CANLI ALEMLERİ HAYVANLAR ALEMİ

HAYVANLAR ALEMİ Çok hücreli canlılardır. Süngerler hariç, hepsinde sinir sistemi bulunur ve aktif olarak yer değiştirebilirler. Heterotrof beslenirler. Besinlerini glikojen şeklinde depolarlar. Hayvanlar alemi; omurgasız ve kordalılar olmak üzere iki şube altında incelenirler.

Omurgasız hayvanlar : Sinir sistemi varsa, sinir ipi karın kısmından geçer. Dolaşım sistemi varsa, genellikle açık dolaşım taşır. Bazılarında kapalı dolaşım bulunur. (toprak solucanı, ahtopod, mürekkep balığı) İskelet varsa, genellikle dış iskelet bulunur. Bazılarında iç iskelet bulunur. (süngerler, mürekkep balığı, derisi dikenliler) Kas varsa, düz kas şeklindedir. Sadece eklem bacaklılarda çizgili kaslar bulunur.

Süngerler: Hepsi sularda yaşar. Tek bir ana açıklıkları vardır. Vücutlarında por adı verilen delikler bulunur. Su porlardan girer ve ana açıklıktan dışarı verilir. Hiçbir sistemleri bulunmaz. Sadece tuzlardan oluşmuş basit bir iç iskelet vardır. (Si ve CaCO3 yapılı) Vücutları endoderm ve ektodermden oluşmuştur. (Mezoderm oluşmaz) Hücre içi sindirim görülür. Eşeysiz tomurcuklanarak, eşeyli metagenez ile çoğalırlar. Üreme organları, vücudun belirli bir bölgesinde bulunmaz.

Sölenterler: Hepsi sularda yaşar. Ağız ve anüs görevi yapan tek bir açıklık vardır. Vücutları endoderm ve ektodermden oluşmuştur. (Mezoderm oluşmaz) Gastrovasküler boşluk adı verilen sindirim kanalları bulunur. (ilk sindirim boşluğu) Eşeysiz tomurcuklanarak, eşeyli metagenez ile çoğalırlar. Örnek: Hidra, mercan, deniz anası, deniz şakayığı, deniz kalemi, Hidrada ilk sinir ağı görülür. Hidra ve deniz anasının, zemine yapışık olarak yaşayan polip ve serbest haraket edebilen medüz formları bulunur.

Sölenterler:

Solucanlar: Vücutları; ektoderm, endoderm ve mezodermden oluşmuştur. Solucanlardan itibaren, geri kalan tüm hayvanlar; bu üç embriyonik tabakadan oluşur. Solucanlar; yassı, yuvarlak ve halkalı olmak üzere 3 sınıfa ayrılır.

Yassı solucanlar: Ağız ve anüs görevi yapan tek bir açıklık vardır. Gastrovasküler boşluk adı verilen sindirim kanalları bulunur. İlk mezoderm kökenli kaslar bulunur. Genellikle iç parazit olarak beslenirler. Hermafrodit canlılardır. Örnek: Planarya, karaciğer kelebeği, tenyalar (domuz tenyası, sığır tenyası, balık tenyası, köpek tenyası) Planaryada ilk merkezi sinir sistemi görülür. Karaciğer kelebeği ve tenyalar kendi kendini dölleyebilir.

Yuvarlak solucanlar: Vücut boşlularında ağız ve anüs olmak üzere iki açıklık bulunur. Yuvarlak solucanlardan, itibaren geri kalan tüm hayvanlarda ağız ve anüs ayrıdır. Karada, deniz ve göllerde yaşar. Bazıları iç parazit olarak yaşar. Ayrı eşeylidirler. Örnek: Bağırsak solucanı, kıl kurdu, trişin, fil hastalığı kurdu

Halkalı solucanlar: Vücutları halkalı yapıdadır. Hidrostatik iskelet taşır. Hermafrodit canlılardır. Kendi kendilerini dölleyemezler. Örnek: toprak solucanı, sülük Toprak solucanında ilk kapalı dolaşım sistemi görülür.

Yumuşakçalar: Vücutları yumuşak yapıda olup, bazılarında dış iskelet bulunur. Mürekkep balığında iç iskelet bulunur. (CaCO3 yapılı) Sularda yaşayanları solungaç solunumu yaparlar. Karada yaşayanları vücut yüzeyi ile solunum yapar. Ahtopod ve mürekkep balığında kapalı dolaşım, geri kalanlarında açık dolaşım görülür. Örnek: Midye, salyangoz, ahtopod, mürekkep balığı, sümüklü böcek Sümüklü böcekte dış iskelet yoktur.

Eklem bacaklılar: Eklemli üyelere sahiptir. Çizgili kaslar taşır. Dış iskelet taşırlar. (kitin yapılı) Karada yaşayanları, trake solunumu; suda yaşayanları, basit solungaç solunumu yapar. Hayvanlar aleminde en fazla tür sayısına sahip şubedir. Eklem bacaklılar; kabuklular, Arachnitler, çok ayaklılar ve böcekler olmak üzere 4 sınıfa ayrılırlar.

Kabuklular: Genellikle sularda yaşarlar. Örnek: karides, ıstakoz, yengeç, su piresi, tesbih böceği

Arachnitler (örümcekler): Vücutları göğüs ve karın olmak üzere iki segmentten oluşmuştur. Başları, göğüs segmenti ile kaynaşmıştır. Göğüs segmentinden 4 çift bacak çıkar. Çoğu zehirlidir. Özel bir trake solunum türü olan, kitapsı akciğer bulunur. Örnek: Akrep, örümcek, kene

Çok ayaklılar: Bazıları zehirlidir. Örnek: Kırkayak, çiyan

Böcekler: Vücutları, baş, göğüs ve karın olmak üzere 3 segmentten oluşmuştur. Göğüs bölümünden üç çift bacak çıkar. Genellikle göğüs bölümünden 2 çift kanat çıkar. Bazıları zehirlidir. Başkalaşım geçirirler. Azotlu boşaltım atıkları ürik asittir. Örnek: Arı, sinek, kelebek, karınca, bit, pire, çekirge, yusufçuk, hamam böceği, dana burnu

Derisi dikenliler: Hepsi sularda yaşar. Solungaç solunumu yapar. İç iskelet taşırlar. (CaCO3 yapılı) Vücutları dikenlerle kaplıdır. Tüp kanal ayaklar bulunur. Örnek: Deniz yıldızı, yılan yıldızı, deniz kestanesi, deniz lalesi, deniz hıyarı Deniz kestanesinin ağız bölgesinde, mekanik sindirim yapan aristo feneri bulunur.

Mustafa AYAR Biyoloji Öğretmeni Uzm. Öğret. --------------------------------- ---------------... SON...