Enerji ve Protein Beslemesiyle İlgili Metabolik Problemler J. van Eys
k k Dönem 3 Yeni Dönem 4 Pik Süt Dönem 5 Pik KM alımı Kuru Madde Alımı Dönem 6 Bitiş Dönem 2 Yakın 1 o d d d o SÜT ÜRETİMİ VÜCUT AĞIRLIĞI AYLAR
Fizyolojik Dönemler ve Dönemsel Besleme 1. Kuru dönemin 1 35. günleri. Uzak Dönem 2. Kuru dönemin son 21 günü.. Yakın Dönem 3. Laktasyonun ilk 14 günü Yeni Dönem 4. Doğum sonrası 14 80. günler.. Pik Üretim 5. Doğumun 21 gün öncesi ve 3 hafta sonrası... Geçiş Dönemi 6. Doğum sonrası 80 200. günler Pik Alım 7. Doğum sonrası 200 330. günler Bitiş / Kuru Dönem
4000 3500 3000 2500 2000 1500 1000 3. ve 4. Laktasyon 2. Laktasyon İlk Laktasyon 1 1.5 2 2.5 3 3.5 4 4.5 Doğumdaki Body Condition Vücut Score Kondisyon at Calving Skoru 90. Sağım gününe kadar yağa göre FCM düzeltilmiş Yield to süt 90 verimi DIM (kg)
Vücut kondisyon skoru: İzin verilen azami kayıp: 1 puan / laktasyonun ilk 60 günü (Yaklaşık 55 kg) Bu da yaklaşık 450 Mcal enerjiye denktir veya: ağırlık / 0.72 Mcal / kg Yağa Göre Düzeltilmiş Süt 625 kg 625/60 = >10 kg/gün laktasyonun başlangıcı boyunca
İnek Sağlığı Yüksek verimli hayvanların mastit, ketozis ayak/bacak problemi risklerinin daha büyük olduğu görülmüştür. Ancak sonuçlar, sürü ve yönetim faktörleriyle karıştırılmaktadır (Liv Prod Sci 56:15,1998). Problemler, hatalı vücut kondisyon yönetimiyle birlikte genellikle yetersiz enerji -ve tali olarak da proteinbeslemesiyle ilişkilidir. Enerji alımının azalmasına yol açan bütün sağlık problemleri döl verimini azaltır. Ayak / bacak problemleri sadece enerji alımını azaltmakla kalmaz, aynı zamanda kızışmanın görülmesini sağlayacak hareketliliği de kısıtlar.
Yüksek Verimli İneklerde Sağlık Problemlerinin Oranları HOLSTEIN ÜRETİM (kg/laktasyon) > 8000 PATOLOJİ (toplamın % si olarak) Ölü doğum 2 Distosia 20 Süt humması 18 Metrit 18 Mastit 29 Topallık 5 Ketozis 7 Asidoz 5 Abomasum deplasmanı 0.5 > %30 diyetle ilişkili ITEB 1989
Karaciğer işlev bozuklukları ve ketozisi önlemeye dönük tedbirler: Buzağılamadan önce hayvanı maksimum yem alımına hazırlayın. Rasyonları ve rumen mikroflorasını nişasta ve selüloza adapte edin. Çözünür protein fazlalığından kaçının. Propilen glikol tedarik edin. Niasin, kolin, betain ve/veya metiyonin (HMB) kullanın.
Glikozun enerji dengesi veya ketozisle ilişkisi
Ruminantlarda Glikozun Rolü GLİKOZ (Karaciğer) Hücreler Meme Bezi - Metabolik fonksiyon - Laktoz sentezi - Süt yağı sentezi Vücut rezervlerinin sentezi (lipitler) Fetusun büyümesi
Erken laktasyon döneminde glikoz ihtiyaçları: %4 yağa göre düzeltilmiş 30 kg süt veren bir ineğin günlük glikoz ihtiyaçları: Laktoz prekürsörü olarak kullanılan: 1500 g Yaşam payı ihtiyaçları için: 800 g + Toplam ihtiyaç: 2300 g Tüketim: 600 g - Metabolik üretim: 1700 g/gün (Karaciğerde HPr, AA, gliserol, laktat tan)
İnekte glikoz prekürsörleri: Endojen: Gliserol AA Laktat HPr Eksojen: Mono propilen glikol Propionat (Ca-Hpr.) AA Katalizör: Niasin (vit B3): Vücut yağlarının mobilizasyonunu azaltır. Karbonhidrat, lipit ve amino asit metabolizmasında kritik rol oynar.
Karaciğer işlev bozuklukları ve ketozisi önlemeye dönük tedbirler: Buzağılamadan önce hayvanı maksimum yem alımına hazırlayın. Rasyonları ve rumen mikroflorasını nişasta ve selüloza adapte edin. Çözünür protein fazlalığından kaçının. Propilen glikol tedarik edin. Niasin, kolin, betain ve/veya metiyonin (HMB) kullanın.
