S.T. Konveyör- ç Lojistik Haziran 2009

2

3

çindekiler 10 Kapak Montaj hatlar ve simülasyon yaz l mlar 46 Pazarlama Marka flirketin iman gibidir Reklam ndeksi AIRFORM...18-19 AUTONICS...2 AYIKBANT...55 AYTANÇ...24 BANTSAN...54 CHINT...43 COROBO...21 DAL...45-59 DEDEM OTOMASYON...29 ELBAK...31 GÜNAK...Arka Kapak çi HABERORTAK...58 HEIN.LEHMANN...41 NTERMEKAN K...Ön Kapak çi 6 Halefflan Sümen Konveyörlerin yeni geliflme boyutlar 8 Endüstride letiflim / Recep Akbayrak Konveyör sektörü en çok ziyaret edilenler aras nda 2 inci s rada... 10 Kapak / Montaj hatlar ve simülasyon yaz l mlar 10 Anlay fl, Yapal m da görelim de il Görelim de daha sonra yapal m olmal! 12 Proje sürecinde en önemli hata ihtiyaç ve risk analizine yeterince vakit ay rmamak 14 Simülasyonun lojistik uygulamalar 20 Büyükler için oyunlar, Lojistik te Simülasyon 22 Sorunsuz bir hatt n öncesinde çözüm odakl çal flmak yat yor 26 Fren sesi simülasyonu kapasitesinin gelifltirilmesi Haber 30 hracat n flampiyonlar ödüllendirildi 31 Logwin Türkiye, dünyaya Türk lojisti ini anlatt 34 1. Uluslararas Endüstriyel Güvenlik Sistemleri Konferans yap ld KALE KONVEYÖR...50-51 KGM A IR MAK NA...3 LABR S MADEN...32-33 LST...7 MEGATEK...13 M MSAN...Arka Kapak MUZER MAK NA...15 OSAKA TEL...64 ÖZERBAND...9 ROBOS STEM...1 SMS MAK NA...25 TEKN K CAD...23 TOKSEL MAK NA...37 TRS M...5 36 Software AG ve Hamburg Üniversitesi nden ortak lojistik projesi 38 Autonics her y l 50 yi aflk n yeni ürün gelifltiriyor 40 ndirimler 3 ayakl kazanç sa layacak; iflçi, iflveren, devlet birlikte kazanacak 40 Lojistik sektörüne örnek proje Röportaj 42 En büyük tehlike müflterilerin yerli entegratörlere kuflkulu yaklafl mlar 44 Mimsan AS/RS çözümüyle yüksek katma de er sa layacak Pazarlama 46 Marka flirketin iman gibidir Teknik Makale 52 Yeni performans ve ergonomi düzeyinde siparifl toplama 56 Robot uygulamalar için konveyör tedarikçisinin seçimi 57 ARM-P ve ARM-IO - endüstriyel radyo modem 60 Ambalaj otomasyon çözümleri / bölüm 2 61 DS30 mesafe sensörü: Teknoloji lideri ile mesafe ölçümü 62 Performans de erlendirme, liyakat takdiri sistemi prosedürleri / bölüm 1 TEMMUZ AYI DERG LER Dergiler Y ll k Periyot S.T. Otomasyon 12 Say S.T. Proses Otomasyonu 6 Say S.T. Vinç ve Kald rma Üniteleri 6 Say S.T. Makina 12 Say S.T. Sac flleme Teknolojileri 6 Say S.T. Elektrik-Enerji 6 Say Derginin Ad : SEKTÖREL TANITIM KONVEYÖR- Ç LOJ ST K Say : 2009/03 Haziran 2009 Alternatif Yay nc l k Tan. Hiz. San. ve Tic. Ltd. fiti. Ad na mtiyaz Sahibi: Recep Akbayrak Emirgazi Cd. Zümrüt Sk. Elmas fl Merkezi B Blok K.2 D.4 (Hyundai Plaza) Okmeydan / stanbul info@alternatifyayincilik.com / info@sektoreltanitim.com Genel Yay n Yönetmeni Halefflan Sümen Sorumlu Yaz flleri Müdürü Gülcan Arzuhal Emirgazi Cd. Zümrüt Sk. Elmas fl Merkezi B Blok K.2 D.4 (Hyundai Plaza) Okmeydan / stanbul Haber Merkezi Murat Tan k Reklam Grubu Eflref Y ld r m Gamze Tepe Vildan Ekren Ender Küçük Bilgi fllem Dilek Y ld r m U ur Y lmaz Semin Ya yapan Ercan Arzuhal Grafik Alternatif Grafik Atölyesi Yönetim Yeri Adresi: Emirgazi Cd. Zümrüt Sk. Elmas fl Merkezi B Blok K.2 D.4 (Hyundai Plaza) Okmeydan / stanbul Tel.: +90 212 220 96 88 Fax: +90 212 222 79 63 Yay n Türü: Yerel, Süreli, ki Ayda Bir Yay mlan r Bask Has Matbaac l k 100. Y l Mah. MASS T Matbaac lar Sitesi 3. Cad. 199/A Ba c lar / stanbul Tel.: +90 212 629 02 49 4

5

halefflan sümen sumenh@alternatifyayincilik.com Konveyörlerin yeni geliflme boyutlar E er h z tek bafl na konveyörlerin de- erini belirleyen tek faktör olsayd imalatç lar için ifller çok kolay olurdu. Hatta rekor üstüne rekor k r l rd. Ancak gerçek böyle de il; h z yaflamsal önemde olmakla beraber konveyörü tek bafl na en iyi yapm yor. Yüksek h zl olmaya verimlili i, sessiz çal flmay ve emniyet düzeyini eklesek dahi konveyörler için art k en iyi diyemiyoruz. Konveyörlerin son birkaç y l içinde geçirmifl oldu u evrimi incelersek iyileflmelerin iki baflka boyuta yöneldi ini görüyoruz. Bu boyutlar kurulumu kolaylaflt rmak ile gelecekte ortaya ç kacak gereksinimleri karfl layacak flekilde yüksek esneklik. Pek çok fabrikan n lojisti inin en önemli unsuru olan konveyörlerin yaln zca pek az kullan laca tesiste imal edilir. Yayg n uygulama, konveyörün üreticisinin tesisinde fazlar fleklinde imal edilmesi ve kurulaca yere tafl nmas d r. Bu da titizce yap lacak bir planlama gerektirmektedir. Konveyörlerin geliflmesi ile birlikte bu planlama daha zorlaflm flt r. Planlamay kolaylaflt rmak için planlama tekniklerini kullanman n yan s ra konveyörün yap s n, kurulumu sadelefltirecek tarza dönüfltürmek sektörde önem verilen bir konudur. Örne in kablolaman n büyük k sm önceden yap lmaktad r. Tüm PLC girifl ç k fllar art k tak çal flt r özelli indedir. Konveyör kullan laca tesise geldi inde kablolar yaln zca klemensler ile birlefltirilmektedir. Birlefltirmede hata olmamas ve h zl l k sa lanmas için her parça önceden iflaretlendirilmekte veya markalanmaktad r. Konveyörlerin di er geliflme boyutu esneklik alan ndad r. Çeflitli ürünleri iletebilmek ile ürünlerin farkl form ve boyutlarda olabilmesi esneklik olarak adland - r lmaktad r. Bunlara bir de farkl h zlarda çal flabilme yetene i eklenebilir. Esnekli- e sahip bir konveyör bir de modüler yap daysa s fat ölçeklenebilir mertebesine ç kmaktad r. Ölçeklenebilir bir konveyör de iflik flekillerde konfigüre edilebilmekte; boyu uzat l p k salt labilmekte, formu farkl laflt r labilmekte, k sacas de- iflen fabrika yerleflimine ve iç lojistik gereksinimlerine göre defalarca yeniden düzenlenebilmektedir. Ölçeklenebilir konveyör bu yönüyle ayn zamanda kendisine yap lan yat r m n korundu u bir ekipmand r. Rijit yap lardaki konveyörler gibi de iflen gereksinimler karfl s nda mevcut yap s yla kullan lamaz hale gelmemekte, tersine üzerinde yaln zca küçük modifikasyonlar yap larak de iflen ortamlara uyumlu olmas sa lanmakta ve uzun ömürlü hale getirilmektedir. Bu durumu sermayenin hurdaya ç kmas - n n önüne geçmek olarak yorumlayabiliriz. Kullan c lar böylesi taleplerde bulunmal lar ki konveyörcülerimiz kendilerini gelifltirebilsinler. Sektörümüze güzel bir yaz diliyorum. yazar n tüm köfle yaz lar da 6

7

endüstride iletiflim recep akbayrak recep@alternatifyayincilik.com Konveyör sektörü en çok ziyaret edilenler aras nda 2 inci s rada... R eel sektörün ve ifl dünyas n n en büyük portal olan HaberOrtak.com, ayl k 700 bin i aflan ziyaretçi say s yla, birçok sektörün bilgiye olan ihtiyac n 7 gün 24 saat karfl l yor. HaberOrtak.com u ziyaret eden her 2 kifliden 1 ini dünyan n en ünlü arama motoru Google yönlendiriyor. Google n, hangi arama sonuçlar na göre daha çok ziyaretçiyi yönlendirdi ine bakt m zda ise, konveyör sektörü 2 inci s rada yer al yor. yer vermeyi amaçlayan ve reel sektörün tamam n kapsayan bu büyük iletiflim gücünden yararlanma zaman çoktan geldi. Birçok yaz mda da belirtti im gibi HaberOrtak.com da yer alan sektörlerde faaliyet gösteren firmalar n, bu siteden kendi sitelerine link (ba lant ) almalar son derece verimli olacakt r. Marka yat r mlar aç s ndan da büyük destek alabilecekleri HaberOrtak.com reklamlar, birçok firman n tan n rl k oran n çok h zl bir flekilde yukar lara tafl - yacakt r. Türkiye den en çok ziyaret edilen ilk 1000 site aras nda yer alan HaberOrtak.com un di er ziyaretçileri, bu siteyi aç l fl sayfas yapan ve s k kullan lanlar - na ekleyen ifl sahiplerinden olufluyor Bu ziyaretçilerin çal flanlardan olufltu unu nas l anlayabiliyorum? HaberOrtak.com a ayn anda online ba lant da olan ziyaretçilere bakt m zda, yüzde 88 oran nda ziyaretin mesai saatleri içerisinde gerçekleflti ini görüyoruz. Yine en çok ziyaret edilen iller s ralamas na bakt m zda ise (Pazar günleri hariç) sanayinin yo un oldu u iller her zaman ilk s ralarda yer al yor. Yani, ifl yaflam nda insana dair her fleye Elbette sadece tan n r bir firma olmak tercih edilmeniz için yeterli de il! Biz bu gerçe i kavrayarak, tamam endüstriyel içerikli 10 Sektörel Tan t m Dergisi nin yan s ra HaberOrtak.com portal yla da dev bir yat r m yapt k... K sa bir süre sonra internet televizyonu olan Sektörel Tan t m TV ile de reel sektörün en büyük iletiflim gücü olmay sürdürece iz. Evet, firman z n tan n rl k oran n sürekli art rmak için HaberOrtak.com portal n, ürünlerinizin istikrarl bir flekilde pazarlanmas için de Sektörel Tan t m Dergileri nin biri ya da ürünlerinize göre birkaç - n mutlaka kullan n diyorum. Sayg lar mla. yazar n tüm köfle yaz lar da 8

9

kapak Montaj hatlar ve simülasyon yaz l mlar Montaj hatt projelerinde, sorunsuz bir hat kurulumu ve uzun süreli iflletimi için öncelikle iyi bir ihtiyaç analizi yap lmal d r. htiyaç analizi için harcanan süre hiçbir flekilde kay p olarak de erlendirilmemeli, yine risk analizleri de mutlaka projelendirme aflamas nda yap lmal d r. Do ru planlanm fl bir üretim hatt ile en k sa zamanda yat r m n geri dönüflünü sa lamak mümkündür. Beklenen sistem performans na da devreye alma dan hemen sonra ulafl labilmektedir. Dolay s yla proje aflamas nda simülasyon yaz l m kullan m ile % 100 e yak n bir baflar sa lamak mümkün olmaktad r... Anlay fl yapal m da görelim de il görelim de daha sonra yapal m olmal Enver Burak Korçak Endüstri Mühendisi TRS M Ltd.fiti. enver.korcak@trsim.com.tr Amac m z, Türkiye de simülasyon kullan m n kolay hale getirmek ve yayg nlaflt rmak. Böylece Türk üreticisinin yat r mlar n ilk seferde en iyi flekilde yapabilmesini sa lamak TRS M, tasar mdan görsellefltirmeye, simülasyondan uygulamaya kadar müflterisine anahtar teslimi malzeme tafl ma sistemleri, depolama sistemleri, montaj hatlar, bayahane ve kaplama tesisleri temin eden bir firmad r. Biz bu konuda müflterimizin a dan z ye tüm ihtiyaçlar n dünyan n en iyi teknolojileri ile karfl - lamay amaçl yoruz. Firma olarak Alman Eisenmann firmas n n ve Güney Kore li SMC firmas n n Türkiye temsilciliklerini yürütürken Kayseri deki partner firmam z Corobo ile de yerli imalat sistemler temin edebilmekteyiz. Özellikle fiziki sistem kurulumundan önce haz rlad m z simülasyon modelleri ile sanal ortamda gerekli testleri uygulay p son düzenlemeleri yaparak müflterimizin yanl fl yat r m yapmas n ve daha sonradan ç kacak ek maliyetlerin alt - na girmesini engellemek bizim için çok önemli. Biz hem fiziki sistem temin edece- imiz müflterilerimizle simülasyon uygulamas yap yoruz, hem de dünyan n en çok kullan lan simülasyon program olan Pro- Model in Türkiye temsilcili ini yürüterek yaz l m temini, e itim ve teknik destek hizmetlerini sa l yoruz. Bunun d fl nda talep eden müflterilerimize istedikleri sistemin simülasyon modelini de haz rlayabiliyoruz. Tabi Türkiye de simülasyon konusunda daha kat edilecek çok uzun bir yol var. Her fleyden önce simülasyon uygulamas di er ürünler gibi tan t m n yaparak yayg nlaflt - r labilecek bir olgu de il. Simülasyonu yayg nlaflt rmak için daha çok insanlar n mantalitesini de ifltirerek Yapal m da görelim anlay fl n Görelim de daha sonra yapal m anlay fl na çevirmek gerekiyor. Bu da hiç kolay birfley de il. Peki bu anlay fla sahip kimse yok mu? Tabi ki var. Hem 10

kapak de oldukça fazla ve her geçen gün daha da art yor. Bu durum da hem Türk sanayisinin gelece i için hem de Türkiye ekonomisi için oldukça sevindirici. MÜfiTER M ZE SA LADI IMIZ FAYDA TÜM TAfiIMA S STEMLER ARASINDA O fie EN UYGUN OLANI SEÇEREK ÖNER- MEK Herhangi bir proje söz konusu oldu unda bizim rakiplerimizden farkl olarak s ras yla uygulad m z ve art k bir standart haline getirdi imiz aflamalar m z var. Bunlardan ilki müflteri ihtiyaçlar n tespit ederek en uygun sistemi önermek. Ayn ürünü üretseler bile hiçbir iflletme bir di erine kesinlikle benzemiyor. Dolay s ile her iflletmenin her tafl ma ifllemi için özel bir çözüme ihtiyac oluyor. flletme sahiplerinin malzeme tafl ma sistemleri teknolojisini çok iyi takip ederek en do ru çözümü bulmalar her zaman mümkün olmuyor. Bizim burada müflterimize sa lad m z fayda bilinen tüm tafl ma sistemleri aras nda o ifle en uygun olan seçerek önermek. E er o ifl için birden fazla uygun sistem varsa ve hangisini kullanaca m za bu aflamada karar veremiyorsak fiyatland rmadan sonra en uygun fiyatl sistem tercih ediliyor. Görsellefltirme Kullan lacak sistem seçildikten sonra s ra tasar ma geliyor. Seçilen sisteme göre iflletmenin ihtiyac n karfl layacak tasar m taraf m zdan yap l yor. Bu aflamada mümkün oldu unca ihtiyaçtan daha yüksek kapasiteli sistemler tasarlanarak her zaman için güvenli tarafta kal n r. Daha sonra yap lacak olan simülasyon çal flmas ile tasar m en ekonomik ve en ifllevsel haline getiriliyor. Sistem tasarland ktan sonra müflterinin talebine ba l olarak görsellefltirme çal flmas yap labiliyor. Haz rlanan tasar m n üç boyutlu modeli haz rlanarak iflletme yerleflim plan na oturtulur ve oluflturulan animasyonlar ile sistemin kabaca flekli ve nas l çal flaca müflteriye gösterilir. Farkl çal flma prensiplerine ve özelliklere sahip olan malzeme tafl ma sistemlerinin üç boyutlu modelleri, iki boyutlu çizimlere göre, iflletme sahiplerinin sistemi daha iyi alg lamas n ve gerekti inde üzerinde de ifliklikler talep etmesini oldukça kolaylaflt rmaktad r. Bu flekilde, simülasyon çal flmas na geçmeden önce alternatifler azalt larak ço- u zaman tek bir alternatif sistem üzerinde anlafl l r. Hatta baz basit sistemler için simülasyon modeli haz rlanmas na gerek kalmayabilir. Ayr ca gerekli ergonomik düzenlemeler de bu üç boyutlu modeller üzerinde yap labilir. Burada ülkemizde çok yayg n olan bir yanl fl anlafl lmay da düzeltmekte fayda var, görsellefltirme çal flmas sadece sistemleri Ülkemizde çok yayg n olan bir yanl fl anlafl lmay da düzeltmekte fayda var, görsellefltirme çal flmas sadece sistemleri görsel modellerini oluflturarak gerekti inde basit animasyonlar ile çal flma prensibinin anlat lmas için ve baz durumlarda ergonomik düzenlemeler için haz rlan r fakat bir simülasyon çal flmas görsellefltirmeden farkl olarak çevrim süreleri, h z ve ivmeleri kullanarak sistemlerin gerçek zamanl çal flt r lmas ve gerekli verilerin sistemden toplanmas için kullan l r. görsel modellerini oluflturarak gerekti inde basit animasyonlar ile çal flma prensibinin anlat lmas için ve baz durumlarda ergonomik düzenlemeler için haz rlan r fakat bir simülasyon çal flmas görsellefltirmeden farkl olarak çevrim süreleri, h z ve ivmeleri kullanarak sistemlerin gerçek zamanl çal flt r lmas ve gerekli verilerin sistemden toplanmas için kullan l r. Görsellefltirme aflamas ndan sonra s ra simülasyon çal flmas na gelir. Simülasyon çal flmas ndan önce alternatifleri olabildi- ince azaltmak çok önemlidir. Zira her alternatif sistem için bir simülasyon modeli haz rlanmas gerekli. Yap lan simülasyon çal flmas sonras nda sistemin tasar m kriterleri art k netlik kazan r. Sistem bir konveyör ise kaç tane hat olaca, bir AGV sistemi ise kaç araç kullan laca, bir depo ise kaç koridor olaca gibi sorular simülasyon modeli yard m ile cevaplan r. Simülasyon modeli ile tasar m son haline getirildikten sonra fiyatland rma, sözleflme aflamas, üretim, montaj, testler ve devreye alma fleklinde devam eden standart süreç bafll yor. Bizim için burada önemli olan fiziksel yat r m gerçeklefltirmeden önce, sistem daha tasar m aflamas ndayken sistemin performans na katk da bulunmayan tüm parçalar ç kartarak olabildi ince yal n, ekonomik ve etkili bir tasar m ortaya koymak ve mümkün olan en düflük maliyet ile müflterilerimizin ihtiyaçlar n karfl layabilmek. Sistem Tasar m Simülasyon 11

kapak Robosistem Elektronik San. ve Tic. Ltd. fiti. Genel Müdürü Sedat Atalay: Proje sürecinde en önemli hata ihtiyaç ve risk analizine yeterince vakit ay rmamak Montaj hatt proje süreçlerinde en s k yaflanan problemlerin bafl nda ihtiyaç ve risk analizine yeterince vakit ayr lmamas n n geldi ini kaydeden Robosistem Elektronik San. ve Tic. Ltd. fiti. Genel Müdürü Sedat Atalay, Birimler aras kopukluk da önemli bir sorun. Sonuçta proje uygulama sürecine geçti inde yeni talepler oluflmakta veya de ifliklik talepleri gündeme gelmektedir. Bu da gerek bütçeleme gerek uygulama zaman anlam nda s k nt lar yaratmakta ve proje kalitesini etkilemektedir dedi. Say n Sedat bey, montaj hatt projelerinin birçok farkl bileflenin, uyum içinde çal flmas yla gerçeklefltirildi inden hareketle, sorunsuz bir hatt n kurulumu ve uzun süreli iflletimi için teknik anlamda nelere dikkat edilmelidir, okuyucular m za anlat r m s n z. Öncelikle iyi bir ihtiyaç analizi yap lmal. Hatal planlanan yat r mlar maalesef yat - r mc ya uzun y llar hizmet edemiyor. K sa sürede de ifliklikler yapmak elzem oluyor. htiyaç analizi mutlaka belli bir süre alacakt r. Ama bu analiz için harcanan süre hiçbir flekilde kay p olarak de erlendirilmemelidir. Risk analizleri de mutlaka projelendirme aflamas nda yap lmal d r. Di er dikkat edilmesi gereken konu sistem entegrasyonunun do ru seçilmesidir. Benzer ifllerde tecrübeli firmalar sorunsuz devreye alma konusunda daha baflar l oluyorlar. Belirlenmifl firmalar analiz aflamas nda bütçe fiyatland rmas nda mutlaka yer almal d rlar. Do ru bütçelenmemifl projeler sistem entegrasyonu yapacak firman n baflar s n da etkilemektedir. Mümkün oldu unca basit uygulamalar yapmaya gayret edilmelidir. Sistemler ne kadar karmafl k olur ise o kadar hata yapmaya, ar za oluflturmaya aç k olacakt r. Malzeme, üretim ve montaj kalitesi de hem devreye alma s ras nda hem de uzun süreli iflletimde önemli olan di er kriterlerdir. Montaj hatlar na firman z n sunmufl oldu- u çözümler nelerdir. Bu alanda yayg n olarak tercih edilen teknolojilerden de bahseder misiniz. Robosistem olarak anahtar teslimi sistemler sunmaktay z. Hizmetlerimiz analiz aflamas nda 3 boyutlu simülasyon çal flmalar yla bafllay p devreye alma sonras tüm Sedat Atalay: Simülasyon yaz l m kullanarak yap lm fl projeler %100 e yak n bir baflar sa l yor. çal flmalar da kaps yor. Bu hatlar n proje sürecinde müflteri ve entegratör/ mühendislik firmas aras nda en çok ne gibi problemler yaflanmaktad r. Yap lan en önemli hata ihtiyaç ve risk analizine yeterince vakit ay rmamakt r. Birimler aras kopukluk da önemli bir sorundur. Sonuçta proje uygulama sürecine geçti inde yeni talepler oluflmakta veya de ifliklik talepleri gündeme gelmektedir. Bu da gerek bütçeleme gerek uygulama zaman anlam nda s k nt lar yaratmakta ve proje kalitesini etkilemektedir. Montaj hatlar üretimi s ras nda kullan lan simülasyon yaz l mlar n n imalat sürecine katk lar nelerdir. Do ru simülasyon yaz l - m nas l seçilmelidir. Simülasyon yaz l m teknolojilerindeki geliflmeler nelerdir. Do ru planlanm fl bir üretim hatt ile en k - sa zamanda yat r m n geri dönüflünü sa lamak mümkün olmaktad r. Ayr ca beklenen sistem performans na devreye almadan hemen sonra ulafl labilmektedir. Simülasyon yaz l m kullanarak yap lm fl projeler %100 e yak n bir baflar sa lamaktad r. Simülasyon yaz l m n n öncelikle baz temel analizleri yapabildi ine emin olmak gerekir. Sistem performans n raporlayabiliyor olmas, parametrik bir yap ile verileri anl k de ifltirip sonuçlar na hemen ulafl labiliyor olmal d r. Sahip oldu u kütüphanenin günümüz teknolojisine uygun olarak tüm ekipmanlar içerebiliyor olmas ve gerekti inde eklentiler yap labilmesine olanak sa lamas çok önemlidir. Bunlar n yan s ra 3 boyutlu bir görsellik özelli i olmas anlafl labilirlik ve yerleflim tasar m aç s ndan iyi bir özellik olacakt r. Bize geçmiflte yapt n z baflar l bir projenizi anlat r m s n z. Esas nda birçok baflar l uygulamam z var. Ancak 2006 y l nda Arçelik A.fi., Çamafl r Makinasi flletmesi'nde devreye ald m z bir konveyör sistemi oldukça enteresand r. Bu proje 4 üretim hatt ndan ç kan ürünlerin ortak bir konveyörden tafl narak ürün deposu girifl asansörlerine aktar lmas yd. Bafllang çta oldukça kolay bir uygulama olarak görülen bu sistemin, özellikle yapm fl oldu umuz simülasyon çal flmalar ile son derece karmafl k oldu u ortaya ç kt. Uygulanmas düflünülen konveyör sisteminin simülasyon çal flmalar sonucunda birçok noktada t kand ve beklentileri karfl - lamaktan çok uzak oldu u görüldü. Akabinde yapt m z uzun süreli bir simülasyon çal flmas ile do ru konfigürasyonu oluflturduk. Bu oluflturulan konfigürasyon uygulamaya al nd ve flu an problemsiz olarak çal fl yor. Müflteri aç s ndan bir baflka iyi durum da sistemin kendisini yaklafl k 4-5 ay gibi çok k sa sürede amorti etmesiydi. 12 devam sayfa 14 te

