ÇELİK BORU SEKTÖR RAPORU (2014)

ÇELİK BORU SEKTÖR RAPORU (2014) ÇELİK BORU İMALATÇILARI DERNEĞİ Sayfa 0

Çelik Boru Sanayii 1. Giriş 1.1.Sektörün Tanımı Çelikten mamul borular; kullanım alanlarına, boyutlarına ve üretim yöntemlerine göre, aşağıdaki şekilde sınıflandırılmaktadır: Kullanım Alanlarına Göre: a) Standart su ve gaz boruları b) Petrol ve doğalgaz boruları c) Sondaj boruları ve koruyucu borular d) Yüksek basınç ve ısıya dayanıklı borular e) Mekanik borular ve profiller f) Özel hassas borular g) Yapı Profilleri Boyutlarına Göre: a) Küçük borular (168,3 mm dış çapa kadar) b) Orta büyüklükteki borular (168,3 mm ve 406,4 mm dış çap arası) c) Büyük borular (dış çapı 406,4 mm den büyük olanlar) Üretim Yöntemlerine Göre a) Dikişli Borular i. Boyuna Dikişli Borular ii. Spiral Dikişli Borular b) Dikişsiz Borular Dünya çelik boru üretiminin yaklaşık %68 i dikişli borulardan, kalanı ise dikişsiz borulardan oluşmaktadır. 2013 yılı istatistiklerine göre; dünya boru ve boru parçaları üretiminin %75 i Asya ülkelerinde yapılmaktadır. Bunun dışında, BDT ülkeleri ve Kuzey Amerika ülkeleri de boru ve boru bağlantı parçaları üretiminin en fazla yapıldığı bölgelerdir. Çelik boru sektöründe talep, genel ekonomik koşullara göre değişkenlik göstermektedir. Genel olarak; altyapı yatırımlarının devam ettiği, az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde talebin daha fazla olduğu gözlemlenmektedir. Bunun haricinde; çelik boru ve profillerin yoğun olarak kullanıldığı inşaat sektörü, otomotiv sektörü, enerji sektörü, mobilya ve makine sanayilerindeki gelişmeler çelik boru talebini doğrudan etkilemektedir. Sayfa 1

2. Türkiye Çelik Boru Piyasası 2.1 Mevcut Durum Türkiye de çelik boru üretimi ilk olarak Sümerbank ın Alman Mannesmann ortaklığı ile 1957 de İzmit te kurduğu fabrikada başlamış olup bunu 1958 den itibaren diğer Türk yatırımcılar takip etmiştir. Sektörün ilk atılımı 1980 li yılların ilk yarısında meydana gelmiştir. Türk ekonomisinin dış ticarete açılmasıyla çelik boru ihracatındaki önemli artışlar sektöre büyük bir ivme kazandırmıştır. 2000 li yılların başında sektöre yapılan yatırımlar ve yabancı sermaye girişleriyle sektör ikinci büyük büyüme atılımını gerçekleştirmiştir. Türkiye çelik boru sektörü mevcut durumuyla; doğrudan ve dolaylı olarak 50.000 kişinin istihdam edildiği ve düzenli olarak üretim gerçekleştiren yaklaşık 30 firmanın faaliyet gösterdiği önemli bir sanayi koludur. Türkiye çelik boru sektörü; üretim kapasitesi, ürün kalitesi ve maliyet yapısı itibariyle ihracat kabiliyeti çok yüksek olan bir sektördür. Sektörde üretilen ürünlerin, küresel ekonomik konjonktüre ve talep koşullarına bağlı olarak, % 45-50 si ihraç edilmektedir. Çelik boru üretiminde kullanılan yassı çelik ürünlerinin yaklaşık %60 lık bölümü yurtiçindeki yassı çelik üreticilerinden, kalan kısmı ithalat yoluyla ağırlıklı olarak Ukrayna, Rusya ve Avrupa Birliği ülkelerinden tedarik edilmektedir. Sektörün iç piyasada ve ihracat pazarlarında fiyat rekabetini sürdürebilmesi, maliyet içerisinde önemli bir paya sahip olan hammaddenin uygun koşullarda temin edilmesiyle mümkün olabilmektedir. Sektörde faaliyet gösteren tesislerin tümünün mülkiyeti özel sektöre ait olup, üreticiler genellikle Marmara, Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinde yoğunlaşmışlardır. Sektörde çalışanların yaklaşık % 78 i mavi yakalı, kalan % 22 si beyaz yakalıdır. Çelik boru sektörünün yıllık 6,5 milyon ton olan üretim kapasitesi yurtiçi talebin oldukça üzerinde bulunmaktadır. Kapasite kullanım oranları ise son yıllarda % 60-70 arasında değişmektedir. Türkiye çelik boru sektörü; üretim kapasitesi, bilgi ve tecrübe birikimi, teknoloji ve altyapısı ile her türlü çelik borunun üretimini gerçekleştirebilecek durumdadır. Otomobil sanayinde kullanılan hassas soğuk çekme borulardan, petrol sanayinde kullanılan kuyu borularına ve doğalgaz, petrol, enerji nakil hatlarında kullanılan büyük çaplı, yüksek özellikli borulara kadar her türlü boru üretilmekte ve ihraç edilmektedir. 2014 yılı üretim rakamlarına göre; Türkiye de üretilen çelik boruların yaklaşık % 80 lik bir kısmını küçük ve orta çaplı borular, kalanını ise büyük çaplı borular oluşturmaktadır. Üretim yöntemlerine göre ise Türkiye de çelik boru üretiminin tamamına yakınını dikişli borular oluşturmaktadır. Türkiye de dikişli boru üretim teknolojisi, sürekli gelişmiş ülke pazarlarına yapılan satışların da etkisiyle önemli seviyelere gelmiştir. Türkiye de dikişsiz çelik boru teknolojisi ise; iç piyasada ve ihracatta rakip ülkelerle rekabet edebilme şansının düşük olması ve yatırım maliyetinin yüksek olması nedenleriyle gelişmemiştir. Yatırım maliyeti yüksek olduğundan dikişsiz çelik boru ile ilgili olarak kısa vadede Türkiye de büyük bir yatırım beklenmemektedir. Dikişli çelik borularda ise, modernizasyon, ürün çeşitlendirme, kalite artırımı ve kapasite arttırma yatırımları devam etmektedir. Sayfa 2

