Sağlık Hizmetleri Yönetimi Ders 4 Sağlık Hizmetlerinde Finansman Meslek Yüksekokulu 1
Finansman Genel anlamda finansman para bulma çabası olarak ifade edilmektedir. Bir girişime, bir işletmeye, işleyebilmesi, gelişebilmesi için gereken parayı ve krediyi sağlamak işi olarak da tanımlanabilir. 2
Sağlık Sisteminin Amaçları Bir sağlık sisteminin; müşteri odaklı olma, sağlığın geliştirilmesi, yeni beklentilerin karşılanması, bireye saygı ve adil finansman» Gibi amaçları bulunmaktadır. 3
Hizmet Sunumu ve Finansman İlişkisi Sağlık sistemimizde Hizmet sunumu ile Finansman birbirinden ayrılmaktadır. Emekli Sandığı Bağ-Kur Sosyal Sigortalar Kurumu Yeşil Kart 4
Sağlık Finansmanı Sağlık sistemi finansmanı, gelirlerin elde edilmesi, fon havuzlarında biriktirilmesi ve hizmetlerin satın alınması sürecini içermektedir. Gelirlerin Elde Edilmesi Fonlanması Sağlık Hizmetlerinin Satın Alınması 5
Sağlık Finansmanında Gelir Elde Etme ve Fonlama Fon Havuzu Hane Halkı Firmalar 6
Sağlık Finansmanında Gelir Elde Etme ve Fonlama SGK X Özel Sigortası Y Özel Sigortası 7
Sağlık Finansmanın Hizmet Satın Alma Kamu Hastanesi Özel Hast. Özel Hast. SGK X Özel Sigortası Y Özel Sigortası 8
Hizmet Sunumu ve Finansman Özel Sigorta Kamu Sigortası Kamu veya Özel Hastane HİZMETİN KATILIM PAYI VEYA KATKI PAYI SAĞLIK HİZMETİ SUNUMU Hasta M.Y.O Sağlık Kurumları İşletmeciliği 9
Sağlık Finansmanında Piyasa Başarısızlığı Piyasa başarısızlığı kavramı tam rekabet piyasa şartlarının sağlık hizmetlerinde geçerli olmadığını anlatmak için kullanılır. Bu açıdan piyasa başarısızlığı ne anlama gelir? 10
Tam Rekabet Piyasa Şartları Çok sayıda alıcı ve satıcı vardır. Simetrik bilgi vardır. Dışsallıklar yoktur. Risk ve belirsizlik neredeyse yoktur. Piyasaya giriş çıkış serbestisi vardır. 11
Sağlık Hizmetlerinde Piyasa Şartları Sağlık sektöründe sayıda hizmet satıcısı bulunmasına rağmen çok sayıda alıcı yoktur, SGK monopsondur. Hizmeti doğrudan alan taraf olarak hasta ile sağlık kuruluşu arasında bilgi asimetrisi vardır. Olumlu ve olumsuz dışsallıklar mevcuttur. Risk ve belirsizlik yoğundur. Piyasaya giriş yasal izin ve şartlara bağlıdır. 12
Sağlık Finansmanı Açısından Bilgi Asimetrisinin Doğurduğu Sonuçlar Bilgi Asimetrisi Ters Seçim Ahlaki Tehlike 13
Ahlaki Tehlike Bilgi asimetrisi, sigorta şirketi ile hasta arasında da vardır. 14
Ahlaki Tehlike Ahlaki tehlike ise bu bağlamda, tüketici veya hizmet sağlayıcıların haksız olarak diğer tüketici, hizmet sağlayıcı ya da finansman sağlayıcıları üzerinde çıkar sağlama olasılığıdır. 15
Ahlaki Tehlike Sağlık piyasalarında ahlaki tehlike genellikle hastanın aldığı hizmetin sigorta şirketi gibi üçüncü bir taraf tarafından ödendiği zaman ortaya çıkar. 16
