1

2

Hücre Zarı 7.5-8 nm kalınlığındadır. Işık mikroskobu ile görülemez. 3

4

Görevleri: Hücrenin sınırlarının belirlenmesi Hücrenin çevresi ile ilişkilerini düzenler Çeşitli maddelerin hücre içine giriş ve çıkışının denetlenmesi Sinyallerin tanınması ve belirlenmesi Doku özelliğini kazanabilmesi için antijenik özellikler taşır. Diğer hücreler ile bağlantı yapabilmesini sağlayan bağlantı kompleksleri içerir. 5

Bütün biyolojik membranlar ortak bir yapı gösterir. Lipid ve protein içerir (Oranı değişkendir) Lipid çift tabaka oluşturur Protein çift tabaka içine gömülmüştür Lipid ve proteinler hareketlidir, akışkanlık kazandırır Membran asimetriktir 6

Hücre Zarını Oluşturan Moleküller Lipidler Proteinler Fosfolipidler Glikolipidler Kolesterol Karbonhidratlar 7

Hidrofilik bir baş Hidrofobik 2 adet kuyruk içerir. Kuyruğun uzunluğu 14-24 karbon atomu arasındadır. Kuyruklardan biri bir yada daha fazla çift bağ içerir. 8

Fosfolipidler amfipatiktir. 5çeşit fosfolipid Fosfotidilkolin Sfingomyelin Fosfatidiletanolamin Fosfatidilserin Fosfotidilinositol (en az) 9

Fosfotidilserin fizyolojik ph da negatif yük taşır. İç zarda bağlanmıştır. Protein kinaz C etki gösterebilmesi için bu fosfolipide ihtiyaç duyar. Diğerleri nötrdür. 10

Kolesterol prokaryotik hücrelerde, bitkilerde bulunmaz. Memelilerde ise fosfolipidlere yaklaşık eşit miktarda kolesterol vardır. 11

Fosfolipidler arasına yerleşmiştir. Fosfolipid kuyruğundaki ilk birkaç karbonun hareketsizleşmesine neden olur. Düşük sıcaklıklarda sıvılığın hızlı azalmasını engeller. Sıcaktada aşırı akışkanlığı engeller. 12

Çift tabakalı lipidin sıvılığını etkileyen faktörler Kolesterol miktarı Lipid bileşimi Sıcaklık Yağ asidi zincirlerindeki çift bağ miktarı Yağ asidi zincirlerindeki zincirin uzunluğu 13

Membran Lipid Hareketleri Lateral Difüzyon 2mikron/sn Rotasyon Flip-flop (fosfolipid translokatör; ER zarında) 14

Lipid molekülleri çift tabaka oluşturur Çift tabakalı yapı suda eriyen moleküllerin geçişine bariyer görevi yapar. Membranın diğer görevlerine yardım eder. Membranlar dinamik ve akışkan yapılardır. Lipid ve protein molekülleri hareketlidir. Asimetriktir. 15

GORTER ve GRENDEL Eritrosit deneyi 16

Memran Proteinleri %25-75 Membran proteinleri hareketlidir. Lateral hareket Rotasyon hareketi Hücre füzyonu deneyleri Frye ve Edidin 1970 17

18

Membran proteinlerinin fonksiyonları Moleküllerin taşınması Reseptör proteinler Sitoiskelet Hücre-hücre tutunması Hücrenin çevresindeki matrikse tutunması Antijenik özellikler Enzimler 19

Membran proteinleri çift katlı lipide tutunma özelliklerine göre İntegral proteinler Periferal proteinler 20

Membran proteinlerinin çift tabakalı lipide tutunma şekilleri; Tek geçişli alfa heliks Çok geçişli alfa heliks Beta tabakalı fıçı (Kanal proteinleri; 8-22) 21

Amfipatik bir alfa heliksin hidrofobik tarafı ile sitozolik lipid tabakasına tutunması Çift tabakalı lipidin sitozolik tarafına kovalent bağlanmış bir yağ zinciri ile Dış lipid tabakasına fosfotidil inositole bağlanmış bir oligosakkarit zinciri ile (GPI çapası) Diğer membran proteinlerine bağlanma 22

Dondurup Kırma Yöntemi Sıvı nitrojen, mikrotom, Kırılma yüzeyi metal ile kaplanır Elektron mikroskopu 23

