KİMYA SANAYİNDE GİRDİ TEDARİK STRATEJİSİ

Transkript

1 KİMYA SANAYİNDE GİRDİ TEDARİK STRATEJİSİ İHRACATA DÖNÜK ÜRETİM STRATEJİSİ DEĞERLENDİRME KURULU V. TOPLANTI 26 Ağustos 2011 Ekonomik Araştırmalar ve Değerlendirme Genel Müdürlüğü

2 KAPSAM ve METODOLOJİ Sunum Planı GİRİŞ KİMYA SONUÇ VE ÖNERİLER TÜRKİYE ve DÜNYA DA KİMYA SEKTÖRÜ RAFİNASYON PETROKİMYA KULLANICI SEKTÖRLERDE DURUM (Plastik, Kauçuk, Boya) ECZACILIK VE İLAÇ 2

3 Kapsam ve Metodoloji Ekonomi Bakanlığı Ön Çalışma Raporları Sektör Toplantıları Firma Görüşmeleri Kurul (26 Ağustos 2011) 3

4 Giriş Kimya Sektöründe Girdi Tedarik Stratejisi Temel hedef: Sanayinin temel girdilerini sağlayan sektörde hammaddelerin üretilmesi/üretiminin artırılması, Bu sayede, imalat sanayii tedarik zincirinde yurt içinde yaratılan katma değerin artırılması. 4

5 Dünya Kimya İthalatı, 2010 Sıralaması Dünya Kimya İthalatı Milyon Dolar Ort. Yıllık Büyüme Oranı (%) 1 ABD ,26 2 Çin ,57 3 Almanya ,12 4 Belçika ,48 5 Fransa ,44 6 İngiltere ,17 7 İtalya ,30 8 Japonya ,74 9 Kanada ,94 10 Meksika ,86 11 İsviçre ,57 12 Brezilya ,65 13 Rusya ,33 14 Türkiye ,06 15 Hong Kong ,92 Toplam ,90 Kaynak: UNComtrade, Kimya: HS-1996,

6 Kaynak: UNComtrade, Kimya: HS Dünya Kimya İhracatı, 2010 Sıralaması Milyon Dolar Dünya Kimya İhracatı Ort. Yıllık Büyüme Oranı (%) 1 Almanya ,24 2 ABD ,78 3 Belçika ,14 4 Çin ,34 5 Fransa ,94 6 Japonya ,78 7 İngiltere ,04 8 İsviçre ,71 9 İrlanda ,60 10 İtalya ,04 11 Singapur ,58 12 Kanada ,08 13 Tayland ,38 14 Malezya ,38 15 Hong Kong ,47 27 Türkiye ,72 Toplam ,86 6

7 Milyar dolar Türkiye nin Kimya Dış Ticareti 40,0 30,0 20,0 10,0 0,0-10,0-20,0-30,0 (Ocak- Haziran) (Ocak- Haziran) Denge İhracat İthalat Kaynak: Ekonomi Bakanlığı, Kimya: HS-2007,

8 Türkiye nin Kimya Dış Ticaret Dengesi Milyon dolar (Ocak-Haziran) 2011 (Ocak-Haziran) Ara Mallar Tüketim Malları Kimya Dış Ticaret Dengesi Kimya Dengesinin Genel Denge İçerisindeki Payı, % ,3 38,3 26,4 31,9 23,4 Kaynak: Ekonomi Bakanlığı, Kimya: HS

9 Kimya Dış Ticaretinin Teknolojik Yapısı 7% 0% İHRACAT İTHALAT 0% 12% 18% 44% 49% DÜŞÜK TEKNOLOJİ ORTA-DÜŞÜK TEKNOLOJİ ORTA-İLERİ TEKNOLOJİ YÜKSEK TEKNOLOJİ 70% Kaynak: Ekonomi Bakanlığı Bilgi Sistemi Sınıflandırma: OECD, İmalat Sanayinin Teknoloji Sınıflandırması 9

10 Rafineri - Petrokimya Karadeniz Bakü İstanbul Marmara 11,0 mt İzmir İzmit 11,0 mt Ankara Kırıkkale 5,0 mt 1,9 mt Batman 1,1 mt Ceyhan Kerkük Kaynak: Sektör Bilgileri Rafinaj Kapasitesi: 28,1 Milyon Ton Petrokimyasal Hammadde Üretimi: 1,9 Milyon Ton 10