13

kapak Simülasyonun lojistik uygulamalar Deniz Karasu MODS M Modelleme&Simülasyon Yaz l m ve Dan flmanl k Ofisi dkarasu@mdsim.com.tr 1. G R fi Simülasyon, çevresi ile sürekli etkileflim içinde olan, de iflken talep ve esnek ifl süreçlerinin oluflturdu u sistemlerin tasar m nda ve iyilefltirilmesinde kullan lan güçlü bir mühendislik arac d r. Lojistik sistemlerin do as gere i dinamizm ve rassal faktörlerin çoklu u gibi sebepler, simülasyonun lojistikte de kullan m n her geçen gün daha da artt rmakta ve kullan c s için vazgeçilmez bir araç yapmaktad r. Bu makalede; simülasyon nedir, neyin alternatifidir, lojistikte gerçeklefltirilmifl uygulama alanlar nelerdir sorular genel olarak cevaplanmaya çal fl lacakt r. 2. S MÜLASYONUN TANIMI Sistemler komponentleri aras ndaki iliflkilerin anlafl lmas veya belirli koflullar alt nda nas l davran fllar sergilediklerini gözlenmesi için deneylere tabi tutulurlar. Deneyleri, bir gerçek sistemin üzerinde yap lan direkt deneyler ve bir de sistemin bir modeli üzerinde yap lan endirekt deneyler olmak üzere iki guruba ay rmak mümkündür. fiekil 1 de, bir sistem üzerinde yap lan deneylerde izlenebilecek yollar sergilenmektedir. fiekil 1. Sistem üzerinde deney yapma yollar [4] Bir sistemin üzerinde çal fl rken izlenecek yol sisteme, cevap aranan sorulara ve eldeki mevcut imkan ve araçlara ba l d r. Afla da, fiekil 1 de sergilenen izlenecek yollar n herbir seviyesindeki alternatiflerin birbiri ile karfl - laflt rmalar maddeler halinde verilmektedir. Gerçek sistem üzerinde deney yapmayla, sistemin modeli üzerinde deney yapman n karfl laflt r lmas : E er mümkünse ve maliyet aç s ndan uygunsa gerçek sistem üzerinde deney yapmak en uygun olan d r. Çünkü böylece yap lan çal flman n do rulu u konusunda kimsenin bir flüphesi olmaz. Ancak ço- u zaman böyle bir çal flmay yapmak çok maliyetli veya sistem üzerinde zarar verici etkisi olaca ndan pek mümkün de ildir. Ayn zamanda üzerinde çal fl lan sistem var olmayabilir ve biz de bu sistemin de iflik konfigürasyon alternatiflerinin ne gibi sonuçlar do- uraca n merak edebiliriz. Böyle bir durumda model oluflturmak bir zorunluluktur. Örne in, bir nükleer bomban n atmosfer üzerindeki etkisini ö renmenin en tabi yolu model oluflturmakt r. Fiziksel modelle, matematiksel modelin karfl laflt r lmas : Model denilince ço u insan n akl na havuzlarda yüzdürülen gemi modelleri, hava tünellerinde aerodinamik yap s test edilen otomobil modelleri gibi fiziksel modeller gelir. Ancak ço u model matematiksel olarak oluflturulur. Matematiksel modellerde sistem komponentleri aras ndaki mant ksal ve miktarsal iliflkiler matematik dili ile ifade edilir. Örne in, bir yol üzerinde sabit h zla ilerlemekte olan bir araban n ald yolun, h z ve süre aras ndaki iliflkiden yola ç - karak (yol = h z * süre) matematiksel modeli kurulur. Analitik çözümle simülasyon metodunun karfl laflt r lmas : Do al olarak bir model bir tak m sorulara cevap almak için oluflturulur. Bu nedenle bir matematiksel modeli oluflturur oluflturmaz, modeli bu sorulara cevap almak için nas l kullanaca m za bakmal y z. E er model yeterince basit ise, modeldeki iliflkiler ve miktarlar analitik çözümü mümkün k lar. Örne in (yol=h z*süre) modelinde oldu u gibi yolun ne kadar oldu u sorusuna h z ve süre miktarlar çarp m iliflkisi iflletilerek cevap bulunur. Bu modelin çok basit bir model oldu u ve sadece kalem ve ka tla dahi analitik çözümünün mümkün oldu u aflikard r. Ancak gerçek hayattaki bir çok sistem oldukça komplekstir dolay s yla bu sistemlerin ifle yarar modelleri de kompleks olur ve analitik çözümleri pek de mümkün de ildir. Bunun sonucu olarak bu modeller simülasyon metodu ile ele al n r. Simülasyon metodu, sistemin komponentleri aras ndaki miktarsal ve mant ksal iliflkilerin bilgisayar ortam nda taklit edilmesidir. Ço u matematiksel model üzerinde simülasyon metodu kullan larak çal fl l r ve bunun için bu modeller simülasyon modeli olarak adland r l r. Simülasyonun Avantajlar : Do ru seçim yapmak: Simülasyon ile planlanan de ifliklikler hiç bir yat r m yap lmaks z n test edilebilir. Özellikle proje sürecinde ileri bir ad mda yap lacak bir de iflikli- in maliyeti, bir önceki ad mda yap lm fl olmas na göre 10 kat daha pahal ya mal olabilir. Simülasyonun konsept aflamas nda kullan m ile ilerde ç kabilecek problemler ve tasar m alternatifleri önceden öngörülerek sa l kl bir konseptin ortaya konmas n sa lan r. Zaman s k flt rmak: Simülasyon ile haftalar aylar sürecek bir süreç 5-6 saatte simüle edilip, aylar sonra elde edilecek veriler daha sa l kl ve ayr nt l olarak modelden elde edilebilir. Bunun sonucunda uzun bir süreye yay labilecek olgular modelde h zland r larak test etme imkan do ar. Örne in, mevsimsel talep de ifliminin da t m sistemi üzerindeki etkisini gözlemlemek için illa o mevsimin gelmesine gerek kalmaz, model üzerinde o dönemde oluflacak talep miktar denenerek fiekil 2. Proje aflamas na göre de iflikli in maliyeti [1] da t m sisteminin tepkisi gözlenebilir. Niçin oldu unu anlamak: Simülasyon, sistemde meydana gelen baz olgular daha iyi anlamay sa lar çünkü baflka hiç bir yöntem sistemi bir bütün olarak ele alma imkan vermez. Olas imkanlar n ortaya ç kar lmas : Simülasyonun en önemli avantaj sistemin modeli kurulduktan sonra yeni prosedürlerin, politikalar n model üzerinde denenebilmesidir. Bunu yaparken gerçek sistem üzerinde bir deneyin yap lmayacak olmas, olas y k c ve bozucu etkileri ortadan kald racakt r. Böylelikle yeni imkanlar keflfedilebilir. Problemlerin ortaya ç kar lmas : Gerçek hayatta üretim ve lojistik sistemleri çok komplekstir. Dolay s yla sistem komponentleri aras ndaki etkileflimlerin sistem baz nda görülmesi pek mümkün de ildir. Sonuçta sistem üzerinde bir tak m deneyler yap l rken daha önce fark edilememifl problemler keflfedilebilir ve çözümleri gerçeklefltirilir. K s tlar tespit etmek: Modellenen sistemde darbo az analizleri yap larak sistemin k - s tlar tespit edilebilir. Böylelikle malzeme ve biliflim proseslerindeki gecikme ve t kanmalar n sebepleri ortaya ç kar l r. Planlar görsellefltirmek: Simülasyon ile planlanan de ifliklikler animasyonla canland r labilir. Sistemin çal fl p çal flmad animasyondan da görülebilir. De iflime haz rlanmak: Sistemin modeli olas de iflim alternatiflerine karfl what-if (ne-e er) analizleri ile test edilebilir ve modelin üretti i sonuçlardan yola ç karak gerçek sistem için de iflime haz rl k yap labilir. Örne in, e er talep %10 artarsa üretim bu talebi karfl layabilir mi? Tak m e itmek: Simülasyon e itimde kullan labilir ve bu yolla kullan c gerçek sistem üzerinde de il de model üzerinde hatalar yapar ve hatalar ndan deneyim kazan r ki bu durum e itim sürecinin daha verimli olmas - n sa lar. Gereksinimleri tam olarak tespit etmek: Simülasyon ile al nacak bir makinan n de iflik kapasite alternatifleri denenerek gerçekte nas l bir makinaya ihtiyaç duyuldu u ortaya ç kar labilir. Ak ll ca bir yat r md r: Ortalama olarak bir sistemin tasar m nda yap lacak de iflikliklerin maliyeti simülasyon çal flmas n n maliyetiyle karfl laflt r lamayacak kadar daha fazlad r. Sonuç olarak mant kl bir yat r md r. 3. S MÜLASYONUN LOJ ST KTE UYGULAMA ALANLARI Tedarik zinciri, son ürün ve hizmetin yarat lmas ve teslimat için gerekli tüm birimlerin (komponent) ve fonksiyonlar n toplam d r. Lojistik ise; tüm imalat aflamalar nda ürün, malzeme, yar mamül, hizmet ve bilgi gibi tedarik zinciri de erlerinin elde edilmesi, tafl nmas, stoklanmas ve da t m için gerekli olan faaliyetlerin bütünüdür. Lojistik, ulaflt rma, depolama, malzeme elleçleme, stok yönetimi fonksiyonlar gibi ifl fonksiyonlar n n birleflimi olup pazarlama ve imalat ile yak ndan iliflkilidir[2]. Tedarik zincirinde, genel olarak, malzeme tadarikçiden, imalat lokasyonuna, sonra parça olarak montaj lokasyonuna ve son ürün olarak depolara ve son müflteriye ulaflt r l r. Bu 14 devam sayfa 16 da

15

kapak fiekil 3. Tedarik Zinciri[2] sistem, lokasyonlar aras ulaflt rma a, lokasyonlarda malzeme elleçleme a yla mal ak fl ve ters yönde ise bir bilgi ak fl ndan meydana gelen kompleks ve dinamik bir sistemdir. fiekil 3 de verilen sistemin bütününde veya depo, fabrika, imalat hücresi gibi alt birimlerinin tasar m nda, iyilefltirilmesinde ve yönetiminde simülasyon yayg n olarak kullan lmaktad r. Özellikle sistemin dinamizmini ve rassal yap s n en iyi flekilde modelleyebilme imkan vermesi simülasyonun önde gelen avantaj d r. Simülasyonun, lojistikte kullan m alanlar n stratejik, taktiksel ve operasyonel düzeye göre s n fland rmakta fayda var; Stratejik Düzeyde Kararlar n Testinde: Bu düzeyde; Tedarik zinciri birimlerinin lokasyonlar - n n tespiti, Depo yüklemeleri, Depo ve da t m merkezi tasar m, Alternatif da t m stratejilerinin testi, Ulaflt rma modunun seçimi, Araç terminali tasar m nda alan (yard) büyüklü ü, kap say s n n tespitiyle ilgili kararlar simülasyonun potansiyel kullan m alanlar - d r. Bunlardan lokasyon tespitinde çeflitli matematiksel yöntemler kullan larak üretilen alternatiflerin testi yap l r. Merkezi da t m sistemi, cross-docking gibi alternatif da t m stratejilerinin testinde simülasyon tercih edilir ve matematiksel yöntemler ile tespiti imkans z olan riskpooling gibi olgular simülasyonda rahatl kla gözlenebilir. Depo ve da- t m a merkezi tasar m nda ise depo ekipmanlar n n seçimi, kapasitelerinin tespiti ve bu malzeme elleçleme sistemlerinin entegrasyonu için zaten simülasyon vazgeçilmez bir araçt r. Taktiksel Düzeyde Kararlar n Testinde: Bu düzeyde; Stok yönetim politikalar ve stratejileri, Hizmet düzeyi, Depolar aras stok itimi, Araç rotalar n n tespiti gibi taktiksel düzeyde al nan kararlar n testinde simülasyon kullan l r. Bu aflamada istenilen hizmet düzeyini tutturmak için do ru stok stratejisinin tespiti, sonras nda ise hangi stok politikas na karar verilece i simülasyon ile test edilebilir. Örne in bir da t m a için (s,s) stok stratejisi mi daha iyi sonuç verir yoksa echelon stok stratejisi mi? Bu iki alternatifin hizmet düzeyine ve maliyetlere etkisi birebir tespit edilebilir. Arkas ndan hangi stok politikas, di er bir ifade ile stoklar hangi düzeye düfltü ünde ne kadar siparifl verece im sorusu yine simülasyonun uygulama alan d r. Bunun d fl nda araç rotalamada simülasyon tabanl sistemler uygulamada daha iyi sonuçlar vermektedirler. Operasyonel Düzeyde Kararlar n Testinde: Bu düzeyde ise; Müflteri talep düzeyinde yaflanan dalgalanmalar, Ulaflt rma modunda son anda yap lan de ifliklikler, Depo operasyon parametrelerinde yap - lan de ifliklikler, Araç terminalinde yaflanan araçtan veya floförden kaynaklanan aksamalar gibi durumlarda al nan operasyonel kararlar n etkinli ini artt rmak, karar alternatiflerinin sonucunu görerek olas yanl fl kararlar n al nmas n önlemek için simülasyon kullan l r. Bunun için genelde simülasyon tabanl, kullan m kolay karar destek sistemleri firmaya ve duruma özel olarak gelifltirilir. 4. LOJ ST KTE B R ÖRNEK OLAY (CASE) ÇALIfiMASI Bu örnek çal flma ile dört tip çelik borunun sevkiyat yap lan bir limanda, borular n depodan gemilere yüklenmesine kadar geçen sürecin simüle edilmesi ve bu amaçla kurulan simülasyon modeli kullan larak Optimum Dorse say s n n tespiti, Optimum Çekici say s n tespiti, Ekipman verimlerinin tespiti, Darbo azlar n tespiti için istenilen sonuçlara ulafl lmas hedeflenmifltir. Bu çal flma, modelleme ve deney tasar m olmak üzere iki aflamadan meydana gelmektedir. Modelleme aflamas nda; Simulasyon paketi ile modelin tasarlanmas ve modelin sistemi do ru olarak yans tt n n teyit edilmesi gerçeklefltirildi. Deney tasar m aflamas nda ise üç temel senaryo denendi. Bunlar; Birinci senaryoda; limana üç günde bir gemi yanaflarak 50.000 tonluk, kinci senaryoda; iki günde bir gemi yanaflarak 75.000 tonluk, Üçüncü senaryoda ise; günde bir gemi yanaflarak 150.000 tonluk boru sevk yat gerçeklefltirilmeye çal fl ld. 4.1.AfiAMA I - Modelleme 4.1.1. Model tan m Limanda, fiekil 5 de ak fl diyagram verilen boru fabrikas nda depolanan borular n iskeleye sevk yat ve gemilere yüklenmesi süreci modellenmifltir. fiekil 4. Liman modeli Gemi Süreci; 1. Tan mlanan frekansta (X günde bir gemi) UNIFORM (3000,5000) tonaj nda bir geminin iskele giriflten sisteme girmesi, 2. Geminin, skele 1, iskele 2 veya iskele 3 den bofl olan birine yanaflmas ve burada TRIANGULAR (1,3,5) saat yükleme öncesi ifllemler için beklemesi ve arkas ndan fabrikadan depoya tonaj n n % 15 i kadar CASING, % 15 i TUBING, % 50 si STANDART ve % 20 si PROFIL tipte boruyu siparifl vermesi, 3. Dorseler ile gelen borular n boru tipine ba l olarak Tablo 1 de verilen de erlere uygun olarak iskele vinçleri ile gemiye yüklenmesi, 4. Yüklenmesi tamamlanan gemilerin yükleme sonras ifllemler için iskelede TRIANGU- LAR (1, 2, 4) saat bekledikten sonra iskele ç - k fltan sistemden ç kmas fleklindedir. fiekil 5. Süreç Dorse Süreci; 1. Dorsenin, gemiden gelen siparifle göre dorse terminalinden bir çekici ile al narak depoya götürülmesi, 2. Depoda bir tavan vinci bir dorseye hizmet verecek flekilde Tablo 1 deki de erlere uygun olarak borular n yüklenmesi, 3. Yüklemesi tamamlanan dorsenin tart lmak üzere çekici ile 3.6 dakikada kantara tafl n p, 3.5 dakika süre ile tart lmas, 4. Tart lan dorsenin siparifl veren geminin bulundu u iskeleye çekici ile tafl nmas, 5. E er iskelede ifl varsa, iskele önündeki alanda dorsenin boflalmak üzere s raya girmesi ve çekicinin baflka bir ifle bakmas, 6. S ras ile gelen dorsenin bir çekici ile gemi önüne çekilmesi, 7. Gemi önüne çekilen dorsenin iskele vinci ile Tablo 1 de verilen de erlere uygun olarak boflalt lmas, 8. Boflalan dorsenin 11.5 dakikada dorse terminaline çekici ile götürülüp b rak lmas fleklindedir. Tablo 1. Ürün verileri 4.1.2. Modelleme varsay mlar Boru fabrikas, siparifl edilen tip ve miktarda boruyu s n rs z bir kapasiteyle tedarik edebilmektedir. skele yanaflan tüm gemiler iki ambarl tipte gemilerdir. 4.1.3. Model parametreleri Sistemde dolaflan dorse say s, Çekici say s, skele vinci say s, Tavan vinci say s, Gemilerin sisteme girifl frekans, 4.1.4. Performans göstergeleri Her bir tavan vinci, iskele vinci, çekici verimleri, Geminin iskeleye yanaflmas ndan iskeleden ayr lmas na kadar geçen süre (Gemi çevrim süresi). 16

kapak 4.2. AfiAMA II - Deney tasar m Model üzerinde, ayl k boru sevk yat 50.000 ton, 75.000 ton, 150.000 ton olmak üzere, üç temel senaryo tasarland. Her senaryo için optimum dorse, çekici, iskele vinci ve darbo- az analizi yap ld. Her senaryo bir ay süre ile befl kez çal flt r ld. 4.2.1. I. Senaryo - 50.000 ton boru sevk yat Senaryo Tan m : Ayl k 50.000 ton boru sevk - yat için gemi geliflleri aras süre 3 gün olarak kabul edildi. Senaryo Sonuçlar : Senaryo Tan m : Günlük 1 geminin iskeleye yanaflt kabul edildi Senaryo Sonuçlar : ç kar lmas, eski dorse daha dolmadan ikinci bir dorsenin yanaflmas na imkan vererek zaman kayb n önleyecektir. Sonuç olarak ilk etapta muhtemel darbo azlar olan kaynaklar iskele vinci ile tavan vinci yükleme alan d r. fiekil 6 da gösterildi i gibi, tavan vinci yükleme alan n n kapasitesi ve iskele vinci say s için oklarla gösterilen flekilde farkl konfigürasyonlar denenerek gemi çevrim süresi 48 saat s n r n n alt na çekilmeye çal fl ld. Bu süreçte dorse ve çekiçi say s n n yetersiz oldu u gözlenilerek bunlar için kabul edilebilir say lar tespit edildi. Sonuç olarak simülasyon parametreleri; skele vinç say s 2 den 6 ya, Alan kapasitesi 1 den 3 e, Çekici Say s 10 dan 20 ye, Dorse say s 15 den 30 a ç kar larak darbo az giderildi. 4.2.4. Senaryolar n karfl laflt r lmas 4.2.2. II. Senaryo - 75.000 ton boru sevkiyat Senaryo Tan m : Ayl k 75.000 ton boru sevkiyat için gemi geliflleri aras süre 2 gün olarak kabul edildi. Senaryo Sonuçlar : 4.2.5. Darbo az analizi Ücüncü senaryoda yaflanan bir darbo az nedeniyle her yeni gelen gemi aç k denizde daha uzun bekletilmekte, di er bir ifade ile gemi çevrim süresi her yeni gemide biraz daha yüksek olmaktad r. Burada hangi kaynakta bir darbo az n yafland n tespit etmek için simülasyonun üretti i istatistiklerden faydalan l r. Bu istatistiklerden; skele Vinci (Quay Crane) ekipman n n verimi %86 ve tavan vincinin yükleme alan na girebilen maksimum dorse say s diyebilece imiz tavan vinci yükleme alan n n verimi %96 olarak tespit edilmifltir. Özellikle Tavan Vinci her defas nda en fazla bir dorseye hizmet verebilirken, yükleme alan n n kapasitesinin 1 olmas, dolan dorsenin ç k p yerine bofl dorsenin yanaflmas ndan dolay tavan vincinin verimini düflürmektedir. Tavan vinci yükleme alan kapasitesinin 1 den 2 ye 5. SONUÇLAR Bu örnek olay çal flmas nda görüldü ü gibi, tavan vincinin her harekette kaçar boru alabilece i ve ifllem süresi gibi rassal parametreler simülasyonda rahatl kla hesaba kat lan unsurlard r. Ayr ca, modelde ürün talebinde zamanla yaflanan dalgalanmalar gibi dinamik olgular da rahatl kla modellenebilirdi. Sonuç olarak lojistik sistemler gibi dinamik ve stokastik (rassal faktörler içeren) sistemlerin tasar m nda, iyilefltirilmesinde ve yönetilmesinde simülasyon kaç n lmaz ve alternatifsiz bir mühendislik arac d r. 4.2.3. III. Senaryo - 150.000 ton boru sevkiyat devam sayfa 20 de fiekil 6. Darbo az analizi 6. KAYNAKLAR [1] BANKS, J., 1998, Handbook of Simulation, John Wiley & Sons Inc. ABD [2] H. DONALD RATLIFF, WILLIAM G. NULTY, 1996, Logistics Composite Modeling, The Logistics Institute at Georgia Tech, ABD [3] KARASU D., 2002, Tedarik Zincirinin Modellenmesi, Bitirme Tezi,.Ü Endüstri Mühendisli i Bölümü, stanbul [4] LAW, A. M. & KELTON, W. D., 2000, Simulation Modeling and Analysis, McGraw- Hill., ABD 17

18

19

kapak Büyükler için oyunlar, Lojistik te Simülasyon Tecrübe hayatta yaflad m z hatalar m z n toplam d r. Her hatan n maliyeti vard r baz hatalar ifl yapabilme kapasitenizi elinizden alacak kadar büyüktür. Hatas z çal flman n birinci yolu bu hatalardan ders alm fl, hata yapmamay ö renmifl dan flmanlarla çal flmakt r. Di er yolu da henüz hatal karar vermeden verece iniz kararlar n sonuçlar n ekran n zda gösterecek olan simülasyon tekniklerini kullanmakt r. Atilla Y ld ztekin Lojistik Yönetim Dan flman atilla@yildiztekin.com 20 Bilgisayar ekran nda her yafl için oyun oynamak mümkün. Çocuklar n, gençlerin kendilerine has oyunlar varken büyükler için de yeni bir oyun alan ç kmakta. Buna Simülasyon ad n veriyoruz. Düflünün ki, henüz ortada bir üretim, hammaddeleriniz, iflçileriniz, deponuz, araç filonuz bile yokken birileri size hayal kurdurmakta. fiirketinizi kurdunuz, bir tak m özmal nakliye arac ald n z, flehre biraz uzak bir noktada kadronuzda bulunan kiflilerle ilk deponuzu açacaks n z. Hammaddeleriniz fabrikan za tafl nacak. Fabrika içinde depolanacak. Üretti iniz ürünler fabrikan zdan al n p ana deponuza oradan bölge depolar n za tafl nacak ve bu lokasyonlardan sat fl noktalar na da t m n z yap lacak. Tüm bu karmafl k ifllemlerin yap ld - n bilgisayar ekran n zda görebileceksiniz. Simülasyonun bir di er faydas da de iflkenlikleri verip birim ürün bafl na her noktadaki maliyetlerinizi de görebilmeniz olacakt r. Verilerinizi de ifltirebilirsiniz. Farkl yan sanayicinizden farkl hammadde veya yar mamuller alabilirsiniz. Farkl büyüklüklerde depolara yerlefltirebilirsiniz, farkl bölgelerde de k sa süreli depolayabilir hatta farkl da t m modelleri ile da tabilirsiniz. Hepsinden daha önemlisi sat fl planlamas yapabilir farkl adetlerde hatta farkl bölgelerde sat fl planlayabilirsiniz. Kritik rakamlara da ulaflabilirsiniz. Maksimum ve minimum sat fl adedinize göre maliyetleriniz ekran n zda görülecektir. Sat fl fiyatlar - n z belirleyip karl l n z da görme f rsat - n z ortaya ç kmaktad r. Bu da kar n z n hangi ölçekte maksimum olaca n size gösterir yani bir optimizasyon çal flmas da içermektedir. HANG ÖLÇEKTE YEN YATIRIM YAPMA- YA GEREKS N M DUYACA INIZ S MÜ- LASYON SAYES NDE ORTAYA ÇIKAR Simülasyonun bir di er faydas da darbo- azlar n z n belirlenmesidir. Hangi ölçekte mevcut yat r m n z n yetersiz kalaca, ölçek büyütmeye veya yeni yat r m yapmaya gereksinme duyaca n z da simülasyon sayesinde ortaya ç kmaktad r. Operasyonlar n z n da s k flaca ifl sürecini yine size simülasyon çal flmas gösterecektir. Forkliftlerinizin nerde yetersiz kalaca, yükleme kap lar n z n hangi ifl kapasitesinde yetmeyece i hatta deponuzun bahçesinde bekleyen araçlar n ne zaman trafik s k fl kl - yarataca, yeni park alanlar na, yeni yollara ihtiyac n z olaca da bu sistemde ortaya ç kmaktad r. Simülasyon tekni i art k üniversitelerimizde ders olarak ö retilmekte, genç ö rencilerimiz lojistik ifl süreçlerini kendi çal flmalar ile ekranda gösterebilmektedir. Profesyonel destek veren kurulufllar da ortaya ç km flt r. Bu flirketler ifl süreçlerinizi analiz edebilmekte, yapt n z ifli sizlere ekran - n zda canland rmaktad r. S MÜLASYON, B LANÇONUZUN NASIL GÜZELLEfiECE NE DA R BAfiARILI PUÇ- LARI ÜRETEB LMEKTED R Simülasyon kurmay planlad n z yeni iflinizde size gelecekte nas l sonuçlar alabilece inizi gösterirken ayn zamanda mevcut iflinizde iyilefltirme çal flmalar n da yapabilmekte ve bilançonuzun nas l güzelleflece ine dair baflar l ip uçlar üretebilmektedir. Tecrübe hayatta yaflad m z hatalar m z n toplam d r. Her hatan n maliyeti vard r baz hatalar ifl yapabilme kapasitenizi elinizden alacak kadar büyüktür. Hatas z çal flman n birinci yolu bu hatalardan ders alm fl, hata yapmamay ö renmifl dan flmanlarla çal flmakt r. Di er yolu da henüz hatal karar vermeden, verece iniz kararlar n sonuçlar n ekran n zda gösterecek olan simülasyon tekniklerini kullanmakt r. Hatalar çözerek ö renerek, maliyetlerine katlanarak iflinizi gelifltirmeyin. Ya bir bilene dan fl n ya ekran n zda izleyin. devam sayfa 22 de

