BEŞLER GIDA VE KİMYA ANONİM ŞİRKETİ

Transkript

1 PROJE SAHİBİ BEŞLER GIDA VE KİMYA ANONİM ŞİRKETİ PROJENİN ADI ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI RAFİNE YAĞ MARGARİN VE SABUN ÜRETİM TESİSİ MARGARİN ÜRETİMİ KAPASİTE ARTIŞ PROJESİ PROJENİN YERİ GAZİANTEP İLİ NİZİP İLÇESİ, İSTASYON MAHALLESİ HAZIRLAYAN KURULUŞ DENG MÜHENDİSLİK İNŞAAT SANAYİ VE TİC. LTD. ŞTİ. EK IV PROJE TANITIM DOSYASI GAZİANTEP 2014

2 PROJE SAHİBİNİN ADI ADRESİ TELEFON GSM VE FAKS NUMARASI BEŞLER GIDA VE KİMYA ANONİM ŞİRKETİ İstasyon Mahallesi Ülfet Caddesi No:28 NİZİP/ GAZİANTEP Tel: Faks: E-POSTA PROJENİN ADI PROJENİN BEDELİ [email protected] ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI RAFİNE YAĞ - MARGARİN VE SABUN ÜRETİM TESİSİ KAPASİTE ARTIŞ PROJESİ TL PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN AÇIK ADRESİ(İLİ, İLÇESİ,MEVKİİ) Gaziantep İli, Nizip İlçesi, İstasyon Mahallesi, Ülfet Caddesi No:28 (Pafta No: 69, Ada No: 1056, Parsel No:2, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56 ve 57) PROJENİN ÇED YÖNETMELİĞİ KAPSAMINDAKİ YERİ (SEKTÖRÜ, ALT SEKTÖRÜ) Seçme Eleme Kriterleri Uygulanacak Projeler Listesi Sanayi tesisleri Tarım, orman, su kültürü ve gıda 28- Bitkisel ürünlerin üretimi ile ilgili projeler: a) Bitkisel ham yağ veya rafine yağ elde eden tesisler, Kimya, petrokimya, ilaç ve atıklar 6- Hammadde üretim ünitesini içeren sabun ve/veya deterjan üretimi yapan tesisler. PROJENİN NACE KODU RAPORU HAZIRLAYAN ÇALIŞMA GRUBUNUN /KURULUŞUN ADI ADRESİ, DENG MÜHENDİSLİK SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ DEĞİRMİÇEM MAH. SÜLEYMAN KURANEL CADDESİ TEVFİK ÖZDİL APT. NO:14/1 ŞEHİTKÂMİL/GAZİANTEP TELEFON VE FAKS NUMARALARI PROJE TANITIM DOSYASI SUNUM TARİHİ Tel:

3 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER TABLOLAR DİZİNİ ŞEKİLLER DİZİNİ PROJENİN TEKNİK OLMAYAN ÖZETİ SAYFA NO I ΙΙI II II III 1- PROJENİN ÖZELLİKLERİ 1 a) Projenin ve yerin alternatifleri (proje teknolojisinin ve proje alanının seçilme nedenleri) 1 b) Projenin iş akım şeması, kapasitesi, kapladığı alan, teknolojisi, çalışacak personel sayısı c) Doğal kaynakların kullanımı (arazi kullanımı, su kullanımı, kullanılan enerji türü vb.) ç) Atık miktarı (katı, sıvı, gaz ve benzeri) ve atıkların kimyasal, fiziksel ve biyolojik özellikleri d) Kullanılan teknoloji ve malzemelerden kaynaklanabilecek kaza riski PROJE YERİ VE ETKİ ALANIN MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİ a) Mevcut arazi kullanımı ve kalitesi (tarım alanı, orman alanı, planlı alan, su yüzeyi ve benzeri), b) EK-5 deki Duyarlı Yöreler Listesi dikkate alınarak korunması gereken alanlar. 3- PROJENİN İNŞAAT VE İŞLETME AŞAMASINDA ÇEVRESEL ETKİLERİ VE ALINACAK ÖNLEMLER NOTLAR VE KAYNAKLAR 56 EKLER 58 I

4 TABLOLAR SAYFA NO Tablo 1 Türkiye nin Bitkisel Yağ Üretimi (Miktar: 1000 Ton) 4 Tablo 2 Tesisin mevcut durumu ve kapasite artışından sonraki durumu 18 Tablo 3 Tesiste bulunacak makine ekipmanlar 19 Tablo 4 Zeytinyağı ve Sabun Üretimi, Katı Yağ Rafinasyonu 25 Tablo 5 Evsel Atık Su İçerisinde Kirletici Yükleri 25 Tablo 6 Nizip Belediyesi Kanalizasyon Kabul Standartları 27 Tablo 7 Tablo 8 Tablo 9 İşletme aşamasında Gürültü Sayılabilecek Makine ve Ekipmanlar İşletme aşamasında Çalışan Makine ve Ekipmanların Ses Basınç Düzeyi Tesiste mesafeye göre oluşacak ses basıncı düzeyi (2000 Hz oktav band) Tablo 10 Tesiste mesafeye göre Atmosferik Yutuş (2000 Hz oktav band) 33 Tablo 11 İşletme Aşamasında Oluşacak Gürültünün Mesafelere Göre Dağılımı 33 Tablo 12 Endüstriyel Tesisler İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri 35 Tablo 13 Gaziantep Bölgesinin Florası 42 Tablo 14 Gaziantep Bölgesinin Faunası 47 Tablo 15 Kuşlar 48 Tablo 16 Mamalia (Memeliler) 49 Tablo 17 Proje Alanı (ÇED) Koordinatları 58 Tablo 18 Gaziantep ve Civarında Meydana Gelen Depremler 61 Tablo 19 Gaziantep İli Deprem Bölgeleri ŞEKİLLER SAYFA NO Şekil 1.a. Zeytinyağı Üretimi İş Akım Şeması 3 Şekil 1.b. Rafine Yağ İş Akım Şeması 10 Şekil 1.c. Margarin Üretimi İş Akım Şeması 11 Şekil 1.d. Sabun Üretimi İş Akım Şeması 13 Şekil 2 İşletme Aşamasında Oluşan Gürültünün m Arasındaki Dağılımı 35 Şekil 3 Gaziantep İli Deprem Haritası 61 II

5 PROJENİN TEKNİK OLMAYAN ÖZETİ Söz konusu proje, Gaziantep İli, Nizip İlçesi, İstasyon Mahallesi, Ülfet Caddesi, No:28 adresinde, Pafta No: 69, Ada No: 1056, Parsel No:2, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56 ve 57 de Beşler Gıda ve Kimya Anonim Şirketi tarafından işletilen Zeytin, Zeytinyağı Rafine Yağ Margarin ve Sabun Üretim Tesisinin Margarin üretimi Kapasite artışı projesidir. Tesis m 2 si kapalı olmak üzere toplam m 2 lik alan üzerinde kurulmuştur. Tesis Sanayi Alanında yer almaktadır. Akdeniz uygarlığının sembolü olan zeytin ağacı en iyi yetişme koşullarını bu bölgede bulmuş ve tarihte çeşitli uygarlıkların kuruluşunda en büyük etken olmuştur. Zeytin ve zeytinyağı Akdeniz insanının önemli bir gıdası, ticari bir geliri, ortalığı aydınlatan bir ışığı ve güzellik iksiri durumuna gelmiştir. Zeytin ağacı yetiştiriciliği zahmetlidir ancak zeytin ağacının uzun ömürlü olması bu emeğin karşılığını vermektedir. Olgun bir zeytin ağacından kg zeytin elde edilebilmektedir. Ortalama 4 5 kg zeytinden ise 1lt civarında zeytinyağı çıkarılabildiği göz önünde bulundurulursa, 1 zeytin ağacından yılda ortalama 3 lt ya da 4 lt zeytinyağı üretilebilir. Zeytin en fazla yağ içeren meyvelerden biridir. Ağırlığının %20 30 u kadar yağ içerir ve ekim alanının kuzey veya güney yarım kürenin hangi bölgesinde olduğuna bağlı olarak, çiçeklenme mevsimi Nisan ile Haziran aylarına rastlamaktadır. Yeşil zeytinler, Ağustos sonundan Kasım başına kadarki sürede olgunlaşır, Kasım ile Ocak ayları arasındaki dönemde ise hasat edilir. Türkiye de kişi başına yıllık toplam yağ tüketimi kg/yıl civarındadır. Yeterli bir beslenme için, farklı kullanım alanları da dikkate alındığında ülkemizin toplam yağ gereksinimi yıllık ton kadardır. Türkiye nin yıllık yağ üretimi bu rakamın çok altındadır ve her yıl yaklaşık ton bitkisel ham ve rafine yağ ile ton yağlı tohum dış alımı yapılmaktadır. Bitkisel yağ, yağlı tohum ve yağlı tohum küspesi ithalatı için her yıl yaklaşık bir milyar dolar harcama yapılmaktadır. Türkiye nin iklim koşulları hemen her türlü yağ bitkisinin yetiştirilmesine uygundur. Buna karşın yağ açığının bu denli büyük rakamlara ulaşması, problemin nereden kaynaklandığı sorusunu akla getirmektedir. Diğer ürünlerde olduğu gibi, yağ bitkilerinde de üretim planlamasının olmaması bu sonucu doğurmaktadır. Bitkisel yağların biyodizel üretiminde de kullanılmaya başlaması, konunun önemini daha da arttırmaktadır. Türkiye de yağ bitkilerinin 2015 yılına kadar ki üretim hedefleri incelendiğinde, yağ tüketimi kişi başına 23 kg olarak alınmış ve bitkisel yağ tüketiminin nüfus artışına bağlı olarak 2015 yılında ton dan ton a ulaşacağı, yağ bitkileri üretiminin ise ton dan ton a ulaşması gerektiği belirtilmektedir. Yağlar, karbonhidratlar ve proteinler gibi insan vücudu için yaşamsal değeri olan insanların beslenmesinde önemli yer tutan temel ihtiyaç maddelerinden biridir. Özellikle doymuş yağ oranlarının düşük olması, hücre yapısı için gerekli olan serbest yağ asitlerini içermesi ve insan vücudunda A, D, E, K gibi yağda eriyen vitaminleri çözmesi gibi özellikleriyle bitkisel yağlar, insan sağlığına katkıları ve yüksek besin değerine sahip olmaları bakımından ayrı bir yere sahiptir li yıllarda tarımsal sanayi sektöründe görülen gelişmelere paralel olarak, gerek teknoloji gerekse üretim miktarı açısından bitkisel yağ sanayinde de önemli gelişmeler yaşanmıştır. Ancak, arz talep veya iklim koşullarına bağlı olarak, yağlı tohumlar ve özellikle ayçiçeği üretiminde görülen dalgalanmalar, bitkisel yağ üretimi ve ticaretini de etkilemektedir. III

6 Türkiye, 2,3 milyon tonluk rafine sıvı yağ ve 1,1 milyon tonluk margarin üretim kapasitesi ile toplamda yaklaşık 3,4 milyon tonluk rafine sıvı yağ üretim kapasitesine sahiptir. Bu durum Türkiye yi dünyada önemli bir bitkisel yağ üreticisi konumuna getirmektedir. Rafine yağ üretiminde ayçiçeği yağı ilk sırada bulunmakta olup, son yıllarda iç talebin artması ile birlikte soya ve mısır yağları üretiminde de artış olmuştur. 2006/7 sezonunda bitkisel yağ sanayinin en önemli ürünlerinden biri olan ayçiçeği yağının üretiminin yaklaşık 470 bin ton civarında olacağı tahmin edilmekte olup, ham pamuk, soya ve kolza yağlarının üretimleri ise sırasıyla 220 bin, 85 bin ve 75 bin ton olarak tahmin edilmektedir. Ülkemiz genelindeki sosyal ve ekonomik gelişmelere paralel olarak, Bölgemizde temizlik ürünlerinin hızla tüketimi artmıştır Temizlik ve hijyen konusunda toplumda meydana gelen duyarlılıklar artmış buna paralel olarak da temizlik ürünleri üretim ihtiyacı da artmaktadır. Tesiste hammadde olarak piyasadan (yurt içinden ve yurt dışından) alınan hammaddeler kullanılacaktır. İşletmede elde edilecek ürünlerin yurt genelinde satışı yapılacaktır. Ülkemiz temizlik maddeleri pazarının %88'ini deterjan, %12'sini ise sabun oluşturmaktadır. Ülkemizin sabun sektörü dünyadaki rakiplerine göre gelişmiş ve önemli yeterlilikleri olan bir sektördür. Türkiye, talebin çok üzerinde sabun üretim kapasitesine sahiptir. Sabun ve Deterjan Sanayicileri Derneği kayıtlarına göre, Türkiye sabun sektörünün toplam üretim kapasitesi 550 bin ton, deterjan sektörünün üretim kapasitesi ise 1,3 milyon tondur. [Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2013 Sektör Raporları] IV

7 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN 1- PROJENİN ÖZELLİKLERİ a) Projenin ve Yerin alternatifleri (Proje Teknolijisinin ve Proje Alanının Seçilme Nedenleri) Söz konusu proje, Gaziantep İli, Nizip İlçesi, İstasyon Mahallesi, Ülfet Caddesi, No:28 adresinde, Pafta No: 69, Ada No: 1056, Parsel No:2, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56 ve 57 de Beşler Gıda ve Kimya Anonim Şirketi tarafından işletilen Zeytin, Zeytinyağı Rafine Yağ Margarin ve Sabun Üretim Tesisinin Margarin üretimi Kapasite artışı projesidir. Tesis m 2 si kapalı olmak üzere toplam m 2 lik alan üzerinde kurulmuştur. Tesis Sanayi Alanında yer almaktadır. Söz konusu alan Beşler Gıda ve Kimya Anonim Şirketi ne ait olup mülkiyet belgeleri Ek 1 de sunulmuştur. GAP Projesinin tam olarak faaliyete geçmesiyle, ekonomik büyümenin özellikle Gıda, Tarım ve Tekstil sektöründeki kapasite ve kalite artışını önemli oranda artacaktır. Buna paralel olarak Bölge yetiştirilen tarım ürünlerin Uluslararası kabul görmüş standartlarda işleme gereksinim duyulacağı muhakkaktır. Bu düşünceyle yola çıkarak, bu sektördeki talebi karşılamak amacıyla bu tesis kurulacaktır. Zeytinyağı üretim proseslerinde oluşacak atıksuyun miktarı ve kirlilik özellikleri, tesiste uygulanan yönteme ve teknolojiye bağlı olarak farklılıklar göstermektedir. 2-fazlı santrifüj prosesinde, proses suyuna çok az gereksinim olduğundan, su ve enerji gereksinimi yönünden avantajlı olan tek prosestir. Oluşan düşük atıksu hacmi ve çok düşük kirlilik yükü sebebiyle, bu proses avantajlıdır. Bu prosesin diğer ilave avantajları, elektrik tüketiminde azalma ve atıksu uzaklaştırmadaki kolaylık olarak sıralanabilir. Kurulacak tesisin yer seçimi, Zeytin yetiştiriciliğinin fazla olduğu bir bölge olması Gaziantep ve Şanlıurfa illerine yakın olması dolayısıyla ürünün tesise ve pazara yapılacak taşıma maliyetlerinin daha düşük olacağı, hammadde temininin rahat sağlanması, topoğrafik yapısının uygun olması ve alt yapının müsait olması gibi faktörlerin yanında, gerek GAP Projesinin bölgede yaratacağı hareket açısından avantajı, gerekse de teknoloji ve ticaret potansiyeli açısından tesisin gelişme potansiyelini ve sürekliliğini olumlu yönden etkileyeceği göz önünde bulundurularak kurulacaktır. İşletme faaliyete geçtiğinde; Tesiste kullanılacak teknoloji sayesinde verim optimize edilecektir. Kullanılacak teknoloji sayesinde aynı konuda çalışacak işletmeler arasında rekabet artacak. Dolayısıyla tüketiciye hem kaliteli ve hem de ucuz ürün sunumu sağlanacaktır. Söz konusu tesisin, yer seçiminde Bölgenin Sosyo-Ekonomik durumu, çeşitli gereksinimleri giderme olanakları, hizmet potansiyeli, iş gücü temini olanakları açısından da tercih edilir bir yapıya sahiptir. Sonuç olarak faaliyetler sonucunda çevre ve insan sağlığı açısından herhangi bir risk ve tehlike olmayacaktır. Bu nedenle proje yeri için alternatif alan düşünülmemiştir. 1/65

8 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN b)projenin İş Akış Şeması, Kapasitesi, Kapladığı Alan, Teknolojisi, Çalışacak Personel Sayısı Söz konusu proje, Gaziantep İli, Nizip İlçesi, İstasyon Mahallesi, Ülfet Caddesi, No:28 adresinde, Pafta No: 69, Ada No: 1056, Parsel No:2, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56 ve 57 de Beşler Gıda ve Kimya Anonim Şirketi tarafından işletilen Zeytin, Zeytinyağı Rafine Yağ Margarin ve Sabun Üretim Tesisinin Margarin üretimi Kapasite artışı projesidir. Tesisin mevcut kapasitesi ve yapılacak kapasite artışı sonrası kapasite bilgileri Tablo 2 de verilmiştir. Tesis m 2 si kapalı olmak üzere toplam m 2 lik alan üzerinde kurulmuştur. Tesis Sanayi Alanında yer almaktadır. Söz konusu alan Beşler Gıda ve Kimya Anonim Şirketi ne ait olup mülkiyet belgeleri Ek 1 de sunulmuştur. Tesise tarih ve 2357 karar Nolu ÇED Gerekli Değildir Belgesi alınmıştır (Ek 10). Proje konusu tesiste kapasite artışı planlanmakta olup bu nedenle tarih ve sayılı ÇED Yönetmeliği kapsamında değerlendirilmiş olup Proje Tanıtım Dosyası hazırlanmıştır. Söz konusu kapasite artışıyla makine ekipmanların sayısının arttırılması ve ilave proseslerden dolayı yeni makine ve ekipmanların alımından dolayı proje bedeli için TL yeterli olacaktır. Zeytinyağı üretiminde, zeytinin cinsi, yetiştiği bölge, hava şartları (aşırı veya normal yağış ya da kuraklık), yetişme şartları (sulama, gübreleme, kimyasal ya da organik koruma) ve toplanarak zeytinyağı üretim tesisine geliş şekli ve hatta hızı önemli faktörlerdir. Ayrıca, zeytinyağının üretim biçimi, hızı ve yüksek sıcaklığa maruz kalıp kalmadığı da zeytinyağının kalitesini, üretim miktarını ve dolayısıyla fiyatını etkileyen faktörler arasında yer alır. Bu nedenlerle yörede bu tesisin kurulması planlanmıştır. Bunlarla birlikte Dünya pazarlarında elde edilen payların korunması söz konusu pazarlarda sürekli ürün arzı ile mümkün olabilir. Zeytinyağı üretimindeki alternatifler nedeniyle yok yıllarında bazı pazarlarımıza ürün sunulamadığından bu pazarlar kaybedilmektedir. Tesisin ileriki yıllarda bu kayıpların azaltılmasında küçükte olsa etkisi olacağı düşünülmektedir. Meyve bağlamadan itibaren meyve iriliği yavaş yavaş artar, çekirdek sertleşme dönemine eriştiğinden, ağırlık artışı oldukça belirgin bir hal alır. Sonbaharın başlangıcında koyu yeşil renk, parlak sarımtırak ve açık yeşil renge döner, sonra özellikle uçta küçük menekşe rengi benekler görülmeye başlar ve bütün kabuğu bağlayacak şekilde yayılır. En sonunda et ve kabuk çeşidi de has rengini alır. Olgunlaşma devresi, menekşe rengi lekelerin görülmesinden kabuk ve etin son lekelenme zamanına kadar süren devre olarak kabul edilir. Meyvenin yağ varlığı, olgunluk ilerledikçe artar ve ağaç üzerinde yeşil meyve kalmayınca en yüksek seviyeye ulaşır. Bu zamandan sonra ağırlığına göre, toplam yağ varlığı pratik olarak sabit kalmakla birlikte toplam yağın yüzdesi meyvenin rutubet kaybetmesiyle artar. Zeytin hasadı dökümün şiddetli olduğu devreden önce yapılır. Meyvenin organoleptik özellikleri derim geciktikçe bozulmaktadır. Meyvenin tabü dökümü esas olarak çeşide bağlıdır. Bunun yanında iklim koşulları ve ağacın sağlık durumu da etkili olabilir. Çoğunlukla olgunlaşma devresinde tabü döküm azalır. Fakat bu devreden sonra dökülme yüzdesi belirginleşir. Hasat esnasında sarsıcı makinelerin kullanılması son zamanlarda yaygınlık kazanmıştır. Ancak muhtelif çevre şartları ve çeşitlere uygun sarsıcının kullanılması gerekir. 2/65

9 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Türkiye'de Bitkisel Yağ Üretimi Türkiye de kişi başına yıllık toplam yağ tüketimi kg/yıl civarındadır. Yeterli bir beslenme için, farklı kullanım alanları da dikkate alındığında ülkemizin toplam yağ gereksinimi yıllık ton kadardır. Türkiye nin yıllık yağ üretimi bu rakamın çok altındadır ve her yıl yaklaşık ton bitkisel ham ve rafine yağ ile ton yağlı tohum dış alımı yapılmaktadır. Bitkisel yağ, yağlı tohum ve yağlı tohum küspesi ithalatı için her yıl yaklaşık bir milyar dolar harcama yapılmaktadır. Türkiye nin iklim koşulları hemen her türlü yağ bitkisinin yetiştirilmesine uygundur. Buna karşın yağ açığının bu denli büyük rakamlara ulaşması, problemin nereden kaynaklandığı sorusunu akla getirmektedir. Diğer ürünlerde olduğu gibi, yağ bitkilerinde de üretim planlamasının olmaması bu sonucu doğurmaktadır. Bitkisel yağların biyodizel üretiminde de kullanılmaya başlaması, konunun önemini daha da arttırmaktadır. Türkiye de yağ bitkilerinin 2015 yılına kadar ki üretim hedefleri incelendiğinde, yağ tüketimi kişi başına 23 kg olarak alınmış ve bitkisel yağ tüketiminin nüfus artışına bağlı olarak 2015 yılında ton dan ton a ulaşacağı, yağ bitkileri üretiminin ise ton dan ton a ulaşması gerektiği belirtilmektedir. Yağlar, karbonhidratlar ve proteinler gibi insan vücudu için yaşamsal değeri olan insanların beslenmesinde önemli yer tutan temel ihtiyaç maddelerinden biridir. Özellikle doymuş yağ oranlarının düşük olması, hücre yapısı için gerekli olan serbest yağ asitlerini içermesi ve insan vücudunda A, D, E, K gibi yağda eriyen vitaminleri çözmesi gibi özellikleriyle bitkisel yağlar, insan sağlığına katkıları ve yüksek besin değerine sahip olmaları bakımından ayrı bir yere sahiptir li yıllarda tarımsal sanayi sektöründe görülen gelişmelere paralel olarak, gerek teknoloji gerekse üretim miktarı açısından bitkisel yağ sanayinde de önemli gelişmeler yaşanmıştır. Ancak, arz talep veya iklim koşullarına bağlı olarak, yağlı tohumlar ve özellikle ayçiçeği üretiminde görülen dalgalanmalar, bitkisel yağ üretimi ve ticaretini de etkilemektedir. Türkiye, 2,3 milyon tonluk rafine sıvı yağ ve 1,1 milyon tonluk margarin üretim kapasitesi ile toplamda yaklaşık 3,4 milyon tonluk rafine sıvı yağ üretim kapasitesine sahiptir. Bu durum Türkiye yi dünyada önemli bir bitkisel yağ üreticisi konumuna getirmektedir. Rafine yağ üretiminde ayçiçeği yağı ilk sırada bulunmakta olup, son yıllarda iç talebin artması ile birlikte soya ve mısır yağları üretiminde de artış olmuştur. 2006/7 sezonunda bitkisel yağ sanayinin en önemli ürünlerinden biri olan ayçiçeği yağının üretiminin yaklaşık 470 bin ton civarında olacağı tahmin edilmekte olup, ham pamuk, soya ve kolza yağlarının üretimleri ise sırasıyla 220 bin, 85 bin ve 75 bin ton olarak tahmin edilmektedir. 3/65

