OKÖSYS Baþarýsý ve Fen Lisesi

OKÖSYS Baþarýsý ve Fen Lisesi 1. Sýnýftaki Akademik Baþarýya Ýliþkin Bir Yordama Geçerliliði Çalýþmasý Emine ÖNEN *, Nükhet ÇIKRIKÇI DEMÝRTAÞLI ** Özet Bu araþtýrmada, 2002 Ortaöðretim Kurumlarý Öðrenci Seçme ve Yerleþtirme Sýnavý (O- KÖSYS) alt test ham puanlarý, genel yetenek testi puanlarý, ilköðretim diploma notlarý ve lise 1. sýnýftaki akademik baþarý ortalamalarý arasýndaki iliþkilerle bu deðiþkenlerin OKÖSYS alt testlerindeki baþarýyý ve lise 1. sýnýftaki akademik baþarýyý yordama gücü saptanmaya çalýþýlmýþtýr. Çalýþma, 2002OKÖSYS ye katýlmýþ ve 20022003 eðitimöðretim yýlýnda Ankara daki altý fen lisesinin 1. sýnýfýnda okumakta olan 298 öðrenci (98 kýz ve 200 erkek; x =14) ile yürütülmüþtür. Araþtýrma sonucunda ele alýnan deðiþkenler arasýndaki korelasyonlarýn 0,44 ve 0,85 deðerleri a- rasýnda deðiþtiði, ilköðretim diploma notlarý ve genel yetenek testi puanlarýnýn birlikte en fazla OKÖSYS matematik alt testindeki baþarýyý açýklayabildiði, fen lisesi 1. sýnýf akademik baþarýsýndaki deðiþimi ise en fazla 0,62 R 2 deðeri ile ilköðretim diploma notlarý, RSÝMT puanlarý ve fen bilimleri alt testi ham puanlarýnýn birlikte açýklayabildiði gözlenmiþtir. Anahtar Kelimeler Genel Yetenek Testi, Ortaöðretim Kurumlarý Öðrenci Seçme ve Yerleþtirme Sýnavý, Akademik Baþarý. * Uzm., Ankara Üniversitesi Eðitim Bilimleri Fakültesi Eðitim Bilimleri Bölümü Ölçme ve Deðerlendirme (Psikometri) Anabilim Dalý Araþtýrma Görevlisi. ** Yard. Doç. Dr., Ankara Üniversitesi Eðitim Bilimleri Fakültesi Eðitim Bilimleri Bölümü Ölçme ve Deðerlendirme (Psikometri) Anabilim Dalý Öðretim Üyesi. Kuram ve Uygulamada Eðitim Bilimleri / Educational Sciences: Theory & Practice 4 (1) Mayýs / May 2004 123-145 2004 Eðitim Danýþmanlýðý ve Araþtýrmalarý Ýletiþim Hizmetleri Tic. Ltd. Þti. (EDAM)

Yard. Doç. Dr. Nükhet ÇIKRIKÇI-DEMÝRTAÞLI Ankara Üniversitesi Eðitim Bilimleri Fakültesi Eðitim Bilimleri Bölümü Ölçme ve Deðerlendirme (Psikometri) Anabilim Dalý Ankara Elektronik Posta: nukhet66@hotmail.com Yayýn ve Diðer Çalýþmalarýndan Seçmeler Demirtaþlý-Çýkrýkçý, N. (2003, Ekim). Nitelikli bilim insaný yetiþtirme: Lisansüstü eðitime öðrenci seçme süreci ile ilgili öðretim üyeler inin görüþlerinin saptanmasý. Eðitimde Bilime Katký: Lisansüstü Eðitim Sempozyumunda sunulan bildiri, Dokuz Eylül Üniversitesi, Eðitim Bilimleri Enstitüsü, Ýzmir. Demirtaþlý-Çýkrýkçý, N. (2002). Lisansüstü eðitim programlarýna giriþte lisansüstü eðitimi giriþ sýnavý (LES) sonucunun ve diðer ölçütlerin kullanýmýna iliþkin bir tarama. Ankara Üniversitesi Eðitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 35(1-2), 61-70. Demirtaþlý-Çýkrýkçý, N. (2002). Raven Standart Ýlerlemeli Matrisler Testine ait madde karakteristik ölçülerinin madde tepki ve klasik test kuramýna göre karþýlaþtýrýlm a s ý. Ankara üniversitesi Eðitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 35(1-2), 71-79. Demirtaþlý-Çýkrýkçý, N. (1999). Psikometride yeni ufuklar: Bilgisayar ortamýnd a bireye uyarlanmýþ test. Türk Psikoloji Bülteni, 5 (13), 31-36. Demirtaþlý-Çýkrýkçý, N. (1998). Üniversite öðrencilerinin akademik baþarýlarýnýn deðerlendirilmesinde karþýlaþtýklarý sorunlara iliþkin görüþleri. Ankara Üniversitesi Eðitim Bilimleri Dergisi, 31(1), 67-90. Demirtaþlý - Çýkrýkçý, N. (1997). Üniversite öðretim üyelerinin öðreticilik meslek bilgisi sorunu: Ölçme ve deðerlendirme boyutu. Eðitim ve Bilim, 21(104), 83-90. Çýkrýkçý, N. (1994). Ortaöðretim, ders geçme ve kredi modeli. Eðitim ve Bilim, 18(91), 50-57. Demirtaþlý -Çýkrýkçý, N. (1996). Test geliþtirmede yeni yaklaþýmlar: Madde tepki kuramý Özellikleri, modelleri ve sýnýrlýlýklarý. Ankara Üniversitesi Eðitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 28(2), 434-445. Çýkrýkçý, N. (1993). Watson-Glaser eleþtirel akýl yürütme gücü ölçeðinin lise öðrencileri örneklemine uygulanmasý. Ankara Üniversitesi Eðitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 25(2), 559-569. Uzm. Emine ÖNEN Ankara Üniversitesi Eðitim Bilimleri Fakültesi Eðitim Bilimleri Bölümü Ölçme ve Deðerlendirme/Psikometri Anabilim Dalý Ankara Elektronik Posta: emine_onen@yahoo.com

OKÖSYS Baþarýsý ve Fen Lisesi 1. Sýnýftaki Akademik Baþarýya Ýliþkin Bir Yordama Geçerliliði Çalýþmasý * Emine ÖNEN, Nükhet ÇIKRIKÇI DEMÝRTAÞLI Çaðdaþ ve demokratik toplumlarda bireylerin yeteneklerini ortaya çýkararak geliþtirmek ve böylece kendi potansiyeli ve yetenekleri ölçüsünde çýkabileceði maksimum seviyeye çýkmasýna yardýmcý olmak oldukça ö- nemlidir. Bu amacýn gerçekleþtirilebilmesi ise ancak bireylere baþarýlý o- labilecekleri eðitim imkânlarýnýn saðlanmasý ile mümkün olabilmektedir. Toplumlarýn kalkýnma ve bilinçlenme sürecinde temel ögelerden biri olan eðitim, birçok uzman tarafýndan, bir davranýþ deðiþtirme süreci olarak tanýmlanmaktadýr (Ertürk, 1972; Özoðlu, 1997; Turgut, 1992). Sürecin sonunda bireyin davranýþlarýnda istendik ya da istenmedik yönde deðiþmelerin olup olmadýðýný olduysa da düzeyini belirlemek amacýyla ölçme ve deðerlendirme iþlemlerinin yapýlmasý gerekmektedir. Bunun dýþýnda ölçme araç ve yöntemlerinin sonuçlarýndan çeþitli öðretim yöntemlerinin ve programlarýn etkisini araþtýrmak, deðiþkenler hakkýnda bilgi toplayarak bilimsel kavramlarý ve varsayýmlarý test etmek ve belirli bir e- ðitim programýna öðrenci ya da belirli bir iþe eleman seçmek amaçlarýyla yararlanýlmaktadýr. Belirli bir eðitim programýna ya da iþe eleman veya öðrenci seçme iþleminde psikolojik testlerin kullanýlmasýnýn amacý, testlerden yararlanýlarak bireyler hakkýnda doðru, gerçekçi bilgiler toplamak, o bireyler için uygun eðitim ve iþ olanaklarý saðlamaktýr. Bu da eðitim ve iþ ortamýnýn verimini yükseltir (Cronbach, 1990). Seçme ve yerleþtirme amacýyla kullanýlan ölçme araçlarý ile yararlanýlarak öðrencilerin veya kiþilerin, ilgili eðitim kurumlarýnda ya da öðretim programlarýnda baþarýlý olabilmek için gerekli olduðu düþünülen giriþ davranýþlarýna sahip oluþ dereceleri belirlenmeye çalýþýlmaktadýr. Baþka bir deyiþle burada yapýlan iþ, o eðitim kurumunda ya da o iþte baþarýlý olacak kiþilerin tahmin edilmeye çalýþýlmasýdýr. Burada bireyin, seçme amacýyla uygulanan testte göstereceði performansýn, o araçtan elde edeceði sonuca * AnkaraÜniversitesi Eðitim Bilimleri Enstitüsü Ölçme ve Deðerlendirme Anabilim Dalýnda Emine Önen tarafýndan, Nükhet Ç. Demirtaþlý nýn danýþmanlýðýnda yürütülen yüksek lisans tez çalýþmasýna dayalý olarak hazýrlanmýþtýr.