Membran karbonhidratları Sitozolik yüzde yoktur. Asimetriktir. %2-10 Glikolipid Glikoprotein Glikokaliks=hücre mantosu 24

Hücre adezyonunda ve doku bütünlüğünün korunmasında Mekanik ve kimyasal etkilere karşı koruyucu Büyük taneciklerin geçişini engelleyen bariyer Hücre-hücre tanıması ve hücre matriks tanıması Embriyolojik gelişim ve hücre çoğalmasının kontrolünde Kan gruplarının oluşumunda Reseptör Bakteri ve bakteri toksinlerinin ve virüslerin hücre yüzeyine bağlanmaları için tutunma bölgeleri oluşturur. 25

Membran karbonhidratları Glukoz, galaktoz, fukoz, N-Asetilglukozamin, N-Asetil galaktozamin, N-asetil nörominik asit ve sialik asit 26

En çok rastlanan nötral glikolipidlerdir. En karmaşık olan glikolipidler gangliozidlerdir. Sinir hücrelerinde var. En basit glikolipid Galaktoserobrosittir. myelin kılıftaki esas glikolipiddir. Elektrik izolasyonunda görev yapar. 27

Membran glikolipid metabolizmasındaki bozukluklar Tay-Sacs; Gangliozid GM2 nin yıkılma ve yenilenme mekanizmasında bozukluk var. 28

Bazı membran glikoproteinleri viruslar için reseptör görevi yapmaktadır. CD4 glikoprotein- HIV Kan grubu antijenleri 29

Akıcı Mozayik Zar Modeli 30

Yard.Doç.Dr. Müzeyyen İZMİRLİ 31

Hücre İskeleti Hücre içinde hücreye şekil veren, hareket etmesini sağlayan ve hücre içi bileşenlerinin bir yerden bir yere taşınmasını sağlayan yapıya hücre iskeleti denir. 3 temel flament yapısından oluşmuştur. 1. Mikrofilamentler 2. Mikrotübüller 3. Ara filamentler 32

Mikrofilamentler Aktin ve miyozin filamentlerinden oluşurlar. Mikrofilamentler, hücrede yarı katı jel özelliğinde---- düzenli yada Dağınık ve rastgele olarak ta bulunabilirler. 33

MF ler plazma zarının altında Hücre şeklinin oluşması Hareketi gerçekleştiren Mekanik destek sağlayan Bir ağ yapısı oluşturur. Hücredeki total proteinin %20 sini oluşturur. 34

Aktin filamentleri aktin monomerlerinin (Globuler protein) uç uca eklenmesi ile oluşurlar. Globüler aktin molekülünde bir çift çıkıntı ve bir çift girinti bulunur. Bu bölgeler monomerleri biribirine bağlayan sıkı bağlantı bölgeleridir. 35

Filament yapıdaki aktin Bir çift filament aktin polimeri de birbiri ile sarmal yapar. 36

Globüler aktin monomerleri aynı yönde eklendikleri için iki ucun yükleri farklıdır. Polaritenin farklı olması miyozin hareketinin tek yönde gerçekleşmesini sağlar. 37

Aktin polimerleşmesini etkileyen ilaçlar vardır. Sitokalazinler aktin filamentlerin artı ucuna bağlanarak uzamasını engellerler. Falloidin aktin filamentlerine sıkıca bağlanır ve monomerlere ayrışmasını engeller. 38

Aktin filamentleri 2 şekilde bağlanır. Bundle (Aktin bağları): alfa aktinin ve fimbrin Paralel aktin filamentleri bağlanır. 39

Network (Aktin şebekeleri): Filamin, spektrin Çapraz aktin polimerlerinin V şeklinde bağlarlar. 40

Miyozin: moleküler motor Kimyasal enerji---- mekanik enerji Miyozin I, II I Bir vezikülün aktin filamenti üzerindeki hareketi, bir aktinin diğer aktin üzerindeki hareketini II sitokinez, kas kontraksiyonu, hücre polaritesi 41

Mikrofilamentlerin Görevleri İskelet kasında: kas kasılmasında Hücre korteksinde: membran hareketinde, hücrenin yer değiştirmesi, endositoz, ekzositoz Hücre yüzey farklılaşmasında: Mikrovillusların yapısında (villin, fimbrin) Mitozda, hücrenin ikiye bölünmesinde Embriyonik gelişim sırasında 42