11 Rafineri-Petrokimya BENZİN Kükürt Giderme Oktan Yükseltme Polipropilen Motorin (-6,8 milyar dolar) NAFTA (-863 milyon dolar) ETİLEN (Nafta Parçalama) Polietilen PVC ACN, MEG,PTA RAFİNAJ PETRO-KİMYA (-8,8 milyar dolar) Kaynak: Sektör Bilgileri ve Ekonomi Bakanlığı 11

12 Milyar Dolar 3,0 2,0 1,0 0,0-1,0-2,0-3,0-4,0-5,0-6,0-7,0-8,0-1,7 DIŞ TİCARET DENGESİ Rafineri Ürünleri 1,7 1,1 0,8 0,9 1,0 1,1 0,1-0,1-0,3-0,5-0,8-0,9-0,9-1,5-2,2-2,2-5,2-5,9-6,8 LPG Benzin Motorin Fuel oil Aramalı nafta Kaynak: Ekonomi Bakanlığı 12

13 Milyon Ton Dünya Monomer Tüketimi 200 Etilen Propilen Kaynak: Nexant 13

14 Naftada İthalat Bağımlılığı 39% 50% 32% 38% 42% 54% 66% 94% 71% 79% 3% 9% (6 AY) Kaynak: Sektör Bilgileri 14

15 Dolar / Ton Rafineri ve Petrokimya Ürünleri POLİ-ETİLEN POLİ-PROPİLEN POLİ-STİREN Kurşunsuz Benzin NAFTA % Kaynak: Ekonomi Bakanlığı 15

16 Temel Petrokimya Ürünleri ETİLEN AROMATİKLER AYPE Torba, sera örtüsü, film, kablo, oyuncak, boru, şişe, hortum, ambalaj YYPE Ambalaj filmi, boru, şişe, Meşrubat kasası, oyuncak, Benzin deposu, bidon MEG Polyester iplik, polyester film, antifriz VCM - PVC Boru, kapı pencere doğrama, panjur, kablo, şişe, Yapı malzemeleri, ambalaj film, Yer karoso, serum torbaları CA-KOSTİK SODA Tekstil, deterjan, alüminyum BUTADİEN Kauçuk ve Otomobil lastiği PROPİLEN PP Örtü Çuval, halı ipliği, ip-halat, Masa örtüleri, peçete, paspas, keçe, hortum, kalorifer borusu, balık ağı, fırça, battaniye ACN Kumaş yapımında kullanılan elyaf, yapay yün, ABS (akrilo bütadien) reçineleri STİREN Termoplastikler, mantolama BENZEN Deterjanlar, Beyaz eşya parçaları TOLUEN Çözücü, patlayıcı madde, İlaç sanayi, kozmetik o-x - PA Boya ham maddesi, plastikleştiriciler, sentetik kimyasallar, polyester p-x - PTA Polyester elyafı, polyester reçine, polyester film Kaynak: Sektör Bilgileri 16

17 Rafineri, Petrokimya Katma Değer Zinciri En fazla katma değer hammaddeden monomere geçişte elde ediliyor HAM PETROL % 16 NAFTA 930 $/ton MONOMER PROPİLEN $/ton ETİLEN $/ton % 15 % 31 POLİMER POLİPROPİLEN $/ton POLİETİLEN $/ton STİREN $/ton VCM 971 $/ton PVC $/ton POLİSTİREN $/ton 17

18 Monomer üretimi yetersiz, polimerlerde ise dışa bağımlıyız HAM PETROL Katma Değer Zincirinde İthalat Bağımlılığı NAFTA (% 80) 930 $/ton MONOMER PROPİLEN $/ton % 15 POLİMER POLİPROPİLEN (% 91) $/ton % 16 ETİLEN $/ton POLİETİLEN (% 70) $/ton % 31 STİREN (% 100) $/ton VCM 971 $/ton PVC (% 84) $/ton POLİSTİREN (% 100) $/ton 18

19 Temel Hammadde: Polipropilen Dünya Propilen İthalatı, 2010 Sıralaması Bin Ton Ort. Yıllık Büyüme Oranı (%) 1 Çin 1.727, , ,4 11,05 2 İtalya 1.295, , ,6 1,76 3 Almanya 1.009, , ,4 3,64 4 Türkiye 488,2 961, ,6 10,95 5 Belçika 852, , ,5 2,36 6 Fransa 687,2 784,5 869,4 2,38 7 Hong Kong 590, ,8 799,4 3,08 8 Meksika 443,3 752,1 763,9 5,59 9 Singapur 99,6 63,4 669,2 20,99 10 Endonezya 286,0 247,4 600,8 7,70 11 İngiltere 588,4 583,8 557,6-0,54 12 Kanada 437,7 560,8 555,2 2,41 13 Tayland 116,3 165,5 298,0 9,87 14 Pakistan 0,0 229,9 291, Çek Cumhuriyeti 96,3 207,2 271,1 10,90 Toplam ,92 Kaynak: UNComtrade, Propilen ve diğer olefinlerin polimerleri (ilk şekillerde): HS