128 KURAM VE UYGULAMADA EÐÝTÝM BÝLÝMLERÝ dayalý olarak alýnacaðý eðitim kurumu ya da iþteki baþarýsýnýn bir kestiricisi (yordayýcýsý) olacaðý düþünülmektedir (Tekin, 2000). Ýlgili alan yazýn incelendiðinde, belirli bir öðrenim düzeyindeki öðrencilerin akademik baþarýlarýnýn önemli diðer kestiricileri olarak zekâ (Watson & Monroe, 1990, Yalçýn, 1998), genel yetenek düzeyi (Begük, 1997; Karacýk, 1998; Koç, 1981; Raven, Raven & Court, 1998; Sak, 1999; Sungur, Tekkaya & Geban, 2001) ve bir önceki eðitim kurumundaki akademik baþarý deðiþkenlerinin (Begük, 1997; Sak, 1999) ele a- lýndýðý görülmektedir. Bu sayýlan kestiricilerden biri olan zekâ üzerinde evrensel olarak fikir birliðine varýlmýþ tek bir taným bulunmamakla birlikte zekâ; soyut düþünebilme yeteneði, benzer þeyler arasýndaki farklýlýklar ile farklý þeyler arasýndaki benzerlikleri görme kapasitesi, bireyin yeni durum ve koþullara u- yum yeteneði, öðrenebilme yeteneði olmak üzere çeþitli boyutlarda tanýmlanmýþtýr (Toker, Kuzgun, Cebe & Uçkunkaya, 1968; Walsh & Betz, 1995). Genel yetenek ise, doðuþtan getirilen, çevre ile çok az deðiþtiði ve hemen her alanda baþarýnýn belirleyicisi olarak kabul edilen zihinsel bir güç olarak tanýmlanmaktadýr (Özgüven, 2000). Testlerin önemli bir kullanýlýþ amacý olarak akademik baþarýnýn yordanmasý iþinde, genel yetenek testleri, akademik yetenek testleri ve bir öðretim programýna dayalý sorularýn yer aldýðý akademik baþarý testlerinden yararlanýlmaktadýr. Yetenek testleri öðrenme kapasitesini deðerlendirmek üzere hazýrlanan testler olduklarý için öncelikli olarak, bireylerin gelecekteki performanslarýný, akademik yetenek testleri ise gelecekteki eðitimsel çalýþmalardaki baþarýyý yordamada kullanýlmaktadýr. Yetenek eðitim yolu ile bilgi ve beceri kazanma gücünün karakteristik belirtisi sayýlan özellikler bütünü olarak da tanýmlanmaktadýr. Bu tanýma göre yetenek, bir kimsenin eðitimden neler kazanabileceðini, ileride neler yapacaðýný deðil, neler yapabileceðini göstermektedir. Zekâ ve yetenek, bireyin öðrenme kapasitesi ya da potansiyelini, baþarý kavramý ise öðrenilmiþ olaný ya da geliþtirilmiþ kapasiteyi yansýtmaktadýr (Walsh & Betz, 1995). Zekâ, yetenek ve akademik baþarý arasýnda tanýmlanan bu iliþkiler ülkemizde ve yurt dýþýnda yapýlan çeþitli araþtýrmalarda ele alýnmýþtýr. Akademik baþarýnýn göstergesi olarak ele alýnan öðretmen notlarý ya da standart baþarý testlerinden elde edilen puanlar ile çeþitli zihinsel yetenek testlerinden a- lýnan puanlar arasýnda r= 0,02 0,87 arasýnda deðiþen korelasyon deðerleri hesaplanmýþtýr. Bu bulgular, yetenek testinden yüksek puan alan öðrencilerin, düþük puan alan öðrencilere göre akademik baþarý puanlarýnýn daha yüksek olacaðýna iþaret etmektedir (Bartels, Rietveld, Van Baal & Boomsma, 2002; Begük, 1997; Delialioðlu & Aþkar, 1999; Karacýk, 1998;

OKÖSYS Baþarýsý ve Fen Lisesi 1. Sýnýftaki Akademik Baþarýya Ýliþkin Bir Yordama Geçerliliði Çalýþmasý 129 Koç, 1981; Raven et al., 1998; Sak, 1999; Sungur, Tekkaya & Geban, 2001; Watson & Monroe, 1990; Yalçýn, 1997). Yapýlan araþtýrmalar, gelecekteki baþarýyý yordamada önemli olan diðer bir etkenin de öðrencinin geçmiþteki baþarýsý olduðunu göstermektedir. Bu çalýþmalarda, öðrencilerin geçmiþteki baþarýlarý ile hâlihazýrda bulunduklarý eðitim kademesindeki baþarýlarýnýn göstergeleri arasýnda r=0,28 0,70 deðerleri arasýnda deðiþen iliþkiler bulunmuþtur (Baþarýr, 1990; Begük, 1997; Camara & Ecternacht, 2000; Demirok, 1990; Sak, 1999). Ülkemizde ve yurt dýþýnda farklý düzeylerdeki öðretim programlarý (orta öðretim, yüksek öðretim) ve bazý eðitim kurumlarýna, o programlarda baþarýlý olabilecek öðrencileri seçmek ve yerleþtirmek amacýyla çeþitli sýnav uygulamalarý yapýlmaktadýr. Bu sýnavlarda akademik baþarý ve / veya zihinsel yetenek türü deðiþkenleri ölçtüðü kabul edilen bazý ölçme araçlarý kullanýlmaktadýr. Bu eðitim programlarýna baþvuran öðrenci sayýlarýnýn, programlarýn kontenjanlarýndan fazla olmasý bu türden bir seçme iþlemini zorunlu hâle getirmiþtir. Ayrýca bu programlara kontenjanlarýndan çok sayýda öðrencinin baþvurmasý bu programlara daha nitelikli öðrencilerin seçilmesini de saðlamaktadýr. Bu olanaðýn deðerlendirilmesi ve bir program için daha uygun nitelikteki adaylarýn seçilmesi ise geçerli ve güvenilir sonuçlar verebilecek olan ölçme araçlarýnýn kullanýlmasýna baðlýdýr. Burada amaç, bu tür ölçme araçlarýndan yararlanarak o eðitim kurumlarýnda ya da programlarýnda baþarýlý olabilecek, ilgili eðitim kurumlarýnda ya da öðretim programlarýnda baþarýlý olabilmek için gerekli olduðu düþünülen giriþ davranýþlarýna sahip bireyleri seçmeye çalýþmak yani o eðitim kurumu ya da öðretim programýndaki akademik baþarýyý yordamaya çalýþmaktýr (Camara & Ecternacht, 2000; Tekin, 2000). Ülkemizde bazý orta öðretim kurumlarýna 19971998 eðitimöðretim yýlýndan itibaren MEB Eðitim Teknolojileri Genel Müdürlüðü Ölçme ve Deðerlendirme Dairesi Baþkanlýðý tarafýndan geliþtirilen Ortaöðretim Kurumlarý Öðrenci Seçme ve Yerleþtirme Sýnavý (OKÖSYS) aracýlýðýyla öðrenci alýnmaktadýr. Fen liseleri, bu sýnavdan elde edilen sonuçlara dayalý olarak öðrenci alan orta öðretim kurumlarýndandýr (MEBO- KÖSYS Kýlavuzu, 2002). OKÖSYS nin öðrencilerin ilköðretim yýllarýnda aldýklarý derslerde öðrendikleri kavramlarý, ilke ve genellemeleri kullanarak verilen durumlarla ilgili yorumlar yapma, farklý olaylar arasýnda iliþkiler kurma, olgu ve olaylarý analiz etme gibi çeþitli zihinsel becerileri ölçmek amacýyla uygulandýðý belirtilmektedir (MEBOKÖSYS Kýlavuzu, 2002). OKÖSYS de akademik yeteneði ölçme niteliði aðýrlýklý olan Türkçe, matematik, fen bilimleri (fizik, kimya, biyoloji) ve sosyal bilimler (vatandaþlýk, tarih, coðrafya) test-

130 KURAM VE UYGULAMADA EÐÝTÝM BÝLÝMLERÝ lerinin uygulandýðý vurgulanmaktadýr (MEB OKÖSYS Kýlavuzu, 2002). OKÖSYS nin her bir alt testi için, sýnava katýlanlarýn verdikleri doðru yanýtlardan kazandýklarý puanlarý, þans baþarýsýndan arýndýrýlarak düzeltilmektedir. Her alt test için ayrý ayrý hesaplanan bu puanlar temel alýnarak bu alt testlere ve testin bütününe iliþkin ortalamalar ve standart sapmalar hesaplanmaktadýr. Sonrasýnda her alt test için þans baþarýsýndan arýndýrýlarak hesaplanan puanlar, ortalamasý 50 ve standart sapmasý 10 olan standart puanlara dönüþtürülmektedir. Bu standart puanlar o alt teste iliþkin aðýrlýk katsayýsýyla çarpýlarak her alt test için aðýrlýklý standart puanlar elde e- dilmektedir. Matematik ve fen bilimleri alt testleri için hesaplanan aðýrlýklý standart puanlar toplanarak Fen Aðýrlýklý Standart Puan, OKÖSYS de yer alan tüm alt testler için hesaplanan aðýrlýklý standart puanlar toplanarak da Toplam Aðýrlýklý Standart Puan hesaplanmaktadýr. Bu iþlem, sýnava giren her aday için yapýlarak bireysel puanlar hesaplanmaktadýr (MEB O- KÖSYS Kýlavuzu, 2002). Öðrenci seçme ve yerleþtirme amaçlý testler bireylerin gelecekte gösterecekleri performans düzeylerini tahmin etmek için geliþtirildiklerinden bunlarla ilgili yordayýcý geçerlilik çalýþmalarýnýn yapýlmasý önemli ve gereklidir. Bu baðlamda yordama geçerliði, testin bireylerin ileride devam edeceði eðitim programý ya da iþteki baþarýsýný tahmin etmedeki isabetlilik derecesini gösterir. Yordama geçerliði çalýþmalarýnda amaç, kararlar verilmeden önce elde edilen test puanlarý ile karar verildikten sonra elde edilen ölçüt puanlarý arasýndaki korelasyonu (iliþkiyi) belirlemektir. Dolayýsýyla testte yüksek puan alanlarýn iþte ya da belirli bir e- ðitim programýnda da baþarýlý olacaðý kabul edilir. Bireyin gelecekte ne kadar iyi performans göstereceði asla bilinemez; ancak iyi bir test doðru yordama yapýlmasýna imkân verir. Sonuç olarak test puanlarý ile ölçüt puanlarý arasýndaki korelasyon, seçme ve yerleþtirme kararlarýnýn geçerliliðinin bir ölçüsü olarak kullanýlabilir (Baykul, 2000; Murphy & Shafer, 1994; Thorndike, 1982). Yurt dýþýnda ve ülkemizde yapýlan bazý çalýþmalarda, seçme ve yerleþtirme amacýyla uygulanan sýnavlara iliþkin geçerlilik çalýþmalarýnda genel olarak, bu sýnavlardan elde edilen puanlarla, bu sýnav sonuçlarýna göre öðrenci alan okullarda okuyan öðrencilerin bu öðretim programlarýndaki baþarý notlarý arasýndaki iliþkilerin incelendiði görülmektedir. Bu araþtýrmalar sonucunda, seçme amaçlý testlerden (Scholastic Aptitude Test SAT; Fen ve Meslek Lisesi Giriþ Sýnavý; Öðrenci Seçme Sýnavý ÖSS; Öðrenci Yerleþtirme SýnavýÖYS; Anadolu Liseleri Öðrenci Seçme ve Yerleþtirme SýnavýALÖSYS; Anadolu Öðretmen Liseleri Giriþ Sýnavý; Graduate Record ExaminationGRE) elde edilen puanlarla baþarý göstergeleri arasýnda r=0,070,70 arasýnda deðiþen korelasyon deðerleri bulunmuþtur

