ARAPÇA SARF NE NAHİV BİLGİSİ

Transkript

1 1 ARAPÇA SARF NE NAHİV BİLGİSİ Hazırlayan ve Derleyen M.sani ÖZDEMİR Tatvan Anadolu İmam Hatip Lisesi Meslek Dersleri Öğretmeni NOT: 1. Bu notlar öğreticilere yönelik hazırlandığından dolayı öğretici, örnekleri zenginleştirerek konuyu sunmalıdır. 2. Eğitimci arkadaş aşağıdaki notları öğrenciye sırasıyla kavrattıktan sonra mutlaka ezberletmelidir. 3. Buna paralel olarak günde en az kelime (Türkçe den Arapça ya) ezberletmelidir. 4. Bu faaliyetler fazla uzamamakla beraber hemen bu kural ve kelimlerin metin içerisinde kullanımını göstermelidir ki kısa zamanda ciddi bir sonuç alınabilsin. Ancak uyarılar dikkate alınmadığı zaman istenilen sonuca ulaşılamayacağını peşinen belirtmiş olalım. Gayret bizden başarı ALLAH tandır. Hata ve eksiklikler için uyarırsanız sevinirim. Allah razı olsun. Tlf: [email protected]

2 2 İÇİNDEKİLER 1-Fill Çekimleri 2-İsm-i Fail, İsm-i Mef ul, İsm-i Fail Mübalağa Siğaları 3-Aksam-ı Seb a 4-Mezid Fiiller 5-İSm-i Zaman, İsm-i Mekân, İsm-i Alet 6-İsm-i Tesğir 7-Harfi Cerler 8-Zarflar 9-Zamirler 10-İsm-i İşaretler 11-İsm-i Mewsuller 12-İsim Tamlaması (İdafet) 13-Ma rife ve Nekira, Ma rifenin Çeşitleri 14-Müzekkerlik ve Müenneslik, Müennesliğin Alametleri 15-İsm-i Maksur, İsm-i Menkus, İsm-i Memdud 16- İsm-i Mensub 17- İsm-i Tafdil 18- İ rab Tablosu 19-Cümle ve Çeşitleri 20-Fiil Cümlesi, Naibu l-fail 21-Mef ul Çeşitleri 22-Lazım Fill, Müteaddi Fiil 23-Sıfat-ı Müşebbehe 24- İsim Cümlesi 25- Haberin Çeşitleri 26- Haberin Öne Geçmesi ve Kardeşleri إ ن 27- ve Kardeşleri ك ان 28- Gibi İş Gören Edatlar ل ي س 29- Ve Kardeşleri ك اد Sıfat Tamlaması 32- Sıra Sayıları 33- Saatler 34-Sayma Sayıları 35- Esma-i Hamse 36- Soru Edatları 37- Fiilleri Cezm Eden Şart Edatları 38- Şartın Cevabının Başına FA Gelmesi 39- Mudari Fiili Cezm Eden Edatlar 40- Mudari Fiili Nasb Eden Edatlar 41- Ğeyr-i Munsarıf 42- Mebni İsimler 43-Mebni Fiiler 44- Te kid (Pekiştirme) 45- Bedel 46- Hal 47- Atf

3 3 Yardım etmedi م ف ر د تثن ية جمع مذكر غائب ل م ي ن ص ر ل م ي ن ص ر ا ل م ي ن ص ر وا مؤنث غائبة ل م ت ن ص ر ل م ت ن ص ر ا ل م ي ن ص ر ن مذكر مخاطب ل م ت ن ص ر ل م ت ن ص ر ا ل م ت ن ص ر وا مؤنث مخاطبة ل م ت ن ص ر ي ل م ت ن ص ر ا ل م ت ن ص ر ن نفس متكلمة ل م أ ن ص ر ل م ن ن ص ر ل م ن ن ص ر جمع تثن ية Henüz, Hiç yardım م ف ر د etmedi ل م ا ي ن ص ر وا ل م ا ي ن ص ر ا ل م ا ي ن ص ر مذكر غائب ل م ا ي ن ص ر ن ل م ا ت ن ص ر ا ل م ا ت ن ص ر مؤنث غائبة ل م ا ت ن ص ر وا ل م ا ت ن ص ر ا ل م ا ت ن ص ر مذكر مخاطب مؤنث مخاطبة ل م ا ت ن ص ر ي ل م ا ت ن ص ر ا ل م ا ت ن ص ر ن نفس متكلمة ل م ا أ ن ص ر ل م ا ن ن ص ر ل م ا ن ن ص ر م ف ر د تثن ية جمع Yardım etmesin ل ي ن ص ر وا مذكر غائب ل ي ن ص ر ل ي ن ص ر ا ل ي ن ص ر ن مؤنث غائبة ل ت ن ص ر ل ت ن ص ر ا ل ت ن ص ر وا مذكر مخاطب ل ت ن ص ر ل ت ن ص ر ا ل ت ن ص ر ن مؤنث مخاطبة ل ت ن ص ر ي ل ت ن ص ر ا ل نفس متكلمة م ف ر د ت ث ن ي ة ج م ع Yardım etti مذكر غائب ن ص ر ن ص ر ا ن ص ر وا مؤنث غائبة ن ص ر ت ن ص ر ت ا ن ص ر ن مذكر مخاطب ن ص ر ت ن ص ر ت م ا ن ص رت م مؤنث مخاطبة ن ص ر ت ن ص ر ت م ا ن ص ر ت ن نفس متكلمة ن ص ر ت ن ص ر ن ا ن ص ر ن ا Yardım etmedi م ف ر د تثن ية جمع مذكر غائب م ا ن ص ر م ا ن ص ر ا م ا ن ص ر وا مؤنث غائبة م ا ن ص ر ت م ا ن ص ر ت ا م ا ن ص ر ن مذكر مخاطب م ا ن ص ر ت م ا ن ص ر ت م ا م ا ن ص ر ت م مؤنث مخاطبة م ا ن ص ر ت م ا ن ص ر ت م ا م ا ن ص ر ت ن نفس متكلمة م ا ن ص ر ت م ا ن ص ر ن ا م ا ن ص ر ن ا م ف ر د تثن ية جمع Yardım ediyor مذكر غائب ي ن ص ر ي ن ص ر ان ي ن ص ر ون مؤنث غائبة ت ن ص ر ت ن ص ر ان ي ن ص ر ن مذكر مخاطب ت ن ص ر ت ن ص ر ان ت ن ص ر ون مؤنث مخاطبة ت ن ص ر ين ت ن ص ر ان ت ن ص ر ن نفس متكلمة أ ن ص ر ن ن ص ر ن ن ص ر Şimdi yardım م ف ر د تثن ية جمع etmiyor مذكر غائب م ا ي ن ص ر م ا ي ن ص ر ان م ا ي ن ص ر ون مؤنث غائبة م ا ت ن ص ر م ا ت ن ص ر ان م ا ي ن ص ر ن مذكر مخاطب م ا ت ن ص ر م ا ت ن ص ر ان م ا ت ن ص ر ون مؤنث مخاطبة م ا ت ن ص ر ين م ا ت ن ص ر ان م ا ت ن ص ر ن نفس متكلمة م ا أ ن ص ر م ا ن ن ص ر م ا ن ن ص ر Yardım etmiyor, م ف ر د تثن ية جمع etmez مذكر غائب ل ي ن ص ر ل ي ن ص ر ا ن ل ي ن ص ر و ن مؤنث غائبة ل ت ن ص ر ل ت ن ص ر ا ن ل ي ن ص ر ن مذكر مخاطب ل ت ن ص ر ل ت ن ص ر ا ن ل ت ن ص ر و ن مؤنث مخاطبة ل ت ن ص ر ي ن ل ت ن ص ر ا ن ل ت ن ص ر ن نفس متكلمة ل أ ن ص ر ل ن ن ص ر ل ن ن ص ر Yakın gelecekte م ف ر د تثن ية جمع yardım edecek مذكر غائب س ي ن ص ر س ي ن ص ر ان س ي ن ص ر ون مؤنث غائبة س ت ن ص ر س ت ن ص ر ان س ي ن ص ر ن مذكر مخاطب س ت ن ص ر س ت ن ص ر ان س ت ن ص ر ون مؤنث مخاطبة س ت ن ص ر ين س ت ن ص ر ان س ت ن ص ر ن نفس متكلمة س أ ن ص ر س ن ن ص ر س ن ن ص ر Uzak gelecekte م ف ر د تثن ية جمع yardım edecek مذكر غائب س و ف ي ن ص ر س و ف ي ن ص ر ان س و ف ي ن ص ر ون مؤنث غائبة س و ف ت ن ص ر س و ف ت ن ص ر ا ن س و ف ي ن ص ر ن مذكر مخاطب س و ف ت ن ص ر س و ف ت ن ص ر ا ن س و ف ت ن ص ر و ن مؤنث مخاطبة س و ف ت ن ص ر ي ن س و ف ت ن ص ر ا ن س و ف ت ن ص ر ن نفس متكلمة س و ف أ ن ص ر س و ف ن ن ص ر س و ف ن ن ص ر Emir olduğu için 'si olmaz çünkü kendisine ينصر emir vermez. م ف ر د تثن ية جمع Yardım et مذكر مخاطب ا ن ص ر ا ن ص را ا ن ص روا مؤنث مخاطبة ا ن ص ري ا ن ص را ا ن ص ر ن Emr-i Hazır: Orta harfin harekesi mudaride ötre ( ) ise emir fiilindeki elifin harekesi de ötre olur, eğer üstün ( ) ya da esre ( ) olursa, emir fiillindeki elifin harekesi esre olur. م ف ر د تثن ية جمع Yardım etsin مذكر مخاطب ل ي ن ص ر ل ي ن ص ر ا ل ي ن ص ر وا مؤنث مخاطبة ل ت ن ص ر ل ت ن ص ر ا ل ي ن ص ر ن Asla yardım etmeyecek م ف ر د تثن ية جمع مذكر غائب ل ن ي ن ص ر ل ن ي ن ص ر ا ل ن ي ن ص ر وا مؤنث غائبة ل ن ت ن ص ر ل ن ت ن ص ر ا ل ن ي ن ص ر ن مذكر مخاطب ل ن ت ن ص ر ل ن ت ن ص ر ا ل ن ت ن ص ر وا مؤنث مخاطبة ل ن ت ن ص ر ي ل ن ت ن ص ر ا ل ن ت ن ص ر ن نفس متكلمة ل ن أ ن ص ر ل ن ن ن ص ر ل ن ن ن ص ر م ف ر د تثن ية جمع Yardım edildi مذكر غائب ن ص ر ن ص را ن ص روا مؤنث غائبة ن ص ر ت ن ص رت ا ن ص ر ن مذكر مخاطب ن ص ر ت ن ص رت م ا ن ص رت م مؤنث مخاطبة ن ص ر ت ن ص رت م ا ن ص رت ن نفس متكلمة ن ص ر ت ن ص رن ا ن ص رن ا Yardım ediliyor, edilir د م ف ر تثن ية جمع مذكر غائب ي ن ص ر ي ن ص را ن ي ن ص رو ن مؤنث غائبة ت ن ص ر ت ن ص را ن ي ن ص ر ن مذكر مخاطب ت ن ص ر ت ن ص را ن ت ن ص رو ن مؤنث مخاطبة ت ن ص ري ن ت ن ص را ن ت ن ص ر ن نفس متكلمة أ ن ص ر ن ن ص ر ن ن ص ر

4 ك ت ب -ك ات ب, خ ر ج -خ ار ج, ف ت ح -ف ات ح, ح م د -ح ام د, ش ر ب -ش ار ب Örnek: kalıbında gelir. ( ف اع ل ) : FAİL İSM-İ ك ت ب -م ك ت وب, خ ر ج -م خ ر وج, ف ت ح -م ف ت وح, ح م د-م ح م ود, ش ر ب - م ش ر وب Örnek: ( kalıbında gelir. م ف ع ول ) MEF UL İSM-İ MÜBALAĞALI İSM-İ FAİL SİĞALARI: Bir varlıkta bir özelliğin çok fazla bulunduğunu ve bir kimsenin bir şeyi çok fazla yaptığını gösteren isimlerdir. Bu isimler sülasi (müteaddi=nesne alan) fiillerden olur. Bunların dışındaki fiillerden nadiren gelir ve özel vezinleri vardır. Bu vezinler semâidirler. Yani biz istediğimiz fiili herhangi bir vezne sokarak mübalağalı ism-i fail yapamayız. Ayrıca müennes ve müzekker için ayrı siğaları yoktur. Sonlarına ta-i te nis getirilerek müennes yapılabilirler. Mübalâgalı İsm-i Fâil, (1) Maziden türeyenler, bir işi sık sık yapanı veya aşırı yapanı veya bir özelliği çokca göstereni tanımlar. ( ضر اب çok döven) gibi. (2) Sıfattan türeyenler, kalıcı bir sıfatlanmayı ve geçici bir isimlenmeyi bildirir, buna Hâl da denir ( ضر يب dövücü) gibi. (3) İsimden türeyenler, bir kimsenin o işle meşgul olduğunu bildirir ( مل ك hükümdar) gibi. Mübalağalı ism-i failin vezinleri: Mübalaga-i ism-i failin vezinlerini sırasıyla öğrenelim: Vezin Örnek 1 Tercüme 1 Örnek 2 Tercüme 2 Örnek 3 Tercüme 3 Çok yalancı ك ذاب Çok veren, çok bağışlayan و هاب Tövbeleri çok kabul eden ت واب ف عال Çok anlayışlı ف هام ة Çok bilen ع ال م ة Çok gezen, çok dolaşan س يار ة ف عال ة Çok cesur ج س ور Çok temizleyici ط ه ور Çok kıskanç غ ي ور ف ع ول Çok bilen ع ل يم Çok acıyan ر ح يم Çok iyi işiten س م يع ف ع يل Çok ayırıcı ف ار وق Çok susan س اك وت ف اع ول Çok dürüst ص د يق Çok zalim ظ ل يم Çok fasık ف س يق ف ع يل Çok şişman ض خ ام Çok cesur ش ج اع Çok büyük ك ب ار ف ع ال Çok alay eden ه م ز ة Çok kınayan ل م ز ة Çok uyuyan ن و م ة ف ع ل ة Çok atılgan م ق د ام Çok müsrif, savurgan م ت ال ف Çok yayıp saçan م ض ي اع م ف ع ال Çok fakir م س ك ين Çok güzel konuşan م ن ط يق Güzel kokuyla çok kokulanan م ع ط ير م ف ع يل Çok açıklayan ت ب ي ان Çok söz söyleyen ت ك ال م ت ف ع ال Kral, hükümdar م ل ك ف ع ل Çok büyük ك ب ار Çok cahil ج هال ف عال Çok dolu م ج ز م م ف ع ل Çok kutsal ق د وس Daima sabit ve kalıcı ق ي وم ف ع ول ا ل ق س ام الس ب ع ة ل الم ع ت ل / الم ع ل ا لص ح يح الم ث ا ل و ج د و ض ع - ي س ر ا لس ال م ك ت ب ج ل س ف ت ح ال ج و ف ن ال م ات س ار ا ل م ه م وز أ ك ل س أ ل - ق ر أ الن اق ص ر مي د ع ا - خ ال ا ل م ض ع ف مد ش ر - ف ر الم ق رو ن ش و ى - ق و ى الل ف يف (İkiye الم ف رو ق و ع ى - و ق ى ayrılır) 4 ) ث ال ث ي) sülasi NOT: 1-Fiiller, kök harflerinin sayısı itibariyle üç harfli ve rubai( ر با عي ) olmak üzere ikiye ayrılır. أ ك ل - ك ت ب - ف ر - و ج د - م ات - ر م ي ش و ى ör: sülasi د ح رج = ف عل ل vardır. rubai ör: tek bir kalıbı 2- Fiiller, kök harfleri itibariyle ek harf alıp almamasına göre de ikiye ayrılır. Eğer fiiller ek harf almamışlarsa onlara mücerred ( م ج رد ), eğer ek harf almışlarsa bunlara da mezidun fih ( م ز يد ف يه ) fiiller denir. 3- Fiiller, içinde ilet harfi ( ا و ى ) bulunup bulunmamasına göre ikiye ayrılır. ) القسام ال س بعة ( AKSAM-I SEB'A A-)Sahih fiiller: içinde illet harfi bulunmayan fiillere denir. Üçe ayrılır. 1-Salim fiiller: İçinde illet harfi, hemze ve şedde bulunmayan fiillerdir. 2-Mehmuz filler: İçinde hemze bulunan fiillere denir. 3-Muda af fiiller: ikinci harfi şeddeli olan fillerdir. B-)Muallel(Mu tel)fiiller: içinde illet harfi bulunan fiillere denir. Dörde ayrılır. 1-Misal fiiller: İlk harfi و ve ي olan fillerdir.

