarafından e-reçetenin yazıldığı bilgisayar ile ilaçların eczane medula sistemine girildiği bilgisayarın aynı olduğu ve/veya aynı Internet ağına bağlı olduğu tespiti sonucu 188 bin 238 adet e-reçete karşılığı olan 7 milyon 653 bin 217 TL ve reçete toplama ve yönlendirme suiistimaline yönelik olarak 2 bin 123 adet reçete karşılığı Kuruma fatura edilen 560 bin 729 TL tutarındaki olası Kurum zararları raporlanarak gereği yapılmak üzere ilgili merkez birimlerine gönderilmiştir. Genel denetime alınan sektör temsilcilerini, denetimlere başlanılmadan önce mevzuat, hak ve yükümlülükleri ile denetimler hakkında bilgilendirme çalışmaları yapılmıştır. Lokanta iş kolunda faaliyet gösteren ve 10 kişiden fazla çalışanı olan, çalışanların tamamını asgari ücretten gösteren ve eksik kazanç bildirimi yaptığı düşünülen 313 işyeri ile görüşülerek, denetime gerek kalmadan sigorta prim matrahı yükseltilmesi hedeflenmiştir. Yapılan bu çalışma sonucunda Kuruma yapılan ücret bildirimlerinde en az yüzde 22 artış sağlanmıştır. Rehberlik ve bilinçlendirme faaliyetleri kapsamında, Eczacılık Fakültelerinin tamamında (14 adet) ve Tıp Fakültelerinin 25 adedinde, son sınıf öğrencilerine, alanlarında yapılan usulsüzlükler sonucunda uygulanan yaptırımların anlatıldığı seminerler düzenlenmiştir. 40

45 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması İş Teftiş Kurulu Başkanlığınca; Rehberlik ve Denetim 2016 Yılı Hedefleri Önleyici teftiş yaklaşımı esas alınarak; İş Sağlığı ve Güvenliği yönünden; Yapı İşyerleri, Maden Sektörü, Kimya Sektörü, Seramik İmalatı Yapan İşyerleri, Elektrik Dağıtım, Metal Sanayi, Gemi Söküm İşyerleri, Kauçuk Ürünleri İmalatı Yapan İşyerlerinde, İşin yürütümü bakımından; Basın, Yayın ve Gazetecilik Sektörü, Ulusal ve Yerel Zincir Marketler, Eczaneler, Temel Liseler, Engelli İstihdam Yükümlülüğü Bulunan İşyerlerinde, 41

46 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İşin Yürütümü ve İş Sağlığı Güvenliği bakımından ise ortak olarak Gıda, İçecek ve Tütün Ürünleri İmalatı İşyerleri ile Hastane İşyerlerinde, olmak üzere programlı teftişlerin gerçekleştirilmesi planlanmıştır. Programlı teftişlerin yürütülmesi aşamasında kayıt dışılıkla mücadele kapsamında; İşçi, işveren ve diğer sosyal tarafların kayıt dışı ekonomi ve onun bir parçası olan kayıt dışı istihdam konusunda bilinçlendirilmesi, kayıt dışı istihdamın olumsuz etkileri ile mücadele edilmesi hedeflenmektedir. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca; Denetlenen işyeri sayısı, 2016 yılında bir önceki yıla göre yüzde 50 yükseltilecektir. Tespit edilen kayıt dışı çalışan sayısı, 2016 yılında en az yüzde 50 arttırılacaktır. Rehberlik faaliyetleri kapsamında en az işyeri ile görüşülerek bu işyerlerinden bildirilen prim matrahlarının (SPEK) en az yüzde 20 arttırılması hedeflenmektedir. Asgari işçilik yönünden en az 4 sektör ve toplamda en az işyeri denetim kapsamına alınacaktır. Rehberlik faaliyetleri kapsamında 36 sektör için hazırlanan işveren bilgilendirme rehberleri yurt genelinde dağıtılacak ve 15 ayrı ilde müfettişlerce tanıtımı yapılacaktır yılında en az 135 hastane ve tıp merkezinde planlı denetimler yapılacaktır. Rehberlik ve bilinçlendirme faaliyetleri kapsamında, 2016 yılında Tıp Fakültelerinin en az 20 adedinde, Eczacılık Fakültelerinin en az 15 adedinde, alanlarında yapılan usulsüzlükler sonucunda uygulanan yaptırımların anlatıldığı bilgilendirme yapılacaktır. 42

47 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Müfettiş raporları için objektif kriterlere dayalı bir performans ölçme sistemi getirilecektir. 43

48 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı SOSYAL GÜVENLİK 44 Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, SGK Mali Durum Bütçe, Gelir-Gider ve Açık Şimdi sizlere merkezi yönetim bütçesinden sonra en büyük bütçe olan Sosyal Güvenlik Kurumu Bütçesi hakkında özet bilgi sunmak istiyorum. Tablo 11 :Sosyal Güvenlik Kurumunun Gelir-Gider Durumu ve Oranlar (Milyon TL) 2014 Gerçekleşme 2015 Bütçe 2015 Yılı Gerçekleşme 2016 Bütçe Emeklilik Prim Gelirleri GSS Prim Gelirleri Diğer Prim Gelirleri Prim Yapılandırma Gelirleri Prim Gelirleri Devlet Katkısı Diğer Gelirler TOPLAM GELİR Emekli Aylıkları Sağlık Giderleri Ek Ödeme Faturalı Ödemeler Diğer Giderler TOPLAM GİDER GELİR GİDER DENGESİ Emeklilik Prim Geliri/Emekli Aylığı Sağlık Prim Gelirleri/Sağlık Giderleri Prim Gelirlerinin Emeklilik ve Sağlık Giderlerini Karşılama Oranı 55,2% 53,3% 56,7% 58,4% 86,5% 90,4% 91,5% 105,6% Toplam Prim Gelirleri /(Emekli Aylığı+Sağlık Giderleri) 71,6% 72,2% 75,4% 77,1% (*) İş-Kur 'dan alınan teşvik tutarları diğer prim gelirleri, diğer teşvikler ise emeklilik sigortası prim gelirleri içerisinde yer almaktadır. (**)Sağlık giderlerine yolluklar dâhildir.

49 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Sosyal Güvenlik Kurumunun 2015 yılı sonu itibarıyla gelirleri 220 milyar 102 milyon TL, giderleri 231 milyar 546 milyon TL, açığı ise 11 milyar 444 milyon TL olarak gerçekleşmiştir yılı Sosyal Güvenlik Kurumu gelirlerinin 265 milyar 113 milyon TL, giderlerinin 276 milyar 422 milyon TL, finansman açığının ise 11 milyar 309 milyon TL olarak gerçekleşmesi beklenmektedir. Toplam prim gelirlerinin emeklilik ve sağlık giderlerini karşılama oranı 2014 ve 2015 yıllarında sırasıyla yüzde 71,6 ve 75,4 olarak gerçekleşmiştir. Bu oranın 2016 yılında yüzde 77,1 olarak gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. Tablo 12 : Sosyal Güvenlik Kurumunun Açık Durumu Tablosu GSYH SGK Giderleri SGK Gelirleri SGK Açığı SGK Açığının GSYH'daki Payı (Milyon TL) SGK Açığının Bütçedeki Payı ,27% 28,46% ,95% 32,46% ,85% 31,47% ,88% 31,18% ,38% 25,10% ,97% 30,57% ,72% 27,80% ,01% 26,88% ,43% 21,91% ,25% 11,54% ,22% 10,79% ,26% 10,77% ,15% 9,82% 2015* ,58% 4,94% 2016 Bütçe ,51% 4,09% (*) 2015 GSYH yılsonu tahminidir. Sosyal Güvenlik Kurumu açığının GSYH ye oranı 2002 yılında yüzde 2,27 olarak gerçekleşmiş iken; Hükümetimiz döneminde alınan tedbirler ve uygulamaya konulan politikalar sonucunda bu oran 2015 yılında yüzde 0,58 olarak gerçekleşmiştir yılında ise aynı oranın yüzde 0,51 olarak gerçekleşeceği öngörülmektedir. 45

50 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Aynı şekilde SGK açığının Kurum bütçesine oranı 2002 yılında yüzde 28,46 iken; bu oran 2015 yılında yüzde 4,94 olarak gerçekleşmiştir yılında ise bu oranın yüzde 4,09 olarak gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. Grafik 8 : SGK Açığının GSYH ye Oranı Grafik 9 : SGK Açığının SGK Bütçesine Oranı 46

51 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Tablo 13 : Gelirlerinin Emekli Aylıkları ve Sağlık Giderlerini Karşılama Oranı Tablosu (Milyon TL) PRİM GELİRLERİNİN EMEKLİ AYLIKLARI VE SAĞLIK GİDERLERİNİ KARŞILAMA ORANI Devlet Katkısı Hariç Emekli Aylıkları (A) Sağlık Giderleri (B)* Prim Gelirleri TOPLAM (A+B) Karşılama Oranı ,95% ,10% ,60% ,22% ,33% ,93% ,57% ,03% ,03% ,91% ,50% ,23% ,58% 2015 * ,43% 2016 Bütçe ,16% (*)Sağlık giderleri yolluklar hariç olarak verilmiştir. Sosyal Güvenlik Kurumu devlet katkısı hariç prim gelirlerinin emekli aylıklarını ve sağlık giderlerini karşılama oranı 2002 yılında yüzde 60,95 iken 2015 yılında bu oran yüzde 75,43 olmuştur. Bu veriler mali açıdan sürdürülebilir bir sosyal güvenlik sistemi hedefine yaklaşmakta olduğumuzu göstermektedir yılı için öngörümüz ise yüzde 77,16 dır. 47

52 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Grafik 10:Prim Gelirlerinin Emekli Aylıkları ve Sağlık Giderlerini Karşılama Oranı 48

53 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Sosyal Güvenlik Kapsamı Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, 4/a 4/b 4/c Toplam Tablo 14 : Sigortalı Sayıları Sigortalı Türü/ Yıllar Aktif Sigortalı Dosya Pasif Sigortalı Kişi Aktif/Pasif Oranı (Dosya) , , (Kasım) ,31 Değişim yüzde (2002/2015) 126,18% 88,60% 81,82% , , (Kasım) ,23 Değişim yüzde ( ) -11,57% 94,09% 82,18% , , (Kasım) ,61 Değişim yüzde ( ) 41,07% 47,98% 42,00% , , (Kasım) ,95 Değişim yüzde ( ) 73,03% 81,05% 73,33% Aktif sigortalı sayısı, 2002 yılında 12 milyon 8 bin iken 2015 yılı Kasım ayı itibarıyla 20 milyon 778 bin e ulaşmıştır. Pasif sigortalı sayısı ise dosya bazında, 2002 yılında 5 milyon 888 bin iken; 2015 yılı Kasım ayında 10 milyon 660 bin e ulaşmıştır. Grafik 11 : Sosyal Güvenlik Kapsamı *2015 verileri Kasım ayı itibarıyladır. 49

54 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Grafik 12 : Sigortalı Sayıları *2015 verileri Kasım ayı itibarıyladır. Yukarıdaki grafikte de görüldüğü üzere aktif sigortalı sayısının, yıllar içerisinde düzenli olarak arttığı gözlemlenmektedir. Pasif sigortalılar 2002 yılından 2015 yılı Kasım ayına kadar 4 milyon 772 bin artış gösterirken; aktif sigortalıların artışı ise 8 milyon 770 bin dir. Grafik 13 : Akif- Pasif Oranı Aktif / pasif oranı açısından değerlendirildiğinde ise 2002 yılında 2,04 olarak gerçekleşen oran, 2009 yılında 1,78 e gerilemiştir. Ancak sistemin sürdürülebilirliğini sağlamaya yönelik olarak yapılan düzenlemelerin de etkisi ile bu oran tekrar yükselişe geçmiş ve 2015 yılı Kasım ayında 1,95 olarak gerçekleşmiştir. 50

55 Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması EMEKLİLİK AYLIKLARI Emekli Aylık Artışları Sosyal güvenlik sisteminin iki önemli hizmetinden biri olan emeklilik aylıkları iktidarımız döneminde reel olarak artmış ve böylece emekliler ekonomik büyümeden pay alma imkânına sahip olmuşlardır. Tablo 15 : Asgari Emekli Aylıklarının Değişimi Aylık Türü 2002 Aralık Aylığı 2016 Ocak-Haziran Aylığı Nominal Artış Oranı Reel Artış Oranı SSK (İşçi) 257, ,2 402,6% 58,1% SSK (Tarım) 216, ,4 484,1% 83,8% Bağ-Kur (Esnaf) 148, ,1 678,2% 144,9% Bağ-Kur (Tarım) 65,8 919,5 1297,4% 339,7% Emekli Sandığı 376, ,2 329,7% 35,2% *Aylık miktarlarına ek ödeme tutarları dâhildir. ** TÜİK tarafından 2015 yılı için açıklanan enflasyon oranı (%8,81) ve Kalkınma Bakanlığınca yayınlanan Orta Vadeli Programda 2016 yılı için öngörülen enflasyon oranı (%7,50)dikkate alınarak reel artış hesaplanmıştır. SSK işçi emeklilerine 2002 yılında 257,1 TL aylık ödeme yapılırken; 2016 yılında 1.292,2 TL aylık ödeme yapılmaktadır. Nominal artış yüzde 402,6 iken reel artış da yüzde 58,1 olmuştur. SSK tarım emeklilerine 2002 yılında 216,30 TL aylık ödeme yapılırken; 2016 yılında 1.263,4 TL aylık ödeme yapılmaktadır. Nominalde yüzde 484,1; reelde yüzde 83,8 artış olmuştur. Bağ-Kur esnaf emeklilerine 2002 yılında 148,7 TL aylık ödeme yapılırken; 2016 yılında 1.157,1 TL aylık ödeme yapılmaktadır. Nominalde yüzde 678,2; reelde yüzde 144,9 artış olmuştur. 51

56 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bağ-Kur tarım emeklilerine 2002 yılında 65,80 TL aylık ödeme yapılırken; 2016 yılında 919,50 TL aylık ödeme yapılmaktadır. Nominalde yüzde 1.297,4 reelde yüzde 339,7 artış olmuştur. Emekli Sandığı emeklilerine ise 2002 yılında 376,60 TL aylık ödeme yapılırken; 2016 yılında 1.618,20 TL aylık ödeme yapılmaktadır. Nominalde yüzde 329,7 reelde yüzde 35,2 artış göstermiştir Yılı Memur Emeklilerimizin Emekli Maaşlarının Artışına İlişkin Olarak; yıllarını kapsayan, Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2 nci Dönem Toplu Sözleşme Görüşmeleri sonucunda 2015 yılında emekli memurlar ile bunların hak sahiplerinin aylıklarının hem aylık hem de taban aylığı katsayısının ilk 6 aylık dönemde yüzde 3, ikinci 6 aylık dönemde yüzde 3 olarak arttırılması ve yapılan artışların enflasyon artış oranının altında kalması durumunda yeniden artışa tabi tutulması kararlaştırılmıştır. Buna göre, 2015 yılının ilk yarısında yüzde 3 olarak uygulanan artış oranı, ikinci yarıda enflasyon oranlarındaki artış sebebiyle yüzde 4,76 olarak revize edilmiştir. Öte yandan 22 Ağustos 2015 tarihli ve 2015/8057 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 5434 sayılı Kanunun Mülga Ek 70 inci maddesinde yer alan tazminat yansıtma oranları 1 Eylül 2015 tarihinden geçerli olarak artırılmak suretiyle, memur emekli aylıklarında ortalama 100TL tutarında ek artış yapılması sağlanmıştır. Düşük aylık grupları için daha yüksek, yüksek aylık grupları için daha düşük oranda aylık artışı sağlayan değişiklik sonucunda, asgari emekli aylıkları için yüzde 7, azami emekli aylıkları için yüzde 1,6 oranında bir artışı ifade eden bu artışla birlikte, 2015 yılsonu itibarıyla kümülatif artış oranı, asgari emekli aylığı için yüzde 15, azami emekli aylığı için yüzde 10 olarak gerçekleşmiştir. 52

57 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından özel kanunlar kapsamında vazife ve harp malulü, şehit yakınları, gaziler ve köy korucuları, terörden zarar gören sivil vatandaşlar ve uluslararası müsabakalarda madalya kazanmış sporculara da aylık ve tazminat ödenmektedir yılsonu itibarıyla bu kanunlar kapsamında toplam 104 bin 595 kişiye 1 milyar 40 milyon 136 bin 274 TL aylık ödemesi yapılırken, 33 bin 867 kişiye 60 milyon 339 bin 635 TL ek ödeme, 11 bin 430 kişiye 18 milyon 708 bin 855 TL eğitim-öğretim yardımı, 3 bin 764 Geçici Köy Korucusuna da 29 milyon 459 bin 963 TL tazminat ödemesi yapılmıştır Yıllarına İlişkin Memur Emekli Aylığı Artışları Memurlar ve diğer kamu görevlilerine verilen Toplu Sözleşme Hakkı kapsamında gerçekleştirilen ve yıllarını kapsayan, Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 3 üncü Dönem Toplu Sözleşme Görüşmeleri sonucunda sağlanan mutabakat ile emekli memurlar ile bunların hak sahiplerinin aylıklarının, 2016 yılının birinci altı ayında yüzde 6, ikinci altı ayında yüzde 5 olmak üzere toplamda yüzde 11,3 oranında artması, 2017 yılının birinci altı ayında yüzde 3, ikinci altı ayında yüzde 4 olmak üzere toplamda yüzde 7,2 oranında artması öngörülmüştür. Ayrıca, 2015 yılı Aralık ayı tüketici fiyat endeksinin 2014 yılı Aralık ayı tüketici fiyat endeksine göre on iki aylık değişim oranı, 2015 yılı için öngörülen kümülatif artış oranını aştığından, 1 Ocak 2016 tarihinden geçerli olarak ayrıca yüzde 0,90 oranında artış yapılmıştır. Böylelikle memur emekli aylıklarında 2016 yılı birinci döneminde yüzde 6,9 artış yapılması sağlanmıştır yılı 4/1-a ve 4/1-b Kapsamındaki Emeklilerimizin Maaşlarının Artışına İlişkin Olarak; 2015 yılı Temmuz ödeme döneminden itibaren Kanunun 55 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre artırılan gelir ve aylık tutarları, dosya 53

58 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bazında ödenmesi gereken tutar esas alınarak 2015 yılı Temmuz ödeme döneminde TL (dâhil) ve altında olanlara 100 TL tutarında, TL nin üstünde olanlara da TL yi geçmeyecek tutarda ayrıca artırılarak ödeneceği hüküm altına alındığından, gelir ve aylıklar 2015/Temmuz-Aralık ödeme döneminde yüzde 4,76 oranında artırılarak sigortalı dosyası bazında ödenmesi gereken tutar esas alınmak kaydıyla TL (dâhil) ve altında olanlara 100 TL tutarında, TL nin üstünde olanlara da TL yi geçmeyecek tutarda ayrıca seyyanen artış yapılmıştır Temmuz ödeme döneminde 4/1-a kapsamında 2 milyon 969 bin 578 kişi seyyanen zamdan faydalanmıştır. Bu kapsamda, 100 TL zamdan 623 bin 911 kişi, 100 TL den az tutarda zamdan ise 2 milyon 345 bin 667 kişi yararlanmış olup 4/1-a kapsamında toplam gelir/aylık alan emekli ve hak sahibi kişi sayısına göre seyyanen zamdan faydalanma oranı yüzde 44,32 olarak gerçekleşmiştir yılı Temmuz ödeme döneminde 4/1-b kapsamında ise 2 milyon 7 bin 418 kişiye seyyanen zam dolayısıyla ilave artış yapılmıştır. Bu kapsamda, 100 TL zamdan 975 bin 14 kişi; 100 TL den az tutarda zamdan ise 1 milyon 32 bin 404 kişi yararlanmıştır. Böylece, 2015 Temmuz ödeme döneminde 4/1-b kapsamında gelir/aylık alan emekli ve hak sahibi kişi sayısına göre seyyanen zamdan faydalanma oranı yüzde 79,34 olarak gerçekleşmiştir yılında 4/1-a ve 4/1-b kapsamındaki emeklilere verilecek olan 100 lira seyyanen zam için öngörülen maliyet tutarına bakacak olursak; 2016 yılı Ocak ödeme dönemi verilerine göre 4/1-a kapsamında gelir/aylık ödemesi yapılan toplam 6 milyon 461 bin 86 dosya üzerinden 6 milyon 862 bin 519 emekli, dul ve yetime seyyanen zam yapılmıştır. Seyyanen zam sonucunda oluşacak yıllık maliyetin 7,6 milyar TL olacağı öngörülmektedir yılı Ocak ödeme dönemi verilerine göre 4/1-b kapsamında gelir/aylık ödemesi yapılan toplam 2 milyon 382 bin 828 dosya 54

59 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması üzerinden 2 milyon 545 bin 253 emekli, dul ve yetime seyyanen zam yapılmıştır. Seyyanen zam sonucunda oluşacak yıllık maliyetin 2,86 milyar TL olacağı öngörülmektedir. Seyyanen zam uygulamasından toplam 9 milyon 407 bin 772 kişi yararlanmakta olup bu zammın yıllık maliyetinin toplam 10 milyar 460 milyon TL olacağı öngörülmektedir. Ayrıca 2016 yılında ilk defa bağlanacak aylıklar ile halen ödenmekte olan gelir ve aylıklarındaki durum değişiklikleri nedeniyle söz konusu tutarda değişim meydana gelebilecektir. Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, Emeklilik Hizmetleri Vatandaş odaklı devletin bir gereği olarak sigortalılık başlangıç tarihlerine göre yaşlılık sigortası yönünden emeklilik koşulları belirlenen ve bu koşulları yerine getirdiği tespit edilen sigortalıların bilgilendirilmesine yönelik çalışma yapılmıştır sayılı Kanunun 50 nci maddesi ile 5510 sayılı Kanunun geçici 14 üncü maddesi değiştirilmiş olup, 5510 sayılı Kanundan önce yaşlılık veya malullük aylığı almakta olanların 4/1-b kapsamında çalışmaya başlamaları durumunda aylıklarından kesilen sosyal güvenlik destek primi oranı yüzde15 ten yüzde10 a düşürülmüştür. Bu düzenlemeye ilave olarak bu kapsamdaki sigortalılar açısından sosyal güvenlik destek primi uygulaması tamamen kaldırılacaktır sayılı Kanun ile 5510 sayılı Kanuna geçici 66 ncı madde eklenmiş olup, söz konusu düzenleme ile Soma ve Ermenek maden kazasında ölen sigortalı ve hak sahiplerine getirilen haklar, 10 Haziran 2003 (dâhil) tarihi ile 13 Mayıs 2014 tarihi arasında kömür ve linyit madenlerinin yer altı işlerinde meydana gelen iş kazası sonucunda ölen sigortalı ve hak sahiplerine de tanınmıştır. Buna göre, Kanun kapsamına giren sigortalıların hak sahiplerinden talep gelmesi halinde gelir/aylık bağlama işlemleri sonuçlandırılacaktır. 55