Kas Kasılması İskelet kasları kas liflerinin demet halinde bir araya gelmesi ile oluşur. Miyofibriller sitoplazmada bulunan aktin filamentleri ve miyozin filamentlerinin silindir şeklinde paketlenmesi ile meydana gelir. Her miyofibril sarkomer (çizgili yapısndan dolayı bu ismi almış) biriminin organize olmuş bir zinciridir. 43

Hücre göçü: Hücrenin belli bir yüzey boyunca sürünerek hareket etmesi. Beyaz kan h. Embriyonik h. Amip Kanser h. Fagositoz Sinir h.lerinin büyümesi sırasında yani gelişim esnasında 44

Arafilamentler Aktin ve mikrotübüllerin arasında yer alır. Hücre hareketinde doğrudan etkisi yoktur. Temel ve yapısal olarak bulunur ve mekanik destek sağlar. Farklı hücrelerden sentezlenen farklı türleri vardır. 50 6 grupta 45

Grup I ve II Keratin: epitel Grup III Grup IV Grup V Vimentin: Fibroblast, kas h., lökosit, embriyonik h. Desmin Gliyal asidik protein Periferin: Periferik Nöron NF-L, NF-M, NF-H, (nörofilament) Nükleer Laminler Grup VI Nestin: kök hücreler 46

Mikrotübüller Hücre şekli ve hareketinden sorumlu. İçi boş tüp şeklinde. Organellerin h. İçinde taşınması Mitozda kromozomların taşınması Sil ve flagella hareketi 47

Mikrotübüller tubulin proteinin polimerleşmesinden oluşur. Tubulin molekülü Tubulin proteini: alfa, beta ve gama olmak üzere üç tipi vardır. Alfa ve beta dimerleşir ve tubulin molekülünü oluşturur. Tubulin gama ise sentrozomlarda vardır.mikrotübül birleşmesi ve uzamasından sorumludur. 48

Her döngüsünde 13 birim vardır. Mikrotübüllerin de artı ve eksi ucu vardır. Mikrotübüller hücre içinde polimerize ve depolimerize olur. Mikrotübül organize edici bölgeden büyüme başlar. 2 motor proteini vardır. Kinezin ve dynein. Kinezin + uca dynein ise uca mol taşır. 49

Vinkristin Taxol Kolşisin 50

Yard.Doç.Dr. Müzeyyen İZMİRLİ 51

Hücre Membran Farklılaşmaları Serbest Yüzey Farklılaşmaları Çoğu hücrenin yüzeyinde hücre hareketi, fagositoz ve besinlerin emilimi gibi özelleşmiş fonksiyonlar ile ilişkili bir çok çıkıntı ve uzantılar vardır. 52

Mikrovillus Hücre serbest yüzey membranının parmak şeklindeki sitoplazmik uzantılarına denir. Emilim yüzeyini artırırlar. Bir barsak epitelinde 100-3000 adet bulunabilir. Emilim yüzeyini yaklaşık 20 kat artırabilir. 53

54

Mikrovilluslar barsak epitel hücrelerinde besinlerin, böbrekte su ile birlikte iyonların emiliminde iş görürler. Hücre membranı dışında polisakkarit ve sindirim enzimleri (peptidaz ve glikozidaz) içeren kalın bir glikokaliks tabakası görülür. 55

Her mikrovillus içinde 20-30 kadar aktin mikrofilamenti vardır. Aktin filamentlerini bir arada tutmak için düzenli aralıklarla enine bağlantı yapan proteinler fimbrin ve villindir. Fimbrin ve villin iki aktin bağlama bölgesi taşıdıklarından komşu iki aktin filamentini bağlarlar. Aktin filamentleri ile hücre membranı arasında miyozin I ve kalsiyum bağlayıcı protein kalmodulin vardır. 56

Aktin filamentleri 0.5 mikron kadar hücre içine girerek apikal membran altında bulunan terminal ağ ile karışırlar. Terminal ağ ara filamentleri arasında bulunan başlıca proteinler miyozin II ve spektrindir. 57

Silya Mikrovilluslardan daha uzun hareketli olan serbest yüzey farklılaşmalarıdır. Bir epitel hücresinde 250-300 silya bulunr. 58