21

kapak Mimsan Konveyör Sistemleri Ltd.fiti. Kalite Müdürü Endüstri Mühendisi Gülden Çetin: Sorunsuz bir hatt n öncesinde çözüm odakl çal flmak yat yor Montaj hatt projelerinde iflin kabulü yap ld andan itibaren müflteriden bütün senaryonun al nmas gerekti inin alt n çizen Mimsan Konveyör Sistemleri Ltd.fiti. Kalite Müdürü Endüstri Mühendisi Gülden Çetin, Gerekirse projelendirme safhalar nda proje ekibi ve müflteri beyin f rt nas yaparak uygun maliyetli çözümler elde edilmelidir. Sorunsuz bir kurulum ve iflletim için çözüm odakl çal flmak gerekir dedi. Bu y l n, Mimsan n teknoloji ve tasar - ma en fazla yöneldi i dönem oldu unu ve bu sayede dünya ile paralel gittiklerini kaydeden Gülden Çetin sorular - m z flöyle yan tlad. Merhaba Gülden han m, montaj hatt gibi projelerin, birçok farkl bileflenin uyum içinde çal flmas yla gerçeklefltirildi inden hareketle, sorunsuz bir hatt n kurulumu ve uzun süreli iflletimi için teknik anlamda nelere dikkat edilmelidir. Montaj hatt projelerinin sorunsuz bir flekilde kurulum ve iflletimi için çözüm odakl çal flmak gerekir. flin kabulü yap ld andan itibaren müflteriden bütün senaryo al nmal d r. Gerekirse projelendirme safhalar nda proje ekibi ve müflteri beyin f rt - nas yaparak uygun maliyetli çözümler elde edilmelidir. Bütün mekanik aksam istenenleri veriyorsa (uygun iflletim flartlar alt nda), hiçbir aflamada sorun ç kmayarak uzun süreli kullan m sa lan r. Montaj hatlar na firman z n sunmufl oldu- u çözümler nelerdir. Bu alanda yayg n olarak tercih edilen teknolojilerden bahseder misiniz. S MÜLASYON YAZILIMLARI SAYES NDE ZAMAN / MALZEME / fiç L K G B KAYIP- LARI EN AZA ND RGEM fi OLURUZ Montaj hatlar üretimi s ras nda kullan lan simülasyon yaz l mlar n n imalat sürecine katk lar nelerdir. Do ru simülasyon yaz l - m nas l seçilmelidir. Simülasyon yaz l m teknolojilerindeki geliflmeler Simülasyon modelleri, tasar m aflamas nda olan sistemlerin gerçekte nas l çal flaca- n göstererek, fiziksel sistemi kurmadan önce gerekli bilgileri aktar r ve gerekli düzenlemelerin yap lmas na imkân verir. Bu sayede imalat s ras nda karfl m za ç kacak sorunlar önceden görüp düzeltme flans - m z do ar ve zaman/malzeme/iflçilik gibi kay plar en aza indirgemifl oluruz. Fiziksel sistemi kurmaya bafllad m z andan itibaren ne kadar az hata yapabildi imiz ile ilgili bir olay asl nda, rekabet ortam nda zaman en de erli hazinemiz ve üretim an nda ortaya ç kan proje kaynakl hatalar, iflçilik ve zaman kayb olarak bize sand m zdan daha fazla zarar veriyor. Gündeminizde neler var. Pazar pay n z art rma ad nda yurtiçi ve yurtd fl nda yürüttü ünüz çal flmalar nelerdir. Sizce sektörün iç ve d fl pazarlarda geliflmesini tehdit eden unsurlar neler. Bu unsurlar ortadan kald rmak için ne gibi çal flmalar yap lmal. Sektörü temsil durumdaki oluflumlara ve resmi kurumlara bu konuda düflen görevler nelerdir. Sektörün iç pazarda geliflmesini tehdit eden en önemli unsur; kaliteye de il fiyata ba ml olan tercihler. Ucuz fiyat ndan dolay tercih edilen ürünler uzun vadede daha da pahal ya mal olmaktad r. Son dönemlerde, yurtiçindeki firmalar n ucuz fiyat gerekçesiyle yurtd fl na yönelmesi yine yurtiçindeki firmalara zarar vermektedir. Kalitenin ön plana ç kar lmas için ürün standartlar n n netlefltirilmesi, bu standartlara uymayan ürünlere veya firmalara cezai yapt r m getirilmesi gerekir. leriye yönelik hedeflerinizden, yat r m planlar n zdan bahseder misiniz. leriye yönelik konveyör sistemlerindeki liderli imizi sürdürmek ve uluslar aras arenada daha fazla söz sahibi olmak hedefindeyiz. 2009 y l Mimsan n teknoloji ve tasar ma en fazla yöneldi i bir y l oldu ve bu sayede dünya ile paralel gitti imiz söylenebilir. Lojistik Sektörü bizim için kalp sektör haline geldi. Lojistik sektöründe müflterilerimize çözüm olabilecek bir y l temenni ediyoruz. Hatt n ak fl palet yap s na ba l oldu u halde hattaki operasyonlar da bizi ilgilendirmektedir. Montaj esnas nda ürünün operatör önünde de iflik eksenlerde hareket ettirilmesi gerekebilir. Bunlar için pnömatik üniteler sunmaktay z. Palet de iflimi, kutulama gibi bölgelerde çeflitli maniplatörler, transfer üniteleri ve paletizer lar tasarlay p müflterilerimize sunmaktay z. Bu teknolojilerden en yayg n olan iki eksenli maniplatör ve hat aralar ndaki transfer üniteleridir. Bu hatlar n proje sürecinde müflteri ve entegratör firma aras nda en s k ne gibi problemler yaflan yor. En s k karfl laflt m z sorun, proje montaj aflamas na geldi inde sahada istenilen mekanik ilaveler ya da de ifliklikler. Bu de- ifliklikler istenirken terminde herhangi bir ek süre verilmemesi bizi zor durumda b rak yor. Bu de ifliklikler, montaj bitmifl panolara ilaveler ve PLC yaz l m n n da tamamen elden geçmesi demektir. 22 Pazar pay m z art rmak için pazarlama faaliyetlerimizle beraber reklâm ve fuar kat - l mlar m z art rmay ve ürün gam m za yeni ürünler katmay düflünüyoruz, bu konudaki çal flmalar - m z sürmekte. devam sayfa 26 da

23

24

25

kapak Fren sesi gürültüsü ve titreflimin azalt lmas nda rol oynayan Çok-Disiplinli Simülasyon Fren sesi simülasyonu kapasitesinin gelifltirilmesi Eksen Mühendislik Test Simülasyon ex-en@ex-en.com.tr 26 Fren Sesi Analizi ARKA PLAN B LG LER D isk fren mekanizmas n n ana ilkesi, tafl t n termal formdaki (bir sürtünmede 50 kw) kinetik enerjisini ve fren sesinden kaynaklanan gürültüyü (100dB in üzerinde) da tmak için, balatalar ile rotor aras ndaki sürtünmeden yararlanmakt r. Fren sesi, fren yapma eylemi sürecinde fren sistemi bileflenlerinin uzun süreli ve yüksek frekansl (1000 Hz den fazla) titreflimidir. Bu frekanslar tamam yla insan kula n n iflitebilece i aral kta (20 Hz - 16,000 Hz) olup, tafl tta bulunanlar rahats z eder ve müflteri memnuniyetsizli ine ve dolay s yla da garanti kapsam ndaki bak m maliyetlerinin yükselmesine yol açar. Fren sesi otomobil üreticileri için en zorlu kalite meselelerinden biridir. Fren sesi üzerinde nice araflt rma yap lm fl olmas na ra men, bu sesin sebepleri halen tam olarak anlafl lamam flt r. Bu, k smen frenden ses gelmesi olay n n çok karmafl k yap s yla, k smen de otomotiv endüstrisinin iflleyifliyle -yani sektöre ba l mühendislerin araflt rmalar n meslektafllar n n de erlendirmelerine aç k bilimsel dergilerde yay nlamamalar ylaaç klanabilir. FREN TASARIMININ TEMEL Ö ELER Fren diski genellikle gri dökme demirden (mükemmel sönümleme özelli ine sahiptir) üretilir ve tekerlek yataklar n n fren eylemi s ras nda rotorun-balata sürtünmesinden ortaya ç kan yüksek s cakl klardan korumas için silindir flapka fleklindedir. Frenlerin bu flekilde tasarlanmas suretiyle yataklara giden hava ak fl yolu genifller ve böylelikle yataklar üzerindeki s nma etkisi en düflük seviyeye çekilir. Havaland rmal disklerde, mod ayr lmas sa lamak ve böylelikle akuple titreflimi en aza indirmek için diskin farkl uzunluklarda (uzun ve k sa) bir dizi kanatç kla birbirine ba lanan iki diskle üretilmesi yoluyla, so utma ifllemi daha da güçlendirilir. Genellikle, disk titrefliminde simetik modlar n azalt lmas için asal say larda (17, 23, 31, 37 veya 41) kanatç k kullan l r. Yüksek performansl ve özel üretim disk frenlerde, rotorlar, s nman n olumsuz etkilerini en aza indirmek için genellikle oluklu ve/veya deliklidir. Fren balatas aksamlar ise bir sürtünme malzemesinden oluflmakta olup, bu parça sert bir balata destek plakas n n ayr lmaz parças da olabilir. Sürtünme malzemesi genellikle difli kal pla üretilen kompozit bir materyal olup, metal telcikler, sürtünme düzenleyiciler ve grafit gibi kat ya lay c lardan oluflan di- er fren bileflenlerini bir arada tutar. FREN SES SÜREC NE YOL AÇAN ETMENLER Fren sesi sistemin dinamik istikrars zl - na ve fren yapma sürecinde oluflan gürültü ve titreflime ba l olarak ortaya ç - kar. Bu olay s ras nda rotor ses oluflumunun bir numaral kayna olup, her ne kadar fiili düzlemsel hareketi birkaç mikron seviyesini geçmese de, sesin yay lmas na yol açan rotorun düz yüzeyidir. Fren sesinin en büyük sebeplerinden biri, rotor ile fren balatas n n yüzleflen yüzeylerinin sürtünmesidir ki, ses eksitasyonu da bu sürtünme aflamas nda ortaya ç kar. Rotor ile balatalar aras ndaki sürtünme katsay s n n (Ì) artmas, frenin ses ç karmaya yatk nl n art r r. Rotorun ve fren balatas n n topografyas, fren sesinde çok önemli bir rol oynar. Ayr ca termal etkilerin de fren sesinde büyük bir rolü vard r. Örne in, k zg n noktalar n oluflmas fren balatalar nda ve rotorda s cakl a ba l deformasyona yol açabilecek olup, bu da düflük frekansl dengesizlik (titreme) yaratabilir. Rotor ve fren balatas kendi do al modlar nda sahiptir ancak analizcinin ilgi alan, genel sistem performans d r. Rotorun ve balatan n tipik frekanslar n n ve tipik flekilleri, tafl ta bir kez monte edil-

kapak dikten sonra de iflecektir. Frenleme s ras nda tüm fren sistemi aksla dinamik olarak entegre olur ki, bu titreflimi daha da de ifltirir ve bileflen düzeyinde titreflimden çok daha farkl d r. FREN SES N EN AZA ND RMEK Ç N KULLANILAN STRATEJ LER Fren sesini en aza indirmek için kullan lmakta olan stratejilerden baz lar : Rotor sönümlemesini art rmak; titreflimlerin akuple olmamas için rotor kanatç klar n faz fark tetikleyecek flekilde de iflen k sa ve uzun kanatç klarla 1 de ifltirmek; fren balatas nda organik madde tozu veya lastik dolgu kullanmak veya farkl sertlikte iki veya daha fazla afl nd r c materyali birlefltirmek; grafit ya lay c lar kullanmak ve/veya suyun sürtünme katsay s n art rmas sebebiyle fren balatas n n su so urma e ilimini azaltmakt r. Fren balatalar n n ve rotorun, iflitilebilir aral ktaki do al do al frekanslar n n birbirinden olabildi ince farkl olacak flekilde tasarlanmas da sesi bast rabilir 2 3. Sesin ortadan kald r lmas için kullan lmakta olan bir di er yöntem de karfl titreflim, yani sürtünme kuvvetlerinin etkilerini en aza indirecek yüksek frekansl bir bozucu kullanmakt r4. FREN SES TEOR LER Fren sesini aç klayan iki teori vard r: 1) Yap flmal -kayma ve s y rmal -kayma, ve 2) iki modun birleflip karmafl k dengesiz bir mod oluflturduklar flekilsel kenetlenme veya akuplaj. Düzlemsel rotor modu sesi, yüksek frekansl seslere yol açar. lk üç te etsel model frekans nda bunlar rotor boyutuna ba l olarak genellikle 6-7 khz, 10-11 khz ve 14-15 khz civar ndad r. Dolay s yla rotorun te etsel modal dengesizlik e iliminin en aza indirilmesi ve bunun yan s ra karmafl k dengesiz bir mod oluflturacak flekilde düzlem d fl akuplaj yapmas n n önlenmesi önemlidir. FREN SES ÇÖZÜMLER Fren sesini fiziksel olarak tespit etmek için bir dizi test tekni i bulunmaktad r: 1) lazerli titreflim-ölçer ODS (Operational Deflection Shape / fllevsel Defleksiyon fiekli), 2) ivme ölçer, veya 3) defleksiyonu ölçmek için holografik interferometri (giriflim-ölçümü). Her ne kadar deneysel yöntemler fren sesi analizinde halen önemli bir rol oynasa da, CEA yöntemleri de fren seslerinin öngörülmesiyle ilgili anlay fl her geçen gün art rmaktad r. CAE yöntemleri bir yandan fiziksel prototip maliyetinin azalt lmas na yard mc olurken, di er yandan da sistem davran fl n n daha iyi anlafl lmas n sa lamakta ve nihai sistem tasar m ndan önce farazi ( flöyle olursa ne olur ) çal flmalar n yap lmas na olanak tan maktad r. Fren sesi için çok-disiplinli çözümler MSC.Software, karmafl k fren sesi fenomeninin Çok-Disiplinli (Multi-Discipline = MD) çözüm araçlar yla ele al nmas na yönelik teknolojiler gelifltirmektedir. MSC.Software e ait MD Nastran ve MD Adams, fren sesi simülasyonlar nda, kapasitesi do rusal ve do rusal olmayan istatistiklerden, do rusal ve do rusal olmayan dinamiklere, modal analizlere ve frekans analizlerine, termal analizlere, çok-disiplinli potimizasyona ve genifl kapsaml sistem hareket simülasyonuna kadar uzanan, benzersiz çok-disiplinli çözümler sunuyor. MD Nastran ve MD Adams, birlikte, fren sesi simülasyonunda yaflanan birçok zorlu a cevaben eksiksiz bir entegre çözüm sa l yor. MD Nastran n yard m yla, mühendisler daha k sa süre içinde, daha az çaba harcayarak, daha kesin sonuçlar alabiliyorlar. Örne in fren sistemi üzerindeki zamana ba l yükler, baflta esnek bileflenler ve temas olmak üzere, genel fren performans n n daha do ru flekilde öngörülmesine yönelik hareket simülasyonuna ait bu çok-karoserli tafl t hareket analizine bakarak belirlenebilir. Bu yükler, ayn veri modelinin kullan lmas yoluyla ve gerçek uçtan-uca simülasyon için genel çözümler sunan bir çerçevede, fren sisteminin ayr nt l sonlu eleman analizini yapmakta kullan labilir. Hareket çözücüleri ve yap sal çözücüler aras nda manuel veri transferinin ve çevrimlerin engellemifl olmas da, simülasyona daha yüksek bir do ruluk ve bütün olarak verimlilik kazand rmaktad r. Çok-disiplinli çözünde kondüksiyon, konveksiyon, radyasyon ve adveksiyon dahil termal koflullar n yan s ra, karmafl k gizde er analizleri de göz önünde bulundurulabilmektedir. Maliyetlerin düflürülmesi ve performans n art r lmas için, MD Nastran, mühendislerin, çok çeflitli özel tasar m k s tlamalar alt nda -baflta materyal özellikleri ve modal yan t olmak üzere- dahi, optimum performans için flekil, boyut ve topoloji optimizasyonu yapabilmelerini sa layan çok-disiplinli optimizasyon çözümleri sunmaktad r. Hareketli, yap sal, do rusal olmayan, termal ve modal teknolojilerin ve optimizasyon teknolojilerinin ortak bir veri modeli ve ortak bir çözüm sa lay c çerçevesinde benzersiz flekilde bütünleflmesi, fren sesi sorunlar için bütünlüklü, uçtan uca ve çok-disiplinli bir sistem çözümü yaratmaktad r. Fren sesi analizinin en zorlu alanlar nda, MSC.Software müflterilerin daha yüksek do ruluk, güvenilirlik ve verimlilikten faydalanmas n sa layan teknolojilere yat r m yapmaya devam etmektedir. An itibar yla, MSC.Software e ait MD çözümlerinin fren sesi simülasyonlar taraf ndan yararlan labilecek kilit özellikleri aras nda, sa lam bir sürtünme temasl do rusal-olmayan yap sal analiz, karmafl k gizde er analizi ve optimizasyon yer almaktad r. Potansiyel fren sesi modlar n n do ru flekilde öngörülebilmesi, fren balatalar rotoru s k flt rd nda oluflan yükün etkisini aç klamak için, fren balatalar ve rotor aras ndaki do rusal olmayan temas n simüle edilmesini gerektirir. fiekil.1, Rotor ve fren balata sistemine ait tipik bir MD Nastran modelini göstermektedir. MD Nastran n kullan fll temas modelleme ifllevi ve genifl kapsaml do rusal olmayan malzeme kitapl, mühendislerin balatalar rotorla temas etti i anda oluflan yükü çabucak ve kesin do rulukla simüle edebilmelerine olanak tan - maktad r. Çok-disiplinli uçtan-uca fren sesi simüfiekil 1. Tipik fren sistemi sonlu eleman modeli 1 So urmal disk freni rotoru, ABD patentli: 6,505,716 B1, 003; Disk freni rotoru, ABD Patentli: US 6,4325,185 B1, 2001; ve Disk freni rotoru, ABD patentli: US 6,325,185 B2, 2003 2 P.C. Brooks, D.A. Crolla, A.M. Lang, D.R. Schafer, Eigenvalue Sensitivity Analysis Applied to Disc Brake Squeal (Disk Freni Sesine Uygulanan Gizde er Hassasiyeti Analizi), kaynak: Braking of Road Vehicles (Karar Tafl tlar nda Fren Mekanizmas ) Institution of Mechanical Engineers (Makine Mühendisleri Enstitüsü), Mechanical Engineering Publications Limited, Bury St. Edmunds, ngiltere, 1993, pp. 135-143. 3 Y. Kumemura, Y. Gamo, K. Kono, S. Suga, Analysis for Reducing Low Frequency Squeal of a Disc Brake, Technical Report (Düflük Frekansl Disk Freni Seslerinin Azalt lmas na Yönelik Analiz, Teknik Rapor) 2001-01-3137, SAE, Warrendale, PA, 2001. 4 K.A. Cunefare, A.J. Graf, Experimental Active Control of Automotive Disc Brake Rotor Squeal Using Dither (Otomobil Disk Fren Rotoru Sesinin Karfl Titreflim Kullan larak Deneysel Aktif Denetimi), Journal of Sound and Vibration 250 (4) (2002) 579-590. 27

kapak tasar m koflullar n n elde edilmesi için, fren sistemi yüklerine yönelik tafl t hareket analizi, balata/rotor sürtünme temas için do rusal olmayan analiz, mod flekilleri ve frekanslar için gizde er analizi ve sistem düzeyinde tasar m optimizasyonu ile, eksiksiz bir fren sesi simülasyonu ortam sunmaktad r. fiekil 2. Dengesiz fren sesi modu lasyonu, do rusal olmayan temas analizinde belirlenen seçilmifl temas yükü seviyelerinde yap lan karmafl k gizde er analizlerinden oluflur. Karmafl k gizde- er çözümü MD Nastran in karmafl k Lanczos gizde er çözücüsü taraf ndan yap l r. Karmafl k gizde er çözücüsü, standart Lanczos ve Hessenberg çözücüleriyle birlikte, MD Nastran n endüstri lideri gizde er ç kartma teknolojisinin bir parças n oluflturur. Sürtünme etkisi, karmafl k gizde er çözümünde, balatalar ile rotor aras nda farkl sürtünme katsay lar ndaki temas temsil eden bir temas sertli i matrisi oluflturularak aç klan r. Bu flekilde, de iflken sürtünme etkileri, balata yükleri için ayr do rusal-olmayan temas analizlerinin yan s ra, ilgilenilen her bir sürtünme de eri için ayr gizde er analizleri ve veri transferi yap lmas yönündeki geleneksel ihtiyac da ortadan kald ran tek bir entegre, çok-disiplinli simülasyon ile ölçülebilir. MD çözümü, mühendislerin iki titreflim modelinin bileflme e ilimlerini gösteren ve fren sesinin ortaya ç kma sinyallerini gözler önüne seren fren sistemi senaryolar n kesin do rulukla ve verimli flekilde tan mlamalar na olanak tan r. Örne in, fiekil 1 deki gibi iki balatal tek rotorlu tipik bir fren aksam düflünelim. Balatalar ile rotor aras ndaki sürtünme temas, MD Nastran da, potansiyel temas bölgelerinin önceden bilinmesine gerek olmaks z n tan mlan r. Balatalar ile rotor aras nda, baflta sürtünmesiz temas, spesifik bir sürtünme katsay s de- eri, veya balatalar ile rotor aras nda fiekil 3. A rl k optimizasyonundan sonra denge kazanan fren sesi modu kaymas z mükemmel tutunmay simüle eden yap flmal temas olmak üzere, çeflitli sürtünme senaryolar simüle edilebilir. Daha sonra, balata ile rotor aras ndaki çeflitli temas yükü koflullar ndaki gizde erleri ve mod flekillerini belirlemek için karmafl k gizde er ekstrasyonu yap l r. fiekil 2 dengesiz oldu u tespit edilen ve bu yüzden fren sesini temsil eden bir modu göstermektedir. MD Nastran ile çok-disiplinli optimizasyon, fren sesi çal flmalar na güçlü bir tasar m arac sunmaktad r. Çok disiplinli optimizasyon özelli i, mühendislerin sorunlu fren sesi frekanslar n önleyecek tasar mlar gelifltirmelerine olanak tan maktad r. Örne in, belli bir fren sesi modunun üstesinden gelmek için fren sistemi parçalar n n materyal özellikleri çok-disiplinli optimizasyonda tasar m de iflkenleri olarak ele al nabilir ve böylelikle fren sesi fenomenini daha yüksek bir frekansa itebilir. Önceki örnekte, fiekil.2 de görülen dengesiz modun ortadan kald r lmas amac yla, kaliperin, diskin, balatalar n ve pistonun a rl bir tasar m de iflkeni olarak ele al nm flt r. Çok-disiplinli optimizasyon çözümü, bu farkl fren sistemi bileflenlerine, fiekil.2 de görülen fren sesi modunu daha yüksek bir frekansa itecek flekilde özel bir a rl k kombinasyonu tan mlam fl, bu da bir önceki dengesiz fren sesi frekans n yeni ve dengeli bir moda dönüfltürmüfltür. Çok-disiplinli optimizasyondan elde edilen yeni dengeli mod fiekil.3 te gösterilmifltir. Çok disiplinli çözümler, istenen fren sesi SONUÇ MSC.Software e ait çok disiplinli çözümler olan MD Nastran ve MD Adams, uçtan-uca fren sesi simülasyonu için tek ve entegre bir platform sunmaktad r. MD çözümleri ile mühendisler, sistem üzerindeki hareketli, yap sal, do rusalolmayan ve titreflimsel etkiler baflta olmak üzere, tüm fren sisteminin fren sesi performans n simüle edebilir. Bu disiplinlerin her biri için geleneksel olarak ihtiyaç duyulan ayr analizler, ortak bir veri modeli ve ayr analizler ve farkl çözücüler aras nda veri aktar m ve çevrim ihtiyac n ortadan kald ran ortak bir çözüm sa lay c çerçevesinde bütünlefltirilmifltir. Çok-disiplinli optimizasyon, çal flma frekanslar nda fren sesini önleyebilen fren sistemleri gelifltirilmesi için frensistemi bileflen tasar m nda optimizasyon sa layarak, fren sesine yönelik çokdisiplinli çözümlerin gücünü daha da art rmaktad r. Karmafl k Lanczos gizde er ekstrasyonu ve paralelizasyon gibi geliflmifl çözüm sa lay c teknikler, fren sesine günümüzün yayg n donan m platformlar nda ölçeklendirilebilir çözümler sunmaktad r. MD Nastran ve MD Adams n sa lad güç ile otomobil üreticileri bir yandan yüksek maliyetli fiziksel testlere duyulan ihtiyac azalt rken, di er yandan da sanal testin sundu u say s z avantajla fren sesi özelliklerini iyilefltirebilirler. Çok disiplinli çözümler, birçok bilimsel disiplinin konusuna giren etkileri simülasyonlarda daha yüksek do ruluk sa layan tek bir yaz l m ortam nda birlefltirerek çal flma kabiliyeti sunarken, geleneksel fren sesi tasar m sürecinde ihtiyaç duyulan zaman ve emekten de tasarruf sa lamaktad r. Endüstride Merak Etti iniz Konular çin Siz Zaman Harcamay n! Bize Sorun, Biz Araflt ral m... Konusuna göre ilgili dergimizde yay nlayal m, ayn dergiye sizi de 3 ay ücretsiz abone yaparak bilgilendirelim... e-posta: haber@alternatifyayincilik.com - Fax: 0212 222 79 63 Tel: 0212 220 96 88 28