OKÖSYS Baþarýsý ve Fen Lisesi 1. Sýnýftaki Akademik Baþarýya Ýliþkin Bir Yordama Geçerliliði Çalýþmasý 131 (Ancis & Sedlacek, 1995; Baþarýr, 1990; Begük, 1997; Braunstein, 2002; Camara & Echternacht, 2000; Demirok, 1990; Duran, 1998; Ersoy, 1989; Karabay, 1999; Karakaya, 2002; Sak, 1999; Sezen, 1998; Tross, Harper, Osher & Kneidinger, 2000). Seçme amaçlý sýnavlarla ilgili yapýlan çalýþmalarda ayrýca, bu sýnavlardan elde edilen puanlarla çeþitli yetenek testlerinden (Ayrýcalý Yetenek Testi; Sayýsal Muhakeme Testi) elde e- dilen puanlar arasýndaki iliþkilere bakýlmýþtýr. Bu çalýþmalarda, seçme a- maçlý olarak kullanýlan testlerden elde edilen puanlarla çeþitli yetenek testlerinden elde edilen puanlar arasýnda ise r=0,03 0,74 arasýnda deðiþen korelasyon deðerleri hesaplanmýþtýr (Begük, 1997; Sak, 1999; Sezen, 1998). Bu tür araþtýrmalarýn bulgularý, öðretmenlerin anlamlý öðrenme ve bilimsel düþünmenin geliþmesini saðlamak için, öðrencilerinin zihinsel yetenekleri ve biliþsel geliþimleri konusunda bilinçli olmalarý ve bu deðiþkenler açýsýndan öðrenciler arasýndaki farklýlýklarý dikkate alarak zengin bir öðrenme ortamý oluþturmalarýnýn gerekliliði ve önemini ortaya koymaktadýr (Sungur, Tekkaya & Geban, 2001). Ancak, ülkemizde konuyu fen lisesine girme tercihinde bulunan öðrenci grubunda bu baðlamda ele alan veya Ortaöðretim Kurumlarý Öðrenci Seçme ve Yerleþtirme Sýnavý ndan (OKÖSYS) elde edilen puanlardaki bireysel farklýlýklarýn kaynaklarýný tahmin etmeye yönelik herhangi bir çalýþmaya rastlanmamýþtýr. Bu nedenle bu araþtýrmada; (i) genel yetenek testinden alýnan puanlar, ilköðretim diploma notlarý, 2002 yýlý O- KÖSYS den elde edilen alt test ham puanlarý ve lise 1. sýnýf sonundaki akademik baþarý arasýndaki iliþkiler; (ii) yukarýda sayýlan deðiþkenlerin lise 1. sýnýf sonundaki baþarýyý ve OKÖSYS deki baþarýyý yordama gücü saptanmaya çalýþýlmýþtýr. Bu iki temel amaç doðrultusunda aþaðýdaki sorulara yanýt bulunmaya çalýþýlmýþtýr: i) Çalýþma grubunda yer alan öðrencilerin OKÖSYS den elde ettikleri alt test ham puanlarý, genel yetenek testi puanlarý, ilköðretim diploma notu ve lise 1. sýnýf sonundaki akademik baþarý not ortalamalarý arasýndaki iliþkilerin yönü ve derecesi nedir? ii) OKÖSYS de yer alan alt testlerdeki baþarýyý ilköðretim diploma notlarý ve genel yetenek testi puanlarýndan hangisi ya da hangileri anlamlý düzeyde açýklamaktadýr? iii) Öðrencilerin fen lisesi 1. sýnýf sonundaki akademik baþarýlarýný O- KÖSYS den alýnan puanlar, ilköðretim diploma notlarý ve genel yetenek testi puanlarýndan hangisi ya da hangileri anlamlý düzeyde açýklamaktadýr?

132 KURAM VE UYGULAMADA EÐÝTÝM BÝLÝMLERÝ Yöntem Çalýþma Grubu Çalýþma grubunu, Ankara da bulunan, biri resmî ve beþi özel olmak üzere, toplam altý fen lisesinde 1. sýnýfta okuyan öðrenciler oluþturmuþtur (bkz. Tablo 1). Bu liselerin belirlenmesinde þu yol izlenmiþtir: Önce Ankara da bulunan bir resmî ve sekiz özel fen lisesinin 2002 yýlý OKÖSYS taban ve tavan puanlarý Merkezi Sistem Sýnavlarý Sayýsal Veriler 2002 isimli kitapçýktan belirlenmiþtir. Sonra bu liseler, 2002 yýlý OKÖSYS sonuçlarý Fen Aðýrlýklý Standart Puana (FASP) göre yüksek taban puanlýdan düþük taban puanlýya doðru sýralanmýþtýr. Bu sýralamada yer alan liseler, puan sýrasýnýn medyan deðeri esas alýnarak (puan sýnýrlarý da belirtilerek) düþük taban puanlý ve yüksek taban puanlý liseler olmak üzere iki gruba ayrýlmýþtýr. Ardýndan yüksek taban puanlý liselerden üçü ve düþük taban puanlý liselerden de üçü alýnarak araþtýrma 20022003 eðitimöðretim yýlýnda bu liselerin 1. sýnýfýnda okumakta olan öðrencilerle yürütülmüþtür. Çalýþma grubuna dahil edilen liselerin belirlenmesinde böyle bir yöntem izlenmesinin nedeni ise, 2002 yýlý OKÖSYS den elde edilen puanlar (yordayýcý) açýsýndan ranj daralmasý faktörünün etkisini azaltmaktýr. Çalýþma grubuna dahil edilen okullar ile bu okullarýn 1. sýnýfýnda okuyanlardan çalýþma grubuna dahil edilen kýz, erkek ve toplam öðrenci sayýlarý Tablo 1 de gösterilmiþtir. Tablo 1 de görüldüðü üzere çalýþma grubundaki öðrencilerin % 67,1 ini erkekler, % 32,9 unu ise kýzlar o- luþturmaktadýr. Fen liselerinde genellikle kýz öðrenci sayýsý az olduðundan çalýþma grubundaki kýz ve erkek öðrenci oranlarý eþit olmamýþtýr. Üst grup olarak kabul edilen okullardaki öðrenciler çalýþma grubunun % 50,7 sini, alt grup olarak kabul edilen okuldaki öðrenciler ise tüm grubun % 49,3 ünü oluþturmuþtur. Tablo 1 Çalýþma Grubundaki Öðrencilerin Okul ve Cinsiyet Deðiþkenlerine Göre Sayýlarý Grup Üst Alt Toplam Okul Ankara Fen Lisesi Özel Samanyolu Fen Lisesi Özel Samanyolu Keçiören Fen Lisesi Özel Arý Fen Lisesi Özel Bilim Fen Lisesi Özel Yüce Fen Lisesi 6 Erkek n (%) Kýz n (%) Toplam n (%) 53 (% 17,8) 12 (% 4,0) 65 (% 21,8) 48 (16,1) 4 (% 1,3) 52 (% 17,4) 10 (% 3,3) 24 (% 8,1) 34 (% 11,4) 28 (% 9,4) 16 (% 5,4) 44 (% 14,8) 6 (% 2,0) 4 (% 1,3) 10 (% 3,4) 55 (% 18,5) 38 (% 12,8) 93 (% 31,2) 200 (% 67,1) 98 (% 32,9) 298 (% 100)