20 Temel Hammadde: Polietilen Dünya Polietilen İthalatı, 2010 Sıralaması Bin Ton Kaynak: UNComtrade, Etilen Polimerleri (ilk şekilde) : HS Ort. Yıllık Büyüme Oranı (%) 1 Çin 3.216, , ,1 9,60 2 ABD 2.005, , ,7 2,36 3 Almanya 1.614, , ,0 3,92 4 Belçika 1.528, , ,7 3,38 5 İtalya 1.625, , ,4 1,41 6 Fransa 1.170, , ,6 1,42 7 İngiltere 1.207, , ,5 0,00 8 Singapur 112,3 122, ,1 26,61 9 Meksika 862, , ,8 2,93 10 Türkiye 301,1 686, ,9 13,76 11 Kanada 659,9 810,1 772,7 1,59 12 Brezilya 208,7 312,7 698,6 12,84 13 Malezya 245,4 481,6 636,9 10,01 14 Hong Kong 748,5 843,4 572,8-2,64 15 Endonezya 265,8 330,4 548,0 7,50 Toplam ,51 20

21 Temel Hammadde: PVC Dünya PVC İthalatı, 2010 Sıralaması Bin Ton Kaynak: UNComtrade, Vinil klorür/halojenli diğer olefin polimerleri (ilk şekilde): HS Ort. Yıllık Büyüme Oranı (%) 1 Çin 1.962, , ,4-2,07 2 İtalya 681,2 697,4 847,7 2,21 3 Türkiye 268,9 558,2 768,6 11,07 4 Almanya 668,4 726,0 719,9 0,74 5 Kanada 385,5 471,5 529,1 3,22 6 Rusya 19,5 105,1 513,3 38,72 7 Belçika 364,7 421,9 431,0 1,68 8 Brezilya 128,6 129,1 403,4 12,11 9 Fransa 319,6 341,5 341,5 0,67 10 ABD 388,8 544,0 331,9-1,57 11 İngiltere 444,9 354,2 310,8-3,52 12 Meksika 91,9 132,3 291,6 12,24 13 Ukrayna 0,0 88,1 187, Peru 45,1 70,7 141,8 12,13 15 Hong Kong 472,8 236,0 140,0-11,46 Toplam ,23 21

22 Temel Hammadde: Polistiren Dünya Polistiren İthalatı, 2010 Sıralaması Bin Ton Ort. Yıllık Büyüme Oranı (%) 1 Çin 3.215, , ,6 1,41 2 Hong Kong 1.813, , ,2-2,56 3 Almanya 668,6 628,1 706,9 0,56 4 İtalya 728,6 718,2 644,1-1,22 5 Türkiye 164,8 369,8 448,2 10,52 6 ABD 474,7 732,9 434,0-0,89 7 Fransa 392,9 343,9 378,6-0,37 8 Meksika 439,9 422,0 365,2-1,84 9 Kanada 263,8 311,1 238,9-0,99 10 Rusya 77,5 108,2 211,6 10,56 11 Malezya 251,2 213,0 205,6-1,98 12 İngiltere 268,7 218,4 205,1-2,66 13 Tayland 146,7 162,0 186,8 2,45 14 Belçika 276,2 230,0 156,6-5,51 15 Avusturya 133,9 138,5 156,4 1,57 Toplam ,33 Kaynak: UNComtrade, Stiren polimerleri (ilk şekillerde): HS

23 Temel Hammadde: Polietilen Tereftalat (PET) Dünya Polietilen Tereftalat (PET) İthalatında İlk 15 Ülke (2010 Yılı) Bin Ton Ort. Yıllık Büyüme Oranı (%) 1 Japonya 208,1 441,4 677,3 12,52 2 ABD 308,7 805,1 537,9 5,71 3 Fransa 339,3 355,7 410,7 1,93 4 Almanya 89,9 199,2 398,3 16,05 5 İtalya 232,1 321,0 340,8 3,92 6 Belçika 166,6 255,7 302,5 6,14 7 Çin 507,0 175,5 273,7-5,98 8 Rusya 40,6 362,5 236,3 19,28 9 Türkiye 48,6 112,0 218,7 16,24 10 Ukrayna 0,0 184,4 168, Nijerya 6,0 0,0 157,9 38,59 12 Romanya 57,3 82,6 134,8 8,93 13 Çek Cumhuriyeti 50,5 115,5 132,9 10,16 14 Kanada 109,7 127,5 128,1 1,57 15 Brezilya 133,0 178,4 115,1-1,43 Toplam ,26 Kaynak: UNComtrade, Polietilen tereftalat (ilk şekilde): HS