Solunum yollarında; mukus ve tozların dışarı atılmasını 59

Tuba uterina da yumurta hücresinin uterusa gitmesini Duktus deferensteki spermlerin duktus epididimise geçmesini sağlarlar. 60

Silyanın enine kesit yapısı 9+2 modelindedir. Bütün ökaryotik silya aksonem olarak adlandırılan dairesel dizilmiş 9 adet çift mikrotübül, merkezde 2 adet tek mikrotübülden oluşur. Bu yapılar plazma membranı ile çevrilidir. 61

Kalıtımsal olarak silya proteini eksik olan hastalarda: kalp ve karaciğerin zıt yerleşimi, hareketsiz sperm; erkek kısırlığı, trakede silya hareketsizliği; akciğer enfeksiyonlarına neden olur. 62

Kamçı Kamçı bir hücrede bir veya iki tanedir. Bakteri kamçısı flagellin olarak adlandırılan proteinden oluşan bir tüp şeklinde olup ökaryotik hücre kamçısından oldukça farklıdır. 63

Çoğu protozoa kamçısı silya iç yapısına benzer fakat memeli sperm kuyruğu genellikle 9+2 şeklinde değilde 9+2+2 şeklindedir. 64

Stereosilya Uzun, dallanmış mikrovillus yapısındadır. Stereosilya hareketsiz, bazal cisim içermeyen bir yapıdır. İçlerinde aktin flament ağı bulunur. Amaçları emilim yüzeyini artırmaktır. 65

Duktus epididimis hücrelerinin yüzeyinde bulunan sterosilya testisten gelen sıvının %90 ının emilimini sağlar. Spermatogenez süresinde oluşan artıkların ortadan kaldırılmasında görev yapar. Sterosilyalar iç kulakta işitme reseptör hücrelerinde (hair cell) bulunurlar ve demetler oluştururlar. 66

Yan Yüzey Farklılaşmaları Hücreler arası bağlantılar olarak da bilinirler. Hücrehücre, hücre-matriks bağlanması şeklindedirler. Sıkı bağlantı=zonnula Occludens=Occluding Junction=Tight Junction Yan yana duran komşu hücreler arasında ki boşluk en az bu bağlantı şeklindedir (100-150A). Komşu epitel hücrelerinin apikal yüzeyinin altında çeşitli moleküllerin geçişine izin vermeyecek şekildedirler. 67

İki hücre membranı arasında ve hücrenin tüm çevresini saran integral membran proteinlerinden oluşan iplik yapısındadır. Sıkı bağlantıların bütünlüğünü Ca iyonlarının varlığı sağlar. Sıkı bağlantılar barsak epitel hücrelerinde genellikle mikrovillus içeren yüzün hemen altında bulunurlar. Pankreas hücrelerinde, böbrek distal tübüllerinde, idrar kesesi epitel hücrelerinde de mevcuttur. 68

Anyonlardan ziyade katyonlara geçirgendirler. 1.8 nm den büyük moleküllerin geçişine izin vermezler. Beyin ve omuriliğin pek çok bölgesinde endotel hücreleri sıkı bağlantılar ile bağlanmıştır. 69

Tutucu bağlantılar_anchoring Junctions: kalp, kas ve epidermis gibi ağır mekanik strese maruz kalan dokularda bol miktarda bulunurlar. İçerdikleri hücre iskeletine göre: 1. 2. 1. 2. Aktin filamenti Hücre-hücre bağlantıları Adherens bağlantılar Hücre-matriks bağlantıları Fokal adezyonlar Ara filamentler Hücre-hücre bağlantıları Desmozomlar Hücre-matriks bağlantıları Hemidesmozomlar 70

Adherens bağlantılar İki komşu epitel hücresinin hücre membranlarının sitoplazma tarafında aktin filamentleri uzanır. Ekstraselüler matriksi bağladığı noktalarda kemer gibi bir görüntüsü vardır. Bu bağlantı süreklidir ve epitelin fiziksel bütünlüğünü sağlar. İki komşu hücre arasındaki mesafe 150-200A dur. 71

İçerdiği proteinler Kaderinler P120 α katanin β katanin Vinkulin α aktinin 72

Fokal Adezyon Hücrelerin ekstra selüler matrikse bağlanması (integrinler aracılığı ile) sonucu oluşmuş bağlantılardır. Uyarı iletiminde İmmün cevap sırasında lökositlerin kimyasal ajanlara doğru hareketi sırasında yalancı ayakların oluşumunda da görevlidir. Duchenne muscular kas distrofisi 73