OKÖSYS Baþarýsý ve Fen Lisesi 1. Sýnýftaki Akademik Baþarýya Ýliþkin Bir Yordama Geçerliliði Çalýþmasý 133 Veri Toplama Araçlarý Araþtýrmada belirlenen sorulara yanýt bulmak amacýyla iki tür veri grubundan yararlanýlmýþtýr. Araþtýrmada birinci tür veri grubunu, çalýþma grubunda yer alan öðrencilerin OKÖSYS nin alt testlerinden aldýklarý ham puanlar, ilköðretim diploma notlarý ve lise 1. sýnýf sonundaki akademik baþarý not ortalamalarý oluþturmuþtur. 2002 OKÖSYS puanlarý, O- KÖSYS kimlik numarasýyanýtlayýcýmadde puanlarý formatýnda MEB Eðitim Teknolojileri Genel Müdürlüðü nden yazýlý izinle elde edilmiþtir. Öðrencilerin ilköðretim mezuniyet dereceleri (notlarý) ile lise 1. sýnýf sonundaki akademik baþarý notlarý 100 puan üzerinden verilmiþ notlar olarak öðrenci dosyalarýndan resmî izin ile alýnmýþtýr. 2002OKÖSYS de yer alan testlere iliþkin KR 20 güvenilirlik katsayýlarý MEB Ölçme ve Deðerlendirme Baþkanlýðý ndan (resmî izin ile) alýnmýþtýr. Araþtýrmada kullanýlan ikinci tür veri grubunu, çalýþma grubunda yer a- lan öðrencilerin genel yetenek düzeylerini belirlemek amacýyla uygulanan bir genel yetenek testi olan Raven Standart Ýlerlemeli Matrisler Testi nden (RSÝMT) elde edilen puanlar oluþturmuþtur. Raven Standart Ý- lerlemeli Matrisler Testi (RSÝMT), maddeleri (sorularý) sözel malzeme içermeyen sadece þekil matrislerinden oluþmuþ bir testtir. Test, bu özelliðinden dolayý, kültürden baðýmsýz culture free bir genel yetenek testidir (Raven et al., 1998). RSÝMT, Raven Ýlerlemeli Matrisler Testlerinin üç formundan biridir. Bu form, J. C. Raven tarafýndan 1938 yýlýnda geliþtirilmiþ, 1947 ve 1956 yýllarýnda testte küçük bazý deðiþiklikler yapýlmýþtýr. RSÝMT, her biri kendi içinde giderek artan zorlukta 12 þekil matrisi biçiminde maddeleri içeren beþ setten oluþmaktadýr (Set A, B, C, D, E). Buna göre, testte toplam 60 madde yer almaktadýr. Test maddeleri 10 ile puanlanmakta ve dolayýsýyla testten alýnabilecek en yüksek puan, 60 olmaktadýr. Test bireysel veya grup olarak altý yaþ ve üzerindeki bireylere uygulanabilmektedir (Raven et al., 1998). Testin el kitabýnda, Raven Standart Ýlerlemeli Matrisler Testinin, akademik baþarý ya da sözel yetenek olmaksýzýn bireyin anoloji kurma, akýl yürütme, muhakeme yeteneklerini; problem çözme, düzenli ve doðru düþünme, görselmekânsal algýlama becerilerini; zihinsel beceri ve faaliyet hýzýný gerek sunum gerek tepki bakýmýndan dil ve sözel malzemeye dayanmaksýzýn ölçmeyi amaçlayan bir genel yetenek testi olduðu belirtilmektedir (Raven et al., 1998). RSÝMT nin geçerlilik ve güvenilirlikle ilgili kanýtlarý, testin orijinal el kitabýnda belirtilmiþtir. Buna göre, teste iliþkin geçerlilik düzeyini tahmin etmeye yönelik çalýþmalar sonucunda testin, WISCR puanlarýyla olan korelasyonlarýnýn 0,830,92 deðerleri arasýnda, baþarý testleriyle olan korelasyonlarýnýn ise 0,260,76 deðerleri arasýnda deðiþtiði bulunmuþtur. Testin iç tutarlýlýk anlamýndaki güvenilirlik katsayýlarý 0,800,90; test tekrar

134 KURAM VE UYGULAMADA EÐÝTÝM BÝLÝMLERÝ test güvenilirlik katsayýlarý ise 0,790,90 arasýndadýr (Raven et. al., 1998). Türkiyede, RSÝMT ile yapýlan çeþitli çalýþmalarda geçerlilik ve güvenilirlik kanýtlarý elde edilmiþtir. Testin geçerliliði ile ilgili olarak, el kitabýnda belirtildiði gibi, genel yeteneði tek boyutlu bir yapý olarak ölçtüðü bulunmuþtur (Demirtaþlý, 1995). Testin iç tutarlýlýk anlamýndaki güvenilirliði 0,94 (Demirtaþlý, 1995); testtekrar test güvenilirliði ise, 0,79 olarak bulunmuþtur (Baþar & Karakaþ, 1995). Ýþlem Çalýþma grubunda yer alan öðrencilerin genel yetenek düzeyini belirlemek amacýyla Raven Standart Ýlerlemeli Matrisler Testi (RSÝMT) uygulanmýþtýr. Bu test, 20022003 eðitimöðretim yýlýnýn güz ve bahar dönemlerinde, çalýþma grubuna dahil edilen öðrencilere testin el kitabýnda yer a- lan yönergeye uygun bir þekilde ve testin el kitabýnda önerilen süre sýnýrlamasýna göre uygulanmýþtýr. Araþtýrmada elde edilen veriler, SPSS paket programýnda bilgisayar ortamýna aktarýlarak analizler için uygun hâle getirilmiþtir. Araþtýrmada ele a- lýnan problemlerle ilgili asýl analizlere geçilmeden önce aritmetik ortalama, standart sapma, varyans gibi betimsel istatistikler ve bu çalýþma kapsamýnda kullanýlan genel yetenek testinin güvenilirlik düzeyi (KR20 formülü ile) belirlenmiþtir. 2002 yýlý OKÖSYS de yer alan alt testlere iliþkin KR20 güvenilirlik katsayýlarý ise MEB Eðitim Teknolojileri Genel Müdürlüðü Ölçme ve Deðerlendirme Dairesi Baþkanlýðý ndan alýnmýþtýr. Daha sonra SPSS Paket Programý nda, bu çalýþma kapsamýnda toplanan veriler üzerinde araþtýrmada ele alýnan problemlere göre çalýþýlmýþtýr. Buna göre, ilk araþtýrma sorusunu yanýtlamak üzere araþtýrmada ele alýnan deðiþkenler arasýndaki iliþkiler, sürekli iki deðiþken arasýndaki iliþkiyi hesaplamada kullanýlan Pearson Momentler Çarpýmý Korelasyon Tekniði i- le bulunmuþtur. Ýkinci ve üçüncü temel araþtýrma sorularýný yanýtlamak üzere ise, söz konusu deðiþkenlere ait verilere Aþamalý Çoklu Regresyon Analizi (Stepwise Regression Analysis) uygulanmýþtýr. Tek bir baðýmsýz deðiþkenin, yordanan deðiþkendeki varyansý (deðiþkenliði) açýklama miktarý ilgili β 2 deðerinden, regresyon denklemine giren tüm deðiþkenlerin birlikte baðýmlý deðiþkendeki varyansý açýklama miktarý ise ilgili R 2 deðerlerinden yorumlanmýþtýr (Arýcý, 1993; Büyüköztürk, 2002; Tabachnick, 1996).

OKÖSYS Baþarýsý ve Fen Lisesi 1. Sýnýftaki Akademik Baþarýya Ýliþkin Bir Yordama Geçerliliði Çalýþmasý 135 Bulgular 2002 OKÖSYS de yer alan alt testler ve RSÝMT nin soru sayýlarý, aritmetik ortalamalarý, standart sapmalarý ve KR20 güvenilirlik katsayýlarý Tablo 2 de verilmiþtir. Tablo 2 2002 OKÖSYS'de Yer Alan Alt Testler ve RSÝMT'nin Soru Sayýlarý, Aritmetik Ortalamalarý, Standart Sapmalarý ve KR -20 Güvenilirlik Katsayýlarý Testler Soru Aritmetik Standart KR 20 Sayýsý Ortalama Sapma Türkçe 25 19,53 3,61 0,74 Matematik 25 15,53 6,03 0,73 Fen Bilimleri 25 16,82 6,47 0,75 Sosyal Bilimler 25 18,76 5,3 0,87 RSÝMT 60 52,32 5,76 0,85 Tablo 2 de de görüldüðü üzere, OKÖSYS de yer alan alt testlere iliþkin KR 20 güvenilirlik katsayýlarý 0,73 0,87 arasýnda deðiþim göstermektedir. Öðrencilerin genel yetenek düzeylerini belirlemek amacýyla uygulanan RSÝMT için hesaplanan güvenilirlik katsayýsý ise 0,85 tir. Araþtýrmada e- le alýnan alt problemler doðrultusunda ise þu sonuçlara ulaþýlmýþtýr: i) Bu alt problemde, OKÖSYS de yer alan alt testlerden alýnan ham puanlar (Türkçe alt test puanýtp, matematik alt test puaný MP, fen bilgisi alt test puaný FP, sosyal bilgiler alt test puaný SP), ilköðretim diploma notu (ÝDN), genel yetenek testi puanlarý (RSÝMT) ve lise 1. sýnýf akademik baþarý not ortalamalarý arasýndaki iliþkiler, Pearson Momentler Çarpým Korelasyon Tekniði ile bulunmuþ ve sonuçlar Tablo 3 te verilmiþtir. Tablo 3 Araþtýrmada Yer Alan Deðiþkenler Arasýndaki Ýliþkiler Deðiþken TP MP FP SP ÝDN RSÝMT Akademik Baþarý TP - 0,67 * 0,65 * 0,65 * 0,59 * 0,50 * 0,54 * MP 0,67 * - 0,85 * 0,68 * 0,65 * 0,62 * 0,63 * FP 0,65 * 0,85 * - 0,74 * 0,63 * 0,60 * 0,64 * SP 0,65 * 0,68 * 0,74 * - 0,64 * 0,44 * 0,56 * ÝDN 0,59 * 0,65 * 0,63 * 0,64 * - 0,56 * 0,75 * RSÝMT 0,50 * 0,62 * 0,56 * 0,44 * 0,56 * - 0,60 * *p <.01 Tablo 3 incelendiðinde, hesaplanan en yüksek iliþki katsayýsýnýn, fen bilimleri alt test ham puaný ile matematik alt test ham puaný arasýnda (r=0,85) olduðu görülmektedir. Hesaplanan korelasyon katsayýlarýna bakýldýðýnda genel olarak, OKÖSYS den elde edilen alt test ham puanlarýnýn ilköðretim diploma notlarý ile gösterdikleri korelasyonlarýn, genel yetenek testi puanlarý ile gösterdikleri korelasyonlardan daha yüksek olduðu görülmektedir. Akademik baþarý not ortalamalarý ile O- KÖSYS den elde edilen puanlar arasýndaki iliþkilere bakýldýðýnda, en