60 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Aylık bağlama sürelerinin kısaltılmasına yönelik olarak yaşlılık sigortasından aylığa hak kazanmak için yaş ve sigortalılık süresini doldurmasına 2 yıl ve daha az süresi olan sigortalıların kayıtları temin edilerek, tahsise hazırlık çalışmalarına başlanması için sosyal güvenlik il müdürlüklerine gönderilmiştir. İş kazası ve meslek hastalığının tespiti aşamalarının takibini sağlayan süreç izleme programının hazırlanması için altyapı çalışmaları yürütülmektedir sayılı Kanun un 4/1-b maddesi kapsamındaki sigortalılara sağlık hizmet sunucularınca düzenlenen istirahat raporlarının elektronik ortamda düzenlenmesini, SGK ya gönderilmesini ve ödenmesini sağlayan e-ödenek programı uygulamaya açılmıştır. SGK Ankara Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde bulunan Kurum Sağlık Kurullarında yapılmakta olan iş kazası sonucu meslekte kazanma gücü kaybı oranı tespitleri, 1 Ocak 2015 tarihinden itibaren İstanbul ve İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüklerinde bulunan Kurum Sağlık Kurullarında, Almanya'da çalışmaları bulunan sigortalılarımızın Sosyal Güvenlik Sözleşmeleri kapsamındaki maluliyet değerlendirmeleri de 17 Eylül 2015 tarihinden itibaren diğer il müdürlüklerinde bulunan Kurum sağlık kurullarında yapılmaya başlanmıştır. Maluliyet tespit işlemlerinin kısa sürede sonuçlandırılması, kayıt ve takibinin yapılması, sonuçların ve istatistiki bilgiler ile maluliyet kararlarına ilişkin kriterleri gösterir tüm bilgilerin, elektronik ortamdaki maluliyet arşiv bilgilerinin tek veri tabanında ve tek ekranda birleştirilmesini sağlayan e-maluliyet programı 1 Ocak 2015 tarihi itibarıyla Türkiye genelinde kullanıma açılmıştır. Yurtdışı Sigortalıları ve Sosyal Güvenlik Sözleşmeleri Kore, İtalya ve Karadağ ile imzalanan ikili sosyal güvenlik sözleşmeleri yürürlüğe girmiş olup Türkiye ile arasında ikili sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülke sayısı 28 e yükselmiştir. 56

61 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması 6552 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesiyle birlikte uluslararası sosyal güvenlik sözleşmelerinde Türk sigortasına girişinden önce akit ülke sigortasına girdiği tarihin Türk sigortasına girdiği tarih olarak kabul edileceğine ilişkin özel hüküm bulunan ülkelerdeki (Almanya, Arnavutluk, Avusturya, Azerbaycan, Belçika, Bosna Hersek, Çek Cumhuriyeti, Fransa, Gürcistan, Hırvatistan, Hollanda, İsviçre, Kanada, Kebek, KKTC, Lüksemburg, Makedonya, Slovakya, Kore ve İtalya) sigortalılık sürelerini borçlananların akit ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih, ilk işe giriş tarihi olarak kabul edilmeye başlanmıştır sayılı Kanun ile 3201 sayılı Kanunda yapılan değişiklik ile borçlanma talep tarihinde Türk vatandaşı olanların yanı sıra, sadece talep tarihinde Türk vatandaşı olmamasına rağmen izinle Türk vatandaşlığını kaybeden sigortalıların kendilerine yurtdışında Türk vatandaşı olarak geçen süreleri borçlanma hakkı verilmiştir. Yurtdışı Provizyon Aktivasyon ve Sağlık Sistemi (YUPASS) Yurtdışı Provizyon Aktivasyon ve Sağlık Sistemi nin 1 Nisan 2014 tarihinde hizmete açılması ile Almanya sigorta kurumlarından sağlık yardımı hakkı alan sigortalılar ile aylık gelir sahipleri ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişiler, provizyonlarını doğrudan YUPASS üzerinden alıp herhangi başka bir işleme ve belgeye gerek duymaksızın sağlık yardımı alabilir hale gelmişlerdir. MEDULA, SPAS ve MOSİP ile entegre çalışan YUPASS sayesinde bu anlamda yapılan sağlık harcamaları izlenebilir hale gelmiş, aynı belge ile mükerrer sağlık işlemi yapılmasının önüne geçilebilmesi sağlanmıştır. Bu projenin hizmete girdiği 1 Nisan 2014 tarihinden 15 Ocak 2016 tarihine kadar YUPASS tan 369 bin 276 kişiye yeni tescil kaydı açılmış ve 1 milyon 193 bin 367 adet sağlık yardım hakkı yine bu sistem üzerinden gerçekleştirilmiştir. Hizmet Takip Programı (HİTAP) 8 Haziran 1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi görev yapmakta iken 57

62 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olan sigortalılar ile ilk defa 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında göreve başlayan sigortalıların, hizmet başlangıcından itibaren tüm hizmet bilgileri ve intibaklarına ilişkin olarak öğrenim durumu, unvan, askerlik, diğer sigortalılık süresi, açık süresi, itibari hizmet süresi bilgileri ile ek gösterge, makam, görev ve temsil tazminatı bilgilerinin internet üzerinden elektronik ortama aktarılması için HİTAP Hizmet Takip Programı uygulamaya konulmuştur. Konuya ilişkin olarak hazırlanan 5510 Sayılı Kanunun 4 üncü Maddesinin Birinci Fıkrasının (c) Bendi Kapsamında Sigortalı Sayılanların Hizmet Bilgilerinin Elektronik Ortama Aktarılması Hakkında Tebliğ 14 Nisan 2012 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır. Sosyal Güvenlik Kurumu bünyesinde emeklilik sicil dosyası üzerinden işlem yapan tüm birimlerde görevli personel adresini kullanarak, kamu idarelerince 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına tabi olan sigortalıların Hizmet Takip Programına aktarılan bilgilerinin kullanılması hususunda yetkilendirilmiştir. Bu doğrultuda Başkanlığın görev alanına giren iş ve işlemler örneğin, askerlikte geçen sürelerin borçlandırılması, aylıksız izinde geçen sürelerin borçlandırılması, kadın sigortalıların doğum yapmak suretiyle açıkta geçen sürelerinin borçlandırılması ve benzeri borçlanma işlemleri ile intibak işlemleri gibi işlemlerin sigortalıların görev yaptıkları Kurumlardan hizmet belgesi istenmeksizin bu programdaki mevcut bilgiler esas alınarak yapılmaktadır. Ayrıca, yukarıda belirtilen bilgilere elektronik ortamda ulaşmak mümkün olacağından, bu kapsamda kâğıt ortamında emeklilik belgesi gönderilmeksizin, taranmış fotoğrafları ile onaylı elektronik ortamda hazırlanarak gönderilecek emeklilik belgesine göre emekli aylığı bağlanması işlemleri elektronik ortamda en kısa sürede yapılacaktır. Bu nedenle, 2016 yılı ve devamı yıllarda bürokrasi ve kırtasiyenin azaltılması ile işlemlerin basitleştirilebilmesi sağlanmış olacaktır. 58

63 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması e- Devlet Üzerinden Sağladığımız Vatandaş Odaklı Hizmetler 4/a-b-c Ne Zaman Emekli Olabilirim, 4/a-b-c Banka Adres Değişiklikleri, 4/a-b-c Emekli Aylık Bilgisi, 4/a-b-c Emekli Aylık Kesintileri, 4/a Almanya/Bulgaristan Emekli Ödemeleri, 4/a Emeklilik Kaydı, 4/b Hak Sahipliği, 4/b Emekli Aylığı Hesaplama, 4/c Bir Aylık Maaş Tercihi, 4/c Emeklilik İşlemleri Evrak Takibi, 4/a-b İş Göremezlik Ödemesi Görme, Tahsis Talep ve Beyan Taahhüt Belgesinin verilmesi ve SPAS Müstehaklık Sorgulama (Sağlık Provizyon Aktivasyon Sistemi) hizmeti olmak üzere vatandaş odaklı 21 adet uygulamamız e-devlet üzerinden kullanıcıların hizmetine sunulmuştur. Bürokrasinin Azaltılması Yabancı uyrukluların ikamet tezkerelerinin elektronik ortamda alınıp SPAS programına entegrasyonunun sağlanmasına ilişkin protokol Göç İdaresi Genel Müdürlüğü ile yapılmış olup, teknik altyapı ve entegrasyon çalışmalarının yakın zamanda tamamlanması planlanmaktadır. Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulu nca verilen sigortalının bakmakla yükümlü olduğu malul çocuklarına ait kararların elektronik ortamda SPAS a aktarılarak, sağlık hizmetlerinden kısa sürede faydalanmaları sağlanmıştır. Sigortalılar adına özel sağlık hizmet sunucularınca düzenlenen istirahat raporlarının herhangi bir resmi sağlık tesisi tarafından onaylanmasına gerek kalmaksızın Sosyal Güvenlik Kurumunca kabul edilmesi ile bu sürelere ait geçici iş göremezlik ödeneklerinin ödenmesinin önü açılmıştır sayılı Kanunun 4/1-(a) maddesi kapsamındaki sigortalıların istirahatli oldukları dönemde hak ettikleri geçici iş göremezlik ödeneklerinin toplu iş sözleşmesi yapılan işyerleri ile kamu idarelerinde Sosyal Güvenlik Kurumu adına işveren tarafından ödenmesi sonrasında, ödenen tutarların işveren borçlarından mahsup 59

64 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı edilmesini sağlayan Mahsuplaşma Programı tamamlanmış ve işletime açılmıştır. e-bildirim programı ile iş kazası ve meslek hastalığı bildirim formunun işverenler tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu ünitelerine elektronik ortamda gönderilmesi sağlanmıştır. Emeklilik Hizmetleri Alanında 2016 Yılı İçin Planlanan Faaliyetler Hükümetimiz döneminde önemli iyileştirmeler sağladığımız ortalama aylık bağlama sürelerinin daha da kısaltılması yönünde teknolojinin tüm imkânlarından yararlanılacak bu sürelerin daha da kısaltılması yönünde çalışmalara ağırlık verilecektir. Teknolojik gelişmelerden daha fazla yararlanmak ve vatandaşlarımıza daha kaliteli hizmet vermek için hazırlanmakta olan 4/1-a Aylık Bağlama Uygulamalarında ve Sosyal Güvenlik Kurumunun diğer işlemlerinde kullanılması amaçlanan Sosyal Güvenlik Entegrasyon Projesi (SGEP) Emeklilik İşlemleri ve Ödemeler Projesi nin tamamlanarak işletime açılmasına yönelik çalışmalar yoğun bir şekilde devam etmektedir. e-maluliyet programının, 4/1-c sigortalılarının maluliyet işlemleri ile iş kazası ve meslek hastalıkları sonucu meslekte kazanma gücü kayıp oranı tespit işlemlerini ve Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kuruluna itiraza ilişkin işlemleri de kapsayacak yeni versiyonu üzerinde çalışmalar devam etmektedir. Yeni versiyon analiz çalışmaları bitmiş olup, üniteler ile yetkilendirilmiş hastaneler ve Kurum sağlık kurulları arasındaki fiziki dosya akışını kesecek şekilde tasarlanmaktadır. Bu uygulama ile işlem süreçleri hakkında başvuru sahiplerinin SMS kanalıyla düzenli olarak bilgilendirilmeleri planlanmaktadır. 60

65 Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması SİGORTACILIK FAALİYETLERİ Sigortacılık Hizmetleri 6645 sayılı Kanuna göre kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, Kuruma kayıt ve tescilleri yapıldığı hâlde, 30 Nisan 2015 tarihi itibarıyla 12 ay ve daha fazla süreye ilişkin prim borcu bulunanların sigortalılıkları ve prim borçları dondurulmuştur. Bu kapsamdaki sigortalılara, sağlık hizmetlerinden yararlanma imkânı getirilmiştir. Bu kapsamda sigortalılığı dondurulan sigortalı sayısı 1 milyon 526 bin 402, bu kişilere ait dondurulan toplam prim borcu tutarı ise 28 milyar 528 milyon774 bin TL olarak gerçekleşmiştir. 30 Nisan 2014 tarihinden önce genel sağlık sigortası prim borcu bulunan 370 bin 885 kişi 6552 sayılı Yapılandırma Kanunundan yararlanarak 266 milyon 366 bin 453 TL lik genel sağlık sigortası borcunu yapılandırmıştır. Genel sağlık sigortası prim borçlarının e-sgk üzerinden görüntülenmesi sağlanmış ve aynı şekilde e-devlet üzerinden de görüntülenmesinin sağlanmasına ilişkin çalışmalar tamamlanmıştır sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıların prim borçlarının SMS ile bildirilmesi çalışmaları tamamlanmış ve uygulamaya açılmıştır. İstatistik Kapasitesinin Güçlendirilmesi Projesi çerçevesinde Bakanlık ve bağlı-ilgili kuruluşların ürettiği istatistiklerin tek çatı altında kayıt altına alınması amacıyla Çalışma Hayatı İstatistikleri Bilgi Sistemi (ÇİBS) kurulmuş olup bu kapsamda çalışma hayatındaki kişilerin eğitim durumlarının periyodik olarak alınarak yayınlanması hedeflenmiştir. Bu çerçevede, 4-1/a sigortalıların eğitim seviyelerinin tespitinin yapılabilmesi açısından sigortalı işe giriş bildirgesine eğitim seviyesinin tespitine yönelik alanlar ilave edilmiştir. 61

66 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 1 Ocak 2012 tarihinden itibaren herhangi bir sosyal güvencesi olmayan ve bakmakla yükümlü olunan kişi statüsünde bulunmayan tüm vatandaşlarımız genel sağlık sigortası kapsamına alınmış. Bu sayede tüm vatandaşlarımızın sağlık hizmetlerine eşit şartlarda ulaşması sağlanmıştır. Kısmi süreli ve çağrı üzerine çalışan 18 yaş altındakilerin eksik kalan günler için genel sağlık sigortası pirimi ödemeden sağlık hizmetlerinden yararlanması sağlanmıştır. Genel sağlık sigortası tescil bildirimlerinin SMS ve yoluyla bildiriminin yapılması çalışmaları tamamlanmıştır. İşgücü maliyetlerini azaltmaya ve istihdamı arttırmaya yönelik sigorta prim teşvikleri kapsamında sigorta primlerinde indirim sağlayan teşvikler uygulamaya konulmuştur. Prim oranlarının düşürülmesi, işverenlerin işçi maliyetlerinin azaltılması, kayıt dışı istihdamın kayıt altına alınabilmesi ve istihdamın artırılmasına yönelik yürütülen çalışmalar çerçevesinde, 2004 yılından itibaren çeşitli yıllarda çıkartılmış olan 5084, 5510, 5746, 5763, 5838, 5921, 5951, 6111, 6486 ve 6645 sayılı Kanunlarda yasal düzenlemeler yapılarak işverenlerin prim yükü azaltılmıştır. İşgücü maliyetlerini azaltmaya ve istihdamı arttırmaya yönelik sigorta prim teşvikleri kapsamında sigorta primlerinde indirim sağlayan teşvikler uygulamaya konmuştur. Böylece; 2004 yılından 2015 yılı Kasım ayı sonuna kadar 57 milyar 739 milyon TL kaynak aktarılmıştır. Tablo 16 da 2015 yılı Kasım ayında, tüm teşvik türlerine göre, sigorta prim teşviklerinden yararlanan işveren sayıları ile sigortalı sayıları görülmektedir. Bu çerçevede 2015 yılı Kasım ayında yaklaşık 9 milyon 564 bin kişi teşviklerden yararlanmış bulunmaktadır. 62

67 Tablo 16 : 2015 Yılı Kasım Ayı Sigorta Prim Teşvikleri 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Kanun No İşyeri Sayısı Sigortalı Sayısı Kadın Erkek Toplam 5510 (81 md/ı) 5 Puan indirimi 5510 (81 inci Madde/i) Yurtdışına götürülen sigortalılara 5 puan 5510 (81 inci Madde/2) Bölgesel istihdam 5510 (Ek 2 nci Madde) Bölgesel yatırım 4447 (50 üncü Madde) İşsizlik ödeneği alanların istihdamı 4447 (Geçici 7 nci Madde) Kadın ve genç istihdamı 4447 (Geçici 10 uncu Mad.) Kadın, genç ve mesleki yeterlilik 4857 (30 üncü Madde) Engelli istihdamı 5225 (5 inci Madde) Kültür ve turizm yatırımları 5746 (3 üncü Madde /3) AR-GE Yatırımı TOPLAM yılında 6645 sayılı Kanunla yapılan düzenleme ile çok tehlikeli sınıfta yer alan ve ondan fazla çalışanı bulunan işyerlerinde, üç yıllık süre içerisinde ölümlü veya sürekli iş göremezlikle sonuçlanan iş kazası meydana gelmemesi halinde işsizlik sigortası primlerinin işveren kısmının üç yıl süre için yüzde 1 olarak uygulanması sağlanmıştır. Milli Eğitim Bakanlığı yetkilileri ile yapılan görüşmeler sonucunda Özel Motorlu Taşıt Sürücü Kursları Yönetmeliği nde değişikliğe gidilerek sosyal güvenlik primlerini ödemeyen kurslara yeni dönem açmama kuralı benimsenmiştir. Bu şekilde hem bildirilmeyen sürücü kursları personelinin bildiriminin yapılması sağlanmış hem de 63

68 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı sürücü kursları tarafından sosyal güvenlik primlerinin ödenmesi bir anlamda zorunluluk haline gelmiştir. düzenli Artvin İlinde Meydana Gelen Sel Felaketi Nedeniyle İşverenlere; 24 Ağustos 2015 ile 23 Kasım 2015 tarihleri arasında 5510 sayılı Kanuna göre vermekle yükümlü oldukları belgelerin 30 Kasım 2015 tarihine kadar Kuruma verilmesi halinde yasal süresi içinde verilmiş sayılması, Ödeme vadesi 24 Ağustos 2015 ile 30 Kasım 2015 tarihleri arasında sona eren Kurum alacakları ile Kurumca takibi yapılan diğer alacakların 31 Ağustos 2016 tarihine kadar ödenmesi halinde yasal süresi içinde ödenmiş sayılması, ödeme vadesi 24 Ağustos 2015 ve öncesine ait ödenmemiş borçlara Ağustos 2015 tarihleri arasında gecikme cezası ve zammı uygulanmaması, Ödeme vadesi geçmiş borçları 6183 sayılı Kanun uyarınca tecil ve taksitlendirilmiş olup 24 Ağustos 2015 tarihi itibarıyla taksitlendirme işlemleri bozma koşuluna girmemiş işveren, sigortalı ve hak sahiplerinin ödeme vadesi 24 Ağustos 2015 ile 31 Ağustos 2016 tarihleri arasında sona eren taksitlerini 31 Ağustos 2016 tarihine kadar ödemeleri halinde yasal süresi içinde ödenmiş sayılması, Son ödeme tarihi mücbir sebep halinin başladığı tarih ile mücbir sebep halinin sona erdiği tarih arasına rastlayan taksitlerin ödeme sürelerinin 31 Ağustos 2016 tarihine kadar ödenmek üzere uzatılması, sağlanmıştır. Sigortacılık Hizmetleri Alanında Vatandaşlara Kolaylık Sağlayan Yeni Uygulamalar 6552 sayılı Kanun uyarınca yeniden yapılandırılmış borçlarına ilişkin aylık taksitlerle ilgili ödeme yükümlüklerini yerine getirmemiş 64

69 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması olmaları nedeniyle yapılandırma işlemleri bozma koşuluna girmiş işverenlerce yapılandırma haricindeki ödemelerin aylık taksitlere aktarılmasının yazılı talep edilmesi halinde; ödemenin yapıldığı tarihte ödeme vadesi geçmemiş aylık taksitlere mahsup edilmesi mümkün kılınmıştır. 4/1-b kapsamında sigortalı olup kendi işyerinde çalışan sigortalılardan daha düşük prime esas kazanç bildirilememe kuralı 6645 sayılı Kanun ile kaldırılmıştır sayılı Kanunun 28 inci maddesi ile işbaşı eğitim programlarını tamamlayan kişilerin işgücü piyasasına kazandırılması ve istihdamının artırılması amacıyla bu kişileri istihdam eden işverenlere sigorta primi teşviki sağlanmıştır. Genel sağlık sigortası prim borçlarının e-devlet üzerinden görüntülenmesinin sağlanmasına ilişkin çalışmalar tamamlanmıştır sayılı Kanunun 28 inci maddesinin sekizinci fıkrasındaki "malul" ifadesinin, 6552 sayılı Kanunun 41 inci maddesi ile "ağır engelli" olarak değiştirilmesi nedeniyle Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 18 Mart 2015 tarih, sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu değişiklikle söz konusu çocukların mağduriyeti giderilmiştir. 17 Eylül 2015 tarih, 2015/23 sayılı Genelge ile Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kuruluna itirazda süre şartı kaldırılmış, malul veya ağır engelli olduğu iddiasında bulunulan sigortalı çocuklarının talep tarihinde mevcut olan raporları veya bu raporlarının aslının bulunamaması durumunda raporu düzenleyen sağlık hizmeti sunucusu tarafından onaylı fotokopileri ile başvurularının temini sağlanmıştır. Önceden zorunlu sigortalılık kapsamı dışında olan ev hizmetlerinde süreksiz çalışanlar 6552 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanuna eklenen Ek 9 uncu madde ile zorunlu sigortalılık kapsamına alınmıştır. 65

70 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 1 Nisan 2015 tarihinde yürürlüğe giren bu hüküm ile ev hizmetlerinde 10 günden az çalıştırılanlar iş kazası ve meslek hastalığı sigortasına zorunlu olarak tabi tutulmuştur. Bunları çalıştıranlar ise çalıştırdıkları her gün için asgari ücretin günlük tutarının yüzde 2 si oranında iş kazası ve meslek hastalığı primi ödeyecekler; 10 günden az çalışan sigortalılar ise çalışmanın geçtiği ayı takip eden ayın sonuna kadar primlerini isteğe bağlı olarak ödeyerek hizmet kazanabileceklerdir. Ev hizmetlerinde ayda 10 gün ve üzerinde sigortalı çalıştıran işverenler, primleri kolay işverenlik uygulamaları çerçevesinde ödemektedirler. Kolay işverenlik uygulaması ile işverenlerden talep edilen işyeri tesciline ilişkin işyeri bildirgesi, sigortalı tesciline ilişkin işe giriş bildirgesi, prim tahakkuk ve ödemeler için her ay düzenlenen aylık prim ve hizmet belgesi ve sigortalının işten ayrılması halinde düzenlenen işten ayrılış bildirgesi düzenleme yükümlülükleri Kurumumuz tarafından üstlenilmiş olup bu işlemlerin arka tarafta, elektronik ortamda Kurumumuzca yapılması sağlanarak ev hizmetlerinde sigortalı çalıştıran işverenlerin yükümlülükleri azaltılmıştır. Uygulamanın işletime alınması ile birlikte işyeri tescil, APHB gönderme gibi işlemler olmaksızın sigortalı tescil işlemleri işverenler açısından kolaylaştırılmıştır. Aylık almakta iken kamuya ait işyerlerinde çalışmaları nedeniyle aylıkları kesilmesi gerekenlere, 11 Eylül 2014 tarihini takip eden ödeme dönemine kadar yersiz olarak ödendiği tespit edilen aylıklara ilişkin, borç asılları ve bu borçlara bağlı gecikme cezası, gecikme zammı tutarları ile 30 Nisan 2014 ve öncesinde işlemiş oldukları fiiller dolayısıyla uygulanan idari para cezalarından, 2 Şubat 2015 tarihine kadar tebliğ edildiği halde ödenmemiş veya eksik ödenmiş olanların, yeniden yapılandırılarak peşin veya taksitler halinde ödenmesine imkân tanınmıştır. 66 İlk defa 2008 Ekim ayından sonra madenlerde çalışmaya başlayanların 55 olan emeklilik yaşı 50 ye düşürülmüştür.