10 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Tablo 1 Türkiye nin Bitkisel Yağ Üretimi (Miktar: 1000 Ton) YILLAR BİTKİSEL HAM YAĞLAR MİKTAR * ** Kaynak: DPT Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı ( )2005 Yılı Programı Destek Çalışmaları. * Gerçekleşme Tahmini/** Tahmin Toplam bitkisel sıvı yağ ihracatımızın (zeytinyağı hariç) tamamına yakını ayçiçeği, mısır, soya ve pamuk yağlarından oluşmaktadır. Yine bu ürünler, palm yağı ile birlikte ithalatımızın da % 90 ını oluşturmaktadır. Türkiye de bitkisel yağ sanayine hammadde teşkil eden yağlı tohumların üretimi yeterli olmadığından yağ açığı ithalat yoluyla karşılanmaktadır. İthalat daha çok ham yağ şeklinde gerçekleştirilmekte ve bu şekilde katma değer yaratılmaktadır. Önemli bir üretim kapasitesine sahip olan bitkisel yağ sanayi ürünlerimiz birçok ülkeye ihraç edilmektedir. Bitkisel yağ ihraç ettiğimiz başlıca pazarlar; Irak, Libya, Suriye, İsrail, KKTC, Güney Kore ve Yemen dir. İthalatımızın olduğu başlıca ülkeler ise Arjantin, Ukrayna, ABD, Rusya Federasyonu, Brezilya, Çin Halk Cumhuriyeti, Romanya ve özellikle palm yağında Endonezya ve Malezya dır. Sabun yüzey aktif bir maddedir. Su veya organik maddelerde çözündüğü vakit bu sıvıların yüzey gerilmelerini azaltır ve sıvı içerisindeki maddeleri yüzer vaziyete getirir. Mesela sabunlu suyla eller yıkandığında, kirler sabun molekülleri etkisiyle gevşer ve su içinde yüzmeye başlar, akan su ise bu kirleri elden uzaklaştırır. Magnezyum ve kalsiyum tuzları yönünden zengin olan sert sularla yapılan yıkanmalarda sabunun asit kökü bu iyonlarla çözünmeyen tuzlar meydana getirerek çöker. Sudaki sertliğe sebep olan iyonların hepsinin bu şekilde çöktürülmesinden sonra köpük dolayısıyla temizleme işlemi başlamış olur. Sabun kullanılma amacına göre imal edilir. Genel olarak suda çözünebilen ve çözünmeyen olmak üzere iki sabun cinsi vardır. Suda çözünebilenler, yağ asitlerinin sodyum veya potasyum tuzudurlar. Bunlar genel temizlik maksadıyla kullanılırlar. Suda çözünmeyen sabunlara sert sabun denir ki, bunlar alüminyum, kalsiyum, magnezyum, baryum, lityum, çinko, kurşun, kobalt ve bakır gibi katyonları ihtiva eden yağ asidi tuzlarıdır. Suda çözünmediği halde, organik sıvıların içinde çözünebilirler. Sabun, yağlama, organik jelatin vasıtası, organik reaksiyon katalizörü ve vinil plastiklerinin dengeye getirilmesinde kullanılır. 4/65

11 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN İş Akış Şeması Açıklaması Zeytin, Zeytinyağı Üretimi; Üreticiden alınan hammadde işletmede bulunan işleme havuzlarına alınır. Burada zeytinin tadının ve renginin ayarlama işlemleri yapılır. Zeytinin istenilen tada ve renge gelebilmesi için, havuzda bulunan solüsyonun ph sı tuz ile ayarlanır. Tuz çözülmüş halde meyvenin et kısmına ozmotik basınçla difüzyona uğrar. Burada meyveye acılık tadı veren aromayı nötrleştirir, yeşil rengi veren klorofildeki renk pigmentini de siyaha dönüştürür. Havuzdaki su belirli periyotlarla gerektiğinde sifonlanarak arıtma tesisine gönderilir ve yeni solüsyon hazırlanarak havuzlara verilir. Daha sonra eleme ve boylama işlemleri yapılır. Bu aşamadan sonra çeşitli ebatlarda bulunan ambalajlara konarak salamura eklenir ve ambalaj kapatılarak satışa hazır hale gelir. İşletmede 14 tonluk 44 adet zeytin kuyusu bulunmaktadır. Üç ayda bir yılda 4 kez şarj edilmektedir. Bu hesaba göre yılda ton sofralık zeytin üretimi yapılabilmektedir. Zeytin toplanması sonbaharın sonu ve kış aylarının yağışlı ve çamurlu günlerinde yapıldığından daneler kirli ve ıslak olmaktadır. Yöremizde genellikle sırıkla hasat yapıldığından yere düşen daneler kirlenir ve yerden toplanırken yaprak, filiz, taş ve toprakla beraber alınır. Gerek kirlenen danelerin temizlenmesi ve gerekse yabancı maddelerin arınabilmesi yıkama işlemi ile mümkündür. Zeytinleri yıkamada basınçlı su, titreşim elekli su içerisine hava vererek, zeytinleri hareket halinde tutan hidrofönematik tip çeşitli makineler kullanılmaktadır. Tesise getirilen zeytin meyveleri, önce içerisinde bulunan yabancı maddeler ayıklanır. Meyveler, içerisindeki taş vs. gibi ağır maddeler zeytinin ilerlediği özel kıvamlı hazneden suyun dibine iner. Biriken ağır maddeler makinenin çalışması durdurulduktan sonra el tahrikli helezon yardımı ile dışarı atılır. Zeytin yıkama haznesinden geçerek ön kısımda bulunan vibrasyonlu eleğe gelir. Bu kısımda zeytin sudan ayrılarak besleme helezonu bunkerine dökülür. Kırıcı haznesine zeytin besleme helezonlu konveyörü vasıtası ile iletilen zeytinler özel dizayn edilmiş çekiçler tarafından ezilmeye ve yanmaya maruz kalmadan parçalanarak kırılır. Kırılan zeytinler dağıtıcı helezon vasıtasıyla isteğe bağlı olarak malaksör karıştırıcının sağ ve sol gözlerine iletilir. Malaksör, yatay karıştırıcı aralarında geçiş bağlantıları olan her bir 0,8 m 3 hacme sahip 2 şerli sıralı 6 gözden meydana gelir. Zeytin hamuru bir gözden diğerine karıştırıcılar vasıtasıyla karıştırılarak aktarılır. Hamur karıştırıcı helezonlar vasıtasıyla homojen hale gelir. Gözler etrafında bulunan su ceketleri içerisinde oluşan o C su vasıtasıyla hamur ısıtılır. Ayrışma yoğunluğuna dakikada ulaşır. Bu işlem yağ verimini artırmak amacıyla yapılır. Sistem kapalı sistemdir dışarıya buhar atılması söz konusu değildir. Hamur pompası, malaksör gözlerinden hamur geçiş haznesi vasıtasıyla zeytin hamurunun dekantöre sevki yapılır. Dekantöre alınan hamur, tambur devrinin 300 devir/dakika çıkarması ile sistem santrifüj kuvvetler sonucunda yağ veriminin en yüksek düzeyde tutarak prinayı, suyu ve zeytin yağını birbirinden özgül ağırlıklarından faydalanarak ayrıştırır. Hamur pompası ile iletilen hamur flowmetreden gelen o C su ile beraber dekantör tamburu içerisine gelir. Su tambur arkasındaki geçiş kanalından dekantörün alt haznesine oradan da dekantörün yanında bulunan vibrasyonlu eleğe gönderir. Tambur içindeki yağ özel olarak dizayn edilmiş 2 adet karşılıklı bulunan beklerden tambur dışına alınır. Dekantörün alt haznesine inen yağ buradan vibrasyonlu eleğe gönderilir. Tamburun ön kısmında monte edilmiş olan şanzıman tambur ile iç helezon arasında belli bir devir farkı yaratarak prinanın sistemden dışarı atılmasını sağlar. 5/65

12 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Yağ ve suyun içindeki tortuların tutulduğu elek kısmı ve suyun ve yağın toplanıp sevk edildiği 2 adet hazneden oluşur. Elek kısmına inen su içindeki tortular özel dizayn edilmiş elek sacında tutulur. Su buradan alt hazneye iner ve alt kısımdaki geçiş kanalındaki sistem dışına tahliye edilir. Yağ ise aynı şekilde elek sacı üzerinde tortular tutulduktan sonra alt hazneye iner. Buradan yağ pompası vasıtasıyla mikromize tortuları ayrıştırmak üzere separatöre sevk edilir. Elek sacında kalan tortular titreşim neticesinde yatay helezonlu konveyör içerisine dökülerek sistemden dışarıya sevk edilir. Vibrasyonlu eleğin ön kısmında bulunan aspiratör yardımıyla yağın buharı sistem dışına atılır. Prina ise, helezonlu konveyörler sistemiyle bina dışına sevk edilmesini ve yığın haline getirmesini sağlar. Zeytin yağı içerisindeki mikromize tortular bu sistemde santrifüj kuvvetler neticesinde ayrıştırılır. Satışa hazır hale gelen zeytinyağı 55 litrelik variller ve 17 litrelik tenekelerde tüketime sunulacaktır. Prina zeytin fabrikalarında zeytinlerin sıkılmasından sonra arta kalan zeytin küspesine verilen isimdir. Prina, içerisinde yağ, su, çekirdek ve pulp kısımlarından oluşmaktadır. Zeytinyağı fabrikalarının tipi ve işleyiş şekillerine göre prinanın ihtiva ettiği yağ ve su miktarı değişiklik göstermektedir. Ortalama prinanın % 1-2 nin yağ, % nün su geri kalan kısmında ise çekirdek ve pulp olduğu tespit edilmiştir. İşletmede elde edilen prina, çevre illerde bulunan ve prinada kalan yağın daha sonra yeniden çözgen ekstraksiyonu ile (hekzan) yolu kurutulduktan sonra yakıt olarak kullanılmasına uygun hale getirilen firmalara yerinde satılacaktır. Sistem manuel olacaktır. Sistemde kullanılan ekipmanlar üç faza uyumludur. Dekantör hem iki hem de üç fazlı çalışma özelliğine sahiptir. Dekantör aşınmaya karşı dirençli ve gıda tüzüğüne uygun tamamı AISI 414 paslanmaz döğme çelikten ultasonik teste tabi tutularak imal edilmiştir. Malaksör gözleri her biri 750 kg zeytin hamuru alma kapasitesine sahip 8 gözlü malaksör olacaktır. Malaksörün her gözünde hamurun taşmasını önleyici bilgisayar kontrol sistemi olacaktır. Üç faz çalışmada debi ayarı için ( lt/sa) debimetre ölçeklendirilmiş göstergeye sahip olacaktır. 6/65

13 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN HAMMADDE YIKAMA SU ATIK SU KIRMA YAKIT SU MALAKSÖR DEKANTÖR KARASU + PRİNA SEPARATÖR ZEYTİNYAĞI ATIK SU PAKETLEME Şekil 1.a. Zeytinyağı Üretimi İş Akım Şeması Rafine Yağ Üretimi: Rafinasyon işlemini kısaca berrak ve normal tatta yağ elde etmek için ham yağda bulunan ve istenmeyen tüm maddelerin yağdan uzaklaştırılması olarak tanımlayabiliriz. Ham yağlar ne kadar özenli ve temiz elde edilirse edilsin mutlaka rafine edilmelidir. Çünkü tüketici açık renkli, kokusuz, serbest yağ asidi bulunmayan ve berrak yağ satın almak ister. Rafine edilmeden tüketilen tek bitkisel yağ, iyi kalite zeytinlerden elde edilen zeytinyağıdır. Fakat kötü vasıfta olan zeytinyağları da rafine edilir. Türkiye nin kırsal kesiminde ayçiçeği, susam, haşhaş vb. gibi hammaddelerden elde edilen yağlar yerel halk tarafından rafine edilmeden tüketilir. Musilaj giderme, asit giderme, ağartma, koku giderme ve vinterizasyon rafinasyon işleminin aşamalarıdır. Adım 1; Yurt içi ve yurt dışından tankerlerle işletmeye getirilen ham bitkisel yağlar, işletme bünyesinde bulunan ham yağ stok tanklarına alınacaktır. 7/65

14 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Adım 2; Musilaj Giderme (Degumming) : Türkiye de yetiştirilen ayçiçeği, soya, keten vb. gibi yağlı tohumlar fosfatidlerce zengindir (% 1 2,5). Bunlarda müsilaj giderilmezse rafinasyonda kayıplar olur. Ayrıca yağlı tohumlarda bir de patolojik etkenler veya yaralanmalar sonucu meydana gelen zamksı maddeler de bulunur. Müsilaj gidermede sodyum klorür veya pirofosfatın % lik çözeltisi kullanılır. Bu çözeltiden ham yağa %2 3 oranında katılır ve yağ karıştırılarak C ye kadar ısıtılır. İşlem sonunda çöken sulu tabaka (hidrolasyon çamuru) santrifüjlenerek yağdan ayrılır. Yapışkan maddeler bir elektrolit yardımıyla pıhtılaştırılırken fosfatidler gibi diğer yapışkan maddeler su ve sıcaklık yardımıyla hidrotasyon sonucu çöktürülür. Bu sırada yağda bulunan mineral maddeler ve bazı yabancı maddeler de çöken bu maddelerle birlikte yağdan uzaklaştırılır. Musilaj maddeleri lesitin eldesinde kullanılır. Bu işlemde kontinü veya diskontinü yöntem uygulanabilir. 2. Adımda Prosese Giren Ürün veya Katkı Malzemesi; Ürün olarak Ham yağ, katkı maddesi olarak sodyum klorür veya pirofosfatın %40-65 lik çözeltisi 2. Adımda Prosesten Çıkan atık ya da yan ürün; Çıkan yan ürün Musilaj maddeleri hidratasyon yöntemiyle Lesitin elde etmek için kullanılır. 2. Adımın amacı; Ham yağın bünyesindeki yapışkan maddelerin giderilmesi Adım 3; Nötralizasyon: Musilaj giderme işleminden çıkan yağ, asitliği giderilmek üzere II. Bir ısıya tabi tutulur ve o C ye kadar ısıtıldıktan sonra, karıştırıcıya verilerek gerekli miktarda sud-kostik çözeltisiyle katıştırılır ve II. Seperatörde oluşan sabun çözeltisinden kurtarılır. Sabun çözeltisi kendisine ait depolama tankında depolanır. Buradan soap-stokla beraber ilgili tüccara satılır. Seperatörden çıkan atık sular ise ön arıtma ünitesine gönderilir. Yağda kalması muhtemel olan sabun kalıntısının ham olarak uzaklaştırılabilmesi için, yağın ısıtıcı üzerinden sıcak yıkama suyu ile karıştırıldığı karıştırıcıya ve oradan da yıkama yapan II. Separatöre verilir. Son aşamada ise nötralize edilen yağ, jet enjektör sistemi ile gerekli vakumun sağlandığı vakumlu kurutucuda kalan neminden kurtarıldıktan sonra, pompa yardımıyla diğer işleme geçirilecektir. Yağda serbest halde bulunan yağ asitleri NaOH ile muamele edilince yağda erimeyen sabun meydana gelerek çöker. Asit karakterde olan diğer bazı maddelerle sabun tarafından absorbe edilen diğer birçok maddeler de çöker. 3. Adımda Prosese Giren Ürün veya Katkı Malzemesi; Ürün olarak Ham yağ, katkı maddesi olarak NaOH 3. Adımda Prosesten Çıkan atık ya da yan ürün; Çıkan yan ürün Soap stock maddesi sabun üretimi, işletme içindeki ilgili birimde transfer edilmektedir. 3. Adımın amacı; Yağın bünyesinde bulunan serbest yağ asitlerinin giderilmesi Adım 4; Ağartma: Ağartma işlemi kontinü olarak yapılabildiği gibi ülkemizde de kullanılan diskontinü sistemle de yapılabilmektedir. Bu amaçla 2 adet topraklama kazanı kullanılacaktır. Kazanda ısıtıcı serpantin ve karıştırıcı bulunur. Yağın sıcaklığı, C ye çıkarılır ve toprak konur. Sıcaklık C ye çıkarılır. Toprağın ilave edilmesi sırasında karıştırıcılar çalıştırılarak bir süspansiyon elde edilir. Isıtma tamamlandıktan sonra dakika daha karıştırmaya devam edilir. Daha sonra yağ presli filtrelerden geçirilerek süzülür. Bu aşamada yağ kaybı en fazla katılan toprak miktarı kadar olmaktadır. Süzme işleminden sonra kazana önce basınçlı hava verilerek serbest yağ, sonra basınçlı buhar verilerek de toprağın adsorbe ettiği yağ alınır. Bu işlemler sırasında oksidasyonu önlemek için vakum da yapılır. 8/65

15 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN 4. Adımda Prosese Giren Ürün veya Katkı Malzemesi; Ürün olarak Nötr yağ, katkı maddesi olarak ağartma toprağı 4. Adımda Prosesten Çıkan atık ya da yan ürün; Çıkan yan ürün ağartma toprağı maddesi sabun üretimi yapan Lisanslı firmalara yerinde satılacaktır. 4. Adımın amacı; Yağ sanayinde ağartma işleminin amacı, ham yağın doğal olarak içerdiği ve tohumun yağa işlenmesi sırasında oluşan renk maddelerinin uzaklaştırılmasıdır. Adım 5; Deoderizasyon: Kokusu giderilecek yağ kazana alınır. Kazana alttan buhar verilerek sıcaklık, 3 5 mm lik vakumda 180 o C ye çıkarılır. Buhar kazana alttan verildiği için aynı zamanda yağ karıştırılmış olur. Bu sırada yağda istenmeyen koku maddeleri buharla birlikte uzaklaştırılmış olur. Kokusu giderilmiş yağ yüksek vakum altında 100 o C ye soğutulur. Oradan da plakalı soğutuculara gönderilerek sıcaklık o C ye soğutulur. Bu arada oksidasyonu önlemek amacıyla 1 kg. yağa 50 mg. Sitrik asit çözeltisi verilmelidir. 5. Adımda Prosese Giren Ürün veya Katkı Malzemesi; Ürün olarak Nötr yağ, katkı maddesi olarak Sitrik Asit 5. Adımda Prosesten Çıkan atık ya da yan ürün; Çıkan yan ürün sabun çözeltisidir. Burada çıkan yan ürün işletmedeki sabun üretimi yapılan birime transfer edilmektedir. 5. Adımın amacı; Koku alma işleminin amacı istenmeyen koku ve tat maddelerinin yağdan uzaklaştırılmasıdır. Adım 6; Vinterizasyon: Bu işlem genellikle ayçiçeği, çiğit ve mısırözü gibi yağlarda yapılır. Rafinasyonu biten yağ kristalizatörlere alınır ve istenilen kristalizasyon sıcaklığına kadar (0 10 o C ) soğutulur. Böylece yağlarda bulunan ve yüksek derecede eriyen trigliseritlerle (genelde stearin) wax lar (mumlar) ayrılır. Bu işlemle yağın oda derecesinde kristalleşmeler sonucu bulanması önlenmiş olur. Ayırma işleminden sonra yağ soğutulmuş filtrelerden geçirilerek berrak kısım alınır. Vinterizasyonun başarılı olabilmesi için yağ mutlaka diğer rafinasyon aşamalarından geçmiş olmalıdır. Aksi halde ortamdaki serbest asitlik, yapışkan maddeler ve renk maddeleri kristalizasyonu güçleştirir. 6. Adımda Prosese Giren Ürün veya Katkı Malzemesi; Ürün olarak Rafine yağ 6. Adımda Prosesten Çıkan atık ya da yan ürün; Bu işlem sonucu bir gün bekletilen yağdaki kristalize olabilecek maddeler tankın dibine çöker. Daha sonra uygulanan düşük basınçlı filtrasyon ile yağdan alınırlar. Buradan alınan bu mumsu yağ maddeleri soap-stock tankına alınır ve işletmede sabun üretimi yapılan birime transfer edilir. 6. Adımın amacı; Yağlarda bulunan doymuş trigliseritlerin; özellikle de stearinlerin, 8 10 o C de donarak yağı bulandırmalarını önlemek amacıyla yapılır. Tamamen berraklaştırılan bitkisel rafine edilmiş yağ satışa sunulacağı zaman ambalajlanmak üzere mamul yağ depolarına aktarılır. Burada 1, 2, 5, 10 ve 18 litrelik pet şişelere dolumu yapılarak satışa sunulur. Tesis üründe kullanacağı ambalaj maddelerinden dolayı piyasaya ambalaj süren firma konumunda olduğundan Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. 9/65

16 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN HAM YAĞ TANKI Kostik Soap Stock ALFA-LEVEL SEPERATÖR Kostik Sıvı Atık MUAMELE KAZANI Buhar Tasfiye Toprağı TOPRAKLAMA KAZANI FİLTRE Perlit Atık Toprağı VİNTERİZE Sitrik Asit FİLTRE Filtre Atığı Katkı Maddeleri DEODORİZASYON SIVI BİTKİSEL YAĞ (MAMUL) TANKI AMBALAJ Şekil 1.b. Rafine Yağ İş Akım Şeması 10/65

17 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Margarin Üretimi; Tesiste ağartma ve deodorize işlemlerinden geçirilen bitkisel yağlar karışım tanklarına alınarak gerekli hammaddeler ile karıştırılır. Ardından kristalizatörden geçirilmek suretiyle yağın katı formu ve stabilizasyonu sağlanmaktadır. Margarin türü yağların tümü kristalizatörden geçirildiğinden darboğaz perfector kabul edilmiştir. Yapılan inceleme ve firma yetkililerinden alınan bilgiye göre perfector da günde 4 ton ürün elde edilmektedir. KATKI MADDELERİ HAZIRLAMA MİKSERİ MARGARİN HAZIRLAMA MİKSERİ EŞANJÖR KRİSTALİZATÖR DOLUM PAKETLEME Şekil 1.c. Margarin Üretimi İş Akım Şeması Sabun Üretimi; İşletmede sabun hammaddesi olarak, yağ rafinasyonu sonucunda çıkan soap-stock ve işlenmiş don yağı kullanılmaktadır. İşletmeye alınan hammadde önce depolama alanına alınmaktadır. Hammadde stoklama tankı 50 m 3 lük hacme sahiptir. Zemin geçirimsiz betonarme olarak dizayn edilmiştir. Depolama alanından teknelere alınan hammadde buradan paralel şekilde dizayn edilen 8 adet her biri 42,5 m 3, 6 adet her biri 36 m 3, 2 adet 30 m 3 ve 2 adet15 m 3 kapasiteli tanklara alınır. Daha sonra hammaddeye kostik, su katılır ve amacına göre boya katılır. Bu amaçla kullanılacak boya suda rahat çözünebilen yeşil, sarı vb. gibi renklerden doğal 0.81 gr/cm 3 yoğunluktadır. Kazanda karışım yapılır ve sisteme ısı verilir ve hammadde pişirilir. Pişirme işlemi hammaddenin özelliğine göre 4 6 saat kadar devam eder ve sistem daha sonra yaklaşık 12 saat dinlendirmeye bırakılır. Dinlendirme sonucunda dipte kalan kostikli sıvı atık ayrı bir kaba alınarak bir sonraki işlem için bekletilir. Bu aşamada oluşan sıvı atık kapalı devre ile sürekli tekrar tekrar kullanılır. Oluşan ürünün kalitesine bakılır. Arzu edilen kalitede ürün elde edilmişse ürün buradan serim alanına alınır. Arzu edilen kaliteye gelmemiş veya istenilen rengi ürün almamışsa, ürün tekrar reaksiyona alınır. 11/65

