Anayasa Yargısı ve Vergi Hukuku

Anayasa Yargısı ve Vergi Hukuku

Şahnaz GEREK Ali Rıza AYDIN ANAYASA YARGISI ve VERGİ HUKUKU Genişletilmiş 2. Baskı Ankara 2010

Anayasa Yargısı ve Vergi Hukuku Şahnaz GEREK Ali Rıza AYDIN Hukuk Kitapları Dizisi: 337 ISBN 978-975-02-1246-8 İkinci Baskı: Mayıs - 2010 Seçkin Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş. Bu kitabın her türlü yayın hakkı Seçkin Yayımcılık San. ve Tic. A.Ş. ye aittir. Yayınevinin yazılı izni olmadan, tanıtım amaçlı toplam bir sayfayı geçmeyecek alıntılar hariç olmak üzere, hiçbir şekilde kitabın tümü veya bir kısmı herhangi bir ortamda yayımlanamaz ve çoğaltılamaz. Sayfa Tasarımı: İlhan Eroğlu Kapak Tasarımı: İsmail Çam Yayın ve Dağıtım: Merkez: Seçkin Yayıncılık, Sağlık Sokak No: 21 06410 Sıhhiye, ANKARA Tel: (0 312) 435 30 30 (Pbx), Faks: (0 312) 435 24 72 Şube: Ankara Adliye Sarayı K Blok Zemin Kat Sıhhiye, ANKARA Tel: (0-312) 309 52 48 Şube: Strazburg Cd. No: 23 Sıhhiye, ANKARA Tel: (0-312) 230 52 62 / ankarasube@seckin.com.tr Şube: Abidei Hürriyet Caddesi 179/E (Şişli Ceza Adliyesi Altı) Şişli- İSTANBUL Tel: (0-212) 234 34 77 Web Adresi: www.seckin.com.tr, E posta: yayin@seckin.com.tr Baskı: Seçkin Yayıncılık, Tel: (0 312) 435 30 30

Birinci Baskıya Önsöz Danıştay 3. Dairesi ve Vergi Dava Daireleri Genel Kurulu Tetkik Hâkimliği (Şahnaz GEREK) ile Sayıştay Uzman Denetçiliği (Ali Rıza AYDIN) deneyimlerinin, Anayasa Mahkemesi Raportörlüğü ve araştırmacılık deneyimlerinde birleşmesi, kaynakçası Anayasa ve Anayasa Mahkemesi kararları olan bu özgün ve ortak çalışmayı ortaya çıkarmıştır. Anayasa nın vergi hukukunun aslî kaynağı olması da hareketin başlangıç noktası olmuştur. Mali güce göre alınan adaletli ve dengeli bir vergi düzeninin oluşması için önce vergi yasalarının ve düzeninin adil olması gerekir. Kamu giderlerini karşılamak için gerekli olan vergilerin toplanmaması ve/veya toplanamaması ve kimi alanların vergi dışı bırakılmasının sorumluluğunun sadece yükümlüler ve/veya idare içinde mi aranması gerektiğinin yanında, ekonomi politikalarının, bu politikaların yansıdığı vergi yasalarının ve vergi hukuku alanındaki karmaşanın bu konudaki etkisinin ne olduğunun da sorulması gerekir. Anayasa ve Anayasa yargısı, bu nedenle de çok önemlidir. Kurulduğu 1962 yılından bu yana, iptal davaları ve itiraz başvurularına ilişkin tüm Anayasa Mahkemesi kararları (Kasım 2004 sonu itibarıyla 2879 adet karar) incelenerek elde edilen çalışmada, mali yükümlülüklerle ilgili 149, destekleyici nitelikte 21 olmak üzere, toplam 170 karar yer almıştır. Birinci Bölümde, kararlar, ilgili Anayasa maddeleri ve ilkeleri göz önünde bulundurularak, çeşitli başlıklar altında incelenmiş ve Anayasa yargısı nın vergi hukuku na katkısı ile vergi hukukunun da Anayasa yargısından etkilenmesi değerlendirilmiştir. İkinci Bölümde, tüm kararların Esas Sayısı na göre sıralandığı, karar gün ve sayılarını, anayasal denetime tabi tutulan yasaları ve maddeleri, anayasal