71 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Emeklilerin PTT/banka şubelerine gönderilen gelir ve aylıklarının hareket görmemesi nedeniyle Sosyal Güvenlik Kurumuna iadesi için öngörülen 6 aylık süre 12 aya çıkarılmıştır. Gelir testine tabi olarak prim ödeyen genel sağlık sigortalıları, tarım ve orman işlerinde süreksiz çalışanlar, şehir içi ulaştırma işlerinde çalışanlar ile Kültür ve Turizm Bakanlığınca belirlenecek alanlarda 10 günden az kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışan sigortalıların sigorta prim borçlarının e-devlet sayfaları üzerinden görüntülenebilmesi sağlanmıştır. İlk defa sigortalı çalıştırmaya başlayan işverenlerimizce Kurumumuza kâğıt ortamında verilen işyeri bildirgelerinin elektronik ortamda alınmasına yönelik program çalışmaları tamamlanarak ilgili program Türkiye genelinde uygulamaya başlanmıştır. Programın uygulamaya geçirilmesi ile birlikte işverenlerin ünitelerimizde uzun süre beklemelerinin önüne geçilmiş ve bürokrasinin azaltılması sağlanmıştır. Uygulama ile işverenlerin işyeri bildirgelerini elektronik olarak Kuruma göndermesi, sonrasında ünitelerimizde görevli personellerimizce bildirgenin kontrolünün yapılması sağlanmış olacaktır. Ziraat Odaları kayıtlarının bir kısmının Kurumumuza elektronik ortamda bildirimi sağlanmış olup, tamamının elektronik ortamda bildirilmesine yönelik çalışmalar devam etmektedir. Sigortacılık Hizmetleri Alanında 2016 için Planlanan Faaliyetler Şirket ortaklarının kayıtlarının MERSİS kapsamında on-line olarak alınması sağlanacaktır. Ziraat Odaları kayıtlarının bir kısmının Kurumumuza elektronik ortamda bildirimi sağlanmış olup, tamamının elektronik ortamda bildirilmesine yönelik çalışmalar devam edecektir. 67

72 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Ev hizmetlerinde aynı kişi yanında ayda 10 günden az çalıştırılanların sigortalılık tescili ile bu kişileri çalıştıranlar tarafından ödenecek yüzde 2 oranındaki iş kazası ve meslek hastalıkları sigortası priminin GSM operatörleri aracılığı ile abonelerin SMS (cep telefonlarından kısa mesaj) göndermek suretiyle ödeyebilmelerine imkân sağlanacaktır. 68

73 Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Sağlık Harcamaları Şimdi size, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere sunulan sağlık hizmetleri ve sağlık harcamaları ile ilgili bilgiler vermek istiyorum. Tablo 17: Sağlık Harcamaları (Milyon TL) SAĞLIK GİDERİ Bütçe 2015* 2016 Bütçe İlaç Reçete Bedeli Tedavi Devlet Hastanesi Ödemesi Üniversite Hastaneleri Özel Hastaneler Diğer Sağlık Giderleri (Yolluk, Optik vb.) TOPLAM *2015 yılı özel hastane ödemelerine Diğer Hastaneler (Kit, Belediye, TSKvb) ve Şahıs Ödemeleride dâhildir. Tablo 18: Müracaat Sayıları (Bin Adet) Değişim Oranı ( ) Değişim Oranı ( ) 2014 İlk 10 ay 2015 İlk 10 ay Değişim Oranı ( ) DEVLET 2. BASAMAK SAĞLIK TESİSLERİ DEVLET 3. BASAMAK SAĞLIK TESİSLERİ ÖZEL - 2. BASAMAK SAĞLIK TESİSLERİ ,35% 9,09% ,34% ,35% 5,99% ,48% ,93% -2,95% ,62% ÜNİVERSİTE SAĞLIK TESİSLERİ ,42% 10,82% ,36% GENEL TOPLAM ,95% 6,08% ,04% *(Birinci basamak ve aile hekimliğine yapılan müracaatlar hariç)**(veriler ilgili fatura dönemlerine ait tahakkuk verileridir, ödeme verisi değildir.) 69

74 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Tablo 19: Reçete Sayıları (*) Değişim Oranı 2012/2013 Değişim Oranı 2013/ İlk 10 ay 2015 İlk 10 ay Değişim Oranı Reçete Sayısı (Bin adet) ,57% -0,18% ,03% Fatura Tutarı (Bin TL) ,43% 9,88% ,58% Reçete Başına Düşen Tutar 41,22 44,03 48,47 6,82% 10,09% 47,95 53,09 10,71% (TL) Kaynak: Aylık İstatistik Bülteni 2015 yılı bütçesinin hazırlanması kapsamında yılı ilaç kullanımı ve harcama verileri analiz edilerek, ilaç kutu birimler üzerinden zaman serisi yöntemi kullanılarak 2015 yılı kutu ilaç birimleri tahmin edilmiştir. Bu çalışma neticesinde Kurumun alt bütçeleme sistemine geçmesinin önü açılmış, ilaç bütçesinin ilaç bazında tahmin ve takibinin yapılması sağlanmıştır. Sağlık Alanında Hizmet Kalitesinin Artırılmasına Yönelik Faaliyet ve Projeler Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, MEDULA Optik Uygulamasında e-reçete ve e-rapor Medula Optik uygulamasında manuel düzenlenen reçetelerde yaşanan çeşitli sorunlardan dolayı elektronik e-reçete uygulamasına geçilmiştir. Proje 6 Temmuz 2015 tarihinde devreye alınmıştır. Bu proje ile doktorun bilgisi dışında sahte reçete üretilmesi ile reçetede değişiklik yapılması ve reçetedeki bilgilerin okunamaması ve hatalı gözlük verilmesinin önüne geçilmesi, ayrıca reçete karşılanma süresinin azaltılması, kâğıt reçetelerin depolama sorununun ortadan kaldırılması gibi faydalar beklenmektedir. Kasım ayı itibarıyla günlük ortalama 11 bin manuel, 8 bin 500 e-reçete düzenlenmektedir. 70

75 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Medula Hastane ve Eczane uygulamaları içinde yer alan e-raporun, Medula Optik uygulamasında da hayata geçirilerek görmeye yardımcı tıbbi malzeme kullanım raporlarının elektronik ortamda kayda alınmasını amaçlayan proje, 6 Temmuz 2015 tarihi itibarıyla tamamlanmış ve gerçek ortamda devreye alınmıştır. GSM numarası sistemde kayıtlı bulunan reçete sahiplerine, reçetelerinde yer alan görmeye yardımcı tıbbi malzemeleri ve katılım paylarına ilişkin bilgileri, 1 Ekim 2015 tarihi itibarıyla SMS yoluyla gönderilmeye başlanmıştır. Bu işlem sayesinde kişinin bilgisi dışında optisyenlerden onun adına görmeye yardımcı tıbbi malzemeleri temin edilmesinin önüne geçildiği gibi, kişinin ödemesi gereken katılım payı bedellerini de öğrenmesi sağlanmıştır. Sağlık Hizmetleri Alanında 2015 Yılında Diğer Yürütülen Faaliyetler Epidermolizis Büllosa (Kelebek Hastalığı) hastalarının sağlık profesyonelleri gözetiminde daha kaliteli ve kontrol altında hizmet almaları amacıyla tüm ülkede hizmet ağı olan Sağlık Bakanlığına bağlı hastaneler ile evde bakım hizmetleri kapsamında yara bakım tedavilerinin sağlanması yönünde yeni uygulama düzenlenmiştir. Gazi vatandaşlarımızın bölge seans kontrolü yapılan fizik tedavi ve rehabilitasyon uygulamalarında hekimin uygun gördüğü rapor doğrultusunda Türk Silahlı Kuvvetleri ve Sağlık Bakanlığı na bağlı hastanelerde sınırsız fizik tedavi ve rehabilitasyon hizmeti alabilmeleri yönünde düzenleme yapılmıştır. Sağlık Uygulama Tebliği nde yer alan tüp bebek tedavilerinde daha önceki evliliğinden çocuğu olup mevcut evliliğinden ortak çocukları olmayan kişilerin tedavi alabilmelerinin yolu açılmıştır. Diyabet hastalarının tedavisinde önemli bir yeri olan ve halen Sağlık Uygulama Tebliği nde bulunan ömür boyunca bir defa ödenen Diyabetli Hasta Eğitimi işleminin fiyatı arttırılarak yılda 2 defa ödenmesi sağlanmıştır. 71

76 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Diyabet hastalığının önemli bir komplikasyonu olan ve uzuv kaybına kadar gidebilen diyabetik ayak yaraları için Diyabetik Ayak Korunma ve Tedavi Eğitimi ödeme kapsamına alınmıştır. SUT eki EK-1/A Ayakta Tedavide Hekim ve Diş Hekimi Muayenesi Katılım Payı Alınmayacak Kronik Hastalıklar Listesine Spida Bifida, Nefrotik Sendrom, Osteogenezis İmperfekta tanısının eklenerek hastaların bu hastalıklara ilişkin muayenelerinde katılım payı ödememeleri sağlanmıştır. Laparoskopik ameliyatlar, robotik rehabilitasyon sistemi uygulamaları ve epidural anestezi ile doğum, İstisnai Sağlık Hizmetleri Listesinden çıkarılmış ve böylece vatandaşların daha az ücret ödeyerek bu sağlık hizmetlerine ulaşabilmelerinin önü açılmıştır. Daha kaliteli hizmet verilmesi amacıyla Palyatif bakım tedavisi adı ile yeni bir sağlık hizmeti ödeme kapsamına alınmış ve Sağlık Bakanlığı hastanelerinde uygulamanın başlaması sağlanmıştır. Bu sayede yoğun bakım ünitelerindeki doluluk oranının azaltılması ve evde tedavi edilen ağır hastalığı olan vatandaşlarımızın hastane koşullarında daha etkin hizmet almaları sağlanmıştır. Kanser nedeniyle çenesinin tamamını veya bir bölümünü kaybetmiş hastalar için, diş protezlerinde 4 yıl olan yenileme süre kısıtlaması kaldırılmıştır. Diş tedavilerinde daha önce bedeli ödenmeyen zirkonyum kron işlemi tanımlanmış ve istisnai sağlık hizmetleri kapsamında ödemeye alınmıştır. Bazı fizik tedavi ve rehabilitasyon değerlendirmelerinin ve rehabilitasyon uygulamaları ile aile görüşme-değerlendirme işleminin geriatri (yaşlılık hekimliği) branşı tarafından da verilmesi sağlanmıştır. Yenidoğana yönelik TPN (Damar yoluyla beslenme) hazırlama ve uygulaması işlemi yenidoğan/çocuk TPN hazırlama ve işlemi olarak yeniden düzenlenmiştir. Böylece tüm çocuk hasta grubunda 72

77 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması beslenme tedavisinin uygun dozda ve güvenli bir şekilde yapılabilmesi sağlanmıştır. Kemik iliği nakillerinde şahsi tedavi için yurt dışından getirtilen ve işlem paketine dâhil olan ilaçların paket harici ödenmesi yönünde düzenleme yapılmıştır. Toplum Ruh Sağlığı Merkezlerinde psikiyatrik destek tedavilerinin kapsamının genişlemesini sağlayan yeni düzenleme yapılmıştır. Kanser hastalarının kemoterapi (kanser ilaç tedavisi) hazırlama ve uygulama işlemlerinde yeni düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenleme ile kanser hastalarının daha iyi koşullarda tedavilerini alabilmeleri ve çalışan güvenliğinin de korunabilmesi amaçlanmıştır. Uyuşturucu ile Mücadele Acil Eylem Planı çerçevesinde madde bağımlılığı tedavilerinde yeni ve günümüz koşullarına uygun işlem puanları tanımlanmıştır. Ayrıca yatarak verilen tüm psikiyatri tedavisi işlem puanlarında yüzde 30 artış yapılmıştır. Yüzde 40 ve üzeri özrü bulunan vatandaşlarımıza sağlık kurulu raporu ile belgelemeleri koşuluyla sözleşmesiz özel sağlık hizmeti sunucularından diş tedavi hizmeti alabilmelerinin önü açılmıştır. Ayrıca Sağlık Bakanlığı yönetmeliğine istinaden özürlü kişilerin ameliyathane koşullarında yapılacak diş tedavilerinin kuralları düzenlenmiştir. Dünya standartlarına uygun, kaliteli ve etkin fizik tedavi ve rehabilitasyon hizmeti verilebilmesi amacıyla Kurumumuzla sözleşmeli özel sağlık hizmeti sunucularında görev yapan fizik tedavi ve rehabilitasyon uzman hekimleri için günlük muayene ve fizik tedavi uygulamalarına sayı kontrolü getirilmiştir. Tüm robotik cerrahi yöntemi ile yapılan işlemler istisnai sağlık hizmeti kapsamına alınmıştır. Bu düzenleme ile tedavi yöntemi alternatifleri olan hastalıklarda Kurumumuzca robotik tedaviye verilen yüzde 50 fazla ödeme kaldırılmıştır. 73

78 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Üçüncü basamak sağlık hizmeti sunucularında yapılan Kalp Damar Cerrahisi ameliyatlarının büyük bir bölümüne yüzde 15 daha fazla ödeme yapılması sağlanmıştır. Kanser cerrahisindeki bazı ameliyatlar için Kurumumuzca ödenen fiyatlar artırılmıştır. Tıbbi tedaviye dirençli epilepsi hastalarında ve diğer bazı pediatrik nörolojik vakalarda uygulanan Ketojenik Diyet Tedavisi seçeneğinin ödeme kapsamına alınması sağlanmıştır. Sadece yenidoğana ödenen Nitrik Oksit Tedavisi ve Takibi İşlemi nin yoğun bakım hastalarında tüm yaş gruplarında uygulanabilmesine yönelik düzenleme yapılmıştır. Yenidoğanda işitme problemlerinin değerlendirilmesi amacıyla işitme testi işleminin ücretlendirilebilmesine yönelik düzenleme yapılmıştır. Kulak Burun Boğaz, Ortopedi, Beyin Cerrahi, Genel Cerrahi, Dahiliye, Nükleer Tıp gibi branşlarda karşılığı olmayan veya güncel tedavi kapsamına giren yeni işlem kodları ödeme kapsamına alınmıştır. Bu sayede sağlık çalışanlarının ve sağlık hizmeti sunucularının verdikleri yeni hizmetlerin karşılığı tanımlanmıştır. Taban Fiyat Uygulaması: Bütçe disiplininin sürdürülebilirliğine ilişkin seçilmiş eşdeğer gruplarda yüzde 10 eşdeğer bant aralığının kaldırılması ve bu gruplarda taban fiyattan ödeme sistemine geçilmesi amacıyla ilk olarak 15 eşdeğer ilaç grubu seçilmiştir. Taban fiyat uygulamasının 2015 yılında yarattığı tasarruf 106 milyon TL dir. Mevcut haliyle (15 grupta) uygulamanın devam etmesi halinde 2016 yılı tasarrufunun da 120 milyon TL olacağı öngörülmektedir ve 2015 yıllarında Ek 4/A ve Ek 4/B listelerine 830 adet ilaç ilave edilmiştir. Ek 4/C-Yurt Dışı İlaç Listesinde bulunan ve Sağlık Bakanlığı tarafından verilen izinle ithal edilen 45 adet ilaç Ek 4/A- Bedeli 74

79 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Ödenecek İlaçlar Listesine edilmiştir. Söz konusu ilaçların Ek 4/A listesine alınmasının Sosyal Güvenlik Kurumuna sağladığı tasarruf yıllık 285 milyon TL dir. Ülkemizde ruhsatlı olmayan veya ruhsatlı olduğu halde piyasada mevcut olmayan ilaçların yurtdışından temin işlemleri ile ilgili olarak; Sosyal Güvenlik Kurumu ile Türk Eczacılar Birliği arasında yurtdışından ilaç temin protokolü 1 Mayıs 2015 tarihinde yenilenmiştir. Bu kapsamda önceki protokol döneminde TEB e ödenmekte olan yüzde 6 lık İlaç İthalat ve Hizmet Bedeli yüzde 4,5 olarak güncellenmiştir. Ülkemizde ruhsatlı olmayan veya ruhsatlı olduğu halde piyasada mevcut olmayan ilaçların yer aldığı Yurtdışı İlaç Fiyat Listesi ndeki (Ek-4/C) ilaç sayısı 661 adede ulaşmıştır. Kurumumuzca Ek-4/C listesinde mevcut/listeye giriş talebi bulunan ilaçların üretici firmaları veya bu firmalarca yetkilendirilmiş taraflarla yürütülen müzakereler neticesinde, fiyat gizliliği esasına dayalı farklı finansal modellerin uygulanması yönünde sözleşmeler imzalanmıştır. Bu kapsamda; ilk etapta Kurumumuza en yüksek mali yükü oluşturan ilk 100 kalem ilacın üretici veya distribütör firmaları ile görüşmeler yapılmış, 24 kalem ilaç için sözleşmeler imzalanmıştır yılı içerisinde Götürü Bedel üzerinden sağlık hizmeti alım sözleşmeleri hazırlanarak bazı devlet üniversitelerinde pilot uygulama olarak hayata geçirilmiştir. Söz konusu bu sözleşme modeli ile üniversitelerin mali yönetimini daha iyi planlayabilmesi sağlanmış olup, diğer yandan yeşil kartlı (5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin 1 inci fıkrasının c bendinin 1, 3 ve 9 numaralı alt bentleri gereği Genel Sağlık Sigortası kapsamına alınan kişiler) olarak tanımlanan kişilere de bu sağlık hizmeti sunucularına doğrudan başvuru kolaylığı getirilmiştir. Yatarak tedavi işlemlerinde kullanılan 22 Adet Tıbbi Malzeme listesinde yer alan 3928 SUT koduna, tıbbi malzeme imal ve/veya ithal eden firmalarca, karşılık gelen ürünlerini, SUT kodu bazında eşleştirmeleri istenilerek, tıbbi malzeme SUT alan tanımlarına yaklaşık 875 bin ürün eşleştirilmiş, 1 Aralık 2015 tarihinden itibaren de bu 75

80 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ürünler MEDULA ya tanımlanmış ve MEDULA sisteminde eşleştirilen ürünlerin SUT kodu bazında tanımlanması ve kullanım sırasında uygunluklarının sistem tarafından değerlendirilmesi, böylelikle beyan edilen SUT kodu dışında ürünün sisteme girilmemesi sağlanmıştır. İl Müdürlüklerinin iş yükünün büyük kısmını oluşturan ve yatağa bağımlı, yaşlı ve kanser gibi ağır tedavi süreci geçiren kişilerin kullandıkları ve ayakta tedavi kapsamında bedeli karşılanan hasta alt bezi, sonda ve torba gibi tıbbi sarf malzemelerinin düzenli nakdi ödeme kapsamına alınmasına yönelik SUT ta düzenleme yapılmıştır. Sigortalılarımıza düzenli nakdi ödeme yapılması için ödeme ekranı çalışmaları Hizmet Sunumu Genel Müdürlüğünce yürütülmekte olup, ekran çalışmaları tamamlanınca nakdi ödemeye geçilecektir. Yatan hasta tedavilerinde kullanılan tıbbi malzemelerin ödenmesinde kullanılan pozitif listelerin sayısı artırılarak birçok tıbbi malzemenin Sosyal Güvenlik Kurumunca ödenecek isimleri belirlenmiştir. Söz konusu pozitif listeler; sigortalılarımız, sağlık hizmeti sunucuları ve tedarikçiler için esas olmuştur. Görmeye yardımcı tıbbi malzemelerde 6 Temmuz 2015 tarihinde e-rapor ve e-reçete uygulamasına geçilmiştir. Görmeye Yardımcı Tıbbi Malzemelerin (Optik) yıllara göre dağılımı 2013 yılı reçete sayısı 6 milyon 458 bin 406, faturalandırılan tutar 342 milyon 64 bin 219 TL dir yılı reçete sayısı 5 milyon 980 bin 822, faturalandırılan tutar 308 milyon 253 bin 752 TL, 2015 yılı reçete sayısı 6 milyon 128 bin 860, faturalandırılan tutar 315 milyon 71 bin 409 TL dir. Tablo 20 : Görmeye Yardımcı Tıbbi Malzemeler (Optik) YILLAR REÇETE SAYISI ÖDENEN TUTAR TL TL TL 76