Ahlaki Tehlike Sigortaya sahip olmak davranışlarımızı da değiştirir ve gereğinden fayda hizmet tüketimine gidilebilir. 17
Ahlaki Tehlike Ama unutulmamalıdır ki, sigorta şirketi bu gibi fazla veya gereksiz hizmet kullanımlarını fark ettiği an sizi sigorta sisteminden çıkarır. Bu anlamda sigorta şirketlerini yanıltmak mümkün değildir! 18
Ahlaki Tehlike Hasta ile hekim ilişkisinde hekim veya hastane açısından da ahlaki tehlike vardır. Hastane size daha pahalı testleri ya da tedavileri uygulayabilir siz de bunların gerekli olup olmadığını bilemezsiniz. Bunun sonucu maliyetlerin kontrolü de güçleşir. 19
Ters Seçim Sağlık sigorta sistemine girişlerde de bilgi asimetrisinden kaynaklı ters seçim problemi vardır. 20
Ters Seçim Ters seçim; alıcı ve satıcı olarak birbirileri hakkındaki bilgi eksikliklerini diğerinin aleyhine kullanarak tercihlerde bulunmayı ifade eder. 21
Ters Seçim Ters seçim söz konusu olduğunda; sağlık sigorta şirketleri en sağlıklı kişileri sigorta etmek isteyecektir. Diğerlerini ya sigortalamayacak, ya sürprim alacak ya da kapsam dışında tutacaktır. 22
Ters Seçim Ters seçim söz konusu olduğunda; sağlık durumu iyi olmayan veya olumsuz sağlık davranışı olanlar kendilerini sigorta ettirmek daha istekli olacaktır. 23
Ters Seçim Ters seçim; sağlıklı kişilerin sağlık sigorta piyasasından çekildikleri bir sonucu doğurur. 24
Sağlık Harcamalarının Düzeyini Belirleyen Faktörler ve Finansmanını Güçleştiren Faktörler Yaşlanmaya Bağlı Demografik Değişim Tıptaki Gelişmeler ve Teknolojik Dönüşüm Olumsuz Sağlık Davranışları Ülke Ekonomisinin Üretken Olmaması 25
Sağlık Finansman Denklemi TV + SSK + KK + ÖSP = H x F = GM x GF Toplam Vergiler Sosyal Sigorta Katkıları Kullanıcı Katkıları Özel Sigorta Primleri Fiyat Sağlık Hizmetleri Sağlık Hizmeti Girdi Miktarları Sağlık Hizmetleri Girdi Fiyatları 26
Sağlık Harcamalarının Düzeyini Belirleyen Faktörler ve Finansmanını Güçleştiren Faktörler Yaşlanmaya Bağlı Demografik Değişim Tıptaki Gelişmeler ve Teknolojik Dönüşüm Olumsuz Sağlık Davranışları Ülke Ekonomisinin Üretken Olmaması 27
Sağlık Finansman Kaynakları 1. Hane Halkı, Çalışanlar 2. Şirketler, Firmalar 3. Sivil Toplum Kuruluşları (Vakıflar, Birlikler) 4. Yabancı Hükümet ve Şirketler 28
Sağlık Finansman Mekanizmaları 1. Doğrudan ve Dolaylı Vergiler 2. Zorunlu Sigorta Katkıları ve Sigorta Primleri 3. Gönüllü Sigorta Primleri 4. Tıbbi Tasarruf Hesapları 5. Cepten Ödemeler 29
Fon Toplama Kurumları 1. Merkezi, bölgesel veya yerel yönetimler 2. Bağımsız kamu kuruluşu/sosyal güvenlik kurumu 3. Özel Kar Amacı Güden veya Gütmeyen Sigorta Kuruluşları 30
Finansman Yöntemlerinin Avantaj ve Dezavantajları Dixon et al., 2004 31
Bu sunumdakiler sadece ders notu amaçlı hazırlanmıştır; akademik makalelere kaynak olarak gösterilemez. 32