136 KURAM VE UYGULAMADA EÐÝTÝM BÝLÝMLERÝ yüksek korelasyon katsayýsýnýn akademik baþarý ile fen bilimleri alt test ham puaný arasýnda (r=0,64), en düþük korelasyon katsayýsýnýn ise akademik baþarý ile Türkçe alt testindeki baþarý arasýnda (r=0,54) olduðu görülmektedir. ii) Ýlköðretim diploma notlarý ve genel yetenek testi (RSÝMT) puanlarýnýn OKÖSYS de yer alan alt testlerdeki baþarýyý yordama gücünü incelemek amacýyla, ilgili verilere Aþamalý Çoklu Regresyon (Stepwise) Analizi uygulanmýþtýr. Tablo 4 Türkçe Alt Testi Ham Puanlarýnýn Yordanmasýnda Kullanýlan Aþamalý Çoklu Regresyon Analizi Sonuçlarý ve En Uygun Regresyon Eþitliði Model B Beta β 2 Std. R R 2 R 2 Deð. F P t P Hata 1 ÝDN 5,11 0,59 0,35 0,41 0,59 0,35 0,35 157,45 0,00 12,55 0,00 2 ÝDN 3,94 0,46 0,21 0,48 0,62 0,38 0,04 92,85 0,00 8,23 0,00 RSÝMT 0,15 0,24 0,06 0,04 4,33 0,00 Sabit -6,62-3,44 0,00 TP= -6,62+ 3,94 ÝDN+ 0,15 RSÝMT Buna göre yordayýcý deðiþkenlerden ilköðretim diploma notu ile Türkçe alt testi ham puaný arasýnda 0,62 (bkz. Tablo 4) iliþki olduðu ve analiz sonucunda elde edilen β 2 deðerleri dikkate alýndýðýnda, Türkçe alt testindeki baþarýnýn % 21 inin, ilköðretim diploma notlarý (ÝDN) ile açýklanabildiði gözlenmiþtir. Genel yetenek testi puanlarý da, Türkçe alt testindeki baþarýnýn % 6 sýný açýklamýþtýr. Tablo 5 Matematik Alt Testi Ham Puanlarýnýn Yordanmasýnda Kullanýlan Aþamalý Çoklu Regresyon Analizi (Stepwise) Sonuçlarý ve En Uygun Regresyon Eþitliði Model B Beta β 2 Std. R R 2 R 2 Deð. F P t P Hata 1 ÝDN 9,45 0,65 0,42 0,64 0,65 0,42 0,43 219,80 0,00 14,83 0,00 2 ÝDN 6,45 0,45 0,20 0,71 0,72 0,52 0,09 158,87 0,00 9,11 0,00 RSÝMT 0,39 0,37 0,14 0,05 7,53 0,00 Sabit -34,57 2,85-12,13 0,00 MP= -34,57+ 6,45 ÝDN+ 0,39 RSÝMT Tablo 5 e göre, yordayýcý deðiþkenler ilköðretim diploma notu ile, matematik alt testi ham puaný arasýnda 0,72 düzeyinde anlamlý bir iliþki olduðu ve β 2 deðerleri bakýmýndan ele alýndýðýnda, matematik alt testindeki baþarýnýn % 20 sinin ÝDN, % 14 ünün ise genel yetenek testi puanlarý tarafýndan açýklandýðý bulunmuþtur. Yordayýcý deðiþkenlerden ilköðretim diploma notu ile fen bilimleri alt testi ham puanlarý arasýnda 0,69 düzeyinde iliþki olduðu ve β 2 deðerleri bakýmýndan ise, fen bilimleri alt testindeki baþarýnýn % 19 unun ÝDN, % 13 ünün de genel yetenek testi (RSÝMT) puanlarý tarafýndan açýklandýðý saptanmýþtýr.

OKÖSYS Baþarýsý ve Fen Lisesi 1. Sýnýftaki Akademik Baþarýya Ýliþkin Bir Yordama Geçerliliði Çalýþmasý 137 Tablo 6 Fen Bilimleri Alt Testi Ham Puanýnýn Yordanmasýnda Kullanýlan Aþamalý Çoklu Regresyon Analizi Sonuçlarý ve En Uygun Regresyon Eþitliði Model B Beta β 2 Std. R R 2 R 2 Deð. F P t P Hata 1 ÝDN 9,72 0,63 0,40 0,70 0,63 0,39 0,39 190,62 0,00 13,81 0,00 2 ÝDN 6,62 0,43 0,19 0,79 0,69 0,47 0,09 134,96 0,00 8,36 0,00 RSÝMT 0,40 0,36 0,13 0,06 6,97 0,00 Sabit -34,75 3,18-10,92 0,00 FP= -34,75+ 6,62 ÝDN+ 0,40 RSÝMT Tablo 7 de, ilköðretim diploma notlarýnýn, sosyal bilimler alt testi ham puanlarý ile 0,64 lük bir iliþki gösterdiði ve β 2 deðerleri dikkate alýndýðýnda, sosyal bilimler alt testindeki baþarýnýn % 32 sinin, ilköðretim diploma notlarý (ÝDN), % 1 inin ise, genel yetenek testi puanlarýnca açýklandýðý görülmektedir. Tablo 7 Sosyal Bilimler Alt Testi (SP) Ham Puanýnýn Yordanmasýnda Kullanýlan Aþamalý Çoklu Regresyon Analizi (Stepwise) Sonuçlarý ve En Uygun Regresyon Eþitliði Model B Beta β 2 Std. R R 2 R 2 Deð. F P t P Hata 1 ÝDN 8,01 0,64 0,41 0,57 0,64 0,40 0,40 200,82 0,00 14,17 0,00 2 ÝDN 7,22 0,57 0,32 0,69 0,64 0,41 0,01 104,42 0,00 10,51 0,00 RSÝMT 0,11 0,12 0,01 0,05 2,28 0,02 Sabit -20,63 2,76-7,47 0,00 SP= -20,63+ 7,22 ÝDN+ 0,11 RSÝMT Bu sonuçlara bakýldýðýnda, ilköðretim diploma notlarýnýn (tek baþýna) en fazla OKÖSYS de yer alan sosyal bilimler alt testindeki baþarýyý (tek baþýna) açýklayabildiði anlaþýlmaktadýr. Genel yetenek testi puanlarýnýn ise (tek baþýna) en fazla matematik alt testindeki baþarýyý açýklayabildiði görülmektedir. Yapýlan Aþamalý Çoklu Regresyon Analizi sonucunda elde edilen R 2 deðerleri esas alýndýðýnda, genel yetenek testi puanlarý ve ilköðretim diploma notlarýnýn birlikte OKÖSYS de yer alan Türkçe alt testindeki baþarýnýn % 38 ini, matematik alt testindeki baþarýnýn % 52 sini, fen bilimleri alt testindeki baþarýnýn % 47 sini ve sosyal bilimler alt testindeki baþarýnýn % 41 ini açýklayabildiði görülmüþtür. Bunun yaný sýra, ilköðretim diploma notlarý (ÝDN) ve genel yetenek testi (RSÝMT) puanlarýnýn birlikte, O- KÖSYS deki baþarýyý en fazla yordayan deðiþkenler olduðu, baþka bir deyiþle bu sýnavdaki baþarýnýn en önemli yordayýcýlarý olduðu görülmüþtür. iii) Bu alt problemde ise, ilköðretim diploma notlarý, genel yetenek testi (RSÝMT) puanlarý ve OKÖSYS den elde edilen alt test ham puanlarýnýn fen lisesi 1. sýnýftaki akademik baþarýyý yordama gücünü incelemek a- macýyla Aþamalý Çoklu Regresyon (Stepwise) Analizi uygulanmýþtýr (bkz. Tablo 8).

