T.C. Maltepe Ünverstes Müendslk ve Doğa Blmler Fakültes Elektrk-Elektronk Müendslğ Bölümü EK 0 DERE TEORİSİ DERSİ ABORATUAR DENEY 8 İKİ KAP DERE UYGUAMAAR Haırlaanlar: B. Demr Öner Same Akdemr Erdoğan Adın 04
EK 0 Devre Teors Ders aboratuvarı Dene 8: İk Kapılı Devre Uulamaları DENEY 8 İKİ KAP DERE UYGUAMAAR. AMAÇ İk kapılı devrelern -parametrelernn denesel olarak elde edlmes Sonlandırılmış k kapılı devrelerde, rş empedansının, erlm kaancının ve çıkış kapısından örülen Tevenn eşdeğer devresnn elde edlmes. KURAM. İk Kapılı Devre Parametrelernn Elde Edlmes Şekl, de österlen k kapılı doğrusal devre, ve parametreler le tanımlaan eştlkler aşağıda verlmştr. Grş uçları (rş kapısı) a b Doğrusal pasf devre c Çıkış uçları (çıkış kapısı) d Şekl. İk kapılı devre a) İk kapılı devrelern -parametreler le tanımlanması: Çele : -parametrelernn elde edlmes. Parametre Hesaplama/ölçme öntem om Çıkış açık devre apılır, uulanır, om Grş açık devre apılır, uulanır, om Çıkış açık devre apılır, uulanır, om Grş açık devre apılır, uulanır, b) İk kapılı devrelern -parametreler le tanımlanması: Safa /7
EK 0 Devre Teors Ders aboratuvarı Dene 8: İk Kapılı Devre Uulamaları Çele : -parametrelernn elde edlmes Parametre Hesaplama/ölçme öntem mo Çıkış kısa devre apılır, uulanır, mo Grş kısa devre apılır, uulanır, mo Çıkış kısa devre apılır, uulanır, mo Grş kısa devre apılır, uulanır, c) İk kapılı devrelern -parametreler le tanımlanması: Çele 3: -parametrelernn elde edlmes. Parametre Hesaplama/ölçme öntem om Çıkış kısa devre apılır, uulanır, Grş açık devre apılır, uulanır, Çıkış kısa devre apılır, uulanır, mo Grş açık devre apılır, uulanır,. Sonlandırılmış İk Kapılı Devrelern Çöümlenmes R = kω a b Doğrusal pasf devre (Şekl 3. dek devre) c d R = kω Şekl. Sonlandırılmış k kapılı devre Şekl. de österlen rş ve çıkış kapıları sonlandırılmış k kapılı devrelern -parametreler türünden rş empedansı (Z ), erlm kaancı ( / ), akım kaancı ( / ) le çıkış kapısından örülen Tevenn eşdeğer erlmnn ve Tevenn eşdeğer empedansının k kapılı devre parametreler devre elemanları türünden fadeler aşağıda verlmştr: Safa 3/7
EK 0 Devre Teors Ders aboratuvarı Dene 8: İk Kapılı Devre Uulamaları a) Grş empedansı: b) Gerlm kaancı: c) Akım kaancı: Z Z Z Z Z Z Z Z )( Z Z ( ; d) Çıkış kapısından örülen Tevenn eşdeğer devres: ) Çıkış kapısından örülen Tevenn eşdeğer erlm ( T ): Tevenn eşdeğer erlmnn değer, çıkış uçları açık devre ken çıkıştan ölçülen erlmdr. T Z ) Çıkış kapısından örülen Tevenn eşdeğer drenc ( R eş ): Tevenn eşdeğer drencn ölçmek çn, R devreden çıkartılır, 0 apılır, çıkışa br erlm kanağı ( ()test ) uulanır ve çıkış akımı Çıkıştan örülen eşdeğer drenç R eş aşağıdak orandan elde edlr. ( test) Z Reş Z =0 ve R devre dışı ) 3. ÖN ÇAŞMA kω a b kω 330 Ω kω c d Şekl 3. Ön çalışma ve denede kullanılacak k kapılı devre 3. Şekl 3. dek devrenn -parametrelern esaplaını. 3. Şekl 3. dek k kapılı devre Şekl. de österldğ b sonlandırını. Pararaf. de verlen formüller kullanarak, elde ettğn sonlandırılmış devrenn a) Grş empedansını (Z ), b) Gerlm kaancını ( / ), c) Akım kaancını ( / ), d) Çıkış kapısından örülen Tevenn eşdeğer devresn elde edn. 4. KUANACAK CİHAZAR E MAZEMEER K-00 Elektrk Devreler aboratuvarı Dene Set Ana Brm Saısal multmetre Dene tatası (breadboard) Drençler: adet 330 Ω, 5 adet kω Safa 4/7