18 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Pişirme kazanlarında pişirilen ve dinlendirilen ürün 6580 m 2 lik alana sahip sergi alanında sergiye açılır. Sergi yerinde dinlendirilen ürün daha sonra kesimi yapılır. Kesimi yapılan ürün jüt çuvallarda paketlenerek ürün depolama alanına gönderilir. İşletmede batch (parti) sistemine göre üretim yapılmaktadır. Üretim zinciri kısaca, yıkama, pişirme(sabunlaştırma), kurutma şekillendirme ve ambalajlama işlemlerinden oluşmaktadır. Hammadde işletmeye alınıp sergi alanına aktarılıncaya kadar yaklaşık 4 gün işlem görmektedir. İşletmede ve her pişirme kazanında 2 günde 1 şarj yapılmaktadır. Sergi sahasında alanın m 2 cinsinden kapasitesi tespit edilir. Sergi sahasında ortamın atmosferik koşullarına göre iki günde bir defa her metrekareye 40 kg. (0,040 ton) sabun hamuru dökülüp kurutulabilmektedir. Tesis için gerekli olan hammadde ve yardımcı hammaddeler yurt içinden temin edilmektedir. Tesise hammadde taşınması ve nihai ürünlerin pazarlanması için Nizip Merkez seçilmiş olup taşıma işlemi tamamen karayolu üzerinden sağlanmaktadır. Bu işlemler sırasında karayoluna verilen trafik yükü çok az olmaktadır. Tesiste kimyasalların ve diğer hammaddelerin taşınması bu hammaddeleri pazarlayan firmalar tarafından yapılmaktadır. İşletmede yıllık ton hammadde işlem görmektedir. İşletmeye günlük yaklaşık 131 ton hammadde ve yaklaşık 26 ton yardımcı maddeler alınmaktadır. İşletmeye günde yaklaşık 4 kamyon hammadde ve ürün taşımacılığını yapmaktadır. Tesiste çalışan personelin taşınması için 1 adet servis mevcut olup günlük bu servislerin fabrikaya girişçıkışları 1 vardiya üzerinden 2 giriş-çıkış şeklindedir. Bu servisler tesisle Nizip Merkezi arasında servis yapmaktadır. Ortalama olarak tesise sabun üretimi bölümü için giriş-çıkış yapan araç sayısı 5 dir. 12/65

19 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN SUD KOSTİK HAMMADDE DEPOLAMA TANKI HAMMADDE YIKAMA ARITMA TESİSİ Sıvı Atık TUZLU SOLÜSYON SİLİKAT BOYA ESANS MİKSER BARETO KAYNATMA KAZANI SABUN ISITMA ÜNİTESİ SERİM KESİM PAKETLEME Şekil 1.d. Sabun Üretimi İş Akım Şeması 13/65

20 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN KAPASİTE SOFRALIK ZEYTİN KAPASİTESİ Tesiste 14 tonluk 44 adet zeytin kuyusu bulunmaktadır. 3 ayda bir yılda 4 defa şarj edilmektedir. Buna göre; Kapasite = 14 x 44 x 4 = ton/yıl İhtiyaç Maddeleri Zeytin = ton/yıl Tuz = x 100 = ton/yıl 1 kg lık Teneke Kutu = x 0,30 = ton/yıl 2 kg lık Teneke Kutu = x 0,10 /2 = ton/yıl 4 kg lık Teneke Kutu = x 0,20 /4 = ton/yıl 5 kg lık Teneke Kutu = x 0,30 /5 = ton/yıl 10 kg lık Teneke Kutu = x 0,10 /10 = ton/yıl ZEYTİNYAĞI KAPASİTESİ Tesiste kontini sistem zeytinyağı imalatı yapılmaktadır. Yapılan inceleme ve firma yetkililerinden alınan bilgilere göre saatte 6 ton zeytin işlenebilmektedir. Zeytinyağı üretim için çalışma süresi 100 gündür. Buna göre; Kapasite = 6 x 24 x 100 = ton/yıl zeytin işlenebilmektedir. Yağ = % 30 Prina = % 40 Karasu = % 30 Zeytinyağı kapasitesi = x 0,30 = ton/yıl Yağlı Prina Kapasitesi= x 0,40 = ton/yıl Karasu = x 0,30 = ton/yıl İhtiyaç Maddeleri Zeytin = ton/yıl Firma piyasadan gelen talebe göre farklı gramajlarda dolum yapabilmektedir. 228 gr lık (250 ml) Cam Şişe = x 0,20 / 0,23 = adet/yıl 455 gr lık (500 ml) Cam Şişe = x 0,20 / 0,46 = adet/yıl 910 gr lık (1 litre) Cam Şişe = x 0,10 / 0,910 = adet/yıl 910 gr lık (1 litre) Pet Şişe = x 0,15 / 0,910 = adet/yıl 1820 gr lık (2 litre) Pet Şişe = x 0,10 / 1,820 = adet/yıl 4550 gr lık (5 litre) Pet Şişe = x 0,15 / 4,550 = adet/yıl gr lık (18 litre) Teneke = x 0,10 / 16,38 = adet/yıl 14/65

21 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN RAFİNE YAĞI KAPASİTESİ Tesiste yapılan inceleme ve firma yetkililerinden alınan bilgiye göre tesiste beç ve kontinü işleme bölümleri mevcut olup birbiri ile entegre olarak çalışmaktadır. a) Açık sistem Rafine Yağı Kapasitesi Tesiste rafine yağ imalatı yapılmaktadır. Yapılan incelemelere göre kazanların boyutları aşağıda belirtilmiştir. Kazan Adedi = 4 adet Kazan Çapı = 3 metre Kazan Yüksekliği = 9 metre Kazan Hacmi = 3,14 x (4) 2 / 4 x 9 = 113,04 m 3 Faydalı hacim %65 olup, 24 saatte 4 şarj alınmaktadır. Buna göre; Yıllık ham yağ işleme kapasitesi = 4 x 113,04 x 0,65 x 4 x 300 x 0,92 = ton/yıl Rafine Yağ Kapasitesi = x 0,91 = ton/yıl Soap-stock Kapasitesi = x 0,09 = ton/yıl b) Kontinü Sistem Rafine Yağ Kapasitesi İşletmede bulunan modern teknoloji ile ham ayçiçek yağı, soya ham yağı, pamuk ham yağı, kanola ham yağı, fındık ham yağı, zeytin ham yağı, mısırözü ham yağı, palm ham yağı, rep-kolza-hardal ham yağı keten ham yağı, Hindistan cevizi ham yağı yağlarının vinterizesi yapılabilmekte olup, seperatörler vasıtasıyla saatte 37 ton ham yağ işleyebilme kapasitesine sahiptir. Ham yağ girişi ayarlanarak otomatik olarak sağlanmaktadır. Yıllık ham yağ işleme kapasitesi = 37 x 24 x 300 = ton/yıl Rafine Yağ Kapasitesi = x 0,91 = ton/yıl Soap-stock Kapasitesi = x 0,09 = ton/yıl İhtiyaç Maddeleri Ham Yağ = ton/yıl Tasfiye Toprağı = x 20 = kg/yıl Sudkostik (%50) = x 8 = kg/yıl Sülfirik Asit = x 8 = kg/yıl Fosforik Asit = x 8 = kg/yıl Sitrik Asit = x 0,15 = kg/yıl Sodyum Silikat = x 10 = kg/yıl Sodyum Karbonat = x 3 = kg/yıl Filtre Bezi = x 0,1 = m/yıl Filtre piyasadan gelen talebe göre farklı gramajlarda dolum yapılabilmektedir. 910 gr lık (1 litre) Pet Şişe = x 0,20 / 0,910 = adet/yıl 1820 gr lık (2 litre) Pet Şişe = x 0,20 / 1,820 = adet/yıl 4550 gr lık (5 litre) Pet Şişe = x 0,20 / 4,550 = adet/yıl 9100 gr lık (10 litre) Pet Şişe = x 0,2 / 9,100 = adet/yıl kg lık (18 litre) Teneke = x 0,2 / 16,380 = adet/yıl 15/65

22 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN ASİT YAĞI KAPASİTESİ Nötralizasyondan çıkan soap-stock un sülfirik asit ile parçalanmasın elde edilir. Tesisten çıkan soap-stock kullanıldığı için % 60 sulu kabul edilmiştir. Kazanın faydalı hacmi % 75, yoğunluğu d=1 ve 3 saatte 1 şarj yapılmakta olup, randıman % 25 tir. Firma sadece kendi rafine ünitesinden çıkan soap-stock u işlemektedir. 2 adet 18 tonluk muamele kazanı kullanılmaktadır. Buna göre; Kapasite Toplam soap-stock miktarı = 2 adet x 18 ton x 8/3 x 0,75 x 1 x 300 x 0,25 = ton/yıl = ton/yıl A= 79,92 ton/gün (Nötralizasyondan elde edilen sopstock miktarı) Kapasite = A x 2,5 x 300 x 0,25 x 1/3 Kapasite = 79,92 x 2,5 x 300 x 0,25 x 1/3 = ton/yıl İhtiyaç Maddeleri Sülfirik Asit (66 be) = x 0,12 = ton/yıl Preform Şişirme Kapasitesi Tesiste bulunan 1 adet preform şişirme makinesinde tesisin ihtiyacı olan pet şişelerin imalatı yapılmakta olup, yapılan inceleme ve firma yetkililerinden alınan bilgiye göre saatte 8000 adet 1 litrelik pet şişirilmektedir. Buna göre; Kapasite = 8000 x 8 x 300 x 0,80 = adet/yıl (kendi üretiminde kullanılmaktadır) İhtiyaç Maddeleri Preform = adet/yıl GIDA ÜRÜNLERİ DOLUM VE AMBALAJLAMA KAPASİTESİ Tesiste 3 adet pet dolum ve 2 adet teneke dolum makinesi mevcuttur. Yapılan inceleme ve kronometraja göre makinelerin kapasitesi; Pet Dolum 1 dakikada doldurulan Ambalaj Ağırlığı (kg) 24 Enj. Rotary Dolum Mak. 250 x 0,910 = 227,5 kg/dakika 12 Enjeksiyon Dolum Mak. 120 x 0,910 = 109,2 kg/dakika 8 Enjeksiyon Dolum Mak. 80 x 0,910 = 72,8 kg/dakika 10 Enjeksiyon Teneke Dolum 80 x 9,1 = 728 kg/dakika 2 Enjeksiyon Teneke Dolum 16 x 9,1 = 145,6 kg/dakika = 1 283,1 kg/dakika Kapasite = 1 283,1 x 60 x 24 x 300 x 0,85 = ,32 ton/yıl Dolum kapasitesinin ton/yıl ve ton/yıl kadar olan kısmı kendi üretimleri için kullanılmaktadır. Buna göre; Kapasite = ,32 ( ) = ,32 ton/yıl İhtiyaç Maddeleri Bitkisel Rafine Yağ = ,32 ton/yıl 16/65

23 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN MARGARİN BÖLÜMÜ Kapasite (margarin) = 4,59 ton/h x 24h/gün x 300gün/yıl x verim Kapasite (margarin) = 4,59 x 24 x 300 = ton/yıl (110,16 ton/gün) İhtiyaç Maddeleri (Firmanın beyanına göre) Rafine sıvı yağ = x 0,80 =26438,4ton/yıl (kendi imalatından karşılanmaktadır.) Hidrojene yağ veya palm yağı = x 0,2 = ton/yıl Sitrik asit = x 0,002 = kg/yıl Betakaroten = x 0, = 330,48 kg/yıl Esans = x 0, = 991,44 kg/yıl Antioksidanlar = x 0, = 330,48 kg/yıl Vitaminler = x 0, = 760,104 kg/yıl Diasetil = x 0, = 1652,4 kg/yıl Lesitin = x 0,002 = kg/yıl Emülgatör = x 0,003 = kg/yıl Sodyum Benzoat = x 0,001 = kg/yıl 2 kg lık Teneke kutu = x 0,6/2 = adet/yıl 4 kg lık Teneke kutu = x 0,06/ 4 = adet/yıl 8 kg lık Teneke kutu = x 0,04/ 8 = adet/yıl 14 kg lık Teneke kutu = x 0,04/ 14 = 94422,85 adet/yıl 15 kg lık Teneke kutu = x 0,48/ 15 = adet/yıl 16 kg lık Teneke kutu = x 0,04/ 16 = adet/yıl 1745 gr lık Teneke kutu = x 0,08/ = ,55 adet/yıl 910 gr lık Teneke kutu = x 0,05/ 0,910 = ,17 adet/yıl gr lık Teneke kutu = x 0,05/ 16,38 = adet/yıl 1 kg lık Teneke kutu = x 0,05/ 1 = adet/yıl 10 kg lık Teneke kutu = x 0,05/ 10 = adet/yıl SABUN İMAL KAPASİTESİ a) Sabun Pişirme 8 adet 42,5 m 3, 6 adet 36 m 3, 2 adet 30 m 3, 2 adet 15 m 3 lük 18 adet sabun pişirme kazanı mevcuttur. Beher pişirme kazanında 2 günde 1 şarj yapılmaktadır. 1 şarjda kazan hacminin yarısı kadar sabun üretilmektedir. Yoğunluk = 1 alınmıştır. Buna göre; Toplam Kazan Hacmi = (8x42,5) + (6x36) + (2x30) + (2x15) = 646 m 3 Kapasite = 646 m 3 x 1 x 0,50 x 300/2 = ton/yıl 17/65

24 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN b) Sergi sahasında sabunun kurutulması ve şekillendirilmesi S= 6580 m 2 sergi sahası alanı mevcuttur. Beher sergi sahasına 2 günde 1 defa ve beher metrekareye 40 kg (0,040 ton) sabun hamuru dökülüp kurutulabilmektedir. Buna göre; Kapasite = 6580 m 2 x 0,040 x 300/2 = ton/yıl Darboğaz kurutma ve şekillendirme olup kapasite ton/yıl İhtiyaç Maddeleri Sabunluk yağ = x % 70 = kg/yıl Sud kostik = x % 12 = kg/yıl Benzoil peroksit = x % 0,02 = kg/yıl Esans = x % 0,500 = kg/yıl Fiksatör = x % 0,2 = kg/yıl Hutban kâğıdı = x % 0,125 = kg/yıl Boya = x % 0,01 = kg/yıl Tuz = x % 12 = kg/yıl Oksalik asit ve fosforik asit = x % 1 = kg/yıl Hidrojen peroksit (%55 lik) = x % 2 = kg/yıl Sodyum klorit = x % 1,5 = kg/yıl Tablo 2 Tesisin mevcut durumu ve kapasite artışından sonraki durumu MEVCUT DURUM KAPASİTE ARTIŞINDAN SONRAKİ DURUM SOFRALIK ZEYTİN ton/yıl ton/yıl ZEYTİNYAĞI ton/yıl ton/yıl RAFİNE YAĞ ton/yıl ton/yıl ASİT YAĞI ton/yıl ton/yıl RAFİNE BİTKİSEL YAĞ AMBALAJ VE DOLUMU ,32 ton/yıl * ,32 ton/yıl * SABUN ton/yıl ton/yıl MARGARİN ton/yıl ton/yıl 18/65

25 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Tablo 3 Tesiste bulunacak makine ekipmanlar TESİSİN MEVCUT DURUMU TESİSTE YAPILACAK KAPASİTE ARTIŞINDAN SONRAKİ DURUM CİNSİ VE TEKNİK CİNSİ VE TEKNİK GÜÇ ADET ÖZELLİKLERİ ÖZELLİKLERİ GÜÇ ADET SOFRALIK ZEYTİN KISMI SOFRALIK ZEYTİN KISMI Tuzlama Havuzu (7 Ton) Tuzlama Havuzu (14 Ton) Santrifuj Santrifuj Paslanmaz Kalibre Eleği Paslanmaz Kalibre Eleği Seçme Konveyörü Ve Bandı Seçme Konveyörü Ve Bandı Baskül Baskül Su Isıtma Ocağı Yıkama Sepeti ZEYTİNYAĞI KISMI ZEYTİNYAĞI KISMI Pres PARÇALAMA ÜNİTESİ (4 TAŞLI) Ezici Taş Pres Dolum Ünitesi ZEYTİNYAĞI YIKAMA Seperatör Defelatör (Yaprak Temizleyici) Zeytin Yıkmama Malaksör (Zeytin Kırma) Defelatör Seperatör Malaksör (Zeytin Kırma) Elevatör Seperatör Prina Konveyörü Elevatör Prina Elevatör Prina Konveyörü Dekatör Prina Elevatör Sıcak Su Kazanı Dekatör Sıcak Su Kazanı /65

26 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Tablo 3 Tesiste bulunacak makine ekipmanlar (devamı) TESİSİN MEVCUT DURUMU TESİSTE YAPILACAK KAPASİTE ARTIŞINDAN SONRAKİ DURUM CİNSİ VE TEKNİK CİNSİ VE TEKNİK GÜÇ ADET ÖZELLİKLERİ ÖZELLİKLERİ GÜÇ ADET RAFİNE YAĞ KISMI RAFİNE YAĞ KISMI Ham Madde Deposu Pet Dolum Ünitesi Kostik Deposu Ham Madde Deposu Nötralizasyon Kazanı Kostik Depo Seperatör Nötralizasyon Kazanı Filtre Seperatör Deodorizasyon Kazanı Filtre Soğutma Kazanı Deodorizasyon Kazanı Vakum Pompası Soğutma Kazanı Vinterizasyon Kazanı Vakum Pompası Topraklama Kazanı Vinterizasyon Kazanı Santrifüj Topraklama Kazanı Chiller Sanrifüj Buhar Kazanı Chiller Odun Ünitesi Buhar Kazanı Mamül Yağ Deposu Odun Ünitesi Kızgın Yağ Kazanı Mamül Yağ Deposu Vinterizasyon Filtresi Kızgın Yağ Kazanı Pet Dolum Vinterizasyon Filtresi Teneke Dolum Makinası Pet Dolum Kontini Rafine Yağ İmal Teneke Dolum Sistemi Kontini Rafine Yağ İmal Sistemi Shrink Ambalaj Makinesi Forklift Parlatma Makinesi Asit Yağı Tankı Kolileme Makinası Preform Şişirme Makinesi SABUN İMALATI KISMI SABUN İMALATI KISMI Sabun Kazanı Sabun Kazanı Sud Kostik Santrifüj Ve Motoru Sud Kostik Santrifüj Ve Motoru Sabunluk Yağ Santrifuj Ve Motoru Sabunluk Yağ Santrifuj Ve Motoru Kazan Altı Suyu Boşaltma Kazan Altı Suyu Boşaltma Santrifüj Santrifüj Ve Motoru Ve Motoru Sabun Karıştırma Bratosu Ve Sabun Karıştırma Bratosu Ve Motoru Motoru Vinç Vinç Sabun Kesim Ve Damgalama Sabun Kesim Ve Damgalama Makinası Makinası Sabunluk Yağ Deposu (50 Ton) Sabunluk Yağ Deposu (50 Ton) Yağ İlaçlama Kazanı Yağ İlaçlama Kazanı MARGARİN ÜRETİM KISMI Margarin Hazırlama Tankı Katkı Hazırlama Tankı Filtre Isı Değiştirici Ürün Depolama (Post-Kristalizasyon) /65

27 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Projenin Kapladığı Alan Proje sahası; Gaziantep İli, Nizip İlçesi, İstasyon Mahallesi, Ülfet Caddesi, No:28 adresinde, Pafta No: 69, Ada No: 1056, Parsel No:2, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56 ve 57 de yer almaktadır. Söz konusu alan toplam m 2 olup toplam kapalı alan m 2 dir. Söz konusu alana ait mülkiyet belgeleri Ek 1 de verilmiştir. Teknolojisi Kesintisiz veya sürekli çalışan sistem olarak ta bilinen kontinü sistem; bir taraftan zeytinin girip, diğer taraftan son tüketime hazır zeytinyağının çıktığı prosesdir. Bu sistemde zeytinler; sıralı işlem makineleri arasında sürekli olarak hareket halindedir. Sistem üç fazlı çalışacaktır. Zeytin sırası ile; temizleme, kırma, yoğurma, santrifüj etkisi ile yağının çıkarılması ve temizlenmesi işlemlerinden el değmeden geçmektedir. Bu sistemde üretim boyunca proses suyu eklenmemektedir. Proses sonrasında yağ ve prina olmak üzere üç faz oluşmaktadır. Bu sistem ekolojik olarak oldukça caziptir, çünkü sıvı faz (karasu) oluşmamaktadır. Karasu prina ile birlikte açığa çıkmaktadır. Oluşan katı faz santrifüjleme üretim yöntemi kullanıldığından % su, % 1,8 6 yağ içermektedir. Yağlı tohumlardan bitkisel yağ üretimi sonrasında yan ürün olarak elde edilen küspe miktarı, işlenen hammaddenin sahip oldukları kalite değerleri yanında üretimde kullanılan teknolojik yöntemlerin özeliklerine de bağlı bulunmaktadır. Yağlar üretimleri sırasında çeşitli safhalardan geçmelidir. Bunlar; Hammadde, Presyon veya ekstraksiyon, Nötralizasyon, Ağartma, Hidrojenizasyon, Koku giderme, Mamul maddeler olarak sınıflandırılmaktadır. Tesiste üretim için gerekli makine ve ekipman dışında herhangi bir harcama yapılmadığından proje bedelinin yaklaşık tl olacaktır. Projede Çalışacak Personel Sayısı İşletilmesi planlanan Zeytin, Zeytinyağı - Rafine Yağ Margarin Ve Sabun Üretim Tesisinde faaliyet sırasında 75 kişi çalışacak olup, çalışacak personel yakın çevreden temin edilecektir. Tesisin işletilmesi sırasında gerekli içme ve kullanma suyu Nizip Belediyesi içme suyu dağıtım şebekesinden temin edilmektedir. Tüketilecek Yakıt Miktarı Tesiste yapılacak kapasite artışıyla birlikte Kömür, Doğalgaz ve Prina kullanılması planlanmaktadır. Kömür İçin Yıllık Kullanım Miktarı Doğalgaz İçin Yıllık Kullanım Miktarı Prina İçin Yıllık Kullanım Miktarı = ton/yıl = ton/yıl = ton/yıl Isıl Güç (KW) = kg/saat x kcal/kg x 4.18 kj/kcal x h/3600 s [4,18 kj =1 kcal, 1 saat (h) = 3600 s, KW =1 MW] Buhar Kazanı Anma Isıl Güç (KW) - Kömür Isıl Güç (KW) = kg/saat x kcal/ kg x 4.18 kj/kcal x h/3600 s = 600 kg/saat x kcal/ kg x 4.18 kj/kcal x h/3600 s = KW = 4,5 MW 21/65