denetimin, Anayasa nın hangi maddeleri yönünden yapıldığını ve sonucunu, karar nisabını, varsa yürürlüğün durdurulması bilgilerini, gerekçeli kararın yayımlandığı Resmi Gazete ve Anayasa Mahkemesi Kararlar Dergilerinin gün, sayı ve sayfalarını gösteren genel bir tablo verilmiştir. Hangi yasaların hangi hüküm ya da hükümlerinin anayasal denetime tabi tutulduğu ve bu denetimin sonuçlarının ne yönde olduğu ise yasa sayısı ve adına göre ayrı ayrı tablolaştırılmıştır. Çalışmanın karar arama ve kararlara gönderme kılavuzu, Esas Sayısı olarak seçilmiştir. Ayrıca, okuyucuya arama kolaylığı sağlamak için Karar Sayısı na göre de bir yardımcı tablo verilmiştir. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerle ilgili Anayasa Mahkemesi kararlarının 1961 ve 1982 Anayasalarına göre dönemsel dağılımı (1961 döneminde 29 karar, 1982 döneminde 120 karar) ve özellikle 1985 yılından sonraki dönemde yoğunlaşması ise ekonomi ve maliye politikaları yönünden olduğu kadar kamu yönetimi ve sosyal politikalar yönünden de ayrıca incelenmelidir. Mali yükümlerle ilgili düzenlemelerin yer aldığı yasaların özgün metinlerinden çok, değiştirilen metinlerinin anayasal denetime konu olması da dikkat çekicidir. Dönemsel özelliklerin, sosyal ve ekonomik politikaların yasama süre-

6 Anayasa Yargısı ve Vergi Hukuku cine etkisi ve bu etkinin Anayasa yargısına taşınması da ayrı bir çalışma konusudur. Çalışma, bu yönleriyle olduğu gibi, diğer kimi alanlarda da tüketici olmamış; yeni çalışmalara kaynak olmak amacına da yönelmiştir. Toplum ve hukuk durağan değildir. Bu da yazarlara yeni sözler söyleme olanağı vermektedir. Amacımız, temel hak ve özgürlüklerle, toplumun ekonomik ve sosyal yapısı ve kalkınmasıyla yakından ilgili olan vergi ve diğer mali yükümlülüklerle ilgili sistemin ve vergi hukukunun, evrensel hukukun üstünlüğü ve güvenliği içinde yerini almasına ve bu çabaya Anayasa ve Anayasa yargısından ışık tutarak bireyin ve toplumun refahının yükseltilmesine katkıda bulunmaktır. Ocak 2005, Ankara

İkinci Baskıya Önsöz Birinci baskının yayımlandığı Ocak 2005 ten bu yana, vergilerle ilgili yasal düzenleme ve değişiklikler hızı kesilmeden devam ettiği gibi, bu yasaların Anayasa ya aykırılık savları ve buna bağlı olarak Anayasa Mahkemesi kararları da çoğalarak Anayasa yargısı ve vergi hukuku içinde yerini aldı. 1963 yılından Ocak 2005 e kadar, 42 yıllık dönemde 156 olan mali yükümlülüklerle ilgili dosya sayısı, son beş yılda, 49 dosyanın eklenmesiyle, hızlı bir artış göstererek Şubat 2010 da 205 e ulaştı. Denetimin temel amaçlarından biri, hukuka aykırılıkların azaltılması, hatta ortadan kaldırılması olduğu halde, anayasal denetimin bu anlamda amacına ulaştığını söylemek olanaklı değil. Hatta karar sayısındaki artışın da gösterdiği gibi hukuka aykırılıklar azalmak yerine artarak devam ediyor. Anayasa Mahkemesi denetimini yapıyor; ancak, Yasama Organının vergi düzenlemeleri konusunda daha özenli davranması gerekir diyenler, bir