5 ل 2-Ecvef fiiller: İkinci harfi illetli olan fiillerdir. 3-Nakıs fiiller: Son harfi illetli olan fiillerdir. 4-Lefif filler: içinde iki illet harfi bulunan fiillerdir. İkiye ayrılır. a-lefif-i Makrun: İkinci ve üçüncü harfi illetli olan fillerdir. b-lefif-i Mefruk: Birinci ve üçüncü harfi illetli olan fiillerdir. ا ل ف ع ال ال م ز يد ة ف يه ا ماض مضارع مصدر أمر اسم الفاعل اسم المفعول ف عل ي ف ع ل ت ف ع يل ف ع ل م ف ع ل م ف عل أ ف ع ل ي ف ع ل إ ف ع ال أ ف ع ل م ف ع ل م ف ع ل ف اع ل ي ف اع ل م ف اع ل ة /ف ع ال ف اع ل م ف اع ل م ف اع ل ت ف عل ي ت ف عل ت ف ع ل ت ف عل م ت ف ع ل م ت ف عل ت ف اع ل ي ت ف اع ل ت ف اع ل ت ف اع ل م ت ف اع ل م ت ف اع ل ا ف ت ع ل ي ف ت ع ل ا ف ت ع ل ا ف ت ع ل م ف ت ع ل م ف ت ع ل ا ن ف ع ل ي ن ف ع ل ا ن ف ع ال ا ن ف ع ل م ن ف ع ل ا ف ع ل ي ف ع ل ا ف ع ال ل ا ف ع ل م ف ع ل ا س ت ف ع ل ي س ت ف ع ل ا س ت ف ع ال ا س ت ف ع ل م س ت ف ع ل م س ت ف ع ل ا ف ع و ع ل ي ف ع و ع ل ا ف ع يع ال ا ف ع و ع ل م ف ع و ع ل م ف ع و ع ل ا ف ع ال ي ف ع ال ا ف ع يال ل ا ف ع ال ل م ف ع ال ا ف ع ول ي ف ع و ل ا ف ع وا ل ا ف ع و ل م ف ع و ل م ف ع ول ا س م اء الز م ان و ال م ك ان و ال ل ة İSM-İ ZAMAN, İSM-İ MEKAN, İSM-İ ALET KURAL-2:Mezid fiilerin zaman ve yer isimleri ise bu fiillerin ismul mefulleri ile aynı vezindedir. ت وضأ ا ل م ت و ضأ ا س ت ش ف ى ا ل م س ت ش ف ى a)ism-i zaman ve ism-i mekân: Bir fiil işlendiği zamanı veya yeri gösterirler. Sülasi mücerred fiilde iki vezinde alınırlar. Daha çok kök ikinci harfin mudaride fetha - م ف ع ل - 1 ( ) veya ötre ( ) ile harekeli olan fiilerin zaman ve yer isimleri bu vezindedir. ي د خ م د خ ل, ي ع ب م ع ب oyun oynanılan yer NOT-1:Nakıs fiilerin zaman ve yer isimleri aşağıdaki vezindedir. ر م ى م ر م ى ا و ى م ا و ى ر ع ى م ر ع ى :امثلة Mudaride kök ikinci harfi esre ( ) ile harekeli - م ف ع ل 2 fiilerin zaman ve yer ismi bu vezinde gelir. م جل س ي جل س NOT-2:Misal fiillerin zaman ve yer isimleri م ف عل vezninde و ض ع م و ض ع gelir. KURAL-1:Bir şeyin çok olduğu veya bir işin çok yapıldığı yeri gösteren ismi mekanın sonuna bir ة eklenir böyle isme د ر س م د ر س ة denir. اسم الكثرة BAB 5 BAB 4 BAB b)ism-i alet: Fiilden türeyen ve ait olduğu fiilin kendisiyle işlendiği alete delalet eden isim yapısıdır. Müteaddi, sülasi fiillerden türerler. Alet isimleri şu kalıplardadır: VEZİN ÖRNEK م ف ع ال ك ال Ölçtü, tarttı م ك ي ال Ölçek ف ت ح Açtı م ف ت اح Anahtar م ف ع ل غ ز ل Eğirdi م غ ز ل İğ Minber م ن ب ر Yükseltti ن ب ر Kaşık م ل ع ق ة Yaladı ل ع ق م ف ع ل ة ك ن س Süpürdü م ك ن س ة Süpürge م ف ع ل ن خ ل Eledi م ن خ ل Elek ف عال ة ث لج Karlı oldu ث ال ج ة Buzdolabı س خ ن ısıttı س خ ا ن ة şofben İSM-İ TASĞİR, İsm-i Tasğir: ilk harfi zamme, ikinci harfi fetha yapılarak ve ikinci harften sonra sakin bir ي) ) harfi ilave edilerek küçültülür. Bu işleme tasgir yani küçültme denilir. Örnek: ر ج ل (Adam) ر ج ي ل (Adamcık) (Dağcık) ج ب ي ل (Dağ) ج ب ل İsmi tasgir (küçültme) üç kalıpta gelmektedir. a) ف ع ي ل : Bu kalıp üç harfli isimler içindir. Örnek: ج ب ل (Dağ) ج ب ي ل (Dağcık) (Kalemcik) ق ل ي م (Kalem)---- ق لم b) ف ع يع ل : Bu kalıp dört harfli isimler içindir. Örnek: م س ج د (Cami) --- م س ي ج د (Küçücük cami, camicik) c) ف ع ي ع يل : Bu kalıp beş harfli isimler içindir. Örnek: م ص ب اح (Lamba)-- م ص ي ب يح (Küçücük lamba, lambacık) Tasgir aşağıdaki gayeleri ifade eder: 1) Azaltma 2) Küçümseme 3) Yaklaştırma 4) Şefkat ve sevgi İsm-i tasğirin başka kalıpları da vardır. Ancak burada en çok kullanılan bu üç kalıpla yetineceğiz. 5

6 İsimlerin önüne gelip, kendilerinden sonra gelen ismin son harekesini kesra (esreli) okuturlar, yani mecrur yaparlar. Harf oldukları için kendi başlarına bir anlam ifade etmezler, ancak isme dâhil olduklarında manaya katkıda bulunurlar. Harf-i cerler arapçada çok büyük önemi haizdir hem çok kullanılmakta hem de birçok fiil bu harfler ile حروف الجر HARFİ CERLER 180 derece zıt manalara gelmektedir. O yüzden bu harfi cerler çok iyi ezberlenmelidir. Bu harfi cerler toplam 20 tanedir. İngilizce bilenler bunları in, on, at, since, for, as, from vs. şeklinde düşünürse daha kolay kavrayacaktır. Okunuş ve yazılışları tüm harf-i cerler aşağıdadır. حروف الجر وحروف اإلضافة )تج ر اإلسم فقط(: Allah a inandım 1 ب آم ن ت ب ا لل Bütün günahlardan tövbe ettim 2 م ن ت ب ت م ن ك ل ذ ن ب Allah Teala ya tövbe ettim 3 إ ىل ت ب ت ا لى للا ت ع ال ى Haramdan men edildim 4 عن ك ف ف ت عن ا لح ر ا م Her günahkar üzerine tövbe etmek vaciptir 5 على ت ج ب التو ب ة على ك ل م ذ ن ب Ben Allah Teala nın/teala için kulcağızıyım 6 ل ا ن ا ع ب ي د لل ت ع ال ى İtaat eden cennettedir 7 ف ي ا ل م ط يع ف ي ا لج ن ة O nun benzeri gibi hiçbir şey yoktur (Şura 42/11) 8 ك ل ي س كم ثل ه ش ي ء Ölüme kadar Allah Teala ya ibadet ederim 9 حت ى ا ع ب د للا ت ع ال ى حت ى ا لم و ت Nice okuyucular vardır ki Kur an onlara lanet eder 10 رب رب ت ال ي ل ع ن ه ال ق ر آ ن Allah a yemin ederim ki asla büyük günahları yapmayacağım 11 واو القسم و للا ل ا ف ع ل ن ا لك بائ ر Allah a yemin ederim ki elbette farzları yapacağım 12 تاء القسم تا لل ل ف ع ل ن ا لف ر ائ ض 13 مذ ت ب ت م ن ك ل ذ ن ب ف ع ل ت ه مذ ي و م ا لب ل و غ Buluğ gününden beri yaptığım tüm günahlara tövbe ettim Buluğ gününden itibaren namaz farz olur 14 منذ ت ج ب الصال ة منذ ي و م ا لب ل و غ Âlim hariç, insanlar helak oldu 15 حاشا ه ل ك النا س حاشا ا لع ال م İlmiyle amel edenler hariç, âlimler helak oldu 16 خل ه ل ك ا لع ال م و ن خل ا لع ام ل ب ع ل م ه İhlâslılar hariç, amel edenler helak oldu 17 عدا ه ل ك ا لع ام ل و ن عدا ا لم خ ل ص Ey Allah ın rahmeti, sen olmasaydın elbette insanlar helak olurdu 18 لو ل لو لك ي ا ر ح م ة للا ل ه ل ك النا س Niçin/neden isyan ettin? (Keymihe = keymâ (elif ten bedel he gelmiş) 19 كيم كيمه ع ص ي ت ZARFLAR Zarflar; fiilin meydana geldiği zamanı ve mekânı belirten, Ne zaman ve nerede sorularının cevabı olan kelimelerdir. Kendinden sonra gelen ismi, cer harfleri gibi mecrûr (esreli) yapar. Zarflar; zaman zarfı ve mekân zarfı olmak üzere iki kısımdır: Bazı Önemli Mekân Zarfları Kapının önünde أم ام ال ب ا ب Önünde أم ام Kapının arkasında خ ل ف ال ب ا ب Arkasında خ ل ف Rafın üzerinde ف و ق الر ف Üstünde, üzerinde ف و ق Kapının altında ت ح ت ال ب ا ب Altında ت ح ت Şehrin dışında خا ر ج ال م دي ن ة Dışında خا ر ج Şehrin içinde دا خ ل ال م دي ن ة İçinde دا خ ل Kapı ve pencerenin arasında ب ي ن ال ب ا ب و الناف ذ ة Arasında ب ي ن Kapının yanında ع ن د ال ب ا ب Yanında ع ن د Caddenin ortasına و س ط الشا ر ع Ortasına, ortasında و س ط Kâbe nin etrafında ح و ل ال ك ع ب ة Etrafında, çevresinde ح و ل İnsanlarla beraber م ع النا س Birlikte, beraber م ع Bazı Önemli Zaman Zarfları Ay ش ه ر Önce ق ب ل Yıl عا م - س ن ة Sonra ب ع د fecr ف ج ر Gece ل ي ل Gün ي و م Saat سا ع ة Sabah ص با ح Hafta أ س ب وع Şimdi ا ل ن Bir gece ل ي ل ة Boyunca ط وا ل Dün أ م س Esnasında أ ث نا ء Öğle ظ ه ر 6