bin ton 2.2.Türkiye Çelik Boru Üretimi Türkiye çelik boru üretimi; 2000 li yılların başında yapılan yeni yatırımlarla önemli bir ivme kazanmıştır. 2000-2007 yılları arasında sürekli bir artış gösteren çelik boru üretimi, 2008 ve 2009 yıllarında küresel ekonomik kriz sebebiyle bir miktar azalmıştır. 4.500 4.000 3.500 3.000 2.500 2.000 1.500 1.000 500 0 GRAFİK 1 - TÜRKİYE ÇELİK BORU ÜRETİMİ 4.250 4.201 4.200 3.765 3.439 2.928 3.189 3.319 3.410 2.857 2.483 1.943 985 956 907 1.060 882 790 2009 2010 2011 2012 2013 2014 Spiral Dikişli Boyuna Dikişli Toplam Kaynak: ÇEBİD 2010 yılına gelindiğinde Türkiye; 3,5 milyon tona yakın çelik boru üretimiyle Avrupa nın en fazla dikişli çelik boru üreten ülkesi konumuna yükselmiştir. Türkiye den sonra Avrupa da en fazla çelik boru üreten ülkeler İtalya ve Almanya dır. 2014 yılında ise 4,20 milyon ton üretim gerçekleştiren çelik boru sektörü Avrupa nın en fazla dikişli çelik boru üreten ülkesi olma unvanını korumaktadır. 2013 yılı dünya çelik boru üretimi sıralamasında Türkiye; Çin, Rusya, Güney Kore ve Japonya nın ardından dünyada en fazla dikişli çelik boru üreten 5. ülke konumundadır. Avrupa ve dünyadaki yeri göz önüne alındığında Türkiye nin çelik boru sektöründe önemli bir yeri olduğu görülmektedir. Sayfa 3

GRAFİK 2 - ÇELİK BORU ÜRETİMİNİN ÜRÜN ÇEŞİTLERİNE GÖRE DAĞILIMI (2014) 20,2 18,8 18,8 Spiral Kaynaklı Borular Hat Boruları Paslanmaz Borular Konstrüksiyon Boruları Profil & Sanayi Boruları 41,9 0,3 Kaynak: ÇEBİD Türkiye üretiminin büyük bir çoğunluğunu küçük ve orta büyüklükteki borular oluşturmaktadır. Genellikle su, petrol ve doğalgaz iletim hatlarında kullanılan büyük çaplı çelik borular ise toplam üretimin yaklaşık yüzde 19 luk kısmını oluşturmaktadır. 2.3.Yurtiçi Talep ve Tüketim Çelik boru sektöründe yurtiçi talep ve tüketim genel ekonomiye bağlı olarak şekillenmektedir. Başta inşaat sektöründe olmak üzere; otomotiv ve dayanıklı tüketim malzemeleri sanayilerindeki gelişmeler ve altyapı yatırımları çelik boru talebini belirlemektedir. 2000 li yılların başında 1,3 milyon ton olan yurtiçi tüketim, 2010 yılına gelindiğinde yaklaşık % 47 oranında artarak 1,9 milyon tona yükselmiştir. 2014 yılında yurtiçi çelik boru tüketimi 2,49 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. Yurtiçi çelik boru tüketiminin büyük çoğunluğunu küçük ve orta büyüklükteki dikişli borular oluşturmaktadır. Türkiye den geçecek olan Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı Projesi nin 2015 yılında başlamasıyla, hattın inşaatı süresinde yurtiçi çelik boru tüketiminde önemli artışlar meydana gelmesi beklenmektedir. 2009-2014 yılları arasında Türkiye çelik boru tüketimi aşağıdaki grafikte miktar bazında verilmiştir. Sayfa 4