24 Önemli Hammaddeler EN ÇOK TÜKETİLEN BU 5 HAMMADDEDE 2010 YILI İTHALATI 5,7 MİLYAR DOLAR 24

25 Plastik sektörünün mevcut durumu: Sektörün dış ticaret açığı, kimya sektörü açığının %32 sini oluşturmaktadır. (2010) Maliyetlerin %50-85 ini hammaddeler oluşturmaktadır. Hammaddelerde büyük ölçüde dışa bağımlıdır. Türk Plastik Sektörü Sektör hammadde kullanımı bakımından Avrupa da ilk 5 arasında yer almaktadır. Sektörün büyüme hızı yıllık %10-12 civarında olup, çift haneli olarak büyümeye devam etmesi beklenmektedir. Ağırlıklı olarak Marmara, Ege ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde yerleşik durumdadır. Hammadde Ortadoğu ve Avrupa ülkelerinden alınmakta olup, kara ve deniz yolu kullanılmaktadır. 25

26 Kauçuk sektörünün mevcut durumu: Türk Kauçuk Sektörü Sektörün dış ticaret açığı, kimya sektörü açığının %2 sini oluşturmaktadır. (2010) Doğal kauçukta %100 ithalata bağımlıdır. Sentetik kauçukta %99 ithalata bağımlıdır. Yıllık kauçuk tüketimi 400 bin ton olup dünya tüketiminin %3 ünü oluşturmaktadır. Artan otomotiv üretimine paralel olarak kauçuk talebinin katlanarak artması beklenmektedir. 26

27 Türk Boya Sektörü Boya sektörünün mevcut durumu: Sektörün dış ticaret açığı, kimya sektörü açığının %5 ini oluşturmaktadır. (2010) Sektörün önemli hammaddeleri olan solvent ve petrokimya ürünlerinde ithalat bağımlılığı yüksektir. Boya sektörünün %60 ını inşaat boyası ve %40 ını sanayi boyası oluşturmaktadır. Boya sektörü iç piyasa büyüklüğü ile Avrupa nın 6. büyük pazarıdır. Küresel eğilim solventten su bazlı boya üretimine kaymaktadır. Solventin kullanımının azalmasıyla monomer kullanım oranları artmaktadır. İşgücü verimliliği, pazara yakınlık, üretim teknolojisi ve rekabet gücü bakımından potansiyeli olan Türk boya sektörü hızla büyümektedir. 27

28 Türk Eczacılık ve İlaç Sektörü İlaç ve eczacılık sektörünün mevcut durumu-i: Sektörün dış ticaret açığı, kimya sektörü açığının %20 sini oluşturmaktadır. (2010) Mevzuat, patent ve veri koruma faktörleri sektör gelişimi açısından önemlidir. Jenerik ilaç kullanım oranı, ABD de %90 ve gelişmiş ülkelerde %50 iken, Türkiye de %40 civarındadır. Piyasada jenerik ilaçların çıkmasını müteakiben, ürün fiyatı, orijinal fiyatın %66 sına gerilemektedir. 28

29 Türk Eczacılık ve İlaç Sektörü İlaç ve eczacılık sektörünün mevcut durumu-ii: Satılan ilaçların %87 sinin devlet tarafından (SGK) alınması, Türkiye yi önemli bir pazar haline getirmektedir. ABD ve AB ülkelerinde veri koruma süresi 10 yıl iken, Türkiye de 6 yıldır. Bu durum, jenerik ilaç üretimi için önemli bir avantaj sağlamaktadır. Sektörün en önemli girdileri Ar-Ge ve klinik araştırmalardır. 29

30 Sorunlar ve Öneriler

31 Sorunlar: Petrokimya Sektörü Hammaddede dışa bağımlılık Rafineri-petrokimya entegrasyonunun eksikliği ve naftada ithalat bağımlılığı Naftada olan aramalı ve yakıt ayrımının LPG de olmaması Doğal gazdan elde edilen etan gazı bazlı düşük maliyetli etilen üretiminin, Nafta tabanlı petrokimya sektörü için risk oluşturması 31

32 Çözüm Önerileri: Petrokimya Sektörü Rafineri ve petrokimya entegre yatırımları Marmara Havzası (Rafineri, PVC ve Polietilen) Ege Bölgesi (Özel Endüstri Bölgesi) Yumurtalık Bölgesi (Rafineri, Polipropilen ve PET) 32

