MESLEKİ EĞİTİM İŞSİZLİĞE ÇÖZÜM OLABİLİR Mİ? İŞVEREN RAPORU TR-51-12-2012-R3 OSTİM MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ "Bu proje T.C. Başbakanlık DPT AB Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı (http://www.ua.gov.tr) Gençlik Programı kapsamında ve Avrupa Komisyonu'ndan sağlanan hibeyle gerçekleştirilmiştir. Ancak burada yer alan görüşlerden AB Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı veya Avrupa Komisyonu sorumlu tutulamaz."
MESLEKİ EĞİTİM İŞSİZLİĞE ÇÖZÜM OLABİLİR Mİ? Bu rapor; TR-51-12-2012-R3 referans nolu ve MESLEKİ EĞİTİM İŞSİZLİĞE ÇÖZÜM OLABİLİR Mİ? isimli proje kapsamında hazırlanarak sektör içerisinde yer alan işverenlere uygulanan anketin sonuçlarını içermektedir. ARAŞTIRMANIN AMACI Sektör içerisinde bulunan işverenlerin; Mesleki eğitimin sorunları, genç işsizliği ve istihdam problemlerine bakış açılarını irdelemek, mevcut durumu değerlendirmek ve çözüm önerileri geliştirmek. ARAŞTIRMANIN SINIRLILIKLARI Anket yerel düzeyde; Ostim Organize Sanayi Bölgesinde sektör içerisinde yer alan Beşyüz(500) işverene uygulanmıştır. Anket Dört (4) bölümden oluşmaktadır. Bölüm A: Kişisel bilgiler; Bölüm A da; Katılımcının kişisel bilgileri istenmektedir. Bölüm B: İşletme bilgileri; Bölüm B de; Katılımcıların sahip olduğu işletme bilgileri istenmektedir. Bölüm C: İşveren görüşleri; Bölüm C de; Mesleki eğitim, genç işsizliği ve istihdam konularında görüşleri istenmiştir. Bölüm D:İşveren önerileri; Bölüm D de; İşverenin öngördüğü sorunlara karşı çözüm önerileri getirmesi istenmiştir. 1
Önem Lizbon stratejisine göre daha güçlü bir ekonomiye ulaşmada mesleki eğitimi geliştirmek için ulusal stratejiler belirlenmesi gerekmektedir. Bu karar kapsamında ulusal hayat boyu öğrenme stratejileri, (2010-2013) mesleki eğitimde yaygın eğitimi teşvik etmeyi amaçlamaktadır. Bu sorunun bilinciyle projemiz ulusal düzeyde; gençlerin, KOBİ lerin, Politika yapıcıların, İşverenlerin, öğretmen ve idarecilerin katılımıyla sorunlara çözüm yolları bulmayı amaçlamaktadır. 2
Bölüm A: Kişisel bilgiler Cinsiyet 13% 87% Kadın Erkek Yaş 22% 2% 14% 22% 40% 18-25 26-33 33-41 42-50 50+ İşveren cinsiyet,yaş durum: İşveren cinsiyet durumunda; aktif olarak iş hayatında bulunan kadın oranı %13 erkek işveren oranı ise %87 olarak görünmektedir.araştırmaya katılan işverenlerde yaş aralığı 33-41 %40 oranla ilk sırada yer almaktadır. 3
İşveren eğitim durumu: Sektörde aktif olarak yeralan işverenlerin eğitim durumu yüksekokul ve lisans düzeyinde ilk sıralarda yer almaktadır. 160 140 120 100 80 60 40 20 0 İlköğretim Ortaöğretim Yüksekokul Lisans Y.lisans ve üzeri Bölüm B: İşletme bilgileri İşletmeniz hangi meslek alanında faaliyet göstermektedir? Diğer Tesisat Plastik İnşaat Bilgisayar/Bilişim Ahşap/Mobilya Yiyecek-İçecek Elektrik/Elektronik Metal Motor/Otomotiv Makina 0 50 100 150 200 250 300 4
Kaç yıldır işletme sahibisiniz? 31% 17% 11% 14% 27% 1-4 yıl 5-9 yıl 10-14 yıl 15-19 yıl 20 ve üzeri İşletmenizde kaç personel çalışmaktadır? 2% 22% 34% 17% 25% 1--20 21-40 41-60 61-80 81 v3 üzeri İşletme geçmişi ve personel durum: Araştırmaya katlan işletme sahiplerinin ve bu işletmelerde çalışan personel sayılarının karma bir grup oluşturduğu gözlenmektedir. 5
İşletmenizde personel istihdam ederken herhangi bir mesleki belgeye (kalfalık, ustalık vb.) sahip olmasını tercih ediyor musunuz? 40% 53% 7% Evet Hayır Bazen İşletmenizde personel istihdam ederken eğitim durumunu önemli buluyor musunuz? 29% 10% 61% Evet Hayır Bazen İşverenlerde, personelden mesleki eğitim ve belge talebi durum: İşverenlerin %53 ü personel istihdam etme sürecinde mesleki eğitim almış bireyleri tercih etmektedir. Katılımcı işverenlerin %61 i personelin işe alımı sürecinde bireyin eğitim durumunu önemli bulmaktadır. 6