bin ton GRAFİK 3 - TÜRKİYE ÇELİK BORU TÜKETİMİ (2008-2014) 3.000 2.500 2.277 2.528 2.574 2.490 2.000 1.500 1.000 1.524 1.244 1.911 1.544 1.841 1.950 2.089 2.042 Spiral Dikişli Boyuna Dikişli Toplam 500 0 279 367 435 577 485 448 2009 2010 2011 2012 2013 2014 Kaynak: ÇEBİD 2.4. İhracat Net ihracatçı konumunda olan Türkiye çelik boru sektörü; 2014 yılında 4,2 milyon ton çelik boru üretimi gerçekleştirilmiş; bunun 1,83 milyon tonunu ihraç etmiştir. Türkiye nin Avrupa ve Ortadoğu pazarlarına yakın olması, ürün kalitesinde dünya standartlarının yakalanmış olması, sektörün ulusal ve uluslararası birçok referans projeye sahip olması gibi uzun yılların çalışması sonucu kazanılmış edinimler Türkiye çelik boru sektörünün net ihracatçı sektör olmasında etkili olan faktörlerdir. Sektörde, uluslararası ekonomik ve politik konjonktürdeki gelişmelere ve talep koşullarına bağlı olarak üretimin %45-50 si ihraç edilmektedir. Türkiye nin ihracatındaki önemli destinasyonlar; Avrupa Birliği ülkeleri, Amerika Birleşik Devletleri ve Ortadoğu ülkeleridir. 2009-2014 yılları arasında yapılan dikişli çelik boru ihracatı miktar bazında aşağıdaki grafikte verilmiştir. Sayfa 5

bin ton 2.000 1.800 1.600 1.400 1.200 1.000 800 600 400 200 0 GRAFİK 4 - TÜRKİYE ÇELİK BORU İHRACATI 1.832 1.762 1.830 1.619 1.594 1.489 1.486 1.348 1.364 1.122 1.031 783 705 588 472 484 398 344 2009 2010 2011 2012 2013 2014 Spiral Dikişli Boyuna Dikişli Toplam Kaynak: TUİK, ÇEBİD Kaynak: TUİK 2000 li yılların başında 610 bin ton olan Türkiye çelik boru ihracatı, 2014 yılında 1,83 milyon tona ulaşmıştır. 2003-2008 yılları arasında sürekli büyüyen çelik boru ihracatı, 2009 yılında küresel ekonomik krize bağlı olarak Avrupa pazarındaki daralma sonucu bir miktar azalmıştır. 2013 yılında gelişmiş ülkelerdeki talebin azalması ile gerileyen çelik boru ihracatı; 2014 yılında Kuzey Afrika ve Ortadoğu ülkelerindeki talebin azalmasına rağmen, Avrupa Birliği ülkeleri ve ABD pazarlarındaki talebin toparlanmasıyla yeniden artış kaydetmiştir. TABLO 1-2014 YILI TÜRKİYE ÇELİK BORU İHRACATI Ülke Miktar (ton) Değer ($) Miktar Payı (%) Değer Payı (%) ABD 331.445 274.477.066 18,1 18,3 Irak 310.176 219.642.402 16,9 14,6 İngiltere 225.110 159.836.518 12,3 10,7 Romanya 113.594 79.607.934 6,2 5,3 İsrail 82.933 70.972.608 4,5 4,7 Almanya 62.248 62.772.814 3,4 4,2 Cezayir 58.466 54.715.662 3,2 3,6 Gürcistan 56.403 43.640.318 3,1 2,9 İtalya 50.249 41.263.890 2,7 2,8 Hollanda 43.827 33.963.822 2,4 2,3 İlk 10 Toplam 1.334.450 1.040.893.034 72,9 69,4 Genel Toplam 1.830.704 1.499.897.678 100,0 100,0 Kaynak: TUİK Sayfa 6

2014 yılında Türkiye nin en yüksek miktarda çelik boru ihracatı yaptığı ülke ABD olmuştur. ABD yi; Irak ve İngiltere takip etmiştir. Türkiye çelik boru üreticileri 2014 yılında; 140 ın üzerinde ülkeye çelik boru ihraç etmiştir. En fazla çelik boru ihracatı yapılan ilk 10 ülke toplam ihracatın yüzde 72,9 unu oluşturmaktadır. Türkiye çelik boru ihracatının büyük bir kısmını küçük ve orta büyüklükteki borular oluşturmaktadır. 2014 yılındaki ihracatın yaklaşık % 80 i küçük ve orta büyüklükteki borulardan, kalan kısmı ise büyük çaplı borulardan meydana gelmiştir. Çelik boru ihracatı toplam çelik ihracatının miktar olarak %10 unu, değer olarak ise yaklaşık %11 ini oluşturmaktadır. TABLO 2 ÜLKE GRUPLARINA GÖRE TÜRKİYE ÇELİK BORU İHRACATI (2014) Miktar (ton) Değer ($) Miktar (%) Değer ($) GENEL İHRACAT TOPLAMI 1.830.704 1.499.897.678 A- AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİ (28) 715.500 564.756.665 39,08 37,65 B- TÜRKİYE SERBEST BÖLGELERİ 8.156 14.087.563 0,45 0,94 C- DİĞER ÜLKELER 1- DİĞER AVRUPA 21.946 21.399.033 1,20 1,43 2- AFRİKA 159.550 154.565.919 8,72 10,31 Kuzey Afrika 124.995 117.689.809 6,83 7,85 Diğer Afrika 34.555 36.876.110 1,89 2,46 3- AMERİKA 387.116 323.169.103 21,15 21,55 Kuzey Amerika 379.050 315.489.171 20,71 21,03 Orta Amerika ve Karayip 3.738 2.792.347 0,20 0,19 Güney Amerika 4.329 4.887.585 0,24 0,33 4- ASYA 536.944 420.635.170 29,33 28,04 Yakın ve Ortadoğu 437.336 327.511.486 23,89 21,84 Diğer Asya 99.608 93.123.684 5,44 6,21 5- AVUSTRALYA VE Y. ZELANDA 1.232 1.022.884 0,07 0,07 6- DİĞER ÜLKE ve BÖLGELER 260 261.341 0,01 0,02 SEÇİLMİŞ ÜLKE GRUPLARI OECD Ülkeleri 1.027.296 839.271.573 56,11 55,96 EFTA Ülkeleri 3.216 2.716.698 0,18 0,18 Karadeniz Ekonomik İşbirliği 236.702 183.010.762 12,93 12,20 Ekonomik İşbirliği Teşkilatı 37.279 43.040.325 2,04 2,87 Bağımsız Devletler Topluluğu 23.553 27.261.460 1,29 1,82 Türk Cumhuriyetleri 48.030 51.368.835 2,62 3,42 İslam Konferansı Teşkilatı 523.939 426.967.561 28,62 28,47 Kaynak: ÇEBİD Sayfa 7

