Prof. Dr. Taner Dağcı

Transkript

1 Prof. Dr. Taner Dağcı

2 Kas Tipleri Kalp kası Düz kas İskelet kası Kemiklere tutunurlar. İstemli hareketi sağlarlar. Vücuda destek sağlarlar. Zıt çalışan gruplar (antagonist). Birlikte çalışan gruplar (agonist).

3

4 İskelet kasının Anatomisi Kas lifleri (hücreler) Kas fasikülleri (demetler) Kas Bağ Doku Kılıfları Endomisyum (tek bir kas lifini çevreler) Perimisyum (kas demetlerini çevreler) Epimisyum (tüm kası çevreler)

5 Kas Liflerinin Yapısı Sarkoplazma Sarkolemma Transvers tübül (T Tübül) Sarkomer Aktin Miyozin Sarkoplazmik Retikulum Terminal sisterna Motor unit

6

7

8 Sarkomer, kas hücresinde kasılabilen en küçük fonksiyonel birimdir.üç boyutlu olarak düzenli bir yerleşim gösteren ince ve kalın filamenlerden oluşur.işık mikroskobunda iskelet kasında enine çizgilenmeler gösteren koyu ve açık renkli bantlar izlenir. Koyu bantların yapısında A bandı,h diski, M çizgisi, aktinler ve miyozinler yer alır. Açık bantların yapısında I bandı, Z çizgisi ve sadece aktinler bulunur.

9

10

11 Kas kasılmasını oluşturan proteinler kasılmaya katılan miyoflamentler ve yapısal proteinler olarak iki grupta incelenebilir. İnce flamentler Aktin Tropomiyozin Troponin T-C-I Kalın flamentler Miyozin

12 Troponin Troponin, çizgili ve kalp kasındaki kasılmada görevli 3 düzenleyici protein kompleksinden oluşur. Düz kasta yoktur. Troponin C, kalsium iyonunu bağlar ve aktin üzerindeki tropomiyozin molekülünün konformasyonunu değiştirerek aktinin miyozin bağlanma bölgelerini açığa çıkarır. Troponin T, tropomiyosine bağlanarak troponintropomyosin kompleksini oluşturur. Troponin I, kasılmayı inhibe edici etkiye sahiptir, ince myofilamentlerdeki aktine bağlanır.

13

14 Aktin Globuler aktin (G-aktin) monomerleri polimerleşerek F-aktin filamentlerini oluşturur. Her G-aktin monomeri üzerinde myozin bağlanma bölgeleri bulunur Çift aktin filamenti heliks şeklinde birbirini sarar. Tropomyozin Aktin üzerindeki miyosinin bağlanacağı F-aktin noktalarını örter. Troponin Tropomiyozine tutunmuş olarak bulunur Troponin C, kalsium iyonunu bağlar ve aktin üzerindeki tropomiyozin molekülünün konformasyonunu değiştirerek aktinin miyozin bağlanma bölgelerini açığa çıkarır. Troponin T, tropomiyosine bağlanarak troponin-tropomyosin kompleksini oluşturur. Troponin I, kasılmayı inhibe edici etkiye sahiptir, ince myofilamentlerdeki aktine bağlanır. Miyozin Kasılmanın temel proteinlerindendir. Baş, kuyruk ve bükülme kısmı vardır. Gevçek kasta baş-kuyruk açısı 90 derecedir. Baş kısmı kasılma sırasında aktin üzerindeki F-aktin noktalarına tutunur. Myozin başının ATPaz aktivitesi vardır. F-aktin miyozin başlarını fosforilliyerek ATPaz aktivasyonunu arttırır.