7 م م ة ة ة ة م ف م 7 Gündüz ن ها ر İkindi ع ص ر Dakika د ق يق ة Akşam م سا ء ) الض مائ ر ZAMİRLER ) MUNFASIL ZAMİRLER MUTTASIL ZAMİRLER جمع تثن ية مفرد Ona,onun,onu...ه م...ه م ا...ه مذكر غائب مؤنث غائبة...ه ا...ه م ا...ه ن مذكر مخاطب...ك...ك م ا...ك م مؤنث مخاطبة...ك...ك م ا...ك ن...ن ا...ن ا... ي نفس متكلمة جمع تثن ية مفرد O ه م ه م ا ه و مذكر غائب ه ن ه م ا ه ي مؤنث غائبة أ ن ت م أ ن ت م ا أ ن ت مذكر مخاطب أ ن ت ن أ ن ت م ا أ ن ت مؤنث مخاطبة ن ح ن ن ح ن أ ن ا نفس متكلمة ÖRNEK: kullanılabilir. ve diğer muttasıl zamirler başka örneklerle ك ت اب ه, ك ت اب ه م ا, ك ت اب ه م, ك ت اب ه ا, ك ت اب ه م ا, ك ت اب ه ن..., YAKIN İSM-İ İŞARETLER Bu مفرد تثن ية جمع مذكر غائب ه ذ ا ه ذ ان ه ؤ ل ء مؤنث غائبة ه ذ ه ه ات ان ه ؤ ل ء İSM-İ İŞARETLER UZAK İSM-İ İŞARETLER Şu مفرد تثن ية جمع مذكر غائب ذ ل ك ذ ل ك م ا أ ول ئ ك مؤنث غائبة ت ل ك ت ل ك م ا أ ول ئ ك İSM-İ MEWSULLER İsm-i mewsuller genellikle kendinden önceki ile kendinden sonraki arasında bağ kuran bağlaçlardır. Kendinden sonrakiler öncekinin açıklaması niteliğindedir. Öyleki مفرد تثن ية جمع مذكر غائب ا لذ ي ا ل ذ ان ا ل ذ ين مؤنث غائبة ا لت ي ا لل ت ان ا لالئ ي/ا لالت ي/ا لل و ات ي Örnek: Dini yalanlayanı gördün mü? ا ر ا ي ت الذ ي ي ك ذب ب الد ين İbadetlerinden gafil olanlar-gösteriş yapanlar الذ ين هم ع ن ص ال ت ه م س اه ون ا لذ ين ه م ي ر اؤ ن ق د أ ف ل ح ال م ؤ م ن ون * ا لذ ين ه م ف ي ص ال ت ه م خ اش ع ون ermişlerdir. Namazlarında huşu içerisinde olan mü minler kesinlikle kurtuluşa Babası imam olan kız öğrenci geldi. ج اء ت الطال ب ة الت ي ا ب وه ا إ م ا م Annesi mühendis olan öğrenci geldi ج اء الطال ب الذ ي ا م ه م ه ن د س ة Babaları gelen çocuklar gittiler. ذ ه ب ا ل ط ف ال الذ ين ج اء ا ب وه م Anneleri öğretmen olan iki çocuk geldiler. ج اء الط ف ال ن الذ ان ا م ه م ا م د ر س ة Babaları öğretmen olan iki kız çocuğu geldiler. ج اء ت الط ف ل ت ان اللت ان ا ب وه م ا م ع ل م Babaları Profesör olan kızlar öldüler. ت و ف ي ت ال ب ن ات اللت ي ا ب وه ن ا س ت اذ İdafette iki öğe vardır; mudaf ( ) م ض اف ا ل يه ( Kurallar; 1-Mudaf olan kelime ال takısı ve tenvin(,, ) almaz. Cümle içindeki yerine göre ( ), ( ), ( ) harekelerini alabilir. 2-Mudafun ileyh olan kelime ise mecrur olmak zorundadır. Ma rife veya nekira olabilir. - ف ب الص م ك ت - ب İSİM TAMLAMASI ا إل ضافة ) ve mudafun ileyh م ض اف 1- ر ا ي ت د ر س ا م د ر س ف ي ا م د ر س 2- م د ر س ا م د ر س ف ي ا ب ي ت 3- م ر ر ت ب د ر س ال م د ر س NOT-1: Mudaf olan kelime eğer müsenna veya cem müzekker salim ise bu kelimenin sonundaki nûn ( ن ) harfi düşer., تب ت ي دا ا بي ل هب تب ت ي دان ا بي ل هب ا س مان + ه ما ا س ما ه ما NOT-2: Mudaf olan kelimenin başına nida harfi gelirse mudaf د ت ر د ر سة - م د ر س الص ف - ق ل الطال yapar. olan kelimeyi mansup ص ب غ ة للا - م ال ك ي و م ال دي ن ا بو ب كر يا ا با ب كر, ع با د للا يا ع با د للا

8 م ة ف ة ة ة ف MA RİFE VE NEKİRA İsim ve sıfatların belirli olduğunu göstermek üzere başlarına denir. takısı getirilir. Bu takıya belirlilik takısı )ال( -Başında belirlilik takısı bulunmayan sonu tenvinli olup belirsiz ) ن ك رة ( nekira gibi bu tür kelimelere (ك تا ب ( gösteren bir varlığı denir. -Nekira olan bir kelimenin başına belirlilik takısı getirilerek ma rife ( م ع ر ة ) yapılır. Bilinen bir varlığı gösterip sonundaki tenvin düşer ve bir hareke kalır. )المعرفة والنكرة( )ال( El takısından sonra kelime bu harflerden biriyle başlarsa lam harfi okunur. ا ل ب ا ب, ا با ب ب ا ب )ا ل م ع ر ف ة و الن ك ر ة ) NEKİRA MA RİFE VE ن ك ر ة : ا ل س م الذ ي ل ي د ل ع ل ى ش ي ئ م ح دد ا و م ع رو ف. و ي ك ون م نو نا عا د ة. مثال: قل - ك تا ب - ط ال ب ع ر ف ة : ا ل ب ي ت - ا ل ق ل م ن ك ر ة : ب ي ت ق ل م تة و م ع ر وف. و ه ي س م ا ل س م الذ ي ي د ل ع ل ى ش ي ئ م ح دد أ Arapça'da 28 harfin 14 tanesi şemsi diğer 14 tanesi kameri ن واع أ م ع ر ف ة : harftir. 1 -ا ل م ع ر ف ب )ا ل ) : ا ل ق ل م - ا ل ك ت اب - ا لطال ب ت ث د ذ ر ز س ش ص ض ط ظ ل ن harfler: Şemsi 2 -ا ل ع ل م : ا ح م د - ف اط م ة - م كة -şemsi harflerde el takısından sonra gelen bir kelime bu أ س م اء ا ل ش ار ة : ه ذ ا - ه ذ ه -- ذ ل ك ت ل ك... harften biriyle başlarsa el takısının (ال) (ل) lam harfi okunmaz. 4 -ا لضم ا ئ ر : ه و - ه ي -- ه ه ا... ا لتا ج ر ت ا ج ر okunur. Lamdan sonraki harf şeddeli س م اء ال م و ص ول ة : ا لذ ي ا لت ي... ا ب غ حج ك و خ ف ع قي م ه harfler: Kameri 5 -ا ل 6 -ا ل م ض اف : ك ت اب الطال ب - ق ل م الطال ب ا لت ذ ك ير و الت أ ن يث في ال س م اء MÜZEKKERLİK VE MÜENNESLİK doğru yola uydu ve eziyet verici bir şey yapmadı) gibi. b) Menkus isim, sonunda bir önceki harf kesreli olan devamlı ya bulunan isimdir. Merfu veya mecrur olduğunda (zamme ve kesre) ağır geldiği için, sonunda bu harekeler takdir edilir. Örnek: ح ك م ا لق اض ي ع ل ى ال ج ان ي. (Hâkim, suçluyu mahkûm etti. Gibi. ء Erkek varlıkların isimlerine م ذ ك ر denir. b) ة İsmi failin م بال غ ة kipini göstermek için ismi failin Dişi varlıkların isimlerine م ؤ ن ث denir. sonuna gelir. Müzekker ismi failin sonuna geldiği zaman Arapça'da müzekker için bir alamet yoktur. dişilik alameti olmaz. ب ي ت Örnek: رح ا ل - رح ال / عال م - عال م ة (çokbilmiş) Örnek: Müennes isimler Arapça'da üç kısma ayrılır; Hakiki Müennes, Lafzi müennes ve Sema-i Müennes. Ek Bilgi: Ayrıca ismi faillerin sonuna çoğul alameti olarak gelmektedir. 1-Hakiki Müennes: Kendisinde mana itibariyle dişiliğin Örnek: ك رة - ف ج رة - ق تل olduğu isim hakiki müennestir. Bu kelimelerin lafzınayazısına ى B) (kısa elif) elif-i maksure: Elif sesiyle telaffuz edilen bakılmaz. şeklinde yazılan harflerde de müenneslik alameti vardır. م ر ي م - أ م - أ خ ت - س ع اد - ف اط م ة - ز ي ن ب Örenk: ي س رى - ب ش ر ى - ك ب رى Örnek: 2-Lafzi Müennes: Bu isimlerin sonunda müennes isim olduklarını gösteren alametler bulunmaktadır. Bu alametler şunlardır; İsimlerin sonundaki ) ا ( de müenneslik alametidir. عصا Örnek: C) Bazı isimlerin sonundaki hemzeden( ء )önce bulunan A) : ة ىة Müzekker isimlerin sonuna getirilerek müennes yapılır. nes isimler hep sıfat anlamı taşıyan isimlerdir. elif ( ا ) isimlerde müenneslik alameti katar. Bu tür müen- ت مي ذ - ت مي ذة / م عل م- م عل م Örnek: ح م ر اء - ب ي ض اء - ز ر ق اء - س و دا Örnek: yerler; geldiği bazı ة 3-Sema-i Müennes: Bunların müennes olduğunu gösteren herhangi bir alamet yoktur. Sözlükten, duyarak veya a) ة Bazen erkek isimlerin (Talha) sonunda bulunur bura da o isimlerin müennes olduğunu göstermez. ezberleyerek bulunur bilinir. ح م ز - ط ح ة Örnek: ن ف س - ش م س - ع ي ن - ر و ح Örnek: Sonunda ة bulunan bütün özel isimler gayri munsarif olurlar. İSM-İ MAKSUR, İSM-İ MENKUS, İSM-İ MEMDUD a) Maksur isim, sonunda devamlı elif-ya bulunan Fakat bu isim mansub olduğu zaman, sonunda fetha ortaya isimdir. Üç hareke bunların sonunda takdir edilir. çıkar. Örnek:. ه ذ ا ال ف ت ى ات بع ال ه دى و ل م ي أ ت ب ا ل ذى (Bu delikanlı, Örnek: أ ي ت ا لق اض ي (Kadı yı gördüm) Bu isimler nekira olarak geldiklerinde kelimenin sonunaki ح ك م ق اض ya harfi düşer. Merfu ve mecrur halinde ise tek- şeklinde gelir, mansub halinde ise ya harfi ع ل ى ج ان rar ortaya çıkar ve ر أ ي ت قا ض ي ا şeklinde yazılır. c) Memdud isim, sonunda kendisinden önce zaid elif (eklenmiş elif) olan her murab (sonu değişebilen) isimdir. Örnek: ا ح ت ر م ت ال ق راء (Okuyuculara hürmet ettim) gibi. 8

9 İSM-İ MENSUB İsm-i Mensub: Sonuna, kendisinden önceki harfin harekesi Şeddeli ي) ) ile sona eren isme nisbet yapıldığınnunda kesreli, şeddeli bir ي harfi eklenen isimdir. Bu, soda bu ismin üç hükmü vardır: ي bulunmayan isme mensubiyeti (aitliği) göstermek a) Eğer şeddeli ي) ) bir harften sonra gelirse, birinci için yapılır. ) a çevrilir ve bundan önceki و) ), ي) ) aslına, ikinci ي) İsmin sonunda müenneslik ة si varsa hazfedilir harfin harekesi fetha kılınır. (düşürülür.) ط و و ي ) ط و ي (Tay aslı= ط ي Örneğin; Örneğin; م ال ط ة (Malta) م ال ط ي (Maltalı) Diğer örnek: ح ي (Canlı) ح ي و ي (canlıya ait) İsim, üç harfli maksur (sonunda elif-i maksure b) Eğer şeddeli ي iki harften sonra gelirse, birinci bulunan) bir isim ise, veya elif-i memdude ile sona eren müennes bir isim ise, son harfi و a çevrilir. a çevrilir ve bundan önceki ) و) ) ي) ) hazfedilir, ikinci ي) harfin harekesi fethalı kılınır. Örneğin: ع ص ا (baston) ص ح ر اء ع ص و ي (Çöl) Örneğin; ع ل ي (Ali) ع ل و ي (Aliye ait) gibi ص ح ر و ي c) Eğer şeddeli ي) ) üç veya daha fazla harften sonra İsim dört harfli maksur veya menkus bir isim ise gelirse, hazfedilir. (dü- ) a çevirmek ve bunları hazfetmek و) ) yı ي) ) ve ا ( şürmek) caizdir. Diğer örnek: ك ر س ي (Kürsü, sandalye) ك ر س ي (Kürsüye Örneğin; ش اف ع ي (Şafi-i) ش اف ع ي (Şafi ye ait) Örneğin; م ع ن ى (Mana) م ع ن و ي veya م ع ن ي (Manevi) ---- ait, sandalyeye ait) hazfedilir ت ve ي ise, vezninde ف ع يل ة veya ف ع يل ة (Mazi ile İsim الم اض و ي veya الم ا ض ي (Mazi, geçmiş) الم اض ي ilgili, geçmiş) (düşürülür) ve ikinci harf fethalı kılınır. İsim, beş veya daha fazla harfli maksur veya menkus bir isim ise nisbet ي) ) sı eklenmeden önce kelimenin Diğer örnek; ق ر يظ ة (Kurayze) ق ر ظ ي (Kurayze ye ait) Örneğin; ح ن يف ة (Hanife) ح ن ف ي (Hanifeye ait) son harfi hazfedilir. (düşürülür) Lame l fiil (son harfi) hazfedilen ve kök harflerinden ikisi üzerine kalan üç harfli her isme nisbet yapıldı- Örneğin; الم ص ط ف ى (Mustafa) الم ص ط ف ي (Mustafa ya ait) döndürülür. (Müşteri ile ilgili, müşteriye ğında bu isim aslına الم ش ت ر ي (Müşteri) الم ش ت ر ي ait) Örneğin; ي د (El) ي د و ي (El ile ilgili) İsim, ikinci harfi kesreli, üç harfli bir isim ise, nisbet yapılmadan önce ikinci harfi fethalı kılınır. Diğer örnek; ا خ (Kardeş) ا خ و ي (Kardeşe ait) Diğer örnek; ا ب (Baba) ا ب وي (Babaya ait) ا ب ل ي (Deve) ا ب ل ait)----- (Krala م ل ك ي (Kral) م ل ك Örneğin; (Deve ile ilgili) İSM-İ TAFDİL, İsm-i Tafdil: iki şeyin nitelendiği bir sıfatta, birinin diğerinden DİKKAT KIYAS YOK! daha üstün olduğunu gösteren kiptir. ÖRNEKLER: Örneğin; ز ي د ا ع ل م م ن ع ل ي (Zeyd Ali den daha bilgilidir.) gibi. (En büyük kız çalışkandır.) ا ل ب ن ت ال ك ب ر ى م ج ت ه د ة. güzeldir.) (En küçük oda ا ل غ ر ف ة الص غ ر ى ج م يل ة. İsm-i tafdil üç harfli fiilden,ا ف ع ل müennesi ف ع ل ى vezninde ا ل و ل د ا ل ك ب ر ب م ن ز ل ة ا ل ب (En büyük erkek çocuk, baba yerindedir=baba yapılır. Bu fiilin malum, tam, olumlu, çekimli, yalın, farklılığı kabul eden, renk, kusur veya süse delalet etmeyen bir fiil olması şarttır. İsm-i tafdilin üç kullanılış şekli vardır: makamındadır) C) a-marifeye mudaf olması durumunda: Bu durumda kendinden öncekine uyması ve uymaması caizdir. (Yani uyabilir de uymayabilir de) A) Başında ال bulunmaması ve mudaf olmaması: Bu ÖRNEKLER: durumda müfred müzekker olması ve kendinden sonra da (Mekke, şehirlerin en ش ر ف ى ا لم د ن ya da م كة ا ش ر ف ا لم د ن mufaddalun aleyh in (kendisine karşı başkası üstün tutulmuş olanın=kıyas var) min ile mecrur olarak getiril- (Amel.( ا ف اض ل الناس ( da Ya ا ل ع ل م اء ا لع ام ل ون ا ف ض ل الناس. değerlisidir.) mesi gerekir. eden âlimler, insanların en faziletlisidir. ) DİKKAT KIYAS VAR! ( Zeynep, kadınların ) ف ض ل ى الن س ا ء ( da Ya ز ي ن ب ا ف ضل الن س اء. Örneğin; ز ي ن ب ا ك ب ر م ن م ر ي م (Zeynep Meryem den daha en faziletlisidir.) büyüktür.) gibi. C) b-nekreye mudaf olması: Bu durumda müfred ve müzekker olması gerekir. faydalıdır.) (İlim, maldan daha ا ل ع ل م ا ن ف ع م ن الم ال. bilgilidir.) (Fatma, Halid den daha ف اط م ة ا ع ل م م ن خ ال د. ÖRNEKLER: büyüktür.) (Güneş, Ay dan daha ا لشم س ا ك ب ر م ن الق م ر gibi. (Tuba, en faziletli kadındır) ط وب ي ا ف ض ل ا م ر أ ة B) Başında ال in bulunması: Bu durumda ism-i tafdilin ر ج ال ا لع ل م ا ن ف ع ر ج ال. (İlim adamları, en faydalı adamlardır.) mevsufuna uyması gerekir ve kendinden sonra mufaddalun aleyh (=kendisini başkası üstün tutulmuş olan=kıyas büyüğüdür.) (Meryem, kadınların en م ر ي م ا ك ب ر ا م ر أ ة getirilmez) 9