28 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Buhar Kazanı Anma Isıl Güç (KW) - Doğalgaz Isıl Güç (KW) = kg/saat x kcal/ kg x 4.18 kj/kcal x h/3600 s = 750 kg/saat x kcal/ kg x 4.18 kj/kcal x h/3600 s = KW = 7,2 MW Buhar Kazanı Anma Isıl Güç (KW) - Prina Isıl Güç (KW) = kg/saat x kcal/ kg x 4.18 kj/kcal x h/3600 s = 370 kg/saat x kcal/ kg x 4.18 kj/kcal x h/3600 s = KW = 1,5 MW Ayrıca tesis faaliyet geçtiğinde tarih ve sayılı Resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik çerçevesinde gerekli izin müracaatında bulunacaktır. c- Doğal Kaynakların Kullanımı ( Arazi Kullanımı, Su Kullanımı, Kullanılan Enerji Türü vb.) Beşler Gıda ve Kimya Anonim Şirketi tarafından Gaziantep İli, Nizip İlçesi, İstasyon Mahallesi, Ülfet Caddesi, No:28 adresinde, Pafta No: 69, Ada No: 1056, Parsel No:2, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56 ve 57 sınırları içerisinde Zeytin, Zeytinyağı Rafine Yağ Margarin ve Sabun Üretim Tesisi işletilmektedir. Tesisin m 2 si kapalı olmak üzere toplam alanı m 2 dir. Söz konusu alan Beşler Gıda ve Kimya Anonim Şirketi ne ait olup mülkiyet belgeleri Ek 1 de sunulmuştur. İşletmenin fonksiyonu gereğince, çalışanların içme-temizlik için ve üretimde kullanılacak su, kömür, doğalgaz, prina ve elektrik enerjisi dışında başka herhangi bir doğal kaynak kullanımı söz konusu olmayacaktır. İşletme için gereken içme ve kullanma suyu, Nizip Belediyesi Şebeke Suyundan temin edilecektir. Ayrıca, bölge tarımının temel deseni ağırlıklı olarak zeytinciliktir. Bu açıdan üretilen meyvelerin sağlıklı bir ortamda işlenmesi, kalite kaybının önlenmesi ve tüketiciye kaliteli ürün sunma şansı artmış olacaktır. İşletmede oluşan sıvı atıklar Nizip Belediyesi kanalizasyon şebekesine deşarj edilecektir. Yakıt olarak işletmede Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-5 te verilen kriterlere uygun (Yağ oranı max 1,5) prinanın yanı sıra kömür ve doğalgaz kullanılacaktır. ç) Atık Miktarı (Katı, Sıvı, Gaz ve benzeri) ve Atıkların Kimyasal,Fiziksel ve Biyolojik Özellikleri. Faaliyet alanında kurulacak tesis, yapacağı işlevler açısından, tesisin kapanmasından sonra herhangi bir katı, sıvı ve gaz emisyonu yaratmayacak bir tesistir. Söz konusu tesis kurulu olduğundan inşaat aşaması olmayacaktır. Bu nedenle faaliyetten kaynaklanan çevresel etkilenmeyi sadece işletme aşaması olacak şekilde değerlendirmek mümkündür. Atıklar, gürültü vb. kirletici parametreler sadece işletme aşaması için hesaplanmıştır. 22/65

29 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN İşletme Aşaması Sıvı Atıklar - Personel Atıksu Miktarı İşletme aşamasında çalışan personelin kullanacağı sudan dolayı evsel nitelikli atık su oluşacaktır. Tüketilecek suyun tamamının atık suya dönüşeceği öngörüsüne göre, Çalışacak 75 kişi için meydana gelecek evsel atık su miktarı: Qsıvı Çalışan : 75 kişi x lt/gün : lt/ gün : 13,5 m 3 /gün ( 1 lt = 1dm 3 =10-3 m 3 )olacaktır. Oluşan bu atık sular Nizip Belediyesi kanalizasyon sistemine deşarj edilecektir. - Temizlik Atıksu Miktarı Tesis içi alanların temizlenmesi amacı ile her 1 m 2 kapalı alan için ortalama 1 litre/gün su kullanımının olacağı tahmin edilmektedir. Buna göre kullanılan suyun tamamının atık suya dönüşeceği düşünülürse atık su miktarı; Qsıvı Temizlik : m 2 x 1 litre/m 2 : lt/gün : 20,538 m 3 /gün olacaktır. - Sofralık Zeytin Üretiminden çıkan atık su Üreticiden alınan hammadde işletmede bulunan işletmeye alınır. Hammadde önce yıkanır. Daha sonra havuzlara alınır. Yılda ton sofralık zeytin üretimi yapılması planlanmaktadır. İşletmeye gelen hammaddeyi temizlemek için kullanılacak su miktarı: 8,21 ton hammadde gün x 1kg Su 50 kg hammadde = 164,2 lt / gün Sofralık zeytin salamurasından kaynaklanan sıvı atık: 8,21 ton hammadde gün x 1kg Su 2 kg hammadde = 4,105 m 3 /gün Yukarıdaki hesaplamalar işletmenin tam kapasiteyle çalıştığında oluşacak sıvı atık miktarıdır. Bu suyun %100 geri dönmesi durumunda 4,27 m 3 /gün atık su oluşacaktır. - Zeytin Yıkama prosesinden çıkan atık su Zeytinyağı üretiminde yıkama ünitesinde tüketilecek su miktarı; planlanan projede zeytinyağı üretme prosesi 3 fazlı kontinü sistem olacak olup, yıkama ünitesinde 50 kg zeytin için 1 lt su tüketilecektir. Tüketilen suyun tamamının atık suya dönüştüğü farz edilirse Buna bağlı olarak zeytinyağı üretimi esnasında oluşacak atık su miktarı aşağıda hesaplanmıştır. Q YIKAMA : 144 ton hammadde gün x 1lt su 50 kg hammadde : lt/gün : 2,88 m 3 /güm 1 TUİK Bölgesel Göstergeler /65

30 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Zeytin işlemesi sırasında, yağlık zeytin üretilirken üç faz olan bir sistemle zeytinden zeytinyağı elde edilirken, ürünün yüzde 40 ı prina olarak ayrılır. Verime göre yüzde 30'u zeytinyağı ve geri kalan % 30 luk kısım ise karasu adı altında bir yan ürün çıkmaktadır. Buna bağlı olarak oluşacak karasu miktarı; Q KARASU : Üretim * 0,3 : 144 ton/gün * 0,3 : 43,2 ton/gün : 43,2 m 3 /gün Ayrıca zeytinin işlenmesi sırasında Malaksör ve Dekantör bölümlerde atık su oluşacaktır. Q MALAKSÖR : Üretim * 0,05 (% 5) : 144 ton/gün * 0,05 : 7,2 ton/gün : 7,2 m 3 /gün Q DEKANTÖR : Üretim * 0,05 (% 5) : 144 ton/gün * 0,05 : 7,2 ton/gün : 7,2 m 3 /gün - Rafine Yağ prosesinden çıkan atık su Bu ünitede ham bitkisel yağların rafinasyonu yapılmaktadır. Rafinasyon işleminde kullanılacak yıkama suyu miktarı: 888 ton ham yağ gün x % 2 = 17,76 ton yıkama suyu gün Ayrıca proseste kostik muamelesi sonucu atık su oluşacaktır. Oluşacak bu atık su miktarı ise hammaddenin % 0,05 i kadardır. Bu durumda oluşacak atıksu miktarı ise: 888 ton ham yağ gün x % 0,05 = 0,444 ton sıvı atık gün Seperatör işlemi sonucunda atık su oluşacaktır. Oluşacak bu atık su miktarı ise hammaddenin % 0,009 u kadardır. Bu durumda oluşacak atıksu miktarı ise: 888 ton ham yağ gün x % 0,009 = 0,008 ton sıvı atık gün Rafine Yağ Prosesinden oluşacak toplam atık sıvı miktarı : Rafinasyon işleminden çıkan yıkama suyu : 17,76 ton/gün Kostik muamelesi sonucu oluşacak atık sıvı : 0,444 ton/gün Seperatör İşlemi sonucunda oluşacak atık sıvı : 0,008 ton/gün Toplam : 18,212 Ton/gün Bu ünitede proses atıksuyu olarak günlük toplam 18,212 ton sıvı atık oluşacaktır. Prosesten dolayı açığa çıkacak atık sıvı Ön Arıtma ünitesinden geçirilip Tablo 4 deki değerleri sağladıktan sonra deşarj edileceği, Su Kirliliği ve Kontrolü Yönetmeliği ve Deşarj kriterlerine uyulacağı firma yetkilileri tarafından taahhüt edilmiştir. 24/65

31 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN - Sabun Ünitesinden çıkan atık su Bu ünitede soap-stock ve yarı işlenmiş don yağından sabun üretimi yapılmaktadır. Proses sonucunda günlük 4,5 m 3 atık sıvı oluşmaktadır. Bu sıvı atıklar ön arıtmadan geçip Tablo 4 teki değerleri sağladıktan sonra deşarj edilecektir. Ayrıca, Su Kirliliği ve Kontrolü Yönetmeliği ve Deşarj kriterlerine uyulacaktır. Tesis için Nizip Belediyesinden Deşarj Kalite Kontrol Ruhsatı alınmıştır (Ek-9). Q PROJE : 13,5 + 20, ,27 + 2, ,2 + 7,2 + 7,2 + 18, ,5 : 121,5 m 3 /gün Planlanan projeden kaynaklanan atık sular tesiste kurulu olan ön arıtımdan geçtikten sonra Nizip Belediyesi Kanalizasyon şebekesine deşarj edilecektir. Tesis yetkilileri deşarj standartlarına uyacağını taahhüt etmektedir. Yukarıdaki hesaplamalar işletmenin tam kapasiteyle çalıştığında oluşacak sıvı atık miktarıdır. Bu suyun % 100 geri dönmesi durumunda 121,5 m 3 /gün atık su oluşacaktır. Prosesten oluşan karasu dengeleme havuzuna gönderilecektir. Seri halde dizayn edilmiş dört adet dengeleme ve çökelme havuzları yapılacaktır. Dengeleme havuzlarına gelen atık sular, burada biriktirilip çökebilen katı maddelerin dibe çökmesi için, sabit debide girişi sağlanacaktır. Bu havuzlar ayrıca Kolloidlerin (çökmeyecek kadar küçük askıda katı maddeler) çöktürme işlemi için de kullanılacaktır. Dengeleme havuzundan sonra karasu Lagüne gönderilecektir. Burada biriken sular tesis içerisinde yer alan ön arıtma ünitesinde işlem gördükten sonra Su Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde yer alan açığa deşarj kriterleri sağlandıktan sonra tesis alanından uzaklaştırılacaktır. Tablo 4 Zeytinyağı ve Sabun Üretimi, Katı Yağ Rafinasyonu PARAMETRE KONSANTRASYON ( MG/LT, 24 SAAT) PH 6 9 Kimyasal Oksijen Miktarı 230 Yağ ve Gres 40 [ Kaynak: Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği, , Tablo 5.5] Tablo 5 Evsel Atık Su İçerisinde Kirletici Yükleri PARAMETRE MİKTAR (KG/GÜN) AKM 0.9 BOİ5 0.9 KOI 2.3 Toplam Azot 0.2 Toplan Fosfor 0.05 [ Kaynak: Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği, ] 25/65

32 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Dinlendirilen atık su ön işleme tabii tutularak deşarj edilecektir. Ön işlemde atık suyun ph sı kostik ile ayarlanıp 6 9 arasındaki değeri sağladıktan sonra deşarj edilecektir. Dipte kalan çamur ise susuzlaştırılarak çamur kurutma yataklarında kurutmaya bırakılır. Buradan elde edilen kuru madde, prina özelliği taşıdığı için prina deposuna aktarılır. Çöktürme havuzunda biriken katı atık pratikte karasuyun % 0,01 ine tekabül etmektedir. Zeytin karasuyunun bertarafında gelecek sezon ve uzun vadede yapılması gerekenler; Zeytinyağı üretiminin mevsimsel bir üretim olması ve atık suyun fenolik bileşikler ve antioksidanlar içermesi nedeniyle bu atık sulara tek başına biyolojik arıtma uygulaması yeterli olmadığı durumda Kimyasal çöktürme (Koagülasyon/Flokülasyon/ Çöktürme yani Kireç, Demir Klorür, Alüminyum sülfat) arıtma metodu uygulanacaktır. Atıksu Arıtma Ünitesi İşletmede Kimyasal Arıtma Sistemi kullanılacaktır. Kimyasal arıtma sistemleri suda çözünmüş veya askıda bulunan maddelerin fiziksel durumunu değiştirerek çökelmelerini sağlamak üzere uygulanan arıtma prosesleridir. Kimyasal arıtma işleminde, uygun ph değeri için atık suya kimyasal maddeler ilave edilmesi sonucu, çöktürülmek istenen maddeler çökeltilerek çamur halinde sudan ayrılır. Deodorizeden barometrik kondenserden vakum ile çıkan su; toplam 5 adet seri olarak birbirine bağlı ve her biri 25 m 3 kapasiteli içi perdeli olarak dizayn edilmiş tanklardan geçtikten sonra dengeleme havuzuna geçer. Bu özel dizayn edilmiş tankların üst kısmında biriken yağ pompa vasıtasıyla alınıp sabun üretimi biriminde soap-stock ile birlikte sabun hammaddesi olarak kullanılmaktadır. Dengeleme havuzu 13 m genişlik, 15 m uzunluk ve 2,5 m derinlik olmak üzere toplam 487,5 m 3 kapasiteli olarak yapılmıştır. Dengeleme havuzunda suyun yüzeyinde bulunan yağ yüzeyden boru yöntemiyle alınarak sabun üretimi biriminde soap-stock ile birlikte sabun hammaddesi olarak kullanılmaktadır. Dengeleme havuzunda alt taraftan pompa yardımıyla dipte bulunan su soğutma kulesine alınıp soğutulduktan sonra Deodorize sistemine kullanma suyu olarak verilmektedir. Sabun üretimi sonucunda çıkan atıksu seri olarak dizayn edilmiş çukurlardan geçirildikten sonra 487,5 m 3 kapasiteli olarak yapılmış çöktürme havuzuna buradan da kanalizasyon sistemine verilmektedir. Çökeltme havuzunda ve seri olarak yapılmış çukurlarda biriken soap stock sabun üretiminde kullanılmaktadır. İşletmeye alınan hammaddenin yıkanması ve zemin temizliğinden oluşan atık sıvı arıtma tesisine alınmaktadır. İşletme tam kapasiteyle çalıştığında, yaklaşık günlük ortalama 8 m 3 sıvı atık meydana gelmektedir. Bu sıvı atık için yapılan analizlerde ph arasında değiştiği gözlemlenmiştir. Sıvı atığın arıtılması için şu aşamalar mevcuttur: Dengeleme ve Yüzdürme Tankları Atık sıvılar proses sonucunda tanklardan alınarak, toplama tankına verilecek. Bu tankta, yaklaşık bir gün bekletildikten sonra sıvı atık içinde bulunan organik kökenli yağ, gres, serbest asit gibi maddeler yoğunluk farkından dolayı yüzeyde birikerek faz oluştururlar. İki faz haline gelen sıvının alt fazında biriken sıvı atık pompa vasıtasıyla bir sonraki tanka verilir. Üst fazda biriken organik kökenli sıvı ise geri besleme ile hammadde tankına alınır. 26/65

33 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Nötralizasyon ve Çöktürme Tankları Bu tankta biriken sıvı atığın önce ph ölçümü yapılır. Nötralizasyon ünitesine, Asit solüsyonu sıvı atık tankına ilave edilerek karıştırma işlemi yapılacaktır. Yaklaşık 5 10 dakika karıştırma yapılır. İşlem sonucunda sıvı atık numunesi alınarak ph ölçümü yapılır. ph 6-9 arasındaki bir değeri sağlayıncaya kadar işlem devam edilir. Ph ayarından sonra sıvı atık havalandırma tankına verilir. Havalandırma Tankı ph sı ayarlanmış sıvı atık havalandırma tankına alınacak, Bloverlar vasıtasıyla tankın dibinden sürekli olarak havalandırılır. Seri halde dizayn edilecek tankların tamamının girişi alttan, çıkışı ise üstten yapılacaktır. Tankların dibinde biriken katı atık ise altı ayda bir temizlenecektir. Tank dibinde biriken arıtma çamuru suyunun %65 i alınarak çamur özelliğine uygun olarak tarih ve sayılı Katı Atıların Kontrolü Yönetmeliği gereklerine uyularak bertarafı sağlanmaktadır. Yeterince havalandırılan sıvı atık daha sonra Nizip Belediyesi Atıksu toplama şebekesine deşarj edilir. Sıcaklık Tablo 6 Nizip Belediyesi Kanalizasyon Kabul Standartları PARAMETRE SİMGESİ T KOMPOZİT BİR ATIK SU NUMUNESİNDE İZİN VERİLEBİLİNİR MAKSİMUM DEĞER o C 40 Ph Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı BOI 5 mg / l 250 Kimyasal Oksijen İhtiyacı KOI mg / l 400 Askıda Katı Madde AKM mg / l 300 Toplam Azot N mg / l 20 Toplam Fosfor P mg / l 5 Sülfat SO 4 mg / l 200 Toplam Sülfür S mg / l 1 Yağ ve Gres mg / l 100 Arsenik As mg / l 0.2 Kadmiyum Cd mg / l 0.2 Toplam Krom Cr mg / l 1 Bakır Cu mg / l 1 Kurşun Pb mg / l 1 Nikel Ni mg / l 2 Civa Hg mg / l 0.05 Gümüş Ag mg / l 2 Çinko Zn mg / l 3 Kalay Sn mg / l 2 Bor B mg / l 1 Anyonik Yüzey Aktif Maddeler, (Biyolojik Olarak Parçalanması TSE Standartlarına Uygun Olmayan mg / l 10 Maddelerin Boşaltılması Yasaktır. Toplam Siyanür CN mg / l 5 Fenol mg / l 5 Hidrojen Sülfür H 2 S mg / l 0.5 Katran ve Petrol Kökenli Yağlar mg / l 20 Balık Bİyo Deneyi-48 Tolerans Limiti ( TL 50 ) % /65

34 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Katı Atıklar Personel Kaynaklı Oluşacak Katı Atık Miktarı Tesisin faaliyeti süresince işletme personelinden kaynaklanacak evsel nitelikli katı atıklarla (cam, kâğıt, plastik vb.), bu personelin yemek servisinden kaynaklanan organik kökenli evsel nitelikli katı atık oluşacaktır. Tesiste günde 75 kişinin çalışacağı ve kişi başına 1,34 kg/gün 2 evsel katı atık oluşacağı kabul edildiğinde oluşan toplam katı atık: QKatı Çalışan = Çalışacak Kişi Sayısı x 1,34 kg/gün = 75 x 1,34 kg/gün: 100,5 kg/gün Proses Kaynaklı Oluşacak Katı Atık Miktarı Sofralık Zeytin Üretiminden kaynaklanan; İşletmeye alınan hammadde havuzlara alınmadan önce içindeki yabancı maddeler seçilir. Pratikteki uygulamalarda 100 kg hammadde için 1 kg yaprak, sap vb. gibi yabancı maddeler olduğu gözlemlenmiştir. Bu hesaba göre oluşacak katı atık miktarı: 8,21 ton / gün x % 1 = 0,0821 ton gün olacaktır. Zeytinyağı Üretiminden kaynaklanan; Zeytinyağı üretim prosesinde hamur haline getirilen zeytin Seperatör ve dekantör ünitesinden geçtikten sonra yağ-su-posası birbirinden ayrılmaktadır. İşlenmemiş zeytinin ortalama % 40 si posa (prina) ya dönüşmektedir. Buna bağlı olarak oluşacak yaş prina miktarı; Prina miktarı : Kapasite * % 40 Prina miktarı : 144 ton/gün * 0,4 : 57,6 ton/gün yaş prina elde edilmektedir. Stok alanında biriken prinadan sızan suyun meyillendirilerek bir kanalda toplanması sağlanacak ve toplanan su çökelme havuzlarına iletilecektir. Tesiste oluşacak bu katı atık, işletme sahası içinde merkeze ve dengeleme havuzu yönünde % 1 eğimle zeminde tahliye kanalları yaptırılan depolama alanına alınacaktır. Burada bünyesinde taşıdığı nem gerek buharlaşmayla ve gerekse de zeminde açılan tahliye kanalları vasıtasıyla, karasuyun da biriktirildiği dengeleme havuzuna verilir ve karasuyla birlikte dinlendirme havuzlarında işlem görür. Tesiste ayrıca işlenmeye gelen zeytin tanesinin sap ve yaprak kısımları olacaktır. Fakat bunların oranı tam olarak bilinmediğinden bu atıklar hesaplanmamıştır. Oluşacak bu zeytin küspesi (prina) potasyum ve ayrıca az düzeyde azot, fosfor, kalsiyum ve magnezyum içermesi sebebiyle kurutularak yem fabrikalarına ve prina kurutma ve paketleme tesislerine verilerek ekonomiye geri kazandırılacaktır. Kurutma işlemi tesis bahçesinde serilerek gerçekleştirilecektir. Bunun dışında planlanan projede zeytinyağı üretim tesisinde yaprak aspiratörü ünitesinde zeytin içerisinde yer alan yaprak, ot vs gibi yabancı malzemeler aspiratörle ayrıştırılarak ayrı bir alanda depolanacaktır. Fabrikaya gelen zeytin içerisindeki yaprak ve ot oranı kestirilemediğinden oluşacak bu atık miktarı hesaplanmamıştır. Oluşacak bu atıklar zeytin küspesi (prina) ile birlikte satışa sunulacaktır Belediye Katı Atık Anket Sonuçları 28/65

35 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Rafine Yağ Üretiminden kaynaklanan; İşletmede, Ağartma biriminde yağın rengini açmak amacıyla Ağartma toprağı ve vinterizasyondan önce uygulanan filtrasyon işleminde berrak ve hızlı süzme sağlamak amacıyla perlit kullanılacaktır. Ağartma Toprağı ve Perlit miktarı: ton ham yağ/ yıl x % ton ham yağ/ yıl x % 0,01 = ton ağartma toprağı / yıl, = 26,64 ton filtre atığı / yıl İşletmenin prosesi sonucunda oluşan ağartma toprağı ve filtre atığı ise, tarih ve sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Ek-7 de sınıflandırılan ve Ek-5 te listelenen maddeleri içerip içermediğinin tespiti için bir kereye mahsus analizi yapılacaktır. Analiz sonucunda tehlikeli atıklar sınıfına giriyorsa, söz konusu yönetmeliğin gösterdiği yöntemle işlem yapılacağı, tehlikeli atıklar sınıfına girmiyorsa, Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü hükümleri doğrultusunda işlem yapılacaktır. Ayrıca işletmede yılda 26,64 ton filtre atığı oluşacaktır. Oluşacak bu atıklar, bu konuda Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından lisanslan almış firmalara verilecektir. Sabun Üretiminden kaynaklanan; Sabun üretim prosesinden dolayı oluşan katı atık bulunmamaktadır Emisyonlar Planlanan proje üretime geçtiğinde proseste kullanılacak olan Prina yakıtlı buhar kazanından dolayı tesis tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen hususlar uyulacaktır. İşletmenin emisyon oluşturacak inşaat işlemleri tamamlandığından inşaat aşaması için herhangi bir emisyon oluşmayacaktır. İşletmede oluşacak prina; yağının alınması (ekstraksiyon) için kurutma tesislerine satılacaktır. Tesis içinde işlem görmeyecektir. İşletmede ısı enerjisinin temini maksadıyla, yakıt olarak Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-5 te verilen kriterlere uygun (Yağ oranı max 1,5) prina kullanılacaktır. Bunun yanı sıra tesiste kömür ve doğalgaz da kullanılmaktadır. Tesiste kullanılacak kömür; Rus kömürü (fındık kömürü) olup mm ebatlarındadır. Tesise açık olarak getirilerek, tesiste bulunan kömür depolama alanında depolanacaktır. Tesiste kömür açık olarak getirileceğinden Gaziantep Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü nden gerekli izinler alınacaktır. 29/65