yerde anayasal denetimin amacına ulaşmamasının önemli nedenlerinden birine de dikkat çekmiş oluyorlar. Ancak, soruna yalnızca Anayasa Mahkemesi kararlarına uyup uymama, yasama sürecinde özenli davranma gibi teknik yönüyle bakılmaması gerektiği de açık. Konunun ekonomi, maliye ve vergi politikalarıyla bağlantısı çok önemli, yadsınmamalı. Anayasa yargısının vergi hukukuna etkisi, denetim yapılan yasa kuralları ve denetim kararlarının sonuçları dışında birçok unsurla bağlantılı. Bu etki ve bağlantı, konunun, vergi tekniği ve hukukundan başlayarak tüm toplama dağılmasına neden oluyor. Adaletsiz ve dengesiz vergi yükü dağılımı ve vergi baskısının egemen olduğu bir vergi politikası izlenirken, vergi yükümlüsünün haklarının ve sosyal hukuk devletine uygunluğunun yalnızca yargı denetimi yle gerçekleşmesi beklenemez. Verginin, kamu giderlerinin karşılanması amacına yönelik bir ödev olması değil, aynı zamanda gelirin yeniden dağılımına, bölüşüme, ekonomik, sosyal ve kültürel yaşama etkisi de unutulmamalı. İkinci baskı, Anayasa Mahkemesi nin Ocak 2005 - Şubat 2010 dönemine ilişkin yeni kararlarıyla güncellenerek genişlerken, birinci baskının da gözden geçirilmesini sağladı. Bu çalışmanın gerçekleştirilmesinde, birinci baskıdaki amacımızı koruyoruz. Hemen hemen tüm hak ve özgürlükleri ilgilendirip etkileyen vergi düzenlemelerinin, kamusal yararı sağlarken, bireylerin hak ve özgürlüklerini de gözetmesi, adaletli ve dengeli olması temel ilkesine dikkat çekilmesi gerektiğini bir kez daha önemle vurguluyoruz. Vergi yükümlülüğünün, toplumun egemenlik hakkı ile özdeş, demokratik toplum düzeninin vazgeçilmezi olduğu unutulmadığı sürece vergi hukukundaki sorunlar da en aza indirilecektir. Vergilendirmeye ilişkin yasalarda, vergilendirmenin temel ilkeleri gözetilmeli, bireylerin hak ve özgürlükleri korunup, hukuk güvenliği sağlanmalıdır. Aksi halde, vergi hukukunu toplumun egemenliği yerine egemen güçler biçimlendirmeye devam eder ve denetim de amacına ulaşmaz. Nisan 2010, Ankara

İçindekiler Birinci Baskıya Önsöz... 5 İkinci Baskıya Önsöz... 7 Kısaltmalar... 15 Birinci Bölüm ANAYASA VE ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI IŞIĞINDA VERGİ HUKUKU I. GİRİŞ... 19 II. ANAYASA DA VERGİ VE BENZERİ MALİ YÜKÜMLÜLÜKLER... 22 III. DEVLETİN VERGİLENDİRME YETKİSİ VE VERGİ ÖDEVİ... 25 A. Vergi, Resim, Harç ve Benzeri Mali Yükümlülük Kavramları... 27 1. Vergi... 27 2. Resim... 31 3. Harç... 31 4. Benzeri Mali Yükümlülük... 32 a. Anayasa Mahkemesi Kararlarında Benzeri Mali Yükümlülük Sayılanlar... 33 b. Anayasa Mahkemesi Kararlarında Benzeri Mali Yükümlülük Sayılmayanlar... 35 5. Muaflık, İstisna ve İndirimler... 37 B. Kamu Giderlerinin Karşılanması... 42 C. Mali Güç... 56 1. Genel Açıklama... 56 2. Dava / İtiraz Konusu Kurallar Yönünden İncelemede Mali Güç... 60 a. Çarşı ve Mahalle Bekçi Ücretleri... 60 b. Sosyal Sigortalar Kurumu Yıllık Bütçesinden Gecekondu Fonuna Ayrılan Pay... 61 c. Hayat Standardı Esası... 