10 ق ق ب م 10 İ RAB TABLOSU اعراب ا لسماء مفرد تثنية جمع المذ كر السالم جمع المؤنث السالم جمع التكس ير مرفوع... ان... ون... ات... ين... ين... ات منصوب... ات... ين... ين مجرور ا ل طبا ء ا م د ر سا ت ا م د ر سو ن ا م د ر سا ن ا م د ر س المثلة ا ل م د ر س ا ل م د ر س ي ن ا ل م د ر س ين ا ل م د ر س ات ا ل ط با ء ا ل م د ر س ا ل م د ر س ي ن ا ل م د ر س ين ا ل م د ر س ات ا ل ط باء CÜMLE Cümle: İki veya daha fazla kelimeden oluşmuş tam mana veren söz dizisine cümle denir. Arapçada isim cümlesi ve fiil cümlesi olmak üzere iki türlü cümle vardır. ) ا ل ج م ل ة ال ف ع ل ي ة ( CÜMLESİ A-FİİL Fiil ile başlayan cümlelere fiil cümlesi ( ج مل ة ال ف ع ل ية (ا denir. ك ت ب ا م د ر س ال ر سال ة ك ت ب ت ال م د ر س ة ال ر سال ة Fiil ( fail,( فعل ( فاعل ) ve mef ul ( مفعول ) olmak üzere 3 öğesi vardır. Fiil müzekkerlik konusunda faile tabi olur, ancak! ك ت ب ا م د ر سو ن ال ر سال ة ك ت ب ت ال م د ر سا ت ال ر سال ة ك ت ب ا م د ر سا ن ال ر سال ة ك ت ب ت ال م د ر س تا ن ال ر سال ة Aynı zamanda fiil her zaman müfrettir. Fail cem li ğayri akil olursa fiil müfred ve müennes olarak م ا ت ت الط يو ر Madi fiil fetha üzere mebnidir, mudaride ise merfu olur. gelir KURALLAR: NOT:Fiil cümlesinin iki temel öğesi; fiil ve faildir. Fail kural itibarı ile her zaman merfudur. Mef ul ise mensuptur. ر ج = هو gizlidir. Bu fiilin faili Fail gizli veya açık gelebilir. خ 1-Mef ulü mutlak: Fiilin lafzından alınan mansub bir isimdir. Yani fiilin mastarından getirilir. Mefulu mutlak; a)fiili pekiştirmek, b)çeşidini belirtmek, c)sayısını belirtmek için fiilden sonra zikredilir. Örneğin; ederim.)(pekiştirme) (Allah a güzelce hamd ا ح م د للا ح م دا sabret.)(çeşit) (Güzel bir sabırla ا ص ر ص ب را ج مي ال vurdu.)(sayı) (Polis hırsıza iki defa ض ر ب ال ش ر ط ي ا صلل ض ر ب ت ي ن 2-Mef ulün li eclih: Mansub veya sebep gösteren bir harfle mecrur olan bir isimdir. Yani mefulün li eclih, ya fetha alarak, ya da bir harfi cerden dolayı kesre alarak görevini yapar. Fiilden sonra gelir ve fiilin sebebini ve meydana geliş nedenini açıklar. Örneğin; (Müslüman, Allah a şükür olsun diye ي صلي ا م سل ش ك را ل namaz kılar.) yolcu- (Öğrenci, ilim talep etmek için س ا ف ر الت مي ذ ل ط ل ب ا ع م luğa çıktı.) 3-Mef ulun fih: Fiilin meydana geliş zamanını veya yerini belirten mansub isimdir. Daima fi=de, da manasını içerir. Örneğin;. و ف ت ا م ام الس ب ور ة (Tahtanın önünde durdum.) Bu örnekte görüldüğü üzere, durmak işinin nerede yapıldığı bildirilmektedir. Tahtanın önünde durma işi, tam Olarak sınırlandırılmamıştır. Yani tahtanın ne kadar önünde durulduğu tam olarak belirli değildir. MEF UL ÇEŞİTLERİ gidiyorum) (İşime sabahleyin ا ذ ه ب الى ع ملي ص ب اح ا. Bu örnekte ise, zaman bildirildi. İşe gitme eyleminin hangi zaman diliminde yapıldığı söylendi. duru- (Öğrenci, tahtanın önünde ي ف ال ت مي ذ ع ن د الس ب ور ة. yor.) Dikkat edilirse, bu örnekte de durma işinin nerede yapıldığı bildiriliyor. Burada yapılan durma eylemi belirli bir mekan olan tahtanın önünde yapılmıştır. Mekan zarfı, sınırları belli bir yer olduğu zaman fi zikredilir. Örneğin; oynadı) (Çocuklar oyun sahasında ل ع ب ا ل و ل د في ال م ل ع ب. Bu örnekte de fiilin hangi mekanda yapıldığı sınırlandırılarak bildirilmiştir. Yani çocuklar tamı tamına oyun sahasında oynamıştır başka bir yerde değil. kıldım.) (Camide namaz صل ي ت في ال م س ج د. Bu son örneğimize dikkat ettiğimizde, namaz kılma işinin belirli sınırlandırılmış bir mekânda yani camide yapıldığı vurgulanmaktadır. Kısacası mefulu fihler; yer ve zaman bildiren isimlerdir. 4-Mef ulü ma ah: ( مع ) beraber manasındaki vav dan dan sonra gelen ve fiilin, kendisiyle beraber geldiği şeye delalet eden mansub bir isimdir. Yani burada و harfi cümlede bir eylemin birlikte yapıldığı manasını vermektedir. Burada bu و harfine vav-ı maiyye (beraberlik vavı) denilir.

11 ب ف ف Örneğin; س ر ت و ال ج ب ل (Dağ boyunca yürüdüm= Dağla birlikte yürüdüm) yoksa, böyle mefule sarih mefulun bih denir: ya, kendisi gelmişse, yani, fiille meful arasında cer harfi aldım. Bir kalem satın ا ش ت ر ي ت قلما yürüdü. (Halil nehir kıyısı boyunca م شى خل ي ل و ش اط ئ الن ه ر. =Halil nehirle beraber yürüdü.) okuduk. Kitabı ق ر أ ن ا الك تاب mefullerdir. isimleri, sarih الك ت اب ve ق ل م ا (Muhammed, güneşin batışıyla cümlelerindeki ح ض ر م حم د و غ ر وب الش م ش. geldi= Muhammed, güneşin batışıyla birlikte geldi.) Bazı fiiller de, mefullerine, ancak cer harfi ile tesir ederler. Yukarıdaki örnekleri incelediğimizde şu sonuç ortaya çıkmaktadır: sarih mefulun bih denir: Böyle, önünde cer harfi bulunan mefulun bih'e de gayri Cümlelerde bulunan و harfi beraberlik anlamı katmıştır. غ ض ب على صاح ب ه Arkadaşına kızdı Bazı fiiller iki meful alırlar: 5-Mef ulun bih: Failin işlediği işten etkilenen isme mefulun bih denir. Fiil, mefulun bih'ten önce doğrudan doğru- verdin. Fakire sadaka أ ع ط ي ت الفق ير صدقة LAZIM FİİL-MÜTEADDİ FİİL Lazım fiil; faili ile yetinen ve herhangi bir mefulun bihi خ ا ل (Hayal etti, farz etti), و ه ب (Hibe etti) nasb etmeyen (almayan) fiillerdir. Yani eğer bir fiil, bir Yukarıdaki bu fiiller, zan ifade eder. mefule ihtiyaç duymadan mana tamamlanabiliyorsa bu fiil lazım fiildir. b) د رى (Bildi, idrak etti), ر اى (Gördü), ت ع لم (Öğren), Örneğin: ج ل س ع لي (Ali oturdu.) ذ ه ب ت ا ن ت (Kız gitti) ع ل م (Bildi), و ج د (Buldu), ا فى (Birini buldu). çıktı) (Öğretmen خ ر ج ا م عل م Yukarıdaki fiiller kesin bilgi ifade eder. Yukarıdaki örneklerde görüldüğü üzere, gelen fiiller herhangi bir mefule ihtiyaç duymamışlardır. O halde bu fiiller lazım fiillerdir. Müteaddi fiil ise, bir veya daha çok mefulun bihi nasb eden, yani mefule ya da mefullere ihtiyaç duyan fiillerdir. O halde aşağıdaki örnekleri incelememizde fayda vardır: Örneğin: ش ر ح ا ل س تا ذ الد ر س (Hoca dersi açıkladı) yedi.) (Ali elmayı أ ك ل علي ا ل تفا ح Yukarıda da görüldüğü üzere, gelen fiiller, meful almışlar ve cümleler de bu şekilde oluşmuştur. O halde bu fiiller müteaddi fiillerdir. Örneğin: Ali geldi (Nesne almadı- Geçişsiz fiil) Ali eve geldi (Nesne aldı- Geçişli fiil) Sonuç olarak Arapça da; Lazım fiil, meful almayan Müteaddi fiil ise meful alan fiillerdir. Geçişli fiil, dört kısma ayrılır: 1) Bir mefulun bihi nasb eden fiiller: ( Bir meful alan fiiller) Mefulun bih, failin işlediği işten etkilenen isimlerdir. Yani hepimizin bildiği genel manada meful de diyebiliriz. Bu fiillerin bazıları şunlardır: vb. (Okudu) ق رأ (Ezberledi) ح ظ (Yedi) ا ك ل Örneğin: ح ظ ع م ر د ر س ه (Ömer dersini ezberledi) 2) Aslı mübteda ve haber olan iki mefulun bihi nasb eden (alan) fiiller: Bunlar : a) ح جا (Biri hakkında iyi düşündü), عد (Saydı), ز ع م (iddia etti), ج ع ل (Yaptı, kıldı), ظن (Zannetti), ح س ب (Sandı), 11 ت ر ك, (Edindi) ات خ ذ, etti) (Hibe و ه ب, kıldı) (Yaptı, ج ع ل (c (Terk etti), رد (Reddetti), Yukarıdaki fiiller bir şeyi bir halden başka bir hale dönüştürmeyi ifade ederler. 3) Asılları mübteda ve haber olmayan iki mefulu nasb eden (iki meful alan) fiiller : Bunlar: (Bağışla- م ن ح, (Sordu) س أ ل, (Verdi) ا ع طى, (Öğretti) عل م dı), ا ب س, verdi) (İsim سمى, (Giydirdi) ك سا, oldu) (Engel م ن ع (Elbise giydirdi), ه دى (Hidayet etti) 4) Üç mefulu nasb eden fiiller (Üç meful alan fiiller) Bunlar: ن بأ, (Zorladı) ا ج ب ر, (Zorladı) ج ب ر, aktardı) (Anlattı, حد ث (Haber verrdi), أ ن ب أ (Haber verdi), ا ع لم (Bildirdi, öğretti), fiilleridir. (Gösterdi) ا رى Sonuç olarak Arapça da geçişli (müteaddi) fiillere meful gelmesi hususu; Bir meful alan fiiller Aslı mübteda-haber olup iki meful alan fiiller a) Zan ifade edenler b) Kesin bilgi ifade edenler c) Bir halden başka hale dönüştürmeyi ifade edenler Aslı mübteda-haber olmayan ve iki meful alan fiiller Üç meful alan fiiller olmak üzere incelenebilir. SIFAT-I MÜŞEBBEHE SÜLASİ MÜCERRED (YALIN HALDE) FİİLLERİN BABLARI ف ع ل ي ف ع ل )ذ ه ب ي ذ ه ب ( Bunlar altı tanedir: (Birinci bab:mazi=>fetha Muzari=> (Dördüncü bab: Mazi=> Kesra / Muzari=>Fetha) ف ع ل ي ف ع ل ( ك ت ب ي ك ت ب ) Zamme) ف ع ل ي ف ع ل )ع ل م - ي ع ل م ( (İkinci bab: Mazi=> Fetha / Muzari=> Kesra ( ف ع ل ي ف ع ل (Beşinci bab:mazi=>zamme /Muzari=>Zamme) ض ر ب ي ض ر ب ) ف ع ل ي ف ع ل ( ح س ن ي ح س ن ) (Üçüncü bab: Mazi=> Fetha / Muzari=> Fetha (Altıncı bab: Mazi=> Kesra / Muzari=> Kesra)