15

16

17

18 Yapısal Proteinler Titin Alfa-aktinin Nebulin Desmin Plektin Miyoglobin Tropomodulin Distrofin

19 Nebülin Globuler aktin monomerlerinibirbirine bağlar. G-aktin monomerlerinin birbirine bağlanması ile F-aktinoluşur. Alfa aktin Fibriler aktini Z çizgisine bağlar. Titin Kalın filamenleri (miyozin) her iki taraftan aktine (Z diskine) tutturan elastik proteinlerdir. Sarkomerin aşırı gerilmesini önler. Fleksör grubu kaslar kasılırken, ekstensör kaslar titin ile gevşeyip yay gibi gerilirler. Desmin Z çizgisini, iskelet kası hücre membranına bağlar. Distrofin Aktini kas membranına bağlar ve hücre içi stabiliteyi oluşturur. Duchene muskuler distrofisinde distrofin proteini yoktur. Bu nedenle kas membran stabilizasyonu sağlanmaz ve dejenere olur. Becker muskuler distrofisinde ise distrofin eksiktir. Kas membranı daha yavaş dejenerasyona uğrar.

20

21

22

23 Son Plak Potansiyeli Ach kanallarının açılmasına bağlı olarak kas lifine sodyum iyonlarının girmesi lokal son plak bölgesinde zarın iç yüzeyinde potansiyelin pozitif yönde 50-75mV kadar artmasına neden olmasıdır. Sinir zarı potansiyelinde mv dan fazla ani artış daha fazla sodyum kanalının açılmasına ve kas lifi zarında bir aksiyon potansiyelinin başlaması için yeterlidir.

24

25

26

27

28

29

30 İskelet kaslarının mekanik özellikleri Denervasyon hipersensitivitesi Spasyal Sumasyon (uzaysal sumasyon) Temporal Sumasyon (frekans sumasyonu) Tetanus Merdiven Olayı

31

32

33

34

35

36

37

38

39 Kasılma Tipleri İzotonik kasılma: Kas boyu kısalır, tonusu sabit kalır. Ör: Yerdeki hafif bir yükün kaldırılması İzometrik kasılma: Kas boyu değişmez, tonusu artar. Ör: Duvarın itilmesi Oksotonik kasılma: Hem tonus hem de boy değişir.

40

41 İskelet Kasında Enerji İskelet kası, istirahatte ve hafif egzersizde enerji kaynağı olarak yağ asitlerini kullanır.serbest yağ asitleri mitokondride beta oksidasyonu ile ATP ye dönüştürülür ve kreatin ile birleştirilerek kreatin fosfat şeklinde depo edilir. Egzersiz sırasında acil depo olarak bu kreatin fosfat kullanılır.egzersiz şiddet artarsa enerji kaynağı olarak karbonhidratlar daha baskın olarak kullanılır.karbonhidratlar glikolize uğrar ve sonucunda laktat oluşur.laktat ise kasta ağrı oluşturur.

42

43 Düz Kaslar Düz kaslarda aktin ve miyozinlerin yerleşimi düzenli bir yapı göstermez bu nedenle çizgilenme yoktur. Düz kaslarda Z Çizgisi bulunmaz.bunun yerine Dens Body bulunur.bunlarda membrana bağlanır. T tübül sistemi yoktur.kaveola denen sarkolemmanın yaptığı invajinasyonlar vardır. Tropomiyozin vardır.ancak, Troponin yoktur.troponin yerine Kalmodulin, Kaldesmon, Kalponin bulunur.

44 Visseral düz kas (tek birimli) Uterus, GİS, üriner sistem ve çoğu damarlardaki düz kaslar. Gap junctionlarla birbirine bağlıdır. Sinsityal bir yapı içerir. Spontan pacemaker aktiviteleri vardır.

45 Multiunit Düz Kas (Çok birimli) İris, M. Siliaris, piloerektör kas, bronşiyal kaslar ve büyük arterlerdeki düz kaslardır. Gap junction yok. Sinsityal yapı yok. Pacemaker aktiviteleri yoktur. Kontraksiyon denetimi nöronaldir.

46

47

48

49 Kontraksiyonu Etkileyen Faktörler: Gerilme: Gerilme düz kasın uyarılmasına yol açar (barsak içeriğinin artması, hareketi artırır). Sinirsel ve Hormonal Kontrol: Asetil kolin; Kasılma Adrenalin; Gevşeme Oksitosin; Kasılma (uterus) Progesteron; Gevşeme (uterus)

50