62 d. Vergi Tevkifat Oranlarının İndirilmesinde ve Artırılmasında Bakanlar Kurulu Yetkisi... 73 e. Emlak Vergisi Tutarlarının Bakanlar Kurulu Tarafından İndirilebilme Yetkisi... 73 f. Geçici Vergi (Peşin Vergi)... 74 g. Motorlu Taşıtlar Vergisinde Yıl İçinde Yapılan Değişikliklerin Yükümlülere Yansıtılması... 75 h. Vergi Aslının Ödenmesi Koşuluna Bağlı Olarak Gecikme Zammı, Gecikme Faizi ve Vergi Cezalarının Bir Bölümünden Vazgeçme... 75 i. Gecikme Zammı ve Gecikme Faizinin Vergi Aslına Dönüştürülmesi... 76 j. Matrah Artırımı... 76

10 Anayasa Yargısı ve Vergi Hukuku k. Matrah Artırımına Bağlı Olarak Katma Değer Vergisi Ödenmesi Halinde İnceleme ve Tarhiyat Yapılmaması... 76 l. Motorlu Taşıtlar Vergisinde Vergi Aslının Tamamının Ödenmesi Koşuluna Bağlı Olarak Gecikme Zammının Bir Bölümünden Vazgeçme... 77 m. Ekonomik Denge Vergisi... 77 n. Net Aktif Vergisi... 78 o. Talih Oyunları Salonlarını İşletenlerce Ödenecek Asgari Vergi... 80 ö. Kıymetli Maden ve Ziynet Eşyası Alım, Satım veya İmalatıyla Uğraşan Mükelleflerin Belgesiz Alış ve Satışlarının ve Kayıt Dışı Stoklarının Vergilendirilmesi... 82 p. Sekiz Yıllık Eğitime Katkı Payı... 82 r. 4481 sayılı Yasa ya Göre Alınan Ek Gelir, Ek Kurumlar, Ek Emlak ve Ek Motorlu Taşıtlar Vergileri... 83 s. Gelir Vergisi Tarifesinin Gelir Dilimlerine Uygulanan Vergi Oranlarının Beş Puan Artırılması... 85 t. Motorlu Taşıtlar Vergisi Tutarlarının Bakanlar Kurulu Tarafından Artırılabilme Yetkisi... 85 u. Kılavuzluk ve Römorkaj Hizmetlerinden Elde Edilen Gelirin Aylık Gayrisafi Tutarı Üzerinden Alınacak Devlet Payı... 87 v. Ekonomik İstikrarı Sağlamak İçin Getirilen Ek Motorlu Taşıtlar Vergisi ve Ek Emlak Vergisi... 87 y. Motorlu Taşıtlar Vergisinin Vergileme Ölçü ve Tutarları... 90 z. Vadeli Hesap İşlemlerinde Özel İşlem Vergisi... 94 z/1. Gerçek Usulden Basit Usule Dönememe... 95 z/2. Fon Paylarının Mahsup ve İadeye Konu Olmaması... 95 z/3. Ücret Gelirlerinin Vergilendirilmesinde %35 Oranı... 96 z/4. Menkul Sermaye Gelirlerine Dar Mükellefler İçin %0 Oranında Vergi Tevkifatı... 98 D. Genellik ve Eşitlik... 101 1. Anayasa nın 10. Maddesi (1961/12) Yönünden İnceleme... 102 2. Anayasa nın 10. ve 73. Maddeleri Yönünden İnceleme... 117 3. Anayasa nın 73. Maddesi Yönünden İnceleme... 119 E. Vergi Yükünün Adaletli ve Dengeli Dağılımı... 128 F. Verginin Kanuniliği... 145 1. Genel Açıklama... 145 2. Dava / İtiraz Konusu Kurallar Yönünden İncelemede Kanunilik... 149 a. Çarşı ve Mahalle Bekçi Ücretleri... 149 b. Belediye Meclislerince Düzenlenen Tarifeye Göre Alınan Yıllık Levha Resmi, Liman İşgal Resmi, İlan Resmi, Reklam Resmi... 151 c. Yatırım Mallarında Gümrük Vergi ve Resimleri Muafiyetinin Bakanlar Kurulu Kararı ile Düzenlenmesi... 151 d. Ziraat Odalarının Giriş Ücreti ve Yıllık Aidatları... 152 e. Gider Vergileri Kanunu nda Yer Alan Vergi Nispet ve Hadlerini Artırma Yetkisinin Bakanlar Kurulu na Verilmesi... 152 f. Ticaret ve Sanayi Odalarının Vesika Harcı, Muamele Tescil Ücreti ve Munzam Aidatı... 153 g. Öğrenim Harç ve Ücretleri... 154 h. Yargı Çalışmalarında Davalı ya da Davacıdan Alınan Harç... 154 i. Baro Levhasına Yazılacak Avukatlardan Alınacak Giriş Keseneği ve Yıllık Kesenek... 155