2014 yılında en çok ihracat yapılan ülke grubu Avrupa Birliği ve Asya ülkeleri olmuştur. 2014 yılında Avrupa Birliği ülkeleri ve ABD deki çelik boru talebinin toparlanmasıyla söz konusu ülkelere yapılan ihracatlarda artış meydana gelmiştir. 2013 yılında en fazla ihracat yapılan ülke olan Irak ta yaşanan karışıklıklardan dolayı, 2014 yılında bu ülkeye yapılan ihracatta %24 azalma meydana gelmiştir. Bunun yanında, Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkelerinde devam etmekte olan siyasi belirsizlikler ve mevcut risklerden dolayı 2014 yılında bu ülkelere olan ihracatta düşüş yaşanmıştır. Seçilmiş ülke gruplarında 2014 yılında OECD ülkelerinin payında önemli bir artış yaşanmıştır. Gelişmiş ülke ekonomilerinin taleplerindeki toparlanma ve Türkiye nin en önemli pazarlarından Kuzey Afrika ve Ortadoğu da yaşanan sorunlar nedeniyle, OECD ülkeleri 2014 yılında ihracatta daha büyük bir paya sahip olmuşlardır. 2013 yılında %45 olan OECD ülkelerinin payı 2014 yılında %56 ya yükselmiştir. Türkiye kaynaklı çelik boru ürünlerine karşı, bazı ihracat pazarlarında uygulanmakta olan anti damping ve telafi edici vergi önlemleri ihracatı olumsuz yönde etkilemektedir. ABD tarafından, Türkiye menşeli standart boru ithalatına yönelik 1986 yılından bu yana uygulanmakta olan anti damping ve telafi edici vergi önlemleri bulunmaktadır. Bunun yanında, yine ABD tarafından Türkiye menşeli kare ve dikdörtgen çelik boru ve profil ithalatına yönelik 2008 yılından bu yana uygulanmakta olan bir anti damping önlemi vardır. Ayrıca, Kanada tarafından 2003 yılından bu yana Türkiye menşeli çelik profillere uygulanan bir anti damping önlemi bulunmaktadır. Son olarak, 2013 yılında ABD tarafından Türkiye kaynaklı petrol ve sondaj boruları ithalatına yönelik olarak başlatılan damping ve telafi edici vergi soruşturmalarının önlemle sonuçlanması söz konusu ülkeye yapılan OCTG ihracatının önemli ölçüde azalmasına yol açmıştır. Sayfa 8

bin ton 2.5. İthalat 2000 li yılların başında sektöre yapılan yatırımlarla azalmaya başlayan çelik boru ithalatı 2004 yılında bir önceki yıla oranla %80 oranında azalmıştır. Dikişli çelik boru sektöründe yurtiçi tüketimi karşılayacak yeterli üretim kapasitesi ve ürün çeşidi olmasına rağmen bazı boru çeşitleri ithal edilmeye devam etmektedir. Bu ithalatın nedenleri; çelik boru ürünlerinin gümrük vergisinden muaf olması, Devletlerarası veya uzun vadeli alıcı kredilerinin ön şartı gereği yapılan ithalat, proje bazında teşvikli olarak yapılan ithalat olarak sıralanabilir. İthalatın büyük kısmını konstrüksiyon boruları ve paslanmaz borular oluşturmaktadır. Bunun dışında, Türkiye de yurtiçi ihtiyacın çok altında üretilen dikişsiz çelik boruların ithalatı önemli miktarlardadır. 2009-2014 yılları arasında yapılan dikişli ve dikişsiz çelik boru ithalatı miktar bazında aşağıdaki grafikte verilmiştir. 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 GRAFİK 5 TÜRKİYE ÇELİK BORU İTHALATI 417 405 357 341 299 283 284 235 247 222 204 137 134 85 95 106 110 120 2009 2010 2011 2012 2013 2014 Dikişsiz Borular Dikişli Borular Toplam Kaynak: TUİK 2014 yılında dikişli çelik boru ithalatı 120 bin ton, dikişsiz çelik boru ithalatı ise 284 bin ton oldu. Dikişli çelik boru ithalatının büyük bir kısmını konstrüksiyon boru ve profilleri ile paslanmaz borular oluşturmaktadır. Sayfa 9