Desmozomlar Komşu hücreler arasındaki kuvvetli bağlanma noktalarıdır. Hücreler arası aralık 200-300 A dur. Desmozomlar hücre tipine bağlı olarak özel bir ara filamente bağlanır. Bu bağlantıların olduğu hücreler genellikle mekanik strese dayanıklıdır. Sitoplazmik plaktan çıkan lifler arafilamentlerdir. 74

Elektron mikroskopunda bakıldığında membranların sitoplazmaya bakan taraflarında sitoplazmik plaklar bulunur. Bunlar desmoplakin, plakofilin ve plakoglobin olarak adlandırılır. 75

Pemfigus: kendi desmozomal kaderin proteinlerine karşı antikor oluştururlar. Gevşemiş epiteller ve epitel içine sızmış su kabarcıkları oluşur. 76

Hemidesmozomlar Epitel hücreleri ile bazal lamina arasında yer alır. Epitel hücrelerine dayanıklılık sağlar. Sitoplazmaya bakan yüzlerinde ara filamentlerin bağlandığı sitoplazmik plak bulunur. 77

BAZAL YÜZEY FARKLILAŞMALARI Epitel hücrelerinin bazal kısmında hücre zarının hemen altında kesintisiz devam eden ince bir ekstraselüler matriks tabakası olarak bulunan yapıya bazal lamina denir. Çevrelediği hücrelerin ve epitelin bağ dokudan ayrılmasını sağlar. Ekstraselüler matriks bileşenleri oluşturur. Ağ şeklindedir. 78

79

Lamina lucida: Lamina densa: Lamina retikülaris: tip I ve tip III kollojenden oluşur. Bazal laminanın bileşenleri epitel, kas, yağ ve schwann hücreleri tarafından salgılanır. Bazal lamina ve kollajen içeren tabaka bazal membran olarak adlandırılır. 80

Görevleri: Epitel hücrelerine fiziksel destek Seçici bir bariyer Seçici filtre Hücre canlılığı, çoğalması ve farklılaşmasının kontrolü Embriyonik gelişimde mikroçevre oluşturulmasında, embriyo hücrelerinin bir arada tutulmasında ve hücre göçünde rol oynar. Postnatal yaşamda epitel tamiri Yara iyileşmeleri Alport sendromu: böbrek rahatsızlığı Goodpasture sendromu: otoimmun hastalık 81

Haberleşme bağlantıları Gap Junction= Nexus Komşu hücre membranlarının haberleşmesini sağlayan ve düzenli olarak 2 nm aralıklarda bulunan yapıdır. Konnekson; konneksin proteinlerinin transmembran proteinleri etrafında dizilmiş, altı benzer (konneksin) üniteden oluşan silindirik bir yapıdır. Kanallar vasıtasıyla iki hücre arasındaki geçiş direkt olarak olur. 82

83

Küçük metabolitlerin (kaynakların paylaşımı için) iyonların (Hücreler arasındaki elektrokimyasal devamlılığı sağlamak için) İkinci habercilerin (bilgi ağını kurmak için) Geçişi mümkündür. Proteinler, nükleik asitler, polisakkaritler geçemez. 84

H, Ca iyonlarının konsantrasyonu ve protein kinazlar bu kanalların açılıp kapanmasını düzenlemektedir. Hücreler arası haberleşmeye izin veren tek bağlantı bölgesi gap junction dır. Hücre grupları arasındaki fonksiyonun koordinasyonu, büyüme ve farklılaşmanın düzelenmesinde de rol oynar. Konneksin genlerindeki mutasyonlar neticesinde kalıtımsal sağırlık ve körlüğe neden olur. 85

Kimyasal sinapslar Sinir hücrelerinde sinyaller, sinaps olarak bilinen iki hücre arasında özelleşmiş yerlerde iletilir. diğer nöronlara ya da kas veya salgı bezleri gibi nöron olmayan hücrelere mesaj iletmesine olanak tanıyan özelleşmiş bağlantı noktaları. Kimyasal sinapslar uyaran veya durduran olabilir. 86