29

haber hracat n flampiyonlar ödüllendirildi stanbul hracatç Birlikleri, ( B) 2008 Y l En Baflar l hracatç lar Ödül Töreni nde küresel ekonomik krize inat y lmadan yeni pazarlar bulup ihracatta baflar l olan firmalar ödüllendirdi. Törende konuflan B Baflkanlar Kurulu Baflkan Latif Ünal, Sorunlar konuflmak yerine kriz ortam n f rsat bilerek markalaflma, tasar m, kümelenme, inovasyon ve yeni pazarlar bulmaya kafa yormam z gerekiyor. Ucuz üretim yoluyla de il ürün çeflitlili imizle ürünlere ve ülkelere yönelik ihracat stratejileriyle yolumuza devam etmeliyiz dedi. stanbul hracatç Birlikleri Genel Sekreterli i bünyesinde faaliyet gösteren 6 Birli in, 2008 y l ihracat kay t rakamlar - na göre en çok ihracat yapan firmalara ödülleri takdim edildi. D fl Ticaretten Sorumlu Devlet Bakan Zafer Ça layan n kat l m yla gerçeklefltirilen ödül töreninde firmalar, D fl Ticaret Müsteflarl ve Tar m Bakanl üst düzey yetkilileri ile bir araya geldi. Toplant da konuflan Devlet Bakan Zafer Ça layan, Kriz var diye oturmayaca z. Gerekirse kap kap dolafl p mallar - m z sataca z. Kap dan kovarlarsa bacadan girece iz ama yine de ihracatç m z n önünü açaca z. Kriz Türkiye yi etkiledi ama ayn zamanda bizim için bir by-pass f rsat oldu. Yeni teflvik yasas yla Türkiye yat r m için dünyan n en avantajl ülkesi haline geldi dedi. B Baflkanlar Kurulu Baflkan Latif Ünal ise ihracatç n n sorunlar n saymak yerine krizi f rsata çevirmeye kafa yormak gerekti ini vurgulad. TUSKON UN BAfiARISI HRACATÇILARA CESARET VER YOR Bakan Ça layan, bundan 8 y l önce Türkiye nin toplam ihracat n n 20 milyar dolar oldu unu belirterek bugün sadece 3 firman n bu ihracat yapt n ifade etti. Türkiye nin küresel krizin etkisi alt na girdi ini anlatan Ça layan, Hasar n en iyi flekilde atlat labilmesi için ihracatç ya yat r mc ya uygun yat r m ortam haz rl yoruz. En son Türkiye fladamlar ve Sanayiciler Konfederasyonu (TUSKON) taraf ndan düzenlenen Dünya Ticaret Köprüsü program kapsam nda 33 üst düzey bakan ve 2 bin 300 ifl adam Türkiye ye gelerek al m anlaflmalar yapt. Bu baflar krize kafa tutma ve y lmadan çal flma anlam nda büyük önem tafl makta. Bu çal flmalar sayesinde 2023 y - l ndaki 500 milyar dolar ihracat hedefine ulaflmada cesaret buluyoruz ifadelerini kulland. SORUNLARDAN fi KAYET ETME DE L, KR Z FIRSATA ÇEV RME ZAMANI Türkiye nin en stratejik ürünlerinin ihracat n kay t alt na alan B, 2005 y l nda bafllad baflar l ihracatç lar ödüllendirmeye bu sene de devam ediyor. B Baflkanlar Kurulu Baflkan Latif Ünal yapt konuflmada 8 bin üyesi bulunan Birli in 2008 y - l nda 5 milyar dolarl k ihracata imza att - n belirtti. Global krizle birlikte 2008 son çeyre inde ihracatta yaflanan düflüfl e iliminin 2009 y l n n ilk 5 ay nda da hissedildi ini kaydeden Latif Uyan, bu dönemde B in ihracat n n yüzde 27 gerileyerek 2.1 milyardan 1.5 milyar dolara düfltü ünü aktard. 2009 ikinci yar s yla birlikte düflüflün yavafllamas n beklediklerini dile getiren D fl Ticaretten Sorumlu Devlet Bakan Zafer Ça layan: En son Türkiye fladamlar ve Sanayiciler Konfederasyonu (TUSKON) taraf ndan düzenlenen Dünya Ticaret Köprüsü program kapsam nda 33 üst düzey bakan ve 2 bin 300 ifl adam Türkiye ye gelerek al m anlaflmalar yapt. Bu baflar krize kafa tutma ve y lmadan çal flma anlam nda büyük önem tafl makta. Bu çal flmalar sayesinde 2023 y l ndaki 500 milyar dolar ihracat hedefine ulaflmada cesaret buluyoruz. Uyan, Dün sorunlar m z vard bugün de var, yar n da olacak. Sorunlar konuflmak yerine kriz ortam n f rsat bilerek markalaflma, tasar m, kümelenme, inovasyon ve yeni pazarlar bulmaya kafa yormam z gerekiyor. Ucuz üretim yoluyla de il ürün çeflitlili imizle ürünlere ve ülkelere yönelik ihracat stratejileriyle yolumuza devam etmeliyiz. Bugün burada düflünenleri, fikir oluflturanlar, üretenleri, çal flanlar, cesaret edenleri, risk alanlar, istihdam sa layanlar, katma de er yaratanlar, mücadele edenleri, kendi dünyas ndan ç k p d fl dünyaya aç lanlar, rekabet edenleri, bir saniye durmadan koflanlar, hep koflanlar, krize inat y lmayan ihracatç lar m z ödüllendirerek onlara cesaret vermek istiyoruz diye konufltu. TÖRENDE ÖDÜL ALAN SEKTÖR B R NC LER Törende toplamda 175 kifliye ödül ve plaketleri verildi. G da, mobilya ve ambalaj sektörlerinde birincilik ödülüne lay k görülen firmalar ise flunlar: Ka t, Karton, Ambalaj ve K rtasiye Ürünleri; Procter ve Gamble Tüketim, Gemi; Yard mc Gemi nfla A.fi, A aç ve A aç Mamulleri; Kastamonu Entegre A aç, Mobilya; Boydak D fl Ticaret A.fi, fllenmifl Tar m Ürünleri; stanbul G da D fl Ticaret, G - da Müstahzarlar ; Perfetti Van Melle G da, De irmencilik Ürünleri; Ulafl G da Un Tekstil, Bitkisel Ya ; Unilever Sanayi ve Ticaret Türk A.fi, stanbul F nd k ve Mamulleri hracatç lar Birli i 2008 y l ihracat birincisi; Prog da Pazarlama A.fi, Bal klar ve Su Ürünleri; Kemal Bal kç l k, Süt ve Süt Ürünleri; stanbul G da D fl Ticaret, Hayvansal Mamuller; Banvit Band rma Vitaminli Yem Sanayi, Yafl Meyve- Sebze Mamulleri; Tat Konserve, Yafl Meyve-Sebze; Akya Mantar, stanbul Kuru Meyve ve Mamulleri hracatç lar Birli i 2008 y l ihracat birincisi; Ayd n Kuruyemifl. 30

haber Logwin Türkiye, dünyaya Türk lojisti ini anlatt Lojistik, ulaflt rma ve ulafl m teknolojileri alan nda dünyan n en büyük ticaret fuar olan Transport Logistik 2009 a özel konuflmac olarak davet edilen ve fuar kapsam nda H zla Büyüyen Türkiye Pazar nda Lojistik Potansiyeli isimli oturuma kat lan Logwin Türkiye Genel Müdürü Ercan Ataman, kat l mc lara Türkiye deki tekstil lojisti ini anlatt. Münih te bu y l 12. si düzenlenen Transport Logistik 2009 fuar nda yer alan H zla Büyüyen Türkiye Pazar nda Lojistik Potansiyeli oturumunda gerçeklefltirdi- i sunumunda Türkiye deki lojistik pazar n n geliflimine dikkat çeken Logwin Türkiye Genel Müdürü Ercan Ataman flunlar söyledi: Türkiye nin üretim ve dünya ticaret köprüsü olmas ndaki öneminin son dönemde daha da artt n görüyoruz. Özellikle co rafi yap itibar yla bat ve do u Avrupa daki yak nl Logwin Türkiye Genel Müdürü Ercan Ataman: Bugün dünyada ekonomik bir mücadeleden bahsediyorsak bu rekabette bize en fazla art sa layan unsur lojistik avantajlar m zd r. lojistik anlam nda Türkiye yi ön plana ç kar - yor. Lojistik avantajlara paralel olarak üretimde edindi imiz tecrübeler bunu yan nda otomotiv yan sanayinde ve tekstil alan ndaki üretim kabiliyetlerimizin en üst düzeye gelmesi Türkiye yi cazip bir hale getiriyor. UZAKDO U DA 7-8 HAFTA OLAN SÜRE TÜRK YE DE 2-3 HAFTA Art k dünyada bir mal n üretilmesiyle yerine teslim edilmesi süresinin çok önemli oldu unun alt n çizen Ataman, Örne in Avrupa dan haz r giyim alan nda siparifl veren bir firma üretim sürecinden teslim edilme süreci aras nda geçen zamana dikkat ediyor. Bu sürecin en k sa zamanda gerçekleflmesini bekliyor. Bunu da bir tercih sebebi olarak görüyor. Avrupa dan Türkiye ye bir siparifl verildi inde yerine teslim edilmesi üstün lojistik avantajlar m z da göz önünde bulundurursak 2-3 haftada gerçeklefliyor. Oysa ki bu durum Uzakdo u dan Avrupa ya 7-8 haftay buluyor. Bu da Avrupal lar taraf ndan Türkiye nin tercih edilmesine neden oluyor dedi. TÜRK YE DE LOJ ST K SEKTÖRÜ HER GE- ÇEN GÜN BÜYÜYOR Türkiye de her geçen gün lojistik sektörünün büyüdü ünü ve ileri gitti ini belirten Logwin Türkiye Genel Müdürü Ercan Ataman, Türkiye de lojistik sektörünün büyümesini tetikleyen en büyük unsurlar, otomotiv yan sanayimizin çok geliflmifl olmas, tekstil sektörümüz ve bunun yan nda lojistik sektöründeki genç ve tecrübeli ifl gücüdür. Bugün dünyada ekonomik bir mücadeleden bahsediyorsak bu rekabette bize en fazla avantaj sa layan unsur lojistik avantajlar m zd r. Örne in otomotiv yan sanayimiz Avrupa daki birçok araba fabrikas na geliflmifl lojistik avantaj yla k sa sürede (Just in time modeliyle) teslimat yapabilmektedir. Bu h zl hizmet Türkiye den daha fazla al m yap lmas na dolay s yla lojistik sektörümüzün büyümesine yol açmaktad r fleklinde konufltu. 31

32

33

haber 1. Uluslararas Endüstriyel Güvenlik Sistemleri Konferans yap ld Modern endüstride giderek önem kazanan emniyet uygulamalar n n yayg nlaflt r lmas amac n güden 1.Uluslararas Endüstriyel Güvenlik Sistemleri Konferans 14 May s 2009 günü stanbul Armada Otel de yap ld. Konusunda uzman konuflmac lar n yer ald sempozyumda; makina, operatör ve çevre güvenli ini düflünme kültürünü yerlefltirebildi imiz taktirde, ça dafl sanayi anlay fl n n da hayat m za yerleflece i irdelendi. Dünyaca ünlü Alman Emniyetli PLC ve di er emniyet çözümleri üreticisi HI- MA flirketi ve onun Türkiye temsilcisi Net Mühendislik Otomasyon San. ve Tic. A.fi. ile, Almanya n n Kassel Üniversitesi ve stanbul Teknik Üniversitesi iflbirli inde gerçeklefltirilen, bildirilerin ngilizce ve Türkçe dillerinde sunuldu u 1.Uluslararas Endüstriyel Güvenlik Sistemleri Konferans stanbul Armada Otel de yap ld. Sempozyum HIMA yöneticisi Say n Sedat Sezgün ün aç fl konuflmas ile bafllad. Sezgün kat l mc lara hofl geldiniz dedikten sonra sempozyumun amac n ve kapsam - n özetledi ve HIMA hakk nda afla daki aç klamalarda bulundu: ODAK NOKTAMIZ KES NT S Z GÜVEN- L K - SAFETY NONSTOP HIMA n n faaliyet alanlar ; proses endüstrisi, makina endüstrisi ve bina endüstrisi olarak üç ana bölümde toplanabilir. Proses endüstrisinde otomasyon ve emniyet uygulamalar HIMA n n uzmanl k alanlard r. Bu endüstride Petrol & Gaz, Petrokimya, Kimya, Enerji ve laç branfllar nda çözüm ve hizmetler sunmaktay z. Baz global müflterilerimizi flöyle s ralayabiliriz: HIMA Genel Merkezi (Brühl, Almanya) AFC, Agip, Air Liquide, Aventis, BASF, Bayer, Borealis, BP, Celanese, Chevron, Clariant, DOW Chemical, DSM. Makina otomasyonu ve emniyeti de iddial oldu umuz alanlardand r. Otomotiv endüstrisi, makina üretimi, rayl ulafl m ve tafl mac l k, havaalanlar, lunaparklar, tershaneler kategorilerine yüksek performansl çözümler vermekteyiz: Ciba Vision, Comau, Daimler, Deutsche Bahn, Doppelmayr, Dong Hee (KIA Motors), EDAG, EI- SENMANN, ELMATEC, Finnish Railway bizi tercih eden baz müflterilerimizdir. Bina otomasyonu konusunda al fl verifl merkezleri, Stadlar, Tren istasyonlar, Havaalanlar, Hastaneler ve gökdelenlere hitap etmekteyiz. Berlin Hauptbahnhof, Boehringer Ingelheim,Berlin deki ve Münih teki Einkaufszentren Frankfurt takifraport, Berlin deki Marriott Hotel, Berlin Olimpiyat stad, Münih teki Alianz Arena uygulama yapt m z yerlere örnek verilebilir. Odak noktam z Kesintisiz Güvenlik - Safety Nonstop tur. Yegane iflimiz güvenlikle alakal düflünmek ve bu do rultuda çözüm yaratmakt r. fiirketimizin benzersiz bilgi birikimi, genifl tecrübesi mükemmel çözümler gelifltirmemize neden olmaktad r. Sezgün müflterilerin her zaman do ru karar vermelerine yard mc olmak do rultusunda çal flt klar n, standartlara uygun güvenli çal flma yaklafl mlar n, do ru ürünlerin seçilmesi, bunlar n standartlara uygun flekilde montajlar n n yap lmas ve baflar l bir flekilde devreye al nmas, gereksiz masraflar n önlenmesi, yasal, finansal ve ahlaki yükümlülüklerin yerine getirilmesinde yard mc olma anlay fl içinde olduklar n vurgulad. Sezgün konuflmas n n sonunda HIMA n n tarihçesini de özetledi. fiirket 1970 y l nda dünya çap nda TÜV taraf ndan denetlenmifl ilk emniyet sistemi Planar pazara sunmufl. Yine dünya çap nda TÜV taraf ndan denetlenmifl ilk Safe-PLC sistemi H50 1986 y l nda HIMA taraf ndan gelifltirilmifl. 1997 y l nda ilk güvenli Ethernet komunikasyonu safeethernet pazara sunulmufl. Fabrikalar için en h zl emniyet sistemi: HI- Matrix 2002 de icat edilmifl. Dünya çap nda Functional Safety Management IEC 61508 sertifikas na göre ürün gelifltiren ilk flirket unvan 2002 de al nm fl. Yine EN ISO 13849-1 ve EN IEC 62061 normlar na göre gelifltirilmifl ilk ürünler 2007 de, TÜV taraf ndan denetlenmifl ilk kesintisiz emniyet sistemi HIMax 2008 de pazara sunulmufl. ÜNLÜ KONUfiMACILAR ÇARPICI SUNUM- LARIYLA SEMPOZYUMA RENK KATTI Net Mühendislik Genel Müdürü Say n Alper Güçlü nün moderatörlü ünde gerçekleflen sempozyumun di er konuflmac lar ve konular flu flekildeydi; TÜV Rheiland Genel Müdürü Heinz Gall (Functional Safety IEC 61508 and sector standards for machinery and process industry. The impact to certification and user), Kassel Üniversitesi Bilgisayar Bölümü Dekan ve HIMA Ar-Ge Müdürü Prof. Dr.-Ing. Habil. Josef Börcsök (Determination of safety parameter for SIL-certified systems), Alternatif Yay n Grubu Genel Yay n Yönetmeni ve TÜ flletme Fakültesi Ö retim Görevlisi Dr. Halefflan Sümen (Makina Emniyetinden fl Emniyetine: Tasar m lkeleri, Risk Yönetimi ve Yönetmelikler), HIMA Uygulama Mühendisi Thomas Bell (The new European standards for machine safety), HIMA Ar-Ge Bölümü Kalite Müdürü Jürgen Hölzel (Testing of safety related systems), Kassel Üniversitesi Ö retim Görevlisi ve HIMA Ar-Ge Bölümü Emniyet Sistemlerinde Hata Parametreleri Hesaplama Bölümü Müdürü Peter Holub 34

haber (Calculation methods for safety probability parameters for a safety related systems), Kassel Üniversitesi Ö retim Görevlisi Dr. M. H. Schwarz (An investigation on different methods and strategies for reliable software development, design and implementation), Kassel Üniversitesi Ö retim Görevlisi Evzudin Ugljesa (A survey on reliable hardware development, design, implementation and verification), Durmazlar Makina Ar-Ge Müdürü Ramadan Kelebek (Sac flleme Makinalar nda Emniyet Uygulamalar ). Durmazlar Makina Ar-Ge Direktörü Ramadan Kelebek: BAfiARIMIZ MAK NA GÜVENL OLGU- SUNUN NASIL B R STRATEJ K AVANTAJ KALDIRACINA DÖNÜfiTÜRÜLDÜ ÜNÜN GÖSTERGES Sempozyumun son konuflmas Durmazlar Makina Ar-Ge Direktörü Say n Ramadan Kelebek taraf ndan yap ld. Ramadan beyin Sac flleme Makinalar nda Emniyet Uygulamalar konulu sunumunda özetle flu bafll klar öne ç kt : Durmazlar Holding, Türkiye nin önde gelen makina üreticilerinden birisi olup üretim adetleri bak m ndan pazarda lider konumdad r. Durmazlar, kuruluflundan gelen bir gelenekle, üretimini ve hizmetlerini sürekli iyilefltirmekle birlikte Türkiye nin önemli endüstri kurumlar ndand r. Uluslararas standartlardaki üretimiyle Türkiye yi dünyada temsil etmesi ve milli gelire yapt katk ile bu baflar s n kan tlam flt r. Bugün kuruluflundan yar m as rdan fazla bir süre sonra 150 bin metrekare kapal üretim alan, 1000 kifliye yaklaflan uzman kadrosu ile 82 ülkeye ihracat yapmakta olup sürekli daha iyisini yapmak için çal flmaktad r. Durmazlar, dünya standartlar nda üretimi kendisine prensip edinmifl olup bunu yeni teknolojilere yat r m yaparak ürünü uygun fiyatla sunmas yla gerçeklefltirmektedir. Durmazlar, Türkiye de ilk sac iflleme makinalar n üreten firma olup ürün çeflitleri aras nda CNC kontrollü hidrolik pres, tam otomatik pres, CNC kontrollü hidrolik makas, panç pres, plazma kesme ve laser kesme makinalar say labilir. Bunlar; otomotiv, inflaat, tekstil, elektronik, hava ulafl m, deniz ulafl m, savunma sanayi gibi birçok farkl sektörlerde genifl kullan m alan bulmaktad r. Bu baflar lar n özellikle uluslararas boyutu dikkate al nd nda tüm di er çal flmalar n yan s ra Makina Güvenli i ile ilgili çal flmalar nda çok büyük katk s oldu u görülmektedir. Durmazlar 1995 y l nda ald CE sertifikalar sayesinde Avrupa ile olan ticaretinde büyük avantajlar sa lam fl olup, ayn zamanda yüksek kaliteli yerli üretimi makinalar n dünya çap nda tan nmas nda önayak olmufltur. Bu aflamadan sonra h zl bir büyüme sürecine girmifl, 90 kiflilik bir fabrikadan, bugün 1000 kiflilik kadrosuyla dev bir holdinge dönüflmüfltür. 5-10 milyon dolarl k cirodan bugün 150-200 milyon dolarl k bir hacme ulaflm flt r. Çok detaya girmeden Makina Güvenli i konusunda bu tarihsel süreçte yapt m z çal flmalar paylaflmak isterim. Hat rlarsan z 1993 y l nda Avrupa toplulu u ald kararla 1995 y l ndan itibaren topluluk ülkelerine, yetkilendirilmifl kurulufltan Makina Güvenli i CE-Sertifikas olmayan makinalar n ithalat n yasaklad. Firma olarak bu karar dikkate alarak ciddi çal flmalar bafllatt k. O zamanlarda Türkiye de Makina Direktifleri ve güvenli i ile ilgili destek verebilecek tek bir kurulufl dahi yoktu. Avrupa ile ifl yapmak istiyorsak bu sertifikay almam z gerekiyordu. Bünyemiz içersinde bir grup oluflturup Makina Direktifleri ve haz rlanmakta olan yeni pren güvenlik normlar n inceledik. Bundan sonra kendi çabalar m zla Hollanda merkezli sertifika verebilen yetkilendirilmifl kurulufl olan KE- MA ile denetim ve belgelendirme ifllerini tüm makinalar miz için gerçeklefltirdik. Art k 1995 y l içinde CE -Sertifikal olarak Avrupa toplulu una makina ihracat yolunun önü aç lm fl oldu. Bu aflamadan sonra h zla ihracat m z artt ve k sa sürede ihracat oranlar m z %85 - %90 e ç kt. Bu baflar m z küçük, büyük birçok yerli firmaya örnek teflkil etti, bugün özellikle sac iflleme sektöründe dünya çap nda Türkiye nin çok güçlü bir yerde ve belirleyici konumda oldu u ortadad r. Bunun en büyük öncüsü Durmazlar n oldu u kabul edilmifltir. Bu örnek Makina Güvenli i gibi ilk bak flta çok önemli olmayan bir olgunun nas l bir stratejik avantaj kald rac na dönüfltürüldü ünün de ayn zamanda bir göstergesidir. Durmazlar olarak 1994 y l nda, genel olarak motorlu ve hidrolik makaslar, hidrolik abkantlar, hidrolik silindirler, köfle kesme makinalar, motorlu caka kenet k v rma, motorlu kordon ve daire kesme makinalar ve buna benzer makinalar n imalat n geçeklefltirmekteydik. Makina direktifleri ve makina güvenli i normlar n inceledi imizde temel olarak birkaç unsura dikkat ettik. Bu unsurlar k saca s ralamak gerekirse; 1. Üretti imiz makinalar n, bilinçli veya bilinçsiz kullan m ndan kaynaklanacak tehlikelerin operatöre zarar veremeyecek flekilde kontrol alt na al nmas bu tasar m, kontrol, güvenlik tedbirleri v.s. ile sa lanmal, 2. Üretti imiz makinalar, makina çevresinde bulunabilecek di er çal flanlar da koruma alt na almal, 3. Üretti imiz makinalar, yapt ifller do rultusunda prosesi de risk seviyesi düflük, güvenli i ve süreklili i sa lanm fl bir duruma getirmeli, 4. Üretti imiz makinalar operatör ve di er insanlar n sa l klar n (gürültü, fl ma, titreflim, s v.s.) tehdit etmemeli, gerekli önlemler al nmal, 5. Üretti imiz makinalarda çevreyi, yaflam ortam n tehdit etmeyecek flekilde tedbirlerin al nm fl olmas gerekli çal flma alan koruma, 6. Genel Güvenlik koflullar belirlenmeli ve önlemler al nmal d r. Bu koflullar n ne oldu u zaten ilgili EN, Direktif v.s. normatiflerle belirlenmifltir. MAK NA, OPERATÖR VE ÇEVRE GÜVEN- L N DÜfiÜNME KÜLTÜRÜ, ÇA DAfi SANAY ANLAYIfiINI DA HAYATIMIZA YERLEfiT RECEKT R Ramadan Kelebek, örnek olarak üretmekte olduklar hidrolik abkant ve hidrolik makas için yapt klar çal flmalar tan tt. Durmazlar olarak imalat yelpazelerinin genifllemekte ve çok farkl ileri teknoloji ürünlerini devreye almakta olduklar n, bunlar n plazma kesme, panç makinalar, laser kesme, kaynak makinalar, çeflitli kombine makinalar olduklar n duyurdu. Bu tip yeni çal flmalar için Avrupa standartlar n n halen yeni oluflturulmakta oldu una ve baz noktalarda üreticilerin belirleyici katk lar yapmalar gerekti ine dikkat çeken Kelebek, Her ne olursa olsun makina veya proses oluflturmakta verimlilik, kalite, karl l k v.s. nas l düflünülüyorsa ayn flekilde makina, operatör, çevre v.s güvenli ini düflünme kültürünü yerlefltirebilirsek bu her zaman uzun vadede stratejik bir avantaj sa lamakla beraber ça dafl sanayi anlay fl n da beraberinde hayat m za yerlefltirecektir dedi. 100 dolay nda kat l mc ücretsiz izledi i ve tam gün süren sempozyum sonunda emniyet konusundaki bilgi ve birikimlerini artt rm fl ve güncellemifl olman n mutlulu u içindeydiler. Gelecek y l tekrarlanacak olan sempozyumun bildirilerine Net Mühendislik Otomasyon San. ve Tic. A.fi. Genel Müdürü Alper Güçlü arac l ile ulafl labilir. 35

haber Software AG ve Hamburg Üniversitesi nden ortak lojistik projesi Hamburg Teknoloji Üniversitesi Kühne Lojistik ve Yönetim Fakültesi, bir lojistik araflt rma projesi için Software AG ile iflbirli i yap yor. ki kurum da denizde konteyner lojisti i için süreç verimlili ini art rman n yöntemleri üzerine çal fl yor. Ö renciler, süreç modelleri gelifltirmek ve sonuçlar n sunmak amac yla Software AG nin webmethods teknolojilerini kullan yor. Software AG nin servis odakl mimari (SOA) ve ifl süreçleri yönetimine (BPM) yönelik teknolojileri, Hamburg Teknoloji Üniversitesi Kühne Lojistik ve Yönetim Fakültesi taraf ndan yürütülmekte olan bir projeye destek veriyor. Denizde Konteyner Lojisti i: Süreç Analizinden Uygulamaya konulu araflt rma projesi, fl Lojisti i ve Genel Yönetim Enstitüsü nden Prof. Dr. Thorsten Blecker taraf ndan yürütülüyor. Projede çal flan araflt rmac lar ve yaz l m mühendisleri, süreç modelleri gelifltirmek için Software AG nin webmethods ürünlerini kullan yorlar. Projenin amac, akademisyenlerin araflt rma sonuçlar n gerçek dünyada konteyner lojisti i gibi alanlarda uygulamak. Araflt rmac lar, projenin ilk sonuçlar n Hamburg da sundular. Araflt rma projesi, denizde konteyner lojisti inde uygulanan gerçek operasyonel süreçlere dayan yor. Kat l mc ö rencilere, sömestr bafl nda bir meta süreç verildi. Bu süreç, bir nakliye zinciri boyunca gerçekleflen bütün aktarma ifllemlerini temsil ediyor. Ö rencilerin, Software AG nin web- Methods teknolojilerini kullanarak, süreç tan ml 14 detayl aktarma sürecini uygulamas gerekti. Atanan süreçler önce uyguland, sonra da optimize edildi. As l fiziksel aktar ma ek olarak, her aktarma süreci, ön ve takip eden BT (bilgi teknolojileri) süreçlerini de içeriyordu ki bunlar da webmethods ile temsil edildi. Mevcut senaryo, önümüzdeki aylarda RFID (radyo frekansl tan mlama) teknolojisi bileflenlerini de içerecek biçimde geniflletilecek. Denizcilik konteyner lerinin üzerine RFID aktar c lar yerlefltirmek, çok say da potansiyel kullan m alan sunuyor. Örne- in, otomatik aktar c okuma, konteyner leri daha h zl tan ml yor ve böylece aktarma süreçleri h zlan yor; aktarma, konteyner lojisti inin daha verimli ve etkili bir bilefleni haline geliyor. Bunun gibi, günümüzde bir konteyner i tan mlayan 11 haneli numara, manuel olarak kontrol ediliyor ve sonra BT sistemine giriliyor. Gelecekte, bu bilgi, bir RFID aktar c ya kaydedilebilecek ve otomatik okunabilecek. Manuel tan mlaman n süreç ad m art k gerekmiyor ve konteyner hiçbir gecikme olmaks z n yeniden yüklenebiliyor. Mevcut ifl süreçlerinde yap lan optimizasyonlar, bahsi geçen teknolojinin uygulanmas ndan kaynaklan yor. Software AG nin webmethods çözümleri, flirketlere, bu de ifliklikleri güvenle ve etkili bir biçimde yapma imkan veriyor. webmethods YAZILIMLARI GERÇEK LO- J ST K SENARYOLARINI KONTROLLÜ OR- TAMDA UYGULAMA MKANI VER YOR Prof. Blecker, proje kapsam nda araflt r lan teknolojik olanaklar hakk nda flunlar söylüyor: webmethods yaz l mlar, Hamburg Teknoloji Üniversitesi ö rencilerine gerçek lojistik senaryolar n kontrollü ortamda uygulama imkan veriyor ve onlara yaz l m bir gerçek dünya uygulamas yla yaflama geçirme deneyimi kazand r yor. Software AG de üniversite program n n yürütülmesinden sorumlu olan Jürgen Powik ekliyor: fl ve bilim dünyalar aras ndaki bu pratik iflbirli i, servis odakl mimari gelifltirme ve süreç tasar m n n avantajlar n çarp c bir biçimde ortaya koyuyor. KÜHNE LOJ ST K VE YÖNET M FAKÜLTE- S GERÇEK DÜNYA UYGULAMALARINA YÖNEL K OLARAK F RMALARLA fib RL - YAPIYOR Kühne Lojistik ve Yönetim Fakültesi, 1 Ekim 2007 de kuruldu. Bugün, Hamburg Teknoloji Üniversitesi nin meslek fakültesi olarak faaliyet gösteriyor. Fakültede, Lojistik Yönetimi alan nda yar ve tam zamanl MBA program ; Lojistik, Altyap, Mobilite ve Uluslararas Endüstri Mühendisli i alanlar nda yüksek lisans program uygulan yor. Fakülte, bir günlük seminerler fleklinde özel e itim seanslar ve Almanya da yaz okulu hizmeti de sunuyor. Kendi araflt rma çal flmalar n n yan s ra gerçek dünya uygulamalar na yönelik olarak firmalarla da iflbirli i yap yor. SOFTWARE AG, 40 YILLIK GLOBAL BT DE- NEY M LE 70 ÜLKEDE 3 B N 500 Ü AfiKIN ÇALIfiANA SAH P Software AG, kurumsal altyap yaz l m nda dünyan n en büyük flirketidir. Dünya çap nda 4.000 i aflk n Software AG müflterisi, BT sistem ve süreçlerini modern, entegre ve otomatik hale getirerek, ifl sonuçlar na daha çabuk ulaflmakta; ölçülebilir ifl de eri oluflturmada ve de iflen ifl taleplerini karfl lamada h z kazanmaktad r. flletmeler, Software AG çözümlerini kullanarak, veri, sistem, uygulama, süreç ve hizmetlerini özgürlefltirip yönetebilmekte; yeni ifl esnekli i seviyeleri elde edebilmektedirler. Yüksek performansl veri yönetimine yönelik çözümler içeren Software AG ürün portföyü, uygulamalar gelifltirme ve modernlefltirme, servis odakl mimari oluflturma ve ifl süreçlerini iyilefltirme imkan sunmaktad r. Software AG müflterileri, teknolojiyi sektörel uzmanl k ve en iyi uygulamalar ile birlefltirerek, ifllerini daha h zl iyilefltirip farkl laflt rmaktad rlar. Software AG, yaklafl k 40 y ll k global BT deneyimine ve 70 ülkede 3.500 ü aflk n çal flana sahiptir. Merkezi Almanya da olan flirket, Frankfurt Borsas na kay tl d r ve 2008 de toplam 721 milyon avro luk gelir elde etmifltir. 36