33 Sorunlar: Plastik Sektörü Sektör hammaddede dışa bağımlıdır. Bu durum, stok ve navlun maliyetlerinin artmasına rekabet gücünün olumsuz etkilenmesine yol açmaktadır. KKDF uygulaması yurtiçinde üretimi olmayan stratejik hammaddelerin ithalatında maliyeti gereksiz yere artırmaktadır. Lojistik altyapı yetersizliği lojistik maliyetlerini artırmaktadır. 33

34 Çözüm Önerileri: Plastik Sektörü Entegre rafineri ve petrokimya (PE, PP, PS, PVC, ) yatırımları Sektör içi işbirliği yaklaşımıyla oluşturulacak Dış Ticaret Şirketleri vasıtasıyla yüksek hacimli alımlarla maliyette etkinlik ve tedarikte güvenliğin sağlanması. (Çin örneği) Ülkemizde bol miktarda bulunan ve plastik hammadde tüketimini azaltan kalsiyum karbonatların kullanımı için standart geliştirilmesi. Ulaşım giderlerini azaltacak etkin demiryolu ağı (Örneğin İskenderun-Gaziantep) yapılması. 34

35 Sorunlar: Kauçuk Sektörü Sektör hammaddede dışa bağımlıdır. Bu bağımlılık üretimi engelleyebilmektedir. Kauçuk üretiminin temel girdisi olan ve plastik üretiminde ortaya çıkan C3,C4 gibi kimyasal hammaddeler, üretim tesisi olmadığı için yok pahasına yurtdışına satılmaktadır. Türkiye de kauçuk ile ilgili geri dönüşüm tesisinin olmaması sebebiyle, atık kauçuklar çimento fabrikalarında kullanılmaktadır. 35

36 Çözüm Önerileri: Kauçuk Sektörü Kauçuk fiyatlarında yaşanan spekülasyonlara karşı toplu alım yoluyla pazarlık imkanlarının artırılması. Türkiye de kauçuk üretim tesisi kurulması (İç ve dış talep yeterli görülmektedir) halinde plastik üretiminde ortaya çıkan C3,C4 gibi kimyasallar kullanılarak ucuz kauçuk üretimi. Kauçuk ile ilgili olarak geri dönüşüm tesisleri yatırımlarının yapılması 36

37 Sorunlar: Boya Sektörü Sektörün hammaddede dışa bağımlı olması ve bu bağımlılığın navlun bedelleri ile stok maliyetlerini yükseltmesi. Yatırımlara yönelik üretim izinlerinde ruhsat problemleri yaşanması. (ÇED) 37

38 Çözüm Önerileri: Boya Sektörü Titanyum dioksit hammaddesinin ülkemizde üretimine dönük Rutil ve ilmenit rezervlerinin tespit edilerek fizibilite çalışmalarının yapılması 38

39 Sorunlar: Eczacılık ve İlaç Sektörü Türk yerli ilaç sanayi gerek sayı gerekse kapasite açısından gelişmiş ülkelerin gerisindedir. Türkiye, ilaç ve eczacılık sanayinde ihraç ettiğinin yaklaşık 8 katı ithalat yapmasından dolayı ithalata bağımlı konumdadır. Türkiye de bu alanda sağlanan Ar-Ge desteklerinin yetersiz olması. Bu alanda Biyoteknoloji Politikası eksikliği. 39

40 Çözüm Önerileri: Eczacılık ve İlaç Sektörü Sektör için "Biyoteknoloji Politikası" oluşturulmalıdır. Öncelikli hedef biyobenzer ilaç üretiminin artırılması olmalıdır. Bu alanda devlet, akademi ve sanayi işbirliği sağlanmalıdır. (ABD örneği) Veri koruma süresinin kısalığı, pazar büyüklüğü ve yapısı değerlendirilerek, Türkiye ye ilaç üretimine dönük sermaye çekilmesi gerekmektedir. Jenerik ilaç tüketimi ve bölge ülkelere ihracatın teşvik edilmesi gerekmektedir. 40

41 GERİ DÖNÜŞÜM GERİ DÖNÜŞÜMDE ULUSAL STRATEJİ İHTİYACI Plastikte %100 geri dönüşüm mümkündür. Gıda sektörü hariç tüm plastik nihai ürünlerde geri dönüşüm plastikleri kullanılmaktadır. Geri dönüşümle kazanılacak hammadde (polimer), Türkiye nin giderek artmakta olan hammadde ithalatında maliyetleri indirecektir. 41