36 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Tesiste yapılacak kapasite artışıyla birlikte Kömür, Doğalgaz ve Prina kullanılması planlanmaktadır. Kömür İçin Yıllık Kullanım Miktarı Doğalgaz İçin Yıllık Kullanım Miktarı Prina İçin Yıllık Kullanım Miktarı = ton/yıl = ton/yıl = ton/yıl Buhar Kazanı Anma Isıl Güç (KW) - Kömür Isıl Güç (KW) = kg/saat x kcal/kg x 4.18 kj/kcal x h/3600 s [4,18 kj =1 kcal, 1 saat (h) = 3600 s, KW =1 MW] Isıl Güç (KW) = kg/saat x kcal/ kg x 4.18 kj/kcal x h/3600 s = 600 kg/saat x kcal/ kg x 4.18 kj/kcal x h/3600 s = KW = 4,5 MW Buhar Kazanı Anma Isıl Güç (KW) - Doğalgaz Isıl Güç (KW) = kg/saat x kcal/kg x 4.18 kj/kcal x h/3600 s [4,18 kj =1 kcal, 1 saat (h) = 3600 s, KW =1 MW] Isıl Güç (KW) = kg/saat x kcal/ kg x 4.18 kj/kcal x h/3600 s = 750 kg/saat x kcal/ kg x 4.18 kj/kcal x h/3600 s = KW = 7,2 MW Buhar Kazanı Anma Isıl Güç (KW) - Prina Isıl Güç (KW) = kg/saat x kcal/kg x 4.18 kj/kcal x h/3600 s [4,18 kj =1 kcal, 1 saat (h) = 3600 s, KW =1 MW] Isıl Güç (KW) = kg/saat x kcal/ kg x 4.18 kj/kcal x h/3600 s = 370 kg/saat x kcal/ kg x 4.18 kj/kcal x h/3600 s = KW = 1,5 MW Tesiste şu anda üç cins yakıt aynı anda kullanılmaktadır. Tesisin zeytinyağı üretiminde prina, margarin ve sabun üretiminde doğalgaz, rafine yağ üretiminde ise kömür ve doğalgaz birlikte kullanılacaktır. Yakıt olarak kömür kullanılan buhar kazanında sülfürizasyon (sulu filtre) sistemi kullanılacaktır. Yakıt olarak kömürün kullanıldığı buhar kazanında sülfürizasyon (sulu filtre) sistemi bulunmaktadır. İşletmede oluşacak prina; yağının alınması (ekstraksiyon) için kurutma tesislerine satılacaktır. Tesis içinde işlem görmeyeceğinden işletmeye olumsuz herhangi bir etkisi olmayacaktır. Rafinasyon sonucu oluşacak bitkisel atık yağlar soap stock ve ağartma toprağı ise soap stock asit yağı üretiminde kullanılırken ağartma toprağı ise lisanlı firmalara verilmektedir. Bu nedenle tesiste koku oluşumu en alt seviyededir. Tesis genelinde tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kokuya Sebep Olan Emisyonların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Proje sahibi; İşletmeye ait araçlarla ilgili tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacağını taahhüt etmektedir. Ayrıca tesis faaliyet geçtiğinde tarih ve sayılı Resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik çerçevesinde gerekli izin müracaatında bulunacaktır. 30/65

37 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Gürültü Proje faaliyeti sırasında çalışan makinelerden kaynaklanan gürültü oluşacaktır. Kullanılan makinelerin ses gücü; W W m W F : W m x F Burada, : Makinenin gücü : Makinenin yaklaşık ses gücü : Makinenin cinsine bağlı çevirme katsayısıdır. Tablo 7 İşletme aşamasında Gürültü Sayılabilecek Makine ve Ekipmanlar CİNSİ VE TEKNİK ÖZELLİKLERİ GÜÇ ADET PARÇALAMA ÜNİTESİ (4 TAŞLI) PRES MALAKSÖR (ZEYTİN KIRMA) SEPERATÖR DEKATÖR SEPERATÖR VAKUM POMPASI VİNTERİZASYON KAZANI SANRİFÜJ KONTİNİ RAFİNE YAĞ İMAL SİSTEMİ SHRİNK AMBALAJ MAKİNESİ PARLATMA MAKİNESİ PREFORM ŞİŞİRME MAKİNESİ MARGARİN HAZIRLAMA TANKI W: W m x F Burada; W m : Makinenin gücü W : Makinenin yaklaşık ses gücü F : Makinenin cinsine bağlı çevirme katsayısıdır. W : 20x10 3 x = 0,01 Makinelerin ses gücü düzeyi; L w : 10log W/W 0 W 0 : Referans değer (10-12 ) L w : 10 log 0,175/ = 100 db Faaliyet esnasında gürültü kaynağı olacak ekipmanların ses basınç düzeyleri aşağıda verilmiştir. 31/65

38 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Tablo 8 İşletme aşamasında Çalışan Makine ve Ekipmanların Ses Basınç Düzeyi CİNSİ VE TEKNİK ÖZELLİKLERİ ADET SES BASINÇ DÜZEYİ (dba) PARÇALAMA ÜNİTESİ (4 TAŞLI) 1 100,0 PRES 2 103,5 MALAKSÖR (ZEYTİN KIRMA) 1 103,7 SEPERATÖR 4 102,3 DEKATÖR 1 100,6 SEPERATÖR 2 99,78 VAKUM POMPASI 4 100,2 VİNTERİZASYON KAZANI 3 100,5 SANRİFÜJ 5 99,78 KONTİNİ RAFİNE YAĞ İMAL SİSTEMİ 1 115,1 SHRİNK AMBALAJ MAKİNESİ 3 98,13 PARLATMA MAKİNESİ 6 97,78 PREFORM ŞİŞİRME MAKİNESİ 1 100,0 MARGARİN HAZIRLAMA TANKI 2 100,0 İşletme aşamasında kullanılan makinelerin toplam ses gücü düzeyi; L WT = 10 Log n i = 1 10 L 10 wi L WT ,5 97, = 10Log 1x10 + 2* *10 + 3*10 L WT = 118,50 db olarak hesaplanmıştır. İşletmede kullanılan makinelerin toplam ses basınç düzeyi; Q L PT = L WT + 10 Log 2 Formülünden yararlanılarak hesaplanmıştır. 4π r Burada: Lpt : Toplam ses basınç düzeyi, L WT : Toplam ses gücü düzeyi, r : Kaynağa olan uzaklık, Q : Yönelme katsayısı ( Q=1) Tablo 9 Tesiste mesafeye göre oluşacak ses basıncı düzeyi (2000 Hz oktav band) Mesafe (m) Ses Basıncı (db) ,5 87,5 81, ,5 73,5 67, , ,5 47, ,5 38 Atmosferik emilmedeki gürültü hesaplanmasında; Atmosferin etkisiyle sesteki azalma kaynağın frekansına ve kaynaktan uzaklığa bağlıdır. İş makineleri için ortalama frekans 2000 Hertz olarak kabul edilmiştir (Çevre Bakanlığı,1997). Ortalama ses basınç seviyesindeki atmosferik rötuş nedeniyle meydana gelecek azalma ise aşağıdaki formülle hesaplanmaktadır. 32/65

39 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN α atm = 7, ( f 2 r / φ) α atm = Atmosferik rötuş ile ses basıncı düzeyindeki düşüş (dba) f = İletilen sesin frekansı (2000) r = Kaynaktan uzaklık (m) φ = Havanın bağıl nemi (% 60) L pg =L pi - L atm + L düzeltme Tablo 10 Tesiste mesafeye göre Atmosferik Yutuş (2000 Hz oktav band) Mesafe (m) Ses Basıncı (db) ,005 0,05 0,1 0,15 0,2 0,25 0,5 0,74 0,9 1,48 2,5 4,9 7,4 9,86 14,8 Tesis işletilirken kullanılan ekipmanların çalışma frekansı 2000 Hertz olarak kabul edilmiştir. Tesiste faaliyet sırasında makine ekipmanların aynı anda çalıştığı kabul edilerek atmosferik emilim ve düzeltme faktörü de hesaba katılarak mesafelere göre oluşacak gürültü değerleri Tablo 11 de verilmiştir. Tablo 11 İşletme Aşamasında Oluşacak Gürültünün Mesafelere Göre Dağılımı Mesafe Ses Gücü Düzeyi Düzeltme Atmosferik Yutuş Ses Basıncı Düzeyi (metre) (db) Faktörü (db) (α atm ) (dba) 1 107,5 1,2 0, , ,50 1,2 0,05 88, ,50 1,2 0,10 82, ,00 1,2 0,15 79, ,50 1,2 0,20 76, ,50 1,2 0,25 74, ,50 1,2 0,50 68, ,00 1,2 0,74 64, ,50 1,2 0,90 61, ,00 1,2 1,48 57, ,50 1,2 2,50 52, ,50 1,2 4,90 43, ,00 1,2 7,40 37, ,50 1,2 9,86 32, ,00 1,2 14,80 24,40 33/65

40 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin 22. Maddesi a bendinde Her bir işletme ve tesisten çevreye yayılan gürültü seviyesi Ek-VII de yer alan Tablo-4 te verilen sınır değerleri aşamaz denilmektedir. Yapılan hesaplamalarda 300 m mesafe uzaklıkta yer alan İstasyon Mahallesinde hissedilecek gürültü seviyesi 57,72 dba ve 1,5 km mesafe uzaklıkta yer alan Nizip İlçe merkezinde hissedilecek gürültü seviyesi 37,80 dba olarak bulunmuş olup Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nde belirtilen sınır değerler aşılmamıştır. 34/65

41 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Şekil 2 İşletme Aşamasında Oluşan Gürültünün m Arasındaki Dağılımı Tablo 12 Endüstriyel Tesisler İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri ALANLAR L gündüz (dba) L akşam (dba) L gece (dba) Gürültüye hassas kullanımlardan Eğitim, Kültür ve sağlık alanları ile yazlık ve kamp yerlerinin yoğunluklu alanlar Ticari yapılar ile Gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan konutların yoğun olarak bulunduğu alanlar Ticari yapılar ile Gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan işyerlerinin yoğun olarak bulunduğu alanlar Organize Sanayi Bölgesi veya İhtisas Sanayi Bölgesi içindeki her bir tesis için [ Kaynak: Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği, Tablo 4 ] Gürültü kaynaktan çıktıktan sonra, maruz kaldığı canlı arasındaki mesafe ile ters orantılı olarak düşer. Gürültü kaynağı noktasal kaynak veya çizgisel kaynak belirlendikten sonra, hava içerisinde dalga boyu ve frekansına göre yayılır. Grafikten de anlaşılacağı gibi faaliyetin etrafında m yarıçap alanındaki gürültü seviyesi 24,40 dba gibi bir değerdir. Bu değerin homojen bir ortamda yayılım için geçerli olduğu düşünüldüğünde, söz konusu faaliyet alanı çevresindeki topografya dikkate alınırsa işletmede oluşacak gürültü değerinin söz konusu konuta ulaşıncaya kadar yukarıda verilen gürültü seviyesinin altında olacağı tahmin edilmektedir. Proje kapsamında oluşan gürültünün etkisi ve şiddeti, gürültü kaynağının bulunduğu ortama ve gürültüye maruz kalacak alıcıya uzaklığı ile ilişkili olmaktadır. Proje alanına en yakın yerleşim alanı 300 metre uzaklıkta olduğundan, gürültünün kaynaktan uzaklaştıkça etkisinin azaldığı, hususları göz önüne alınarak önemli denilebilecek olumsuz 35/65

42 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN bir etkinin oluşmayacağı görülecektir. Bu nedenle oluşacak gürültünün çevreye etkisi ihmal edilebilir seviyede olduğu düşünülmektedir Tarih ve Sayılı Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin ilgili hükümlerine uyulacaktır. Ayrıca, Tarih ve sayılı Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından çıkarılan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetim Yönetmeliği nin Ek 8 Tablo-4 e göre Tesisin bulunduğu alan Ticari yapılar ile Gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan konutların yoğun olarak bulunduğu alanlar kapsamında yer almaktadır. Gürültü düzeyi gündüz 65 dba, akşam 60 dba ve gece 55 dba olarak tanımlanmıştır. Bu değer de dikkate alındığında, işletmenin çalışmasından dolayı rahatsız olacak yerleşim birimi bulunmamaktadır. Tehlikeli Atıklar Planlanan proje kapsamında oluşması söz konusu tehlikeli atıklar kontamine olmuş ambalajlar ve mineral bazlı klor içermeyen hidrolik yağlardır. Tesiste yaklaşık 250 kg/yıl kontamine olmuş ambalaj atığı, yaklaşık 325 kg/yıl da mineral bazlı klor içermeyen hidrolik yağlar oluşmaktadır. Oluşacak tehlikeli atıkları işletme sahibi, Gaziantep Valiliği nden alacağı Geçici Depolama İznini ile fabrika içerisinde üzerlerine kod numaraları yazılarak geçici olarak depolayacaktır. Depolanan tehlikeli atıklar Tehlikeli Atık Taşıma Lisansı olan araçlarla Çevre ve Şehircilik Bakanlığı nın Tehlikeli Atık Bertaraf Lisansı verdiği firmalara verilerek nihai bertaraftı sağlanacaktır. Ayrıca işletme sahibi her yılın mart ayında 1 yıllık Tehlikeli Atık Beyan Formunu doldurarak Gaziantep Valiliği ne vereceğini taahhüt etmektedir. Tesiste oluşması muhtemel tehlikeli atıkların Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine uygun olarak bertaraf edileceği firma yetkilileri tarafından taahhüt edilmiştir. Ayrıca yılda bir yapılacak bakım sırasında dekantör ve seperatör filtrelerinden kaynaklı atık yağ oluşacaktır. Bu atık yağların değişimi sırasında (Tehlikeli Atıklarla Kontamine Olmuş Ambalaj) olarak kodlanan yaklaşık 1 kg kontamine olmuş ambalaj açığa çıkması planlanmaktadır. Tesiste faaliyet gösteren dekantör ve seperatör filtrelerinden atık yağ oluşması söz konusudur. Makinelerin yağ değişimleri sezonluk yapılmaktadır. Filtrelerden 1 sezonda ortalama 28 kg, dekantörden ise ortalama 8 kg atık yağ oluşması beklenmektedir. Tesisten oluşacak atık yağların kodu tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik kapsamında (Mineral esaslı klor içermeyen hidrolik yağlar) olarak kodlanmıştır. Atık Yağlar Projenin işletme aşamasında zaman zaman makine ekipmanlarının çalışmalarından dolayı yağ çıkışı söz konusu olmaktadır. Tesiste yaklaşık 325 kg/yıl da mineral bazlı klor içermeyen hidrolik yağlar oluşmaktadır. Proseste oluşacak soap stock miktarı saatte yaklaşık kg/saat olması planlanmaktadır. Bu durumda söz konusu yağın toprağa ve suya karışmasının önlenmesi amacı ile atık yağlar bir kanal ile bir yağ çukurunda toplandıktan sonra yağ seperatöründen geçirilerek ayrıştırılıp depolanacaktır. Atık yağların tekrar kullanılmasının mümkün olamadığı durumda tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği kapsamında lisans almış geri kazanım firmasına sözleşme dahilinde verilecektir. 36/65

43 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Tesiste faaliyet gösteren dekantör ve seperatör filtrelerinden atık yağ oluşması söz konusudur. Makinelerin yağ değişimleri sezonluk yapılmaktadır. Filtrelerden 1 sezonda ortalama 28 kg, dekantörden ise ortalama 8 kg atık yağ oluşması beklenmektedir. Tesisten oluşacak atık yağların kodu tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik kapsamında (Mineral esaslı klor içermeyen hidrolik yağlar) olarak kodlanmıştır. Tesiste yemekhane bulunmamaktadır. Çalışanların yemek ihtiyacı dışarıdan sağlanmaktadır. Bu sebeple Bitkisel Atık Yağ Oluşmamaktadır. Oluşması durumunda Tarih ve sayılı Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Oluşacak atık yağlar; Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Madde 18 gereğince; a) Atık yağlar, kalınlığı en az 25 cm olan betonarme zemin ve havuzlama yan duvarlar içlerinin, dökülmelere karşı geçirimsizliğini sağlamak amacıyla epoksi boya, geomembran ve benzeri tecrit malzemesi ile kaplanmış geçirimsiz zemin üzerine yerleştirilmiş tanklar/konteynerler içinde toplanacaktır. b) Farklı kategorideki atık yağlar için farklı tank/konteyner kullanılacaktır. c) Farklı kategorideki atık yağların birbirine karıştırılmayacaktır. d) Atık yağ geçici depolama tankları/konteynerleri göstergeli, aşırı dolmayı önleyici tertibata sahip olacaktır. e) Tanklar/konteynerler işaretli yere kadar doldurulacak ve hiçbir zaman tam dolu bırakılmayacaktır. f) Tanklar/konteynerler kolayca doldurulabilir ve boşaltılabilir olacaktır. g) Tankların/konteynerlerin ağzı yeterli büyüklükte ve kapalı, diplerinde toplanmış katı veya çamurumsu çökeltilerin temizlenmesi için gerekli düzeneğe sahip olacak ve yağmur suyundan korunacaktır. h) Atık yağların, kırmızı renkli ve üzerinde "Atık Yağ" ibaresi yer alan tank/konteynerlerde depolanacaktır. i) Söz konusu atık yağların geçici depolanması için en az 200 litre kapasiteli konteyner bulundurulacaktır. j) Bu tankların içine su, benzin, Fuel-Oil, boya, deterjan, solvent, antifiriz ve motorin gibi herhangi yabancı bir madde karıştırılmayacaktır. Tıbbi Atıklar Söz konusu tesiste oluşacak tıbbi atıklar, atık yönetimi için Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ne uygun bir şekilde bertaraf edilecektir. Yapılması muhtemel Tıbbi Müdahale en yakın sağlık kuruluşunda yapılacaktır. Atık Ambalaj Tesiste yılda bir yapılacak bakım sırasında dekantör ve seperatör filtrelerinden kaynaklı atık yağ oluşacaktır. Bu atık yağların değişimi sırasında (Tehlikeli Atıklarla Kontamine Olmuş Ambalaj) olarak kodlanan kontamine olmuş yaklaşık 1 kg ambalaj açığa çıkacaktır. Bu kontamine olmuş ambalajlar tesiste yapılacak geçici depolama alanına alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ndan lisans almış bertaraf/geri Kazanım firmalarına verilecektir. Tehlikeli maddelerle kontamine olmamış, geri kazanılabilir ambalaj atıkları ise Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede 37/65

44 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği gereğince geri kazanım lisansı almış firmalara verilecektir. Tesiste üretilecek ürünlerin ambalajlanmasından ve kullanılan hammaddelerin ambalajlarından dolayı, ambalajların üretiminden bertarafına kadar geçen tüm aşamalar için, Tarih ve sayılı Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği nin, 10. maddesinin; a) Ürünlerinin ambalajlanması sırasında, ürünün kullanımı sonrası en az atık üretecek ve geri dönüşümü ve geri kazanımı en kolay ve en ekonomik olacak ambalajları tercih edilecek, b) Ürünlerin ambalajlanması sırasında tekrar kullanıma uygun ambalajları tercih edilecek, c) Yönetmelik Ek-5 inde yer alan Piyasaya Süren Müracaat Formu nu doldurabilmek için Bakanlığa müracaat ederek internet erişim şifresi ile kod numarası alınacak, d) Her yıl şubat ayı sonunda doldurulacak Ek 5 Piyasaya Süre Müracaat Formu nun internet aracılığıyla Bakanlığa gönderileceği ve söz konusu yönetmelikte, ambalaj atıklarının geri toplanması, tekrar kullanılması, geri dönüştürülmesi ve geri kazanılması ile ilgili diğer hükümlerine uyulacaktır. Atık Pil ve Akümülatör İşletmede oluşacak muhtemel atık pil ve akümülatörler, tarih ve Sayılı Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliğine göre bertaraf edilecektir. d) Kullanılan Teknoloji ve Malzemelerden Kaynaklanabilecek Kaza Riski İşletmede oluşabilecek kaza riskleri ve bunlarla ilgili alınacak tedbirleri şu şekilde açıklamak mümkündür. İşletme aşamasındaki kaza riskleri; teknoloji ve malzemelerden kaynaklanacak iş kazaları, çalışacak personelin dikkatsizliğinden kaynaklanacak kaza, sabotajlar veya sel, deprem gibi doğal afetler sonucunda oluşacak yangın ve patlamalardır. Bölgenin iklimsel özellikleri, faaliyet alanı ve civarının jeolojik ve çevresel özellikleri dikkate alındığında sel afetinin çok az bir ihtimal olduğu görülür. Bu yüzden bir taşkın önleme sisteminin yapılmasına gerek görülmemektedir. İşletmede, İlgili çevresel standartlara uygun olarak ve insan sağlığını tehdit etmeyen bir şekilde çalışılacaktır. İşçi sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğünce alınması gerekli tüm önlemlere dikkat edilecek, iş güvenlik malzemeleri ile ilgili tüm ekipman periyodik olarak gözden geçirilecek, gerekli yerlere uyarıcı işaret ve levhalar konulacak ve bunlara uyulacaktır. Planlanan projede kullanılacak bütün makine ve ekipmanlar otomatik olup kaza riski minimumdur. İşletme sahibi, olası kaza olaylarına karşı tedbir olarak işletme sahasında yangın tesisatı, yangın söndürme cihazı ve ilk yardım dolabı bulunduracaktır. İşletme sahibi faaliyet ünitelerinde kullanılacak makine ve ekipmanlardan dolayı çalışacak personelin kaza riskini önlemek ve riski en aza indirgemek için, Tarihinde çıkan 4857 Sayılı İş Kanununa göre; Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği nin ilgili hükümlerine uyacağını taahhüt etmektedir. İşletme sahibi, iş sağlığı ve güvenliği konusunda Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği nin ilgili hükümlerine uyacağını taahhüt temektedir. 38/65

45 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN İşletmede olası acil durumlara göre acil eylem planı hazırlanacak acil önlemler alınacaktır. Herhangi bir patlama veya yangın çıkması durumunda, tesis müdürü ve işletme sahibi hemen haberdar edilecektir. Tesis içerisinde muhtelif yerlere Tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği ne göre gerekli yerlere uyarı ve ikaz levhaları asılacaktır. Tesiste yangına, taşıma ve depolama ile ilgili, Tarih ve 7/7551 Sayılı Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışan İşyerlerinde ve İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzük Hükümleri doğrultusunda önlemler alınacaktır. Ancak işletme Zeytin, Zeytinyağı - Rafine Yağ ve Sabun Üretim Tesisi olduğundan tesiste herhangi bir Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Madde bulunmayacaktır. İşletmede yangına karşı 1 adet yangın su tankı bulundurulacaktır. Yangın için risk taşıyan bölgeye rahatlıkla ulaşılacak 1 adet yangın hidroforu, köpük tankı bulundurulacaktır. Tesiste kullanılan tüm makine, ekipman ve teçhizat her türlü yangın ve tehlike önleyici nitelikte seçilecektir. İşletme aşamasında, faaliyet alanının etrafı çevrilmiş olacağından faaliyet alanına yaban hayatının girmesi önlenmiş olacak ve yaban hayatının yaşam alanı, faaliyet alanı kadar sınırlanmış olacaktır. Ayrıca tesiste yapılacak lagün ve prina depolama alanının etrafı tel örgü ile çevrilecek, gerekli güvenlik önlemleri alınacak ve ikaz levhaları asılacaktır. İşletme alanına giriş-çıkışlar için uyarı levhaları asılacaktır. Personelin sağlık hizmetleri için, acil bulundurulması gereken ilk yardım malzemeleri bulundurulacak ve bu durumda çıkacak olan tıbbi atıklar için, 22 Temmuz 2005 tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ne uyulacaktır. Kaza olması durumlarında, hastanın hastaneye ulaştırılması için de bir vasıta bekletilecek ve kazazede tesise en yakın sağlık birimine sevk edilecektir. İşletmede ileride oluşması muhtemel kazalara karşı tarih ve sayılı resmi gazetede yayınlanan Büyük Endüstriyel Kazaların Kontrolü Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. 2- PROJE YERİ VE ETKİ ALANIN MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİ Projede etkilenmesi muhtemel alanın hassasiyeti değerlendirilirken Aşağıda Verilen Hususlar Göz önünde bulundurulmalıdır. a) Mevcut Arazi Kullanımı ve Kalitesi (Tarım Alanı, Orman Alanı, Planlı Alan, Su Yüzeyi ve benzeri) Gaziantep İli, Nizip İlçesi, İstasyon Mahallesi, Ülfet Caddesi, No:28 adresinde, Pafta No: 69, Ada No: 1056, Parsel No:2, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56 ve 57 de yer almaktadır. Tesisin Vaziyet Planı Ek-5 te verilmiştir. Faaliyet alanı Yer Bulduru haritası Ek-6 da, 1/ Ölçekli Topoğrafik haritası Ek 2 de verilmiştir. Faaliyet alanını İstasyon Mahallesi kuş uçuşu yaklaşık 300 metre, Nizip İlçe merkezine yaklaşık kuş uçuşu 1,5 km ve Gaziantep İl Merkezine kuş uçuşu yaklaşık 35 km uzaklıkta bulunmaktadır. Tesisin Nizip İlçe sınırları içerisinde kurulmasının sebeplerini şu şekilde sıralayabiliriz. Gaziantep İli ve ilçelerinde üretilen zeytinden modern ve hijyenik şartlarda zeytinyağı üretilmesini sağlamak, modern ve yüksek teknolojiyle Zeytin, Zeytinyağı - 39/65