37

haber Autonics her y l 50 yi aflk n yeni ürün gelifltiriyor Her y l 50 yi aflk n yeni ürün gelifltirerek, sürekli müflteri memnuniyetini tatmin etmeye gayret gösteren Autonics, kuruluflunun 40.y l olan 2017 ye kadar sensör ve kontrol cihazlar alan nda küresel ilk 10 marka aras na girme niyetinde. Dünya çap nda müflteri memnuniyetinde de 1 numaral yeri almay amaçlayan firma, bu hedefine küresel ilk 10 & 1.numara slogan yla yürüyor. Kore de 1977 y l nda kurulan Autonics; sensör, kontrol cihazlar, hareket kontrol cihazlar ve laser sistemleri olmak üzere 4 alanda toplam 5 bin den fazla ürünle Kore nin en büyük üreticileri aras nda yer al rken, otomasyon alan nda çeflitli ürünlerin üretim, sat fl ve ihracat n gerçeklefltiriyor. 2008 y l ortalama sat fl miktar 70.000.000 dolara ulaflm fl, çal flan iflçi say s (2009 Ocak ay itibariyle) 668 olan Autonics in firma merkezi ve bir fabrikas Kore de olup, Çin Kah ng da da faal bir fabrikas daha bulunuyor. Autonics 1990 y l ndan beri ihracata önem vermeye bafllayarak, yurt d fl 7 flirketi ve 4 sat fl ofisiyle 11 adet sat fl noktas ve tüm dünyada 130 u aflk n distribütörü arac l - yla 110 u aflk n ülkede kendi markas yla ürünlerini pazarl yor. Kore deki sensör, kontrol cihazlar firmalar içinde en çok yurt d fl sat fl n gerçeklefltiren firma olan Autonics, ihracat miktar s ralamas nda da 1. s ras n koruyor. 2008 y l toplam sat fl miktar n n % 45 i aflk n n ihracattan elde eden firma bu y l da ihracat n n % 50 yi aflaca n öngörüyor. Her y l 50 yi aflk n yeni ürün gelifltirerek, sürekli müflteri memnuniyetini tatmin etmeye gayret gösteren Autonics, sonu gelmez araflt rma-gelifltirme çal flmalar ve 30 y l aflk n teknik gücüyle müflterinin istedi- i yeni ürünlerin gelifltirme ve üretimini sa layarak Kore ve dünya pazar nda övgüler alan markas yla küresel bir marka olma yolunda çaba sarf ediyor. KÜRESEL MARKA OLMA HEDEF VE TÜM DÜNYADA MÜfiTER MEMNUN YET NDE 1 NUMARA OLMA STE Global Top 10 & 1. s ra Autonics, yurtd fl pazarlama faaliyetlerini daha da h zland rarak gerçek bir küresel marka olma kararl nda. 2007 de yani kuruluflunun 30.y l nda Autonics, küresel flirket olma uzun vadeli hedefini gerçeklefltirme yoluna koyuldu. Autonics, kuruluflunun 40.y l olan 2017 y l na kadar sensör ve kontrol cihazlar alan nda küresel ilk 10 marka aras na girerek dünyada 1 numaral firma olma niyetinde. Dünya çap nda müflteri memnuniyetinde de 1 numaral yeri almay amaçlayan firma, bu hedefine küresel ilk 10 & 1.numara slogan yla yürüyor. Autonics yetkilileri, bunu gerçeklefltirmek için tüm çal flanlar yla en yüksek çabay sarf edeceklerini belirtiyorlar. TÜRK YE OTOMASYON SANAY S GEL - fi RKEN, KORE N N 1 NUMARASI AUTO- N CS OTOMASYON G DERLER N AZALT- MA FIRSATI SUNUYOR 1996 y l nda Endonezya ve Japonya da ilk yurt d fl sat fl ofislerini açmas n n ard ndan; Amerika, Malezya, Çin vb. 10 ülkede daha sat fl flirket ve ofislerini kuran Autonics, Avrupa pazar n n girifl kap s ve büyüme potansiyeli yüksek olan Türkiye pazar - na girmesinin küresel ilk 10 hedefine ulaflmak için önemli bir kilometre tafl olaca - n düflünüyor. Türkiye nin, otomotiv ve otomotiv yedek parça, elektronik sanayi temelli h zl ekonomik büyümeyi yakalad n n bilincinde olan Autonics, otomasyon ürünlerine h zla artan taleple birlikte, Türkiye otomasyon sanayisinin geliflmesine katk da bulunmay istiyor. Ayr ca dünyada yaflanan küresel kriz nedeniyle ekonominin durgun oldu u bu dönemde Autonics ürünlerinin rekabetçi fiyatlar n n, çeflitli ve kaliteli ürünleri ile h zl servis olanaklar yla, mevcut yüksek fiyatl Avrupa ürünlerine alternatif olarak Türkiye otomasyon pazar kullan c lar n n tercih yelpazesini geniflletece ine inan l - yor. Autonics, Türkiye endüstri otomasyonunu da bir kademe yukar tafl y p, maliyet masraflar n azaltarak Türkiye ekonomisine de yard mc olmay hedefliyor. YURTDIfiI PAZARLAMA GENEL MÜDÜ- RÜ NÜN TÜRK YE YE GEL fi AUTO- N CS N TÜRK YE PAZARINA VERD ÖNEM PERÇ NL YOR Autonics, 18 fiubat ta gerçeklefltirilen flirket kurulumu ile beraber o ay n 26 s ndan 38

haber itibaren stanbul da aç lan WIN 2009 fuar na kat larak pazarlama hareketlerine bafllad. 2009 y l ilk yar s ndan itibaren Türkiye genelinde 10 u aflk n profesyonel dergi reklam çal flmas na bafllayan firma, bunlarla y l boyunca 90 aflk n ürün ve firma, bayi tan t m reklam yapacak. fiu anda, stanbul merkez olmak üzere, Ankara, Bursa, Eskiflehir, Konya, Gaziantep bayilikleri verilmifl olup di er bölgelerde de bayilikler oluflturma niyetinde olan Autonics, böyle zor zamanlarda da çekinmeyerek yurtiçi sat fl noktalar n birbiri ard na oluflturuyor ve bu y l içinde yurtiçi sat fl noktalar n n tamam n oluflturabilece ine inan yor. Özellikle Autonics Kore merkez yurtd fl pazarlama genel müdürünün flirket kurulumu çal flmas n direk yöneten sorumlu olarak özellikle bu ofise gönderilmifl olmas, Autonics in Türkiye pazar n n önemini çok büyük olarak de erlendirdi- ini gösteriyor. Yurtd fl pazarlama genel müdürü, tüm enerjisini ve gücünü Autonics markas n n duyurulmas na adam fl. Di er yandan Autonics Türkiye flirketinin kurulumu ile beraber Rusça, Türkçe, Vietnamca vb. yerel internet sitelerinin oluflturulmas n, tüm dünyan n çeflitli yerlerinde düzenli fuar kat l mlar arac l ile ve tarihindeki en yüksek bütçeyle yeni ürünler gelifltirme ve daha atak bir yurtd fl pazarlama stratejisi izleyecek. Autonics, özellikle 2009 y l nda yeni algoritma içeren TK serisi PID s cakl k kontrol cihazlar ve TM serisi çok kanall modüller, s cakl k kontrol cihazlar, TC serisi PID ve dipsviç özellikli s cakl k kontrol cihazlar, yeni formülize edilmifl TD serisi s cakl k kontrol cihazlar, TAS serisi analog s cakl k kontrol cihazlar, SSR özellikli SRH1 serisi, ATS serisi Multi Timer, BF5 serisi fiber Optik sensör, PRDT, PRDWT serisi DC 2 kablolu uzak mesafe alg lamal indüktif sensörler, E58/EP58 serisi Avrupa standartlar na uygun d fl çap 58mm olan endoder, EPM50 serisi çok turlu enkoder, LP-SO44 serisi PLC ve HMI birlefltiren mant k paneller, GP-SO557 serisi dokunmatik ekranlar gibi birçok yeni ürünü Türkiye pazar na sunmak istiyor. Türkiye otomasyon pazar n yerel ürünler ve Avrupa pazar n n küresel ürünleriyle zenginleflmifl gördüklerini söyleyen Autonics Türkiye yetkilileri pazarla ilgili özetle flu de erlendirmelerde bulundular: Fiyat rekabeti oldukça k z flm fl olan pazar kar marj n n çok düflük olmas ndan dolay ilgiyi yitirmektedir. Zor ekonomik durumdan etkilenen otomasyon pazar n n daralmas büyük bir sorun gibi görünüyor. Yeni pazarlara aç lma ve otomasyon sanayisinin geliflimi geliflmekte olan ülkelerin gere i olarak görülebilir. Otomasyon endüstrisinin canlanmas mutlu bir hayat güvence alt na alacakt r. Bu, Türkiye de de iflik fiyatlarda ürünler, ekstra özellikler, yüksek performans sunan küresel üreticilerin, lokal ürünlerin teknolojilerinin geliflmesine yard mc olacak, bir savafl olacak gibidir. Koreli Autonics in Türkiye ye girifli, Türkiye otomasyon endüstrisinin kaç n lmaz bir gere idir. Fiyat rekabet gücü ve kendi teknolojisiyle gelifltirdi i de iflik özelliklerde çeflitli ürünlerini piyasaya sunarak son kullan c n n tercih yelpazesini geniflletmek için iyi bir f rsat olacakt r. Autonics, ülkenin her yerinde al m-sat m kolay, h zl servis ve geliflmifl e itim sisteminin yard m yla müflteri memnuniyetine en güzel flekilde hizmet edecektir. AUTON CS N BAfiLICA ÜRÜNLER 1. Sensörler 2. Kontrol Cihazlar Endüktif sensör/fotosel/enkoder/bas nç Sensörleri 3. Hareket Kontrol Cihazlar S cakl k kontrol, say c, zamanlay c, pals metre, panel metre, grafik paneller 4. Laser sistemleri 5 faz step motor ürün grubu (sürücü, motor kontrol cihazlar dahil), 2 faz step motorlar ve sürücüleri Laser markalama, laser kaynak Konveyör- ç Lojistik sektörünü 7/24 takip etmek için t klay n... 39

haber TO Baflkan Murat Yalç ntafl, vergi indirimlerine devam karar n de erlendirdi: ndirimler 3 ayakl kazanç sa layacak; iflçi, iflveren, devlet birlikte kazanacak stanbul Ticaret Odas ( TO) Baflkan Murat Yalç ntafl, Maliye nin Mart ay nda yap lan vergi indirimlerine devam edilmesi karar yla piyasalarda oluflan moral ve motivasyonun devam edece ini söyledi. Baflkan Yalç ntafl, Otomotiv, beyaz eflya, elektronik gibi çok önemli sektörlerde yap lan vergi indirimleriyle birincisi, üretici üretmeye ve kazanmaya bafllam flt r. kincisi, bu iflyerlerindeki iflçiler evlerine ekmek götürmeye devam ediyorlar. Üçüncüsü ise korkulan n aksine, devletimizin vergi gelirlerinde de indirimlere ra men art fl meydana gelmifltir dedi. Lojistik sektörüne örnek proje Sertrans Lojistik te MBIS dan flmanl nda Haziran 2008 de bafllayan ERP projesi, Xinerji Teknoloji firmas ile birlikte yürütülürken, proje kapsam nda; sektörde yayg n olarak kullan lan Cargomax yaz l m ile SAP entegrasyonu sa land. Lojistik operasyonlar için Xinerji nin Cargomax yaz l m, muhasebe ve yönetim muhasebesi ile insan kaynaklar için SAP çözümlerinin kullan ld Sertrans ta, bu entegrasyon ile operasyonu h zland rmak ve maliyetleri daha iyi analiz edebilmek amaçlan rken, Sertrans n lojistik pazar nda daha rekabetçi olmas hedefleniyor. Projede, Cargomax yaz l m yla FI TO Baflkan Murat Yalç ntafl, KDV ve ÖTV indirimlerinin devam edip etmeyece ine iliflkin belirsizlik sona erdi. Otomotiv, beyaz eflya, mobilya ve bilgisayarda vergi indirimleri Ekim ay na kadar uzat ld. Ekonomi yönetimi vergi indirimindeki karar ile bir kez daha ifl dünyas n n nabz n do ru ölçtü ünü gösterdi. Bu karar, piyasalarda oluflan iyimser havan n n sürmesini ve çarklar n dönmeye devam etmesini sa layacak dedi. Hükümetin krizin do ru yönetilmesi konusunda ald isabetli kararlara bir yenisini daha ekledi ini belirten Yalç ntafl, ndirim oranlar düflse bile, gerek ifl dünyas nda gerekse piyasalarda oluflan ÖTV ve KDV indirimlerinin sürmesine yönelik beklentiler karfl l k bulmufltur. Son üç ayd r uygulanan vergi indirimlerinin tahsilat düflürmedi i de zaten resmi rakamlarda kendini aç kça ortaya koydu. Son iki aydaki toplam tahsilat n 2008 de krizin bafllamad nisan ve may s aylar n n 860 milyon lira üzerine ç kmas da bunu aç kça gösteriyor diye konufltu. Yalç ntafl, küresel krizin akut etkisinin Eylül sonundan itibaren ciddi ölçüde azalaca beklentisi ile vergi indirimlerinin ekim ay - na kadar devam ettirilmesinin, stratejik aç dan do ru bir karar oldu una iflaret etti. Yalç ntafl, Sonbahardan itibaren ekonomik alanda artacak olan güven, söz konusu vergi indirimlerinin görevini tamamlamas na da yard mc olacakt r dedi. Baflkan Yalç ntafl, ekonomide sürümden kazanman n KDV indirimlerine ra men vergi gelirindeki art flla da kan tland n, bu nedenle 2009 bütçe dengeleri konusundaki kötümser beklentilerin de kimi çevrelerce tekrar gözden geçirilmesinin yararl olaca n belirtti. VERG ND R M, ÜÇ AYAKLI KAZANÇ DEMEK stanbul Ticaret Odas olarak bafl ndan beri, vergi indirimleri sayesinde üç ayakl bir kazanç elde edildi ine dikkat çektiklerini vurgulayan Baflkan Yalç ntafl, Otomotiv, beyaz eflya, elektronik gibi çok önemli sektörlerde yap lan vergi indirimleriyle birincisi, üretici üretmeye ve kazanmaya bafllam flt r. kincisi, bu iflyerlerindeki iflçiler evlerine ekmek götürmeye devam ediyorlar. Üçüncüsü ise korkulan n aksine, devletimizin vergi gelirlerinde de indirimlere ra men art fl meydana gelmifltir. Özellikle otomotiv ve emlak piyasas nda görülen canlanma, rakamlar n da net bir flekilde gösterdi i gibi kriz öncesi dönemlere dönmüfltür diye konufltu. (Mali Muhasebe), CO (Yönetim Muhasebesi), HR ( nsan Kaynaklar Bordro- Personel Yönetimi) entegrasyonu gerçeklefltirilirken Sertrans Lojistik SAP projesi, Ocak 2009 da devreye al nd. Sertrans ta yap lan Cargomax-SAP entegrasyonu lojistik sektöründeki di er firmalar için de sa lam bir model oluflturuyor. Sertrans, teknolojik aç dan en iyi sistemleri kullanmay hedefledi inden, uluslararas bir ERP yaz l m olan, muhasebe ve yönetim muhasebesi taraf nda da üstün nitelikleri olan SAP yi tercih etmifl. Sertrans Holding bünyesindeki 8 flirketin tek bir sistemle entegre hale getirilmesi ve konsolide bir flekilde karl l n takip edilmek istenmesi de SAP nin uygulanmas nda en önemli faktörlerden biri olmufl. SERTRANS DEPOLAMA VE DEPO Ç KAT- MA DE ERL H ZMETLER SUNAN ENTEG- RE B R YAPIYA SAH P Sektöre karayolu tafl mac l k hizmetleri ile 1988 y l nda giren Sertrans Holding, hizmet yelpazesini geniflletmifl, denizyolu, havayolu, demiryolu, depolama ve depo içi katma de erli hizmetler, yurtiçi da t m, gümrüklü antrepo, sigorta ve gümrük hizmetleri sunan yap s yla sektörde entegre bir hizmet veriyor. Bünyesindeki flirketleri Sertrans Holding çat s alt nda toplayan firman n tafl mac l k ve lojistik faaliyetlerini Transer Lojistik yürütüyor. 40

41

röportaj Robosistem Elektronik San. ve Tic. Ltd. fiti. Genel Müdürü Sedat Atalay: En büyük tehlike müflterilerin yerli entegratörlere kuflkulu yaklafl mlar Türk mal sistem ve ürünlere özellikle Türkiye de yerleflik müflterilerin daha fazla de er vermesi gerekti ini ve entegratör firmalara ifl verirken kuflkulu bakmamalar gerekti ini kaydeden Robosistem Elektronik San. ve Tic. Ltd. fiti. Genel Müdürü Sedat Atalay, Bizim aç m zdan bak ld nda en büyük tehlike müflterilerin kuflkulu yaklafl mlar. Biz sürekli olarak bunu y kmaya çal fl yor ve kendimizi gelifltirerek özellikle Avrupal rakiplerimiz ile aram zdaki fark azaltmaya çal fl yoruz dedi. Entegrasyon firmalar n n yeteneklerinin çok iyi tan t lmas için baz çal flma gruplar n n oluflturulmas n n faydal olaca - n kaydeden Sedat Atalay, Di er ilgili resmi kurulufllar da bizim ürün ve hizmet grubumuzu, sanayiye büyük katk s olan bir yan sanayi kolu olarak nitelendirip belirli bir nitelik kazand rmal lar fleklinde konufltu. Say n Atalay sorular m z flöyle yan tlad. A rl kl olarak hangi pazarlara yönelik hangi çözümlerinizle hizmet veriyorsunuz. fiu an için Türkiye hizmet verdi imiz pazard r. Dolayl kanallardan baz yurtd fl sat fllar - m z oldu. Özellikle 2010 y l ndan itibaren yurtd fl na do rudan ve çok daha yo un hizmet vermeyi düflünüyor, buna uygun ad mlar planl bir flekilde at yoruz. Biz anahtar teslimi fabrika otomasyon sistemleri üzerine çal fl yoruz. Son 3 y ld r üzerinde çal flt m z depo otomasyonu ile de art k her türlü depo sistemini müflterilerimize sunar hale geldik. Sektöre sundu unuz en yeni ürünleriniz hangileri. Ne gibi özellikleri ve farkl l klar var, hangi alanlarda kullan l yor. Son olarak 3 farkl ürünü ortaya ç kard k. Hepsi de depolama ve üretim lojisti i ile ilgili. Bunlar yüksek, yo un ve insans z depolar için AS/RS makinas ve ilgili yaz l mlar, paletler için kayar raf sistemi, kutular ve hafif yükler için kayar raf sistemidir. lk iki ürün genel olarak depolama ihtiyaçlar için, kutu kayar raf sistemi ise üretim veya sevkiyat depolar nda h zl bir lojistik için kullan lmaktad r. Gündeminizde neler var. Pazar pay n z art rma ad nda yurtiçi ve yurtd fl nda yürüttü ünüz çal flmalar neler. fiu an için yo un bir depo otomasyonu tan - t m faaliyetimiz var. Pazar pay n art rmak için tan t m faaliyetlerinin kesintisiz olarak yürütülmesi flartt r. fiirketin ve faaliyetlerinin bilinirlik seviyesini yüksek tutmak gerekiyor. Bu faaliyetler müflteri ziyaretleri, fuar kat l mlar, dergi ilanlar, e-mail ile bilgilendirme, posta yolu ile bilgilendirme ve web sayfalar - m zd r. Sizce sektörün iç ve d fl pazarlarda geliflmesini tehdit eden unsurlar neler. Bu unsurlar ortadan kald rmak için ne gibi çal flmalar yap lmal. Sektörü temsil durumdaki oluflumlara ve resmi kurumlara bu konuda düflen görevler nelerdir. Türk mal sistem ve ürünlere özellikle Türkiye de yerleflik müflterilerimizin daha fazla de- er vermesi ve bizim gibi entegratör firmalara ifl verirken kuflkulu bakmamalar gerekiyor. Bizim aç m zdan bak ld nda en büyük tehlike müflterilerin kuflkulu yaklafl mlar d r. Biz sürekli olarak bunu y kmaya çal fl yor ve kendimizi sürekli gelifltirerek özellikle Avrupal rakiplerimiz ile aram zdaki fark azaltmaya çal fl yoruz. Entegrasyon firmalar n n yeteneklerinin çok iyi tan t lmas için baz çal flma gruplar oluflturulmas faydal olacakt r. Di er ilgili resmi kurulufllar da bizim ürün ve hizmet grubumuzu, sanayiye büyük katk s olan bir yan sanayi kolu olarak nitelendirip belirli bir nitelik kazand rmal d r. EN ÖNEML ÖZELL M Z ESNEK YAKLAfiIM LE MÜfiTER VE ÇÖZÜM ODAKLILIK Sizi sektördeki rakiplerinizden farkl laflt ran en önemli özellikleriniz nelerdir. Öncelikle tam anahtar teslimi dedi imiz bir sistemi uyguluyoruz. Sistemin tasar m n (mekanik ve elektriksel kontrol sistemi) yapan bir ekibimiz var. Ayr ca bir yaz l m entegrasyonu gerekli ise bunu da yapabilecek yaz l m mühendislerimiz var. Bunun yan nda en önemli özelli imiz esnek yaklafl m ile müflteri ve çözüm odakl l kt r. YEN TEKNOLOJ LER TAK P ETME KONU- SUNDA C DD HASSAS YET M Z VAR Son dönemde sektörü ve personelinizi bilinçlendirme ad na yapt n z ne gibi çal flmalar oldu. fiirket içi e itimlerimizi periyodik olarak yapmaktay z. Özellikle yeni teknolojileri takip etmek konusunda ciddi bir hassasiyetimiz var. Bu anlamda tedarikçi firmalar m zdan da belli dönemlerde e itim taleplerimiz oluyor. 2008 y l hedeflerinizi tutturdunuz mu. Sizce 2009 y l nda üretim, firma say s, ihracat, ithalat gibi alanlarda sektörü ne gibi geliflmeler bekliyor. 2008 y l hedeflerimizi tutturduk. Bunun yan nda yapt m z birçok Ar-Ge faaliyeti de oldu. Bizim esas kazanc m z n bu Ar-Ge faaliyetleri oldu unu düflünüyorum. 2009 y l ekonomik krizin yo un hissedildi i bir y l herkesin bildi i gibi. Sa lam temelleri olmayan firmalar n bu krizden çok etkilenece i de ortada. Biz 2009 dan ziyade 2010 y l - n n daha verimli geçece ini, hem Türkiye hem de yurtd fl nda yat r mlar n yeniden h zlanaca bir y l olacak diye düflünüyoruz. Krizi en az hasar ile atlatmak ad na firmalar kendi bünyelerinde ne gibi önlemler almal. Mutlaka gerekti i kadar küçülmek ve belli bir kapasiteyi korumak durumundalar. Gere inden fazla küçülmek kriz sonras ç k fl trendini yakalamay imkans z k lacakt r. Tan t m faaliyetleri de mutlaka belli bir seviyede devam ettirilmelidir. leriye yönelik hedeflerinizden, yat r m planlar n zdan bahseder misiniz. Bizim hedefimiz tüm Dünya da tan nan ve tercih edilen bir sistem entegratörü olmakt r. Bunu baflarabilmek için öncelikle insan kaynaklar konusunda çal flmalar m z var. Bizimle uzun y llar çal flaca n düflündü ümüz gençleri istihdam ederek, yetifltiriyor ve daha profesyonel bir organizasyona sahip olmaya gayret ediyoruz. Do al olarak iflimizi daha iyi yapabilmek, daha ucuza mal etmek ve müflterimize daha uygun yat r m maliyeti ile ürün ve hizmet sunmak için gereken makina yat - r m na yöneliyoruz. Di er bir konu da kulland m z yaz l mlar güncel tutmak üzere lisans anlaflmalar n yenilemektir. 42