İçindekiler 11 j. Yatırım İndirimi Esaslarının Belirlenmesinin Maliye Bakanlığı ile Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı na Bırakılması... 155 k. Yer Altı Sularından Kullanma ve Sanayi Suyu Olarak Faydalananlardan Alınan Ücret... 155 l. Geçici Vergi (Peşin Vergi)... 156 m. Vergi Usul Kanunu Hükümlerine Göre Tutulan Defter ve Belgelere İlaveten Tutulması Uygun Görülen Defter ve Belgeler Konusunda Maliye Bakanlığı nın Yetkili Kılınması... 156 n. Elektrik Enerjisi Satış Tarifelerinden Ayrılacak Fon Payı... 157 o. Vergi Suçlarında Hapis Cezasının Para Cezasına Çevrilmesinde Yürürlükteki Asgari Ücretin Esas Alınması... 158 ö. Talih Oyunları Salonlarını İşletenlerin Ödeyeceği Asgari Vergi... 159 p. Kılavuzluk ve Römorkaj Hizmetlerinden Elde Edilen Gelirin Aylık Gayrisafi Tutarı Üzerinden Alınacak Devlet Payı... 161 r. Ek Motorlu Taşıtlar Vergisi... 161 s. Kalkınma Ajanslarının İş ve İşlemlerinde Her Türlü Vergi Muafiyeti... 162 t. Yatırım İndiriminin Sadece 2006, 2007 ve 2008 Yıllarıyla Sınırlandırılması... 163 G. Bakanlar Kurulu Yetkisi... 164 1. 1961 Anayasası nın 61. Maddesinde Bakanlar Kurulu na Yetki Verilmeyen Dönemde Yetki İncelemesi... 168 2. Bakanlar Kurulu na Yetki Verilen Dönem... 170 a. 1961 Anayasası nın 1971 Değişikliği Sonrası Dönemi... 170 b. 1982 Anayasa sı Dönemi... 172 ba. 1982 Anayasa sı Döneminde Ret ile Sonuçlanan Kararlar... 172 bb. 1982 Anayasa sı Döneminde İptal ile Sonuçlanan Kararlar... 183 H. Maliye Bakanlığı Yetkisi... 189 İ. Kamu Yararı, Ekonomik Koşullar ve Haklı Neden... 204 J. Olağandışı Vergi Niteliği, Ek Vergiler... 217 IV. DIŞ TİCARETİN DÜZENLENMESİNDE EK MALİ YÜKÜMLÜLÜK... 223 V. HUKUK DEVLETİ... 228 A. Hukuk Devleti, Sosyal Devlet... 229 B. Anayasa nın Bağlayıcılığı ve Üstünlüğü... 254 C. Geriye Yürümezlik İlkesi... 257 D. Hukuk Güvenliği İlkesi... 268 E. Temel Haklar ve Ödevler ve Vergi... 278 F. Devletin Temel Amaç ve Görevleri... 297 VI. VERGİ SUÇ VE CEZALARI, GECİKME FAİZİ, GECİKME ZAMMI VE AF... 300 A. Vergi Suç ve Cezaları... 302 1. Anayasa nın 73. Maddesi Yönünden İnceleme... 302 2. Vergi Suç ve Cezalarıyla İlgili Anayasa Mahkemesi Kararları... 307

12 Anayasa Yargısı ve Vergi Hukuku 3. Anayasa Mahkemesi Kararlarında Ceza Niteliğinde Görülmeyen Yasa Kuralları... 323 B. Gecikme Faizi ve Gecikme Zammı... 328 C. Af... 333 VII. VERGİ YÖNETİMİ VE DENETİMİ... 346 VIII. VERGİ VE BÜTÇE YASALARI... 364 İkinci Bölüm ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ VERGİ VE BENZERİ MALİ YÜKÜMLÜLÜKLERLE İLGİLİ YASALARA VE YASA HÜKÜMLERİNE GÖRE SINIFLANDIRILMASI I. VERGİ, RESİM, HARÇ VE BENZERİ MALİ YÜKÜMLÜLÜKLERLE İLGİLİ ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ ESAS VE KARAR SAYISINA GÖRE SINIFLANDIRILMASI... 