TMO NUN HUBUBAT ROLÜ PİYASALARINDAKİ

Transkript

1 TMO NUN HUBUBAT ROLÜ PİYASALARINDAKİ 30/03/2012 1

2 TMO NUN TARİHÇESİ

3 TMO NUN GÖREVLERİ Hububat piyasalarını düzenlemek, Afyon ve uyuşturucu maddelere konulan devlet tekelini işletmek, Olağanüstü hal (güvenlik) stoklarını tutmak, Gerektiğinde Bakanlar Kurulu Kararı ile diğer tarım ürünleri konusunda verilecek görevleri yürütmek ve ihtiyaç sahibi ülkelere gıda yardımında bulunmak. 3

4 1938 DEN GÜNÜMÜZE TMO TARAFINDAN ALIMI YAPILAN ÜRÜNLER ÜRÜN CİNSİ SUSAM KETEN TOHUMU YONCA TOHUMU KEÇİ BOYNUZU PATATES KÜSPE NEBATİ YAĞ UN KUŞ YEMİ BAKLA TARHANA MAKARNA BÖRÜLCE BUĞDAY ARPA,ÇAVDAR, YULAF MISIR,ÇELTİK PİRİNÇ AFYON SAKIZI HAŞHAŞ KAPSÜLÜ DARI SOYA KURU FASÜLYE BULGUR BEZELYE NOHUT, MERCİMEK FINDIK 4

5 TMO NUN MÜDAHALE ALIMI YAPTIĞI ÜRÜNLER Hububat Buğday Arpa Çavdar Tritikale Yulaf Mısır Çeltik Haşhaş 5

6 MÜDAHALE ALANINA GİREN ÜRÜNLERİN ÜRETİMİ Miktar Bin Ton YILLAR BUĞDAY ARPA ÇAVDAR YULAF MISIR ÇELTİK HAŞHAŞ KAYNAK: TÜİK 6

7 MÜDAHALE ALANINA GİREN BAZI ÜRÜNLERİN 2011 YILI ÜRETİM VE TÜKETİM MİKTARLARI TÜRKİYE BUĞDAY ÜRETİMİ 21,8 18,5 TÜRKİYE BUĞDAY TÜKETİMİ ,6 7,5 (Alım Muhafaza Dairesi Başkanlığı) 4,2 4, ,5 0,6 BUĞDAY ARPA MISIR PİRİNÇ Miktar Milyon Ton ÜRETİM TÜKETİM KAYNAK: TÜİK 7

8 TMO ALIM MİKTARLARI Miktar Ton YILLAR BUĞDAY ARPA ÇAVDAR YULAF MISIR ÇELTİK HAŞHAŞ KAYNAK: TMO 8

9 EMANET ALIM MİKTARLARI YILLAR BUĞDAY ARPA ÇAVDAR YULAF ÇELTİK MISIR YILLIK TOPLAM Miktar Ton TMO, 1993 ten itibaren umumi mağazacılık kapsamında makbuz senedi düzenleyerek emanet alım yapmaktadır. 9

10 TMO NUN YENİ ALIM SİSTEMİ 2011 yılından itibaren fiziksel analiz yanında kimyasal analizi de esas alarak fiyatlandırma ve depolama işlemi yapılmaktadır. Protein cihazı ile rutubet, hektolitre, protein değerleri ölçülmektedir. Fiyatlandırma bilgisayar ortamında otomatik olarak yapılmaktadır. KİMYASAL ANALİZ ÖZEL CİHAZ İLE ÖLÇÜM OBJEKTİF OTOMATİK FİYATLANDIRMA 10

11 YENİ ALIM VE SATIM SİSTEMİ İŞLEYİŞİ ALIM FİZİKSEL VE KİMYASAL ANALİZ GRUPLANDIRMA ALIM FİYATININ SİSTEM TARAFINDAN BELİRLENMESİ ÜRÜNÜN FİZİKSEL VE KİMYASAL KALİTESİNE GÖRE STOKLANMASI SATIM DEPOLARDAN KONTROL AMAÇLI NUMUNE ALINMASI ALIM NUMUNESİNİN FİZİKSEL VE KİMYASAL ANALİZİNE GÖRE GRUPLANDIRILMASI SATIŞ FİYATININ BELİRLENMESİ SATIŞ 11