81 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Politikaları Bilimsel Danışma Kurulu Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Politikaları Bilimsel Danışma Kurulu Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönerge yayımlanarak 5 Şubat 2015 tarihinde kurulun ilk toplantısı gerçekleştirilmiştir. Sağlık Hizmetleri Alanında 2016 Yılı İçin Planlanan Faaliyetler Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) ve e-sut un Geliştirilmesi Projesi Sağlık hizmetlerinin ödemeleri için Ülkemizde halen uygulanmakta olan Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) ve e-sut un Geliştirilmesi Projesi kapsamında, Sosyal Güvenlik Kurumunca uygulanmakta olan diğer sağlık mevzuatı ile ödeme sistemleri de gözden geçirilecek, sistemin daha etkili ve rasyonel bir biçimde uygulanması sağlanacaktır. Geri Ödemeye Dönük Klinik Sonuç ve Değerlendirme Sisteminin Oluşturulması Projesi Sağlıkta geri ödeme kriterlerinin rasyonalize ve sistematize edilerek toplumda sık karşılaşılan ve hastalık yükünü oluşturan tanı gruplarının ve kronik seyir gösteren klinik süreçlerin belirlenmesi ve maliyet etkinlik analizlerinin yapılarak, ortaya konacak kronik süreçlerin sistematiğe dayalı metodolojisinin oluşturulması amaçlanmaktadır. GSS Ön Onay Sistemi Kurulumu Projesi Projenin amacı tıbbi tetkik ve görüntüleme açısından hasta güvenliğinin sağlanması, suistimallerin ve gereksiz işlemlerin ve mükerrer tetkiklerin önlenmesi ile sağlık bütçesinin doğru, yerinde ve verimli kullanılmasına katkı sağlamaktır. 77

82 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Sosyal Güvenlik Kurumunca belirlenecek sağlık hizmetleri için ön onay oluşturulması ve ön onay kurallarına göre Kurumun sağlık hizmeti sunucularına ödeme yapması amaçlanmaktadır. Ön onay ve tetkik paylaşım sistemi, pilot uygulama olarak başlayacak olup devamında Sosyal Güvenlik Kurumu ile sözleşmeli ve protokollü tüm sağlık hizmeti sunucularında devreye alınması planlanmaktadır. Tıbbi Malzeme Geri Ödeme Sisteminin Yeniden Yapılandırılması Projesi Mevcut sistemde var olan sıkıntıların giderilebilmesi amacıyla Tıbbi Malzeme Geri Ödeme Sisteminin Yeniden Yapılandırılması projesi kapsamında aşağıdaki işlemler planlanmaktadır. Aynı amaç için kullanılan mükerrer tıbbi malzeme alan tanımlarının tespit edilmesi ve tekleştirilmesi. Mevcut olan 22 adet tıbbi malzeme listesinin, tek liste haline getirilmesi Tek liste sistemine geçilmesi sonrasında SUT kodlarının yanına hangi branşlarda kullanılacağı ile ilgili açıklamalar yapılarak, geri ödeme kural ve kriterlerinin eklenmesi böylece suistimallerin önlenmesi. Tanıya dayalı işleme ilave olarak Kurumca bedeli karşılanacak tıbbi malzemelerin, tıbbi malzeme alan tanımı bazında belirlenmesi. Sağlık Teknolojilerini Değerlendirme; Uluslararası uygulamalarda bir sağlık hizmetinin geri ödeme kapsamına alınması aşamasında sağlık hizmetinin faydasını ölçmek ve sağlık hizmetinin hastaya sağladığı fayda derecesini ölçümlemek için Kaliteye Endeksli Yaşam Yılı (QALY; Quality Adjusted Life Years) ölçeği yaygın olarak kullanılmaktadır. Toplumların sosyo-kültürel özellikleri farklılıklar gösterdiğinden sağlık hizmetinin 78

83 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması hastalara sağladığı fayda dereceleri toplumlara göre farklı olabilmektedir. Bu nedenledir ki gelişmiş ülkelerde sağlık faydasının ölçümüne yönelik olarak kendi toplumlarını yansıtan ölçekler geliştirilmiş olup ülkemizde böyle bir ölçek bulunmadığından diğer ülke ölçekleri kullanılmaktadır. Bu itibarla ülkemize özgü bir ölçeğinin geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Uluslararası uygulamalarda, bir sağlık hizmetinin geri ödeme kapsamına alınıp alınmaması kararlarına destek sağlamak amacıyla ekonomik değerlendirme yöntemleri yaygın olarak kullanılmaktadır. Bir sağlık hizmetinin tıbbi yönden değerlendirmesinin yanında ekonomik değerlendirmesinin de yapılabilmesi için geri ödeme kurumlarının ödeme arzusunu gösteren tavan rakamını ifade eden eşik değer tespit edilmesi önem arz etmektedir. Eşik değer belirlenmesine yönelik çalışma yapılmış olup nihai rapor tamamlanma aşamasındadır. Tüm Sağlık Uygulama Tebliği işlem listelerinde günümüz koşullarına uygun güncellemeler ve fiyat düzenlemeleri ile ilgili çalışmaların yapılması planlanmaktadır yılında tüm eşdeğer gruplarda taban fiyat uygulamasına geçilmesi hedeflenmektedir. Söz konusu durumda elde edilecek 2016 yılı tasarrufunun yaklaşık 530 milyon TL olacağı tahmin edilmektedir. Terapötik Eşdeğerlik: Taban fiyat uygulamasının tüm eşdeğer gruplara yayılmasının ardından belirlenen gruplarda terapötik eşdeğerlik uygulamasına geçilmesi hedeflenmektedir. Genel sağlık sigortası kapsamında bulunan kişilerin yerleşim yeri dışına yapılan sevklerinde mutat taşıt ücretlerinin değerlendirilerek güncellenmesi yönünde çalışma yapılması planlanmaktadır. Sağlık Uygulama Tebliği ne göre fatura eki belge olarak istenen belgelerin elektronik ortamda gönderilmesine ilişkin çalışma yapılması planlanmaktadır. 79

84 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Belirli bir program çerçevesinde (radyoterapi, kemoterapi) tedavi gören kişilere ayaktan tedaviler için gündelik giderlerinin ödenmesi yönünde düzenleme yapılması planlanmaktadır. Hasta çocuk sahibi olup da tedavisinin sadece kök hücre nakli ile mümkün olan durumlarda ödenen PGT (preimplantasyon genetik tarama) ile tüp bebek tedavisinin, kalıtımsal hastalıkları olan ailelerde de sağlıklı bebek doğmasına yönelik yapılması halinde ödeme kapsamına alınmasının sağlanması planlanmaktadır. Yasa dışı ve uyuşturucu madde kullanımına yönelik tarama ve doğrulama testlerinin Sağlık Uygulama Tebliği ne alınması yönünde yapılan çalışmaların tamamlanması planlanmaktadır. Dünya ortalamalarının çok üzerinde olan görüntüleme yöntemleri ve poliklinik muayenelerinin standardizasyonuna yönelik çalışmalar planlanmaktadır. Bürokrasi ve Kırtasiyeciliğin Azaltılması İle İşlemlerin Basitleştirilmesine Yönelik Yürütülmesi Planlanan Çalışmalar Sağlık Uygulama Tebliği ne göre fatura eki belge olarak istenen belgelerin elektronik ortamda gönderilmesine ilişkin çalışma yapılması planlanmaktadır. Halkın Hayat Kalitesinin Yükseltilmesi İle Vatandaş Odaklı Kamu Yönetiminin Kurulmasına Yönelik Faaliyetler Tütün, alkol ve uyuşturucu bağımlılığı tedavisine yönelik olarak sunulan sağlık hizmetlerinde Sağlık Uygulama Tebliği ve eklerinde iyileştirme çalışmaları yapılması planlanmaktadır. Hasta çocuk sahibi olup da tedavisinin sadece kök hücre nakli ile mümkün olan durumlarda ödenen PGT (preimplantasyon genetik tarama) ile tüp bebek tedavisinin, kalıtımsal hastalıkları olan ailelerde de sağlıklı bebek doğmasına yönelik yapılması halinde ödeme kapsamına alınmasının sağlanması planlanmaktadır. 80

85 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Kronik hastalıkların ve komplikasyonlarının gelişmesini engellemeye yönelik Sağlık Uygulama Tebliği nde hasta eğitimi ve tedavi hizmetlerinde düzenlemeler planlanmaktadır. Uygulamaya giren Palyatif Bakım Merkezlerinin etkin ve verimli kullanılmasına yönelik çalışmalar planlanmaktadır. Uzmanlık dernekleri ve sivil toplum kuruluşlarıyla ortak çalışmalar yapılarak sağlık hizmetinde yeni teknolojilerin, tanı ve tedavi yöntemlerinin geri ödeme kapsamına alınması yönünde çalışmalar planlanmaktadır. 81

86 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı HİZMET SUNUMUNDA ETKİNLİK VE VERİMLİLİK ARTTIRMAYA YÖNELİK FAALİYETLER Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, Sosyal Güvenlik Entegrasyon Projesi (SGEP) Sosyal Sigortacılık Uygulamaları Proje kapsamında, devredilen kurumların (SSK, Bağ-Kur, T.C. Emekli Sandığı) veri tabanı sorunlarının giderilmesi, yapısal ve içerik olarak farklılıkların tespiti ve ilişkisel veri tabanının oluşturulması, mevcut süreçlerin analizi ile Sosyal Güvenlik Kurumunun iş süreçlerinin bütünleşmiş bir yapıda elektronik ortamda yürütülmesi, hizmet sunumunda performansta iyileşme sağlanması, kayıp kaçakların azaltılması, Sosyal Güvenlik Kurumu paydaşlarına (katılımcı sigortalılar, primsiz yararlanıcılar ve hizmet sunucuları) sunulan hizmetlerin kalitesinin arttırılması, diğer kurum ve kuruluşlara yönelik veri erişim ve paylaşım altyapısının kurulması, mevcut uygulamaların belirlenecek kurumsal standartlara uyumlu olarak birbirleriyle ve dış kurumlarla bütünleşmiş bir şekilde yeniden tasarlanıp geliştirilmesi, ilişkisel uygulama yazılımlarının mobil-imza ve e-imza destekli olarak Sosyal Güvenlik Kurumu ve e-devlet kapısından hizmet verecek şekilde geliştirilmesi sağlanacaktır yılı içerisinde, proje kapsamında; Sigortalı Tescil Faz ında gerekli güncelleme ve onay işlemleri tamamlanmış ve yazılım geliştirilmeye başlanmıştır. Emeklilik ve Ödemeler Fazında 4/1-a kısmı için mevcut durum analizi tamamlanmış, gereksinim ve tasarım çalışmaları yürütülmektedir. İşyeri Tescil ile Prim ve Hizmet Fazında, işyeri tescil için gereksinim analizi çalışmaları devam etmekte olup prim ve hizmet sisteminde ise süreç ekiplerinin oluşturulmasıyla süreç analizlerine başlanmıştır. Yine kalite ve proje yönetimi ekipleri projenin standartları, yönetimi ve bazı araçlarla desteklenmesi konularında çalışmalarını sürdürmektedir. 82

87 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Sosyal Güvenlik Merkezlerinin Hizmete Açılması Kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması, vatandaş odaklı hizmet anlayışının bir gereği olarak sigortalı, işveren, emekli ve hak sahiplerimize daha kaliteli, hızlı, adil ve kesintisiz hizmet sunulabilmesi için 2008 yılı Mayıs ayından 2016 yılı Ocak (22 Ocak) ayına kadar 407 Sosyal Güvenlik Merkezi, 35 Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi ve 82 adet Mali Hizmetler Sosyal Güvenlik Merkezi olmak üzere toplam 524 Sosyal Güvenlik Merkezi açılmış olup bu kapsamdaki faaliyetlerimiz hızla sürdürülmektedir. 83

88 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, ÇALIŞMA HAYATI Bakanlığımız, sürekli değişen ve gelişen işgücü piyasalarının ihtiyaçlarına cevap verebilmek için sosyal tarafların da katılımıyla çeşitli düzenlemeler hayata geçirmektedir. Alt İşverenliğe Yönelik Getirilen Düzenlemeler 6552 sayılı Kanunla, özellikle kamuda çalışan alt işveren işçilerinin özlük hakları yasal güvenceye kavuşturulmuştur. Bu kapsamda, alt işveren işçilerinin kıdem tazminatı, yıllık izin gibi kıdeme bağlı hakları güvence altına alınmış; ücretlerinin tam ve zamanında ödenmesi sağlanmış; yapacakları toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan ücret farklarının idare tarafından ödeneceği hükme bağlanmıştır. Kanunda bu konuya ilişkin iki yönetmelik; Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımlarında Toplu İş Sözleşmesinden Kaynaklanan Fiyat Farkının Ödenmesine Dair Yönetmelik, 22 Ocak 2015 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımları Kapsamında İstihdam Edilen İşçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmelik, 8 Şubat 2015 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Kamuda alt işverene verilebilecek yardımcı işlerin Bakanlar Kurulunca belirlenmesi çalışmaları ise halen devam etmektedir. 84

89 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması 6645 sayılı Torba Kanunla Çalışma Hayatına Yönelik Getirilen Düzenlemeler Madenlerde çalışma süresi günlük 7,5 ve haftalık 37,5 saat olarak belirlenmiştir. Bu sayede işçilerimizin 5 gün çalışıp 2 gün tatil yapabilmesine imkân sağlanmıştır. İş Kanununa mazeret izni eklenerek işçilerimizin, evlenme, evlat edinme ve birinci derece yakınını kaybetme durumlarında 3 gün, eşinin doğum yapmasında 5 gün izin kullanmasına imkân sağlanmıştır. Ayrıca, çocuğu yüzde 70 engelli veya çocuğunun süre gelen hastalığı olan ebeveynlere bir yıl içinde 10 günlük mazeret izni getirilmiştir. Çocukların, sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde çalışması düzenlenerek asgari yaşlar belirlenmiş ve izin şartı getirilmiştir. Sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde çalışan çocuklar için çalışma süresinin günde beş ve haftada otuz saatten fazla olamayacağı düzenlenmiştir. 2003/88 sayılı AB Direktifinde turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmetlerinde çalışanların gece çalışma süresinin 8 saatin üzerinde taraflarca anlaşılarak düzenlenebileceği belirtilmektedir. Bu bağlamda, sanayiden sayılmayan işlerde işçilerin yazılı onayı ve haftalık 45 saati geçmemek üzere günde 7,5 saatten fazla gece çalışması yapılabilecektir. Doğuma Bağlı İzin Haklarına Yönelik Düzenlemeler 10 Şubat 2016 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 6663 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile; Kadın işçilerin kullandıkları analık izni sonrasında ilk çocuk için 60 gün, ikinci çocuk için 120 gün, üçüncü çocuk için 180 gün süreyle günlük çalışma süresinin yarısına kadar azaltılabilmesi imkânının tanınmasıyla, hem bebeğin daha uzun süre annesiyle kalması ve 85

90 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı anne sütü ile beslenmesi hem de kadının iş ortamından daha uzun süre uzak kalmasının önüne geçilmiştir. Doğumda veya doğum sonrasında annenin ölümü halinde, kullanılamayan sürelerin babaya kullandırılması düzenlenmiştir. Kadın veya erkek işçiye, çocuğun zorunlu ilköğretim çağına gelene kadar kısmi süreli çalışma imkânı getirilmiştir. Üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen eşlerden birine veya evlat edinene çocuğun aileye fiilen teslim edildiği tarihten itibaren sekiz hafta analık hali izni kullanma hakkı getirilmiştir. Doğum sonrası analık izni süresi sonunda kadın memur, isteği halinde süt izni verilmeksizin ve çocuğun hayatta olması kaydıyla her doğumda analık izni bitiminde başlamak üzere altı aya kadar günlük çalışma süresinin yarısı kadar çalışma imkânına kavuşmuştur. Bir çocuğu eşiyle birlikte veya münferit olarak evlat edinen memurlar ile memur olmayan eşin münferit olarak evlat edinmesi halinde memur olan eşlerine, çocuğun fiilen teslim edildiği tarihten itibaren, istekleri üzerine yirmi dört aya kadar aylıksız izin kullanma hakkı verilmiştir. Toplu İş İlişkileri Çalışma hayatının bir diğer önemli konu başlığı işçi ve işveren ilişkilerini düzenleyen 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ile 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun uygulanmasıdır. Ülkemizde, işçi ve kamu görevlileri bakımından 2015 yılı istatistiklerine göre; 6356 sayılı Kanuna göre, 226 işçi ve işveren sendikası, 4 işçi ve 1 işveren konfederasyonu faaliyet göstermektedir. Toplam 12 milyon 663 bin 783 işçinin 1 milyon 514 bin 53 ü sendika üyesidir. Sendikalaşma oranı yüzde 11,96 dır sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre ise 175 kamu görevlileri sendikası ve 86

91 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması 10 konfederasyon faaliyet göstermektedir. Bu kanuna göre çalışan toplam kamu görevlisi sayısı 2 milyon 354 bin 314 olup, bunların 1 milyon 679 bin 28 i sendika üyesidir ve sendikalaşma oranı yüzde 71,32 dir. Bildiğiniz üzere, demokratik ve katılımcı bir sistemi desteklemediği yönünde eleştirilere konu olan 2821 sayılı Sendikalar Kanunu ile 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu yürürlükten kaldırılmış; sendikal örgütlenme ve toplu pazarlık hakkı Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) örgütlenme ve toplu pazarlığa ilişkin normları, Avrupa Birliği (AB) ne üyelik sürecinin gereklilikleri (İstihdam ve Sosyal Politika Faslının açılış kriteri) göz önünde bulundurularak ve sosyal diyalog etkin olarak işletilerek hazırlanan 6356 sayılı Kanun, 2012 yılında yürürlüğe girmiştir yılında (6552 sayılı Kanun), sendikaların toplu iş sözleşmesi yapabilmesi için hayati önemi bulunan kademeli baraj kaldırılarak, işkolu barajı tüm sendikalar için yüzde bir olarak belirlenmiş; 2015 yılında ise (6645 sayılı Kanun), devam eden toplu iş sözleşmesi bulunan ancak 6356 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesiyle ülke çapında ehliyetini kaybeden sendikalara bir yıl süreyle işkolu barajından muafiyet getirilmiştir. Bu düzenlemelerin de etkisiyle, 2013 yılında barajı aşan sendika sayısı 43 iken; 2015 yılında bu sayı 55 e yükselmiştir. e-devlet üzerinde sendika üyelik uygulaması sonucunda 2013 yılı Ocak ayı istatistiğinde 1 milyon olan sendikalı üye sayısı, 2016 Ocak ayı istatistiğinde 1 milyon 514 bine ulaşmıştır. Yasanın yürürlüğe girmesinden itibaren üç yıllık süre içerisinde yüzde 40 ın üzerinde üye artışı gerçekleşmiştir. 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla 703 bin 565 işçiyi ve 21 bin 558 işyerini kapsayan 3 bin 382 yetki belgesi düzenlenmiş; kamu ve özel sektörde toplam 523 bin 304 işçiyi ve 16 bin 594 işyerini kapsayan toplu iş sözleşmesi imzalanmıştır. 87

92 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla 195 işyerinde toplam 27 grev gerçekleşmiştir. Tablo 21 : Toplu İş Sözleşmesi, İşyeri ve İşçi Sayıları Toplu İş İşyeri İşçi Yıllar Sözleşme Sayısı Sayısı Sayısı * (*)31 Aralık 2015itibarıyla Çalışma Hayatında Sosyal Diyalogun Geliştirilmesi Projesi başlayacaktır. Türkiye'de her düzeyde sosyal diyalogu teşvik etmek; sosyal tarafların ve ilgili kamu kurumlarının sosyal diyalog konusunda kapasitelerini artırmak ve sosyal diyaloga ilişkin farkındalığı artırmak amacıyla ILO ile birlikte Çalışma Hayatında Sosyal Diyalogun Geliştirilmesi Projesi uygulanacaktır. Projenin hibe bileşeni kapsamında tüm seviyelerde sosyal diyalog mekanizmasının geliştirilmesi amacıyla 1 milyon Avro hibe verilecektir. Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, Asgari Ücret 2014 yılında Asgari Ücret Tespit Komisyonu, 2015 yılında uygulanacak asgari ücreti oy çokluğu ile almış olduğu kararla tüm yaş grupları için tek bir asgari ücret belirlemiştir. Bakanlığımızca yapılan 88

93 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Yönetmelik değişikliği ile de artık 16 yaşından küçükler için asgari ücret tespiti uygulaması kaldırılmıştır. 64. Hükümet Programında yer verdiğimiz şekilde, 2016 yılı için asgari ücretin TL ye yükseltilmesi yönünde Asgari Ücret Tespit Komisyonuna teklifte bulunulmuştur. Asgari Ücret Tespit Komisyonu ise, 1 Ocak 2016 tarihinden itibaren uygulanacak asgari ücreti net TL olarak belirlemiştir. Belirlenen asgari ücret sonucunda ortaya çıkan maliyet hususunda işverenlerimizin ek maliyetlerini paylaşmak amacıyla sosyal taraflarımız ile yapılan istişareler ve çalışmalar neticesinde desteğin kapsamı ve şartları düzenlenmiştir. Bu düzenleme ile 2016 yılında yapılacak olası yüzde 11 artışa göre asgari ücret düzeyinden çalışanlar için 274 TL olarak tespit edilen ek maliyetin aylık 100 TL si Hazine tarafından karşılanacaktır. 100 TL olarak belirlenen destek, yaklaşık 11 milyon işçiyi kapsayacaktır. Bu destekten işyerinde 2015 itibarıyla asgari ücretin yaklaşık iki katı ve altında çalışan (aylık brüt ücreti TL ve altı) tüm işçiler yararlanacaktır yılındaki yeni açılacak işyerlerinde çalışacaklar için de bu kapsam geçerli olacaktır. Ayrıca, maden işyerlerinde bu destekten yararlanmaya ilişkin günlük kazanç şartı iki kat artırımlı uygulanacaktır. Bu işyerlerinde, işçi sayısının yüzde 50 ye kadar arttırılması halinde de destek sürecektir. Ulusal İstihdam Stratejisi Ulusal İstihdam Stratejimiz, 6 Mayıs 2014 te Yüksek Planlama Kurulu tarafından kabul edilmiş, 30 Mayıs 2014 te de Resmi Gazetede yayımlanmıştır. Ulusal İstihdam Stratejisi ile işgücü piyasamızdaki yapısal sorunların çözülmesini, orta ve uzun vadede büyümenin istihdama katkısının artırılarak işsizlik sorununa kalıcı çözüm sağlamayı amaçlamaktayız. 89