87

Plasmodesmata Bitki hücreleri arasındaki haberleşme sitoplazmik uzantılarla gerçekleşir. İki komşu bitki hücresinin duvarının arasında pektinden zengin orta lamel bölgesi bulunur ve bu bölge hücrenin birleşmesinde rol oynar. 88

İki hücre arasındaki kanallar vasıtası ile (DER) iyonların ve küçük moleküllerin geçişini sağlar. 1 kda dan küçük olanlar serbest olarak geçebilirken bundan büyük moleküller seçici olarak geçerler. 89

Yard.Doç.Dr. Müzeyyen İZMİRLİ 90

EKSTRASELÜLER MATRİKS (ECM)= HÜCRELER ARASI MATRİKS Ekstraselüler matriks; hücreler arasını dolduran, çeşitli protein ve polisakkaritlerden oluşmuş hücrelerin bulunduğu ortamdır. Dokulara destek sağlayan, hücrelerin şekil ve fonksiyonunda, gelişiminde, çoğalmasında canlılığını sürdürmesinde ve göçünde görev yapmaktadır. Hücrelerin dokuları oluşturmasında görev yapmaktadır. 91

ECM nin fiziksel yapısı ve içeriği hücreden hücreye değişir. Kemikte- sert Kıkırdak ve bağ dokuda- yumşak Kanda- sıvıdır. 92

ECM molekülleri ikiye ayrılır. 1.Glikozaminglikanlar 2.Fibröz proteinler 93

1. Glikozaminglikanlar (GAG): Uzun, eğilmeyen, dallanmamış, tekrarlayan disakkarit ünitelerinden oluşan polisakkaritlerdir. GAG lar ; negatif yüklüdür. çubuk şeklindedir. su bağlama yeteneğine sahiptir. sülfat grubu bağlıdır. 94

GAG lar içerdikleri şekerlere, şekerler arasındaki bağlantı tipine göre, sülfat gruplarının sayısına ve sülfat gruplarının lokalizasyonuna göre 4 gruba ayrılır. 1. Hyaluronon: sülfat grubu sadece bunda yok. 2. Kondroitin sülfat ve dermatan sülfat 3. Heperan sülfat ve heparin 4. Keratan sülfat 95

Hyaluronan: En basitidir. Sülfit içermez. Kovalent bağlı protein içermez. Dokularda sıkıştırıcı kuvvetlere karşı direnç rolü vardır. Embriyonik gelişim sırasında da hücreler arası alanı doldurur. Yara iyileşmelerinde kayganlık sağlar ve çok üretilir. 96

Staph. Aerus- hyaluronidaz Bakterilerin bağ dokusu aracılığı ile hızla yayılmasına neden olur. Kondroitin sülfat, dermatan sülfat, heperan sülfat ve heparin, keratan sülfat: hidrate bir jel ortamı oluştururlar. Besinlerin, artık maddelerin ve sinyal moleküllerin hızlı difizyonunu sağlayarak yapısal destek olarak görev yaparlar. 97

GAG lar proteinlerle birleşerek proteoglikanları oluştururlar. Proteinlerle bağlantı golgi kompleksinde gerçekleşir. Nükleolemmada porlarda bulunan proteoglikanlar porların farklı büyüklükte olmasını sağlar. (Seçici moleküler filtre) Kimyasal haberleşmede görev yaparlar. Ko-reseptör olarak görev yaparlar. 98

2. Fibröz Proteinler: bağ dokuda yer alan glikozaminglikanlar ve proteoglikanlar su ile karışmış halde jel benzeri yapılarken fibröz proteinler bunun içine gömülmüş yapıdaki protein yapılardır. Bunlar; Kollojen, laminin, fibronektin, tenaskin, elastin dir. 99

100

Ekstraselüler Proteazlar ECM hücreler tarafından sentezlenen ECM proteazlar tarafından parçalanır. Bunlar; 1. Serin proteazlar 2. Matriks metalloproteazlar 101

Serin proteazlar: aktif bölgelerinde serin vardır. Matriks Metalloproteazlar: Ca ve Zn ya bağlanarak aktive olurlar. tümör hücresinde, endotel hücrelerinde, makrofajlarda ve enflamatuvar hücrelerde sentezlenir. Kollojen, laminin ve fibronektinin parçalanmasında ikisi birlikte çalışır. 102

103