377 A. Esas Sayısına Göre Vergi, Resim, Harç ve Benzeri Mali Yükümlülüklerle İlgili Anayasa Mahkemesi Kararları... 377 B. Karar Sayısına Göre Vergi, Resim, Harç ve Benzeri Mali Yükümlülüklerle İlgili Anayasa Mahkemesi Kararları... 413 II. YASALARA VE YASA HÜKÜMLERİNE GÖRE ANAYASAL DENETİM... 423 A. Temel Vergi Yasaları... 423 1. 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu... 423 2. 197 Sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu... 429 3. 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu... 431 4. 492 Sayılı Harçlar Kanunu... 438 5. 1318 Sayılı Finansman Kanununu... 439 6. 1319 Sayılı Emlak Vergisi Kanunu... 439 7. 5237 ve 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanunları... 439 8. 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu... 441 9. 4458 Sayılı Gümrük Kanunu... 442 10. 4760 Sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu... 442 11. 5422 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu... 443 12. 6802 Sayılı Gider Vergileri Kanununa Ek 1267 Sayılı Kanun... 444 B. Diğer Vergi Yasaları... 444 1. 2976 Sayılı Dış Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun... 444

İçindekiler 13 2. 3100 Sayılı Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanun... 444 3. 3787 Sayılı Bazı Kamu Alacaklarının Tahsilatının Hızlandırılması ve Matrah Artırımı Hakkında Kanun... 445 4. 3986 Sayılı Ekonomik Denge İçin Yeni Vergiler İhdası ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun... 446 5. 4213 Sayılı Kıymetli Maden ve Ziynet Eşyası Beyanı Hakkında Kanun... 450 6. 4481 Sayılı 17.8.1999 ve 12.11.1999 Tarihlerinde Marmara Bölgesi ve Civarında Meydana Gelen Depremin Yol Açtığı Ekonomik Kayıpları Gidermek Amacıyla Bazı Mükellefiyetler İhdası ve Bazı Vergi Kanunlarında Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun... 451 7. 4705 Sayılı Yurt Dışına Çıkışlardan Harç Alınması Hakkında Kanun... 453 8. 4811 Sayılı Vergi Barışı Kanunu... 453 9. 4837 Sayılı Ekonomik İstikrarı Sağlamak İçin Ek Vergiler Alınması Hakkında Kanun... 454 10. 4962 Sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Vakıflara Vergi Muafiyeti Tanınması Hakkında Kanun... 455 11. 5345 Sayılı Gelir İdaresi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun... 456 12. 5479 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun, Özel Tüketim Vergisi Kanunu ve Vergi Usul Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun.. 458 13. 5615 Sayılı Gelir Vergisi Kanununda ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun... 458 C. Vergi ile İlgili Hükümler İçeren Diğer Yasalar... 458 1. 29.4.1330 Günlü Çarşı ve Mahallât Bekçileri Hakkında Kanun... 458 2. 442 Sayılı Köy Kanunu... 459 3. 775 Sayılı Gecekondu Kanunu... 459 4. 933 Sayılı Kalkınma Planının Uygulanması Esaslarına Dair Kanun... 459 5. 1136 Sayılı Avukatlık Kanunu... 460 6. 1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu... 460 7. 1750 Sayılı Üniversiteler Kanunu... 461 8. 