138 KURAM VE UYGULAMADA EÐÝTÝM BÝLÝMLERÝ Tablo 8 Fen Lisesi 1. Sýnýftaki Akademik Baþarýnýn Yordanmasýnda Kullanýlan Aþamalý Çoklu Regresyon Analizine Ýliþkin Sonuçlar ve En Uygun Regresyon Eþitliði Model B Beta β 2 Std. R R 2 R 2 Deð. F P t P Hata ÝDN 23,86 0,48 0,23 1,24 0,75 0,56 0,56 373,52 0,00 19,33 0,00 (Sabit) -37,84 5,75-6,58 0,00 ÝDN 19,09 0,60 0,36 1,41 0,78 0,60 0,05 226,80 0,00 13,51 0,00 RSÝMT 0,61 0,27 0,07 0,10 6,00 0,00 (Sabit) -47,73 5,69-8,40 0,00 ÝDN 16,32 0,51 0,26 1,53 0,79 0,62 0,02 165,15 0,00 10,66 0,00 RSÝMT 0,45 0,19 0,04 0,11 4,15 0,00 DF 0,42 0,20 0,04 1,10 4,14 0,00 (Sabit) -33,18 6,566-5,06 0,00 Fen Lisesi 1. Sýnýf Akademik Baþarýsý = -33,18 + 16,32 ÝDN+ 0,45 RSÝMT+ 0,42 DF Yordanan deðiþken olan akademik baþarý ile yordayýcý deðiþkenler (O- KÖSYS den elde edilen fen bilimleri alt testi ham puanlarý, ilköðretim diploma notu ve genel yetenek testi puanlarý) arasýnda 0,79 deðerinde ve anlamlý düzeyde bir iliþki bulunmuþtur. Yapýlan analizlerden elde edilen β 2 deðerleri dikkate alýndýðýnda, lise 1. sýnýftaki akademik baþarýnýn % 26 sýnýn ilköðretim diploma notlarý ile, % 4 ünün genel yetenek testi puanlarý ile ve yine % 4 ünün fen bilimleri alt testindeki baþarý ile açýklanabildiði görülmektedir. Ayrýca bu analizler sonucunda matematik, Türkçe ve sosyal bilimler alt testi ham puanlarýnýn lise 1. sýnýftaki akademik baþarýyý yordamadýðý da gözlenmiþtir. Yapýlan Aþamalý Çoklu Regresyon Analizleri sonucunda, OKÖSYS den elde e- dilen, ilköðretim diploma notlarý ve genel yetenek testi (RSÝMT) puanlarýnýn birlikte 0,62 R 2 deðeri ile lise 1. sýnýftaki akademik baþarýyý en fazla yordayan deðiþkenler olduðu, baþka bir deyiþle akademik baþarýnýn en önemli yordayýcýlarý olduðu görülmüþtür. Tartýþma Bu araþtýrmada, ilköðretim diploma notu ve genel yetenek testi puanlarýnýn, 2002 yýlýnda yapýlmýþ olan OKÖSYS de yer alan alt testlerdeki baþarýlarý ve sayýlan tüm bu deðiþkenlerin fen lisesi 1. sýnýftaki akademik baþarýyý yordama gücü incelenmiþtir. Araþtýrmada ele alýnan alt problemler doðrultusunda þu sonuçlar elde edilmiþtir: 1. Ýlk alt problemde, OKÖSYS den elde edilen puanlar, ilköðretim diploma notlarý, genel yetenek testi puanlarý ve fen lisesi 1. sýnýf akademik baþarý not ortalamalarý arasýndaki iliþkilere bakýlmýþtýr. Ýlköðretim diploma notlarý ile OKÖSYS de yer alan alt testlerden elde edilen ham puanlar arasýnda 0,590,65 arasýnda deðiþen iliþkiler bulunmuþtur. Bu durumun, OKÖSYS deki sorularýn, öðrencilerin ilköðretim yýllarýnda aldýk-

OKÖSYS Baþarýsý ve Fen Lisesi 1. Sýnýftaki Akademik Baþarýya Ýliþkin Bir Yordama Geçerliliði Çalýþmasý 139 larý derslerde öðrendikleri kavramlarý, ilke ve genellemeleri kullanarak verilen durumlarla ilgili yorumlar yapma, farklý olaylar arasýnda iliþkiler kurma, olgu ve olaylarý analiz etme gibi çeþitli zihinsel becerileri ölçmek amacýyla geliþtirilmiþ olmasýndan kaynaklandýðý düþünülebilir (MEBO- KÖSYS Kýlavuzu, 2002). Genel yetenek testi (RSÝMT) puanlarý ile O- KÖSYS alt test ham puanlarý arasýnda ise 0,440,62 deðerleri arasýnda deðiþen anlamlý iliþkiler bulunmuþtur. Buradan, OKÖSYS de yer alan alt testler ve genel yetenek testi ile ölçülen zihinsel özelliklerin örtüþtüðü sonucuna ulaþýlabilir. Fen lisesi 1. sýnýf akademik baþarý not ortalamasý ile OKÖSYS den elde edilen alt test puanlarý arasýnda ise 0,64 ve 0,54 deðerleri arasýnda deðiþim gösteren (anlamlý düzeyde) iliþkilerin olduðu gözlenmiþtir. Genel yetenek testi puanlarý ile ilköðretim diploma notlarý arasýnda 0,56; genel yetenek testi puanlarý ile fen lisesi 1. sýnýf akademik baþarý not ortalamalarý arasýnda ise, 0,60 deðerlerinde anlamlý iliþkiler bulunmuþtur. Bu bulgu, yetenek ve akademik baþarý arasýndaki iliþkileri inceleyen diðer araþtýrmalarýn bulgularýyla tutarlýdýr. Bu tür çalýþmalarda da, genel yetenek veya zekâ testi puanlarý ile akademik baþarý ölçüleri a- rasýnda 0,14 ile 0,87 arasýnda deðiþen korelasyon deðerleri bulunmuþtur (Begük, 1997; Delialioðlu & Aþkar, 1998; Karacýk, 1998, Koç, 1981; Mac Avoy, Orr & Sidles, 1993; Watson & Monroe, 1990; Yalçýn, 1997). Fen lisesi 1. sýnýf akademik baþarýsý ile araþtýrmada yer alan diðer baðýmsýz deðiþkenler (OKÖSYS den elde edilen alt test ham puanlarý ve genel yetenek testi puanlarý) arasýndaki iliþkiler incelendiðinde, en yüksek iliþkinin (r=0,75) akademik baþarý ile ilköðretim diploma notlarý arasýnda olduðu görülmektedir. Bu durumun ise, eðitim sisteminde öðrenmenin bir önceki konuyu öðrenmeye baðlý olmasýndan kaynaklandýðý düþünülebilir. Bu konu ile ilgili yapýlmýþ çalýþmalarda da bir eðitim kademesindeki baþarý ile en fazla bir önceki eðitim kademesindeki baþarýnýn iliþkili olduðu bulunmuþtur (Baþarýr, 1990; Begük, 1997; Sak, 1999). 2. Ýkinci alt problemde ise, ilköðretim diploma notlarý ve genel yetenek testi puanlarýnýn OKÖSYS den elde edilen puanlarý yordama gücü incelenmiþtir. Yapýlan analizlerden elde edilen β 2 deðerleri doðrultusunda, O- KÖSYS de yer alan alt testlerdeki baþarýyý en fazla, ilköðretim diploma notlarýnýn açýklayabildiði, bunun yanýsýra yine β 2 deðerleri esas alýndýðýnda, ilköðretim diploma notlarýnýn, en fazla OKÖSYS de yer alan Sosyal Bilimler alt testindeki baþarýyý (β 2 =0,32) açýkladýðý bulunmuþtur. Bu durumun, ilköðretim yýllarýnda genel olarak, öðrencilerin okuduðunu anlama becerilerini geliþtirmenin amaçlanmýþ ve OKÖSYS de yer alan sosyal bilimler alt testinde de bu becerinin ölçülmüþ olmasýndan kaynaklandýðý düþünülebilir. Araþtýrmadaki yordayýcý deðiþkenlerden genel yetenek testi puanlarýnýn ise, en fazla matematik (β 2 =0,14) ve fen bilimleri

140 KURAM VE UYGULAMADA EÐÝTÝM BÝLÝMLERÝ alt testlerindeki baþarýlarý (β 2 =0,13) açýkladýðý görülmektedir. Bu durumun ise, hem genel yetenek testi ile hem de OKÖSYS de yer alan matematik alt testi ile akýl yürütme gücü, problem çözme ve iliþkileri bulabilme becerisi gibi becerilerin ölçülmesinden kaynaklandýðý düþünülebilir. Genel yetenek düzeyinin akademik baþarýyý yordama gücünün incelendiði çalýþmalarda da, genel yetenek testi puanlarýnýn en fazla, matematik ve fen bilimleri alanlarýndaki baþarýyý yordadýðý saptanmýþtýr (Koç, 1981; Mac Avoy, Orr & Sidles, 1993). Bu yönüyle, araþtýrmadan elde edilen bu bulgu da önceki çalýþmalarýn bulgularýyla tutarlýlýk göstermektedir. Bununla birlikte, ilgili R 2 deðerleri esas alýndýðýnda, OKÖSYS de yer alan alt testlerdeki baþarýyý en fazla, ilköðretim diploma notlarý ve genel yetenek testi puanlarýnýn birlikte açýkladýðý bulunmuþtur. 3. Üçüncü temel problemde, OKÖSYS den elde edilen puanlar, ilköðretim diploma notlarý ve genel yetenek testi puanlarýnýn fen lisesi 1.sýnýftaki akademik baþarýyý yordama gücü incelenmiþ ve aþaðýdaki sonuçlara ulaþýlmýþtýr: Analizler sonucunda elde edilen β 2 deðerlerine göre, fen lisesi 1. sýnýftaki a- kademik baþarýnýn % 26 sý ilköðretim diploma notlarý ile, % 4 ü O- KÖSYS de yer alan fen bilimleri alt testindeki baþarý ile ve yine % 4 ü genel yetenek testi puanlarý ile açýklanmaktadýr. Bu sonuçlardan (β 2 deðerleri esas alýndýðýnda) fen lisesi 1. sýnýftaki akademik baþarýyý en fazla ilköðretim diploma notlarý, sonrasýnda ise OKÖSYS den elde edilen fen bilimleri alt testi ham puanlarý ve genel yetenek testi puanlarýnýn açýklayabildiði görülmektedir. Lise 1. sýnýftaki akademik baþarýyý OKÖSYS den elde edilen alt test ham puanlarýndan yalnýzca fen bilimleri alt test ham puanýnýn yordamasýnýn, fen liselerinin müfredatýnda aðýrlýklý olarak fen bilimleri alanýndan derslerin yer almasý ya da baþka bir deyiþle akademik baþarý ortalamalarý hesaplanýrken en fazla fen bilimleri alanýndan derslere (biyoloji, fizik, kimya olmak üzere toplam üç ders) iliþkin yýllýk not ortalamalarýnýn kullanýlmasý ile iliþkili olduðu düþünülebilir. Bu bulgu, OKÖSYS gibi belirli bir eðitim kurumuna öðrenci seçme ve yerleþtirme amacýyla uygulanan sýnavlarla ilgili olan önceki çalýþmalarýn bulgularýyla tutarlýlýk göstermektedir. Bu çalýþmalarda da, O- KÖSYS gibi seçme ve yerleþtirme amaçlý bir sýnav sonucuna dayalý o- larak öðrenci alan eðitim kurumlarýndaki baþarýyý, en fazla bir önceki eðitim kademsindeki baþarýnýn, ikinci olarak bu sýnavlardan elde edilen puanlarýn, üçüncü olarak da genel yetenek veya zekâ testi puanlarýnýn açýkladýðý görülmüþtür (Baþarýr, 1990; Begük, 1997; Braunstein, 2002; Camara & Ecternacht, 2000; Demirok, 1990; Ersoy, 1989; Koç, 1981; Watson & Monroe, 1990).