12 ف ف ف ع ل ي ف ع ل ( ح س ب ي ح س ب ) Sıfat-ı müşebbehe; kendisiyle nitelenen şahıstan ayrılmayan sabit bir sıfata delalet etmek üzere üç harfli lazım bir fiilden yapılan bir kiptir. ش ع ب ان (zor), ص ع ب (Cömert), ك ر يم (güzel), ح س ن Örneğin; (tok) Sıfat-ı müşebbehe ف ر ح babından (dördüncü babtan) üç vezinde gelir. ف ع ل a) Fiil, üzüntü veya sevince delalet ettiğinde vezninde gelir. Müennesi ف ع ل ة dür. (Semai) ف ر ح ة ف ر ح erkek-bayan), (üzgün ح ز ن ح ز ن ة Örneğin; (sevinen erkek-bayan) b) Fiil, kusur veya süs veya renge delalet ettiğinde munsa- dür. (Gayr-ı ف ع ال ء vezninde gelir. Müennesi de ا ف ع ل rıf, kıyasi) BURADAKİ VEZİNLER KIYASİ (YANİ KALIPLI-KURALLI) ا ح و ر ح و ر اء erkek-bayan), (Topal ا ع ر ج ع ر ج اء Örneğin; (Huri gözlü erkek-bayan) c) Fiil, bir boşluk veya doluluğa delalet ettiğinde dır. (Gayr-ı munsarıf ve ف ع ل ى Müennesi, veznindedir. ف ع ال ن kıyasi) ج و ع ان ج و ع ى erkek-bayan), (tok ش ب ع ان ش ب ع ى Örneğin; (aç erkek-bayan) Sıfat-ı müşebbehe ك ر م babından (beşinci babdan) birçok vezinde gelir. Bu vezinlerin en çok bilinen ve kullanılanı altı tanedir. ف ع ل ف ع ل ف ع يل ف ع ل ف ع ال ف ع ال VEZİN ÖRNEK ج ب ان korkak ص ر اح (çığlık atan), س ه ل Kolay ج م يل güzel ح س ن güzel ص ل ب sertkatı 12 İsm-i fail ve ismi meful den her biri devamlı bir niteliğe delalet ettiğinde, Sıfat-ı müşebbehe; bunların vezninde gelebilir. Örneğin; ط اه ر ال ق ل ب (temiz kalpli), م ع ت د ل ا لقام ة (orta boylu), huylu) (İyi م ه ذب الطب ع EXTRA BİLGİLER: (Önemlidir! Meraklısına ) (Renk, kalıpları gayr-ı munsarıftır. ف ع ال ء ve ا ف ع ل 1) kusur ve sakatlık bildirenler) 2) Sarf ilmi ile uğraşan âlimlerden bir kısmı, ism-i fail ile sıfat-ı müşebbehe aynı şeydir demişlerdir. => Bu ف ع ل => Cemisi => ف ع ال ء => =>Müennesi ا ف ع ل 3) kalıplar kıyasidir, yani kurallıdır, kalıplıdır. Diğer kalıplar ise semaidir; yani sözlüklerden bakılarak ve kullanılarak öğrenilir, belli bir kurala dâhil değildirler. 4) Mezid fiillerin sıfatı müşebbehesi; ism-i failleridir. م ع ت د ل => ا ع ت د ل (Karanlık) ya da م ظ ل م => ا ظ ل م Örneğin; (Orta yollu) 5) Sıfat-ı müşebbehe lazım fiilden yapılırken, ismi fail hem lazım hem müteaddiden yapılır. 6) İsm-i fail daha çok hal ve istikbal (gelecek), bazen de mazi içindir. Oysa sıfat-ı müşebbehe yalnız geniş zaman içindir. 7) Sıfat-ı müşebbehe devamlılık bildirir. 8) Sıfat-ı müşebbehe fail alır. 9) Sıfat-ı müşebbehe failine mudaf olabilir. Örneğin; ق huyludur) O) güzel ه و ح س ن ال خل 10) Sıfat-ı müşebbehe bazen istisnai olarak müteaddi ع ل يم => ع ل م Örneğin: (geçişli) fiillerden de gelebilir. 11) Sülasilerde semai, mezidlerde ise kıyasidir. (genellikle) )ا ل ج م ل ة ا ل س م ي ة CÜMLESİ ) İSİM İsim cümlesi bir durumu bir varlığın nasıl olduğunu haber verir, bir hüküm bildirir umumiyetle isim cinsinden bir kelimeyle başlar. ا م د ر س ة ن ظ يف ة - ا ك تا ب م ي د ÖRNEK: İsim cümlesinde söze kendisiyle başlanan kelimeye MÜB- TEDA ( مبتدأ ) denir. Mübteda isim cümlesinin öznesidir. Mübtedayı (özneyi) niteleyen öznenin durumunu haber veren kelimeye HABER ( خبر ) denir. Haber isim cümlesinin yüklemidir. ا با ب م تو ح ÖRNEK: (haber) (mübteda) Mübteda umumiyetle marife ( ال alan( haber ise nekira almayan)dır. ال ( Gerek mübteda gerekse haber merfudur. Haber üç kısımdır: Müfred, cümle (isim veya fiil cümlesi) ve şibhi cümle (yani zarf veya carr ve mecrur =>Şibh=cümleye benzeyen) Dilerseniz bunları örneklerde inceleyelim. müfreddir. (Ali çalışkandır) => Haber ع ل ي م ج ت ه د cüm- (Öğrenci ödevini yazar) => Haber fiil ا لت ل م يذ ي ك ت ب و اج ب ه lesi HABERİN ÇEŞİTLERİ Haber mübteda'ya aşağıdaki hallerde uyar. 1-Cinsiyet konusunda yani mübteda müzekker ( مذكر ) ise haber de müzekker, mübteda müennes ( مؤنث ) ise haber de müennes olur. 2-Sayı konusunda yani mübteda müfred ( مفرد ) ise haber müfred, mübteda müsenna ( مثنى ) ise haber de müsenna, müpteda cem ( جمع ) ise haber de cem olarak gelir. م ث ال: ا ل م د ر س ن ش يط. ا ل م د ر س ان ن ش يط ان. -ا ل م د ر س ون ن ش يط ون. ا ل م د ر س ة ن ش يط ة. ا ل م د ر س ت ان ن ش يط ت ان.- ا ل م د ر س ا ت ن ش يط ات. Ancak mübteda cem liğeyri akil ise haber genelde müfred ve müennes olarak gelir. ا ل ك ت ب م ف يد ة. ) olandır. (Muhammed (var ya) babası alim م ح مد ا ب وه ع ال م => Haber isim cümlesi (Kitap çantadadır) => Şibh cümle(cümleye ا ل ك ت اب ف ي ال ح ق يب ة benzeyen)=>carr ve mecrur (Esre في= yapan ve Esre yapı- ) ا ل ح ق يب ة lan=

13 öncedir.) (Selam sözden (konuşmadan) ا لسال م ق ب ل ا لك ال م =>Şibh cümle(fiile benzeyen) => Zarf (burada ق ب ل zarf edatıdır) 13 Haber cümlesinin, kendisini mübtedaya bağlayan bir zamiri kapsaması gerekir: Örneğin: ( ا لت ل م يذ ان م ال ب س ه م ا ن ظ يف ة = İki öğrenci elibiseleri temiz olandır.) Bazı durumlarda haberin, mübtedadan önce gelmesi gerekir. Bu durumlardan bazıları şunlardır: 1) Haber, şibh-i cümle (zarf veya carr mecrur) olduğunda ve mübteda da nekira olduğunda: Örneğin: ف ي الص ف ت ل م ي ذ (Snıfta bir öğrenci vardır. ) Bu örnekte görüldüğü gibi تلميذ kelimesi nekiradır ve mübtedadır. merfudur, sınıfta carr ve mecruru mahallen ) ف ي الصف ) haberdir. Yani olması gereken konum, merfu konumudur ama harfi cerden ötürü mahallen merfu olabilmiştir. Bu örnekte mübteda nekira olduğu için, haberin mübtedadan önce gelmesi gerekmiştir ve nitekim de öyle olmuştur. HABERİN ÖNE GEÇMESİ 2) Haber, soru ismi olduğunda: Örneğin: ا ي ن الصد ي ق (Arkadaş nerededir?) Bu örnekte görüldüğü gibi ( ا لصد يق ) arkadaş kelimesi mübtedadır. ( ا ي ن ) nerededir kelimesi haberdir. Soru ismi olduğu için cümlenin başında gelmiş ve haber olmuştur. 3) Mübtedada habere işaret eden bir zamir bulunduğunda haberin mübtedadan önce gelmesi gerekir. Örneğin: ف ي الدا ر ص اح ب ه ا (Evde sahibi vardır.) Bu örnekte görüldüğü gibi, صاحبها) ) kelimesi mübtedadır. Mübteda olan bu kelimede habere işaret eden bir zamir bulunduğundan dolayı haberden sonra gelmiştir İNNE VE KARDEŞLERİ ل ل ي ت ل ع ل لك ن ك أ ن ا ن ا ن (İnne) ve benzerleri amil (Etki eden) harflerdir.kendi ا ن başlarına anlamları olmamakla birlikte isim cümlesinin başına gelirler müptedayı( م ب ت د أ ) kendilerine isim olarak alıp nasp eder,haberi de ( خ بر ) harberleri olarak alırlar ve er. Bu harfler isim cümlesinin başına gelerek müptedayı kendilerine isim olarak nasp etmeleri, haberi de haber ا لن و اس خ olarak almaları ve merfû yapmaları sebebiyle (hükmü kaldıranlar) değiştirenler de denir. İnne ve benzerleri tüm diğer harfler gibi mebnidirler, bunların mü- ref yaparlar.isim cümlesine her biri ayrı bir anlam kazandırır.inne ve benzerleri Arapça'da ا ل ح ر وف ال م ش ب ه ة ب ال فع ل (fiile zekkerlik-müenneslik, müred-tesniye ve cem olma durumu benzeyen harfler) adıyla anılmaktadır, çünkü bunlar fiil yoktur. gibi üç ve daha fazla harflidirler ve fetha üzere mebnidirl- ا ن و أ خ و ات ه ا ع ل م ت أ ن ا ل م ت ح ان س ه ل kolaydır. Öğrendim ki sınav ا ن ا ل م ت ح ان س ه ل. kolaydır Kesinlikle sınav Fakat sınav kolaydır. ن ا ل م ت ح ان س ه ل kolaydır. Sanki sınav لك ن ا ل م ت ح ان س ه ل ل ع ل ا ل م ت ح ان س ه ل kolaydır. Umulur ki sınav ل ي ت ا ل م ت ح ان س ه ل olsa. Keşke sınav kolay ل ال ه ا ل للا yoktur. Allah'tan başka ilah CİNSİNİ OLUMSUZ KILAN (Ait olduğu tüm grubla ilgili olumsuzluk bildiren ) LA Cinsini nefyeden (olumsuz yapan) ل) ) la, ( أ ن ) gibi iş yapar. Yani mübtedayı nasb eder, mübteda onun ismi 2) Kendisine bitişik olması (yan yana olması) araya başka kelime girmemiş olması kabul edilir. Haberi de ref eder, habere de onun haberi denir. Özetle, ل ismini nasb (fethalı) haberini de ref (örteli) yapar. Mudaf veya mudafa benzer olduğu zaman ismini nasb eder. Müfred (tek kelime) olduğu zaman, ne ile mansub oluyorsa onun üzerine mebnidir. Örneğin; ل س اع ي ا ف ي ف س اد م ح ب و ب (Fesada koşan hiçbir kimse sevilmez.) gibi. (Hiçbir zulüm daimi değildir.) ل ظ ل م د ائ م Bunun, ل nın, amel etmesi (iş görmesi) için, 1) isminin nekra olması 3) Başına bir harfi cer gelmemesi gerekir. Dikkat edilirse bu edatla yani ال ile başlayan cümlelere hiç, hiçbir anlamı verilerek giriş yapılmaktadır. Örnekler: (Üç günden beri havada hiç ل س ح اب ف ي السم اء م ن ذ ث ال ث ة أ يام bulut yok.) hiç- (Elif lam, mim.,o kendisinde الم ذ ل ك ال ك ت اب ل ر ي ب ف يه bir şüphe olmayan kitaptır.) (Şu anda, tren garında hiçbir ل م سا ف رين ف ي م ح طة ا لق ط ار ا لن yolcu bulunmamaktadır. ) KANE VE KARDEŞLERİ