2380 Sayılı Belediyelere ve İl Özel İdarelerine Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun... 461 9. 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu... 461 10. 648 ve 2820 Sayılı Siyasi Partiler Kanunları... 461 11. 2983 Sayılı Tasarrufların Teşviki ve Kamu Yatırımlarının Hızlandırılması Hakkında Kanun... 463 12. 3030 Sayılı Büyük Şehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun... 463 13. 3096 Sayılı Türkiye Elektrik Kurumu Dışındaki Kuruluşların Elektrik Üretimi, İletimi, Dağıtımı ve Ticareti ile Görevlendirilmesi Hakkında Kanun... 464 14. 3218 Sayılı Serbest Bölgeler Kanunu... 464 15. 3239 Sayılı Bazı Vergi Kanunlarında Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun... 465

14 Anayasa Yargısı ve Vergi Hukuku 16. 3291 Sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Kamu İktisadi Teşebbüslerinin Özelleştirilmesi Hakkında Kanun... 466 17. 3388 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı Kanunu... 466 18. 3568 Sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu... 466 19. 4306 Sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Bazı Kağıt ve İşlemlerden Eğitime Katkı Payı Alınması Hakkında Kanun... 467 20. 4603 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun... 468 21. 4605 Sayılı Bazı Vergi Kanunlarında Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun... 469 22. 4616 Sayılı 23 Nisan 1999 Tarihine Kadar İşlenen Suçlardan Dolayı Şartla Salıverilmeye, Dava ve Cezaların Ertelenmesine Dair Kanun... 469 23. 4646 Sayılı Doğalgaz Piyasası Kanunu... 469 24. 4842 Sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun... 470 25. 5035 Sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun... 470 26. 5449 Sayılı Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu, Koordinasyonu ve Görevleri Hakkında Kanun... 471 27. 5590 Sayılı Ticaret ve Sanayi Odaları Birliği Kanunu... 471 28. 5682 Sayılı Pasaport Kanunu... 472 29. 5811 sayılı Bazı Varlıkların Milli Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Kanun... 473 30. 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun... 473 31. 6200 Sayılı Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü Teşkilat ve Vazifeleri Hakkında Kanun... 473 32. 6964 Sayılı Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Kanunu... 474 33. 491 Sayılı Denizcilik Müsteşarlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname... 474 34. 504 Sayılı Yedi İlde Büyükşehir Belediyesi Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname... 475 D. Anayasa Mahkemesi Kararlarında Vergi, Resim ve Harç Benzeri Mali Yükümlülük Sayılmayan Mali Nitelikli Yükümlerin Yer Aldığı Yasalar... 475 III. YASA SAYISI VE ADINA GÖRE ANAYASAL DENETİMİN KİTAP İÇİNDEKİ YERİ VE KAVRAMLAR DİZİNİ... 478 A. Yasa Sayısına Göre Anayasal Denetimin Kitap İçindeki Yeri... 478 B. Yasa Adına Göre Anayasal Denetimin Kitap İçindeki Yeri... 480 C. Kavram Dizini (Esas Sayılarına Göre)... 483 Kaynakça... 491 Kavram Dizini... 493