OKÖSYS Baþarýsý ve Fen Lisesi 1. Sýnýftaki Akademik Baþarýya Ýliþkin Bir Yordama Geçerliliði Çalýþmasý 141 OKÖSYS den elde edilen puanlar, ilköðretim diploma notlarý ve genel yetenek testi puanlarýnýn birlikte, lise 1. sýnýftaki akademik baþarý not ortalamasýný yordama gücünü incelemek amacýyla yapýlan Aþamalý Çoklu Regresyon Analizi sonucunda ise, fen bilimleri alt testi ham puanlarý, ilköðretim diploma notu ve genel yetenek testi puanlarýnýn birlikte fen lisesi 1. sýnýftaki akademik baþarýnýn % 62 sini açýklayabildiði görülmüþtür. Ayrýca lise 1. sýnýftaki baþarýyý en fazla, ilköðretim diploma notlarý, OKÖSYS den elde edilen fen bilimleri alt test ham puanlarý ve genel yetenek testi puanlarýnýn birlikte açýklayabildiði görülmüþtür. Bu çalýþmada, ele alýnan deðiþkenlerin OKÖSYS deki ve fen lisesi 1.sýnýftaki akademik baþarýyý yordama güçlerinin cinsiyete göre farklýlaþýp farklýlaþmadýðý araþtýrýlmamýþtýr. Ancak yurt dýþýnda yapýlan çalýþmalarda, belirli bir eðitim düzeyine öðrenci seçme ve yerleþtirme amacýyla kullanýlan testlerin bu okullardaki baþarýyý yordama gücünün cinsiyet deðiþkenine göre farklýlaþtýðý görülmüþtür (Camara & Ecternacht, 2000). O- KÖSYS nin lisedeki akademik baþarýyý yordamada böyle bir farklýlýða yol açýp açmadýðýnýn incelenmesinin yararlý olabileceði düþünülmektedir. Bunun yaný sýra, çeþitli kiþilik özellikleri (kendilik algýsý, yeterlik algýsý, çalýþma alýþkanlýklarý) ile OKÖSYS de gösterilen baþarý arasýndaki iliþkilerin incelenmesi, özellikle okullardaki rehberlik hizmetleri için yararlý olabilir. Yapýlan analizler sonucunda, RSÝMT in, OKÖSYS deki baþarýnýn ve lise 1. sýnýftaki akademik baþarýnýn önemli bir kestiricisi olduðu görülmüþtür. Özellikle ilköðretimin ikinci kademesindeki öðrencilerin, kendi kapasitelerinin farkýna varmalarýný ve gelecekteki baþarýlarý için doðru yönlendirilmelerini saðlamak üzere, RSÝMT, Rehberlik ve Araþtýrma Merkezleri nde ve okul rehberlik servislerinde kullanýlmasý önerilebilecek bir araçtýr. Ancak yönlendirme amaçlý kullanýmýndan önce, bu aracýn, ilköðretim düzeyinde, norm çalýþmalarýnýn yapýlmasý gerekmektedir.

The Secondary School Student Selection and Placement Exam Scores and First Year Academic Achievement at a Science High School: A Predictive Validity Study Emine ÖNEN* Nükhet ÇIKRIKÇI DEMÝRTAÞLI ** Abstract In this research, relationships between the Secondary School Student Selection and Placement Exam (SSSSPT) scores of 2002, general ability scores, primary school grade point averages and the first year grade averages at several high schools have been investigated. This research has been conducted by 298 students who took the 2002 SSSSPT and attended the freshmen classes of six science high schools in Ankara, Turkey during the 20022003 academic year. The study variables power to predict success at the SSSSPT and high school has also been studied. To analyze these relationships, Pearson product moment correlation coefficient and stepwise regression were used. After these analyses, the following basic findings have been reached: Correlations between the SSSSPT scores, general ability scores, primary school grade point averages and the first year grade averages varied between 0.44 and 0.85. The scores obtained from the SSSSPT, primary school grade point averages and general ability scores together explained 62 % of the first year grade averages at high school. Key Words General Ability Test, The Secondary School Student Selection and Placement Exam, Academic Achievement. * Correspondence: M.A., Ankara University Faculty of Educational Sciences, Department of Educational Sciences 06590 Cebeci Ankara. E-mail: emine_onen@yahoo.com ** Assist. Prof.., Ankara University Faculty of Educational Sciences, Department of Educational Sciences. E-mail:nukhet66@hotmail.com Kuram ve Uygulamada Eðitim Bilimleri / Educational Sciences: Theory & Practice 4 (1) Mayýs / May 2004 140-145 2004 Eðitim Danýþmanlýðý ve Araþtýrmalarý Ýletiþim Hizmetleri Tic. Ltd. Þti. (EDAM)

OKÖSYS Baþarýsý ve Fen Lisesi 1. Sýnýftaki Akademik Baþarýya Ýliþkin Bir Yordama Geçerliliði Çalýþmasý 143 In Turkey, in other countries as well, various exams have been administered to select and place students at different educational programs and schools where they can achieve success. Because the number of students who apply those educational programs or schools is usually more than what those institutions can handle an objective selection process is necessary. The selection of more appropriate students depends on using valid and reliable exams. With such student selection and placement exams, some tests are used to measure academic achievement and/or intellectual a- bility. The main purpose in this process is to be able to predict academic achievement (Camara & Ecternacht, 2000; Tekin, 2000). Many countries, including Turkey, employ scholastic aptitude tests to select and place students into various university programs, graduate programs, or secondary schools. Since 1997, students have been accepted to secondary schools based on their Secondary School s Student Selection and Placement Exam (SSSSPT) in Turkey. This test was developed by the Ministry of Education, the Department of General Directorship of Educational Technologies and Assessment. Science High Schools (both state and private) accept students by the results of this (NEMSSSSPT Guide, 2000). Knowing the psychometric features of the abovementioned tests will raise the accuracy of decisions made in such selections. There are some studies that investigated the SSISSPT s psychometric properties. In general, the evidences about the predictive validity of this exam have been studied. More specifically, relationships between the test scores and the indicators of academic achievement at schools have been identified. These studies were conducted by the Anatolian High Schools, Anatolian Teacher High Schools, and Vocational High Schools. However, there has been no study that investigated the power of the SSSSPT to predict the a- cademic achievement at Science High Schools. For this reason, the present study aimed to address the following points: The relationships between general ability scores, primary school grade point averages, the raw scores that participants obtained from the 2002 SSISSPT, its subtests and the first year point averages at science high schools were investigated. The power of all these variables to predict the achievement at the SSIS- SPT and fist year grades at science high schools has been studied. According to these two main purposes, the following questions have been answered: 1) What are relationships between general ability scores, primary school grade point averages, the raw scores of the 2002 SSISSPT subtests, and the first year grade averages?

144 KURAM VE UYGULAMADA EÐÝTÝM BÝLÝMLERÝ 2) Out of general ability scores and primary school grade point averages, which can significantly explain the SSISSPT subtest scores? 3) Out of primary school grade point averages, general ability scores and the subtest raw scores of the SSISSPT, which can significantly explain the first year grade averages? Method Participants This research has been conducted with 298 students (98 girls and 200 boys) who took the 2002SSISSPT and enrolled the freshmen classes of five private and one state science school in Ankara during the 20022003 academic year. Instrument In order to answer the study questions two data sets were used. The first data set consisted of participants raw of the SSISSPT subtests, primary school grade point averages, and the first year grade averages. As a measure of general ability, The Raven Progressive Matrices Test (RSPMT) was used. The Raven Standard Progressive Matrices is one form of the Raven Progressive Matrices that were developed in 1938 and revised in 1947, and 1956, respectively. In the test manual, it is stated that this test is a general ability test that measures visualspatial perception, problem solving skills, process speed, and a person s capacity to think clearly without u- sing verbal materials. The test consists of 60 problems divided into five sets (A, B, C, D, and E), each contains 12 problems. Thus, the maximum score to be obtained from the test is 60. There are several studies that investigated the RSPMT s validity and reliability. The results of these studies have shown that testretest correlation coefficients have varied between.79.90 and internal consistent coefficients varied between.80 and.90. The correlations between the Weschler Intelligence Scale for ChildrenRevised Form scores and the RSPMT scores have varied between.83 and.92. Also, the correlations between the RSPMT scores and standard achievement tests scores have varied between.26.76 (Raven, Raven & Court, 1998). Procedure The 2002 SSISSPT scores were obtained from the Ministry of National Education, the General Directorate of Education Technologies. In order to determine participant s general ability levels, the Raven Standard Progressive Matrices Tests were administered according to the standard test administration directives that are included in the test manual without time