Enerji Dengesi ve Ovülasyon İlk laktasyondaki düvelerde buzağılamadan sonra süt üretimi 8-10. haftada pik yaparken daha yaşlı inekler 4-6. haftada pik üretime ulaşır (JDS 74:2290, 1991). Kuru madde alımı 12-14. haftaya kadar pik yapmadığından, düvelere oranla %15 daha fazla süt veren yaşlı inekler daha büyük, daha erken ve daha uzun negatif enerji dengesi yaşarlar. İlk ovülasyon genellikle en negatif enerji dengesi yaşandıktan 10 gün sonra görülür (JAS 53:742, 1981).
Suni döllemedeki vücut kondisyon skorunun (BCS), işlemden sonraki üç zaman diliminde gebelik oranı üzerindeki etkileri. Gebelik oranı (%) 60 40 20 0 Days 28 45 90 Suni Dölleme sonrası zaman dilimi BCS < 2.75 (%) BCS > 2.75 (%) Santos et al., (2001)
Üremeyle İlgili Beslenme Faktörleri Kuru madde alımı (DMI) ve enerji dengesi en kritik faktörlerdir. Aşırı protein Mineral - vitamin eksiklikleri ve dengesi Kuru madde alımı ve diğer faktör tarafından sınırlanan enerji dışında, bütün besinleri dengelemek için rasyonda yer bulunması.
Süt İneklerinin Performansı Üzerinde Yağın Etkisi Uygulama İnek adedi KM alımı (kg/gün) Süt Verimi Açıktaki Gün Gebe kalma oranı Gebelik oranı (%) Suni Dölleme / Gebelik Kontrol 120 20.6 30.3 116 Veri Yok Veri Yok 2.04 Çiğit veya Tam Soya 117 20.2 30.7 114 Veri Yok Veri Yok 2.02 Korumalı yağ 629 20.5 31.1 109 74 66 1.91 Kontrol 613 20 33.5 102 78 63 1.89 Don yağı 50 22.3 31.4 88 Veri Yok 69 1.36 Kontrol 50 22 32.3 95 Veri Yok 78 1.25 Balık Unu 451 22.7 38.2 86 46 58 1.6 Kontrol 466 22.5 38.4 83 57 65 1.46 Kontrol 1250 21.4 32.7 102 63 65 1.81 Yağ 1246 21 34 98 69 66 1.61 Staples et al. (1998) araştırmasından adapte edilmiştir (40 karşılaştırmalı 20 araştırmanın ortalamaları).
Balık ununun gebe kalma veya gebelik oranları üzerindeki etkileri 100 80 60 40 0 20 Fish Balık Unu Meal Control Kontrol Gebe Kalma veya Gebelik oranı Ireland İrlanda Israel İsrail Oregon Florida Florida Menşe (Staples et al., 1998)
Orta veya yüksek ham proteinle beslenen laktasyondaki ineklerde gebe kalma oranları (CR %) ve Plazma Üre Azotu yoğunlukları (PUN mg/dl) Referans Diyet Ham Proteini (%) 13 16 19-21 CR PUN CR PUN Jordan ve Swanson, 1979 53 Veri Yok 40 Veri Yok Folman et al., 1983 56 8.8 44 15.4 Kaim et al., 1983 57 9 43 17 Howard et al., 1987 87 15 85 26 Caroll et al., 1988 64 11 56 24 Bruckental et al., 1989 65 25 52 32 Canfield et al., 1990 48 12 31 19 Elrod ve Butler, 1993 83 < 16 62 > 16 Barton et al., 1996 41 8.5 44 22 Ortalama 61 12.8 51 22.2
Yüksek verimli süt ineklerinde en sık görülen metabolik rahatsızlık: ASİDOZ İneklerdeki asidoz vakaları büyük farklılıklar gösterir. Dolayısıyla sürü gözlemlerinin faydası sınırlıdır ve ineklerin müstakil olarak izlenmesi gerekir.
Rumen ph derecesi 6.4 Rumen ph 6.2 6.0 5.8 5.6 0 2 4 6 8 10 Yemlemeden sonra geçen süre (saat) Kaynak: Kentucky Üniv.
Asidoz: sonuçları + çözümleri Sonuçları: -Yem alımı düşer, enerji açığı büyür. -Süt verimi azalır, süt yağı düşer. - Döllülük azalır, ayak sağlığı bozulur. - Hayvanın ömrü kısalır. Çözümü: Yemleme yönetimi (yemleme sıklığı ve adaptasyon) Lif ve partikül boyu Nişasta kalitesi Alkalileştiriciler ve Tamponlar Protein fazlalığından kaçınma (RDP) (Korumalı yağ)
Varılan Sonuçlar: 1. Süt ve besi sığırcılığındaki en önemli nokta, buzağılama öncesi ve sonrasındaki dönemin başarılı bir şekilde yönetimidir. 2. Özellikle de problemlerin diyetteki enerji seviyesi / kullanılabilirliği ile ilgili olduğu durumlarda; yönetim, beslenme ve sağlık sorunlarının çözümleri günümüzde mevcuttur. 3. Yüksek verimli / stresli ineklerde döllülük problemleri sık ve maliyetlidir. İyi bir besleme ve vücut kondisyon skoru yönetimiyle bu problemler büyük ölçüde çözülebilir. 4. Yüksek verimli hayvanların beslenmesinde yem katkıları önemli bir rol oynar. Katkıların seçiminde mantıklı ve dikkatli davranılmalıdır.