GRAFİK-6: DİKİŞLİ ÇELİK BORU İTHALATININ ÜRÜN ÇEŞİTLERİNE GÖRE DAĞILIMI (% 2014) 19,2 2,2 5,3 Spiral Kaynaklı Borular Hat Boruları 41,9 31,5 Paslanmaz Çelik Boru Konstrüksiyon Boruları Profil ve Sanayi Boruları Kaynak: ÇEBİD TABLO 4 TÜRKİYE DİKİŞLİ ÇELİK BORU İTHALATI İLK 10 ÜLKE Ülke Miktar (ton) Değer ($) Miktar Payı (%) Değer Payı (%) Kayseri Serbest Bölgesi 33.813 30.667.216 28,0 12,1 İtalya 33.008 85.682.466 27,3 33,7 Çin 10.205 17.041.450 8,4 6,7 Tayvan 8.145 22.208.645 6,7 8,7 Almanya 6.597 24.779.251 5,5 9,7 Vietnam 6.576 16.489.676 5,4 6,5 Avusturya 4.245 6.862.155 3,5 2,7 Malezya 3.757 11.275.122 3,1 4,4 Hollanda 2.439 4.312.637 2,0 1,7 Mersin Serbest Bölgesi 2.249 2.031.517 1,9 0,8 İlk 10 Toplam 111.033 221.350.135 91,9 87,0 Genel Toplam 120.840 254.425.264 100,0 100,0 Kaynak: TUİK 2014 yılında dikişli çelik boru ithalatı bir önceki yıla göre miktar olarak %10,3 azalarak 120 bin ton, değer olarak ise %20,9 azalarak 254 milyon dolar olmuştur. 2014 yılında dikişli çelik boru ithalatının %30 u Serbest Bölgelerden yapılmıştır. Serbest Bölgeler den sonra en fazla çelik boru İtalya dan ithal edilmiştir. Sayfa 10

bin ton 3. Dünya Çelik Boru Piyasası 3.1. Dünya Çelik Boru Üretimi 2013 yılında Dünya çelik boru üretimi bir önceki yıla göre %1 artış göstererek 127 milyon ton olmuştur. 2013 yılında dünya toplam çelik boru üretiminin %75 ine tekabül eden 96 milyon tonu Asya kıtasında gerçekleştirilmiştir. 2013 yılında dünya çelik boru üretiminin %68 ini dikişli borular, kalan kısmını ise dikişsiz borular oluşturmuştur. TABLO 5 DÜNYA ÇELİK BORU ÜRETİMİ (1000 ton) Yıl Dikişli Dikişsiz Toplam 2013 86.760 40.898 127.658 2012 89.339 36.908 126.247 2011 81.479 38.098 124.446 2010 70.834 37.597 108.431 2009 56.782 31.917 85.729 Kaynaklar: World Steel, ESTA ve ÇEBİD Dünya Dikişli Çelik Boru Üretimi (2013) 60.000 50.000 50.162 40.000 30.000 20.000 10.000 0 7.266 5.634 5.318 4.202 Çin Rusya Güney Kore Japonya Türkiye Kaynak: World Steel 2013 yılı verilerine göre dünya dikişli çelik boru üretiminin büyük bir kısmını üreten Çin 50 milyon tonluk üretimi ile dünyanın en fazla dikişli çelik boru üretimi yapan ülkesi konumundadır. Türkiye ise dünyanın en fazla dikişli çelik boru üreten 5. ülkesi olma unvanını sürdürmektedir. Sayfa 11

TABLO 6 TOPLAM ÇELİK BORU ÜRETİMİNİN ÜLKELERE GÖRE DAĞILIMI (bin ton) 2009 2010 2011 2012 2013 Avusturya 164 183 244 231 231 Belçika 96 Bulgaristan 36 36 Çek Cumhuriyeti 216 228 216 228 221 Almanya 1.946 1.916 1.885 1.738 Finlandiya 168 228 180 Fransa 468 480 528 Yunanistan 576 636 648 Hollanda 324 300 300 Macaristan 60 48 48 İtalya 2.148 2.448 2.616 Polonya 624 672 708 790 Portekiz 96 96 108 Romanya 161 249 Slovakya 84 72 72 Slovenya 72 36 24 İspanya 576 888 816 İsveç 48 48 48 İngiltere 528 624 732 Avrupa Birliği (27) 8.392 9.188 9.173 2.987 8.272* Türkiye 2.928 3.439 3.765 4.250 4.202 Belarus 78 77 89 87 Kazakistan 80 93 125 127 149 Rusya 6.614 7.204 6.832 7.266 Ukrayna 1.069 1.454 1.300 1.007 BDT 80 7.854 8.861 8.348 8.509 Kanada 1.371 2.187 2.286 2.449 2.195 Meksika 581 696 685 952 570 A.B.D. 1.165 1.770 2.147 2.165 2.060 Kuzey Amerika 3.117 4.653 5.118 5.565 4.825 Sayfa 12