OKÖSYS Baþarýsý ve Fen Lisesi 1. Sýnýftaki Akademik Baþarýya Ýliþkin Bir Yordama Geçerliliði Çalýþmasý 145 limitations. Afterwards, all data were analyzed using the SPSS statistical package program. The relationships between the SSISSPT scores, primary school grade point averages, and the first year grade averages were computed by using Pearson product moment correlation coefficients. To determine the power of these variables to predict the SSISSPT scores and the first year grade averages, stepwise regression analysis was used. Results Results showed that the correlations between the SSISSPT scores, general ability (the Raven Standard Progressive Matrices Test RSPM) scores, primary school grade point averages and the first year grade varied between.44 and.85. In addition, it has been found that primary school grade point averages and general ability test scores together explained half of the variability R 2 = 52 of the mathematics subtest of the SSIS- SPT. Finally, the SSISSPT scores, primary school grade point averages, and general ability test scores together explained 62 % of the variability in the first year academic achievement at science high schools. Discussion In this research, the power of primary school grade point averages and general ability scores to predict the achievement at the SSISSPT, and the first year grade averages at science high schools were investigated. Also, the correlations between all of these variables have been found. According to the results of the analyses, the relationships between the SSISSPT scores and primary school grade point averages varied between.44 and.62. Also, significant relationships (r =.64.54) between the SSISSPT scores and the first year grade averages were found. The significant correlations between the first year grade averages and general ability scores (r =.60), and the first year grade averages and general ability test scores (r =.56) indicate that students reflect their general ability to their academic achievement during the first year at high schools. Also, these findings are consistent with the results of previous studies where significant relationships have been found (.14 to.87) with general ability and academic achievement at high school (Begük, 1997; Delialioðlu & Aþkar, 1998; Karacýk, 1998; Koç, 1981; Mac Avoy, Orr & Sidles, 1993; Watson & Monroe, 1990; Yalçýn, 1997). Among the correlations found between the first year academic achievement and other variables in this research, the strongest one was between the first year academic achievement and primary school grade point averages. This is not surprising because, in education system, learning a subject depends on the learning of former subjects. Also, this finding is consistent with previous studies.

146 KURAM VE UYGULAMADA EÐÝTÝM BÝLÝMLERÝ Kaynakça/References Ancis, J. R., & Sedlack, W. E. (1995). Predicting the academic achievement of female students using the SAT and noncognitive variables. Research Report, 72 (3), 2-8. Arýcý, H. (1993). Ýstatistik yöntemler ve uygulamalar. Ankara: Meteksan. Aslan, Ö. (2001). 1998 yýlý orta öðretim kurumlarý öðrenci seçme ve yerleþtirme sýnavýnýn yapýsal geçerliði. Yayýmlanmamýþ yüksek lisans tezi, Orta Doðu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. Baþar, E. & Karakaþ, S. (1995). Nöropsikolojik testlerin Türk örneklemi üzerinde deðiþik yaþ ve eðitim düzeylerine göre standardizasyonu. Kriz Dergisi, 3 (1-2), 159-166. Baþarýr, D. (1990). Ortaokul son sýnýf öðrencilerinde sýnav kaygýsý, durumluk kaygý, akademik baþarý ve sýnav baþarýsý arasýndaki iliþkiler. Yayýmlanmamýþ yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. Bartels, M., Rietveld, M. J. H.,Van Baal, G. C. M., & Boomsma, D. I. (2002). Heritability of educational achievement in 12-year-olds and overlap with cognitive ability. Twin Research, 5, 544-553. Begük, Þ. (1997). Akademik baþarýnýn kestirilmesinde yetenek, ilgi, kiþilik, lise baþarýsý ve ÖSYS baþarýsýnýn etkisi. Yayýmlanmamýþ yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi, Eðitim Bilimleri Enstitüsü, Ýstanbul. Braustein, A. W. (2002). Factors determining success in a graduate business program. College Student Journal, 36 ( 3), 471-478. Büyüköztürk, Þ. (2002). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabý. Ankara: Pegem Yayýncýlýk. Camara, W., & Ecternacht, G. (2000). The SAT1 and high school grades: Utility in predicting success in college. The college board research notes. RN-10. The College Board. Cronbach, L. J. (1990). Essentials of psychological testing. New York: Harper & Row. Delialioðlu, Ö. & Aþkar, P. (1999). Contribution of student mathematical and spatial skills to achievement in secondary school physics. Hacettepe Üniversitesi Eðitim Fakültesi Dergisi, 16-17, 34-39. Demirtaþlý, N. (1995). Rasch modelinin Raven Standart Ýlerlemeli Matrisler Testine uygulanmasý ve klasik test kuramý ile karþýlaþtýrýlmasý. Yayýmlanmamýþ doktora tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. Demirok, S. (1990). ÖSS ve ÖYS puanlarý ile lise ve dengi okullardaki baþarýnýn yüksek öðretimdeki baþarýyla iliþkisi. Yayýmlanmamýþ yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. Duran, F. (1998). Anadolu liselerine öðrenci seçme ve yerleþtirme sýnavýnda ölçülen özelliklere iliþkin bir araþtýrma. Yayýmlanmamýþ yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. Ersoy, M. A. (1989). H.Ü. matematik bölümü I. sýnýf öðrencilerin yarýyýl sonundaki akademik baþarýlarýnýn çeþitli faktörlere göre deðerlendirilmesi. Yayýmlanmamýþ yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. Ertürk, S. (1972). Eðitimde program geliþtirme. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Basýmevi Karabay, H. (1999). Anadolu öðretmen liseleri giriþ sýnavý ile lise 1. sýnýftaki baþarýnýn karþýlaþtýrýlmasý. Yayýmlanmamýþ yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. Karacýk, Þ. (1998). Lise öðrencilerinin genel yetenek düzeyleri ile akademik baþarýlarý arasýndaki iliþki. Yayýmlanmamýþ yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. Karakaþ, S. (1996). Nöropsikoloji tanýmý, faaliyet alaný ve ülkemizdeki durumu. Türk Psikoloji Bülteni, 2 (4), 21-30. Karakaya, Ý. (2002). Ortaöðretim kurumlarý öðrenci seçme ve yerleþtirme sýnavýnýn yordama geçerliðine iliþkin bir araþtýrma. Yayýmlanmamýþ yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi Eðitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara. Koç, N. (1981). Liselerde öðrencilerin akademik baþarýlarýnýn deðerlendirilmesi uygulamalarýnýn etkinliðine iliþkin bir araþtýrma. Ankara: Ankara Üniversitesi Eðitim Fakültesi Yayýnlarý.

Mac Avoy, J., Orr, S., & Sidles, C. (1993). The Raven Matrices and Navoja children: Normative characteristics and culture fair application to issues of intelligence, giftedness and academic profiency. Journal of American Indian Education, 33 (1), 32-43. Milli Eðitim Bakanlýðý (2002). Merkezi sistem sayýsal veriler. Ankara: Eðitim Teknolojileri Genel Müdürlüðü (EÐÝTEK) Yayýnlarý. Milli Eðitim Bakanlýðý (2002). Ortaöðretim kurumlarý öðrenci seçme ve yerleþtirme sýnavý kýlavuzu (OKÖSYS). Ankara: Eðitim Teknolojileri Genel Müdürlüðü (EÐÝTEK) Yayýnlarý. Murphy, R. K., & Shafer, C. D. O. (1994). Psychological testing: Principles and applications (3rd ed.). New Jersey.: Prentice Hall Inc. Özgüven, Ý. E. (2000). Psikolojik testler (4. Baský). Ankara. PDREM Yayýnlarý. Özoðlu, S. Ç. (1997). Eðitimde rehberlik ve psikolojik danýþma (2. Basým). Ankara: Ankara Üniversitesi Eðitim Bilimleri Fakültesi Yayýnlarý. Raven, J., Raven, J. C., & Court, H. (1998). Manual for Raven s Progressive Matrices and vocabulary scales Section 3: Standart Progressive Matrices (1998 Edition). Oxford: Oxford Psychologist Press. Sak, L. (1999). Üniversite giriþ sýnavlarýnda kullanýlan ikinci aþama (ÖYS) testlerinden alýnan puanlar ve akademik baþarý derecesi ile bir genel yetenek testinden alýnan puanlar arasý iliþkiler. Yayýmlanmamýþ yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. Sezen, E. (1998). ÖSS Sayýsal bölüm matematik alt-testinin sayýsal muhakeme yeteneðini ne derece ölçtüðü üzerine bir çalýþma. Yayýmlanmamýþ yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. Sungur, S., Tekkaya, C. & Geban, Ö. (2001). The effect of gender difference and reasoning ability on the learning of human circulatary system consepts. Hacettepe Üniversitesi Eðitim Fakültesi Dergisi, 20, 126-130. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (1996). Using multivariate statistics (3rd ed.). New York: Harper Collins College Publishers. Tekin, H. (2000). Eðitimde ölçme ve deðerlendirme (14. baský). Ankara: Yargý Yayýnevi. Thorndike, R. L. (1982). Applied psychometrics. Boston: Haughtan Mifflin. Toker, F., Kuzgun, Y., Cebe, N. & Uçkunkaya, B. (1968). Zekâ kuramlarý. Ankara: MEB Talim Terbiye Dairesi Araþtýrma Deðerlendirme Bürosu Yayýnlarý. Tross, S. A., Harper, J. P., Osher, L. W., & Kneidinger, L. M. (2000). Not just the usual cast of characteristics: Using personality to predict college performance and retention. Journal of College Student Development, 41, 323-324. Turgut, M. F. (1992). Eðitimde ölçme ve deðerlendirme metotlarý (9. baský). Ankara: Saydam Matbaacýlýk. Walsh, W. B. & Betz, N. E. (1995). Tests and assesment (3rd ed.). Erglewood Cliffs, NJ: Pretice Hall. Watson, A. K., & Monroe, E. E. (1990). Academic achievement: A study of relationships of IQ, communication apprehension and teacher perception. Communication Reports, 3 (1), 28-36. Yalçýn, P. (1997). Ankara merkez ilköðretim okullarýndaki 5. sýnýf öðrencilerinin matematik baþarýlarý ile zekâ, kaygý ve tutum puanlarý arasýndaki iliþki. Yayýmlanmamýþ yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi Eðitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.