İşletmenize personel alımında en çok tercih ettiğiniz yöntem hangisidir? Diğer İŞ-KUR İnternet, insan kaynakları siteleri vb. Gazete, el ilanı, duyuru vb. Akraba, arkadaş ve tanıdıklar aracılığıyla 0 50 100 150 200 İşletmenizde personel istihdamında karşılaştığınız en önemli sorun hangisidir? Diğer Tercih edilen fiziksel, sosyal, ruhsal özelliklere sahip olmaması İstenilen mesleki yeterlik belgesine sahip olmaması Gerekli mesleki tecrübe ve yeterliğe sahip olmaması Personelin ücret talebinin yüksek olması 0 50 100 150 200 250 300 Personel alımında yöntem ve karşılaşılan sorunlar durum: İşverenlerin personel alımında en çok tercih ettiği yöntem gazete, el ilanı vb. bunun yanı sıra işe alım sürecinde karşılaşılan en önemli sorun başvuru yapan bireyin tecrübe ve yeterlilik eksiği gelmektedir. 7
İşletmenizde çalışan personele düzenli olarak hizmet içi eğitim, oryantasyon (uyum) eğitimi vb. faaliyetler düzenliyor musunuz? 61% 39% Evet Hayır Eğitim faaliyetlerini hangi aralıklarla düzenliyorsunuz? 2% 4% 6% 3% Haftada bir Ayda bir 6 ayda bir yılda bir İhtiyaç halinde 85% Diğer İşletmelerde verilen eğitim faaliyetleri durum: İşletmelerde personele yönelik eğitim faaliyetlerinin durumu olumsuz bir tablo sergilemektedir. 8
Eğitim faaliyetler için işletme binası içinde özel bir birim ve görevli bulunduruyor musunuz? Evet 15% Hayır 85% Mesleki eğitim ve yönlendirme konusunda yeterli bilgiye sahip olduğunuzu düşünüyor musunuz? Kısmen 44% Evet 49% İşletmelerde mesleki eğitim birimi ve yönlendirme bilgisi durum: Araştırmaya katılan işletmelerin %85 i bünyesinde eğitim birimi bulunmamakta ve işverenlerin %49 u mesleki eğitim ve yönlendirme konularında kendilerini yeterli bulmaktadır. Hayır 7% 9
İşletmenizde çalışanları mesleki eğitim almaları açısından bilgilendirme yapmak için yeterli bilgiye sahip olduğunuzu düşünüyor musunuz? 49% 43% 8% Evet Hayır Kısmen İşletmenizde çalışanlara yönelik, geliştirme ve uyum kursları, meslek kursları için nereden yararlanabileceğinizi biliyor musunuz? Evet 31% Kısmen 57% Hayır 12% Personeli yönlendirme ve kurs merkezlerinin bilgisi durum: İşverenlerin %57 si kısmen de olsa personelini mesleki eğitime yönlendirme kurs merkezleri hakkında bilgi sahibi. 10
Mesleki eğitim müfredatının içerik açısından iş gücü piyasası ile uyumlu olduğunu düşünüyor musunuz? Evet 33% Kısmen 53% Hayır 14% Mesleki eğitim içeriğinin iş gücü piyasası ile uyumu durum: İşverenlerin %53 ü mesleki eğitim programlarını içerik açısından uyumlu bulmaktadır. 11
İŞVEREN SONUÇLAR İş gücü piyasasında aktif olarak yer alan işverenlerin çoğunluğu cinsiyet eşitliğine aykırı olarak erkek hâkimiyetinde bulunmaktadır. Bu durum iş hayatında kadınların desteklenmesi gerektiği sonucunu doğurmakla birlikte olumsuz bir tablo olarak karşımıza çıkmaktadır. Olumsuz cinsiyet tablosu karşısında işverenlerin eğitim seviyelerinin yüksekokul ve lisans düzeyinde olması olumlu karşılanmaktadır. Araştırmaya katılan işletme sahiplerinin deneyim yıllarının ve bu işletmelerde çalışan personel sayılarının karma bir grup oluşturması araştırmanın tabana yayılması açısından önemli görünmektedir. İşverenlerin %53 ü personel istihdam etme sürecinde mesleki eğitim almış bireyleri tercih etmektedir. Katılımcı işverenlerin %61 i personelin işe alımı sürecinde bireyin eğitim durumunu ve mesleki eğitim belgesine sahip olmasını önemli bulmaktadır. Bu durum sektör içerisinde mesleki eğitim almış bireylere duyulan ihtiyacı göstermektedir. İşverenlerin personel alımında en çok tercih ettiği yöntem gazete, el ilanı vb. bunun yanı sıra işe alım sürecinde karşılaşılan en önemli sorun başvuru yapan bireyin tecrübe ve yeterlilik eksiği gelmektedir. İşverenlerin %61 gibi büyük bir bölümü personeline yönelik hizmet içi eğitim faaliyetleri düzenlememekte, bu faaliyetleri düzenleyen işverenlerin oranı ise %6 seviyelerinde kalmıştır. 12
Araştırmaya katılan işletmelerin %85 inin bünyesinde personelin eğitimine yönelik eğitim birimi bulunmamakta ve işverenlerin %49 u mesleki eğitim ve yönlendirme konularında kendilerini yeterli bulmaktadır. İşverenlerin %31 i personelinin yönlendirmek amacıyla mesleki eğitim kurs merkezlerinin yer ve durum bilgisine sahiptir.%57 lik kısmı ise bu bilgilere kısmen sahip olduklarını belirtmişlerdir. Bu durum; Mesleki eğitim merkezlerinin görünürlük faaliyetleri açısından olumsuz bir tablo sergilemektedir. Araştırmaya katılan işverenlerde Mesleki eğitim müfredatının içerik açısından iş gücü piyasası ile kısmen uyumlu olduğunu düşünen işveren oranı %53 olarak görünmektedir. 13