94 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Stratejinin hazırlanmasında olduğu gibi uygulamasında da sosyal diyalog esas alınmış, fırsat eşitliği, işi değil insanı korumak, işverenler üzerine ek yük getirilmemesi, bütüncül ve özendirici yaklaşım ilkeleri de gözetilmiştir. Ulusal İstihdam Stratejisi; eğitim-istihdam ilişkisinin güçlendirilmesi, işgücü piyasasında güvence ve esnekliğin sağlanması, özel politika gerektiren grupların istihdamının artırılması ve istihdam-sosyal koruma ilişkisinin güçlendirilmesi olmak üzere dört temel politika ekseninden oluşmaktadır. Ayrıca, sektörlere özgü politikalar geliştirmenin önemi dolayısıyla Strateji kapsamında, Ülkemizin büyüme ve gelişme eğilimleri dikkate alınarak potansiyel büyüme veya büyümenin istihdam esnekliğinin halen yüksek olduğu ve/veya gelecekte yüksek olacağı öngörülen turizm, inşaat, finans, bilişim ve sağlık sektörleri ile istihdam kapasitesi yüksek emek yoğun tarım ile tekstil ve hazır giyim sektörlerine yönelik istihdam politikaları da oluşturulmuştur. Sektörlerin seçiminde gelişmiş ekonomilerde hizmet sektörünün istihdamdaki payının büyüme eğilimi ile emek yoğun tekstil ve tarım sektörlerindeki çözülme sürecinin işgücü piyasasına etkileri dikkate alınmıştır vizyonu ile hazırlanan Ulusal İstihdam Stratejisi, temel olarak, işsizlik oranının yüzde 5 düzeylerine indirilmesini, istihdam oranının yüzde 55 düzeylerine yükseltilmesini ve tarım dışı sektörde kayıt dışı istihdam oranının yüzde 15 düzeyinin altına indirilmesini hedeflemektedir. 40 hedef, 57 politika, 201 tedbirden oluşan Strateji, İzleme ve Değerlendirme Kurulu tarafından ikişer yıllık dönemleri kapsayan ve her yılsonunda güncellenecek olan eylem planları aracılığıyla hayata geçirilecektir. Kurul, yılda iki kez toplanarak Strateji nin uygulama sürecini takip etmektedir yılı İzleme ve Değerlendirme Kurulu toplantıları Haziran ve Aralık aylarında gerçekleştirilmiştir. 90

95 Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması İş Sağlığı ve Güvenliği Bakanlığımızın ana faaliyet konularından biri olan iş sağlığı ve güvenliği alanında iş kazaları ve meslek hastalıklarının azaltılması ve çalışanların refah seviyelerinin arttırılması amacıyla hükümetlerimiz döneminde önemli çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmaların ilk adımı AB müktesebatına uygun bir mevzuatın oluşturulmasıyla atılmıştır. Tamamlanan yasal düzenlemelerin ardından bugün gelinen noktada yalnızca yasal düzenlemelere uygunluğun geliştirilmesi değil temel eğitimden çalışma hayatına kadar toplumun tüm kesimlerinde iş sağlığı ve güvenliği kültürünün oluşturulması ve yaygınlaştırılmasına yönelik de çalışmalar artarak devam ettirilmektedir. İlgili kurum ve kuruluşlar ile sosyal taraflardan oluşan Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Konseyi, ülkemizin iş sağlığı ve güvenliği politikasının oluşturulması ve belirlenen hedeflere ulaşılmasında önemli katkılar sağlamaktadır. Konsey tarafından dönemi Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Politika Belgesi ve Eylem Planı hazırlanmıştır. Bu planda yer alan iş sağlığı ve güvenliği hedefleri, bu hedeflere ulaşmak amacıyla gerçekleştirilecek eylemler ve sorumluları belirlenmiş olup yıllık olarak izlenmektedir. 4 Nisan 2015 tarihli 6645 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile iş sağlığı ve güvenliği profesyonellerine güvence getirilmiş, işyerlerinde üretim zorlaması işin durdurulma sebebi sayılmış ve durdurulan işlerde izinsiz çalışma yaptıran işveren veya işveren vekiline 3 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası, ölümlü iş kazası meydana gelen maden işyerlerinde işverene mahkeme kararı ile 2 yıl kamu ihalelerinden yasaklama getirilmiştir. Diğer yandan işverenlere teşvik kapsamında 3 yıl ölümlü veya sürekli iş göremezlikle sonuçlanan iş kazası meydana gelmeyen işyerlerinde 3 yıl boyunca işsizlik sigortası priminde yüzde elli indirim yapılması hükme bağlanmıştır. Ayrıca üniversitelere iş sağlığı ve güvenliği dersi zorunluluğu getirilmiştir. 91

96 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Yeraltı maden işletmelerinde acil bir durumda çalışanların yerüstüne çıkmalarını kolaylaştırmak için Amerika`da da uygulanan hayat hattı kurulmasıyla ilgili düzenlemeler getirilmiş, ayrıca çalışanların giriş-çıkışlarının ve bulundukları yerlerin yerüstünden takip edilebileceği bir sistem kurulacağı hüküm altına alınmıştır. Ayrıca oksijenli ferdi kurtarıcıların değişim ve dolum istasyonlarının bulundurulması zorunlu hale getirilmiştir. 10'dan az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerini kapsayan İşveren veya İşveren Vekili Tarafından Yürütülecek İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerine İlişkin Yönetmelik 29 Haziran 2015 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu kapsamda işveren veya işveren vekillerine yönelik yapılacak iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri için Anadolu Üniversitesi ile protokol imzalanmıştır. Çok tehlikeli sınıfta yer alan ve iş kazalarının en çok görüldüğü işyerlerinden oluşan metal, maden ve inşaat sektörlerinde iş kazası oranını azaltmak için tüm mücadele araçlarını uygulamaya koymak amacıyla gerçekleştirilen İş Sağlığı ve Güvenliğinin Geliştirilmesi Projesi (İSGİP) ile iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi, risk değerlendirmesi, sağlık gözetimi, meslek hastalıkları vb. konularda gerçekleştirilen eğitimler ve hazırlanan yayınlar ile bilinçlendirme çalışmaları yürütülmüştür. Proje çıktılarının deri, gıda, tekstil, mobilya ve kimya sektörlerine de uygulanması ve bu sektörlere de iş sağlığı ve güvenliği yönetim sisteminin uyarlanması ve kurulması amacıyla 6 milyon TL lik yeni bir projeye başlanmıştır. Ayrıca Türk Standartları Enstitüsü ile yapılan protokol kapsamında, geliştirilen İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sisteminin ulusal yönetim sistemi standardı haline getirilmesi çalışmaları devam etmekte olup maden, metal ve inşaat sektörlerine özgü İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi standardı hazırlanmaktadır. İşyerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri sunumunu gerçekleştiren Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimleri sayısı 2 bin 96 ya ulaşmıştır yılı sonu itibarı ile toplam 91 bin 612 iş güvenliği 92

97 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması uzmanı, 28 bin 810 işyeri hekimi hizmet sunmak üzere belgelendirilmiştir. İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütümü kapsamında her türlü iş ve işlem, e-devlet üzerinden yapılabilir hale getirilmiş olup bu sayede işyerlerinin işlemlerinde bürokrasi ve kırtasiyecilik ortadan kaldırılmıştır. Kişisel Koruyucu Donanımların piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetleri kapsamında ise, 2015 yılında denetlenen ürünlerden 198 inin (yüzde 59,7) teknik düzenlemelerde belirtilen temel sağlık ve güvenlik şartlarını taşıdığı, 134 ünün (yüzde 40,3) ise teknik düzenlemelere uygun olarak piyasaya arz edilmediği tespit edilmiştir. Bu denetimlerin desteklenmesi amacıyla kurulan kişisel koruyucu donanım test laboratuvarımız yüksekten düşmeye karşı ekipmanlar konusunda ve çalışanlar tarafından kullanılan ayakkabı ve eldivenlere ait dört adet testten akredite olmuştur. 20 Ağustos 2013 tarihinden itibaren İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizi Yapan Laboratuvarlar Hakkında Yönetmelik çerçevesinde iş hijyeni ölçüm ve analiz hizmeti sunacak laboratuvarlar yetkilendirilmeye başlanmıştır. Aralık 2015 itibarıyla 63 laboratuvar, bu hizmetleri sunmak üzere yetkilendirilmiştir. İş sağlığı ve güvenliği kültürünün toplumun tüm kesimlerinde oluşturulması ve geliştirilmesi uzun vadeli çalışmalar gerektirmektedir. Bu amaçla gelecekteki çalışma yaşamımızın aktörlerini oluşturacak öğrencilerin iş sağlığı ve güvenliği kültürüne sahip olmasını sağlayacak 2 milyon TL bütçeli İş Sağlığı ve Güvenliğinin Eğitim Sistemine Entegre Edilmesi Projesi başlatılmıştır. Proje çalışmalarında okul öncesinden yükseköğrenime kadar tüm seviyelerdeki eğitim ve öğretim müfredatları incelenmiş olup, iş sağlığı ve güvenliği kavramının ilgili müfredatlara eklenmesi konusunda çalışmalar yapılmıştır. Ayrıca, Talim ve Terbiye Kurulu onayı alınarak okutulan ders kitaplarının arka kapaklarına basılmak üzere patentli maskotumuz olan Güven Usta çizgi bantları hazırlanmıştır. Bu çizgi bantlarla birlikte çocuklara yönelik afiş tasarımları hazırlanmış olup, bu tasarımların okullara gönderilmek üzere il ve ilçe Milli Eğitim 93

98 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Müdürlüklerine ulaştırılma çalışmaları devam etmektedir. Öğretmenlerimize de iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çeşitli eğitimler düzenlenmektedir. İş sağlığı ve güvenliği alanında yürüttüğümüz tüm çalışmalarda hem işyerlerine ve çalışanlara destek olmayı hem de toplumsal güvenlik kültürünün oluşturulmasına katkı vererek iş kazası ve meslek hastalıklarının azaltılmasını amaçlamaktayız. Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, Bakanlığımızın sunduğu hizmetler, vatandaşlarımızın günlük hayatlarında en çok talepte bulunduğu kamu hizmetlerinin başında gelmektedir. Bu hizmetlerin hızlı, adaletli, objektif ve vatandaş odaklı bir şekilde sunulabilmesi için projeler ve çalışmalar yürütülmüştür. Yabancı Çalışma İzinleri Ülkemiz 1980 li yıllara kadar göç konusunda kaynak ülke, 1990 lı yıllara kadar transit ülke iken, son yıllarda gelişen ekonomisi ve istihdam imkânları ile giderek hedef ülke konumuna gelmiştir. Bu durum başvuru sayılarında açıkça görülmektedir. Çalışma izni başvuru sayısı 2011 yılında 20 bin 677, 2013 yılında 54 bin 399 iken 2015 yılında 75 bin 41 e ulaşmıştır yılında 4817 sayılı Yabancıların Çalışması Hakkındaki Kanunun yürürlüğe girmesinden bu yana Bakanlığımızca yaklaşık olarak 288 bin 502 izin verilmiştir yılında 17 bin 467 izin verilmişken 2015 yılında 64 bin 563 izin verilerek yüzde 270 lik bir artış yaşanmıştır. Bu artışta Hükümetimizin başlattığı altyapı/ulaştırma projelerinin önemli bir yeri bulunmaktadır. Ülkemize çalışmak üzere gelen yabancıların eğitim durumuna bakıldığında çalışma izni sahibi göçmenlerin yüzde 84 ile oldukça önemli bir kısmının, lise üstü eğitime sahip olduğu görülmektedir. Türkiye de istihdamdakilerin yüzde 63 ünün lise altı eğitimli olduğu göz 94

99 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması önüne alındığında göçmenlerin, Türkiye deki ortalama eğitim düzeyinin çok üzerinde eğitime sahip olduğu görülmektedir. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ile Bakanlığımız sorumlulukları artmıştır yılı Nisan ayında yürürlüğe giren Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu gereğince çalışma izinleri aynı zamanda ikamet izni sayılmış ve yabancı öğrencilere kısmi süreli çalışma amaçlı izin verilmesi uygulaması getirilmiştir. Ayrıca Ülkemize montaj, iş toplantısı, turizm ve spor etkinlikleri gibi kısa süreli faaliyetler için gelenlere muafiyet verilmesine ilişkin işlemler 2016 yılı itibarıyla Bakanlığımızca yürütülecek olup, gerekli alt yapı hazırlıkları tamamlanmak üzeredir. Göçün Kalkınmaya Katkısı Arttırılacak, Nitelikli Yabancılara Turkuaz Kart Verilecektir. Ülkemizin yükselen ekonomik gücünü ve istikrarını arttırmak, göçün kalkınmaya katkısını ön plana çıkarmak, 2023 yılı istihdam hedefleri ile ekonomik perspektifine uyumlu bir yabancı istihdam politikası oluşturmak amacıyla Yabancı İstihdamı Kanunu Tasarısı hazırlanmıştır. Tasarı ile; Ülkemize önemli yatırımlarda bulunacak veya yüksek nitelikli sayılan yabancılara süresiz çalışma ve ikamet hakkı gibi önemli haklar tanıyacak ve kolaylıklar sağlayacak Turkuaz Kart verilecektir. Böylece kamu ve özel sektörün AR-GE merkezlerinde istihdam edilecek nitelikli yabancılar için ülkemiz çekim merkezi haline getirilecektir. Ayrıca yabancıların çalışma izni başvurusu aşamasından itibaren ekonomiye ve istihdama etkilerinin izlenmesine imkân sağlayacak bir elektronik sisteminin kurulması amaçlanmaktadır. 95

100 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Geçici Koruma Sağlanan Suriye Uyruklu Yabancılara Çalışma İznine Başvuru Hakkı Verilmiştir. Ülkelerindeki savaş nedeniyle Türkiye de misafir edilen Suriye uyruklu yabancılara geçici koruma sağlanmıştır. Bu kapsamda Bakanlığımızın önerileri doğrultusunda, Bakanlar Kurulu tarafından Geçici Koruma Sağlanan Yabancıların Çalışma İzinlerine Dair Yönetmelik 15 Ocak 2016 da yayımlanmıştır. Söz konusu Yönetmelik ile Suriyeli yabancılara kalma hakkı verilen illerde çalışma iznine başvurma imkân verilerek, kayıt dışı çalışmalarının önlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca, vatandaşlarımızın istihdamını korumak amacıyla, işyerinde çalışan Türk vatandaşı sayısı üzerinden Bakanlığımızca istihdam kotası uygulanmaktadır. Ancak, geçici koruma sağlanan yabancının çalıştırılacağı işi yapacak Türk vatandaşının bulunamadığının belgelendirilmesi durumunda istihdam kotasının uygulanmayacağı düzenlenerek işgücü piyasamızın ihtiyaçlarına da uyum sağlanması amaçlanmıştır. Özellikle belirtilmelidir ki, bu Yönetmelikle, her başvuru yapan Suriyeliye doğrudan çalışma izni verilmemekte, sadece başvuru hakkı tanımaktadır. Bakanlığımız, Türk işgücü piyasası dengelerini ve ülke menfaatlerini göz önünde bulundurarak uygun gördüğü ve ihtiyaç duyduğu Suriyelilere izin verecektir. Türkiye de Emek Göçü Yönetimi Projesi başlamıştır. Bakanlığımız ve Uluslararası Göç Örgütü ortaklığı ile yürütülen Türkiye de Emek Göçü Yönetimi yeniden tasarlanmaktadır. Ülkemizin kayıtdışılıkla mücadele hedefine yönelik stratejisi ile uyumlu olarak, düzensiz göçmenlerin yoğun olarak istihdam edilmesi riskini taşıyan tarım, tekstil, turizm ve inşaat sektörlerinde analiz çalışmaları yapılmıştır. 96

101 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Bu kapsamda yürütülen çalışmalarda, özellikle yabancıların kayıt dışı istihdamı ile mücadeleye odaklı kapsamlı bir eğitim programının geliştirilmesi; sendikaların, STK ların ve özel sektör temsilcilerinin Türkiye de kayıtdışı istihdamda yer alan göçmenlerin ihtiyaçlarının gözetilmesi ve haklarının korunmasına dair bilinçlerinin arttırılması, göçmen emeğinin istismarının önlenmesinin desteklenmesi amacıyla menşei ülkeler ile işbirliğinin arttırılması amaçlanmıştır. İstihdam Teşviklerinin Etki Analizi Projesi Hâlihazırda uygulanmakta olan teşviklerin istihdama olan katkılarının ölçülmesi, istihdam konusunda belirleyici ve yönlendirici politika oluşturulabilmesi açısından son derece önem taşımaktadır. Kaynak israfının önlenmesi ve kaynakların daha etkin bir şekilde kullanılabilmesi için hali hazırda uygulanan teşvik programlarının sonuçlarının izlenmesi ve etki analizinin yapılması amacıyla İstihdam Teşviklerinin Etki Analizi Projesi çalışmaları gerçekleştirilmiştir. İstihdam teşvikleri, makroekonomik ve mikroekonometrik analiz yöntemleri ile modellenmiş ve nitel analizler ile desteklenerek kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Çocuk İşçiliği Bakanlığımız tarafından yatırım programı kapsamında hazırlanan Çocuk İşçiliğinin Önlenmesinde Yerel Kaynakların Etkinleştirilmesi Projesi Adana, Gaziantep, Kocaeli, Ordu ve Şanlıurfa da yürütülmüştür. Proje, yıllarında Çocuk İşçiliğinin Önlenmesinde Yerel Kaynakların Etkinleştirilmesi Projesi-2 adıyla Adana, Eskişehir, Gaziantep, Kocaeli, Konya, Şanlıurfa, Erzurum, Diyarbakır, Ankara, İzmir, Samsun ve Antalya da yürütülmek üzere ilk projeden edinilen tecrübeler ışığında revize edilmiştir. 97

102 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çocuk İşçiliğinin Önlenmesi İçin Zamana Bağlı Politika ve Program Çerçeve Belgesi güncelleme çalışmaları başlamıştır. Ülkemiz çocukların çalışma yaşamına girmesinde temel nedenleri oluşturan yoksulluğun ortadan kaldırılması eğitimin kalitesinin ve ulaşılabilirliğinin artırılması toplumsal bilinç ve duyarlılığın oluşturulması ve geniş kapsamlı tedbirlerle çocuk işçiliğinin en kötü biçimlerinin ( ) içinde önlenmesini hedef alarak 138 ve 183 sayılı ILO sözleşmeleri ışığında ilgili kamu kurum kuruluşları ve STK ların katılımı ile Çocuk İşçiliğinin Önlenmesi İçin Zamana Bağlı Politika ve Program Çerçevesini hazırlamış ve uygulamaya koymuştur. Uygulama süresi dolan söz konusu programın geliştirilerek güncellenmesine ilişkin çalışmalar oluşturulan komisyon marifetiyle devam ettirilmektedir. Fındıkta çocuk işçiliğinin önlenmesi için ILO ile çalışmalar yürütülmektedir. Bakanlığımız ve ILO tarafından Türkiye'de mevsimlik fındık tarımında çocuk işçiliği ile mücadeleye yönelik ortak çalışmalar 2015 fındık hasat sezonu ile 3 üncü yılında devam etmektedir yılında Ordu da Ordu Valiliği himayesinde ve Ordu Büyükşehir Belediyesi katkılarıyla pilot uygulama olarak başlayan Türkiye de Mevsimlik Fındık Tarımında En Kötü Biçimlerdeki Çocuk İşçiliğinin Sona Erdirilmesine Yönelik Kapsamlı Model Projesi üçüncü yılında genişleyerek devam etmektedir. Projenin özel hedefi fındık tarımı için mevsimlik işçi göçü alan Doğu Karadeniz ve Batı Karadeniz Bölgeleri ve mevsimlik işçi göçü veren Güneydoğu Anadolu Bölgesi nden seçilmiş illerde yürütülecek eşgüdümlü faaliyetler yoluyla mevsimlik fındık tarımında çocuk işçiliğinin sona erdirilmesine katkıda bulunmaktır. 98

103 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Çalışmaların yürütüleceği iller Ordu, Düzce, Sakarya ve Şanlıurfa olarak belirlenmiştir. Proje 2015 yılı hasat sezonunda Ordu da Uzunisa, Efirli, Ünye ve Fatsa da, Batı Karadeniz de Sakarya ili Hendek ilçesi, Düzce ili Çilimli ve Akçakoca ilçelerinde uygulanmıştır. Mevsimlik tarım işçisi ailelerin okul çağındaki çocuklarının, fındık hasadında çalışmalarını önlemek ve eğitimlerine kesintisiz devam edebilmelerini hedefleyen proje, geliştireceği izleme mekanizması ile ulusal düzeyde diğer ürün grupları ve bölgelerde de mevsimlik tarım işlerinde en kötü biçimlerdeki çocuk işçiliğinin sonlandırılmasına katkıda bulunacaktır. Kadın İstihdamı Bakanlık olarak kadınlarımızın işgücüne katılım oranlarını artırmaya yönelik çalışmalarımız devam etmekte; kadın istihdamının artırılması, kadınların işgücü piyasalarına girişlerinin önünde yer alan engellerin azaltılması ve çalışma yaşamında toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması adına çeşitli çalışmalar yürütmekteyiz. Örneğin, özel sektörde işyerinde toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik farkındalığın ve bilinçlendirmenin artırılması amacıyla; Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Ödül Törenleri geleneksel hale gelmiş ve bu ödüllerden dördüncüsü 18 Kasım 2015 tarihinde Dezavantajlı Grupların İstihdamı Paneli ve Çalışma Hayatında Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Ödül Töreni ile verilmiştir. Nitekim, Ulusal İstihdam Stratejisinin Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması ekseni kapsamında, kadınların işgücüne katılma oranının 2023 yılına kadar yüzde 41 düzeyine çıkarılması hedefi yer almaktadır. Dezavantajlı Kişilerin Sosyal Entegrasyonu ve İstihdam Edilebilirliğinin Artırılması Projesi Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (IPA) kapsamında, program otoritesi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı olan İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi bileşeni altında, Sosyal 99