43

röportaj Mimsan AS/RS çözümüyle yüksek katma de er sa layacak Mimsan Konveyör Sistemleri Ltd.fiti. Kalite Müdürü Endüstri Mühendisi Gülden Çetin: AS/RS sisteminin Türkiye de ilk defa bir Türk üretici taraf ndan üretiliyor olmas önemli bir avantaj. flin özü sadece üretti in makinay satarak Türkiye de para b rakmak de il, bu makinan n içindeki parçalar n da Türkiye de üretimini sa layarak daha fazla katma de er yaratabilmektir. Sektöre sunduklar en yeni ürün olan AS/RS (Automated Storage/Retrieval System) yani Robotik Yükleme/Boflaltma Sistemleri nin baflta depolamada yer gereksinimini azaltmak olmak üzere, sevk sürelerini önemli ölçüde k saltaca - n, güvenli depolamay mümkün k laca n ve depolama yaz l m sistemlerinin etkinli- ini art rarak yaz l m gelifltirmeye de olumlu katk lar sa layaca n kaydeden Gülden Çetin ile keyifli bir söylefli gerçeklefltirdik. Say n Gülden han m, Mimsan hangi pazarlara yönelik hizmet veriyorsunuz. Hitap edilen sektörlerin bafl nda; beyaz eflya, kahverengi eflya, cam üretim tesisleri, otomotiv sektörü ve g da sektörü gelmektedir. Sektöre sundu unuz en yeni ürün hangisi. Ne gibi özellikleri ve farkl l klar var, hangi alanlarda kullan l yor. Sektöre sundu umuz en yeni ürünümüz; AS/RS (Automated Storage/Retrieval System) (Robotik Yükleme/Boflaltma Sistemleri) dir. Dünyada befl çeflit AS/RS tipi mevcuttur. En çok kullan lan EuroBox (miniload) ve EuroPallet (uniload) tir. Neden AS/RS? Yüksek yer tasarrufu sa lar. Yükseltilmifl depolama kapasitesi ile uzun vadeli planlar karfl lar. Depolanacak ürün ile ilgili herhangi bir veri kayb oluflmaz Efl zamanl depo yönetimi ve kontrolünü (JIT kavram n ) destekler. Parçalar konumland rma, depolama ve geri almada h zl ifllevsellik sunar. Parçalar n otomatik tafl nmas yla ürün hasarlar azalt l r. Müflteri hizmetleri h zland r l r.(örn.; h zl teslim) flçilik maliyetleri azalt l r, çal flanlar zor çal flma koflullar ndan uzaklaflt r lm fl olur (örne in, so uk g da depolar ) Ürün depolama çevirimi iyilefltirilir.(esnek üretimi destekler) Çal flma ortam harcamalar azalt l r. ( fl k, enerji ve s ) Gelifltirilecek olan AS/RS sisteminin getirece i yenilikler; 1. AS/RS sisteminin ilk defa Türkiye de Türk üretici firmas n n üretiyor olmas önemli bir avantaj. Zaten olay sadece üretti in makinay satarak Türkiye de para b - rakmak de il. Bu makinan n içindeki parçalar n Türkiye de üretimini sa layarak daha fazla paray da b rakt rabilmemiz. Bu sayede katma de er yaratabilmektir. 2. Depolamada yer gereksinimi azaltacak, birim metrekareye daha fazla yük depolanabilecektir. Raflar aras ndaki mesafenin azalt lmas ve yüksek raf imkan sa lanacakt r. Depo içerisinde ortalama bir forklift 7-8 metre yüksekli e kadar ulaflabilirken gelifltirilecek olan sistemde crane in çal flma yüksekli i istendi i takdirde 30-40 metre yükseklikte çal flabilecek flekilde dizayn edilebilir. 3. Depolama, geri alma ve müflteri sevk süresini önemli ölçüde k saltacakt r. 4. fl güvenli i ve ürünün en az hasarla / hasars z flekilde depolama aflamas n geçmesi sa lanacak. 5. Depolama yaz l m sistemlerinin etkinli- ini art racak ve bu sayede yaz l m gelifltirmeye de olumlu katk lar sa layacakt r. 6. Yerli üretim olmas sayesinde ürün maliyetleri oldukça düflecek, yüksek maliyetler nedeniyle depolama sistemi kullanamayan pek çok iflletme bu sistemleri kullanabilecek duruma gelecektir. Sizi sektördeki rakiplerinizden farkl laflt ran en önemli özellikleriniz nelerdir. Mimsan üretiminde öncelikli olarak müflteri memnuniyetini ön planda tutan kaliteye önem veren, de iflik sektörlere mühendislik hizmeti verecek bilgi birikimine sahip bir firmad r. Yeniliklere aç k, risk alabilen üst yönetim, sektörün ihtiyac olan birçok ürünü sa layabilen, uygulamalar hakk nda bütünleflik bilgi birikimine sahip personeliyle hizmet vermektedir. Sat fl sonras servis deste i ile anahtar teslimi çözümler sunan, iflin parças olarak dan flmanl k veren, yeterli üretim alan na sahip, saha montaj nda güçlü bir kadroyla ve müflterilerimizin güvendi i bir kurulufltur. Gerek ulafl labilirlik, gerekse hizmet kalitesi olarak rakiplerimizden farkl laflt m z düflünüyoruz. Son dönemde sektörü ve personelinizi bilinçlendirme ad na yapt n z ne gibi çal flmalar oldu. Sürekli geliflim gösteren pazarda e itimin öneminin fark nday z. Lojistik sektörünü tan mak ve bu sektöre daha do ru çözümler üretebilmek ad na bu sektörün önemli isimlerinden Atilla Y ld ztekin ile dan flmanl k anlaflmas yap lm fl ve personel e itimine bafllanm flt r. AR-GE ÇALIfiMALARINI KR Z KAZANIM- LARI OLARAK GÖRÜYORUZ 2008 y l hedeflerinizi tutturdunuz mu. Sizce 2009 y l nda üretim, firma say s, ihracat, ithalat gibi alanlarda sektörü ne gibi geliflmeler bekliyor. 2008 y l nda ihracat ve yurtiçi sat fllar m zla tüm hedeflerimize ulaflt k. Yat r m anlam nda çok büyük geliflmeler olmayacakt r fakat bunun yoksunlu unu de erlendirecek olan bizim gibi flirketler Ar-Ge çal flmalar na a rl k vererek flirket alt yap lar n kuvvetlendireceklerdir. Bunlar biz kriz kazan mlar olarak görüyoruz. Gündeminizde neler var. Pazar pay n z art rma ad nda yurtiçi ve yurtd fl nda yürüttü ünüz çal flmalar nelerdir. Gündemimizin önemli maddeleri; pazarlama ve e itim. Pazar pay m z art rmak için pazarlama faaliyetlerimizle beraber reklâm ve fuar kat l mlar m z art rmay ve ürün gam m za yeni ürünler katmay düflünüyoruz, bu konudaki çal flmalar m z sürmekte. Krizi en az hasar ile atlatmak ad na firmalar kendi bünyelerinde ne gibi önlemler almal. Çok tats z anlamlar içeren krizden maksimum fayda sa laman n da yollar olabilir. Geliflim ve bunun süreklili i, sa lam bir planlama, flirketin zay f yönlerinin ortaya ç kar lmas ve bunlar iyilefltirme çal flmalar n n yap lmas, kriz ortam n de erlendirme olarak görülebilir. 44

45

pazarlama Marka flirketin iman gibidir Pazar Araflt rmalar ve Strateji Gelifltirme Uzman Temel Aksoy TÜ flletme Fakültesinde verdi i marka yönetimi konulu konferansta, Son y llarda pazarlama dünyas yeni bir yaklafl m keflfetti. Baz flirketlerin al fl lagelmifl uygulamalar n d fl na ç kt klar ve bunlar n hem tüketicileri hem de çal flanlar kendilerine daha s k ba larla ba lad klar anlafl ld. Bu flirketlerin marka anlay fl farkl yd : Bütünsel marka anlay fl t pk iman gibidir. Elle tutulmaz, gözle görülmez ama flirketin içinden geldi i anlafl l r. Varl sa lamd r, herkesçe hissedilir ve bilinir dedi. Bu ayki pazarlama köflemizde Uzman Temel Aksoy un konferanstaki konuflmas ndan bütünsel marka anlay fl n sunuyoruz... 46

pazarlama P azar Araflt rmalar ve Strateji Gelifltirme Uzman Temel Aksoy TÜ flletme Fakültesinde Genel Yay n yönetmenimiz Halefflan Sümen in Engineering Management ö rencileri ile bulufltu ve marka yönetimi konulu bir konferans verdi. Say n Aksoy un konuflmas n n ilk bölümünü sunuyoruz... Bugün yeni bir ifl kursan z markan z nas l yönetirsiniz? Markan z pazarlama bölümüne mi emanet edersiniz? Yoksa baflka bir yol mu benimsersiniz? Bu soruyu cevaplayabilmek için iki farkl uygulamay anlatmak istiyorum. Birincisi çok yayg n olarak uygulanan bir marka yaklafl m, ikincisi ise daha az rastlanan bir yaklafl m. Geleneksel kurgu: Önce her iflte oldu u gibi, ne ifl yap laca na ve paran n nas l kazan laca na karar verilir yani ifl modeli saptan r ve ifli yapmak için de iflik fonksiyonlara ihtiyaç olaca ndan, üretim, finans, operasyon, insan kaynaklar, sat fl ve pazarlama bölümleri oluflturulur. Pazarlama bölümü, flirketin pazarlama stratejisini oluflturur ve pazarlama karmas n (4P) yönetir. Böylece flirket faaliyete geçer ve tüketici, her biri bir buluflma noktas olan; ürünler, fiyatlar, da t m kanallar, ambalajlar, görsel malzemeler, reklamlar ile buluflmaya bafllar. Marka önce sadece bir isim ve logodan ibaret bofl bir kap iken, bu kap, zamanla iletiflim mesajlar ve tüketici deneyimleriyle dolmaya bafllar ve marka dedi imiz elle tutulmayan varl k oluflur. Marka, bu kurguda, esas olarak, pazarlama faaliyetinin bir ç kt s d r yani önce ifl stratejisi, sonra pazarlama stratejisi hayata geçer ve nihayet marka oluflur. ( fi MODEL -PAZARLAMA STRATEJ S -MARKA) Bu kurgu bugünün flirketlerinin çok büyük bir ço unlu unun uygulad kurgudur. Yaln zca Türkiye de de il, geliflmifl Bat Ekonomileri nde de eski nesil markalarda ayn mant k hâkimdir. Asl nda bu kurgunun hakimiyeti, anlafl lmayacak bir fley de- ildir çünkü marka kavram, bugün anlad - m z haliyle, iflletme disiplininin gündemine son y llarda girmifltir. Mesela 2005 y l nda yay nlanan Kellogg on Branding kitab n n önsözünde, ABD nin en seçkin iflletme okulu olan Kellogg da, 2003 senesinden önce yöneticilere yönelik haz rlanan iflletme programlar nda, marka konusuna hiç odaklan lmam fl olmas ndan söz edilir. smini and m kitap, ilk kez 2003 de Kellogg da verilen marka e itimine yöneticilerin yo un ilgisinden sonra yay nlanm flt r. Pazarlaman n henüz çok genç bir disiplin oldu u ifl dünyas nda, marka sanki daha dün do mufl bir kavramd r. Bugün büyük flirketlerde pazarlama konular, patronun veya CEO nun ajandas nda üst s ralara ç kabiliyor. Çünkü flirketin en üst düzey yöneticisi pazarlaman n flirket için olmazsa olmaz bir ifllevi oldu unu art k biliyor. Bu, pazarlaman n öneminin giderek artt n n ve rüfltünü ispat etti inin bir iflaretidir ama hala bu toplant larda marka konusu hemen hemen hiç tart fl lm yor. Pazarlama gündemde var ama marka daha ziyade pazarlama yöneticisine emanet edilmifl durumda. Pazarlama yöneticisi de genellikle reklam ajans ile marka yolunu belirleyip iletiflim karar n veriyor. Patronun veya CEO nun rolü de yap lacak reklam, sürecin en sonunda görüp, onaylamak. Bir benzetme yaparsam, flirket dedi imiz iç içe geçmifl birçok çarktan oluflan dev bir alet bir tarafta çal fl rken bunun d fl nda kalm fl, ad na pazarlama dedi imiz kenardaki bir çark da bu sisteme reklam ile rüzgâr vermeye, marka oluflturmaya gayret ediyor. Bu kurgudaki flirketlerde, esas ifli yapanlar pazarlama hariç di er bütün bölümlermifl gibi alg lan rken, pazarlama bölümü de ço unlukla reklam iflleriyle ilgilenen bir bölümmüfl gibi anlafl l yor. Sanki esas ifli di er bölümler yap yormufl da, kenar süslemelerini pazarlama bölümü yap yormufl gibi bir görünüm ortaya ç k yor. Bu kurgunun do al sonucu olarak, flirket yönetimleri nezdinde, reklam ajanslar n n önemi yükseliyor ama bu anlay fl, bana göre, reklam ajanslar na tafl yamayacaklar yükler veriyor. Geleneksel kurgu içindeki reklam ajans, hem marka stratejisi belirleyen hem de bunu uygulayan konuma geliyor. fiirketler de reklam ajans n bu beklentiyle seçiyor ve bu beklentilerinin karfl lanmas - n istiyorlar. Genellikle ajans performas ndan tatmin olmuyorlar ve çok s k reklam ajans de ifltiriyorlar. Kimi zaman sat fllar n düflük seyretmesi bile do rudan ajans n yetersizli ine ba lanabiliyor. Reklam ajans de ifltiren birçok flirket marka stratejisini de de ifltirebiliyor. Dolay s yla süreç d flar dan içeriye do ru iflliyor. yi bir fikir, bir dönem için, bir flirketin izledi i marka yol u olabiliyor. Hatta zaman zaman dilden dile dolaflan reklam sloganlar, sanki markan n stratejisiymifl gibi de erlendirilebiliyor. Sorumlulu u büyük ölçüde reklam ajans - na ihale edilmifl geleneksel marka stratejisi, ne kadar derli toplu ve sistematik olarak yönetilirse yönetilsin, asl nda flirketin di- er bölümlerine nüfuz edemiyor. Markay yöneten pazarlama bölümü ile di er bölümler, su ve zeytinya gibi, ne kadar çaba gösterilse gösterilsin, ayn kap içinde ayr hayatlar sürdürüyorlar. Böyle bir ifl anlay fl nda flirketin içinden herhangi bir üst düzey yönetici veya reklam ajans, kendi öncelikleriyle hareket ederek markay baflka bir yere çekebiliyor. Marka stratejisi sa a sola savruluyor. PAZARLAMA DÜNYASI YEN B R YAKLAfiIMI KEfiFETT : BÜTÜNSEL KURGU Son y llarda pazarlama dünyas yeni bir yaklafl m keflfetti. Baz flirketlerin al fl lagelmifl uygulamalar n d fl na ç kt klar ve bunlar n hem tüketicileri hem de çal flanlar kendilerine daha s k ba larla ba lad klar anlafl ld. Bu flirketlerin marka anlay fl farkl yd : Bütünsel kurgu: Yine önce hangi iflin yap laca na ve bu iflin nas l yap l p para kazan laca na karar verilir. Yani ifl modeli oluflturulur. Bununla ayn zamanda marka stratejisi belirlenir. Yani, flirketin var olufl nedeni, hangi inanca sahip oldu u, hangi felsefeyi benimsedi i, hangi de erleri üstlendi i, ifl yapma ahlak n n nas l oldu u, nas l insanlarla çal flmak istedi i, müflterisine/tüketicisine ne vaat etti i daha da ötesi tüm ifl paydafllar na nas l bir anlam sunaca belirlenir. Yönetim bu felsefeyi flirketin bütün bölümlerine uygulat r. Tüm bölümler hem kendi ifllerine, hem genel olarak flirketin markas na ayn perspektiften bakar. Üretim, finans, operasyon, insan kaynaklar, sat fl, pazarlama bölümleri bu felsefeyi hayata geçirir. Pazarlama bölümü, flirketin marka stratejisini hayata Temel Aksoy 47

pazarlama geçirmek için pazarlama stratejisini oluflturur ve uygular. Bu kurguda, geleneksel kurguya k yasla, önemli bir paradigma de- iflikli i vard r. Öncelikler farkl d r: fi MO- DEL -MARKA STRATEJ S -PAZARLAMA. Bütünsel kurguda marka, geleneksel kurguya göre daha yüksek ve önemli ifllevleri üstlenir: 1. Marka, flirketin neden var oldu unun cevab n veren inanç, felsefe ve de erler bütünüdür. fiirketin varolufl sebebini hem flirket içi, hem flirket d fl tüm kitlelere anlatan bir ifadedir. Mesela Steve Jobs flöyle diyor: Think Different sadece bizim müflterilerimize söylenmifl bir reklam slogan de- ildir. Asl nda öncelikle bizlere, tüm Apple çal flan ve yöneticilerine de erlerimizin neler, kahramanlar m z n kimler oldu unun bir ifadesidir. fiirkette karar alan herkes bu felsefe ve de- erler do rultusunda karar al r. fiirketin her bölümü, üretim, insan kaynaklar, pazarlama gibi bütün bölümleri kendilerini ilgilendiren kararlar al rken, flirketin tamam n n peflinde kofltu u bu büyük niyet e hizmet edecek flekilde karar al r. Di er bir deyiflle marka, flirket için çal flan tüm iç ve d fl paydafllar n pusulas d r. 2. Marka tüketici için, onlar n karfl lanmam fl ihtiyaçlar na, arzular na, düfllerine, daha da ötesi hayattaki anlam aray fllar na cevap verecek bir fikirdir. Kendi farkl l n, müflterisine/tüketicisine bütün buluflma noktalar nda yaflat r. 3. Marka tüketicilerin hayatlar na dokunan, onlarla sürekli ilinti, rezonans kuran bir varl kt r. Tüketicisinin hayat nereye do ru ak yorsa, marka onunla orada buluflur. Marka tüketici için bir anlam bulma, kimlik oluflturma platformu olur. 4. Marka flirketin iç iletifliminde sürekli olarak anlat lan, aç klanan, tefsir edilen bir fikirdir. Hem mevcut hem de yeni girenlere 48 sürekli vaaz edilen bir inançt r. Bu anlamda marka flirketin içindeki herkesi, tüm fonksiyonlar ve süreçleri ortak bir inançta buluflturur. Kurumsal kültürün sadece iklimini oluflturmaz, çimentosu da olur. BÜTÜNSEL KURGUDA PAZARLAMA BÖLÜMÜ MARKA STRATEJ S N PAZARLAMA STRATEJ S NE DÖNÜfiTÜRÜR Bütünsel kurguda pazarlama bölümünün fonksiyonu ise, marka stratejisini pazarlama stratejisine dönüfltürmektir. Pazarlaman n görevi, markan n yaratt anlam farkl platformlarda hayata geçirmek, somutlaflt rmak, elle tutulur, hissedilir, yaflan r hale getirmektir. Bütün flirketin paylaflt bir inanc tüketiciye/müflteriye yaflatmakla yükümlüdür. Pazarlama bölümü, markan n tüketiciye de ece i bütün buluflma noktalar n bu felsefeye göre yönetir. Genel olarak iletiflim veya özel olarak reklam bu buluflma noktalar ndan bir tanesidir. Reklam ajans n n sorumlulu u bu marka felsefesini, yarat c l n kullanarak, yapaca bütün iletiflim faaliyetlerinde hayata geçirmektir. Bütünsel marka kurgusunun do as ; ürün gelifltirmeden üretime, da t mdan sat fla, yarat lan ekonomik de erin tüketiciye ulaflt r lmas na kadar tedarik zincirinin her aflamas nda, markan n yaflanmas ve yaflat lmas üzerine kurulu olmas d r. Marka tüm süreçlerin ve ifllerin içine nüfuz etmifltir. Her iki kurguyu anlat rken seçti im terimler ve anlatma biçimimden de anlafl laca gibi benim marka anlay fl m, bütünsel kurgu diye tan mlad m anlay flt r. Bugün Türkiye de de Bat da da ço u flirket, marka veya markalaflmay geleneksel kurgu mant yla hayata geçiriyorlar. Bu flirketlerde marka, pazarlama bölümünün sorumlulu unda. Geleneksel kurgunun piyasaya çok önce girmifl ve/veya çok yüksek pazarlama bütçesi harcayabilen flirketler için baflar l ifl sonuçlar veren bir yöntem oldu unu elbette görüyorum. Mesela Türkiye de, gözünüzü kapatt n zda, akl n za gelen büyük markalar bu yöntemle baflar - l olmufl markalard r. Sahip olduklar da - t m gücü ve marka bilinirlikleri ve tüketicilerin bu markalara atfettikleri de erler onlar güçlü k lar. Pazardan yüksek pay ald klar için kendi tüketicilerinde önemli ölçüde al flkanl k yaratm fllard r. Bütün bunlar n hepsi bu flirketlerin lehine çal flan faktörlerdir. Hemen hepsi de geçen yaz mda anlatmaya çal flt m konumland rma yaklafl m yla marka oluflturmufllard r. Ama bu flirketlerde çal flan yöneticilere kendi markalar n tarif etmelerini isteseniz, her cevap veren kendine özgü bir tarif yapar. Ço u da son zamanlarda televizyonda yay nlanan reklam sloganlar n kullanarak markalar n anlat r veya kendilerini liderlik, büyüklük, teknoloji, kalite, müflteri memnuniyeti gibi tariflerle anlat r. Tüketici için veya çal flan için markan n ne anlam ifade etti ini sordu unuzda ise tutarl cevap alman z zorlafl r. Benim inand m bütünsel kurguyu Türkiye deki yöneticilere anlatt mda önemli baz engellerle karfl lafl yorum: 1. Öncelikle halen uygulad klar geleneksel yöntemin, birçok eksi ine ra men yine de ifle yarad n düflünüyorlar. Ço u kendilerini marka konusunda bundan daha yetkin görmüyorlar. Marka yaratman n birinci yöntem oldu unu düflünerek yeni olan denemekten çekiniyorlar. Çünkü yeni olan risk içeriyor. Bu düflünce onlar mevcuda daha ba l hale getiriyor. (Status quo bias). De iflimi bafllat p sonuç almak enerji gerektiriyor. Ço u yönetici bu enerjiyi harcamak istemiyor. Bir taraftan hissedarlar n kar bask s, di er taraftan flirket içi dengeler nedeniyle yürüyen bir düzeni de- ifltirmek istemiyorlar. 2. Geleneksel kurgu sonuçlar n k sa dönemde ortaya ç kartan bir yaklafl m. Baflar da baflar s zl k da k sa dönemde kendini belli ediyor. Bu kurgu deneme yan lmayla ilerlemeye daha uygun çünkü baflar l olunmazsa baflka bir yol denenebiliyor, ya da reklam ajans de ifltiriliyor. CEO lar bir flekilde bir yol bulunur düflüncesiyle davran yorlar. Gerçek anlamda bir marka yaratmak uzun dönemli bir çabay gerektiriyor, bu da CEO lar n flirket içinde kendilerine biçtikleri ömrün uzunlu undan daha uzun olabiliyor. 3. Bütünsel marka kurgusu yöneticilerin ço una teorik ve soyut geliyor. Hatta ço u zaman da hayali geliyor. Geleneksel yaklafl m daha pratik bir yaklafl m, marka yaratmaktan çok sat fl a rl kl iletiflimi ön plana ç kart yor. Asl nda ço u CEO, flirketlerinin a rl kl olarak sat fl reklam yap yor olmas ndan flikâyet ediyor olsa da, uzun vadeli marka yat r m yapmaya uygun ortam bulam yorlar. Hissedar n kar bask s ve rekabetin fiyat bask s onlar sürekli k sa döneme kilitliyor.