12 TMO DEPOLARI 0,5 MİLYON TON LİMAN SİLOSU 3,5 MİLYON TON DİĞER DEPOLAR DEPOLAMA KAPASİTESİ UZUN SÜRELİ KİRALAMA GARANTİSİ KAPSAMINDA YAPTIRILAN DEPOLAR 150 BİN TON FINDIK DEPOSU 130 BİN TON HUBUBAT DEPOSU KAPASİTE ARTIRIM HEDEFİ 1,5 MİLYON TON OLARAK BELİRLENMİŞTİR. 4 MİLYON TON 280 BİN TON 1,5 MİLYON TON

13 TMO İÇ SATIŞ MİKTARLARI Miktar Ton ÜRÜNLER BUĞDAY MAKARNALIK EKMEKLİK ARPA ÇAVDAR YULAF MISIR PİRİNÇ KIRMIZI MERCİMEK TOPLAM KAYNAK: TMO 13

14 TMO İHRACATI Miktar Ton YILLAR BUĞDAY ARPA MISIR KAYNAK: TMO 14

15 TMO İTHALATI Miktar Ton YILLAR BUĞDAY ARPA MISIR PİRİNÇ MERCİMEK KAYNAK: TMO 15

16 MEVCUT STOK DURUMU ÜRÜNLER MİKTAR Miktar Ton BUĞDAY MAKARNALIK EKMEKLİK ARPA ÇAVDAR MISIR PİRİNÇ ÇELTİK FINDIK HAŞHAŞ TOPLAM KAYNAK: TMO 16

17 KÜRESEL BUĞDAY VERİLERİ Miktar Milyon Ton BUĞDAY 2007/ / / / /12* Üretim Tüketim Ticaret Devir Stoku Majör İhracatçılar** * Tahmin **ABD, AB, Avustralya, Kanada, Arjantin, Kazakistan, Ukrayna, Rusya KAYNAK: Uluslararası Hububat Konseyi (IGC) 17

18 2010/11 KÜRESEL HUBUBAT KRİZİ 2010 Haziran ının ikinci yarısından itibaren, Dünyanın önde gelen buğday üreticilerinden önce Avrupa Birliği nin bazı ülkeleri ile Kanada da, arkasından da Karadeniz havzasında (Rusya, Ukrayna, Kazakistan) yaşanan üretim yetersizliği nedeniyle dünya piyasalarında fiyatlar yükselişe geçti Uluslararası Hububat Konseyi (IGC), 2010/11 dönemi dünya buğday üretim beklentisini Mayıs ta 660 milyon ton, Haziran da 664 milyon ton açıklarken; Temmuz da bu miktarı 651 milyon ton olarak revize etti Son 130 yılın en sıcak yazını yaşayan Rusya da, Temmuz ayının sonlarına doğru 83 bölgeden 14 ünde başlayan orman yangınları evi kül ederken, asıl ateş hububat piyasalarına düştü Rusya, iç piyasa istikrarını korumak amacıyla, 5 Ağustos 2010 da yaptığı açıklama ile 31 Aralık a kadar tüm hububat ihracatını yasakladı, sonra da ihracat yasağını 1 Temmuz 2011 e kadar uzattı Son 130 yılın en sıcak düştü. Ukrayna ise 4 Ekim 2010 tarihinden 31 Mart 2011 tarihine kadar ihracat kotası uygulamaya başladı 2009 yılında 8 milyon ton ihracat yapan Kazakistan ın ihracatı, 2010 yılında 5,6 milyon tona düştü

19 Kamuoyu açıklamaları ile ülkemiz stoklarının tüketimi karşıladığı belirtildi. 9 Ağustos Ağustos 2010 TMO NUN KRİZ YÖNETİMİ TMO ya ait tonluk buğday ithalat kontenjanı özel sektöre devredildi. 25 Ağustos 2010 Stoklarımızdaki ton buğday satışa açıldı. 6 Eylül 2010 Satışlarımızın 51 bin tonla sınırlı kaldığı, dolayısıyla piyasadaki ürün arzında bir sıkıntı yaşanmadığı kamuoyuna bildirildi. 30 Eylül 2010 Bakanlar Kurulu Kararı ile buğday ve yulafta % 130 olan gümrük vergisi tarihine kadar sıfırlandı. 25 Şubat 2011 Piyasaların muhtemel fiyat artışlarından olumsuz etkilenmemesi için yapılan iki ihaleyle ton buğday ithal edildi OOcak-Şubat 2011 Haziran 2010 dan itibaren tırmanışa geçen fiyatlar, Şubat 2011 de yurtdışı piyasalarda iki katına çıkmasına rağmen uygulanan politikalar neticesinde yurtiçi fiyatlardaki artış %30 u geçmemiştir.