EK 0 Devre Teors Ders aboratuvarı Dene 8: İk Kapılı Devre Uulamaları 5. DENEY 5. Uulama : Şekl 3. dek Devre Üernde Yapılan Uulamalar 5.. Şekl 3. de verlen devre dene tatası üerne kurunu. -parametrelernn Elde Edlmes 5.. Devrenn çıkışını kısa devre apını. 0 luk erlm kanağını uulaarak, akımının değern ölçünü ve kadedn.() Elde ettğn ölçümü kullanarak mo parametresn esaplaını ve kadedn. () 5..3 Devrenn rşn kısa devre apını. 0 luk erlm kanağını uulaarak, akımının değern ölçünü ve kadedn.(3) Elde ettğn ölçümü kullanarak mo parametresn esaplaını ve kadedn. (4) 5..4 Devrenn çıkışını kısa devre apını. 0 luk erlm kanağını uulaarak, akımının değern ölçünü ve kadedn.(5) Elde ettğn ölçümü kullanarak mo parametresn esaplaını ve kadedn. (6) 5..5 Devrenn rşn kısa devre apını. 0 luk erlm kanağını uulaarak, akımının değern ölçünü ve kadedn.(7) Elde ettğn ölçümü kullanarak mo parametresn esaplaını ve kadedn. (8) Devrenn Grş Empedansının Ölçülmes Bu denedek devrelerde pasf elemanlar olarak sadece drençler kullanıldığı çn (devrede kapastör ve/vea endüktör bulunmadığı çn), rş empedansı erne rş drenc fadesn kullanablr. 5..6 Çıkış açık devre ken, rşe =0 luk erlm uulaıp, rş akımı olan ölçünü ve kadedn. (9), Z rş empedansını (Z = / ) esaplaını ve kadedn. (0) 5..7 Çıkış açık devre ken, 0 luk kanağını devreden çıkarttıktan sonra om metre kullanarak R rş drencn ölçünü ve kadedn. () 5. Uulama : Şekl. dek Devre Üernde Yapılan Uulamalar 5.. Şekl. de verlen devre dene tatası üerne kurunu. =0 a aarlaını. Devrenn Gerlm Kaancının Ölçülmes 5.. Devrenn / erlm kaancını ölçünü ve kadedn. () Devrenn Akım Kaancının Ölçülmes 5..3 Devrenn / akım kaancını ölçünü ve kadedn. (3) Devrenn Çıkış Kapısından Görülen Tevenn Eşdeğernn Bulunması 5..4 Devrenn çıkış kapısından örülen Tevenn eşdeğer erlmn bulmak çn R ük drencn devreden çıkartını, c-d arasındak açık devre erlmn ölçünü ve kadedn. (4) Tevenn eşdeğer drencn bulmak çn, R devrede değlken ve erne kısa devre bağlanmış ken, c-d arasındak drenc om metre le ölçünü ve kadedn. (5) Safa 5/7
EK 0 Devre Teors Ders aboratuvarı Dene 8: İk Kapılı Devre Uulamaları 6. EDE EDİEN SONUÇAR Çele : Ölçüm ve esaplama sonuçları. Ölçülen/Hesaplanan Ncelk Ölçüm/Hesaplama Sonucu ve Brm İk Kapılı Devrenn -parametrelernn Elde Edlmes, (uulanan), 3, 4 5, 6 7, 8 (uulanan), (uulanan), (uulanan), Sonlandırılmış İk Kapılı Devrenn Grş Empedansının Bulunması 9, 0 =0 (uulanan), (ölçülen) Z (esaplanan)= (uulanan)/ (ölçülen) Z ( om metre le ölçülen) Sonlandırılmış İk Kapılı Devrenn Gerlm Kaancının Bulunması / (ölçülen) Sonlandırılmış İk Kapılı Devrenn Gerlm Kaancının Bulunması 3 / (ölçülen) Sonlandırılmış İk Kapılı Devrenn Çıkıştan Görülen Tevenn Eşdeğernn Bulunması 4, 5 T R eş (ölçülen) 7. SONUÇARN İRDEENMESİ 7. Ön çalışmada bulduğunu -parametreler le denede bulduğunu sonuçları karşılaştırını. Sonuçlar farklı se nedenlern açıklaını. 7. Ön çalışmada esapladığını ve denede bulduğunu rş empedanslarını, erlm kaançlarını, akım kaançlarını ve Tevenn eşdeğer devrelern karşılaştırını. Safa 6/7
EK 0 Devre Teors Ders aboratuvarı Dene 8: İk Kapılı Devre Uulamaları DENEY SONUÇAR ÇİZEGESİ (Dene btmnde bu çele laboratuvar sorumlusuna onalatılıp teslm edn) Dene 8: İk Kapılı Devre Uulamaları ab. Grup No.: Haırlaanlar :.................... ;.................... :.................... Çele : Ölçüm ve esaplama sonuçları Ölçülen/Hesaplanan Ncelk Ölçüm/Hesaplama Sonucu ve Brm İk Kapılı Devrenn -parametrelernn Elde Edlmes, (uulanan), 3, 4 5, 6 7, 8 (uulanan), (uulanan), (uulanan), Sonlandırılmış İk Kapılı Devrenn Grş Empedansının Bulunması 9, 0 =0 (uulanan), (ölçülen) Z (esaplanan)= (uulanan)/ (ölçülen) Z ( om metre le ölçülen) Sonlandırılmış İk Kapılı Devrenn Gerlm Kaancının Bulunması / (ölçülen) Sonlandırılmış İk Kapılı Devrenn Gerlm Kaancının Bulunması 3 / (ölçülen) Sonlandırılmış İk Kapılı Devrenn Çıkıştan Görülen Tevenn Eşdeğernn Bulunması 4, 5 T R eş (ölçülen) aboratuvar Sorumlusu Onaı: Safa 7/7