TABLO 6 - DEVAMI Çin 31.425 32.555 39.893 47.103 50.162 Endonezya 641 670 642 687 668 Japonya 4.050 4.982 4.946 5.097 5.318 Güney Kore 3.890 4.839 5.057 5.643 5.634 Malezya 617 660 869 688 707 Filipinler 58 50 90 99 300 Tayvan 886 1.148 1.214 1.182 1.206 Vietnam 568 673 731 775 969 Asya 42.134 45.578 53.142 61.272 64.965 Avustralya 243 251 241 214 190 Okyanusya 243 251 241 214 190 Dünya 53.966 67.523 76.533 78.386 86.760 *2013 yılı Avrupa Birliği üretim verileri ESTA Q3 verileri ekstrapole edilerek elde edilmiştir. Kaynak: Worldsteel Steel Statistical Yearbook 2012 3.2. Dünya Çelik Boru İhracatı 2013 yılında toplam dünya dikişli çelik boru ihracatı 36 milyar dolar olmuştur. Çelik boru ihracatının büyük bir kısmı Asya kıtasından yapılmıştır. Türkiye 1,5 milyar dolara karşılık gelen 1,75 milyon ton çelik boru ihracatıyla dünya sıralamasında 4. sırada yer almıştır. TABLO 7 DÜNYA ÇELİK BORU İHRACATI (2013) Ülke Miktar (ton) Değer (bin $) Miktar Payı (%) Değer Payı (%) Çin 3.885.383 4.137.168-11,5 Güney Kore 2.697.342 2.814.358-7,8 İtalya 2.427.614 3.801.252-10,6 Türkiye 1.751.034 1.506.860-4,2 Almanya 1.480.989 3.242.420-9,0 Japonya 1.414.777 2.009.666-5,6 ABD 1.398.442 2.718.562-7,6 Hindistan 1.182.343 1.245.739-3,5 Rusya 1.030.157 1.230.100-3,4 Kanada 914.806 1.284.561-3,6 İlk 10 Toplam 17.268.081 22.706.125 - Genel Toplam 36.003.902 - Kaynak: Trade Map (GTİP 7305, 7306) Sayfa 13

Dünya çelik boru ihracatının yaklaşık %30 unu büyük çaplı borular, kalanını ise küçük ve orta çaplı borular oluşturmaktadır. 3.3. Dünya Çelik Boru İthalatı 2013 yılında dünya toplam dikişli çelik boru ithalatı 36,4 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. En fazla dikişli çelik boru ithalatı yapan ülke 5,6 milyon ton ile A.B.D. olmuştur. Çelik boru ithalatının büyük kısmını küçük ve orta büyüklükteki dikişli borular oluşturmuştur. TABLO 8 DÜNYA ÇELİK BORU İTHALATI (2013) Ülke Miktar (ton) Değer ($) Miktar Payı (%) Değer Payı (%) ABD 4.578.271 5.603.999 15,4 Almanya 2.894.318 4.216.328 11,6 Kazakistan 1.891.261 1.861.939 5,1 Kanada 1.385.322 1.983.867 5,5 Fransa 865.859 1.091.754 3,0 Irak 767.131 924.075 2,5 Avustralya 756.675 925.661 2,5 B.A.E. 713.290 897.175 2,5 Meksika 590.949 925.816 2,5 Hollanda 575.701 741.368 2,0 İlk 10 Toplam 15.018.777 19.171.982 Toplam 36.400.195 Kaynak: Trade Map (GTİP 7305, 7306) Sayfa 14

Sektörün SWOT Analizi Güçlü Yönler Avrupa standartlarında üretim yapabilen, ulusal ve uluslararası projeler ile adını duyurmuş kaliteli üreticiler Bilgi ve tecrübe birikimi, teknoloji ve altyapısı ile uluslararası rekabet gücüne sahip olması Ülkenin coğrafi konumunun getirdiği lojistik ve stratejik avantajlar Başta Avrupa Birliği olmak üzere, gelişmiş pazarlarda tercih edilen ürünler üretilmesi Kapasitelerin yüksek miktarlara cevap verebilmesi Kalifiye işgücü Sektörün tamamının özel sektör hüviyetinde olması Teknik ve mühendislik bilgisinin yüksek seviyede bulunması ve teknolojik gelişmeleri yakından takibe yönelik sürekli yatırım kültürü Uluslararası standartlarda katma değeri yüksek ürün üretimine odaklılık Firmaların ve karar mekanizmalarının dinamik yapısı Yüksek çevre bilinci ve çevre koruma faaliyetlerinin sürdürülmesi İhracat kültürünün sektörde yerleşmiş olması Zayıf Yönler Çelik boru üretiminde kullanılan hammadde kaynaklarının ülkemizde termininin ve fiyatının istenilen seviyede olmaması Türkiye de milli bir otomotiv sanayinin olmaması Gelişmekte olan Asya pazarları için lojistik maliyetlerinin yüksek oluşu İşçilik maliyetlerinin rakip ülkelere kıyasla yüksek olması AB nin Serbest Ticaret Anlaşması (STA) yapmış olduğu ancak henüz Türkiye nin STA yapmadığı ülkelerdeki yüksek gümrük vergileri Sektördeki kapasite fazlalığının iç piyasadaki yoğun rekabet nedeniyle kar marjlarını daraltması İhtiyaç duyulan ulaşım altyapısının yeterli olmaması Sayfa 15