46 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Rafine Yağ ve Sabun Üretim Tesisi; Gaziantep İline yeni bir tesis kazandırmak, bölgede en önemli eksikliklerden birisi olan tarımsal üretim ve tarımsal sanayi entegrasyonunu sağlamak, yerel kapasitenin arttırılmasını sağlamak, gıda güvenliğinin arttırılmasını sağlamak, kullanılmakta olan ilkel işleme metotlarının ortadan kaldırılmasını sağlamak, Bölgede hammadde (zeytin) kaynağının daha verimli şekilde kullanılmasını sağlamak, mevcut istihdamın arttırılmasını sağlamak, bölgede iş imkanlarını arttırarak bölgesel göçü önlemeye katkıda bulunmak, yöre üreticilerinin gelir düzeylerinin ve sosyal yaşam standartlarının arttırılmasını sağlamak, iç ve dış piyasalarda rekabet edebilecek ve tercih edilebilecek ürünler üretecek bir zeytinyağı üretim tesisinin kurulması hedeflenmiştir. Gaziantep İlinin uluslararası limanlara ve serbest bölgelere olan yakınlığı ile ticaret merkezlerine bağlı önemli yol güzergâhında bulunması sebebiyle, bölgenin ticari hareketliliği de yapılan bu yatırımı olumlu yönden etkileyeceği muhakkaktır. Gaziantep İlinin arazisinin genel yapısı ve oluşumu şu şekildedir: Gaziantep il alanı, batıdan ve kuzeyden Toros Dağları ve bunlara bağlı kıvrımlar, doğudan Fırat vadisi, güneyden ise Suriye çölü ile sınırlıdır. Bölgenin oluşumu, daha çok ikinci, üçüncü ve dördüncü zamanlarda gerçekleşmektedir. Zülfikar, Burç, Koçcağız ile Musabeyli, Kozlubağ ve Sırasöğüt arasında kalan yörelerde, III. Zaman'ın eosen ve paleosen serileri aşınmıştır. Buralarda, ikinci Zaman'ın üst kretase kireç taşlan ile mam ve killeri açığa çıkmıştır. Gri renkteki kretase kireçtaşları ile yeşile yakın renkte olan kretase, mam ve kil tabakaları dönüşümlü olarak istiflenmiş durumdadır. Kalınlıkları 20 ile 800 metre arasında değişmektedir. Sakçagözü ve Fırat vadisi arasında uzanan alanlar, II. Zamanın eosen serileri ile örtülüdür. Yöredeki alt, orta ve üst eosen serisi kireçtaşları, genellikle alt düzeylerde sarımsı renkte, üst düzeylerde ise tebeşiridir. Kalınlığı yaklaşık m. arasında değişir. Araban-Yavuzeli yayının doğusunda kalan alanlar ile Gaziantep in merkezi ve Oğuzeli'nde bazı küçük alanlar ve III. Zaman'ın oligosen-miyosen serilerine bağlı oluşumlarla kaplıdır. Oligosen-miyosen oluşumları, eosen kireçtaşları ile üzerine açık kırmızı renkli bir taban konglomerasıyla yerleşmiş durumdadır. Taban konglomerası üzerinde, beyaz, yumuşak, killi kireçtaşları tabaklanmıştır. İslâhiye Çukurluğu'nun dışında, ilin çeşitli kesimlerine serpilmiş durumda, serpantinlere ve bazik oluşumlara rastlanmaktadır. İnceleme alanında oldukça geniş bir yayılım gösteren bir alüvyondur. Yörede yapılan su sondajlarında alüvyon kalınlığı 80 m. civarındadır. Alüvyon birimi yüzeyden itibaren 2 m.si bitkisel toprak, tabana doğru kil, killi çakıl, çakıllı kil şeklindedir b) Ek-5 'deki Duyarlı Yöreler Listesi Dikkate Alınarak Korunması Gereken Alanlar İşletme etrafında bulunan flora ve fauna türleri aşağıda verilmiştir. İşletme Nizip İlçesi, İstasyon Mahallesi nde kurulmuştur. İşletme arazisinin yakın civarında ve çevresinde flora ve fauna tahribata uğramıştır. Bu nedenle doğal ortam bozulmuş aynı zamanda fauna da bölgeden gürültü ve insan yaşamından dolayı uzaklaşmıştır. Dolayısıyla işletmenin faaliyet alanında herhangi bir flora veya faunaya rastlanılmamıştır. Bu nedenle, işletmenin faaliyeti süresince etkilenebilecek flora veya fauna yoktur. Faaliyet alanının bulunduğu bölgeye ait flora ve fauna türleri aşağıda verilmiştir. Arazi Florası Yurdumuz bitki coğrafyası açısından incelendiğinde; tamamıyla Holoarktik Kingdom un içerisinde yer almaktadır. Holoarktik Kingdom un 3 floristik bölgesi (Regionu) yurdumuzda birleşmektedir. Bunlar: 40/65

47 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN AVRUPA SİBİRYA (Euro Siberian) Bölgesi AKDENİZ (Mediterranean) Bölgesi İRAN TURAN (İrano Turanien) Bölgesi Güneydoğu Anadolu Bölgesi flora fauna bakımından kendine özgü bir özelliği vardır. GAP Bölgesi ele alacak olursak Bölge tamamıyla İran Turan floristik Bölgesinin Mezopotamya alt bölgesine aittir. Bölgede step vejetasyonları mevcuttur. Bölge floristik çalışmalarının Türkiye floristik çalışmaları ile karşılaştırıldığında bölge florasının Türkiye florası ile sınırlı olduğu görülmektedir. 41/65

48 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Tablo 13 Gaziantep Bölgesinin Florası FAMİLYA PAPAVERACEAE CRUCIFERAE CRUCIFERAE CRUCIFERAE CRUCIFERAE MALVACEAE MALVACEAE LEGUMİNOSEA LEGUMİNOSEA LEGUMİNOSEA POLYGONACEAE TÜR TÜRKÇE İSİM YÖRESEL İSİM FİTOCOĞRAFİK HABİTAT NİSPİ BOLLUK ENDEMİZM BÖLGE L B Y Papaver rhoeas L. Gelincik Gelin Gülü X X Sinapis alba L. Hardal Otu Mananık X X Aethionema heterocarpum J.Gay in X X Fisch & Mey. Capsella- Çoban bursa- pastoris L. Çantası X X Lepidium sativum L. Kerdeme X X Malva Büyük Ebegümeci sylvestris L. Ebegümeci X X Althea officinalis L. X X Trifolium repens var.repens Üçgül Üçgül X X L. Trifolium campestre Üçgül Üçgül X X Schreb. Vicia cracca ssp. stenophylla Karaburçak Burçak X X L. Rumex pulcher L. Kuzukulağı Ebenekşisi X X TEHLİKE SINIFI LYTHRACEAE Lythrum Kurtbağrı X X 42/65

49 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN volgense D.A. Webb. ROSACEAE Potentilla Beşparmak recta Grup B otu L. X X UMBELLİFERAE Echinophora tenuifolia L. X X Scandix- UMBELLİFERAE pecten- veneris L. X X X UMBELLİFERAE Pimpinella peregrina L. x X UMBELLİFERAE Falcaria vulgaris L. Kaz yağı X X DİPSACACEAE scabiosa L. Uyuz otu X GUTTIFERAE Hypericum perforatum Binbirdelikotu X L. COMPOSITAE Anthemis tinctoria var. Tinctoria L. Papaty a X 43/65

50 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN FAMİLYA TÜR TÜRKÇE İSİM YÖRE SEL İSİM FİTOCOĞ RAFİK BÖLGE HABİTAT SCROPHULARIACE AE Scrophularia alata auct. plur. X SCROPHULARİACE AE Verbascum macrocarpum oiss. Sığırkuyruğu X LABIATAE Lamium macrodon L. Ballıbaba İr.-Tur. X LABİATAE Ziziphora capitata Samuelsson ex Rech. İr.-Tur. X LABİATAE Sideritis remota ssp. remota (Boiss & Heldr) Davis. Dağ çayı İr.-Tur. X LABİATAE Salvia bracteata Banks & Sol. Ada çayı İr.-Tur. X EUPHORBİACEAE Euphorbia eriophora Boiss. Sütleğen İr.-Tur. X GRAMINAEA Aegilops geniculata Roth. X GRAMINAEA Bromus tectorum L. X GRAMINAEA Avena eriantha Duriev. X 44/65 GRAMINAEA Loliun perene L. X NİSPİ BOLLUK ENDEM İZM L B Y COMPOSİTAE Artemisia herba-alba Asso. Yavşan İr.-Tur. X COMPOSITAE Cichorium inthybus L. X COMPOSITAE Senecio vernalis Waldst. et Kit. X COMPOSİTAE Taraxacaum officinalis L. X COMPOSITAE Carduus pyncnocephalus ssp.breviphyllarius L. Deve dikeni İr.-Tur. X COMPOSITAE Xhantium spinosum ssp.spinosum L. X COMPOSITAE Centaurea virgata Lam. Peygamber çiçeği X COMPOSITAE Carthamus lanatus L. Aspi r X COMPOSITAE Echinops orientalis Trautv. Topuz COMPOSİTAE Crepis foetida L. sp.rhoeadifolia ( Bieb.) Celak Tüylü kanak BORAGINACEAE Anchusa azurea var.macrocarpa Miller. Sığırdili X BORAGINACEAE Anchusa strigosa Labill. X TEHLİ KE SINIRI

51 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Habitat Sınıfları Tehlike Sınıfları Endemizm Nispi Bolluk Sınıfları 1- Orman Ex: Tükenmiş L: Lokal Endemik 1- Çok Nadir 2- Maki EW: Doğada Tükenmiş B: Bölgesel Endemik 2- Nadir 3- Kültür Alanları ( Bağ, Bahçe vb. ) CR: Çok Tehlikede Y: Yaygın Endemik 3- Orta Derecede Bol 4- Kuru Çayır En: Tehlikede 4- Bol 5- Nemli Çayır VU: Zarar Görebilir 5- Çok Bol 6- Yol Kenarı LR: Az Tehdit Altında 7- Kayalık DD: Yetersiz Bilinenler Ne: Değerlendirilmeyen Nt: Tehdit Altına Girebilir 45/65

52 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN RED DATA BOOK a göre, faaliyet alanında endemik ulusal ve uluslar arası kanunlarla korunan nadir ve nesli tehlikede olan herhangi bir türe rastlanılmamıştır. Faaliyet alanında toplanan türlerin teşhisi için P. H. Davis, Flora of Turkey and Aegean Island Volume 1-10 dan yararlanmıştır. Faaliyet alanının çevresinde yapılan çalışmalar sırasında endemik, nadir nesli tehlikede türe rastlanılmamıştır. Tespit edilen türlerin çoğunluğu kozmopolit türlerdir. Faaliyet alanında tespit edilen türler arasında Bern Sözleşmesine göre risk altında olan tür bulunmamaktadır. Faaliyet Alanının ve Çevresinin Faunası Beşler Gıda ve Kimya Anonim Şirketi tarafından Gaziantep İli, Nizip İlçesi, İstasyon Mahallesi, Ülfet Caddesi, No:28 adresinde, Pafta No: 69, Ada No: 1056, Parsel No:2, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56 ve 57 adresinde kayıtlı alan üzerinde işletilecek olan Zeytin, Zeytinyağı - Rafine Yağ Margarin Ve Sabun Üretim Tesisi dir. İşletmenin toplam alanı m 2 olup, toplam alanın m 2 si kapalı alandır. Bölge arazisi ve çevresi çıplak toprak ve alüviyyal toprak özelliği göstermektedir. Faaliyet alanının etrafında ormanlık alan bulunmamaktadır. Faaliyet alanı, Nizip İlçesinde bulunmaktadır. Bu nedenle doğal yaban hayatı azalmış ve daha çok bu ortamlara uyum sağlamış hayvan türleri bulunmaktadır. Faaliyet alanında nesli koruma altına alınmış türler bulunmamaktadır. Gaziantep coğrafyasında bulunabilecek fauna türleri aşağıda verilmiştir. Listede adı geçen hayvan türlerinin büyük bir kısmı gözlenememiş daha çok literatür çalışması yapılarak Gaziantep coğrafyasında bulunan ya da buluna bilecek türler ele alınmıştır. Gaziantep coğrafyasında ele alındığında Prozotoa (tek hücreli hayvanlar), Molluska (yumuşakçalar), Insecta (böcekler), Reptilla (sürüngenler), Aves (kuşlar), Mamalia (memeliler) sınıfına ait fauna türleri bulunmaktadır. Bölgede farklı biotoplar ile zengin bir canlı çeşitliliğine sahiptir. 46/65

53 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Tablo 14 Gaziantep Bölgesinin Faunası LATİNCE ADI TÜRKÇE ADI HABİTAT KAYNAK BERN SÖZL. AMPHIBIA ÇİFT YAŞAMLILAR BUFONİDAE Bufo viridis Gece kurbağası Açık yerler L EK Liste II REPTILIA SÜRÜNGENLER TESTUDINIDAE Testuda graeca Adi tosbağalar Taşlık, çalılık L EK Liste II GEKKONIDAE Crytodactylus heterocercus İnce parmaklı keler Taş altları L EK Liste II LACERTIDAE Ophisops elegans Tarla Kertenkelesi Tarla, step L EK Liste II TYPHLOPIDAE Typhlops vermicularis Kör yılan Taş altı L EK Liste III COLUBRIDAE Coluber caspius Hazer yılanı Çalılık L EK Liste III Coluber revergieri Kocabaş yılanı Bitki örtüsü seyrek yerlerde L EK Liste III Eirenis modestus Uysal yılan Çalılık L EK Liste III Elaphe longissima Eskülap yılanı Çalılık L Elaphe situla Ev yılanı Taşlık ve çalılık L EK Liste II RED DATA BOOK 47/65

54 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Tablo 15 Kuşlar AVES KUŞLAR İNGİLİZCE ADI RED DATA BOOK BERN SÖZL. MERKEZ AV-KOM. KAYNAK ACCIPITRIDAE Buteo rufinus Kızılşahin Long-legged buzzard E Ek Liste II 1 L Buteo buteo Şahin Buzzard E, V Ek Liste II 1 L Buteo logopus Paçalı Şahin Rough-Legged Buzzard E, V Ek Liste II 1 L Milvus milvus Kızıl Çaylak Red Kite R, K Ek Liste II 1 L FALCONIDAE Falco tinnunculus Kerkenez Kestrel V Ek Liste II 1 L Falco subbeto Delice Doğan Hobby E, V Ek Liste II 1 L Falco peregrinus Doğan Merlin R, K Ek Liste II 1 L CICONIIDAE Ciconia nigra Kara Leylek Black stork R, K Ek Liste II 1 L COLUMBIDAE Columba livia Kara Güvercini Rock dove - Ek Liste III 2 L CUCULIDAE Cuculus canarus Gugukuşu Cockoo O Ek Liste III 1 L Clamatör glandarius Tepeli Guguk Great Spotted Kuşu Cuckoo V Ek liste III 1 L STRIGIDAE Bubo bubo Puhu Eagle Owl E Ek Liste III 1 L TYTONIDAE Tyto alba Peçeli Baykuş Barn Owl E Ek Liste II 1 L APODIDAE Apus pallidus Gri Ebabil Pallid Swift E, V Ek Liste II 1 L CORACIIDAE Coracias garrulus Gökkuzgun Roler E Ek liste II 1 L HIRUNDINIDAE Hırundo rustica İs Kırlangıcı Swallow O Ek Liste II 1 L CORVIDAE Pica pica Saksağan makpie O Ek Liste III 3 L Corvus corax Kara Karga Hooded O Ek Liste III 3 L Garrulus glandarius Kestana Kargası Jay O Ek Liste III 3 L STURNIDAE Sturnus vulgaris Sığırcık Starling O 1 L PASSERIDAE Passer domesticus Ev Serçesi Home Sparrow O Ek Liste III 1 L FRINGILLIDAE Carduelis carduelis Saka Goldfinch V Ek Liste II 1 L 48/65

55 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Tablo 16 Mamalia (Memeliler) LATİNCE ADI TÜRKÇE ADI RDB MAMALİA ERİNACEIDAE Erinaceus concolor MEMELİLER Beyaz göğüslü kirpi BERN SÖZL. MERKEZ AV. KOM KAYNAK Nt 1 L HABİTAT Çalılık ve otluk SORİCIDAE Crocidura suaveoles Bahçe sivri faresi Nt Ek Liste II L Tarla, bahçe Crocidura leucodon Tarla sivri faresi Nt L Tarla, bahçe LEPORIDAE Oryctolagus cunıculus Ada tavşanı Nt 2 L Otluk, çalılık Lepus europaeus Yabani tavşan Nt Ek Liste III L Otluk, çalılık SCIURIDAE Citellus xanthoprymnus Tarla sincabı Nt L Step, çayır MICROTIDAE Cricetulus migratorius Cüce avurtlak Nt L Tarla, step, açık alan Mesocricetus auratus Koca avurtlak Nt. L Step ve düzlükler Microtus guentheri Fare Nt L Otluk, step kültür alanları SPLACIDAE Spalax ehrenbergi Güney kör faresi Nt L Tarla, bahçe MURIDAE Mus musculus Doğu faresi Nt L Toprak, Taş altı HYSTRICIDAE Hystrix indica Oklu kirpi R L Çalılık CANIDAE Vulpes vulpes Kızıl tilki V 2 L Step, çalılık MUSTESLIDAE Mustela nivalis Gelincik Nt Ek Liste III 1 L Step, çalılık Fauna listesinde belirtilen türlerin tespit şekli: Y : Yöre halkından edinilen bilgiler G : Gözlem sonucu belirlenen türler L : Literatür sonucu belirlenen türler olarak belirtilmiştir. Ek Liste III : Koruma altına alınmış türlerdir. Ek Liste II : Kesin korunma altına alınmış türlerdir. Ek II ve Ek III ile gösterilen türler Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede Yayınlan Avrupa nın Yaban Hayat ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi gereğince koruma altına alınmış türler ve kesin koruma altına alınmış türlerdir. 49/65

56 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Bern Sözleşmesine göre Ek Liste II de belirtilen fauna türlerinin korunması için aşağıdaki hususlar yasaklanacaktır. 1- Her türlü kasıtlı yakalama ve alıkoyma, 2- Üreme ve dinleme yerlerine kasıtlı zarar vermek, tahrip etmek, 3- Yabani faunayı Sözleşmenin amacına ters düşecek şekilde özellikle üreme, geliştirme ve kış uykusu dönemlerinde kasıtlı olarak rahatsız etmek, 4- Yabani çevrede yumurta toplamak, tahrip etmek, 5- Hayvanlardan elde edilmiş kısımların canlı veya cansız elde bulundurulması, iç ticareti Ek Liste III de belirtilen fauna türlerinin korunması için 1- Kapalı av mevsimlerini ve/veya işletmeyi düzenleyen diğer esasları, 2- Yabani faunayı yeterli popülasyon düzeylerine ulaştırmak amacıyla, işletmenin geçici veya bölgesel olarak yasaklanması, 3- Yabani hayvanların canlı ve cansız olarak satışını, satmak amacıyla, elde bulundurulmasının ve nakledilmesinin veya satışa çıkarılmasının uygun şekilde düzenlenmesi hususları kapsayacaktır. İşletme yukarıda belirtilen koruma tedbirlerine uyacaktır. Faaliyet alanı çevresinde tehdit altında türlere rastlanılmamıştır. Faaliyet alanı ve çevresinde potansiyel olarak tehlike sinyali veren türlere rastlanıldığı an faaliyetle beraber bu türlerin nesilleri üzerine zararlı bir etki yapılmayacak, Bern Sözleşmesi hususlarına ve merkez Av Komisyonu Kararına uyulacaktır. RED DATA BOOK Kategorileri E: Soyu tehlikeler ile karşı karşıya olan birey çeşitli bölgelerde yapılan sayımlarda çift arasında olmakla birlikte, artık rastlanmayan türler bu gruba girmektedir. R: Bazı bölgelerde çok nadir görülen; fakat birey sayıları çift arasında saptanmış türlerdir. V: Bazı bölgelerde sayıları çok azalan; şu anda tehlike altında olmasa dahi, yayılış alanları en az sınır bölgelerinde tükenme tehlikesi ile karşı karşıya olan türlerdir. K: Popülâsyonları hakkında fazla bilgi olmayan veya yetersiz bilinen türlerdir. O: Tehlike dışı olan türlerdir. Endemik ve Ekzotik Bitki Türleri Anadolu, kıtalar arası geçiş bölgesi olması sebebiyle endemik bitkiler bakımından çok zengindir. Ülkemizde tespit edilen toplam 2383 endemik tür yurdumuzun toplam bitki türlerinin yaklaşık % 30 unu oluşturmaktadır. Bölge florasının % 36 sını İran Turan, % 32 sini Akdeniz, % 2-3 üçünü Avrupa Sibirya ve geri kalan kısmını da kuzey bölgesi elemanları ile diğer bölge kökenli elemanlar oluşturur. Burada geniş yayılışı bitkiler yanında yalnız bu bölgeye özgü türler (Endemik) de bulunmaktadır. Son Yapılan Floristik Alışmalardan bu bölgeden bitki toplayan yerli araştırıcıların sayısı pek fazla değildir. Arazi çalışmaları sırasında araziden toplanan bitki örnekleri preslenerek kurutulmuştur. Daha sonra bu örnekler Flora of Turkey and East Aegean Islands, Davis Volume I IX dan yararlanılarak teşhis edilmiştir. 50/65

57 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN 3- PROJENİN İNŞAAT VE İŞLETME AŞAMASINDA ÇEVRESEL ETKİLERİ VE ALINACAK ÖNLEMLER Gaziantep İli, Nizip İlçesi, İstasyon Mahallesi, Ülfet Caddesi, No:28 adresinde, Pafta No: 69, Ada No: 1056, Parsel No:2, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56 ve 57 de Beşler Gıda ve Kimya Anonim Şirketi tarafından işletilecek Zeytin, Zeytinyağı - Rafine Yağ Margarin ve Sabun Üretim Tesisi dir. Tesisin Fabrika Alanı Kurulu durumdadır. Söz konusu alan Beşler Gıda ve Kimya Anonim Şirketi ne ait olup mülkiyet belgeleri Ek 1 de sunulmuştur. Tesisin kurulu bulunduğu alan ve yakın çevresinde yapılan araştırmalar neticesinde tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirme Yönetmeliği nde yer alan EK V Duyarlı Yöreler listesinde yer almadığı gözlenmiştir. Faaliyetin kirletici kaynakları ve alınacak önlemler aşağıda verilmiştir. Sıvı Atık Projeye konu olan tesiste günlük 121,5 m 3 atık su oluşması planlanmaktadır. Tesisten kaynaklanacak atık sular tesiste kurulu olan ön arıtımdan geçtikten sonra Su Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde yer alan deşarj kriterleri sağlandıktan sonra tesis alanından uzaklaştırılacaktır. Tesiste Nizip Belediyesi tarafından Deşarj Kalite Kontrol Ruhsatı verilmiştir. Katı Atık Tesisin işletilmesi süresince çalışan personelden kaynaklanacak evsel nitelikli katı atıklarla (cam, kâğıt, plastik vb.), bu personelin yemek servisinden kaynaklanan organik kökenli evsel nitelikli katı atıkların bertarafı; Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ne göre yapılacaktır. Evsel nitelikli katı atıklar içerisinde cam, kâğıt, plastik vb. değerlendirilebilir olan atıkların bertarafı Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ne göre yapılacaktır. Zeytinyağı üretim prosesinde hamur haline getirilen zeytin Seperatör ve dekantör ünitesinden geçtikten sonra yağ-su-posası birbirinden ayrılmaktadır. İşlenmemiş zeytinin ortalama 57,6 ton/gün yaş prina elde edilecektir. Stok alanında biriken prinadan sızan suyun meyillendirilerek bir kanalda toplanması sağlanacak ve toplanan su çökelme havuzlarına iletilecektir. Tesiste oluşacak bu katı atık, işletme sahası içinde merkeze ve dengeleme havuzu yönünde % 1 eğimle zeminde tahliye kanalları yaptırılan depolama alanına alınacaktır. Burada bünyesinde taşıdığı nem gerek buharlaşmayla ve gerekse de zeminde açılan tahliye kanalları vasıtasıyla, karasuyun da biriktirildiği dengeleme havuzuna verilir ve karasuyla birlikte dinlendirme havuzlarında işlem görür. Tesiste ayrıca işlenmeye gelen zeytin tanesinin sap ve yaprak kısımları olacaktır. Fakat bunların oranı tam olarak bilinmediğinden bu atıklar hesaplanmamıştır. Oluşacak bu zeytin küspesi (prina) potasyum ve ayrıca az düzeyde azot, fosfor, kalsiyum ve magnezyum içermesi sebebiyle kurutularak yem fabrikalarına ve prina kurutma ve paketleme tesislerine verilerek ekonomiye geri kazandırılacaktır. Kurutma işlemi tesis bahçesinde serilerek gerçekleştirilecektir. Bunun dışında planlanan projede zeytinyağı üretim tesisinde yaprak aspiratörü ünitesinde zeytin içerisinde yer alan yaprak, ot vs gibi yabancı malzemeler aspiratörle ayrıştırılarak ayrı bir alanda depolanacaktır. Fabrikaya gelen zeytin içerisindeki yaprak ve ot oranı kestirilemediğinden oluşacak bu atık miktarı hesaplanmamıştır. Oluşacak bu atıklar zeytin küspesi (prina) ile birlikte satışa sunulacaktır. İşletme sırasında 51/65