pazarlama inan lmaz boyutlarda oldu u bu dünyada her markan n bir taraftan müflterisine di- er taraftan da çal flan na ayn anlam yaflatt sürece baflar l olaca n düflünüyorum. Bugünün baflar l flirketleri büyük de olsalar, pazarda sa lam temelleri de olsa, tarif etmeye çal flt m anlam oluflturmad klar takdirde yak n gelecekte rekabetin sald r lar na karfl savunmas z bir duruma düfleceklerini öngörüyorum. 4. ABD kökenli baz örnek flirketlerin yapt klar n çok iyi, çok baflar l bulsalar da böyle bir uygulamay kendilerinin yapamayaca n, flirket yap s n n ya da pazar n buna müsaade etmeyece ini düflünüyorlar. Bu uygulamalar büyük Amerikan markalar na özgü uygulamalar olarak görüyorlar. 5. Bu konular konuflabilecekleri ve fikir alabilecekleri en yak n iletiflimciler, kendi reklam ajanslar ama onlar n içinde bu bilinçte olanlar az nl kta. Reklam ajanslar da genellikle yo un ifl tempolar içinde yang n söndürmekle meflguller, yepyeni bir anlay fla geçmenin arkas ndaki itici güç olam yorlar. Anlatt klar m toparlayacak olursam, 1990 lar n ikinci yar s ndan itibaren Türkiye nin birçok büyük flirketi, haftalarca süren çal flmalar ve beyin f rt nalar ile kendilerine Vizyon ve Misyon tan mlay p, bunlar flirketlerinin duvarlar na ast lar. Bu uygulamalar kendilerine örnek ald klar büyük flirketlerin yapm fl olduklar uygulamalard ve bu nedenle ithal edilmifllerdi. Ama flirketler bu uygulamalar içsellefltiremediler. Zaten pek ço u için amaç içsellefltirmek de il, herkes gibi bir Vizyona ve Misyona sahip olmak arzusuydu. Bir iki istisna hariç bu çal flmalar n hepsi duvar süsü olarak kald. Ekonomi yavafllad nda, sat fllar azald nda ise flirket içindeki maliyet bask s yla bu uygulamalar hemen ask ya al nd. Oysa yukar da anlatt m bütünsel kurgudan hareket eden flirketlerin zaten sa lam bir marka stratejisi vard r ve bu strateji flirketin vizyonunu ve de erlerini içinde bar nd r. yi bir marka stratejisine sahip flirketler, vizyonlar n ve de erlerini yeniden tarif etmek için ek çaba göstermeye gerek duymazlar. Felsefeleri, durufllar, ifl yapma biçimleri zaten bu vizyonu kendili inden ifade eder. Bunun iç ve d fl iletiflimini yapmak yeterli olur. Bu aflamada flu soru sorulabilir. E er flu ya da bu flekilde, tatminkar ifl sonuçlar al nabiliyorsa, geleneksel kurguyu b rak p neden bütünsel kurguya geçmek düflünülsün ki? Bugün baflar l ifl sonuçlar üreten flirketlerin içine girdi imde hayat n hiç de kolay olmad n görüyorum. Sanki son çeyrekte al nm fl sonuçlar mucizevî bir flekilde al nm fl da bir daha tekrarlanamazm fl gibi bir alg oluflturuyor bende. Yaln z bende de- il, üst düzey yöneticilerde de bu duygu hâkim. Bana göre daha sürdürülebilir bir yap kurmak mümkün. Ben bütünsel marka kurgusunun, flirketin sürdürülebilirli ine çok önemli katk lar yapaca na inan yorum. Ayn zamanda bu uygulaman n flirket içinde daha yaflan l r ve anlaml bir ifl ortam yarataca n düflünüyorum. Bugünün baflar l flirketlerinde kalite bilinci ve müflteri odakl l k yerleflmifl olmas na karfl n, bu özelliklerin kendi hayatlar na anlam katmak isteyen bu zaman n tüketicisine yetmeyece ini görüyorum. Bu nedenle bugünün flirketlerinin, tüketicilerine anlam ifade eden ve onlara ilham verecek bütünsel bir marka stratejisini benimsemeleri gerekti ini düflünüyorum. Çok h zl de iflen, rekabetin ve bollu un GELENEKSEL KURGUDAN BÜTÜNSEL KURGUYA GEÇ LEB L R M? Bu geçifl mümkün ama bu sadece taktiksel de iflikliklerle yani yeni bir reklam kampanyas, farkl bir ürün ya da yeni bir da - t m kanal na geçilmesiyle mümkün olacak bir de iflim de il. Bu bir paradigma de iflimi gerektiriyor ve ancak flirket yöneticilerinin bu yoldaki kararl l klar ve samimiyetleriyle baflar lacak bir yol. Marka stratejisini taktiksel bir kaç ad mdan (isim, ambalaj, imaj, tan t m) ibaret görmek ve sadece bu alanlarda iyilefltirmeye gitmek çok yüzeysel kalaca gibi, tüketicilerin kimlik projeleriyle rezonans kuracak bir anlam yaratma amac n da konu d fl b - rak r. Sadece taktiksel de ifliklikler yaparak marka ruhunu flirketin içine bile sokmak mümkün olmaz. Geleneksel kurgu, markan n kendisini tüketiciye zorla kabul ettirme çabas d r. Her seferinde kendini yeniden anlatmak, de iflen modalar ve gündemlerle tüketiciyle rezonans yakalamaya çal flmak oldukça zor ve yap lan yat r mlara karfl n etkisi az bir yol. Tam tersine, marka ve anlam iliflkisi o kadar iyi yönetilebilir ki müflteri, söz konusu marka dünyas n n bir parças olmak için do al bir istek içinde olabilir. Hatta daha da ötesi tüketici kendili inden markan n gönüllü bir elçisi haline gelebilir. Marka ruhunu flirketin her bölümüne ve bütün ifl süreçlerine içsellefltirmifl bir flirket, sadece müflterileri de il çal flanlar ve di er paydafllar da birbirine bir m knat s gibi çekebilir. Bütünsel marka anlay fl t pk iman gibidir. Elle tutulmaz, gözle görülmez ama flirketin içinden geldi i anlafl l r. Varl sa lamd r, herkesçe hissedilir ve bilinir. Endüstride Merak Etti iniz Konular çin Siz Zaman Harcamay n! Bize Sorun, Biz Araflt ral m... Konusuna göre ilgili dergimizde yay nlayal m, ayn dergiye sizi de 3 ay ücretsiz abone yaparak bilgilendirelim... e-posta: haber@alternatifyayincilik.com - Fax: 0212 222 79 63 Tel: 0212 220 96 88 49

50

51

teknik makale Perakende da t m Yeni performans ve ergonomi düzeyinde siparifl toplama Peter te Baerts Vanderlande Industries ÖZET Perakende sektörü ngiltere de gayrisafi milli has lan n hemen hemen % 8 ini üreten en önemli ekonomik motorlardan biri oldu undan, depo tasar mlar n n gelece inde operatör verimlili i ve sa l - n n dikkate al nd otomasyon konusuna giderek daha fazla önem verilecektir. Günümüzün perakendecilerinin (ve internet sat c lar n n) müflterilerinin taleplerini yerine getirme hedeflerini karfl lamalar ve bilgili iflverenler olma iddialar n sürdürebilmeleri için insanlardan yapmalar n istedikleri görevleri dikkatli bir flekilde düflünmeleri gerekir. P CK@EASETM bu hedefe ulaflmada yard mc olacak önemli bir ad md r. G R fi Günümüzün tüketicilerinin daha fazla seçenek istemeleri; daha genifl ürün gruplar na, daha düflük fiyatlara ve ma azada daha fazla ürün bulundurmaya neden olmakla beraber, perakendeciler sat fl noktas nda yüksek miktarda stok envanteri bulunduramamaktad r. Perakendeciler bu nedenle bu talepleri karfl lamak için tedarik zincirlerini yönetm elidirler aksi halde pazar paylar n konuya daha duyarl olan rakiplerine kapt rma riskleri vard r. Perakende tedarik zinciri bünyesinde Da - t m Merkezi (DM) içindeki etkin operasyon önemli bir role sahiptir. Ma azalar DM ye giderek artan zorlukta taleplerde bulunmaktad rlar: K sa siparifl teslim süreleri, (daha küçük) siparifllerin daha s k aral klarla teslimat, yüksek teslimat güvenilirli i (do ru zamanda do ru ürün), ürünlerin ma aza-dostu ve raflanmaya haz r flekilde teslimat. Ayr ca, DM ler maliyetleri azaltmal ve tesisleri bünyesinde operasyonlar n giderek daha karmafl k hale getiren çoklu perakende formatlar ile bafl etmelidirler. DM operasyonlar ayn zamanda emek yo un olmaktad r ve kalifiye personel bulmak ve bu personeli tutmak giderek zorlaflmaktad r. Bu zorluklar perakende tedarik zinciri ve DM süreçlerinin iyice bilinmesine dayal olan ak ll malzeme da t m sistemleri uygulayarak DM ifllemini otomatik hale getirme konusunda f rsatlar sa lamaktad r. Asl nda otomasyon art k bir lüks olmaktan ç km fl ve bariz bir ihtiyaç halini alm flt r. fi RKETLER NSANIN ÜRÜNE G TT S - PAR fi TOPLAMA filem NDEN UZAKLAfiIYORLAR Siparifl toplama (müflteri siparifllerini yerine getirmek amac yla depodan ürünlerin al nmas ) bir DM operasyonunda en yo- un emek gerektiren faaliyettir. yi personel bulman n ve bu personeli tutman n zor olmas n n nedenlerinden biri bu iflin fiziksel olarak zor olabilmesidir. Siparifl toplayanlar s kl kla yorgunluk, kas a r s ve di- er ifle ba l yaralanmalardan yak n rlar. Operatörün çal flma koflullar n iyilefltirmek ad na, flirketler dizi halindeki koridorlarda raflarda bulunan ürünleri getirmek için operatörlerin gidip gelmesini gerektiren geleneksel, insan n ürüne gitti i siparifl toplama iflleminden uzaklaflmaktad rlar. Günümüzde pek çok flirket mallar n insana gitti i ifllemi uygulamaktad rlar. Bu süreçte standart boyutlu plastik konteyn rlarda saklanan ürünler otomatik vinçlerle depo raflar ndan al nmakta ve bir konveyör sistemi ile operatöre getirilmektedir. Operatör, ürün konteyn r ndan gerekli miktarda ürünü almakta ve baflka bir standart boyutlu plastik konteyn ra yerlefltirmektedir ki, bu bir müflteri sipariflini tem- 52

teknik makale sil etmektedir. Operatör ifl istasyonu böyle bir sistemde önemli bir rol oynamaktad r. Vanderlande Industries k sa süre önce en son ergonomik çal flmalara göre tasarlanm fl olan mallar n insana gitti i yeni bir mekanik siparifl toplama sistemini piyasaya sürdü. Amaç siparifl toplama performans n ölçülebilir bir flekilde iyilefltiren, iflle ilgili yaralanma ve hastal k riskini iyilefltiren, fiziksel ve zihinsel rahats zl azaltan ve operatör için ifl hayat n n kalitesini iyilefltiren bir sistem tasarlamakt. P CK@EASETM sistemi Hollanda da bulunan araflt rma enstitüsü TNO ile yak n iflbirli i yap larak gelifltirildi. Bu sistem sadece siparifl toplayan için faydal olmakla kalmay p ayn zamanda kan tlanm fl ileri toplama performans sa lamakla iflveren için de faydal d r. Yeni sistemle çal flan tek bir siparifl toplay c geleneksel anlamda çal flan 9 siparifl toplay c n n yerini alabilir. Yeni sistem ayr ca toplama do rulu unu önemli ölçüde art rd ndan tüm DM performans n iyilefltirir ve müflterinin do ru zamanda do ru siparifli almas n sa lar. GERÇEK HAYAT KULLANICI TEST Sistem gelifltirilmeden önce, TNO bir ergonomik siparifl toplama ifl istasyonunun uymak zorunda oldu u temel prensipler konusunda Vanderlande Industries ad na bir çal flma yapt. Ürün konteyn rlar n n ve müflteri siparifllerini temsil eden konteyn rlar n bir operatör konumuna iki ayr düzeyde geldi i bir ifl istasyonunun özellikle son derece yüksek oranlarda toplama yaparken operatörün iflle ilgili yaralanma riskini büyük ölçüde art rd görüldü. Bu yöntemle sürekli yüksek verimlilik bir saatten fazla sürdürülemez ve bu nedenle günde bir kaç kez olmak üzere ya verimlilik düfler ya da operatörlerin baflka görevlere yönlendirilmesi gerekir. Vanderlande Industries Inovasyon Merkezinde operatör konumuna ayn düzeyde varan ürün konteyn rlar ve müflteri siparifl konteyn rlar ile bir model infla edildi. stasyon, operatör boylar ndaki farkl l klara uygun ayarlanabilir bir ifl platformuna ilave bir faydal özellik sa lad. Bu prototip, TNO 1 taraf ndan gerçek hayattan operatör testinde kas yorgunlu u, vücut e ilme s kl ve zihinsel yük ile di er konular aç s ndan de erlendirildi. Bu test operatörlerin P CK@EASETM ile tüm vardiyalar boyunca üretim kayb olmadan ve fiziksel yaralanma riski yaflamadan çal flabileceklerini kan tlad. Test ayr ca operatörlerin bu süre zarf nda herhangi bir problem yaflamadan saatte 800 den fazla siparifli, hatt içerecek flekilde istikrarl bir toplama performans n sürdürebileceklerini gösterdi. Geleneksel bir depoda bu say halen saatte 150 175 siparifl hatt d r. Alman TÜV 2 firmas TNO nun de- erlendirmesini onaylad ve ergonomiklik iddias n ve sürdürülebilir performans belgelendirdi. Bu ifl istasyonu entegre lojistik ve malzeme da t m çözümünün bir bölümünü oluflturmaktad r ve bununla perakendecilerin ve üreticilerin da t m süreçlerini mallar n al m ndan sevk yat a kadar en verimli, en maliyet etkin flekilde organize etmelerine imkan verilmektedir. Sistem sayesinde depo operasyonlar n olumsuz etkileyen kas yaralanmalar n n birço unu ortadan kald racakt r. RAFLANMAYA HAZIR stasyon özellikle ortam ve yavafl h zda hareket eden ürünler için tasarlanm flt r. Toplama konusunda ise bu ürünler elle çal flt - r lan DM lerde ürünün ifllem için toplay c - ya getirilmesi s ras nda gereken uzun mesafe yürüyüfl nedeniyle en fazla zaman al r. Bu iflin kolay P CK@EASETM sisteminin sa lad raflanmaya haz r tedariktir. Ürün gruplar ifl istasyonunda do ru s rada birlefltirilir. Bu, perakende vitrin raflar - n n son derece verimli bir flekilde doldurulabilece i ve bununla ma azalar n maliyetleri azaltabilecekleri anlam na gelir. VANDERLANDE INDUSTRIES B LG TEKNOLOJ LER TABANLI MALZEME DA ITIM S STEMLER TASARLIYOR Vanderlande Industries yaklafl k 60 y ll k deneyime sahip önde gelen bir malzeme da t m flirketidir. fiirket tüm dünyada 1000 den fazla depo ve da t m merkezinin mekanizasyonunu baflar yla gerçeklefltirdi. Vanderlande Industries firmas n n uzmanl k alan ak ll, bilgi teknolojileri tabanl malzeme da t m sistemlerinin tasarlanmas, yap lmas ve ilgili di er hizmetlerdir. Bu hizmetler mal al m ndan sevk yat a kadar tüm da t m merkezi sürecini kapsar. Bu çözümler müflterilerin süreçlerini en verimli, maliyet etkin flekilde organize etmelerine imkan verir. Vanderlande Industries firmas n n mekanize malzeme da - t m hizmetleri çözümlerinde emek gereksinimi düflüktür, mevcut alandan verimli flekilde yararlan l r ve firmalar n bir yandan maliyetleri düflük tutarken öte yandan daha yüksek düzeyde müflteri hizmetleri sunmalar sa lan r. 2007 mali y l nda flirketin sat fllar yaklafl k 480 milyon sterlindi. Vanderlande Industries faaliyetlerini Hollanda daki merkezinden ve pek çok ülkedeki müflteri merkezlerinden yürütmektedir. fiirketin ngiltere nin Birmingham ve Londra flehirlerinde ofisleri bulunmaktad r. 1 TNO, Avrupa'n n teknolojik ve stratejik araflt rma ve dan flmanl k konular nda en büyük Enstitüsüdür ve ergonomi alan nda uzmanl a sahiptir. 2 TUV ba ms z bir belgelendirme kuruluflu ve tüm dünyada teknik hizmetler konusunda lider sa lay c d r. Misyonu insan, teknoloji ve çevre aras ndaki etkileflimde sürdürülebilir bir güvenlik ve kalite sa lamakt r. 53

54

55

teknik makale Robot uygulamalar için konveyör tedarikçisinin seçimi Her robot sistemi farkl oldu undan, robot entegratörleri özellefltirilmifl konveyör çözümleri sunma konusunda uzmanlaflm fl komple konveyör tedarikçileri ile sa lam ifl ortakl klar gelifltirmeye son derece önem verirler. Unutmay n ki, özellefltirilmifl çözümler üretmeye odaklanm fl bir konveyör flirketi, uygulamalar n z n gerektirdi i ürün ve hizmetleri sunmak üzere bir yap lanma ve personele sahiptir. Herhangi bir sektörde oldu u gibi, konveyör flirketleri de sektörler, ürünler, hizmetler veya tasar m gibi belirli alanlar üzerinde stratejik odaklanma ile farkl laflmaya çal fl rlar. Bir konveyör tedarikçisi seçerken, sizin aç n zdan önemli olan, konveyör flirketinin stratejik olarak odakland hedef alanlar bilmektir. Her robot sistemi farkl oldu undan, robot entegratörleri özellefltirilmifl konveyör çözümleri sunma konusunda uzmanlaflm fl komple konveyör tedarikçileri ile sa lam ifl ortakl klar gelifltirmeye son derece önem verirler. Özellefltirilmifl çözümler üretmeye odaklanm fl bir konveyör flirketi, sizin uygulamalar n z n gerektirdi i ürün ve hizmetleri sunmak üzere bir yap lanma ve personele sahiptir. Bu, sigorta konusundaki ifl orta n z seçmenize benzer; ürün mali sorumluluk sigortas yapt rmak için ev sigortas yapan bir flirkete gitmezsiniz de il mi? Sigorta flirketine iliflkin karar n z, bu flirketin size ihtiyaçlar n z karfl layan do ru ürün ve hizmetleri sunma yetene ine ba l d r. Ayn düflünce süreci, bir konveyör tedarikçinin seçimi için de geçerlidir. Bir konveyör tedarikçisinin fiilen özellefltirilmifl çözümler sunabilece ini, sunaca n nas l belirlersiniz? Potansiyel konveyör tedarikçileri ile temas kurulurken afla daki yollar takip edilmelidir: Konveyörler birçok robot sisteminin bütünleflik bir parças d r 1. LET fi M, LET fi M, LET fi M fiirket sizi fiyat teklifi ve projeler konusunda kendisine çekmek için nas l davran yor? fiirket, proje detaylar n tart flmak için araman z yönünde sizi cesaretlendiriyor mu; yoksa sizi teklif istek formu veya online teklif sistemine mi yönlendiriyor? Bir flirket temsilcisi ile konuflurken; proje hakk nda daha fazla bilgi sahibi olmaya m çal fl yor, yoksa teklif taleplerini ne flekilde almay tercih ettikleri yönünde e itim mi veriyorlar? pucu: fiirketin sizi ne flekilde kendileriyle temas kurman z yönünde teflvik etti ini, personelinin ne kadar yeterli oldu unu ve size ne flekilde geri döndüklerini belirleyin. E er flirketin iletiflim ilkelerinden memnunsan z, büyük olas l kla ürün ve hizmetlerinden de memnun kalacaks n z. 2. fi RKET N STRATEJ K HEDEF NED R? Neyi tan tt klar na iliflkin olarak flirket reklamlar na bak n z. Tipik olarak flirketler, yapmay tercih ettikleri fleyi renkler, büyük yaz lar veya fl kland rma ile öne ç kar rlar. pucu: fiirketlerin bas l reklamlar n, web sayfalar n ve bas l materyallerini inceleyiniz. Özellefltirilmifl çözümler yaz s fl kland r lm fl ve öne mi ç kar lm flt r yoksa sadece boflluk doldurmak üzere yaz lm fl gibi mi durmaktad r? Vurgulanm fl k s m, genellikle flirketin en iyi yapt fleydir. 3. ENDÜSTR YEL B LG fiirket ne kadar zamand r ifl hayat nda bulunmaktad r? fiirket çal flanlar ihtiyaçlar - n z anlay p, sizi özel bir çözüme mi yönlendiriyor yoksa sat fla haz r bekleyen bir ürüne yönlendirip, ifle yarar hale gelmesi için yap lmas gerekenleri bilmenizi mi umuyorlar? pucu: Bilgiyi telefonda ölçmek, zor bir ifltir. Yine de kendinize telefon görüflmesi esnas nda ve sonras nda görüflmeden memnun olup olmad n z sorabilirsiniz. Uygulamaya yönelik ihtiyaçlar n z dinlediler mi ve bunlara yönelik çözümler sundular m? Bu, sadece basit bir evet veya hay r 56

teknik makale Özellefltirilmifl bir konveyör tedarikçisi çal flacak bir çözüm sunma konusunda bilgi ve deneyim sahibidir sorusudur! E er cevab n z evetse, muhtemelen onlarla gelecekte çal fl rken de rahat edeceksiniz. SYDMA Kontrol, müflterilerinin isteklerine uygun olarak, 1 Km mesafeye kadar iletiflim kurabilen, yeni, düflük maliyetli radyo modemlerini tan tt. Pazarda görece k sa mesafeler için, düflük maliyetli radyo modem ihtiyac n rahatl kla karfl layacak, ARM-P puls say c ve ARM-IO say sal girifl / ç k fl kopyalay c cihazlar, bir önceki ARM-S serisinin tüm özelliklerini, 25mW güçte (Aç k görüflte 1Km ye kadar güvenli iletiflim) ve uygun fiyatla, üzerinde bar nd ran, yeni, endüstriyel tip modemlerdir. ARM-IOA (2 say sal + 1 analog), ARM-IOD (1 say sal + 1 analog), ARM-IOS (Seri, RS232 ya da RS485) ve ARM-IOD16 (8 say sal girifl / 8 say sal ç k fl) ürünlerinden 4. DESTEK PERSONEL fiirket, nitelikli personel ile personelini destekleyecek uygun araçlarla sözlerini destekliyor mu? Bunun üzerinde düflünün. fiirketlerin olmak veya yapmak istediklerini söylemeleri yayg nd r; ancak daha sonra, çal flanlar na yat r m ve çal flanlar n uygun araçlarla destekleme konusunda iddialar n n gerisinde kal rlar. Bunun iyi bir örne i, Yapabilirsiniz. Size yard m edebiliriz. slogan ile Home Depot tur. Kar hanesini iyilefltirmek üzere yap lan bir giriflimde, daha yüksek maliyetli ve daha nitelikli dan flma elemanlar n daha az nitelikli ve düflük maliyetli personel ile de ifltirmifllerdir. Tüketiciler, ma azada kendilerine yard mc olabilecek hiç kimse olmad n far ettiklerinde, al flt klar deste- i alamamalar ndan ötürü ma azay y nlar halinde terk etmifltir. Sonunda Home Depot, tüketiciye yard mc olabilecek personel ile personelini do ru e itim ve araçlarla destekleme konular nda baflar s zl a u ram flt r. Kendi faydalar na olarak Home Depot, halen bu senaryoyu tersine çevirmeye u raflmaktad r. pucu: fiirketin yapabilece ini söyledi i fleyleri yapacak elemanlar ve araçlar olup olmad n belirleyiniz. Nas l? Onlar aray n ve destek elemanlar, e itimleri, araçlar ile flirketin yapabildi i ve yapaca n söyledi i fleyleri, yerinde yaparken çal flanlar na yard mc olma konusundaki flirket programlar ve ilkelerini sorun. Ürün karmalar hakk nda soru yöneltin. Sat fllar n n ne kadar k sm sat fla haz r çözümlerken, ne kadar özellefltirilmifl çözümlerdir? 5. fi RKET KOMPLE B R TEDAR KÇ M D R YOKSA BEL RL KONVEYÖR MODELLER VEYA SEKTÖRDE M UZMANLAfiMIfiTIR? Tipik olarak özellefltirilmifl çözüm sa lay c lar, tüm konveyör modellerini ve uygulaman z n ihtiyaçlar na yönelik mevcut bir ünite üzerinde gerekli de ifliklikleri yapabilecek tüm üretim yeteneklerini sunarlar. En sonunda ürününüz, ihtiyaçlar n z karfl layan tüm opsiyon ve özelliklerle birlikte sevk edilmelidir. Ünite vard nda, üzerinde daha fazla bir fley yamaman z veya minimum ifllem yapman z gereklidir. pucu: fiirketin komple yeterliliklere sahip olup olmad n anlamak üzere tüm bas l materyallerini inceleyiniz. Tedarikçiden gelen teklifi, tart fl lan tüm opsiyonlar n üniteye dahil edilip edilmedi ini görmek üzere kontrol ediniz. Özel zaman ay rarak, sizin konveyör beklentilerinizin onlar nki ile çak fl p çak flmad n do rulay n z. Özellefltirilmifl konveyör tedarikçileri zaman ve para tasarrufu sa layabilir. 6. fi RKET N DA ITIM STRATEJ S NED R? fiirketin ürünlerinin da t m n ne flekilde yapt önemlidir. Baz flirketler, ürünlerini sadece da t mc lar vas tas yla satarlar. Bu flirketler, da t mc lar n size ait konveyörü üretmek üzere tüm verileri sa lamas n beklerler. Bu süreç zaman al r ve kanallar aras nda iletilen bilgide ço unlukla kay plar olur. Ayr ca da t mc n n fiyat fark da söz konusudur. Di er flirketler stratejik olarak ürünlerini farkl da t m kanallar ile pazarlarlar. Kanal pazarlamas popülarite ve internetin kolayl sayesinde tutunur. fiirketler geleneksel da t m kanallar na olan sadakati sürdürmenin her zaman yollar bulundu- unu fark etmifltir ve her taraf n ç kar na çok az zarar vererek veya hiç zarar vermeksizin yenilerini eklemektedirler. pucu: Fabrika ile do rudan temas kurman z size zaman, enerji kazand r r ve düfl k - r kl ndan kurtar r. fiirketin da t m stratejisini detayl biçimde tart flmak üzere zaman ay r n. 7. Y NE: LET fi M, LET fi M, LET fi M Özellefltirilmifl konveyör tedarikçileri sizi dinlenmeye ve sorular sormaya konsantre olurlar. Sizi dinleyip dinlemedikleri veya sadece basit cevaplar vermekle yetinip yetinmedikleri gayet aç k olacakt r. Size sat fla haz r konveyörler sunmak isteyen yüzlerce konveyör tedarikçisi bulunmaktad r. Ne yaz k ki ço u zaman sat fla haz r üniteler, kendi tesisinizde veya yerel bir imalathanede yap lmas gereken ekstra ifller gerektirirler. Bu senaryo projeye; ilave maliyetler, zaman ve düfl k r kl ekler. Genel olarak konveyörlerin sizde zamana, paraya ve hayal k r kl na yol açt n düflünüyorsan z, büyük olas l kla öyledir! Özellefltirilmifl komple çözümler sunan bir konveyör flirketini incelemek üzere zaman ay rmak çok iyi sonuçlar verecektir. ARM-P ve ARM-IO - endüstriyel radyo modem Ender Gezen Elektrik Mühendisi SYDMA Kontrol & Otomasyon oluflan yeni seri modemler, 868MHz / 25 mw gücünde ve zorlu ortamlara uyumlu IP65 kasalar ile, MODBUS RTU/TCP, mirror modlar nda çal flabiliyor. ARMIO serisi radyo modemler; a r iflletim koflullar nda; liman, vinç, konveyör, çimento fabrikalar, su sa alt m ve da t m sistemleri, demir ve çelik fabrikalar, otomobil fabrikalar, yol iflaretleri, reklam panolar, g da endüstrisi, depolama ve lojistik, rüzgar türbinleri, pompa istasyonlar, su kuleleri, madenler, nükleer endüstri, video gözetleme, askeri uygulamalar, kimya endüstrisi ve telemtri- SCADA gibi pekçok endüstri ve uygulamada güvenle kullan labilir. 57