104 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İçerme öncelik ekseni kapsamında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanan Dezavantajlı Kişilerin Sosyal İçerilmesi ve İstihdam Edilebilirliğinin Arttırılması Projesi çalışmaları devam etmektedir. Operasyonun genel hedefi dezavantajlı kişilerin işgücü piyasasına entegrasyonunu sağlamak ve işgücü piyasasındaki her türlü ayrımcılık biçimleri ile mücadele etmektir. Operasyonun amacı ise dezavantajlı kişilerin işgücü piyasasına ve kamu istihdam hizmetlerine erişimini kolaylaştırmaktır. 100 Operasyonun Hedef Grupları: Engelliler Gecekondu bölgelerinde yaşayan kişiler de dâhil olmak üzere yoksul veya yoksulluk riski altında olan kişiler Eski hükümlüler, eski tutuklular, hükümlüler ve tutuklular Yerinden edilmiş kişiler Çalışan çocuklar ve aileleri İşverenler ve işyerindeki diğer işçiler Roman nüfusunun fazla olduğu yerlerde yaşayan insanlar Yoksulluk riski altında olan ve korunma ihtiyacı olan çocuklar Diğer dezavantajlı kişiler (uyuşturucu ve madde bağımlıları, aile içi şiddet gören kadınları, sığınma evlerinde yaşayan insanlar, tek ebeveynli aileler, evsiz insanlar, mevsimsel tarım işçileri ve çocukları, yaşlılar, göçebe yaşayanlar) Operasyon kapsamında 30 milyon Avro hibe olarak dağıtılacaktır yılı içerisinde hibe için gelen proje başvuruları ön değerlendirme süreci tamamlanmış, 2016 yılı içerisinde tam başvuruların

105 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması değerlendirilmesine başlanılmıştır. Operasyonun Hizmet Bileşeni ise 14 Ocak 2016 tarihinde başlamış olup 20 ayda tamamlanacaktır. 101

106 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, YURTDIŞI İŞÇİ HİZMETLERİ Çoğunluğu Batı Avrupa ülkelerinde olmak üzere yurt dışında yaklaşık 6 milyon insanımız yaşamaktadır ve Bakanlığım, yurt dışında bulunan vatandaşlarımızın çalışma hayatı ve sosyal güvenlikle ilgili sorunları konusunda çalışmalar yürütmektedir. Yurt dışında çalışan Türk vatandaşlarının; yurt dışındaki çalışma hayatı ve sosyal güvenlik mevzuatından doğan hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmekle görevli Bakanlığım vatandaşlarımızın bulundukları ülkelerde istihdam edilmeleri ve sosyal güvenlik haklarından faydalanmaları konusunda yoğun bir çalışma yürütmektedir. Bakanlığımız vatandaşlarımızın yoğun olarak yaşadıkları 29 ülkede bulunan 57 yurt dışı teşkilatı ile bir yandan o ülkelerin yabancılar, çalışma ve sosyal güvenlik mevzuatını takip etmekte; diğer taraftan Birleşmiş Milletler, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), Avrupa Konseyi, İktisadi İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) gibi üyesi olduğumuz, uluslararası kuruluşların taraf olduğumuz belge ve sözleşmelerini dikkate alarak vatandaşlarımızın haklarının korunması yönünde çalışmalar yürütmektedir. Yurt dışındaki Müşavirlik ve Ataşeliklerimize yılda ortalama 250 bin civarında vatandaşımız şahsen başvurmakta, bir yandan bilgi, diğer yandan haklarının korunması hususunda yardım almaktadırlar. Yurtdışı personelimiz bu hizmeti yalnız bürolarında değil, bizzat vatandaşlarımıza giderek derneklerinde, semtlerinde ve kasabalarında toplantılar yaparak da vermektedir. Bu şekilde yüz yüze görüşülen yaklaşık 150 bin vatandaşımız dâhil edildiğinde yurtdışı teşkilatımız her yıl ortalama 400 bin vatandaşımıza doğrudan ulaşmakta ve hizmet vermektedir. Diğer taraftan, vatandaşlarımıza yaşadıkları o ülkelerin vatandaşları ile eşit muamele yapılması ve haklarının korunması 102

107 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması amacıyla ilgili ülkelerin muhatap Bakanlıkları ile yakın ilişkiler kurulmakta, ikili sosyal güvenlik ve işgücü anlaşmaları yapılmakta, Bakanlıklar arası işbirliği anlaşmaları imzalanmaktadır. İmzalanan sosyal güvenlik anlaşmalarının 28 i yürürlüktedir. Macaristan ve Tunus ile imzalanan Sosyal Güvenlik Anlaşmaları iç onay sürecinin tamamlanması için Yüce Meclisimize sunulmuştur. Fas, Japonya, İran, İspanya, Macaristan, Moldova ve Polonya ile sosyal güvenlik anlaşması akdedilmesi çalışmalarına ek olarak Azerbaycan, Bosna-Hersek, Gürcistan, İsviçre, K.K.T.C, Norveç ve Romanya ile mevcut anlaşmaların tadili çalışmalarına da devam edilmektedir. Bakanlığımız ile yabancı ülke muhatap Bakanlıkları arasında çalışma, istihdam ve sosyal güvenlik konularında işbirliği tesis etmek ve geliştirmek amacıyla bugüne kadar 16 ülke ile 18 adet Bakanlıklar arası İşbirliği Anlaşması imzalanmıştır. Ukrayna, Moldova, Arnavutluk, Lübnan, Umman, Moritanya ve Bangladeş muhatap bakanlıkları ile de Bakanlıklar arası İşbirliği Anlaşmaları imzalanması için çalışmalar sürdürülmektedir. Diğer taraftan, yabancı ülkelerden Ülkemize ve Ülkemizden yurtdışına işgücü göçünü yasal çerçeveye kavuşturmak amacıyla 13 ülke ile işgücü anlaşmamız bulunmaktadır. Bakanlığımızın görev alanıyla ilgili faaliyette bulunan uluslararası kuruluşlarla da ilişkilerimiz uzun yıllara dayanmaktadır. Bu bağlamda, başta Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), Avrupa Konseyi, İktisadi İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) olmak üzere Bakanlığımızın uluslararası kuruluşlarla işbirliği yoğun şekilde devam etmektedir. Bu çerçevede; OECD nin ev sahipliğinde 14 ve 15 Ocak 2016 tarihlerinde düzenlenen Çalışma ve İstihdam Bakanları Toplantısı ile Politika Forumuna katılım sağlanmıştır. Uluslararası Çalışma Örgütü nün (ILO) 2015 yılı Haziran ayında İsviçre nin Cenevre kentinde yapılan 104 ncü Uluslararası Çalışma Konferansı na, hükümet, işçi ve işveren kesimlerinin temsilcilerinden oluşan bir heyetle katılım sağlanmıştır. Söz konusu Konferans ta Ülkemiz dönemi için asil üyeliğine seçildiğimiz ILO 103

108 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Yönetim Kurulu nun Mart, Haziran ve Kasım aylarında düzenlenen toplantılarına da katılım sağlanmıştır yılında Dönem Başkanlığını üstlendiğimiz G20 platformu çalışmalarına Bakanlığım, aktif bir şekilde katkı sağlamıştır. G20 bünyesindeki çalışma gruplarından olan ve dönem başkanlığımızda daimi bir yapıya kavuşturulan İstihdam Çalışma Grubu nun 2015 yılı gündemi, Dönem Başkanlığımızda kapsayıcılık, yatırımlar ve uygulama olarak belirlenmiş, belirlenen gündem doğrultusunda dört adet toplantı gerçekleştirilmiştir. 3-4 Eylül 2015 tarihlerinde G20 Çalışma Bakanları toplantısı düzenlenmiş, toplantı sonunda Ankara Bildirgesi olarak da anılan Kapsayıcı ve güçlü büyümenin desteklenmesi amacıyla herkes için kaliteli işler oluşturulması, becerilere yatırım yapılması ve eşitsizliklerin giderilmesi konulu Bakanlar Bildirgesi kabul edilmiştir YILINDA YAPILMASI PLANLANAN FAALİYETLER BM bünyesinde faaliyet gösteren danışma ve uzmanlık kuruluşlarının uygulama raporlarının Bakanlığımızı ilgilendiren bölümlerine katkı sağlanacaktır. Bu çerçevede, taraf olduğumuz BM Göçmen İşçilerin ve Aile Üyelerinin Haklarının Korunmasına Dair Sözleşmenin uygulamasına dair birinci ülke raporunun Nisan 2016 tarihinde yapılacak değerlendirme toplantısına katılım sağlanacaktır. Bakanlığımızın Avrupa Konseyi ile yürüttüğü ilişkiler kapsamında, Gözden Geçirilmiş Sosyal Şarta ilişkin 8. Ulusal Rapor hazırlanacaktır Mayıs 2016 ve Eylül 2016 tarihlerindeki 133. ve 134. Hükümet Temsilcileri toplantılarına katılımda bulunulması öngörülmektedir. Avrupa Sosyal Güvenlik Kodu na ilişkin olarak ise Kod un 35. Ülke Raporu hazırlanacaktır. Bakanlığımız, OECD bünyesinde faaliyet gösteren İstihdam, İşgücü ve Sosyal İşler Komitesi (ELSA) ile Komitenin altında faaliyet gösteren istihdam, sosyal politikalar ve göç

109 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması çalışma grubu çalışmalarına aktif olarak katkı sağlamaya, düzenlenen toplantılara katılım sağlamaya devam edecektir. Üyesi olduğumuz G20 Platformunun 2016 Çin Dönem Başkanlığındaki İstihdam Çalışma Grubu ve G20 Çalışma Bakanları toplantılarına eş başkan sıfatıyla katılım sağlanacaktır yıllarını kapsayan dönemde Küresel Göç ve Kalkınma Forumu nun (Global Forum on Migration and Development) Dönem Başkanlığını ülkemiz yürütmüştür. Dönem Başkanlığı Bangladeş e geçmiş olup, ülkemize yönelik yaşanan kitlesel göç hareketlerinin getirmiş olduğu ekonomik ve sosyal sorumlulukların ve bu alanda verilen hizmetlerin Dünya kamuoyuna tanıtılması çalışmalarına önünüzdeki dönemde de devam edilecektir. 105

110 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, Avrupa Birliğiyle İlişkiler Bilindiği üzere, 3 Ekim 2005 tarihinde gerçekleştirilen Hükümetlerarası Konferansta, Türkiye ile Avrupa Birliği arasında müzakereler resmen başlatılmıştır. Bu çerçevede, Bakanlığımızın doğrudan sorumluluğunda bulunan İşçilerin Serbest Dolaşımı ve Sosyal Politika ve İstihdam müzakere fasıllarında tarama süreci 2006 yılında etkin ve katılımcı bir yaklaşımla tamamlanmıştır. Avrupa Komisyonu tarafından gönderilen Sosyal Politika ve İstihdam müzakere faslı tarama sonu raporunda müzakerelerin başlayabilmesi için iki açılış kriteri belirlenmiştir. Bakanlığımız, geçtiğimiz yıllarda gerçekleştirilen gerek yasal düzenlemelerle gerek aldığı diğer tedbirlerle söz konusu kriterlerin sağlanması yönünde önemli adımlar atmıştır. Söz konusu müzakere faslında belirlenen açılış kriterlerinin karşılanmasına yönelik 2013 yılında Avrupa Komisyonu ve Bakanlığımızın yanı sıra sosyal ortaklarımızın ve AB nezdindeki işçi ve işveren örgütlerinin temsilcilerinin katılımıyla oluşturulan üst düzey çalışma grubu tarafından çeşitli çalışmalar yürütülmüştür. Bu çalışmaların sonucunda 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ile 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununda bazı değişiklikler yapılmasına yönelik bir eylem planı hazırlamış ve 23 Ocak 2015 tarihinde ilgili taraflarla paylaşılmıştır. Doğrudan sorumlu olduğumuz bir diğer fasıl olan İşçilerin Serbest Dolaşımı faslında ise, 2006 yılından bu yana tarama sonu raporunun Avrupa Komisyonu tarafından Bakanlığımıza resmi olarak iletilmesi beklenmektedir. Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, 2007 yılı itibarıyla Türkiye, aday ülkeleri tam üyeliğe hazırlamak ve üye ülkeler ile aday ülkeler arasındaki ekonomik ve sosyal 106

111 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması farklılıkların azaltılmasına katkı sağlamak amacıyla oluşturulan ve kısaca IPA olarak adlandırdığımız Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı kapsamında yer alan fonlardan kullanmaya başlamıştır. Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali Yardım Aracının dördüncü bileşeni olan İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Operasyonel Programı, Bakanlığımız tarafından başarılı bir şekilde yürütülmektedir. Bu Program kapsamında yüzde 85 i Avrupa Birliği ve yüzde 15 i Ulusal kaynaklardan olmak üzere tahsis edilen toplam 509,7 milyon Avroluk fon, hem ulusal düzeyde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yürütülen operasyonlar; hem de üniversiteler, belediyeler, sivil toplum kuruluşları, sendikalar, dernekler gibi kurumlar tarafından yerelde uygulanan hibe projeleri aracılığıyla kullanılmaktadır. Şu ana kadar bu Program çerçevesinde kullanılan fonlar vasıtasıyla Türkiye nin istihdam, eğitim ve sosyal içerme alanlarındaki önemli sorunların çözümüne katkı sağlanmıştır. Ayrıca IPA birinci döneminde ( ) tahsis edilen fonların yüzde 94 ü, Bakanlığımız tarafından sözleşmeye bağlanmıştır yılından bu yana Bakanlığımız, genç istihdamının desteklenmesi, mesleki eğitimin niteliğinin geliştirilmesi, kız çocuklarının okula devam oranlarının artırılması, kayıtlı istihdamın teşviki, hayat boyu öğrenme imkânlarının ve mesleki yeterlilikler sisteminin geliştirilmesi ile dezavantajlı kişilerin işgücü piyasasına katılımı ve toplumsal entegrasyonu konularında yaklaşık 130 milyon Avro tutarında birçok hibe programını yürütmüştür. Başta gençler, üniversite öğrencileri, kadınlar, kız çocukları ve ebeveynler olmak üzere hibe programlarından 110 binden fazla birey yararlanmıştır yılında mesleki ve teknik eğitimin kalitesinin arttırılması alanında gerçekleştirilen projelerde yaklaşık 34 bin gencimiz, meslek ve kariyer rehberliği hizmeti almış; binden fazla mesleki öğretim personeline eğitim verilmiş; üniversite ve meslek liseleri dâhil yaklaşık 300 eğitim kurumunun kapasitesi arttırılmış; meslek eğitimine yönelik 300 den fazla modüler program geliştirilmiş; 2 binin üstünde elektronik öğrenme materyali hazırlanmış ve yaklaşık 100 adet meslek standardı geliştirilmiştir. 107

112 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bakanlığımız, 2015 yılında ulusal düzeyde birçok önemli projeyi uygulamaya başlamış olup önümüzdeki yıl da bu projelerin sürmesi öngörülmektedir. Bu projelerden birisi, İş Hayatında Kadınlar Projesi dir. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) ile yaptığımız işbirliği sonucunda girişimci kadınlarımıza yönelik toplamda 300 milyon Avro tutarında bir kredi havuzu oluşturulması için gerekli adımlar atılmıştır. Bu projelerden bir diğeri ise, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından uygulanan ve bütçesi yaklaşık 42 milyon Avro olan Şartlı Nakit Transferi Programının Güçlendirilmesi Projesi dir. Bu proje kapsamında yoksul ailelerin çocuklarının okula devam etmesi şartıyla ailelerin çocuklarının eğitimine yönelik masraflarına destek sağlanması amaçlanmaktadır. Proje kapsamında 2015 yılı içerisinde 556 bin öğrenciye destek sağlanmıştır. Önemli projelerden bir diğeri ise, kayıtlı kadın istihdamının artırılması amacıyla Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından geliştirilen ve yaklaşık 40 milyon Avro bütçeye sahip Evde Çocuk Bakım Projesi dir. Bu proje kapsamında kayıtlı çalışan veya çalışacak kadınların, belli yaşa kadar olan çocuklarının bakımı için bakıcı istihdam edilmesi halinde 24 ay süreyle maddi destek sağlanması planlamaktadır. Antalya, Bursa ve İzmir illerinden yaklaşık 38 bin kadın söz konusu projeden yararlanmak üzere başvuruda bulunmuş olup, 2015 yılında yaklaşık 3 bin 600 kadın bu projeden yararlanmaktadır. Bakanlığımız, ayrıca Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı (Türkiye Ulusal Ajansı) ile gerçekleştirilen işbirliği çerçevesinde Erasmus + Programı kapsamında 2015 yılında yaklaşık 500 ü okul ve yetişkin eğitimi projesi, 300 ü ise mesleki ve teknik eğitim projesi olmak üzere toplamda 800 ün üzerinde projeye yaklaşık 42 milyon Avroluk mali destek sağlamıştır. Buna ek olarak, son bir aylık dönemde 14 ü mesleki yeterlilikler sisteminin geliştirilmesi, 59 u ise genç istihdamının desteklenmesi alanında olmak üzere toplam 73 hibe sözleşmesi imzalanmış ve uygulanmaya başlamıştır. Son olarak, Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı kapsamında Bakanlığımız, YURTKUR ile yürütülen Dezavantajlı 108

113 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Yüksek Öğrenim Öğrencilerinin Burs Yoluyla Desteklenerek İş Piyasasına Erişimlerinin Kolaylaştırılması Projesi nin devamı olarak 2015 yılı içerisinde dezavantajlı 18 bin 400 üniversite öğrencisinin almış oldukları öğrenim kredilerinin 7 ay süreyle bursa dönüştürülerek ödenmesini sağlamış ve bu proje kapsamında 15 milyon Avro YURTKUR a aktarılmıştır. Böylelikle IPA nın birinci dönemi sonunda, tüm bu projelerle Avrupa Birliği ve Ülkemiz ortak katkısıyla yürütülen İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Operasyonel Programı çerçevesinde yaklaşık 700 bin vatandaşımıza ulaşılmış olacaktır. Bütün bunlara ek olarak AB mali yardımları kapsamında IPA ikinci dönemi için yılları arasında uygulanmak üzere 10. Kalkınma Planı ve Ulusal İstihdam Stratejisi dikkate alınarak İstihdam, Eğitim ve Sosyal Politika Sektörel Operasyonel Programı hazırlanmıştır. IPA ikinci döneminde şu öncelikli alanlarda yürütülecek projeler aracılığıyla 435 milyon Avroluk AB fonu Ülkemizde kullanılacaktır: Çalışma koşullarının iyileştirilmesi, İstihdam politikaları ve hizmetlerinin kalitesinin arttırılması, İstihdamın ve istihdam edilebilirliğin desteklenmesi, Herkesin eğitime erişimi sağlanarak eğitim ve beceri düzeylerinin arttırılması, Eğitim ve öğretimin kalitesinin arttırılması, Ulusal kalite sisteminin güçlendirilmesi ve hayat boyu öğrenme ve uyum yeteneğinin geliştirilmesi, Sosyal politikaların geliştirilmesi ve uygulanmasına ilişkin kapasitenin arttırılması, Dezavantajlı kişilerin sosyal koruma hizmetlerine ve işgücü piyasasına erişiminin sağlanması. 109

114 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, Söz konusu Avrupa Birliği mali yardımlarının yönetilmesine ilaveten Bakanlığımız istihdam alanında uluslararası kuruluşlarla da ortak projeler yürütmektedir. Bunlardan en önemlisi olan Uluslararası Yetişkin Becerilerinin Ölçülmesi Programı (PIAAC), Ülkemiz dâhil 32 ülkede yürütülmektedir. Söz konusu Program kapsamında yetişkinlerin eğitim seviyeleri ile işgücü piyasasındaki durumları, ülke bazında karşılaştırmalı olarak değerlendirilmektedir. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından koordine edilen bu Program ile eğitim ve işgücü arasında daha aktif ve sağlam bir köprünün kurulması, kişilerin örgün eğitim sürecinden başlayarak sahip olduğu becerilerin daha verimli ve etkili şekilde ekonomiye yansıtılması hedeflenmektedir. Programın saha çalışma süreci, 2015 yılı Nisan ayı itibariyle tamamlanmış olup Programa katılan ülkelerin karşılaştırmalı analizini içeren raporun 2016 yılı Temmuz ayında yayınlanması öngörülmektedir. 110

115 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması KAMU PERSONELİ Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, Sizlere, bağlı kuruluşumuz olan Devlet Personel Başkanlığı nın faaliyetleri hakkında kısaca bilgi vermek istiyorum. Devlet Personel Başkanlığının temel görevi, Devlet teşkilatı ve personel rejiminin geliştirilmesi, uygulamanın izlenmesi, aksaklıkların ve tereddütlerin giderilmesi yoluyla kamu hizmetlerinin etkinliğinin ve verimliliğinin artırılmasıdır. Kamuda toplam 3 milyon 339 bin 86 personel istihdam edilmektedir. İstihdam edilen personelin statülerine göre dağılımları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Tablo 22: Kamu Personelinin Statülere Göre Dağılımı İSTİHDAM TÜRÜ BAKANLIKLAR, BAĞLI, İLGİLİ VE İLİŞKİLİ KURULUŞLAR KİT'ler MAHALLİ İDARELER TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİ MERKEZ BANKASI VE KAMU BANKALARI GENEL TOPLAM MEMUR 657-4/A HAKİM VE SAVCILAR ÖĞRETİM ELEMANLARI SÖZLEŞMELİ PERSONEL 657-4/B DİĞER SÜREKLİ İŞÇİ GEÇİCİ İŞÇİ /C (GEÇİCİ PERSONEL) KAPSAM DIŞI PERSONEL ASKERİ PERSONEL BANKA PERSONELİ TOPLAM * MİT Müsteşarlığı kadro ve pozisyonları dâhil değildir. 111