58 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN oluşacak evsel nitelikli katı atıklar toplanarak görünüş, koku, sızdırma, toz gibi kirletici faktörler yönünden uygun şekilde geçici olarak toplanacak ve Nizip Belediyesi Çöp Depolama Alanına boşaltılacaktır. Ayrıca, Nizip Belediyesi ile katı atıkların kabul edileceğine dair yapılacak sözleşmenin bir nüshası İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğüne sunulacaktır. Rafine Yağ Üretiminde, Ağartma biriminde yağın rengini açmak amacıyla Ağartma toprağı ve vinterizasyondan önce uygulanan filtrasyon işleminde berrak ve hızlı süzme sağlamak amacıyla perlit kullanılacaktır. Proses sonucunda oluşan ağartma toprağı ve filtre atığı ise, tarih ve sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Ek-7 de sınıflandırılan ve Ek-5 te listelenen maddeleri içerip içermediğinin tespiti için bir kereye mahsus analizi yapılacaktır. Analiz sonucunda tehlikeli atıklar sınıfına giriyorsa, söz konusu yönetmeliğin gösterdiği yöntemle işlem yapılacağı, tehlikeli atıklar sınıfına girmiyorsa, Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü hükümleri doğrultusunda işlem yapılacaktır. Sabun üretim prosesinden dolayı katı atık oluşmamaktadır. Tehlikeli Atıklar Planlanan proje kapsamında oluşması muhtemel tehlikeli atıklar kontamine olmuş ambalajlar ve mineral bazlı klor içermeyen hidrolik yağlardır. Tesiste yaklaşık 250 kg/yıl kontamine olmuş ambalaj atığı, yaklaşık 325 kg/yıl da mineral bazlı klor içermeyen hidrolik yağlar oluşmaktadır. Oluşacak tehlikeli atıkları işletme sahibi, Gaziantep Valiliği nden alacağı Geçici Depolama İznini ile fabrika içerisinde üzerlerine kod numaraları yazılarak geçici olarak depolayacaktır. Depolanan tehlikeli atıklar Tehlikeli Atık Taşıma Lisansı olan araçlarla Çevre ve Şehircilik Bakanlığı nın Tehlikeli Atık Bertaraf Lisansı verdiği firmalara verilerek nihai bertaraftı sağlanacaktır. Ayrıca işletme sahibi her yılın mart ayında 1 yıllık Tehlikeli Atık Beyan Formunu doldurarak Gaziantep Valiliği ne vereceğini taahhüt etmektedir. Tesiste oluşması muhtemel tehlikeli atıkların Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine uygun olarak bertaraf edileceği firma yetkilileri tarafından taahhüt edilmiştir. Ayrıca yılda bir yapılacak bakım sırasında dekantör ve seperatör filtrelerinden kaynaklı atık yağ oluşacaktır. Bu atık yağların değişimi sırasında (Tehlikeli Atıklarla Kontamine Olmuş Ambalaj) olarak kodlanan yaklaşık 1 kg kontamine olmuş ambalaj açığa çıkması planlanmaktadır. Tesiste faaliyet gösteren dekantör ve seperatör filtrelerinden atık yağ oluşması söz konusudur. Makinelerin yağ değişimleri sezonluk yapılmaktadır. Filtrelerden 1 sezonda ortalama 28 kg, dekantörden ise ortalama 8 kg atık yağ oluşması beklenmektedir. Tesisten oluşacak atık yağların kodu tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik kapsamında (Mineral esaslı klor içermeyen hidrolik yağlar) olarak kodlanmıştır. Atık Yağlar Projenin işletme aşamasında zaman zaman makine ekipmanlarının çalışmalarından dolayı yağ çıkışı söz konusu olmaktadır. Tesiste yaklaşık 325 kg/yıl da mineral bazlı klor içermeyen hidrolik yağlar oluşmaktadır. Proseste oluşacak soap stock miktarı saatte yaklaşık kg/saat olması planlanmaktadır. Bu durumda söz konusu yağın toprağa ve suya karışmasının önlenmesi amacı ile atık yağlar bir kanal ile bir yağ çukurunda toplandıktan sonra yağ seperatöründen geçirilerek ayrıştırılıp depolanacaktır. Atık yağların tekrar kullanılmasının mümkün olamadığı durumda tarih ve Sayılı 52/65

59 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği kapsamında lisans almış geri kazanım firmasına sözleşme dahilinde verilecektir. Tesiste faaliyet gösteren dekantör ve seperatör filtrelerinden atık yağ oluşması söz konusudur. Makinelerin yağ değişimleri sezonluk yapılmaktadır. Filtrelerden 1 sezonda ortalama 28 kg, dekantörden ise ortalama 8 kg atık yağ oluşması beklenmektedir. Tesisten oluşacak atık yağların kodu tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik kapsamında (Mineral esaslı klor içermeyen hidrolik yağlar) olarak kodlanmıştır. Oluşacak atık yağlar; Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Madde 18 gereğince; k) Atık yağlar, kalınlığı en az 25 cm olan betonarme zemin ve havuzlama yan duvarlar içlerinin, dökülmelere karşı geçirimsizliğini sağlamak amacıyla epoksi boya, geomembran ve benzeri tecrit malzemesi ile kaplanmış geçirimsiz zemin üzerine yerleştirilmiş tanklar/konteynerler içinde toplanacaktır. l) Farklı kategorideki atık yağlar için farklı tank/konteyner kullanılacaktır. m) Farklı kategorideki atık yağların birbirine karıştırılmayacaktır. n) Atık yağ geçici depolama tankları/konteynerleri göstergeli, aşırı dolmayı önleyici tertibata sahip olacaktır. o) Tanklar/konteynerler işaretli yere kadar doldurulacak ve hiçbir zaman tam dolu bırakılmayacaktır. p) Tanklar/konteynerler kolayca doldurulabilir ve boşaltılabilir olacaktır. q) Tankların/konteynerlerin ağzı yeterli büyüklükte ve kapalı, diplerinde toplanmış katı veya çamurumsu çökeltilerin temizlenmesi için gerekli düzeneğe sahip olacak ve yağmur suyundan korunacaktır. r) Atık yağların, kırmızı renkli ve üzerinde "Atık Yağ" ibaresi yer alan tank/konteynerlerde depolanacaktır. s) Söz konusu atık yağların geçici depolanması için en az 200 litre kapasiteli konteyner bulundurulacaktır. t) Bu tankların içine su, benzin, Fuel-Oil, boya, deterjan, solvent, antifiriz ve motorin gibi herhangi yabancı bir madde karıştırılmayacaktır. Tıbbi Atıklar Tesisten çıkacak tıbbi atıklar, atık yönetimi için Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ne uygun bir şekilde bertaraf edilecektir. 53/65

60 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Atık Ambalaj Tesiste üretim sırasında kullanılacak herhangi bir kimyasal madde bulunmamaktadır. Ancak yılda bir yapılacak bakım sırasında dekantör ve seperatör filtrelerinden kaynaklı atık yağ oluşacaktır. Bu atık yağların değişimi sırasında (Tehlikeli Atıklarla Kontamine Olmuş Ambalaj) olarak kodlanan kontamine olmuş yaklaşık 1 kg ambalaj açığa çıkacaktır. Bu kontamine olmuş ambalajlar tesiste yapılacak geçici depolama alanına alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ndan lisans almış bertaraf/geri Kazanım firmalarına verilecektir. Tehlikeli maddelerle kontamine olmamış, geri kazanılabilir ambalaj atıkları ise Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği gereğince geri kazanım lisansı almış firmalara verilecektir. Tesiste üretilecek ürünlerin ambalajlanmasından ve kullanılan hammaddelerin ambalajlarından dolayı, ambalajların üretiminden bertarafına kadar geçen tüm aşamalar için, Tarih ve sayılı Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği nin, 10. maddesinin; a) Ürünlerinin ambalajlanması sırasında, ürünün kullanımı sonrası en az atık üretecek ve geri dönüşümü ve geri kazanımı en kolay ve en ekonomik olacak ambalajları tercih edilecek, b) Ürünlerin ambalajlanması sırasında tekrar kullanıma uygun ambalajları tercih edilecek, c) Yönetmelik Ek-5 inde yer alan Piyasaya Süren Müracaat Formu nu doldurabilmek için Bakanlığa müracaat ederek internet erişim şifresi ile kod numarası alınacak, d) Her yıl şubat ayı sonunda doldurulacak Ek 5 Piyasaya Süre Müracaat Formu nun internet aracılığıyla Bakanlığa gönderileceği ve söz konusu yönetmelikte, ambalaj atıklarının geri toplanması, tekrar kullanılması, geri dönüştürülmesi ve geri kazanılması ile ilgili diğer hükümlerine uyulacaktır. Atık Pil ve Akümülatör İşletmede oluşması muhtemel atık pil ve akümülatörler, tarih ve Sayılı Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliğine göre bertaraf edilecektir. Emisyon Planlanan proje üretime geçtiğinde proseste kullanılacak olan Prina yakıtlı buhar kazanından dolayı tesis tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen hususlara uyulacaktır. İşletmenin emisyon oluşturacak inşaat işlemleri tamamlandığından inşaat aşaması için herhangi bir emisyon oluşmayacaktır. İşletme faaliyete geçtiğinde ısı enerjisinin temini maksadıyla, yakıt olarak Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-5 te verilen kriterlere uygun (Yağ oranı max 1,5) prina ve kömür ile doğalgaz kullanılacaktır. Ayrıca tesis faaliyet geçtiğinde tarih ve sayılı Resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik çerçevesinde gerekli izin müracaatında bulunacaktır. 54/65

61 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Gürültü Proje kapsamında oluşacak gürültünün etkisi ve şiddeti, gürültü kaynağının bulunduğu ortama ve gürültüye maruz kalacak alıcıya uzaklığı ile ilişkili olmaktadır. Tesise en yakın yerleşim yeri kuş uçuşu yaklaşık 300 m mesafe uzaklıkta yer alan İstasyon Mahallesinde hissedilecek gürültü seviyesi 57,72 dba ve 1,5 km mesafe uzaklıkta yer alan Nizip İlçe merkezinde hissedilecek gürültü seviyesi 37,80 dba olduğundan gürültünün kaynaktan uzaklaştıkça etkisinin azaldığı, hususları göz önüne alınarak önemli denilebilecek olumsuz bir etkinin oluşmayacağı görülecektir Tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliğinin ilgili hükümlerine uyulacaktır. Ayrıca, Tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetim Yönetmeliği nin Ek 7 Tablo-4 e göre Tesisin bulunduğu alan Ticari yapılar ile Gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan konutların yoğun olarak bulunduğu alanlar kapsamında yer almaktadır. Gürültü düzeyi gündüz 65 dba, akşam 60 dba ve gece 55 dba olarak tanımlanmıştır. Bu değer de dikkate alındığında, işletmenin çalışmasından dolayı rahatsız olacak yerleşim birimi bulunmamaktadır. 55/65

62 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN NOTLAR VE KAYNAKLAR Gaziantep Çevre Durum Raporu Gaziantep İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2- ÇIRPICI A.A 1987 Türkiye nin Flora ve Vegetasyonu Üzerinde Çalışmalar 3- Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazete 4- EKİM, KOYUNCU, M., ERİS, S., 1989, Türkiye nin Tehlike Altındaki Nadir ve Endemik Bitkiler Türkiye Tabiatın Koruma Derneği, N0: 18, Ankara 5- Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazete 6- Su Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazete 7- Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazete Sayılı Çevre Kanunu 9- Tosun,H.,1989,Temel Zemini Taşıma Gücü: T.C.Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Ankara 10- DAVIS, P.V Flora of Turkey and The East Aegean Islands, Vol, I-X Edinburg. Uni. Pres. 11- Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik Tarih ve Sayılı Resmi Gazete 12- Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazete 13- Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazete 14- Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazete Gaziantep Çevre Durum Raporu Gaziantep İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 16- ÇIRPICI A.A 1987 Türkiye nin Flora ve Vegetasyonu Üzerinde Çalışmalar 17- Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazete 18- EKİM, KOYUNCU, M., ERİS, S., 1989, Türkiye nin Tehlike Altındaki Nadir ve Endemik Bitkiler Türkiye Tabiatın Koruma Derneği, N0: 18, Ankara 56/65

63 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN 19- Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazete 20- Su Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazete 21- Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazete Sayılı Çevre Kanunu 23- Tosun,H.,1989,Temel Zemini Taşıma Gücü: T.C.Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Ankara 24- DAVIS, P.V Flora of Turkey and The East Aegean Islands, Vol, I-X Edinburg. Uni. Pres. 25- Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik Tarih ve Sayılı Resmi Gazete 26- Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazete 27- Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazete 28- Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazet 57/65

64 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN EKLER 1)Proje İçin Seçilen Yerin Koordinatları Gaziantep İli, Nizip İlçesi, İstasyon Mahallesi, Ülfet Caddesi, No:28 adresinde, Pafta No: 69, Ada No: 1056, Parsel No:2, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56 ve 57 de Beşler Gıda ve Kimya Anonim Şirketi tarafından işletilecek Zeytin, Zeytinyağı Rafine Yağ Margarin ve Sabun Üretim Tesisi dir. Tesis bulunduğu alana ait Vaziyet Planı Ek-5 te verilmiştir.tesis kurulu olduğundan inşaat aşaması söz konusu olmayacaktır. İşletme sırasında toplam 4 (dört) kişi istihdam edilecektir. İşletme sahibi söz konusu alanda Mülkiyet sahibi olarak faaliyet göstermektedir. Tablo 17: Proje Alanı (ÇED) Koordinatları UTM Koordinatlar Coğrafik Koordinatlar Nokta No Y X Y X , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , )Proje Alanı Ve Yakın Çevresinin Mevcut Arazi Kullanımı Değerlendirmek İçin; Yerleşim Alanlarının, Ulaşım Ağlarının, Enerji Nakil Hatlarının, Mevcut Tesislerin Ve EK 5'de yer alan Duyarlı Yöreler Listesinde belirtilen diğer alanların, (proje alanı ve yakın çevresinde bulunması halinde) yerlerine ilişkin verileri gösterir bilgiler 1/ Ölçekli Hâlihazır Harita ( Çevre Düzeni Planı, Nazım, Uygulama İmar Planı, Vaziyet Planı veya Plan Değişikliği Teklifleri, Topografik Harita ) Üzerine İşlenerek Kısaca Açıklanması, Jeoloji Haritası ve Depremsellik Faaliyet alanı Gaziantep ili, Nizip ilçesi, İstasyon Mahallesi sınırları içerisinde kalmaktadır. Hâlihazırda ilgili alanda işletme binası yapılmıştır. İşletmenin faaliyet alanı ve yakın çevresinin 1/ ölçekli Topografik Haritası Ek-2 te verilmiştir. 58/65

65 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Topografya ve Jeolojik Özellikler Faaliyet alanı Gaziantep İli, Nizip İlçesi, İstasyon Mahallesi nde yer almaktadır. Arazi üzerinde yapılan çalışmalar neticesinde arazi topografyasının değiştiği gözle görülür şekildedir. Faaliyet alanında jeolojik olarak; Gaziantep formasyonu gözlenmekte olup, Birim killi kireç taşı ve tebeşirden oluşmaktadır. Formasyonun en pik yüzeyleşmelerinin görüldüğü ve tanımının yapıldığı yer Gaziantep ili dolayıdır. Killi kireçtaşı, tebeşirli kireç taşı ve kireçtaşından oluşan bu formasyon yumuşak topografya gösteren killi kireçtaşı ve tebeşirli kireçtaşı şeklinde görülmektedir. Bazı yerlerde ise bu killi ve tebeşirli kireçtaşları yerine kalın tabakalı kireç taşları gözlemlenmektedir. Killi kireçtaşları beyazımsı gri, krem, kirli sarı renkli, gevşek, ince orta tabakalı yer yer marn ara katkılı çok az çört ve tebeşirli düzeyler içermektedir. Gaziantep formasyonu yanal ve dikey olarak, fasiyes değişimleri göstermektedir. Faaliyet alanı jeoloji haritası EK-7 te verilmiştir. Faaliyet alnının içinde bulunduğu Gaziantep Bölgesinin genel jeolojik özelliklerini şu şekilde açıklayabiliriz: Güneyden kuzeye gidildikçe derin su ortamından, çalkantılı sığ su ortamına ise çökelen kaya türleri izlemektedir. Gaziantep İlinde genellikle dalgalı ve engebeli araziler yaygındır. Gaziantep İli, güneyde Hatay ve Osmaniye sınırını oluşturan Omanos (Nur) dağları yer almaktadır. Burada tepeler m ye kadar yükselmektedir. İlin diğer dağlık kısmı ise bir yandan Nur Dağlarına paralel İslâhiye ilçesi ve Kilis arasında güneyde Suriye den başlayıp kuzeyde Kahramanmaraş sınırına ulaşmakta, diğer yandan ise ilin kuzey sınırını Kahramanmaraş ve Adıyaman sınırı boyunca, doğuda Fırat Nehrine kadar uzanmaktadır. Buradaki tepelerin yükseklikleri güneyden kuzeye doğru, Dormik Dağı (1 250 m), İklikiz Dağı (1 200 m), Kas Dağı (1 250 m), Sarıkaya Dağı (1 250 m) ve Gülecik Dağı (1 400 m) bulunmaktadır. Araban ile Yavuzeli ilçeleri arasında bulunan Karadağın yüksekliği ise 950 metredir. Nurdağı ile arasında kalan bölgede taban arazileri yayılmıştır. Doğu kısmında dağlardan doğup Fırat Nehrine boşalan Karasu ve Merziman Çayı boyunca vadi tabanı ve etek arazileri göze çarpmaktadır. Gaziantep ilinin geri kalan güney ve güneydoğusundaki dalgalı ondüleli arazilerin yanına Barak Ovası olarak anılan doğuda Fırat Nehri, güneyde Suriye sınırı boyunca düz ve hafif meyilli taban arazileri yayılmış durumdadır. Gaziantep bölgesinde genelde Ardıçlıtepe, Gaziantep ve Fırat Formasyonları bulunmaktadır. İnceleme alanı topografik ve jeolojik özellikleri daha önceki araştırmacılara göre Paleosen- Alt eosen olarak adlandırılmış olup, Pa-El simgesi ile gösterilmektedir. Amik Gölü İslahiye, Gölbaşı grabenini doğusunda Gaziantep Adıyaman ön çukuru sedimentasyon havzasında, tabakalı orta Eosen kalkerinin altında gayet geniş yaygınlık gösteren, gri beyaz ve beyaz renkli tebeşirli marn, marnlı kalker ve ince kil, sert kalker ara katkılı bir formasyon, Paleosen- Alt Eosene izafe edilmektedir. Hâkim olan tebeşirli fasiyes ile bu yumuşak tabakalar, tabandaki eosen kalkeri ile tezat teşkil ederler. Tabanda üst Kretaseye tedrici genişli, alt sınırı ise tamamen Plaeontolojiktir. Sığ ve açık deniz sedimentasyonu gösteren bu formasyonda; Globorotaila sp, Uvigerina eocaena gümbel, Robulus sp., Dentelina, Cibicide sp., Globorotalia, Operculina, Ampistegina, Obittoides, Discocyclina, Aveolina, Bryozoa. vb. gibi çok zengin bir mikro fauna asosiasyonu mevcuttur. Paleosen- Alteosen tabakları Afrin vadisinde Nizip, Birecik etrafında, Şanlıurfa, Yaylak, Bozova, Samsat ve Adıyaman- Besni havzasında çok geniş mostarlar venekte ve teşirli beyaz rengi ile uzaklardan tanınmaktadır. Afrin vadisinden 59/65

66 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Kilis ten kuzeye doğru, Polateli ve Revanda mıntıkasına kadar beyaz tebeşirli marnlar daima Orta Eosen kalkerinin altında bulunmaktadır. Yapısal Jeoloji Tektonizma Alt Kampaniyeden günümüze kadar belirlenen inceleme alanının jeoteknotik evrimi Ü. Kampaniyen A. Maestrihtiyen yaş aralığında Anadolu plakası ile Arap Afrika plakası arasında bulunan Neo Tetise ait ofiyolotik kayaçlar (serpantinleşmiş ultra bazikler, volkanikler ve bunların arasında yer yer silisli kireçtaşları, silisleşmiş şeyller) ile deniz fasiyesi birimlerinin birlikte (Silisleşmiş kireçtaşı, miltaşı ve şeyl, silisli şeyler, konglomeratik kireçtaşları) yükselerek güneye arap kıta kenarına itilmesiyle başlamıştır. Maestrihtiyen Alt Paleosen döneminde ilk sıkışmayı izleyen rahatlama süresince özellikle inceleme alanı kuzeyinde sınırlı tansiyonal bir rejim gelişmiş, bu ortamdaki çökme alanlarında kalsiturbititler çökelmiş diğer alanlarda açık şelf çökelme ortamının gelişmesi sonucu marn, şeyl karbonat, çimentolu kumtaşı, mili şeyl birimler çökelmişlerdir. Dönem sonunda bölge giderek sıklaşarak yer yer karasallaşmıştır. Üst Paleosen de bölgenin kuzey kesiminde sınırlı bir karbonat platformu gelişmiştir. Bu platform kenarlarında alüvyon yelpazesi çökelleri gelişirken platformun kendisinde ise Algli kireçtaşları gelişmiştir. Tektonik denetim ile bölge karasal ve sınırlı karbonat platformundan giderek derinleşen açık şelf ortamına dönüşmüştür. Tektonik kontrol nedeni ile Alt Eosen de bu alan karasal ortamda giderek açık şelf karbonat platformu ortamına dönüşmüş bu evrede transgresif nitelikli birimler (kırmızı silttaşı, çamur taşı, marn, tebeşirli seviyeler) çökelmiştir. Bu dönemden sonra tabanı faylarla kontrol edilmiş olan havzada değişken tektonik kontrol nedeni ile Orta Eosen Alt Miyosen aralığında görevli olarak sıklaşan ve derinleşen birimlerin çökeldiği bir açık şelf ortamı gelişmiştir. Orta Miyosen başında bölge, sıkışmaya bağlı olarak, yükselerek karasallaşmıştır. Bölgede sıkışma hareketlerinin yeniden başlamasının ve Arap platformundan denizel ortamın rejyonel ölçekte sıkışmaya başlamasının ilk evresi regresif karakterli birimlerden milioidliopperculinalı, mummulitli, kırmızı algi, broyozalı ve stramatolitli kireçtaşları çökelmişlerdir. Üst miyosen başında sıkışmanın biraz daha artmasıyla ikinci bir volkanik evre oluşmuştur. Bu evrede daha çok bazaltlar meydana gelmiştir. Pliyo kuvaterner de ise günümüzdeki görünümü oluşturan drenaj sistemi kurulmuştur. Sıkışmanın devam etmesi ve bölgenin daha da yükseltilmesi, Tersiyer çökellerinin de kemerleşmesine ve kıvrımlaşmasına yol açmıştır. Depremsellik Türkiye Sismotektonik haritasına baz olmak üzere hazırlanan Türkiye Diri Fay Haritası, MTA Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmüş olan bir proje sonucunda üretilmiştir. 1/ ölçekli olan bu haritada yer alan diri faylar jeolojik, jeomorfolojik ve sismik verilerden yararlanılarak belirlenmiştir. Bu faylar uzunlukları, oluşturdukları zonun genişliği, morfolojiye etkileri, depremsellikleri ve neotektonik dönemdeki deformasyonlar açısından taşıdıkları önem dikkate alınarak seçilmiştir. Harita üzerinde ayrıntılı sınıflamalar yapılmıştır. Bununla beraber haritada fayların niteliklerine ilişkin bilgiler verilmiştir. Elde edilen bilgiler, deprem diri fay ilişkisi açısından, gelecekte olabilecek depremler için yorumlandığında aşağıdaki genellemelere ulaşılabilir: a) Haritalanan diri faylar yüzey kırığı oluşturan depremler sonucunda meydana geldiklerine göre, söz konusu bu fayların hareketleri ile büyüklüğü 6 dan fazla olan depremler beklenebilir. 60/65