14 Kane ve arkadaşları nakıs(eksik) fiillerdendir. Nakıs (eksik) fiil; yalnız faili ile bir oluş bir iş bildirmeyen ve başka bir kelimeye ihtiyaç duyan fiillerdir. Bu fiiller çoğu zaman yardımcı fiil olarak kullanılır. Örneğin; okuyor- (Ahmed, az önce kitap ك ان ا ح م د ي ق ر أ ا لك ت ا ب قب ل ق ل يل du.) Kane ve arkadaşları isim cümlesinde geldiğinde durum şu şekilde olur: Kane ve arkadaşları ismini ref haberini nasb eder. Bu ne demek? Bu şu demek: Yani kane ve arkadaşlarından sonra gelen isim (mübteda) merfu (örteli) olur. Peki haberi ne oldu? Yani ikinci isim? Haberini de nasb (fethalı) yapar. Şunu da söyleyelim: Mübteda kane ve arkadaşlarının ismi, haber de kane ve arkadaşlarının haberidir. Bu bizim kane nin grubu oldukça kalabalıktır. 13 tane var. 1) oldu) (idi, vardı, ك ان 2) oldu) (sabahladı, أص ب ح 3) oldu) (kuşluk vakti oldu, أض ح ي 4) 5) (akşamladı) أ م س ي yoktur) (değildir, olmadı, ل ي س dönüştü,) (oldu, ص ار 6) devamlı) (gün boyunca oldu, ظ ل 7) 8) oldu) (gece boyunca ب ات sürece) (devam ettiği م ا د ا م 9) ediyor) (hala, devam م از ال 10) görürler. (değildir) gibi iş ل ي س Bu edatlar, isimlerini ref (ötre) haberlerini nasb ederler. Fakat bu edatlar bazı şartlarla şu şekillerde iş görürler: a) م ا ا ن edatlarının iş görebilmesi için, isimlerinin haberlerinden önce gelmesi ve olumsuzluklarının ا الا (ancak) edatı ile bozulmaması gerekir. Örneğin م ا ح م امد ق ائ ما (Muhammed ayakta değildir.) ediyor) (hala, devam م اب ر ح 11) ediyor) (hala, devam م اف ت ئ 12) ediyor) (hala, devam م اا ن ف ك 13) 14 ÖRNEKLER: idi) (Ahmet meşhur bir alim ك ان ا ح م د ع ال م ا م ش ه ور ا 1) oldu) (Ali tüccar ا ص ب ح ع ل ي ت اج ر ا 2) değildir) (Hava soğuk ل ي س ال ج و ب ا ر د ا (3 ak- (Öğretmen mutlu bir şekilde ا م سي ال م ع ل م ف ر ح ا (4 şamladı) başarılıdır) (Çalışkan kız devamlı ظ ل ت ا ل م ج ت ه د ة ن اج ح ة (5 MERAKLISINA!!! Kane ve arkadaşları tek başlarına pek bir şey ifade etmez. Bunlara eksik(nakıs) denmesinin sebebi, bir fail meful almamaları, eksik kalmaları, bunun yerine isim ve haber almalarıdır. Yani bu fiiller tam bir fonksiyon içinde değildirler. Bu fiillerden ل ي س, ما دام nin muzari ve emir fiil çekimleri yoktur. م از ال nin ise emir fiil çekimi yoktur. Yani bu fiiller camid (çekimsiz, türetilemez) dir. İsimleri müfred de gelse, tesniye de gelse, cemi de gelse, fiiller daima müfreddir. Nakıs fiillerin (kane ve arkadaşlarının) isimleri müzekkerse fiilleri de müzekker, müennesse fiilleri de müennes gelir. LEYSE GİBİ İŞ GÖREN EDATLAR Olumsuzluk ifade eden ل ت ل م ا ا ن gibi edatlar, b) ل nın iş görebilmesi için, yukarıda sayılan iki şarta ilaveten, la nın isminin ve haberinin nekre olması gerekir. Örneğin; ل خ ي ر م ض اع ا (İyilik zayi olmaz=boşa gitmez) c) ل ت nin iş görebilmesi için isim ve haberinin zaman zarflarından olması ve bunlardan birisinin hazfedilmesi gerekir. Örneğin; ل ت )ا ل ح ي ن ( ح ي ن ن د ام ة (Zaman) pişmanlık zamanı değildir. KADE VE KARDEŞLERİ 1- Mukarebe (Yaklaşma) Fiilleri: Bu fiiller, haberin meydana gelmesinin yakın olduğunu bildirir. : Neredeyse ك اد : Az kalsın, üzere ا و ش ك : Neredeyse ك ر ب 2- Reca (Ümit ifade eden): Bu fiillerin haberin meydana gelmesinin beklendiğini bildirir. Bunlar: : İnşallah, umulur ki ا خ ل و ل ق : Umulur ki ع س ي : Umulur ki ح ر ى 3- Şuru fiilleri: Bu fiiller haberin yapılmaya başlandığını bildirir. : Başladı ع ل ق : Başladı ا ق ب ل : Başladı ا خ ذ : Başladı ج ع ل : ه ب : Başladı ش ر ع : Başladı أ ن ش أ : Başladı ط ف ق Başladı قا م :Başladı MERAKLISINA Kade ve benzerleri (Mukarebe-Reca- Şuru fiilleri) nakıs fiillerdendir. Bu fiillerin haberleri her zaman muzari bir fiille başlamalıdır. Oysa Kane ya da İnne ve benzerlerinde haber: isim cümlesi, fiil cümlesi, mazi fiille başlayan fiil cümlesi, muzari bir fiille başlayan isim cümlesi, müfred, şibih cümle olabilir. Mukarebe( yaklaşma) fiilleri; bir isim cümlesinin başına gelerek, ismini ref, haberi olan muzari fiili ise, cümle olduğu için mahallen nasb eden nakıs fiillerdir. Yaklaşma anlamı kazandırırlar. Mukarebe fiillerinden ك ر ب günümüz Arapçasında kullanılmamaktadır. ك اد ve ا و ش ك fiillerinin hem mazi hem de muzari şekilleri kullanılabilir. Oysa Reca ve ve Şuru fiillerinin sadece mazi şekilleri kullanılabilir.

15 ة ة ة ة ة ة ل ة ة ة ف ة ة Kade ve benzerlerinin cümledeki anlamına göre, sokulur. أن ile başlayan muzari fiil cümlesi ise, bu tam müfred, müsenna, cem, müzekker müennes, gaipmuhatap şekilleri yapılabilir. fiilin faili olarak mahallen merfu kabul edilir. ÖRNEKLER: Mukarebe (yaklaşma) bildiren fiillerin haberi konumundaki Mukarebe(Yaklaşma) : muzari fiillerin başına, muzari fiili nasb eden ي ك اد ش ه ر ر م ض ان أ ن ي ن ت ه ي (Ramazan ayı neredeyse bitmek bir ا ن getirilebilir. üzere) Şuru (başlama) fiillerinin haberi konumundaki أ و ش ك ا لو ل د أ ن ي س ق ط م ن الش ر ف (Çocuk az kalsın balkondan muzari fiillerin başına kesinlikle أ ن edatı getirilmez. düşecekti) Reca (ümit) fiillerinden عسى dışında kalanlar günümüz Arapçasında artık kullanılmamaktadır. eder. (Umulur ki Rabbiniz size yardım ع س ي ر ب ك م ا ن ي ر ح م ك م Reca (Ümit): م den hemen sonra عسى Reca (ümit) fiillerinden (Öğrenciler ilim tahsiline ج ع ل التال م يذ ي ه ت م ون ب ت ح ص يل ا لع ل başladılar.) nin ismi olan bir kelime gelmelidir. Bir isim değil de önem vermeye عسى tak- ile başlayan mansup bir muzari fiil geliyorsa, bu أن dirde عسى nakıs fiil olmaktan çıkıp, tam fiil kapsamına ش ر ع الط ف ل ي ب ك ي (Çocuk ağlamaya başladı.) başladı.) (Çocuk kitabı okumaya أ خ ذ ال و ل د ي ق ر أ ا لك ت ا ب ) ا لص ف ة و ال م و ص وف ( MEVSUF SIFAT VE Arapçada Türkçenin aksine önce mevsuf ( و صو ف (م sonra c) irab konusunda (üstün, esre ve ötre) sıfat ( ص (ا ل gelir. Mevsuf nitelenen, sıfat ise niteleyendir. d) marife ve nekrelik konusunda Sıfat mevsufa her halükarda uyar. Ancak mevsuf cem li ğayriakil olursa sıfat müfred ve müennes a) cinsiyet konusunda (müzekkerlik ve müenneslik) olarak gelir(ağırlıklı olarak). b) sayı konusunda (müfred, müsenna ve cem) ا م د ر س ا م ج ت ه د ن شي ط. ا م د ر سا ن ا م ج ت ه دا ن ن شي طا ن. ا م د ر سو ن ا م ج ت ه دو ن ن شي طو ن. Erkek öğretmenler etkindirler. Erkek iki öğretmen etkindirler. Erkek öğretmen etkindir. ا م د ر س ة ا م ج ت ه د ة ن ش يط ة. ا م د ر س تا ن ا م ج ت ه د تا ن ن شي ط تا ن. ا م د ر سا ت ا م ج ت ه دا ت ن شي طا ت. Bayan öğretmenler etkindirler. Bayan iki öğretmen etkindirler. Bayan öğretmen etkindir. SIRA SAYILARI 15 م ؤ ن ث مذ ك ر ط ل ىل ي ن ط ل ن ط ل ة ب ط ل ب ة ط ل ة ط ل ة ب ط ل ب ط ل ط ل ط ل ط ل ة ن ط ل ن ة ن ا ط ل ال ب ا ل و ا ال ب ة ا ل و ا ط ل ال ب الثا ا ال ب ة الثا ي ة ا ط ل ال ب الثال ث ا ال ب ة الثال ث ا ط ل ال ب الرا ع ا ال ب ة الرا ع ا ط ل ال ب ا خا م س ا ال ب ة ا خا م س ا ط ل ال ب السا د س ا ال ب ة السا د س ا ط ل ال ب السا ع ا ال ب ة السا ع ة ا ط ل ال ب الثا م ن ا ال ب ة الثا م ن ة ا ط ل ال ب التا س ع ا ال ب ة التا س ع ة ا ط ل ال ب ا عا ش ر ا ال ب ة ا عا ش رة ا ط ل ال ب ا حا د ي ع ش ر ا ال ب ة ا حا د ي ة ع ش ر ا ط ل ال ب الثا ي ع ش ر ا ال ب ة الثا ي ة ع ش ر SAATLER م السا ع ا س ل ا ع ا عا ش رة saat ك ك م الساع ة ا س ل ا ع ا عا ش رة و ع ش ر د قائ ق saat u'10 10 dakika geçiyor ك م الساع ة ا س ل ا ع ا عا ش رة ا ل ع ش ر د قائ ق saat a'10 10 dakika var ك م الساع ة ا س ل ا ع ا عا ش رة وال ر ب ع saat u'10 çeyrek geçiyor ك م الساع ة ا س ل ا ع ا عا ش رة ا ل ر ب عا saat a'10 çeyrek var saat 10'a 20 var ك م الساع ة ا س ل ا ع ا عا ش رة وال ثل ث saat u'10 20 geçiyor ك م الساع ة ا س ل ا ع ا عا ش رة ا ل ثل ثا ك م الساع ة ا س ل ا ع ا عا ش رة وال ص ف saat 10 buçuk SAYMA SAYILARI 1-2: Önce madud (معدود) sonra aded (عدد) gelir, madud olarak gelir. Madud müzekker ise aded müennes, madud müzekker ise aded de müzekker madud müennes ise müennes ise aded müzekker olur. aded de müennes olur : Önce aded sonra madud gelir, madud müzekker 3-10: Önce aded sonra madud gelir, aded ile madud ise aded de müzekker, madud müennes ise aded de arasında idafet ilişkisi vardır yani aded mudaf olur madud müennes olur. ise mudafun ileyh olur ve mecrur olur.ayrıca madud cem NOT-1: 11 ile 19 arasında geçen sayılar fetha üzere mebnidir. Ancak 12 sayısının ikisi hariç.

16 16 NOT-2: 11 ile 99 sayıları arasında gelen madud müfred ve mansup olarak gelir : Önce aded sonra madud gelir.madud müzekker olursa adedin birler basamağı müennes olur, madud müennes olursa adedin birler basamağı müzekker olur : Önce aded gelir sonra madud gelir.madud müfred ve mansup olur. 100 VE SONRASI: Önce aded sonra madud gelir.madud müfred ve mudafun ileyh olur 'den 91-92'ye Kadar olan sayılar arasında 1-2'deki kural geçerlidir.madud müzekker ise aded de müzekker, madud müennes ise aded de SAYILAR müennes olur 'den 93-99'a kadar olan bu sayılar arasındaki sayılar3-9'deki kurala tabidirler yani madud müzekker ise bu sayıların birler basamağı müennes, madud müennes ise bu sayıların birler basamağı müzekker olur.

17 ا ت ت ا ة ة ة ة ة ة ة ة ة 17 مذكر مؤنث ح ح تا تا تا تا تا ن ن تا تا تا ن ح ح ن ن بل ط ال ب ة وا دة ط ال ب وا د ط ال ب تا ن ث ن تا ن ط ال با ن ث نا ن ث ال ث طال ب ث ال ث ة طالب ا ر ب ع طال ب ا ر ب ع ة طالب خ م س طال ب خ م س ة طالب س ت طال ب ست ة طالب س ب ع طال ب س ب ع ة طالب ث ما ي طال ب ث ما ي ة طالب ت س ع طال ب ت س ع ة طالب ع ش ر طال ب ع ش رة طالب طال ب ة ا ح دي ع ش ر ا ح د ع ش ر طال با طال ب ة ا ث ن تا- ا ث ن ت ي ع ش ر ع ش ر طال با ا ث نا- ا ث ن ي طال ب ة ث ال ث ع ش ر ث ال ث ة ع ش ر طال با طال ب ة ا ر ب ع ع ش ر ا ر ب ع ة ع ش ر طال با طال ب ة خ م س ع ش ر خ م س ة ع ش ر طال با طال ب ة ست ع ش ر ست ة ع ش ر طال با طال ب ة س ب ع ع ش ر س ب ع ة ع ش ر طال با ث ما ي ع ش ر طال ب ة ث مان ي ة ع ش ر طال با طال ب ة ع ش ر ت س ع ت س ع ة ع ش ر طال با ع ش رو ن طال ب ة ع ش رو ن طال با و ا دة و ع ش رو ن طال ب ة و ا د و ع ش رو ن طال با و ع ش رو ن طال ب ة ا ث ن تا ن ا ث نا ن و ع ش رو ن طال با و ع ش رو ن طال ب ة ث ال ث و ع ش رو ن طال با ث ال ث ة ا ر ب ع و ث ال ثو ن طال ب ة ا ر ب ع ة و ث ال ثو ن طال با خ م س و ا ر ب عو ن طال ب ة خ م س ة و ا ر ب عو ن طال با ست و خ م سو ن طال ب ة ست ة و خ م سو ن طال با س ب ع و س تو ن طال ب ة س ب ع ة و س تو ن طال با ث ما ي و س ب عو ن طال ب ة ث ما ي ة و س ب عو ن طال با ت س ع و ث ما نو ن طال ب ة ت س ع ة و ث ما نو ن طال با س عو ن طال ب ة ت س ع و س عو ن طال با ت س ع ة و طال بة م ا ئ ة م ا ئ ة طا ESMA-İ HAMSE ا ل س م اء ال خ م س ة