116 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, Kamu kuruluşlarının personel ihtiyaçlarını kayırmacılıktan uzak ve objektif kriterler çerçevesinde puan üstünlüğüne dayalı bir şekilde karşılamaya devam etmekteyiz yılından bu yana, Devlet Personel Başkanlığı ve ÖSYM nin koordineli bir şekilde yürüttüğü ve kısaca KPSS olarak adlandırılan sistemle kamu kurumlarına memur, bilgisayar işletmeni, tekniker, teknisyen, mühendis, hemşire gibi değişik unvanlar (B Grubu Kadrolar) ile öğretmen kadrolarına yaklaşık 800 bin personel atamasını gerçekleştirdik. Öğretmen atamaları da KPSS puan üstünlüğüne göre Milli Eğitim Bakanlığı tarafından gerçekleştirilmektedir yılında da KPSS puanına göre kamu kurum ve kuruluşlarına yerleştirme işlemlerine devam edilerek, KPSS sisteminin daha etkin hale getirilmesi için de çalışmalar devam edecektir. Nitelikli personel istihdamına verdiğimiz önem aşağıdaki tabloda görülecektir; Tablo 23:2002 Yılı İle 2015 Yılı Arasında Bazı Mesleklerin Sayısal Değişimi UNVAN 2002 YILI 2015 YILI ARTIŞ ORANI ÖĞRETMEN ,14% HAKİM/SAVCI ,46% TABİP ,40% UZMAN TABİP ,37% HEMŞİRE ,16% DİN GÖREVLİSİ ,35% POLİS MEMURU ,57% 112

117 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Geçtiğimiz yıllarda, kamu personel istihdamında etkinliği artıracak önemli bir gelişme de yaşandı yılı Nisan ayında çıkarılan Başbakanlık Genelgesi ile personel alım ilanlarının hızlı, kolay ve tek elden ulaşılabilir olmasını sağlamak üzere kamu kurumlarının tüm personel alım ilanlarının Devlet Personel Başkanlığının resmi internet sitesinde yayımlanması zorunluluğu getirilmiş ve kamu personeli adaylarına büyük bir kolaylık sağlanmıştır. Ayrıca, 2015 yılında (A) grubu kadrolarına atama için seçme yapacak kamu kurum ve kuruluşlarının kariyer mesleklere yönelik personel alım ilanlarının Resmi Gazete ile birlikte ilgili kurum ve Devlet Personel Başkanlığının resmi internet sitelerinde yayımlanmasına ilişkin düzenleme yapılmış; söz konusu ilanların Türkiye genelinde yayınlanan gazetelerde yer alması zorunluluğu kaldırılarak kamu kesiminde işe yerleştirme süreci kolaylaştırılmış ve yüksek ilan maliyetlerinin önüne geçilerek kamu kaynağında tasarruf sağlanmıştır. Sayın Başkan, Değerli Milletvekilleri, İktidarımız döneminde öncelikle yer verdiğimiz konulardan birisi de engelli personel istihdamıdır. Bu konuya hükümetimiz olarak ayrı bir önem vermekteyiz. Engelli memur alımlarına ilişkin sınavları her kurum kendisi yapmaktayken, 2012 yılından itibaren Ülkemizde ve dünyada bir ilki gerçekleştirerek ilk defa merkezi sınav ve merkezi yerleştirme sistemine geçilmiştir. Bu bağlamda 2002 yılında kamu kurumlarında 5 bin 777 engelli memur istihdam edilmekteyken 2015 yılı sonu itibarıyla bu sayı 43 bin 959 kişiye çıkmıştır yılından 2015 yılına kadar kamu kurumlarında istihdam edilen engelli memur sayısı 6,6 kat artırılmıştır. Kamu kurumlarının yüzde 3 lük kota kapsamında istihdam etmek zorunda olduğu engelli personel sayısı 63 bin 187 dir. Hükümetimiz 113

118 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı kontenjanın tamamının doldurulması amacıyla yoğun çaba göstermektedir. Engelli memur aday havuzunda öğretmen, din görevlisi, sağlık personeli niteliğini taşıyan yeterli sayıda personel bulunmaması sebebiyle, 19 bin 228 kişilik kota açığının doldurulmasında güçlük çekilmektedir. Diğer taraftan geçtiğimiz yılda sosyal hizmet kurumlarından yararlanan çocuklarımızın istihdamını kolaylaştıran ve hızlandıran önemli bir gelişme de yaşanmıştır. Bu gençlerimizin işe yerleştirilme işlemlerini daha etkin hale getirmek, zaman ve para tasarrufu sağlamak amacıyla merkezi yerleştirme sistemine geçilmiş ve bu kapsamda 2015 yılında toplam kişinin kamu kurumlarına yerleştirmesi yapılmıştır. Ayrıca, 2016 yılı içerisinde 3 binin üzerinde kapsam dâhilindeki kişilerin istihdamı planlanmaktadır. 114 Sayın Başkan, Değerli Milletvekilleri, Ayrıca, daha önceki hükümetler döneminde ihmal edilen, kaderlerine terk edilen ve 1991 yılından itibaren özelleştirme sonucu işsiz kalan işçilerin de mağduriyetleri giderilerek 2005 yılından bu yana kamu kurumlarında istihdam edilmelerine imkân sağlanmıştır yılından bu yana 37 bin 784 işçi kamu kurumlarına 4/C li personel olarak yerleştirilmiştir. Yerleştirmesi yapılan bu personelden çeşitli nedenlerle ayrılanlar dışında halen kamu kurumlarında 23 bin 220 4/C li personel istihdam edilmektedir. Bu rakama, TÜİK, YSK ve Üniversitelerin Canlı Modelleri de dâhildir. Ayrıca, iş akitleri özel sektör tarafından feshedilen 4/C li personelin kamu kurum ve kuruluşlarında istihdamına ilişkin süre sınırlaması kaldırılarak her zaman için nakil hakkına sahip olmaları sağlanmıştır. Diğer taraftan, 1994 yılından 2015 yılı sonuna kadar toplam 74 bin 434 istihdam fazlası personel, Devlet Personel Başkanlığa bildirilmiş ve bu personelin kamu kurum ve kuruluşlarına nakilleri de gerçekleştirilmiştir.

119 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Ayrıca, büyükşehir sınırlarının il mülki idare sınırları olması, büyükşehirlerde il özel idarelerinin kaldırılması, büyükşehirlerde belde belediyelerinin kapatılması ile mahalli idarelerinin yeniden yapılandırılması sonucunda bu kuruluşlarda çalışan yaklaşık 15 bin 362 işçi ve memur diğer kuruluşlara atanmak üzere Devlet Personel Başkanlığına bildirilmiş olup bunlardan 14 bin 180 ininin nakil işlemleri gerçekleştirilmiştir ve diğerlerinin nakil işlemleri de devam etmektedir. Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, Demokratikleşme, insan hakları ve hukukun üstünlüğü anlayışımızın bir parçası olarak; 2014 yılında yapılan yasal düzenlemeyle şehit ve gazi yakınlarının kamuda istihdam edilmesine ilişkin yetki Devlet Personel Başkanlığına verilmiştir. Ayrıca yapılan düzenleme ile terör ve görev mağdurları ile bunların yakınlarına da istihdam hakkı verilmiştir. Bu çerçevede 22 Temmuz 2014 tarihinden 16 Aralık 2015 tarihine kadar muhtelif zamanlarda gerçekleştirilen yedi ayrı kura töreni ile toplam 14 bin 390 şehit ve gazi yakının ataması yapılmıştır. Söz konusu yerleştirme işlemlerine 2016 yılında da devam edilecektir. Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, Hükümetimiz döneminde çalışan personelimizin kendini sürekli yenilemesi, günceli takip etmesi, dünyaya entegre olmasına büyük önem verilmiştir. Bu bağlamda; Üst düzey yöneticilerin sürekli bilgilendirilmesi amacıyla Devlet Personel Başkanlığı ve TODAİE işbirliği ile eğitim faaliyetleri yürütülmüştür. Bu faaliyetler sonucunda 100 üst düzey yönetici özel bir program dâhilinde eğitime tabi tutulmuştur. 115

120 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Taşra teşkilatlarımızın şube müdürü ve daha üstü yönetici personeli de belirli il merkezlerinde eğitime tabi tutulmuş, bu kapsamda toplam 6 bin 700 taşra yöneticisine yönetici yetkinliklerinin artırılmasına ilişkin eğitim verilmiştir. Sadece, 2015 yılında toplam 44 ili kapsayan 5 il merkezinde yöneticiye söz konusu eğitim verilmiştir. Üyelik yolunda çabalarımızın devam ettiği AB ülkeleri ile diğer gelişmiş ülkelerde kamu kurumlarımızın görev alanına giren alanlarda bilgi, görgü, beceri ve tecrübe birikimlerinin artırılması amacıyla yabancı ülkelere her yıl ortalama 770 personel gönderilmesine imkân sağlanmıştır. 64. Hükümet Programında da yer verdiğimiz gibi; kamu yönetiminde yapı ve mevzuat kadar, zihniyet değişimini de son derece önemli görüyoruz. Kamu çalışanlarının ve yöneticilerinin modern yönetim kültürüne sahip olmaları yönünde önemli katkılar sunmayı bu yılda önemli görmekteyiz. Bu amaçla Devlet Personel Başkanlığı tarafından TODAİE ile işbirliği içerisinde yürütülen üst düzey yöneticilerin eğitimi bu yılda devam ettirilecektir. Yaklaşık 100 üst düzey yöneticinin bu eğitimlere katılmasını planlamaktayız. Ayrıca kamu personeline yönelik hizmet içi eğitimlerin etkinliğinin ve kalitesinin artırılması amacıyla gerekli mevzuat değişiklikleri yapılacak, bu yönde projeler geliştirilecek, uzaktan eğitim olanaklarının daha işlevsel hale getirilmesine yönelik proje hayata geçirilecektir. Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, İktidarımız döneminde çalışanlarımızı enflasyona ezdirmedik yılında yapılan Anayasa değişikliği ile işçilerimizde olduğu gibi memurlarımızın da mali ve sosyal haklarının toplu sözleşme ile belirlenmesine imkân sağlanmıştır. 116

121 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Böylece Devletin tek taraflı belirlediği haklar yerine sosyal taraflarla uzlaşı anlayışına dayalı toplu sözleşme sistemi ile personelimizin mali haklarını belirlemeye başladık. Bu da her alanda olduğu gibi kamu çalışanlarımız için demokratikleşmeye verdiğimiz önemin en önemli göstergelerinden biridir. Kamu çalışanlarımızla gerçekleştirdiğimiz toplu sözleşmenin ilki 2012 yılında ikincisi 2013 yılında yapılmıştır ve 2017 yıllarını kapsayan 3 üncü Toplu Sözleşme 2015 yılında yapılmış ve uzlaşmayla sonuçlandırılmıştır. Bu düzenlemeler ile aile yardımı dâhil (çalışmayan eş, 0-6 yaş arası bir çocuk, 6 yaş üzeri bir çocuk); 2002 yılında 392 TL olan en düşük Devlet memuru aylığı,, 2016 yılı Ocak ayı itibarıyla TL ye, 2002 yılında 578 TL olan ortalama Devlet memuru aylığı, 2016 yılı Ocak ayı itibarıyla TL ye çıkarılmıştır. Tablo 24 :Memurların Maaş Artış *Aile Yardımı dâhildir. En Düşük Memur Maaşı Ortalama Memur Maaşı Bu kapsamda; 392 TL 578 TL TL (%503.5 oranında artış) TL (%385.5 oranında artış) Kamu görevlileri ve emeklilerinin aylıkları; 1 Ocak 2016 tarihinden geçerli olmak üzere, ilk 6 ayda yüzde 6, ikinci 6 ayda ise yüzde 5, 1 Ocak 2017 tarihinden geçerli olmak üzere, ilk 6 ayda yüzde 3, ikinci 6 ayda ise yüzde 4 oranında artacak. 117

122 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Emeklilik maaşı hesabında kullanılan Özel Hizmet Tazminatı Yansıtma Oranları 15 puan artırılmıştır. Böylece, kamu görevlisi emeklilerinin maaşlarına, oransal zamlarla oluşacak artış dışında, brüt 125 TL ilave zam yapılmıştır. Kamu görevlilerinin aylık ve ücretlerine yapılan zam oranlarının aynı dönemlerin sonunda gerçekleşen enflasyonun altında kalması halinde aradaki fark kadar ilave artış yapılacak. (+Enflasyon Farkı) 4/C lilerin ücretlerine, 2016 ve 2017 yıllarının birinci ve ikinci altı aylık dönemlerinde yapılacak oransal zamların yanında, 158 TL ek ödeme ilave edilecek. Ayrıca ilgili personele emekli oluncaya kadar iş garantisi imkânı getirilmiştir yılından sonra göreve başlayan memurlara ilave bir derece verilmiştir. Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, 2011 yılında 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Kurumlar arası ücret dengesizliğinin giderildiğini de bir kez daha hatırlatmak isterim. Bununla birlikte kamu çalışanlarımızın mali ve sosyal haklarında yapılan iyileştirmeler (4/C) li personelin ücretlerine de yansımıştır. Söz konusu personelin ücretleri yaklaşık yüzde 40 oranında artırılmıştır. Geçici personele, 2016 yılının ilk yarısı itibari ile net 158 TL ek ödeme yapılması 2015 yılında imzalanan toplu sözleşme ile hüküm altına alınmıştır. 118

123 Tablo 25 : 4/C li Personelin 2016 Yılı Ücret Artışları 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması GEÇİCİ PERSONEL 2016 YILI ÜCRETLERİ 2015 YILINA GÖRE ARTIŞ (%) İlköğretim 1.999,42 TL 17 Lise ve dengi 2.126,09 TL 16 Yükseköğrenim 2.251,17 TL 16 *Evli (çalışmayan eş) ve (6 yaşından küçük) iki çocuk sahibi personele göre hesaplanmıştır. **Ek ödeme ile asgari geçim indirimi ödemesi dâhil edilmiştir. Ayrıca, rotasyona tabi Devlet memurlarının özel sektörde çalışan eş sebebiyle yer değişikliğini kolaylaştıracak mevzuat düzenlemeleri yapılmıştır. (Yürürlüğe giren Yönetmelik değişikliği ile özel sektörde çalışan eş için aranan kesintisiz 3 yıl prim ödeme şartı son iki yıl içinde 360 gün prim ödeme şeklinde değiştirilmiştir.) Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, Devlet Personel Başkanlığı tarafından 2016 yılı içinde hedeflenen bazı çalışmalardan da kısaca bahsetmek istiyorum; Kamu yönetiminin daha dinamik ve etkin bir hale getirilmesi, verimliliğin, hesap verebilirliğin, şeffaflığın ve etkililiğin artırılması amacıyla uluslararası örnekler de dikkate alınarak yeni bir personel rejimi oluşturulacaktır. KPSS sistemine esas teşkil eden mevzuat gözden geçirilerek KPSS sisteminde mesleki sınav uygulamasının yaygınlaştırılmasına yönelik çalışma yürütülecektir. Sosyal hizmet modellerinden yararlanan gençlerimizin işe yerleştirilmelerine devam edilecek, bu kişilerin işe adaptasyonlarını sağlamaya yönelik proje geliştirme çalışmaları yapılacaktır. Kamu personel alım ilanlarının kamu personel adayları tarafından ulaşılabilirliğini artırmaya yönelik bilişim uygulamaları temelli çalışmalar yapılacaktır. 119

124 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Kamu personel yönetiminde esnek çalışma sistemine ilişkin usul ve esaslar, iş güvencesi temel alınarak, var olan çalışmalara devam edilecektir. Kamu sektöründe personel sistemindeki uluslararası düzenlemeler de dikkate alınarak çalışanların ihtiyaçlarına uygun esnek çalışma modelleri geliştirilecektir. Bu yönde yapılacak hukuki düzenlemeler tarafların katılımıyla çok yönlü hazırlanarak hayata geçirilecektir. Terör eylemleri sebebiyle şehit ve gazi yakınları ile en son yapılan yasal düzenlemeyle hak sahibi olan diğer kişilerin kamu kurumlarında istihdam edilmek üzere yerleştirme işlemlerine devam edilecektir. Bu kapsamda, yaklaşık 35 bin civarında kişinin kamu kurumlarına yerleştirilmesi tamamlanacaktır. Kariyer meslekler başta olmak üzere kamuda çalışan tüm meslek mensuplarının çağın gerektirdiği niteliklere sahip olabilmesi için üniversite - kamu kurumları işbirliği sağlanarak eğitim programlarına ağırlık verilecektir. Engelli vatandaşlarımızın, kamu kurumlarında engelli kadrolarına yerleştirilmesine devam edilecektir. Kamuda istihdam edilen engellilerin çalışma ortamlarının engellilere uygun hale getirilmesi, işe adaptasyonlarının sağlanması konularında projeler hayata geçirilecektir. Türkiye de Kamu Görevlileri Sendikacılığının Uluslararası Standartlarda Geliştirilmesi Projesi hayata geçirilecektir. Kamu kurumlarının personel sistemine ilişkin uygulamada karşılaştıkları sorunlara çözüm önerileri geliştirerek yardımcı olmak ve Devlet Personel Başkanlığının görev alanına giren konularda araştırma yaparak uygulamaya yön vermek ve rehberlik etmek amacıyla kamu kurumlarına çalışma ziyaretlerinde bulunulacaktır. Kamuda çalışmakta olan personelin verimlilik ve başarılarının ödüllendirilmesini dikkate alan bir değerlendirme sistemi yürürlüğe konulacaktır. 120

125 Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Üyeleri, 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması TODAİE Bu coğrafyada yönetimin bilgisi, yüzlerce yıldır yönetim okulları aracılığı ile nesilden nesile aktarılmaktadır. Osmanlı da Enderun ile bu gelenek en mükemmel aşamasına ulaşmıştır yılında yönetim okulu olarak kurulan Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü (TODAİE) bu bin yıllık geleneğin modern temsilcisidir. TODAİE günümüzde sadece Türkiye nin değil, yakın coğrafyanın Modern Enderun u olma vasfını kazanmıştır tarihli 7163 sayılı Teşkilat Kanunuyla müstakil hale dönüşen TODAİE, ilmi, idari ve mali muhtariyeti ve kamu tüzel kişiliği olan bir yükseköğretim kurumudur. Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsünün eğitim ve öğretim programından günümüze kadar 5 bin 115 yüksek lisans ve doktora öğrencisi mezun olmuştur. TODAİE nin kamu yönetimi yüksek lisans programları Avrupa Kamu Yönetimi Akreditasyon Birliği tarafından 2009 yılından 2016 yılına kadar akredite edilmiş, sürenin uzatılması için ön görüşmeler başlatılmıştır. Böylelikle TODAİE tarafından verilen yüksek lisans diplomaları uluslararası geçerlilik kazanmıştır Akademik Yılında 11 yüksek lisans ve doktora programına 40 ı dost ve kardeş ülke kamu görevlisi olmak üzere, toplam 340 öğrenci devam etmektedir. TODAİE tarafından dost ve kardeş ülke kamu görevlilerine yönelik olarak İngilizce dilinde eğitim verecek kamu yönetimi yüksek lisans programı, siyaset bilimi ve kamu yönetimi doktora programı bulunmaktadır. Bu programlara Ukrayna, Afganistan, Kırgızistan, Moldova, Makedonya, İran, Çin, Etiyopya, Gürcistan, Kosova ve Tunus tan kamu görevlileri devam etmektedir. TODAİE günümüzde faaliyetlerini Türkiye nin yanı sıra dost ve kardeş ülkeler kamu görevlilerinin eğitimine doğru yönlendirmiştir. Bu doğrultuda, 2015 yılında Azerbaycan Devlet İdarecilik Akademisi bünyesinde Kafkasya Kamu Yönetimi Araştırma ve Eğitim Merkezi ni 121

126 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı kurmuştur. Merkez ile birlikte Ülkemizin yönetim bilgisi dost ve kardeş ülke kamu görevlilerine aktarılmaya başlanılmıştır. Lefke de Akdeniz ve Orta Doğu Kamu Yönetimi Araştırma ve Eğitim Merkezi kurulması için çalışmalar başlatılacaktır yılları arasında toplam 981 seminer programı düzenlenmiş ve bu programlara toplam 45 bin 169 kişi katılmıştır. Tablo 26:TODAİE Tarafından Düzenlenen Kısa Süreli Eğitim Programları ve Katılımcı Sayıları ( ) Yıllar Seminer Sayısı Katılımcı Sayısı TOPLAM Özellikle TODAİE tarafından kaymakam ve hâkim adayları, daire başkanı ve daha üst düzey kamu görevlilerine yönelik Kamu Diplomasisi Eğitim Programı 2006 yılından itibaren düzenlenmektedir. Bu yıl 50. Dönem KADEP programı düzenlenmiştir. Kısa Süreli Eğitim programlarının bir kısmı da uluslararası niteliktedir. Çeşitli ülkelerden TODAİE ye gelen üst ve orta düzey yöneticilere Türk Kamu Yönetimi hakkında bilgiler verilmekte veya yönetim seminerleri düzenlenmektedir. Ocak Aralık 2015 arası dönemde toplamda 373 yabancı kamu görevlisine 7 farklı eğitim programı düzenlenmiştir. 122