58

59

teknik makale Üstün nitelikli çözümlerle avantaj n z artt r n Ambalaj otomasyon çözümleri Mitsubishi Electric Factory Automation Türkiye temsilcisi GTS Genel Teknik Sistemler Ltd. fiti Bölüm 2 POfiETL AMBALAJ H zl, etkin ve düflük maliyetli Son ürünün bir torbaya, bir poflete veya bir çuvala konuldu u basit ambalajlama makinalar için Mitsubishi Electric in FX ailesine dahil kompakt PLC leri çok say da PLC temel cihazlar, adaptörler, özel modüller ve haberleflme modülleri sunmakta ve böylece bu türden bir otomasyon görevi için kapsaml bir çözüm sa lamaktad r. Hassas ürünlerle çal - fl rken çok dikkatli olmak güvenilir ve etkin iflletim ve makinan n arka planda kolay ayarlanmas aç s ndan çok önemlidir MEL- SEC FX ailesinin pozisyonlama modülleri, pek çok uygulamada gerekti i gibi, nokta noktaya pozisyonlaman n kolay yap labilmesi için çok say da olanak sunmaktad r. Maliyetlerin tart lmas Dozajlama için ürün hassas biçimde tart - l r. Tart m cihaz bir FX3U-485-BD üzerinden PLC ye ba l d r ve ona hunide yeterli miktar bulundu unu bu seri RS485 arabirim üzerinden bildirir. Böylece do ru zamanda ürünü poflete b rakan kapak aç l r. Hortum fleklindeki folyonun doldurma borusunun üzerinde kaymas n önlemek amac yla, hortum beslemenin hassas regülasyonu için iki senkronize eksene gerek vard r. Motion Network ü SSCNET II- I ve pozisyonlama modülü FX3U-20SSC-H üzerinden iki ba ms z eksen birlikte çal fl r ve folyo makaras ile doldurulmufl pofletin naklini çal flt r r ve durdurur. Folyonun gerilimi yayl bir kol taraf ndan sabit tutulur. Folyo makaras mekanik bir frenle donat lm flt r. üretimin sonunda ve di eri bafl nda gerçekleflir. Ancak her iki uygulamada da, ürünlerin nakliye için paletlerin üzerine tam ve güvenli biçimde istiflenmifl olmas veya bir konveyörün üzerine konulmufl olmas önemlidir. Bu türden makinalerdeki ak fllar genel olarak basittir ve servo tahrikler için karmafl k kontrol sistemlerine gerek duymazlar. Ancak yine de, ayn zamanda minimum maliyetlerle yüksek performansl ve çok hassas bir kontrol sistemi önemlidir. Kontrolde a rl k noktalar Örne in patates cipslerini bir poflete dolduran dikey bir hortum poflet makinas nda üç önemli alan n kontrol edilmesi gerekmektedir: Ürünün dozajlanmas, pofletin ayr lmas ve kayna n n yap lmas ile hortum folyonun beslenmesi ve pofletin götürülmesi. Mitsubishi Electric in FX3U serisi PLC leri münferit alanlardaki prosesleri koordine eder, derli topludur ve pek çok geniflleme olana n sunmaktad r. Bu türden bir ambalajda, pofletin aç lmas - n kolaylaflt ran dikey uzunlamas na dikifli ve enine iki dikifli oluflturmak için s t lm fl yap parçalar na gerek vard r. Bir FX3U- PLC ve s cakl k ayarlama modülü FX2N- 2LC ile kaynak tertibatlar n n s cakl klar sabit tutulabilir. Yatay dikifl için tertibat, FX3U ç k fl sinyalleri taraf ndan kontrol edilen bir pnömatik silindir vas tas ile pozisyona getirilir. Bu kaynak tertibat n n diflleri üst üste geldiklerinde, s cakl k nedeniyle dolu poflet ve ayn zamanda bir sonraki pofletin sonu kapat l r. Bundan sonra dolu poflet kesilir ve bir sonraki pofletin doldurulabilece i ile ilgili sinyal verilir. PALETLEME Optimize güç Mallar n paletlerin üzerine verimli biçimde istiflenmesi Paletleme ve paletten alma büyük çapta ayn d r, sadece normal olarak bir ifllem 4 eksen kontrolü için uygun maliyetli çözüm QD75 Bir Motion-Controller gerektirmeyen küçük uygulamalarda, QD75, 4 servo eksenin yüksek hassasiyette kontrolüne olanak sa lar. Özel modül olarak tasarlanan QD75, bir paletleyicinin hareketlerini kontrol etmek için ideal çözümdür. Genel bak fl sa layan kontak plan programlamas ve özel bir konfigürasyon yaz l m, QD75 in devreye al nmas n ve olas bir hata aramay kolaylaflt r r. Örne in konveyörler gibidi er bileflenler, yenilikçi FR-A700 frekans inverteri kullan larak 3 fazl AC motorlar ile ba lant l flekilde tahrik edilebilir. MELSEC Sistem Q ya ba lant, Örn; sensörler gibi di er cihazlar n ba lanabildi i aç k CC-Link Network ile kolayca realize edilebilir. 10 MBit/s lik yüksek transfer h z, CC-Link in h zl bir veri al flverifli yapmas - na olanak sa lar ve ayn anda kablo ba lant maliyetini azalt r. MELSEC Sistem Q otomasyon platformu, optimum duruma getirilmifl performans ve maliyet tasarrufu sa layan esnek ve kapsaml bir çözüm sunar. GARANT ED LEN KAL TE Mitsubishi Electric, otomasyon için yüksek kaliteli ürünlerden oluflan kapsaml bir ürün seçene i sunmaktad r. Uzun bir inovasyon listesiyle birlikte bu gerçek, siste- 60

teknik makale minizin güvenilir flekilde kontrol edilmesi söz konusu oldu unda Mitsubishi Electric i ilk tercih edilen marka yapar. MELSEC Sistem Q bir PLC den daha fazlas d r Otomasyon konseptimiz, MELSEC Sistem Q otomasyon platformunu baz al r. Bu platform, standart CPU lardan yüksek performansl CPU lara kadar genifl bir CPU seçene i sunar ve çoklu CPU iflletimine de olanak sa lar. CPU lar, çok say da G/Ç ve, özel modül ve yüksek çözünürlüklü analog modüllerle tamamlan r. Network özelli i tabii ki mevcuttur ve maliyetlerin ve, kablo ba lant lar n n azalt lmas na katk da bulunur. MELSEC Sistem Q ile afla daki Networkler kullan labilir: Ethernet (yönetim düzlemine ba lant için), MELSECNET/H (kontrol düzlemi), CC-Link ve Profibus (Üretim düzlemi) ve AS-Interface (Saha bus düzlemi). di er bir güçlü yan d r. Motorun her an optimum düzeyde çal flt r ld manyetik ak kontrolü ve motordaki kay plar n minimuma indirgendi i uyar kontrolü, maksimum motor verimlili i ve en yüksek rand - man n elde edilmesine katk da bulunur. Uluslar aras standartlara uygunluk Mitsubishi Electric in tüm otomasyon ürünleri, ISO 9001 kalite ve ISO 14001 çevre yönetimi alan nda sertifikal d r. Mitsubishi ürünleri, ayr nca uluslararas güvenlik standartlar, Avrupa yönetmelikleri, UL standartlar ve gemi s n fland rma gereksinimlerini karfl - lar. GOT1000 grafik operatör panellerinin operasyon alanlar, GT-Works programlama yaz l m ile çok kolay bir flekilde haz rlanabilir. MR Configurator, MELSEC Sistem Q daki Motion-Controller in kolayca yap - land r lmas için kullan lan bir yaz l md r. FR-A700 serisi frekans inverterlerinin parametre ayar, FR Configurator yaz l m ile PC den de mümkündür. MELSEC ailesinin programlama yaz l mlar na ek olarak, bir program test etme ve ba l bir donan m olmadan hata aramaya olanak sa layan genifl bir simülasyon yaz l m seçene i de bulunmaktad r. MELSOFT karfl laflt n z günlük sorun çözümlerinin anahtar d r. Hassas ve h zl servo tahrikler MR-J3 serisinin yüksek hassasiyetteki servo sürücüleri yüksek h zl Motion-Network ü SSCNET III ile uyumludur. SSCNET, Mitsubishi Electric taraf ndan gelifltirilmifltir ve fiber optik kablolar n kullan lmas ile 50 Mbit/s lik çok yüksek bir transfer h z yla birlikte bir tam dupleks iletiflime olanak sa lar. Bu servo sürücüler, titreflimleri önleyen ve yüksek h zda yüksek bir pozisyonlama hassasiyetine olanak sa layan entegre bir Auto-Tuning fonksiyonu sunar. MEL- SEC Sistem Q daki Motion-Controller servo kontrolörün kalbini oluflturur. Bu özel Motion- CPU lardan üç adede kadar bir PLC-CPU ile bir temel üniteye da l r. Motion-CPU lar uygulamay amac na tam yönelik flekilde gerçeklefltiren bir iflletim sistemine sahiptir. BirMotion-CPU ya 32 adet servo eksen ba lanabilir. Bu durumda iflleme süresi sadece 3.5 ms dir. 3 fazl AC motorlar ile enerji tasarrufu FR-A700 serisi frekans inverterleri, pompalar, fanlar ve konveyörlerin tahrik edilmesi için üretilmifltir. 200 ile 400 V girifl gerilimleri ve 0.4 ila 500 kw ç k fl güçleri aras nda FR-A700 serisi neredeyse tüm uygulamalar için bir çözüm sunar. Direkt olarak cihazdan ya da bir PC ve güçlü bir konfigürasyon yaz l m ile ayarlanabilen kapsaml parametreler sayesinde bu inverterler çok kolay bir flekilde kullan labilir. Enerji tasarrufu FR-A700 serisi frekans inverterlerinin Standart fotosel gövdesi ve yeni ifllemcisi DS30 sensörünü mesafe ölçümü için öncü bir teknoloji hâline getiriyor. Nesnenin rengi ne olursa olsun, bu kompakt ürün 3 metre alg lama mesafesi ve çok yüksek kesinlikte bir arka fon bast rmas sa lar. Bugüne kadar eflsiz küçük boyutlar ve kararl çal flmas yla DS30, yeni bir optik ölçüm olan uçufl süresi hesaplama ifllemi devrini temsil ediyor. DS30, yepyeni bir elektronik de erlendir- GOT1000 serisinde en yeni dokunmatik ekran teknolojisi kullan lmaktad r. Dünya çap nda FA merkezi Uluslararas standartlara uygun ürünlerin gelifltirilmesi için,mitsubishi Kuzey Amerika, Avrupa ve Asya da Factory Automation Center lar (Fabrika Otomasyon Merkezi) sunmaktad r. Bu FA merkezleri, müflterilerin desteklenmesi konusunda da faaliyet gösterir. EN NCE AYRINTIYA KADAR MÜKEMMEL YETÇ L K Komple bir gelifltirme ortam MELSOFT yaz l m konsepti, Mitsubishi nin tüm otomasyon ürünlerine yönelik zengin programlama, konfigürasyon ve bak m yaz l m seçeneklerini kapsar. Örnek olarak GX serisinin yaz l m, sadece kontak plan ya da talimat listesi gibi çeflitli dillerde PLC programlamas na olanak sa lamakla kalmaz, devreye alma ya da hata arama ve özel modüllerin konfigürasyonu s ras nda da kullan c y destekler. MX yaz l m, bir PLC yi proses görüntüleme ve iletiflim amac yla Örn; PC lere ya da di er üreticilerin cihazlar na ba lar ve genellikle yüksek performansl SCADA yaz l m na iyi bir alternatiftir. MELSOFT, sisteminizin verimlili ini optimum düzeye getirmek için tasarlanm fl çok say da yaz l m çözümü içerir Yenilikçi HMI çözümleri Mitsubishi Electric, insan ve makina aras ndaki iletiflimi sa lamak için GOT (Grafic Operator Terminal) tan ml çeflitli grafik operatör panelleri üretmektedir. GOT1000 serisi, 145 mm (5,7 inç) ekran diyagonalli GT11 grubunun kompakt cihazlar ile bafllar ve 380 mm ye (15 inç) kadar ekran diyagonali olan GT15 cihazlar nda sona erer. Bu operasyon cihazlar n n yüksek çözünürlüklü göstergelerinde TFT teknolojisi kullan lmaktad r. 65536 ya kadar renk paleti ile karmafl k grafiklerin ve hatta foto raflar n gösterilmesi için fevkalade uygundur. Cihazlar n ön taraf ndaki USB ba lant yuvas programlamay ve periyodik bak m önemli ölçüde kolaylaflt r r. GOT 1000 serisinin cihazlar, örne in MELSECNET/H veya CC-Link gibi mevcut Mitsubishi Networklerine, ama ayn zamanda bir Sistem- Q yap grubu tafl y c s n n geniflletme ba lant s na do rudan ba lanabilir ve böylece çok yüksek aktarma h zlar mümkün olur. Üretim ve e ilim verileri (CVS format da mümkün) CompactFlash bir bellek kart na kaydedilip kolayca tafl nabilir. Ayn zamanda bu yolla örne in reçeteler ve proje verileri GOT1000 e aktar labilir. -son- DS30 mesafe sensörü: Teknoloji lideri ile mesafe ölçümü SICK A.fi. info@sick.com.tr me ifllemi kullanarak fl n uçufl süresini ölçen ilk cihazd r. Bu flekilde ulaflt yüksek çözünürlük ve yeniden üretilebilirlik, düflük yans tmal nesnelerde bile DS30 sensörüne yüksek kesinlik ve kararl çal flma kazand r yor. Mükemmel bir arka fon bast rmas, DS30 ile en uygun mesafe ölçümünün yap lmas na izin verir. Bu, özellikle sensör aç k alanlarda ayarlanm fl ise önemli hale geliyor. Örne in; konveyör sistemlerinde veya yüksek boflluklu depolarda. ster raf konstrüksiyonlar nda yans t c metal fl nlar olsun, ister reflektörleri ile geçen araçlar ya da yans t c güvenlik ceketleri giyen personel, bunlar n hiç biri DS30 için sorun de ildir. 61

teknik makale Performans de erlendirme, liyakat takdiri sistemi - prosedürleri bölüm 1 Prof. Dr. Müh.. lhami Karayalç n TÜ Makine ve flletme Fakülteleri ilhamikarayalcin@tnn.net HEDEFLERLE YÖNET M VE PERFORMANS DE ERLEND RME 1. Sistemin amac Çal flanlar n, flirket amaçlar na ve temel hedeflerine katk s olan normalin üstündeki çabalar n ; Bölüm hedeflerinin ve bunlara ba l plan, program ve bütçelerin gerçekleflme durumlar n ; fiirket karl l, büyüme, güçlenme, pazar pay n artt rma gibi baflar ölçülerine katk lar n ; Bölümlerin ve belirlenebilen durumlarda personelin performanslar n ; Tüm personelin yüksek liyakat derecelerini, fiirketin tümünde, bölümlerde, iflbirli i ve tak m çal flmalar n ; Personelin özel gelifltirme, yenilik, yarat c l k, tasarruf, kalite gelifltirme çabalar n n sonuçlar n ; Personelin kendisi ve emrindekileri gelifltirme durumlar n ; Personelin verimlilik, üretkenlik, etkinlik, çal flmalar n ; fiirketin tesis, araç, teknoloji, malzeme, bilgi, donan m, insan kayna, itibar, sermaye gibi varl k ve kaynaklar nda amaca dönük, katma de erler yaratma çabalar n ; fiirket ve bölümlerin, hedeflerle yönetim modeline, yeniliklere, de iflim ve geliflim gereklerine uyumunu; Globalleflme, kurumsallaflma, toplam kalite yönetimine uyumlar n, fiirket vizyonunun oluflturulmas, gelifltirilmesi buna göre örgütlenmesine katk lar n de erlendirmek ve ödüllendirmektir. 2. Sistemi oluflturan ve etkileyen faktörler fiirket amaçlar ; fiirketin k sa, orta ve uzun vadeli hedefleri; fiirket, grup, bölüm faaliyet planlar, programlan, bütçeleri, flirket gelifltirme yat r m, iyilefltirme projeleri; fiirket gelenekleri, politikalar ; fiirket kültürü, ahlaki de erleri; fiirketin kalite ve hizmet standartlar ; fiirket, grup, bölüm, yönetici hedefleri ve performans kriterleri; Pozisyonlar n îfl de eri puanlar ; Personel liyakat dereceleri; D fl kurum, kifliler (müflteriler, al c lar, acentalar, kaynaklar, servis ald m z kurulufllar vb.) ile yap lan anlaflmalar, sözleflmeler; Ticaret ve hizmet faaliyetlerimizi kontrol eden, yasalar tüzük ve yönetmelikler; Faaliyetlerimizi yönlendiren ulusal ve uluslararas mesleki kurulufl kurallar (kodlar -normlar ) sistemi oluflturan ve etkileyen en önemli faktörlerdir. NSAN KAYNA I L YAKAT VE PERFORMANS DE ERLEND RME S STEM 1. Sistemin liflkili Oldu u Sistem ve Prosedürler: Genel de erlendirme: nsan kayna yönetmeli i, fl de erlendirme, Program ve bütçe, nsan kayna planlama ve gelifltirme, Hizmet kalite kontrolü. Sistemin kapsam : nsan Kayna De erlendirme, fiirket personelinin y l içindeki çal flma, baflar ve davran fllar n objektif kriterlerle de erlendirmek için gelifltirilmifl bir sistemdir. Liyakat de erlendirme ile Performans de erlendirme, prosedür ve formlar n kapsar. a. Liyakat de erlendirme: nsan kayna n n, görev tarifi ve di er yönetim dokümanlar na ba l olarak görevindeki genel baflar s n ve davran fllar n bütün yönleriyle belirleyen, mevcut ve potansiyel niteliklerini ortaya koyan bir çal flan de erlendirme yöntemidir. b. Performans de erlendirme: fl/aktivite/proje/plan esas na dayal çal flma düzeni içinde görev yapan görevlilerin amaçlarla ve hedeflerle yönetim ilkesine göre, istenen standartlara uyum ve temel fonksiyonlar yerine getirme derecelerini ölçmek üzere gelifltirilmifl bir çal flana baflar de erlendirme yöntemidir. 2. Sistemin Amaçlar Çal flanlar n liyakat ve performanslar n de- erlendirerek, görevlerdeki baflar düzeylerini saptamak; Çal flanlar n, baflar s n n de erlendirildi ini flirkete ve görevine baflar katk - lar n n izlendi ini duyurarak, ifl motivasyonu sa lamak; Y lsonu ücret art fllar ile ikramiye, primi ve genel müdürlü ün belirleyece i ödüllendirmelerde kullan lacak ölçüleri sa lamak, üst görevlere geçirme ve ifl rotasyonu için gerekli bilgileri toplamak; Y l içinde Matrix yönetim kapsam nda farkl yöneticilerle çal flan elemanlar n müflterek de erlendirmelerini sa lamak; E itim ve ifl deneyimi ihtiyaçlar n tespit etmek ve e itim çal flmalar için bilgi derlemektir. 3. Sistemin lkeleri nsan Kayna De erlendirme Sistemi, genel müdür d fl ndaki tüm kadro gruplar nda çal - flan görevlilere uygulan r. nsan kayna de- erlendirme, ekli formlar kullan larak yap l r. Sistemde belirtilen hususlar ve de erlendirme kriterleri grup ve bölüm yöneticileri taraf ndan kendilerine ba l olan görevlilere zaman nda duyurulur. Faaliyetleri somut, ölçülebilir sonuçlarla belirlenen türde görev yapan görevliler için performans de erlendirme ve liyakat de erlendirme birlikte sistemin kapsad di er kadro gruplar nda ise yaln z liyakat de erlendirme uygulan r. Liyakat de- erlendirme 6 ayda bir, performans de erlendirme ise ilgili prosedürde belirtilen ifl/aktivite ler baz nda yap l r. nsan kayna n n de erlendirme, yöneticilerin temel görevlerinden biridir, bu görevin yetki ve sorumlulu- u kimseye devredilemez. ki ay geçen vekalet söz konusu oldu unda, de erlendirme vekil amir taraf ndan yap l r. Liyakat de erlendirme formlar bölüm yöneticilerince gizlilik ilkesine uyularak toplan r ve 6 ayl k dönemler sonunda genel müdürlü e sunulur. 4. nsan Kayna De erlendirmenin Kullan m Alan nsan kayna de erlendirmeden afla da belirtilen hususlarda al nacak kararlarda yararlan l r: Terfi, nakil ve görev de ifliklikleri, Disiplin cezalar uygulanmas, fl akdinin feshi, E itim ihtiyac n n tespiti, Ödüllendirme vb. De erlendirme ile ilgili formlar ve belgeler, de erlendirme sisteminde belirlenen esaslar dahilinde gizlilik ilkesine uyularak saklan r. Yap lan de erlendirme hakk nda görevlinin kendisine bilgi verilmesi, ilgili bölüm müdürünün yetkisindedir. 5. Liyakat De erlendirme Prosedürü: Liyakat De erlendirme üçer ayl k dönemler için yap l r. De erlendirme için gerekli formlar n da t m n insan kaynaklar müdürlü ü yapar. Liyakat de erlendirme formlar, görevlinin ilk amiri taraf ndan doldurulur, bir üst amir taraf ndan onaylan r. a) Sabit kadrolu personel ile y ll k program baz nda tahsis edilen personelin liyakat de- 62

teknik makale erlendirmeleri bölüm müdürleri taraf ndan yap l r. b) fl/aktivite/proje baz nda görev yapan personelin liyakât de erlendirmeleri, personelin 1 y l içinde hizmet verdi i bölümlerin görüflü al narak yap l r. c) Müdür ve flefin birlikte görev yapt klar bölümlerde memurlar n liyakat de erlendirmeleri, müdür ve flef taraf ndan müflterek yap - l r. Grup genel müdür yard mc s onaylar. d) Özel durumlarda, liyakat de erlendirmesini yapacak görevliyi grup genel müdür yard mc s belirler. Her alt ay n sonunda, bütün görevlilerin liyakat de erlendirme formlar grup müdürlerinde toplanarak genel müdürlü e iletilir. 6. Performans De erlendirme: Gruplar n ve bölümlerin performans de erlendirme ölçüleri (kriterleri) ekte verilmektedir. Hiyerarflik düzen içinde, grubun ve bölümün yönetici, nezaretçi ve di er elemanlar - na bu performans kriterlerini yerine getirme derecelerine göre puan verilir. Bu puanlama belgelere, elde edilen gözle görülür sonuçlara göre yap l r. Puanlamada grup ve bölümün, onayl hedef, plan, program, bütçe ve faaliyet standartlar ve görev sorumluluklar esas al n r. (Ekte verilmektedir.) Her personel için puanlama yap l rken gerekçeleri not edilir; yönetici bunlar ilgili personelle tart flabilir. 7. Liyakat Takdiri ile Performans De erlendirmenin Birlefltirilmesi: Performans puanlamalar n n (Pp) a rl 0.60, Liyakat puanlar n n (Lp) a rl 0.40 olarak al n r. Genel Müdürlük bu a rl klar geliflmelere göre yeniden ayarlayabilir. Toplam - Birlefltirilmifl Personel De erlendirme puan : Pb = 0.60 Pp + 0.40 Lp olarak bulunur. A) L YAKAT DE ERLEND RME FAKTÖRLER (Genel Müdür Yard mc lar, Bölüm Müdürleri) 1. Yöneticilik davran fl : Örgütlenme ve yetki devretme, Yönetme, nezaret etme, teflvik etme, leriyi görme, tahmin etme, Planlama, programlama, bütçeleme, fl yapt rma, izleme, Kontrol etme, de erlendirme, Kadrosundakileri e itme ve yetifltirme, D fl kurulufl ve kiflilerle iliflkileri, fllerini gelifltirme, sistem ve standartlar kurma, 2. Organizasyon Davran fl, fline Ba l l Amirine ve flirket üst yönetimine yard mc olma, flbirli i ve koordinasyon davran fl, fiirket içi iliflkileri, fiirket sistem, süreç ve prosedürlerine ba l l, fiirket disiplin düzenine uyma, fiirketin maddi ve manevi varl klar na sahip ç kma, Plan-Program ve Bütçe hedeflerine ba l l - 3. Yetki Kullanma - Karar Alma Davran fl Yetkilerini kullanma ve insiyatif alma (kendi bafl na) davran fl, Karar alma, kararlara katk da bulunma etkinli i, Özel flartlara uyum sa lama, özel durumlar takdir etme ve de erlendirme 4. Bilgi ve Maharet, Yetenek Bilgi ve maharetinin, yeteneklerinin ifline yeterlili i, Bilgi ve maharetini gelifltirme çabas, Bilgi birikimlerinden ve kaynaklar ndan yararlanmas, Mesleki yenilikleri, mevzuat de iflikliklerini izleme, uygulamaya koyma, 5. fl Üretme Gayreti ve Dinamizmi fl plan ve programlar na uyma, fl standartlar na (miktar ve zaman) uyma, flin gerektirdi i dinamizmi, canl l gösterme, çal flkanl k, 6. Çal flma Verimlili i ve Etkinli i Bilgi, enformasyon derleme, analiz ve de- erlendirme, Model kurma, yöntem seçme, alternatif haz rlama, Sentez etme, sonuç ç karma, yorumlama, Fikir üretme, yenilik getirme, farkl l k yaratma, bulufllar yapma getirme, Ekonomik ve düzenli çal flma Kendili inden çal flkanl k. 7. fl Kalitesi ve Güvenirli i Sorumlulu u alt ndaki faaliyetlerin kalite standartlar na uygunlu u, Üretilen ifllerin ve yap lan ifllemlerin güvenilirli i, Kalite kontrol, teftifl ve denetlemeye aç kl -, ifl birli i Ürün ve hizmet kalitesini gelifltirme çabalar B) L YAKAT DE ERLEND RME FAKTÖRLER (Sorumlular, Mühendisler, Uzmanlar) 1. Yönetim ve Nezaret Etme Davran fl fl da t m ve sorumluluk verme, Nezaret etme, teflvik etme, ifl yapt rma, izleme; fl yükünü tahmin etme, programlama, Görevlileri ve ifllerini kontrol etme, de erlendirme, Kadrosundakileri e itme ve yetifltirme, D fl kurulufl ve kiflilerle iliflkileri, Prosedür ve form ihtiyac n belirleme, 2. Organizasyonel Davran fl, fline Ba l l Amirine ve departman na yard mc olmas, flbirli i, iflbölümü, ifl iliflkileri, fiirket sistem ve prosedürlerine ba l l, fiirket disiplin düzenine uyumu, fiirketin maddi ve manevi varl klar na sahip ç kmas, fl program ve bütçe hedeflerine ba l l. 3. Yetki Kullanma, Kararlar Uygulama Davran fl Yetkilerini kullanma davran fl, Karar ihtiyac n belirleme, kararlara katk - da bulunma, Uygulamada de iflen flartlara göre davranma, Özel durumlar üst amirlerine aktarma, 4. Bilgi, Maharet ve Yetene i Bilgi ve maharetinin ifline yeterlili i, Bilgi ve maharetini gelifltirme çabas, Bilgi kaynaklar ndan yararlanmas, Mesleki yenilikleri, mevzuat de iflikliklerini izlemesi. 5. fl Üretme Gayreti ve Dinamizmi fl programlar na uyma, fl standartlar na (miktar ve zaman) uyma, Çal flkanl k, ifl alma, iflin gerektirdi i dinamizmi gösterme, 6. Çal flma Verimlili i ve Etkinli i (Sorumlu Yard mc lar, Elemanlar) Bilgi, enformasyon derleme ve analizi, Yöntem seçme, alternatif haz rlama, Sonuç ç karma, yorumlama, rapor etme, Ekonomik ve düzenli çal flma, Süpervizyona ihtiyaç gösterme. 7. fl Kalitesi ve Güvenilirli i Sorumlu oldu u ifllerin kalite standartlar - na uygunlu u, Üretilen ifllerin ve yap lan ifllerin güvenilirli i, fli için kalite kontrol standartlar n istemesi, Teftifl ve denetime aç kl. Devam gelecek say m zda... 63

64