20 2011/12 DÖNEMİ SATIŞ POLİTİKALARIMIZ Kuruluşumuzca iç ve dış hububat piyasaları yakından takip edilmekte olup piyasalarda arz-talep dengesinin sağlanması ve fiyat dalgalanmalarının önüne geçilmesi amacıyla; 3 Ekim 2011 tarihinde Arpa, 1 Kasım 2011 tarihinde ise Buğday (yerli ve ithal), Çavdar ve Tritikale stoklarımız iç satışa açılmış, Ayrıca tarihinde, ton buğday ve ton arpa ihracat ihalesi gerçekleştirilmiştir.

21 AB UYUM ÇALIŞMALARI (I) Kuruluşumuzca ilgili kamu, özel sektör kuruluşları, borsalar ve sivil toplum kuruluşlarından alınan görüşler çerçevesinde hazırlanan AB mevzuatına uyumlu Hububat Alım ve Satış Esaslarına ve Çeltik Alım ve Çeltik/Pirinç Satış Esaslarına İlişkin Uygulama Yönetmelikleri, tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir. İlk defa 2009/10 alım kampanyasında AB kriterlerine uygun olarak yapılan alımlarda 5,1 milyon ton hububat alımı gerçekleştirilmiştir. 21

22 AB UYUM ÇALIŞMALARI (II) Toprak Mahsulleri Ofisinin mevcut piyasa düzenleyici görevlerine ilave olarak, Avrupa Birliğinde piyasaları düzenlemeye yönelik kurumlarda olduğu gibi özel depolama yardımı, işleme yardımı, gıda yardımı, promosyon gibi ilave görev ve yetkilerle donatılarak daha etkin bir müdahale kurumu olması yönünde çalışmalar devam etmektedir.

23 BUĞDAY VE UN Ülkemiz; Dünya un ihracatında 2002 yılında 12 nci sırada yer alırken; 2005 yılından itibaren, yıllara göre 1 nci ya da 2'nci sırada yer almakta, 2011 yılında Dünya Birincisi Makarna ihracatında ise İtalya dan sonra 2 nci sırada bulunmaktadır. Bulgur, irmik ve bisküvi ihracatları ile birlikte dünyanın en önemli unlu mamuller ihracatçısı konumuna gelmiştir. 23

24 %5,9 BUĞDAY VE UN DÜNYANIN EN FAZLA EKMEK TÜKETEN ÜLKESİ YILLIK KİŞİBAŞI EKMEK TÜKETİMİ 116 KG GÜNLÜK KİŞİBAŞI EKMEK TÜKETİMİ 319 GR TÜRKİYE DÜNYANIN 10 BÜYÜK BUĞDAY ÜRETİCİSİNDEN BİRİ ANCAK EKMEĞİN %5,9 u ÇÖPE GİDİYOR 24

25 %5,9 EKMEK İSRAFININ BOYUTU EKMEK İSRAFININ TÜRKİYE YE YAKLAŞIK YILLIK MALİYETİ: 1,5 MİLYAR TL BİR YILLIK UN İHRACATIMIZA BEDEL 25

26 EKMEK İSRAFINI ÖNLEME KAMPANYASINI BAŞLATACAKTIR BU MUAZZAM EKONOMİK KAYBIN ÖNLENMESİ AMACIYLA TARLADAN SOFRAYA, 7 DEN 70 E HERKESİN BİLİNÇLENMESİ İÇİN KALİTELİ BUĞDAYDAN İMAL EDİLEN EKMEĞİN KALİTELİ BUĞDAY ÜRETİMİNİ TEŞVİK ETMİŞTİR DAHA GEÇ BAYATLAYARAK ALIM SİSTEMİNİ BU DOĞRULTUDA GELİŞTİRMİŞ VE PROTEİN MİKTARINA GÖRE ALIM YAPARAK İSRAFI ÖNLEYECEĞİNİN BİLİNCİ İÇERİSİNDE 26

27 ARZ EDERİM 27