18 م 18 مرفوع منصوب مجرور حم - اخ - اب - فو - ذو şunlardır; Arapça'da esma-i hamse. Merfu مرفوع) ) konumunda vav ( و ) ile, Manمنصوب) sup ) konumunda elif ( ا ) ile,mecrur konumunda ya ( ي )ile i rab yapılır. Esmai hamse (beş isim) nin harf ile i rab olabilmesi için aynı anda iki şartı birden taşıması gerekmektedir. Bu şartlar: 1. Müfret olmak (ikil ve çoğul olmamak) 2. Ya-i mütekellim (konuşan kişinin ya sı) dışında herhangi bir zamir veya isme mudaf olmak. ÖRNEKLER: uğraşıyor.) ( Kayınpederin ticaretle ي ش ت غ ل ح م وك ب ا لت ج ار ة Burada kayınpeder kelimesi merfu durumundadır=faildir. Bu yüzden irabı vav ile olmuştur ve ayrıca ك) ) zamirine muzaftır ve müfreddir. (Muhammed in kardeşiyle akşam ق اب ل ت ا خ ا م ح مد ف ي ال م س اء görüştüm) Bu örnekte, kardeş kelimesi mansup durumundadır=mef uldur. Bu yüzden i rabı elif ile olmuştur. Ve Muhammed kelimesinin mudafıdır ve müfreddir. ذي ذا ذو Sahip في فا فو Ağız ا بي ا با Baba ا بو ا خي ا خا Kardeş ا خو ح مي ح ما ح مو Kayın peder gös- (Bütün insanlar babasına hürmet ي ح ت ر م ج م يع الناس ا ب ا ه teriyor.) Bu örnekte baba kelimesi mansup konumundadır=mef uldur. Bu yüzden irabı elif ile olmuştur. Ve ayrıca müfreddir. zamirine mudaftır. Ve (ه) Esmai hamsenin (beş isim) harf ile i rab edilmesi anlatılırken iki şartımız vardı: Bunlardan ikincisi şuydu: Yai mütekellim dışında herhangi bir zamir veya isme mudaf olmak. Burada istisna bir durum vardır. ذو sadece isme mudaf olabilir, zamir önünde mudaf konumunda bulunamaz. Örnek: ذ و ال م ال (Mal sahibi= Burada görüldüğü gibi damire değil isme bitişti) Günümüz Arapçasında ف م sözcüğünün irabı esmai hamse dışında normal kelimeler gibi hareke ile de yapıl- ف م ه ف م ه ف م ه Örnek: maktadır. Esmai hamse den (beş isim) ذو dışında kalan diğer dört isim, cümlede tesniye olarak kullanıldıklarında ف klasik tesniye i rabı ile i rablanırlar. Ancak bu durumda ىل dışında kalan ا ب ا خ ح م sözcüklerinin sonlarına okumada kolaylık olması için daha önce çıkarılmış ve kelimenin aslından olan waw harfleri yeniden ilave edilir. ver- (Babana sabahleyin selam س ل م ت ع ل ى ا ب يك ف ي الصب ا ح dim) Her zaman bir isme mudaf olan Esmai Hamseden ا ب > ا ب و ان - ا ب و ي ن Örnek: Bu örnekte, baba kelimesi başına harfi cer geldiğinden ) cemi formatı ise ذ و ا - ذ و ي ( ise nün tesniye formatı ذو mansup durumundadır. Bu yüzden irabı ya harfi ile olmuştur. Ve ayrıca (ك) zamirine mudaftır ve müfreddir. kullanılabilir. ) olarak ذ و و - ذ و ي ( SORU EDATLARI Soru edatları şunlardır: همزة, هل )ء( Bu iki edat harftir. ك ي ف (nasıl?) Bunların olumlu cevabı; نعم ile, olumsuz cevabı ise ل ك م (kaç, ne kadar?) iledir. (hangisi?) ا ي Olumsuz sorunun olumlu cevabı ب (evet) ile; olumsuz Bu soru edatları ile belirli bir şey hakkında soru sorulur. cevabı ise نعم (hayır) iledir. Bunların cevabı ise, sorulan şeyi sınırlandırmak ve belirtmekle olur. edatı) (kim?) (akıllı varlıklar için kullanılan soru م ن edatı) (ne?) ( akılsız varlıklar için kullanılan soru ما NOT: ا ي dışındaki soru edatları mebnidir. ا ي ise (nerede?) ا ي ن mu rabtır. zaman?) (ne م تى CEZMEDEN ŞART EDATLARI İki fiili cezmeden edatlar on üç tanedir. Bunlardan iki tanesi harftir: ( ا ن ) (Şayet) ( ا ذ ما ) (dığında) Diğerlerin tamamı ise isimdir. Birinci fiile şart fiili, ikincisine şartın cevabı denilir. Bunlar: ( م ن ) > (Kim), şeyki), (Ne, öyle > ) م ا) kadar), (Her ne )> م ه م ا) zaman), (Ne > ) م ى ت ( zaman), (Ne > ) ا يان ( (Nerede), > ) ا ي ن ( nerede), (Her > ) ا ني ( nerede), (Her > ) ا ي ن م ا( nereye), (Her > ) ح ي ث م ا) (Nasıl), > (ك ي ف م ا( (Hangi) > ) ا ي (

19 ا ÖRNEK CÜMLELER: > Şayet çok çalışırsan, başarırsın ا ن ت ج ت ه د ك ث ير ا ت ن ج ح okursan, > Ne zaman Kur an ا يا ن ت ق ر ال ق ر آ ن ن ش ع ر ب السع اد ة mutluluk hissedersin. (Nereye yolculuğa çıkarsan arkadaş ح ي ث م ا ت س اف ر ت ج د ر ف يق ا bulursun) (Her ne kadar hayırda infak م ه م ا ت ن ف ق ف ي ال خ ي ر ي خ ل ف ه للا edersen, Allah karşılığını verir) DİKKAT! Şart için kullanılıp da iki fiili cezmetmeyen bazı edatlar da vardır. Bunlar: 19 (Şayet > ) ل و م ا) olmasaydı), (Şayet > ) ل و ل ( (Şayet), > ) ل و ) olmasaydı), ( لم ا ) > (dığında), (Burada fiili muzariyi cezm eden edat değil, şart edatıdır.) (dığında), > ) ا ذ ا) oluşunda) (Ne zaman olsa, her > ) ك لم ا) beraber) (Fakat, bununla > ) ا ما) ÖRNEK CÜMLELER kurtulurdu) (Hasta perhize uysaydı, ل و ا ح ت مى ال م ر ي ض ل س ل م (Heva ve heves olmasaydı, insan ل و ل ال ه و ا ء م ا ع ا ش ا ن س ا ن yaşamazdı) (Sultan adil olunca, halk onu ا ذ ا ع اد ل الس ل ط ا ن يح ب ه الرع ي ة sever.) ŞARTIN CEVABININ BAŞINA FA NIN GELMESİ Cevap (cümlesi), şart (cümlesi) olmaya uygun olmadığı zaman, cevabın fa ile gelmesi vacip olur. Bu da cevabın; 1) isim cümlesi 2) fiili camid(türemeyen=sabit= ن ع م gibi) veya 3) taleb (istek) ifade eden veya (4 kendisinden önce س و ف, س, ق د, ل ن ve م ا (edatlarından birisi) geçen bir fiil cümlesi olma durumunda olur. Dilerseniz bunları örneklerde daha net bir şekilde görelim: koşarsa, (Kim iyiliğe=hayra م ن س ع ي ا ل ي ا لخ ي ر ف س ع ي ه م ش ك ور. onun koşması=çabası şükürle karşılanır.) =Cevap fa ile sağlandı.=> Kişi iyiliğe=hayra koşmazsa çabası şükürle karşılanmaz diye anlam çıkmamaktadır=> Bu da şart cümleciği olmadığını gösterir. =İsim cümlesi Yukarıdaki örnekte cevap cümlesi, yani fa ile başlayan bölüm, cevap cümlesi olmaya uygun değildir bu yüzden cevap fa ile başlayan bir cümleyle sağlanmıştır. Ve cevap dikkat edilirse isim cümlesi yani yukarıda sayılan dört maddeden birincisi olarak gelmiştir. Burada dikkat edilecek en önemli husus şudur: İlk bölümde verilen bir şart cümlesi bulunmamaktadır. Yani cevaplanacak bir şart cümlesi yoktur. Başka bir deyişle, şöyle olsaydı şöyle olurdu ya da böyle olmasaydı böyle olmazdı diye bir şart yoktur. Şart ve şart edatlarıkonusu anlatıldığında hatırlanacak olursa, cevaplanacak şart cümlecikleri vardı. Ve ilk cümledeki şarttan dolayı ikinci cümlede cevap oluşuyordu. Burada ise şarta bir cevap verilmiyor aksine, ortaya çıkan sonuç, tespit fa ile cevaplanıyor. ÖRNEKLER: (Eğer anne babana ikramda ا ن ا ك ر م ت و ال د ي ك ف ن ع م م ا ف ع ل ت = ن ع م cümle= bulunursan, yaptığın iş ne güzeldir!) = Camid çekimli değildir ve türemez.) Ayrıca anne babana ikram etmezsen kötüdür diye bir mana çıkmaz ve cevap şarta bağlı değildir. bulunur- (Eğer tasaddukta ا ن ت ت ص دق ف ال ت ب ط ل ص د ق ت ك san=sadaka verirsen, sadakanı başa kakarak boşa çıkarma( =Burada da bir talep vardır.= Dikkat edilirse fa nın cevap olarak geldiği kısımda şartın cevabı yoktur. Sadece olması gereken bir tespit, bir durum, bir istek ortaya konmuştur. Yani sadaka vereceğin zaman başa kaktığında sadakanın boşa çıkacağı sonucu ortaya çıkmıştır. Bir şarta bağlı durum söz konusu değildir. ) (sonuçta (Eğer ticaret yaparsan, ا ن ت تج ر ف س و ف ي ك ث ر م ال ك malın artacaktır. =Sevfe ile gelecek manası verilen bir cümle. =Burada fa lı cümle ile ortaya çıkacak bir sonuç bildirilmiş, herhangi bir şart cümlesine bağlı kalınmadan olacak durum gözler önüne serilmiştir. Yani malın çoğalacağı bir şarta bağlı değil, ticaret yapılınca ortaya çıkan doğal bir sonuç olarak bildirilmiştir. ettiğinde, (Doktor sana nasihat ا ذ ا ن ص ح ك ال ط بيب ف اتب ع ن ص ح ه onun nasihatine uy) = Talep cümlesi =Burada doktorun nasihat etmesinin sonucunda ona uyulması istenmektedir. Yine fa ile başlayan bir cevap sözkonusudur, nasihate şöyle olursa uy, böyle olursa uyma şeklinde bir şart ortaya konmamış, yalnızca nasihate uyulması istenmiştir. كلمات تجزم الفعل المضارع )15 ) ) A تجزم فعل واحدا 4( :) 1 لم لم ي ل د ولم ي ول د O) Allah) doğurmadı ve doğrulmadı Henüz ömrüm fayda vermedi 2 لم ا لم ا ي ن ف ع ع م ر ي Salih amel yapsın 3 لم ال مر ل يعمل ع م ال ص ال ح ا Günah işleme ل ف ي الن هي ل ت ذ ن ب 4 ) B تجزم فعلين مسم يين شرطا وجزاء 11( :) Eğer tövbe edersen günahların bağışlanır 1 إ ن إ ن ت ت ب ي غ ف ر ذ ن وب ك Her ne yaparsan ondan sorulursun 2 مهما مهما ت ف ع ل ت س ئ ل م ن ه Hayır, olarak ne yaparsan, Allah Teâlâ yanında onu bulursun 3 ما ما ت ف ع ل م ن خ ي ر ت ج د ه ع ن د للا ت ع ال ى Kim salih amel yaparsa o kurtulan olur 4 من من ي ع م ل ع م ال ص ال ح ا ي ك ن ن اج ي ا Nerede olursan ol ölüm sana yetişir 5 أ ين ا ين ت ك ن ي د ر ك ك ا لم و ت Ne zaman haset edersen helak olursun 6 متى متى ت ح س د ت ه ل ك

20 Nerede günah işlersen işle Allah Teala seni bilir 7 أن ى ان ى ت ذ ن ب ي ع ل م ك للا ت ع ال ى Hangi alim kibirlenirse Allah Teala ona gazaplanır 8 أي ا ى ع ال م ي ت ك بر ي ب غ ض ه للا ت ع ال ى Her nerede yaparsan, amelin (fiilin) yazılır 9 حيثما حيثما ت ف ع ل ي ك ت ب ف ع ل ك Ne zaman tövbe edersen/tövbe ettiğin zaman tövben kabul olur 10 إ ذما ا ذما ت ت ب ت ق ب ل ت و ب ت ك İlminle amel ettiğin zaman/ne zaman ilminle amel edersen, insanların en ا ذاما hayırlısı olursun 11 إ ذاما ت ع م ل ب ع ل م ك ت ك ن خ ي ر النا س ) 4( Allah Teala ya itaat etmemi severim/itaat etmeyi seviyorum Allah Teala, asla kafirleri bağışlamayacaktır حروف تنصب الفعل المضارع 20 1 أ ن ا ح ب ا ن ا ط يع للا ت ع ال ى 2 ل ن لن ي غ ف ر للا ت ع ال ى ل ل ك اف ر ي ن İlim tahsil edebilmem için ömrün uzun olmasını seviyorum 3 ك ى ا ح ب ط ول ا لع م ر كى ا ح ص ل ال ع ل م Allah Teala ya itaat ediyorum diyen kimseye (cevaben) O hade/ Öyleyse cennete girersin sözün 4 إ ذ ن ق و ل ك "إ ذن ت د خ ل ال ج نة " ل م ن ق ال : "أ ط ي ع GAYR-İ MUNSARIF Gayr-i munsarıf isim, sonuna tenvin almayan ve kesre ا ب ي ض (sarhoş-müe) س ك ر ى (sarhoş) س ك ر ان Örneğin; yerine de fetha ile cer edilen (sonuna esre alan) isimdir. ب ي ض اء ر ب اع م ث ل ث gibi Şimdi gayr-i munsarıfın çeşitlerini inceleyelim: c) İsim: Cem in son şekli kalıbında geldiği veya müenneslik alameti olan elifi memdude veya elifi meksure ile a) Özel isim: Müennes veya yabancı kelimeleri kaynaştırılmış veya sonuna elif veya nun ilave edilmiş veya fiil bittiğinde gayr-i munsarıf olur. vezninde gelmiş veya ilk harfi ötreli ikinci harfi fethalı üç س ح ب ل ى (hamile) Örneğin; harfli müzekker bir isim ise; tenvinden menedilir (gayri gibi ذ ك ر ى ص ح ر اء م د ار munsarıf olur) Gayr-i munsarıf mudaf veya elif lamla marife kılındığında Örneğin; م ر ي م ا س م اع يل ح ض ر م و ت ع د ن ان ي ز يد - ز ف ر gibi kesre ile cerredilir. ا لم د ين ة Örneğin; (b Sıfat: ف ع ال ن - ف ع ل ى- ا ف ع ل ف ع ال ء vezninde olduğunda gibi با ل م ف ات ي ح- م ن م د ار س gayr-i munsarıf olur. Sıfat فعال- مفعل vezninde olduğunda olur. kelimelerinde gayr-i munsarıf ج م ع ve ا خ ر MEBNİ İSİMLER Sonundaki hareke değişmeyen ve bütün terkiplerde bir ÖRNEKLER: kalan isme mebni denilir. Mebni isimlerden bazıları انا ت ل م ي ذ م ج ت ه د (Ben çalışkan bir öğrenciyim) (Zamir) şunlardır: işaret) (Bu yeni bir okuldur) (İsmi هذ ه م د ر س ة ج د يد ة 1) Zamirler, İsm-i işaretler, İsm-i mevsuller, Şart isimleri, ا ح ب ال ذ ين ع لم ون ي (Bana öğretenleri severim) (İsmi mevsul) Soru isimleri, Fiil isimleri (Her nerede olursanız ölüm sizi اينما ت ك ون وا ي د ر ك ك م ال م و ت Bunları tamamı Araplardan duyulduğu şekilde mebni bulur) (Şart ismi) olurlar, yani sonları değişmez. edatı) (Nasılsın, ey Ali?) (Soru كيف ح ال ك ي ا ع ل ي 2) Onikinin ilk kelimesi hariç, onbirden ondokuza kadar صه ا ذ ا ت ك ل م غ ي ر ك (Biri konuştuğunda sen sus!) (Fiil ismi) olan sayılar, her iki kelimenin fetha olması üzere mebnidir ) uçtu.) (Onbeş güvercin, ط ار ت خمس عشرة حمامة arası sayı) 3) İdafete girmeyen bazı zarflar (yani mudafun ileyh görünürde olmayan fakat mana bakımından vardır) Bunlar Allahındır.) (Sonra da önce de emir ل ا ل م ر م ن قبل و م ن بعد (Görünürde muzafın ileyhi olmayan fakat mana bakımından var olan) ise zamme üzere mebnidir. 4) Nefyeden (yani yasaklayan) ) ( ل nın ismi, mudaf veya (Allahtan başka ilah yoktur.) (La nın ismi, muzaf ل ا له ا ل للا mudafa benzer olmadığı zaman mebnidir. Bu isim, ne ile veya muzafa benzer değil) nasb ediliyorsa o hal üzere mebnidir. alimlerinden- (Sibeveyh, büyük nahiv س بويه م ن أ ئ م ة النح و dir.) mebnidir. ile biten isimler kesre üzere و يه 5) Dilerseniz bunları örneklerde daha net bir şekilde görelim: MEBNİ FİİLLER