67 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN b) Söz konusu fayların yakın çevresinde 5 ve 4 büyüklüğünde depremler beklenebilir. c) 4 ve daha küçük derecede depremler ise Türkiye nin her yerinde ve her zaman meydana gelebilir. Diğer genelleme, deprem tekrarlanma periyodu için yapılabilir: Ülkemizde aynı fay üzerinde depremler 10 yılda bir, yine aynı fay üzerinde 7 den büyük depremler yılda bir oluşmaktadır. Gaziantep İli, kuzey ve batı sınırlarını belirleyen dağ oluşumlarına paralel gelişen Doğu Anadolu Fay Hattının etkisi altında bulunmaktadır. Bu sebeple ilde, bu fay hattına yakınlığı ölçüsünde 1. derece, 2. derece, 3. derece ve 4. derece deprem kuşağının etkisi altına giren bölgeler mevcuttur. İl merkezi ise 3. ve 4. derece deprem kuşakları bölgesine girmektedir. Ancak il merkezinde tarihte kayıtlı, orta ve büyük ölçekli zarar oluşturan büyük bir deprem olmamıştır. Bu sebeple deprem olgusunun il merkezi yerleşimi üzerine önemli bir etkisi olmamıştır. Ancak yinede kent yerleşiminde yüksek katlı (10 kat ve üzeri) yapılara çok sık rastlanmamaktadır. Tablo 18:Gaziantep ve Civarında Meydana Gelen Depremler SIRA NO TARİH EPİSANTR ŞİDDETİ DEPREM YERİ N 38.8 E VI URFA N 38.8 E VI URFA N 36.1 E VI ANTAKYA- URFA N 37.1 E VI KİLİS N 37.1 E VI KİLİS [Kaynak: Türkiye ve Civarının Deprem Katalogu 167. Maden Fakültesi ( İTÜ ) ] Şekil 3 Gaziantep İli Deprem Haritası FAALİYET ALANI 61/65

68 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Tablo 19 Gaziantep İli Deprem Bölgeleri YERLEŞİM YERİ DEPREM BÖLGESİ YERLEŞİM YERİ DEPREM BÖLGESİ GAZİANTEP (M) 3 OĞUZELİ 4 ARABAN 3 DOĞANPINAR 4 İSLÂHİYE 1 ŞAHİNBEY 3 FEVZİPAŞA 1 BÜYÜKŞAHİNBEY 4 KARKAMIŞ 4 BURÇ 3 NİZİP 4 ŞEHİTKÂMİL 3 SALKIM BELEDİYESİ 4 YAVUZELİ 3 SAKÇAGÖZÜ 1 [Kaynak: Gaziantep İl Savunma Müdürlüğü 2010] 62/65

69 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN ATIK TÜRÜ KAYNAĞI/MİKTARI ÇEVRESEL ETKİSİ/ALINACAK ÖNLEMLER Atık Su Evsel Nitelikli Atık su 13,5 m 3 /gün Projeye konu olan tesiste günlük 121,5 m 3 atık su oluşması planlanmaktadır. Tesisten kaynaklanacak atık sular tesiste kurulu olan ön arıtımdan geçtikten sonra Su Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde yer alan deşarj kriterleri sağlandıktan sonra tesis alanından uzaklaştırılacaktır. Tesiste Nizip Belediyesi tarafından Deşarj Kalite Kontrol Ruhsatı verilmiştir. Katı Atık Ambalaj Atığı Gürültü Evsel Nitelikli Katı Atık 100,5 kg/gün Evsel nitelikli 0,5 kg/gün 300 m mesafede 57,72 dba Tesisin faaliyeti süresince çalışan personelden kaynaklanacak evsel nitelikli katı atıklarla (cam, kâğıt, plastik vb.), bu personelin yemek servisinden kaynaklanan organik kökenli evsel nitelikli katı atıkların bertarafı; Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ne göre yapılacaktır. Evsel nitelikli katı atıklar içerisinde cam, kâğıt, plastik vb. değerlendirilebilir olan atıkların bertarafı Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ne göre yapılacaktır. Oluşacak katı atıklar tarihli Katı Atıkların Kontrol Yönetmeliği 18. Madde gereğince çevre sağlığını bozmayacak, standartlara uygun çöp bidonunda toplanacak ve Nizip Belediyesi Çöp Depolama Alanına boşaltılacaktır. Ayrıca, Nizip Belediyesi ile katı atıkların kabul edileceğine dair yapılacak sözleşmenin bir nüshası İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğüne sunulacaktır. Tesiste yılda bir yapılacak bakım sırasında dekantör ve seperatör filtrelerinden kaynaklı atık yağ oluşacaktır. Bu atık yağların değişimi sırasında (Tehlikeli Atıklarla Kontamine Olmuş Ambalaj) olarak kodlanan kontamine olmuş yaklaşık 1 kg ambalaj açığa çıkacaktır. Bu kontamine olmuş ambalajlar tesiste yapılacak geçici depolama alanına alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ndan lisans almış bertaraf/geri Kazanım firmalarına verilecektir. Tehlikeli maddelerle kontamine olmamış, geri kazanılabilir ambalaj atıkları ise Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği gereğince geri kazanım lisansı almış firmalara verilecektir. Tesiste üretilecek ürünlerin ambalajlanmasından ve kullanılan hammaddelerin ambalajlarından dolayı, ambalajların üretiminden bertarafına kadar geçen tüm aşamalar için, Tarih ve sayılı Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği nin, hükümlerine uyulacaktır. Proje kapsamında oluşan gürültünün etkisi ve şiddeti, gürültü kaynağının bulunduğu ortama ve gürültüye maruz kalacak alıcıya uzaklığı ile ilişkili olmaktadır. Tesise en yakın yerleşim yeri kuş uçuşu yaklaşık 300 m mesafe uzaklıkta yer alan İstasyon Mahallesinde hissedilecek gürültü seviyesi 57,72 dba ve 1,5 km mesafe uzaklıkta yer alan Nizip İlçe merkezinde hissedilecek gürültü seviyesi 37,80 dba olduğundan gürültünün kaynaktan uzaklaştıkça etkisinin azaldığı, hususları göz önüne alınarak önemli denilebilecek olumsuz bir etkinin oluşmayacağı görülecektir Tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliğinin ilgili hükümlerine uyulacaktır. Ayrıca, Tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetim Yönetmeliği nin Ek 7 Tablo-4 e göre Tesisin bulunduğu alan Ticari yapılar ile Gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu 63/65

70 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Emisyon Tehlikeli Atık alanlardan konutların yoğun olarak bulunduğu alanlar kapsamında yer almaktadır. Gürültü düzeyi gündüz 65 dba, akşam 60 dba ve gece 55 dba olarak tanımlanmıştır. Bu değer de dikkate alındığında, işletmenin çalışmasından dolayı rahatsız olacak yerleşim birimi bulunmamaktadır. Planlanan proje üretime geçtiğinde proseste kullanılacak olan Prina yakıtlı buhar kazanından dolayı tesis tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen hususlara uyulacaktır. İşletmenin emisyon oluşturacak inşaat işlemleri tamamlandığından inşaat aşaması için herhangi bir emisyon oluşmayacaktır. İşletme faaliyete geçtiğinde ısı enerjisinin temini maksadıyla, yakıt olarak Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-5 te verilen kriterlere uygun (Yağ oranı max 1,5) prina ve kömür ile doğalgaz kullanılacaktır. Ayrıca tesis faaliyet geçtiğinde tarih ve sayılı Resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik çerçevesinde gerekli izin müracaatında bulunacaktır. Planlanan proje kapsamında oluşması söz konusu tehlikeli atıklar kontamine olmuş ambalajlar ve mineral bazlı klor içermeyen hidrolik yağlardır. Tesiste yaklaşık 250 kg/yıl kontamine olmuş ambalaj atığı, yaklaşık 325 kg/yıl da mineral bazlı klor içermeyen hidrolik yağlar oluşmaktadır. Oluşacak tehlikeli atıkları işletme sahibi, Gaziantep Valiliği nden alacağı Geçici Depolama İznini ile fabrika içerisinde üzerlerine kod numaraları yazılarak geçici olarak depolayacaktır. Depolanan tehlikeli atıklar Tehlikeli Atık Taşıma Lisansı olan araçlarla Çevre ve Şehircilik Bakanlığı nın Tehlikeli Atık Bertaraf Lisansı verdiği firmalara verilerek nihai bertaraftı sağlanacaktır. Ayrıca işletme sahibi her yılın mart ayında 1 yıllık Tehlikeli Atık Beyan Formunu doldurarak Gaziantep Valiliği ne vereceğini taahhüt etmektedir. Tesiste oluşması muhtemel tehlikeli atıkların Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine uygun olarak bertaraf edileceği firma yetkilileri tarafından taahhüt edilmiştir. Ayrıca yılda bir yapılacak bakım sırasında dekantör ve seperatör filtrelerinden kaynaklı atık yağ oluşacaktır. Bu atık yağların değişimi sırasında (Tehlikeli Atıklarla Kontamine Olmuş Ambalaj) olarak kodlanan yaklaşık 1 kg kontamine olmuş ambalaj açığa çıkması planlanmaktadır. Tesiste faaliyet gösteren dekantör ve seperatör filtrelerinden atık yağ oluşması söz konusudur. Makinelerin yağ değişimleri sezonluk yapılmaktadır. Filtrelerden 1 sezonda ortalama 28 kg, dekantörden ise ortalama 8 kg atık yağ oluşması beklenmektedir. Tesisten oluşacak atık yağların kodu tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik kapsamında (Mineral esaslı klor içermeyen hidrolik yağlar) olarak kodlanmıştır. Tehlikeli Kimyasal Tesisin prosesi gereği herhangi bir kimyasal madde kullanılmamaktadır. 64/65

71 BEŞLER GIDA VE KİMYA A.Ş. ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI - RAFİNE YAĞ- MARGARİN VE SABUN Tıbbi Atık İşletmeden çıkacak tıbbi atıklar, atık yönetimi için Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ne uygun bir şekilde bertaraf edilecektir. Atık Yağ Projenin işletme aşamasında zaman zaman makine ekipmanlarının çalışmalarından dolayı yağ çıkışı söz konusu olmaktadır. Tesiste yaklaşık 325 kg/yıl da mineral bazlı klor içermeyen hidrolik yağlar oluşmaktadır. Proseste oluşacak soap stock miktarı saatte yaklaşık kg/saat olması planlanmaktadır. Bu durumda söz konusu yağın toprağa ve suya karışmasının önlenmesi amacı ile atık yağlar bir kanal ile bir yağ çukurunda toplandıktan sonra yağ seperatöründen geçirilerek ayrıştırılıp depolanacaktır. Atık yağların tekrar kullanılmasının mümkün olamadığı durumda tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği kapsamında lisans almış geri kazanım firmasına sözleşme dahilinde verilecektir. Tesiste faaliyet gösteren dekantör ve seperatör filtrelerinden atık yağ oluşması söz konusudur. Makinelerin yağ değişimleri sezonluk yapılmaktadır. Filtrelerden 1 sezonda ortalama 28 kg, dekantörden ise ortalama 8 kg atık yağ oluşması beklenmektedir. Tesisten oluşacak atık yağların kodu tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik kapsamında (Mineral esaslı klor içermeyen hidrolik yağlar) olarak kodlanmıştır Bitkisel Atık Yağ Proje kapsamında Bitkisel atık yağa neden olabilecek bir çalışma söz konusu değildir. Atık Pil ve Akümülatör Tesisin işletilmesi sırasında kullanılan araçların akümülatörleri, kullanıldıktan sonra üreticisine teslim edilecektir tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği nin ilgili hükümlerine uyulacaktır. Ömrünü Tamamlanmış Lastik İşletme sahibi işletmede çalışacak iş makinelerine ait ömrünü tamamlamış lastikleri yetkili servis ve sanayi sitelerinde değiştirecektir. Faaliyet sahibi 25/11/2006 tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği nin ilgili hükümlerine uyacağını taahhüt etmektedir. Toprak Kirliliği Proje kapsamında toprak kirliliğine neden olabilecek bir çalışma söz konusu değildir. 65/65

72 EKLER

73 EK 1 (MÜLKİYET BELGESİ)

74

75

76

77

78

79

80

81

82

83

84 EK 2 (1/ ÖLÇEKLİ TOPOĞRAFİK HARİTA)

85

86

87 EK 3 (TAAHHÜTNAME)

88

89 T ii r k i T.r ' Cumhuriyeti Tiirkiye Cumhuriyeti IMZA SIRKOLERI Yev.No :{A) 23 Ocak 2013 SAHA MAH ATATAURK BULVARI NO 24/B NiZiP 7ef: antepoda_nkip1@ho lmail.com Bu Onaylama i lem (N.K.90 md.) allindaki' imzalartn goslerdigi, Nizip NiJfus MUdQrlQ^ffnden verilmig 2B land, 5781 kayil, CI3 sen ve numarali fotografli Nufus Cuzdanina gore Gaziantep ili ahinbey ilgesi Kurtulu; mahallesi / koyii 82 cill, 41 aile sira, 5 sira numaralarinda notusa kayitli olup, baba adi Haydar, ana adi Vecide, dogum larihi 1,1 1955, dogum yeri Pattios olan ve halen yukandaki adreste bulundugunu, okur yazar oldugunu soyleyen, T.C, kimlik numarali CEMAL CAKMAK, 5ohitkatnil NCifus Mudiirlugu'nden verilmi? larih kayit, A13 seri ve numarali fotogiafli Niifus Cu7danina giire Gaziantep ili ahinbey ilgesi Kurtulus mahallesi / koyij 82 cill, 41 aile sira, 10 sira numaralarinda nufusa kayilli oiltp, baba adi Cemal, ana adi Nefia, do^um tarihi , do^um yeri Palnos olan ve halen yukandaki adreste bulundugunu, okur yazar oldu unu soyleyen, T.C kimlik numarali NEDIM QAKMAK, ehitkamil Niifus MlJdiirlOgu'nden venlmij 11.1,2012 tarih, 1532 kayil, A13 seri ve numarah fotografli Niifus Cuzdanina gore Gaziajeuili ahinbey ilgesi Kurlulu? mahallesi / kdyci 82 cilt, 41 aile sira, 9 sira numaralarinda nufusa kaynifo^^ baba adi Cemal, ana adi Nefia, dogum larihi , dogum yeri Palnos olan ve halen yuj^sujjaki adresle bulundugunu, okur yazar oldugunu soyleyen, T.C. kimlik numaral, ' QAKMAK, gosterdigi ^ehitkamil Niifus MiidurlOgu'nden venlmij lanh, kayit, G, numarali fotografli Nufus Cuzdanina gore Gaziantep ili $ahinbev ilfesi Kurtuluf mahallesi 82 cilt, 41 aile sira, 12 sira numaralarinda nufusa kayitli olup, baba adi Cemal, ana adi Nefia, do um tarihi , dogum yen Gaziantep olan ve halen EMEK MAH. HAFIZ MEHMET 5AHlN SK, 14/10 EHITKAMlL/G/i2lANTEP adresinde oturdui unu. okur yazar oldugunu soyleyen, TC kimlik numarali ibrahim QAKMAK, adii hi^ilere ait oldugunu ve dairede huzunjmda imzatandigini onaylanm, Ikibinonuf yili Ocak ayinin yirmiupunco giinij 23 01,2013 [ DAYANAK: [Nizip 1 Noterllglnden onayli 27 Aralik 2012 tarih yevmiye numarali karar deflen sayfasinin tarih 2013/02 nolu karan geregince; Ydnetim Kurulu Ba^kani TCKimlik numarali Cemal QAKMAK ve Yonetim Kurulu Oyeleh TC.Kimlik numarali-jpecilfri gakmak ve TC Kimlik numarali Metin QAKIvlAK'in tek baslarina 5irket unvani alti atacaklari mijnferit imzalari ile uf yil sure ile ^irketi temsil ve ilzam etmelerine ayrica yukarida befeit YSnetim Kurulu Balkan ve Yonetim Kurulu iiyelerinin yam sira Genel MOdur oiarak atanan 4302a,$$t62^(j TC,kimlik numarali Ibrahim QAKMAK'in yonetim kurulu bafkani ve ijyelenyle ayni jekilde yetk "" ' gorijlmii^tur l5bu dayanak Noterlik Yasasinin 79.maddestne gore eklenmj^tir,. DAYANAK. [T.CNizip Ticaret Sicili MudurliigiJnun 22, larih 85 sayili yazisi ile 21 01,2013 larifi ve 2013/02 nolu Y6netim Kurulu Karan ticaret sicilinde tescili tarihinde yapilmij olup, llani derdosttir. i^bu dayanak Noterlik Yasasmin 79.maddesine gore eklenmi^tir ERLiGi NiZlP 1, NOTERl REMZl CANBEYLl S^AtKFI, HTAT4 f1k BULVARI N024/B^ZlP Tel tmail.com 5IRKETIN UNVANI ]RKET1N ADRESI VERGI NOSU YETKlLlLER YETKlNiN KULLANIM EKLI YETKlNiN SURESI TiCARET SiClLADI TICARET SiCiL NO :BE LER GIDA VE KiMYA ANONltVl irketl :lstasyon Mah Ulfet Cad No.28 Nizip ;Nizip ei1 :Y0ne1im Kurulu Ba5kani; CEMAL QAKMAK lyonotim Kurulu Uyeleri; NEDlM CAKMAK METIN QAKMAK Genel Mijdur, IBRAHIM gakmak :Tek Ba^lanna ;21,01,3013tarihinden itibaren 3 (U5) Yil / inizip :2404 V / Nizip! Nolerligindcn onayli 27 Aralik 2012 larih yevmiye numarali karar dctlcrinin 2 sayfasinin 21, larih 2013/02 sayili karan geregince; Be^ler Gida ve Kimya A,?. YOnetim Kurulu Bajkani Cemal CAKMAK bafkanliginda ^irkel merfce/i in Mahallesi Olfet Caddesi No:28 Nizip / Gaziantep adresinde loplanarak ajagidaki karan atm:;lir. I - Her lilrlo ^ck, senei, police, twnolar, ibranameler ile banka ve finans kuiumlanndaki firtcli borg 'altina sokatak her lurlu kredi sozicjmderinde YOnelim Kumlu Bajkani Cemal CAKMAK ve Yonetim Kumlu llyclcnijeli i^kmak^ Mclin CAKMAK'm en az ikisinin jirkel unvajii allma alacaklan imzalari ile U9 yil surc ik- jirkeli (emsil vc ilzam ctmelerini;, 2- Sirkeli bilumum resmi vc hususi daire, Vergi Daireleri, Sosyal GUvcnlik Kurumu vc muesseselerde, hakiki ve hukmu sahislar nezdinde temsile vc ahzu kabza, yukarida sayilan belgelcr di;indaki cvrak, beige vesairc ye imza koymaya, ihalelere girmeye ve tekiif vermeye, arlirma ve eksilune yapmaya, ihalelere leminal vermeye veya geri almaya, ihaie sozlejmelerini imzalamaya, firket ijlcrini takip ifin O^ilncu jahislara genel ve Ozel vekaleller vermeje, azlclmeye,, gilmrilklerde ijlemler yapmaya, gumriik beyanname ve diger belgeleri imzalamaya, her turlu fifre bafvunjiari yapmaya ve jifrelcri almaya, inceleme raporlari, uzlajma bajvunj laleplerini ve uzla;ma tulanaklarini imzalamaya. yukarida sayilan kredi sozlesmeleri di;mdaki bankalardaki her lurlu islcmlcri yapmaya, hankalara hcsap a^lirmaya, hesaplatdan para 9ekmeye, gelcn havalcleri almaya, ;irket hesaplarmdan havale EFT gondermcyc, (;ek kamclerini leslim almaya, banka hesap sifrcleri almaya, velha-'u jirkctin yukarida sayilan en az iki yelkilisinin imzasi gereken ijlemler difindaki buiun ijlcmleri ve muamclclen yapmak ifin YOneiim Kurulu Bajkani TC Kimlik numarali Cemal fakmak ve YOnelim Kurulu Oyelen TC kimlik numarali Nedim CAKMAK ve TC kimlik numaraii Melin CAKMAK'm tek bajlanna firkel unvani allina alacakian miinferil imzalan ile ii? yil sure ile jirketi lemsil ve ilzam etmelerine ayrica yukanda belirtilen Yiinelim Kurulu ba^kan ve yonelim kurulu Qyelerinin yam sira Genel mudur oiarak atanan TC kimlik numarali Ibrahim CAKMAK'm yfinetim kumlu bajkani ve Uyeleriylc aym jckilde yelkili kihnmasma, denildi^inden imzalanmizin onaylanmasini talep ederiz. BE5LER GIDA VE KiMYA ANONlM? RKETI' Nl TEMSlLE YETKlLl OLANU^R, Yonetim Kurulu Bajkani; CEMAL CAKMAK T.C, No : [NiZiP 1. NOTERl REMZl CANBEYLl [Vekili Imzaya Yetkili Katip MUSTAFA ARSLAN Yonetim kurulu Uyeleri; t 1 1» KDV, Har?. Damga Veii bedeli makbuz karjiliqi^^lil^dilpii^it Damga Vecgisi ve Degerli Kagil bedeli majibui karsihgi tahsil eddmijtir.

90 EK 4 (VEKÂLETNAME)

91

92

93 EK 5 (1/ ÖLÇEKLİ ÇEVREDÜZENİ PLANI VAZİYET PLANI VE İMAR PLANI)

94 FAALİYET ALANI

95

96

97

98 EK 6 (YER BULDURU HARİTASI)

99 FAALİYET ALANI

100 EK 7 (JEOLOJİ HARİTASI)

101 FAALİYET ALANI

102 EK 8 (FAALİYET ALANI UYDU GÖRÜNTÜSÜ)

103

104

105

106

107

108

109 EK 9 (DEŞARJ KALİTE KONTROL RUHSATI)

110

111 EK 10 ( TARİH VE 2357 KARAR NOLU ÇED GEREKLİ DEĞİLDİR BELGESİ)

112

113 EK 11 (MEVCUT DURUMDAKİ İŞLETMENİN KAPASİTE RAPORU)

114

115

116

117

118

119

120 EK 12 (YETERLİK BELGESİ)

121