Fırsatlar Altyapı ve inşaat sektörü başta olmak üzere, birçok sanayi sektöründe çelik boruların tüketilmesi Ortadoğu, Kuzey Afrika ve Doğu Avrupa gibi gelişmekte olan pazarlara yakınlık Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinin gelişme potansiyeli yüksek otomotiv endüstrileri Önemli uluslararası boru hattı projelerinin merkezinde bulunması Kentsel dönüşüm projeleri ve bir deprem ülkesi olan Türkiye de çelik yapıların kullanımının yaygınlaşacak olması Kişi başı çelik boru tüketiminin gelişmiş ülkelere kıyasla düşük seviyelerde bulunması Türkiye de petrol ve doğalgaz arama faaliyetlerinin artması Türkiye de otomotiv sanayiinde yapılması beklenen yatırımlar Tehditler Hammadde ve enerji fiyatlarının yüksek olması Uluslararası hammadde pazarında tedarik sıkıntısı Hammadde ithalatında yüksek vergi uygulanırken, mamul ithalatında sıfır gümrük vergisi uygulanması Anti damping soruşturmaları ve bazı ülkeler tarafından uygulanmakta olan ticaret politikası önlemleri Çin in sahip olduğu yüksek kapasitenin, fiyatlar üzerinde sürekli baskı oluşturması İkame ürünlerdeki gelişmeler ve önemli yatırımlar Başta Çin, Rusya ve Ukrayna olmak üzere, rakip ülkelerdeki üreticilerin maliyet gözetmeksizin uyguladığı rekabet dışı fiyat politikaları Potansiyel pazarlardaki korumacı yaklaşımlar Sayfa 16

4. Sektörün Yapısal Sorunları ve Çözüm Yolları Türkiye çelik boru sektörünün en önemli sorunlarından birisi hammadde temininde yaşanan sıkıntılardır. Çok değişken bir yapıda olan yassı çelik fiyatları, uzun süreli projelerle ilgili ihalelerde fiyat vermeyi oldukça zorlaştırmaktadır. Genelde birçok sektörde hammadde ithalatında düşük vergi ve mamul ithalatında yüksek vergi uygulanırken çelik boru sektöründe tam tersi uygulanmaktadır. Çelik boru üretiminde kullanılan Sıcak Hadde Yassı Çelik Ürünleri için %9 ve Soğuk Hadde Yassı Çelik Ürünleri için ithalatta %10 gümrük vergisi uygulanırken çelik boruların ithalatı gümrük vergisinden muaf tutulmaktadır. Bu durum, yurtiçi piyasada yerli yassı çelik üreticilerinin fiyatlarını dünya piyasalarının üzerinde tutmalarına neden olmakta ve çelik boru sektörünün rekabet gücünü zayıflatmaktadır. Şu anda çelik boru ithalatı çok yüksek seviyelerde bulunmamakla birlikte, hammaddeye uygulanmakta olan gümrük vergisi nedeniyle gelecekte ithalatın artışına neden olabileceği ve çelik boru sektörünün zarara uğrayabileceği düşünülmektedir. Türkiye çelik boru sektörünün dünyadaki konumunu güçlendirmek ve kapasite kullanım oranını artırmak için ihracatın arttırılması çok önemlidir. Ancak bazı ülkelerdeki yüksek gümrük vergileri nedeni ile sektör ihracat yapmakta zorlanmaktadır. Avrupa Birliği nin Serbest Ticaret Anlaşması (STA) yapmış olduğu ancak henüz Türkiye nin STA yapmadığı ülkelerin yanı sıra bölgesel anlaşmaları olan ülkelerdeki yüksek gümrük vergileri düşürülebilirse çelik boru ihracatımızda çok önemli artışlar olacaktır. Ülkemizde küçük çapta üretim yapan bazı firmalar tarafından standartlara uygun olmayan ürünler üretilmekte ve bu ürünler yapılarda, su ve doğalgaz tesisatlarında kullanılabilmektedir. Can ve mal güvenliğini tehlikeye düşüren standart dışı ürünler için üretim ve satış esnasında denetimlerin yapılması önem arz etmektedir. Sayfa 17

5. Sektörün Rekabet Gücünün Artırılması ve Verimlilik Türkiye de yıllık ortalama 10 milyon ton yassı çelik üretimi olmasına rağmen tüketim 14 milyon tondur. Üretimin yaklaşık 2 milyon tonluk kısmının ihraç edildiği göz önüne alındığında ihtiyacı karşılamak için 6 milyon ton civarında bir ihtiyacın ithalat yoluyla karşılanması gerektiği görülmektedir. Ayrıca, son zamanlarda cevher fiyatlarının hurda fiyatlarına göre daha avantajlı hale gelmesi nedeniyle, hurdadan üretim yapan yassı çelik üreticilerinin rekabet etmekte zorlanmaları nedeniyle hammadde temininde yaşanan sıkıntıların daha da artacağı düşünülmektedir. Bu nedenle, sektörün hammaddeyi dünya piyasa fiyatlarından sağlamasına yönelik düzenlemeler yapılmalıdır. Avrupa Birliği ne yapılan ihracatlar için zaman zaman AB tarafından anti damping ve telafi edici vergi soruşturmaları açılabilmektedir. Bu konuda ülkemizde Devlet Yardımları Denetleme Kurulu nun oluşturulması halinde AB tarafından bu soruşturmaların açılmayacağı yönünde bir görüş bulunmaktaydı. Devlet Yardımları Denetleme Kurulu nun oluşturulmasına ilişkin kanun 2010 yılı ekim ayında yayımlanmış olmasına rağmen, bu kanunun uygulanmasına ilişkin uygulama yönetmelikleri hala yayımlanmadığından, AB tarafından anti damping soruşturması açılabileceği yönünde endişeler devam etmektedir. Söz konusu yönetmeliklerin bir an önce çıkarılarak uygulamaya geçilmesi Türkiye çelik boru sektörünün ihracatını olumlu yönde etkileyecektir. Doğalgaz ve petrol boru hatlarında kullanılan 48 inç ve üzeri çelik boru ihalelerinde bazı ülkelerin teknik şartnamelerinde boyuna kaynaklı çelik boru şartı bulunmaktadır. Spiral kaynaklı çelik borular, tüm dünyada uzun zamandır yüksek basınçla çalışan petrol ve doğalgaz boru hattı projelerinde kullanılmaktadır. Teknik açıdan boyuna kaynaklı çelik boruların spiral kaynaklı çelik borulara herhangi bir üstünlüğü bulunmamaktadır ve spiral kaynaklı çelik boru üretimine yönelik olarak ülkemizde de önemli yatırımlar yapılmıştır. Spiral boru için potansiyel pazarlar olarak değerlendirilen Irak, S.Arabistan, Suriye ile Türkmenistan ve Kazakistan başta olmak üzere diğer Türk Cumhuriyetlerinde açılan ihalelerdeki boyuna kaynaklı şartından dolayı bu ülkelere ihracat imkânı bulunmamaktadır. Bu ülkelerin AB ve Rusya Federasyonu ile olan ilişkileri ve geçmişten gelen alışkanlık nedeni ile bu ürünü kullanma istekleri olduğu düşünülmektedir. Söz konusu ülkelerde; spiral kaynaklı çelik boruların da şartnamelerde yer alması için girişimlerde bulunulmalıdır. Sayfa 18