21 ل ل م Mazi fiilerin hepsi mebnidir. Aynı şekilde bütün emir fiiller ve bazı muzari çekimler de mebnidir: a) Mazi fiil; fetha (üstün) üzere mebnidir. Ancak kendisine cem-i müzekker vavı bitiştiğinde zamme (ötre) üzere mebni olur. Kendisine harekeli merfu bir zamir bitiştiğinde de sükun (cezim) üzere mebni olur. ش ر ب - ش ر ب ن ش ر ب وا Örneğin; b) Mudari fiil; Te kid nununa doğrudan (araya başka kelime girmeden bitiştiğinde) fetha (üstün) üzere mebni olur. Cem-i müennes nununa bitiştiğinde sükûn üzere mebni olur. ل ت ج ت ه د ن ي ج ت ه د ن Örneğin; 21 c) Emir fiil; sonu sahih olup kendisine bir şey bitişmediğinde sükun üzere mebni olur. Kendisine Cem-i müennes nunu bitiştiğinde de böyledir. ا ك ر م - ا ك ر م ن Örneğin; Kendisine tesniye elifi veya cem-i müzekker vavı veya muhataba ya sı bitiştiğinde nunun hazfı üzere mebni olur. ا ج ت ه د ي ا ح ف ظ ا ن ت ب ه وا Örneğin; Sonu illetli olduğunda illet harfinin hazfi üzere mebni olur. ا س ع ا ر م ا د ع Örneğin; Kendisine te kid nunu bitiştiğinde fetha üzere mebni olur. ا ج ت ه د ن Örneğin; TE KİD (PEKİŞTİRME) Te kid: Kendisinden önce geçeni pekiştirmek için zikredilen bir tabidir. Yani bir önceki kelimeyi kuvvetlendirir. İki ye) uygun bir zamirin bitişmesi gerekir. Örneğin; Bunlardan her birine, te kid edilene (pekiştirilen kelime- çeşittir: geldi) (Kızın kendisi bizzat ج اء ت ا ل ب ن ت ن ف س ه ا a) Lafzi te kid: Bu lafzın (sözün) isim veya fiil veya ق ر أ ت ا لق ص ة ع ي ن ه ا (Hikayeyi bizzat okudum) edat veya cümle olarak tekrarlanmasıyla yapılır. Muttasıl (bitişik) ve müstetir (gizli) zamir merfu Örneğin;. ا ح ت ر ا م عل م ا م عل م (Öğretmene hürmet ederim, munfasıl (ayrık) zamirle pekiştirme yapılır. öğretmene.) Muttasıl (bitişik) ve müstetir (gizili) merfu zamir, son- (Hak ortaya çıktı, ortaya çıktı.) ancak munfasıl (ayrık) zamirle pekiştirme yapıldıktan ظ ه ر ظ ه ر ال ح ق ra ن ف س ve ع ي ن kelimeleri ile pekiştirilirler. haklısın) (Evet, evet sen ن ع م ن ع م ا ن ت ع ل ى ال ح ق bulundum.) (Bizzat sana ikramda ا ك ر م ت ك ا ن ت Örneğin; (Sen başarılısın, sen başarılısın) ا ن ت ن اج ح ا ن ت ن اج ح b) Manevi te kid: Bu şu kelimelerden biri zikredilerek (kullanılarak) yapılır: Te kid; ref, nasb ve cer olarak irabında te kid edilene= kalktın) (Sen bizzat kendin ق م ت ا ن ت ن ف س ك ع ي ن ن ف س ك ال ك ل ت ا ك ل ج م يع ع مة - ا ج م ع ون pekiştirilene uyar. BEDEL BEDEL: i rabta kendinden önceki isme tabi olan isimdir. 2-Tümden bir parça bedel:( ب د ل ال ب ع ض م ن ال ك ل ) : Bedelin MÜBDELÜN MİNH: Bedelden önceki isme denir. Tümden hepsini değil de bir parçasını ifade eden bedel çeşidine bir parçanın(bedelü l-ba d mine l-küll) ve iştimal bedelinde mübdelün minhe dönen bir zamir vardır ve mübdelün مبدل منه بدل م ض ى اللي ل ن ص ف ه Örnek: denir. minhe mutabıktır. 3-İştimal bedeli : ب د ل اإل ش ت م ال : İştimal bedeli, mübdelün Bedelin dört çeşidi var: minhe mutabık değildir, ondan bir parça da değildir. Ancak mubdelun minhin şümulüne girer. ا ع ج ب ن ي الرج ل ص د ق ه Örnek: مبدل منه بدل س م ع ت الرج ل أ ن ين ه مبدل منه بدل 1-Mutabık Bedel: ب د ل ال ك ل م ن ال ك ل : Mübdelün minhe eşit ب د ل olan, ona tamamen uygun bedele mutabık bedel denir. ب د ل ال ك ل م ن ال ك ل veyaم ط اب ق ت و لى ا ل خ ل يف ة ع م ر ب ن ال خ طاب ال خ ال ف ة ب ع د أ ب ي ب ك ر Örnek: مبدل منه بدل ا لصح اب ي أ ب و ه ر ي ر ة م ن ر و اة ا ل ح اد يث الشر يف ة مبدل منه بدل 4-Mubayin bedel: ب د ل ال م ب اي ن )ا ل غ ل ط ( : Mübdelün minh ile hiç ilgisi olmayan yanlışlıkla söylenen kelimedir. Örnek: ج اء ال م ع ل م, ا لت ل م يذ مبدل منه بدل HAL Hal, fiil olurken, failin, mefulun veya her ikisinin durumunu gösteren sözdür. Türkçedeki durum zarfı karşılığıdır. munu göstermektedir. Cümlelerindeki son kelimeler de hal olup mefulun duru- (nasıl?) sorusuna cevap teşkil eder. Meyve olgun olarak yenir. ت ؤ ك ا فا ك ه ة ن اض ج ة جا ء ا ول د ع د وا geldi. Çocuk koşarak Su soğuk olarak içilir. ي ش ر ب ا ما ء ب ار دا ج ا ء خال د ر اك با geldi. Halid binmiş olarak Cümlelerindeki son kelimeler de haldir, naibu failin durumunu göstermektedir. Cümlelerindeki altı çizili kelimeler hal dir, failin durumunu göstermektedir. Not: Bir cümlede, birden fazla hal olabilir. ج ا ء طا ه ر ر اك با ض اح كا geldi. Tahir binmiş olarak gülerek ش ر ب ا م ري ض ا حل ي ب ب ار دا içti. Hasta sütü soğuk olarak ج ل س ال ط ف ب اك يا ص ائ حا oturdu. Çocuk ağlayarak, bağırarak ر ا ي ت م ح مو دا ن ائ ما gördüm. Mahmudu uyur halde

22 ق ل Hal sahibine sahibul hal denir, umumiyetle marife olur. dakilerin çoğullarının haberi, sıfatı, fiili, hali vb. müennestekil gelir HALİN ÇEŞİTLERİ: Hal, yalnız bir kelimeden ibaret olabile- أ ن و اع ال ح ال ceği gibi, isim cümlesi, fiil cümlesi, zarf, carr ve mecrur da olur. HALİN ÇEŞİTLERİ a)isim cümlesi: Hal olan isim cümlesinin başında, bu cümleyi asıl cümleye bağlayan, hal wawı denen bir waw bululamsız ve üstünlü olarak gelir 1- Hal tek kelime olursa genelde ism-i fail olur. Elimnur. ج اء ال و ل د لع با _ ج اء ال و ل د ا ن لع بين ج اء ا ل و ل د لع ب ين Bildiğiniz halde Allah a eşler yapmayınız. Çocuk -iki-lar oynayarak geldiler ف ال ت ج عل وا ا ن دا دا و ا ن ت م ت ع ل م ون ج ائ ت ال ب ن ت ل ع بة ; ج ائ ت ال ب ن ت ا ن لع بتين ; ج اءت ال ب ن ا ت لع بات Subay susamış olarak savaştı. ق ا ت ل الضا ب ط و ه و ع ط ش ان Bir kız-iki-lar oynayarak geldiler b)fiil cümlesi: Hal olan fiil cümlesinin de başında, eğer 2- Hal mazi fiil olursa başına ( و ق د )gelir. cümlede, sahibul hale ait bir zamir yoksa bu cümleyi asıl Ali arabasına binmiş olduğu halde geldi. cümleye bağlayan hal wawı bulunur. ج اء ع ل ى وقد رك ب سي ارته İmam güneş doğmadığı halde uyandı. 3- Hal muzari fiil olursa başına bir şey gelmez. Ancak başında ( ق د ) varsa ( ilave (و edilir. ا س ت ي ظ ا ل ما م و ل م ت ط ل ع الش م س c)zarf: Öğretmen sınıfa öğrencileri müjdeleyerek girdi. Arkadaşımın sesini, kapı arkasında olduğu halde işittim د خ ل ال م ع ل م الصف يبش رالط لب 4- Hal isim cümlesi olursa başına ( و )gelir. س م ع ت ص و ت ص دي ى ق خ ل ف ال ب اب ا ن ا س ه ر ت و الن اس نائ مون uyumadım. İnsanlar uyurken ben d)carr ve mecrur: 5- Halde harf-i cer veya zarf varsa, aynen kalır. ق رأ م ح مو د ر سال ة فى ف رح Mahmud, sevinçle bir mektup okudu ر ا ي ت ال ه ال ل بين الس حاب gördüm. Hilali bulutlar arasında NOT: Hal, durumunu bildirdiği isme tekil-ikil-çoğul ve خ ر ج ع ل ى ق و م ه ف ى ينت ه çıktı. Ziynetleri içinde kavminin yanına müzekker-müenneslik açısından uyar. Ancak İnsan dışın- ز ATF Arapçada Atıf Harfleri - Bağlaç Harfleri - Bağlaçlar - Harfleri, kelime veya cümleleri aynı hükme bağladıkları için Atıf Harfi / Atf-ı Nesak olarak isimlenirler. - Şayet bu harfler; kelime veya cümleleri aynı hükme (fiile) bağlamıyorsa, atf-ı nesak olarak görev yapmazlar. Atıf harflerinden önceki kelimelere matufun aleyh, sonraki kelime veya cümleye de matuf denir. * Matuf, matufun aleyh'in harekesini alır. İsim isime, fiil fiile, cümle cümleye atfedilir. Atıf harfi arada olmaksızın da atıf yapılabilir. Bu durumdaki atıf harfi MAHZÛF sayılır. örnekler: harfinin cümledeki görevleri hakkında (و ) و ف أ و ث م أ م ح تى إ ما ب ل ل - ل ك ن ا ل ع ط ف )/ ع ط ف الن س ق (: Allah a ve Resulüne itaat ediyorum İftitah tekbiri vacip olur, kıyam da (hemen peşinden vacip olur) (Önce) ilim, sonra amel vacip olur İnsanlar öldü, hatta peygamberler de (öldüler) Kuşluk (namazını) dört veyahut sekiz (rekat) kıl Ya vacip veya müstehap (olarak) amel et Allah Teala nın rızasını mı istiyorsun, yoksa gazabını mı? İyiyi amel et, kötüyü değil Helali belki iyisini talep et Gösteriş helal olmaz, fakat ihlas (helal olur) عطف البيان : Nebimiz Muhammed e (asv) iman ettik 22 Atf-ı nesak edatı olur. Müfret kelimeleri ile manasıyla ve cümleleri -ip manasıyla bağlar. Şayet öncesi ile sonrası arasında zıtlık varsa fakat ise, de anlamlarını verir. Kelimelerin işinde (veya hükme bağlanışında), öncelik ve sonralık aranmaz kaidesi vardır. Atf-ı nesak olarak kullanıldığı cümlelerde, bir "MÂNA DÖNGÜSÜnü saklarlar. Örnek: ( أ ط يع هللا و الر س ول ) Matuf olan (الر س ول ) lafzı, matufun aleyh olan ( (هللا lafzının harekesini almıştır. 1 و أ ط يع للا والر سول 2 ف ت ج ب ت ك ب ير ة اإل ف ت ت اح فالق يام 3 ثم ت ج ب الع ل م ثم الع م ل 4 حت ى م ات الناس حت ى النب ياء 5 ا و ص ل الض ح ى أ رب ع ا ا و ثمان ية 6 ا م ا ا ع م ل ا م ا و اج ب ا وا م ا مستحبا 7 ا م ا ر ض اء للا ت ع ال ى ت ط ل ب ا م سخطه 8 ل ا ع م ل ص ال ح ا ل سي ئا 9 بل ا ط ل ب ح ال ل بل طي با 10 لك ن ل ي ح ل ر ئ اء لك ن ا خل ص آم نا ب ن ب ي ن ا محم د )ع ل ي ه الصال ة والسال م (