KURAM VE ARAŞTIRMA. NEUMAN (2000), CHP-3 Theory and Research

Transkript

1 KURAM VE ARAŞTIRMA NEUMAN (2000), CHP-3 Theory and Research

2 NEDEN? KURAM (TEORİ) NASIL? Hemen her araştırma bir kuram ile ilişkilidir. Kuramı nasıl kullanmalı?

3 SOSYAL KURAM İDEOLOJİ İKİSİ DE olguları açıklar; varsayımlara dayanır; bir düşünceler ve kavramlar sistemi kurar; koşulları değiştirmek için yapılması gerekenlere işaret eder ANCAK. İDEOLOJİ, Belirli bir inanç ve değerler sisteminden yola çıkar. Ne olmalı? ile Nedir? soruları birbirine karışır.

4 KURAM OLUŞTURMAK VE SINAMAK İÇİN İZLENECEK YOL TÜMDENGELİM TÜMEVARIM KURAM DÜZEYİ KÜÇÜK BOY MİKRO ORTA BOY BÜYÜK BOY MAKRO SUBSTANTIVE THEORY Sınırlı bir sorun alanı için geliştirilmiş kuram; daha çok pratik sorunlar için FORMAL THEORY Geniş bir kavramsal alan için geliştirilmiş kuram; temel düşünce biçimine yönelik

5 KURAMSAL ÇERÇEVE TEORİ, MODEL Her kuram olguları, belirli varsayımlarla, kavramlarla, kavramlar arası ilişkilere değinerek ve sınıflandırmalar yaparak, kendi içinde tutarlı bir mantık çerçevesinde açıklar. KAVRAM 1 tanım İLİŞKİ İLİŞKİ KAVRAM 2 tanım VARSAYIM İLİŞKİ KAVRAM 3 tanım İLİŞKİ VARSAYIM VARSAYIM SINIFLAMALAR

6 KURAMIN ÖĞELERİ 1. KAVRAMLAR SOMUT KAVRAM SOYUT KAVRAM Simge + tanım Algı; zihindeki imge 2. VARSAYIMLAR Kabuller; Şeylerin sınanamayan, gözlemlenemeyen niteliklerine ilişkin ifadeler. 3. SINIFLAMALAR TİPOLOJİ; TAKSONOMİ İDEAL TİP 4. İLİŞKİLER GÖRGÜL GENELLEME ÖNERME HİPOTEZ Kuram, kavramlar arasında nasıl bir ilişki olduğunu söyler

7 Araştırmacının eldeki verilere nasıl baktığı önemlidir. Verileri siz anlamlandıracaksınız. Sağlık araştırması sonuçları harika! Sigara içenlerin yaşlılığa bağlı hastalıklardan ölme riski çok düşük çıktı.

8 KURAMSAL ÇERÇEVE SOSYOLOJİDEKİ BAŞLICA KURAMSAL ÇERÇEVELER YAPISALCI İŞLEVSELCİ KURAM BAŞLICA KAVRAMLAR: sistem, denge, işlevsizlik, işbölümü ANA VARSAYIMLAR: Toplum, bağımsız parçalardan oluşan ve dengeli bir sistemdir. Zaman içinde toplum basit tipten, uzmanlaşmış parçalardan oluşan karmaşık tipe evrilmiştir. Toplumun her parçası sosyal sistem için gerekli farklı bir işlevi yerine getirir. Toplumu bir arada tutan, değerler ve değer sistemi konusundaki temel mutabakattır.

9 KURAMSAL ÇERÇEVE SOSYOLOJİDEKİ BAŞLICA KURAMSAL ÇERÇEVELER AKILCI SEÇİM KURAMI BAŞLICA KAVRAMLAR: fırsatlar, ödül/kazanç, onay, denge ANA VARSAYIMLAR: İnsanlar arasındaki etkileşim ekonomik işlemlere benzer. İnsanlar kaynak alış verişi yapar (simgesel, sosyal onay biçiminde ya da maddi olabilir); maksimum ödül/kazanç elde etmeye, minimum bedel ödemeye, acıdan, utançtan kaçmaya çalışırlar. Değiş tokuşta denge eğilimi vardır. Değiş tokuşta denge yoksa, daha kazançlı olanlar diğerlerine hükmetmeye çalışır.

10 KURAMSAL ÇERÇEVE SOSYOLOJİDEKİ BAŞLICA KURAMSAL ÇERÇEVELER ÇATIŞMA KURAMI BAŞLICA KAVRAMLAR: güç/erk, sömürü, mücadele, eşitsizlik, yabancılaşma ANA VARSAYIMLAR: Toplum, çelişen çıkarları olan kümelerden oluşur. İnsan ilişkilerinde her zaman zorbalık ve güç kazanma girişimleri olacaktır. Erki ellerinde bulunduranlar, gücü kaybetmemek için söylenceler yayar ya da şiddete baş vururlar.

11 BEŞERİ COĞRAFYADA MODELLER ve KURAMLAR 1. Gravity Model GRAVİTASYON / YER ÇEKİMİ MODELİ 2. Rostow's Stages of Growth ROSTOW UN GELİŞME AŞAMALARI 3. Concentric Circle (Burgess) RADYOKONSANTRİK BÜYÜME veya TEK MERKEZLİ ÇEMBERLER MODELİ 4. Hoyt Sector Model HOYT UN SEKTÖR MODELİ 5. Multiple Nuclei Model ÇOK MERKEZLİ BÜYÜME MODELİ 6. Central Place Theory (Christaller) MERKEZİ YERLER KURAMI 7. Weber Model of Industrial Location (least cost theory) WEBER İN SANAYİ YER SEÇİMİ MODELİ 8. Von Thunen's Agricultural Model von T. TARIMSAL MODELİ 9. Core Periphery Model MERKEZ-ÇEVRE MODELİ 10. Neocolonialism 11. Thomas Malthus (Population) MALTHUS NÜFUS KURAMI 12. Modernization & Dependency Theories MODERNLEŞME VE BAĞIMLILIK KURAMLARI 13. World Systems Theory (Wallerstein) DÜNYA SİSTEMİ KURAMI 14. Rank Size Rule SIRA-BÜYÜKLÜK KURALI Kaynak için bk. Not Sayfası

12 Rostow's Stages of Growth ROSTOW UN GELİŞME AŞAMALARI

13 Concentric Circle (Burgess) RADYOKONSANTRİK BÜYÜME veya TEK MERKEZLİ ÇEMBERLER MODELİ Hoyt Sector Model HOYT UN SEKTÖR MODELİ Multiple Nuclei Model ÇOK MERKEZLİ BÜYÜME MODELİ

14 Central Place Theory (Christaller) MERKEZİ YERLER KURAMI

15 KURAM - ÖRNEK YAPISAL İŞLEVSELCİ KURAM SEKÜLARİZASYON (LAİKLİK) KURAMI [BÜYÜK BOY KURAM] Sanayileşme ve kentleşme süreçleri toplumun geleneksel biçimden modern biçime evrilmesine yol açmıştır. Modernizasyon sürecinde insanların yaşamını geleneksel dini inançlardan çok toplumsal bağlar biçimlendirmektedir.

16 KURAM - ÖRNEK KÜÇÜK BOY KURAM Genç yetişkinler evlenmek için aynı dini inanç yerine, artık benzer eğitim durumu olan eş seçiyorlar GÖRGÜL GENELLEME Amerika da eskiden aynı dinden olanlarla evlenilirdi; bugün, aynı eğitim durumunda olanlarla evleniliyor.