Son yıllarda belediyeler ve kamu kurumları tarafından su iletim hatlarında çelik borular yerine diğer boru çeşitleri de kullanılmaya başlanmış ancak zamanla diğer borular kullanılarak yapılan hatlarda birtakım problemler yaşandığı görülmüştür. Ülkemizin jeolojik yapısı düşünüldüğünde barajlardan şehir merkezine suyun taşınmasında kullanılabilecek en uygun boru çeşidi çelik borulardır. Kamu kurum ve kuruluşları ile belediyelerin; ihalelere çıkarken çelik boruları göz önünde bulundurmaları gerekmektedir. Türkiye de milli bir otomotiv sanayinin oluşturulması ile birlikte, bu sektöre yönelik talep koşullarının iç piyasada iyileştirilmesiyle katma değeri yüksek ürünlerin üretiminin artırılması gerekmektedir. Aynı zamanda, otomotiv endüstrisinde kullanılan yassı çelik ve çelik boru ürünlerinde standardizasyona gidilmesi bu ürünlerin yurtiçinden teminini kolaylaştıracaktır. Savunma sanayiinde kullanılabilir malzeme üretilmesi sektörün uluslararası pazarlarda rekabet gücünü artıracak önemli bir unsur olacaktır. Sayfa 19

Genel Değerlendirme Türkiye Çelik Boru Sektörü uzun yılların getirmiş olduğu bilgi ve tecrübe birikimi sayesinde Avrupa da ve dünyada çok önemli bir yere sahiptir. Çelik boru sektörünün en önemli ihracat pazarı olan Avrupa Birliği nde 2014 yılında gözlemlenen toparlanma eğiliminin 2015 yılında da devam edeceği ve Türkiye çelik boru ihracatındaki Avrupa ülkeleri payının artacağı düşünülmektedir. Ortadoğu ve bazı Afrika ülkelerinde devam etmekte olan jeopolitik risklerin söz konusu bölgelere yapılacak olan ihracatı 2015 yılında da olumsuz yönde etkileyeceği değerlendirilmektedir. Amerika Birleşik Devletleri nde devam etmekte olan kaya gazı ve petrolü araştırmaları ve bu kaynakların şehirlere taşınması için yapılacak olan boru hatları söz konusu ülkenin çelik boru talebini artıracak unsurlar olacaktır. Geleneksel ihracat pazarları dışında, Türk Cumhuriyetleri nde artma eğiliminde olan çelik boru talebinin Türkiye çelik boru ihracatı için bir fırsat olabileceği düşünülmektedir. 2015 yılında Türkiye çelik boru sektörü için en önemli gelişme Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı Projesi nde kullanılacak olan boruların üretimine başlanacak olmasıdır. TANAP Projesi nde kullanılacak olan 1,3 milyon ton çelik borunun, yaklaşık 1,1 milyon tonunun üretimi Türkiye de gerçekleştirilecektir. Bunun yanında, içme suyu ve sulama projelerinde beklenen artışlar iç piyasada çelik boru talebini artıracaktır. Türkiye çelik boru sektörü son on yılda yapılan yatırımlarla dünyadaki her ülkeye boru ihraç edebilen bir sektör konumuna gelmiştir. Özellikle Avrupa Birliği ve A.B.D. gibi gelişmiş pazarlarda Türk üreticileri kalitelerini ve güvenilirliklerini ispatlamışlardır. Türkiye, Avrupa nın birinci, dünyanın ise beşinci dikişli çelik boru üreticisi konumundadır. Yakın gelecekte sektörün hedefi dünyanın en fazla çelik boru üretimi ve ihracatı yapan üç ülkesinden birisi olmaktır. Türk çelik boru sektörünün 2023 ihracat hedefi ise 7,9 milyar dolar olarak belirlenmiştir. Sayfa 20