127 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması 2015 yılında, kamu yönetimi alanında ortak programlar yürütmek üzere Afganistan Herat Üniversitesi, Azerbaycan Cumhurbaşkanlığı Yanında Devlet İdarecilik Akademisi, Kırgızistan Cumhurbaşkanlığı Yönetim Akademisi, Makedonya Bilgi Toplumu ve İdari İşler Bakanlığı ile bir işbirliği protokolü imzalanmıştır. Tablo 27: TODAİE Tarafından 2015 Yılı İçerisinde İmzalanan İşbirliği Protokolleri ÜLKE KURUM İŞBİRLİĞİ 1 Afganistan Herat Üniversitesi İşbirliği Protokolü 2 Azerbaycan Devlet İdarecilik Akademisi İşbirliği Protokolü 3 Kırgızistan Cumhurbaşkanlığı Yönetim Akademisi İşbirliği Protokolü 4 Makedonya Bilgi Toplumu ve İdari İşler Bakanlığı İşbirliği Protokolü TODAİE Tarafından yabancı ülke kamu yöneticilerine yönelik olarak "Kamu Yöneticileri İleri Yüksek Lisans Programı (International Advanced Public Executive Master Program-APEP) başlatılmıştır. Programın dili İngilizcedir. Programa Akademik yılında Tunus'dan 5, Ukrayna'dan 3, Afganistan'dan 4, Moldova'dan 1, Makedonya dan 1 kişi katılmaktadır. TODAİE Tarafından yabancı ülke kamu yöneticilerine yönelik olarak "Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi" Doktora programı başlatılmıştır. Programın dili İngilizcedir. Programa Akademik yılında Ukrayna'dan 2, Kırgızistan'dan 2 kişi katılmaktadır. TODAİE ile Çin Halk Cumhuriyeti arasında yapılan ikili işbirliği anlaşması çerçevesinde karşılıklı Teknik İnceleme Gezisi devam etmektedir. Diğer taraftan aynı kapsamda Azerbaycan, Kırgızistan, Kazakistan, Tunus, Ukrayna, Makedonya, Kosova ile de ikili işbirliği anlaşmaları çerçevesinde ilişkiler sürdürülmektedir. 123

128 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Tablo 28: 2015 Yılında TODAİE Tarafından Yapılan Programlar Kurum Adı Program Adı ve Yeri Tarih Katılımcı Sayısı Öğrenci konseyi başkanı Ukrayna Cumhurbaşkanlığı Ulusal Kamu Sergii ZAMİDRA Yönetimi Akademisi ( NAPA ) başkanlığında bir heyet 01.Oca.15 3 Seminer Ortak işbirliği alanlarının belirlenmesi Başbakanlık Yurtdışı Türkler ve Akraba ve ortak eğitim Toplulukları Başkanlığı programları düzenlemesi 12.Oca.15 5 konuları görüşülmüştür. Tunus Konsolosu Chahir DJebbi ziyareti İşbirliği amaçlı toplantı 13.Oca.15 3 TODAİE Uluslararası İleri Kamu Yönetimi Dışişleri Bakanlığı Yüksek Lisans Programı 22.Oca.15 8 öğrencileri, Teknik İnceleme Gezisi Kafkasya Kamu Yönetimi Araştırma ve Eğitim Merkezi (KAEM) hizmete açılmıştır. Eğitim Merkezi açılması 26.Oca Azerbaycan kamu görevlilerine yönelik Kafkasya Kamu Yönetimi Araştırma ve Eğitim olarak Üst Düzey Merkezi (KAEM) Kamu Görevlileri Ocak Eğitim Programı düzenlenmiştir. Enstitümüzde "Ukrayna- Türkiye İlişkileri ve Ukrayna Büyükelçisi Dr. Sergiy Korsunsky Bölgesel Güvenlik Sorunları" başlıklı bir 10.Şub konferans düzenlenmiştir. Azerbaycan Belediye Başkanlarına yönelik Kafkasya Kamu Yönetimi Araştırma ve Eğitim olarak Yerel Hizmetler Mart Merkezi (KAEM) Eğitim Programı düzenlenmesi, AZERBAYCAN Azerbaycan Belediye Başkanlarına yönelik Kafkasya Kamu Yönetimi Araştırma ve Eğitim 07-11Mart olarak Yerel Hizmetler Merkezi (KAEM) 2015 Eğitim Programı 26 düzenlenmesi 124

129 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Çin Halk Cumhuriyeti İnsan Kaynakları ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Başbakanlık Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı Silahlı Kuvvetler Yüksek Sevk ve İdare Akademisi Komutanlığı Güney Kore Kamu yöneticileri Eğitim Enstitüsü Genel Müd. Azerbaycan Büyükelçiliği Tunus Ulusal Kamu Yönetimi Okulu (ENA) Başbakanlık, Bakanlıklar Resmi Kurumlar Tanzanya Kamu Hizmeti Koleji Teknik İnceleme Gezisi, Çin 28Mart- 05 Nisan Diaspora ve Göç Konulu 03- Bürokrasi Akademisi 14Nisan 36 Eğitim Programı Dönem Müdavimleri Teknik 16.Nis İnceleme Ziyareti İşbirliği ve Tanıtım Amaçlı ziyaret 29.Nis.15 3 Azerbaycan Türkiye İlişkileri; Haydar ALİYEV Vizyonu konulu bir konferans ve Haydar ALİYEV İN 06.May hayatını ve Türkiye Azerbaycan İlişkilerini anlatan bir sergi düzenlenmiştir. Bölgesel Kalkınma konulu bir eğitim Mayıs programı 2015 düzenlenmiştir. 21 Enstitümüzde Kamu yönetimi Yüksek Lisans ve Uluslararası Kamu Yöneticiliği Yüksek Lisans (International Advanced Public Executive Master Program - APEP) Haziran 20 programlarına katılan 2015 yabancı öğrenciler yaz döneminde Türk Kamu Yönetimi uygulamalarına yönelik staj faaliyeti yapmışlardır. Yönetişim ve Liderlik Eğitim Programı 30 Haziran-03 Temmuz

130 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Yurtdışı Kurumlar (Tunus, Ukrayna, Afganistan, Moldova) Yurtdışı Kurumlar (Ukrayna, Afganistan, Kırgızistan) Kosova Kamu Yönetimi Enstitüsü "Kamu Yöneticileri İleri Yüksek Lisans Programı (International Advanced Public Executive Master Program-APEP) başlatılmıştır. Programın dili İngilizcedir. Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Doktora Programı Teknik Ziyareti İnceleme 05 Ekim Temmuz Eki Ekim Çin Halk Cumhuriyeti Jiangxi Kamu Yönetimi Enstitüsü Teknik İnceleme Ziyareti ve Tanıtım 14.Eki.15 5 Kafkasya Kamu Yönetimi Araştırma ve Eğitim Merkezi (KAEM) Kamu Personel Rejimi ve Uygulaması Eğitim Programı 30 Kasım- 04 Aralık Kafkasya Kamu Yönetimi Araştırma ve Eğitim Merkezi (KAEM) Kamu Diplomasisi Eğitim Programı (KADEP) Aralık Ayrıca; Bakanlığımız bağlı kuruluşu olan ÇASGEM de 2015 yıl sonu itibarıyla çalışma hayatı ile iş sağlığı ve güvenliği konularında toplam 273 eğitim programı düzenlenmiştir. Düzenlenen bu eğitimlere 15 bin 352 kişi katılmıştır. Düzenlenen eğitim programlarının yanında çalışma hayatıyla ilgili konularda sempozyum ve çalıştaylar da gerçekleştirilmektedir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim ve Araştırma Merkezi (ÇASGEM) ile İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü (GİGM) nün birlikte düzenledikleri Uluslararası İşgücü Göçü Çalıştayı Aralık 2015 tarihlerinde GİGM Konferans Salonu nda gerçekleştirilmiştir. Çalıştay da Uluslararası İşgücü Hareketliliği ve Trendleri Türk İşgücü Piyasasına Yabancı İşçilerin Etkileri İktisadi ve Sosyal Kalkınmada Göçmen İşçilerin Rolü - Göç ve Kalkınma Küresel Forumunun Yaklaşımı AB de İşgücü Göçü ve Serbest Dolaşım AB İş Sağlığı ve Güvenliği Politikaları konulu konferansları sunulmuştur. Türkiye ye Yönelen İşgücü Hareketliliği: Fırsatlar ve Tehditler Sosyal Politikalar Açısından Uluslararası İşgücü Göçü İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Yabancı İşçilerin Durumu konulu 126

131 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması çalıştaylar akademisyenler, sosyal taraflar ve ilgili kamu kurum/kuruluşlarının katılımlarıyla yürütülmüştür. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim ve Araştırma Merkezi (ÇASGEM) tarafından yürütülmekte olan Metal Geri Dönüşüm Sektöründe Sağlık ve Güvenlik Tehlikeleri isimli araştırma kapsamında "Metal Geri Dönüşüm Sektöründe Sağlık Riskleri ve İSG Sorunları" konulu Çalıştay, ilgili kamu kurum ve kuruluşları, sektör temsilcileri ve sivil toplum kuruluşu temsilcilerinin katılımı ile 23 Aralık 2015 tarihinde ÇASGEM' de gerçekleştirilmiştir. Çalıştay da Metal Geri Dönüşüm Sektörü İş Sağlığı ve Güvenliği Problemleri, Baca Gazı Tozu dönüşümü yapan işletmeler özelinde ele alınmıştır. Tablo 29 : 1 Ocak 31 Aralık 2015 Dönemi Eğitim Sayıları EĞİTİM ADI EĞİTİM PROGRAMI DERS SAATI GRUP SAY EĞT.SAY. EĞİTİM GÜN SAYISI KATILIMCI SAYISI EĞİTİCİ SAYISI Çalışma Hayatı Eğitimleri İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimleri TOPLAM Yılı İçerisinde Yürütülecek Faaliyetler Üniversitelerle, çalışma hayatı, iş hukuku ve İş sağlığı ve güvenliği konularında işbirliği protokolleri yapılacaktır. Kamu İşveren ve İşveren Vekillerine İSG Konularında Farkındalık Oluşturma seminerleri düzenlenmeye devam edilecektir. (Valilikler/ Kaymakamlıklar/ Belediyeler) Sanayinin yoğun olduğu bölgelerdeki Sanayi ve Ticaret Odalarında iş sağlığı ve güvenliği bilincinin oluşturulması için İşveren ve İşveren Vekillerine bilgilendirici seminerler düzenlenmeye devam edilecektir. 127

132 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 81 ildeki üniversitelerle iletişime geçilerek Merkezin işbirliği ağının geliştirilmesi planlanmaktadır. Dezavantajlı gruplara ve gençlere yönelik eğitimler düzenlenmesi planlanmaktadır. Merkezin marka değerini artıracak ulusal ve uluslararası akreditasyon çalışmalarının yapılması planlanmaktadır. İş Güvenliği Uzmanlığı A, B, C sınıfı temel ve yenileme eğitimleri ile İşyeri Hekimliği temel ve yenileme eğitim programları düzenlenmesi planlanmaktadır. IPA kapsamında hazırlanan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim ve Araştırma Merkezinin Desteklenmesi Projesi çalışmalarına devam edilecektir. Ulusal ve uluslararası fuar ve kongrelere katılım sağlanması planlanmaktadır. ÇASGEM in Kurumsal Kapasitesinin Geliştirilmesi Projesi ÇASGEM in eğitim ve araştırma kapasitesinin güçlendirilmesine yönelik olan bu projede Avrupa Birliği Sosyal Politika ve İstihdam müktesebatına uygun olarak ÇASGEM in vermiş olduğu eğitimlerin dizaynı, geliştirilmesi, değerlendirilmesinin ve sunumunun daha yüksek bir düzeye getirilmesi ve pazarlama yeteneğinin arttırılması amaçlanmaktadır ün üçüncü çeyreğinde sözleşmesi imzalanan projenin 24 ayda uygulanarak 2017 yılında biteceği öngörülmektedir. 128

133 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Bilişim Proje ve Yatırımları e-devlet Projeleri Bakanlığımız, ilgili mevzuatın vermiş olduğu görev ve sorumlulukları yerine getirmede, mevcut kaynakları en verimli şekilde kullanabilmek, vatandaşa hızlı ve kaliteli hizmeti ulaştırabilmek amacıyla teknolojik imkânlardan en üst seviyede yararlanmayı hedeflemektedir. Bu bağlamda, Bakanlığımız birimlerinin yürütmüş olduğu iş ve işlemleri elektronik ortama aktaracak ve birbirleri ile entegre olarak çalışmasını sağlayacak bilişim projeleri yürütülmektedir. Bu projelerden Yabancıların Çalışma İzinleri ve İş Sağlığı ve Güvenliği Yetkilendirme Hizmetleri projeleri e-devlet portalı üzerinden hizmet vermektedir. İş Sağlığı ve Güvenliği Yetkilendirme Hizmetleri Projesi ile Ülkemizde faaliyet göstermekte olan Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimleri ile İş Sağlığı ve Güvenliği ve İşyeri Hekimliği Eğitimi veren eğitim kurumlarının yetkilendirilme işlemleri, sözleşmeleri, eğitim programları, çalışma süreleri, sertifikalandırılması ve yönetilmesi sağlanmaktadır. Yabancıların Çalışma İzinleri Projesi ile Bakanlığımıza yapılan tüm yabancı çalışma izin talepleri, başvuru değerlendirilme durum ve bu durumların ilgili kurumlara bildirimleri tümüyle elektronik ortamda yapılarak yabancı çalışma izni talebine ilişkin tüm veri ve belgelerin elektronik arşivlenmesi sağlanmıştır. Ayrıca Bakanlığımızca yabancı çalışma izni talebi değerlendirilmesi aşamasında ilgili diğer kurum veya kuruluşlarca bilgi paylaşımlarının online yapılması ile talep edilen hizmetlerin daha süratle sonlandırılması sağlanmıştır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi ALO 170 Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi ALO 170 hizmeti; Bakanlığımız, Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı hizmetleri ile ilgili olarak gerçek ve tüzel kişilere, kolay erişilebilir, düzenli, güvenilir bilgi akışını zamanında sağlamak ve kesintisiz hizmet vermek, vatandaşın her türlü soru, 129

134 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı öneri, eleştiri, ihbar ve şikâyet talebini alarak geri bildirimini sağlamak, sorunları etkin ve hızlı biçimde çözerek vatandaşlarımıza kaliteli hizmet vermek amacıyla Karaman, Şanlıurfa, Sivas ve Kütahya illerinde hizmet vermeye devam etmektedir. İletişim merkezi bilgi hattından 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla 34 milyon 426 bin 355 adet çağrı gelmiş olup bu çağrıların 30 milyon 82 bin 556 adeti karşılanmıştır. Bu 1 milyon 241 bin 707 adedi Bakanlık, 5 milyon 872 bin 693 adedi İŞKUR, 22 milyon 968 bin 156 adedi ise Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına aittir. Veri Merkezi Projesi Bakanlığımız bünyesinde bulunan Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının tamamen yedekli dünyada kabul görmüş standartlara uygun yeni bir sistem merkezine ihtiyacı olduğundan ve kurumsal sistemlerde saklanan, kaybı halinde telafi edilmesi çok güç olan bilgilerin güvenliğinin sağlanması ve bu bilgileri kaynak alarak işletilen iş süreçlerinin kesintisiz olarak sunulması amacıyla; Ülkenin en önemli verileri ile kesintisiz hizmet sunan, yeni teknolojileri destekler nitelikte hizmet verebilen ve kurumsal sunucular için bilgi güvenliğini sağlayan çağdaş bir Bilgi İşlem Felaket Kurtarma Veri Merkezi ne sahip olunması için çalışmalar devam etmektedir. Bu amaçla, Yenimahalle adresinde yapımı tamamlanmak üzere olan veri merkezine, Mamak adresinde bulunan sunucu parkının taşınma işlemleri gerçekleştirilmiş olup, kurulum ve performans çalışmaları devam etmektedir. Arşiv Sayısallaştırma Projesi: Ulaştırma Bakanlığı ile birlikte yürütülen kamuda bir ilk olma özelliği taşıyan, merkez ve 81 ilde bulunan bilgi ve belgeler elektronik ortama aktarılmıştır, bu belgelere dayalı olarak yapılan iş ve işlemler çok kısa sürede sonuçlandırılmaktadır. 130

135 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması Sanallaştırma Teknolojisine Geçiş Bakanlığımızdaki mevcut bilişim kaynaklarından daha fazla verim elde etmek, fiziksel altyapıyı azaltmak, operasyonel esneklik sağlamak ve e-dönüşüm Projesi kapsamında gerçekleştirilecek olan yazılımlar için toplam 200 adet sanal sunucu ile Bakanlığımızın tüm sunucu ihtiyaçları karşılanmaktadır. SGK da yaklaşık 950 adet sanal sunucu bulunmakta olup yaklaşık 425 uygulama sanal platformda çalışmaktadır. Bakanlık Felaket Kurtarma Merkezi kapsamındaki önceliği olan bir kısım verilerin geçici olarak Türksat veri tabanında yedeği tutulmaktadır. SGK da Bulut Bilişime geçiş çalışmaları bitimine müteakip SGK Batıkent Veri Merkezine FKM taşıma işlemi gerçekleştirilecektir. Elektronik Doküman Yönetim Sistemi Bakanlığımız ile bağlı ve ilgili kuruluşlarımızda resmi yazıların elektronik ortamda üretilmesini ve e-imza ile imzalanmasını sağlayacak Elektronik Doküman Yönetim Sistemi Projesi tamamlanarak uygulamaya alınmıştır. Bakanlığımız ana hizmet, danışma ve denetim ile yardımcı birimlerin yürütmüş olduğu iş ve işlemlerin elektronik ortamda yürütülmesi ve mevcut projelerin bir çatı altında toplanarak birbirleri ile beraber çalışması amaçlanmıştır. Ayrıca 5070 sayılı Kanunda belirtildiği üzere e-imza kullanılarak Bakanlığımız iş ve işlemlerinin daha hızlı, güvenli hale getirilmiştir. Bu sayede hem dijital arşiv oluşturulmuş, hem de tamamen bilgisayar ortamında yazışma ile kâğıt ve kırtasiye tasarrufu sağlanmıştır. Bunların yanında Bakanlık dışı kamu kurum ve kuruluşları ve özel sektör ile gerekli durumlarda bilgi paylaşımı artırılarak ve gelişen bilgi teknolojilerini kullanarak vatandaş odaklı hizmetler daha hızlı hale getirilmiştir. 131

136 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi (BGYS) Ülkemizde son yıllarda hız kazanan e-dönüşüm projeleri ve sistemlerin yönetiminin dijitalleştirilmesi ile sunduğumuz hizmetler daha izlenebilir ve hızlı aksiyon alınabilir bir hale gelmiş, personelimizin, işleri kolaylaşmış, hizmet kalitemiz ve hızımız artırmıştır. Bu dönüşüm, bilgi yönetimini kolaylaştırmaktadır. Ancak bilgiye olan bağlılığın bu kadar çok artması ve bilginin kurumun sahip olduğu varlıklar arasında çok önemli bir yere gelmesi bilginin korunması için ekstra tedbirler alınmasını gerektirmektedir. Muhafaza edilen, işlenen ve nakil edilen bu verinin; yetkisiz kişilerin eline geçmesini, bütünlüğünün bozulmasını (tahrif edilmesi) veya sistemlere erişimlerin durmasını engellemek ve iş sürekliliğimizi sağlamak amacıyla Başkanlığımız bünyesinde yürütülen e-dönüşüm projesi kapsamında TS ISO/IEC 27001:2013 standardına uygun olarak Bilgi Güvenliği Yönetim Sisteminin (BGYS) kurulması çalışmaları başlamıştır. 132

137 2016 YILI Bütçe Sunuş Konuşması 2016 YILI MALİ BÜYÜKLÜKLER Çalışma hayatının geliştirilmesi, istihdamın artırılması ve sosyal güvenliğin sağlanması amacıyla Bakanlığımız ile bağlı ve ilgili kuruluşlarımızın 2016 yılı bütçe rakamları şöyledir: Tablo 30: Mali Büyüklükler (TL) 1-Merkezi Yönetim Bütçesine Dâhil Olanlar Bakanlık Merkez ve Yurtdışı Teşkilatı Devlet Personel Başkanlığı Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Mesleki Yeterlilik Kurumu Merkezi Yönetim Bütçesine Dâhil Olmayanlar Sosyal Güvenlik Kurumu Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü (İşsizlik Sigortası Fon Bütçesi hariç) Amele Birliği Biriktirme ve Yardımlaşma Sandığı Genel Toplam(1+2) Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun Sayın Üyeleri, Son olarak; incelemelerinize sunulan Bakanlığımız, bağlı ve ilgili kuruluşlarımızın 2016 Yılı Bütçe Kanunu Tasarısında yer alan ödenekleri bilgilerinize sunmak istiyorum. Bakanlığımızın 2016 yılı toplam bütçesi 38 milyar 389 milyon 157 bin TL dir. Bakanlığımız; merkez ve yurtdışı teşkilatı toplam harcamaları için 281 milyon 853 bin TL ödenek talep edilirken; 133

138 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 134 Bakanlık bütçesinden; Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı na: -SGK finansman açığı için 11 milyar 308 milyon 977 bin TL, -İşveren prim indirimi için 13 milyar 40 milyon 754 bin TL, -Sandıklara ilişkin teşvik ödemeleri için 342 milyon 328 bin TL, -İşverene asgari ücret desteği için 9 milyar 475 milyon TL, olmak üzere toplam 34 milyar 167 milyon 59 bin TL, Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü ne: -Cari transferler için 321 milyon 356 bin TL, -Sermaye transferi için 85 milyon 975 bin TL, -İşsizlik Sigortası Fonu Hazine Prim Katkısı için 3 milyar 517 milyon 592 bin TL, olmak üzere toplam 3 milyar 924 milyon 923 bin TL, kaynak ayrılması öngörülmektedir. Merkezi yönetim bütçesi içinde yer alan Bakanlığımıza bağlı kurumların bütçe büyüklükleri aşağıdaki şekildedir. Devlet Personel Başkanlığı; Gider Bütçesi 29 milyon 753 bin TL, Türkiye ve Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsü; Cari transfer 13 milyon 108 bin TL, Sermaye transferi 2 milyon 214 bin TL, Gider Bütçesi 16 milyon 742 bin TL, Gelir Bütçesi 16 milyon 742 bin TL, Mesleki Yeterlilik Kurumu; Gider Bütçesi 16 milyon 498 bin TL, Gelir Bütçesi 13 milyon 498 bin TL, Bakanlığımız ve bağlı-ilgili kuruluşlarımızın 2016 Yılı Bütçe Kanunu Tasarılarını onaylarınıza arz eder, Ülkemize ve milletimize hayırlı olması dileğiyle saygılar sunar, teşekkür ederim.