Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz!

Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz! MateMito AKILLI MATEMATİK DEFTERİ Artık matematikten korkmuyorum. Artık matematiği çok seviyorum. Artık az yazarak çok soru çözüyorum. Artık matematikten sıkılmıyorum. Artık matematik dersinde eğleniyorum. 3 Artık matematiği ezberlemiyorum. Artık matematik sorularını çözüyorum. Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz! Artık daha fazla matematik etkinliği yapıyorum. 1

Bu kitabın her hakkı Arı Defter ve Dağıtım a aittir. İçindeki şekil, yazı, resim ve grafiklerin yayınevinin izni olmaksızın, elektronik, mekanik, fotokopi ya da herhangi bir kayıt sistemi ile çoğaltılması, yayımlanması ve depolanması yasaktır. İNCELENDİ Dr. Coşkun KÜÇÜKTEPE Öğretim Görevlisi YAZAR Mehmet Ali VARIŞLI KAPAK TASARIM İhsan SONDOĞAN GRAFİK-TASARIM Ebru PEKÜN BASIM YERİ Aykut Basım (0212 428 52 74) Arı Defter ve Dağıtım İnternet Bilişim Hizmetleri Güneşli Yolu Cad. İkebana Evleri H Blok D:26 Bahçelievler/İSTANBUL Tel: 0212 879 20 60 - Faks: 0212 879 20 70 www.ariyayin.com - info@ariyayin.com /ariyayin /ariyayin 2 Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz!

Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz! Merhabalar; Hazırlamış olduğumuz bu akıllı matematik defterleri ile siz saygıdeğer öğretmenlerimizin işlerini biraz daha kolaylaştırırken sevgili öğrencilerimizin de matematiği daha da sevmelerini sağlamak istedik. Akıllı defterlerin amacı, not tutma sıkıntısı yaşayan öğrencilerin ve konu yetiştirme telaşına giren öğretmenlerimizin işlerini kolaylaştırmaktır. Akıllı matematik defteri ek bir kaynak olarak algılanmasını istemeyiz. Çünkü bu defter ile öğrenciye ek kaynak aldırmıyoruz, DEFTER İHTİYACINI karşılıyoruz. Bu defteri alan bir öğrencinin başka bir defter almasına gerek yoktur. Akıllı matematik defterlerinde konu anlatım yerleri boş bırakılmıştır. Çünkü her öğretmenin konuyu anlatımı farklı olabilmektedir. Konuyu pekiştirici sorular ise, hazır yazılmış olarak verildiği için hem daha fazla soru çözülebilecek hem de bolca etkinlik yapılarak konu daha kolay ve daha zevkli öğretilecektir. Geometri de ise, çoğunlukla izometrik ve noktalı kağıt kullanılmıştır. Çünkü müfredat içerisinde noktalı ve izometrik kağıda önem veriliyor. Bu konularda bazen şekillerin öğrenciler tarafından çizilmesi istenmekte, bazen de hazır şekiller verilmektedir. Her konunun sonunda yer verilen kareli kağıt bölümüne ise, eksik kalındığını düşündüğünüz bölümleri yazabileceğiniz gibi etkinlikler için de kullanabilirsiniz. Herkese başarılar dileriz. Mehmet Ali VARIŞLI Bu defterin hazırlanma aşamasında desteğini ve sabrını esirgemeyen eşim Zeynep e ve biricik oğlum Fatih e teşekkür ederim. 3 Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz!

İÇİNDEKİLER 1. ÜNİTE 1.1. Üç Basamaklı Doğal Sayılar...9 1.2. Basamak Adları ve Değerleri...15 1.3. Doğal Sayılarda Büyüklük-Küçüklük İlişkisi...21 1.4. 100'ün İçinde Ritmik Sayma... 27 1.5. Doğal Sayılarda Örüntü Oluşturma...31 1.6. Tek ve Çift Doğal Sayılar... 37 1.7. Roman Rakamları...41 1.8. Uzunlukları Ölçme... 45 2. ÜNİTE 2.1. Doğal Sayıları En Yakın Onluğa Yuvarlama... 53 2.2. Doğal Sayılarla Toplama İşlemi... 57 2.3. Toplama İşleminin Sonucunu Tahmin Etme... 67 2.4. Zihinden Toplama İşlemi...71 2.5. Doğal Sayılarla Çıkarma İşlemi... 75 2.6. Doğal Sayılarla Zihinden Çıkarma İşlemi... 83 2.7. Tartma... 87 3. ÜNİTE 3.1. Doğal Sayılarla Çarpma İşlemi... 95 3.2. Doğal Sayılarla Bölme İşlemi... 107 3.3. Paralarımız... 117 3.4. Şekil Grafiği ve Tablo... 125 4. ÜNİTE 4.1. Doğru - Işın - Doğru Parçası... 137 4.2. Düzlem, Nokta... 145 4.3. Açılar... 149 4.4. Üçgen, Kare, Dikdörtgen ve Çember... 155 4 Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz!

5. ÜNİTE 5.1. Geometrik Cisimlerin Yüzleri ve Düzlemsel Bölgeler.....167 5.2. Simetri... 175 5.3. Örüntü ve Süslemeler... 181 5.4. Uzunluk Ölçme... 185 5.5. Çevre... 193 5.6. Alan... 201 6. ÜNİTE 6.1. Kesirler...207 6.2. Kesirleri Sıralama... 215 6.3. Bir Çokluğun Belirtilen Kesri Kadarını Bulma... 221 6.4. Sıvıları Ölçme...225 6.5. Zamanı Ölçme... 231 Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz! 5

6 Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz!

1. ÜNİTE KAZANIMLARI Üç basamaklı doğal sayıları okur ve yazar. Üç basamaklı doğal sayıların basamak adlarını, basamaklarındaki rakamların basamak değerlerini belirtir. 1000'den küçük iki doğal sayıyı karşılaştırır ve aralarındaki ilişkiyi sembol kullanarak belirtir. 1000'den küçük en çok beş doğal sayıyı, büyükten küçüğe veya küçükten büyüğe doğru sembol kullanarak sıralar. 100 içinde altışar altışar, yedişer yedişer, sekizer sekizer ve dokuzar dokuzar ileriye doğru sayar. Bir örüntüdeki ilişkiyi belirler ve örüntüyü genişletir. Tek ve çift doğal sayıları belirtir. 20'ye kadar olan Romen rakamlarını okur ve yazar. Metre ve santimetre arasındaki ilişkiyi açıklar. Metre ve santimetre arasında ondalık kesir yazımını gerektirmeyen dönüşümler yapar. Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz! 7

8 Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz!

Üç Basamaklı Doğal Sayılar Üç Basamaklı Doğal Sayıları Okuma ve Yazma Aşağıda verilen abaküste modellenen doğal sayıyı bulalım. 1 fazlasını hesaplayarak üç basamaklı doğal sayılarla okuma ve yazmayı tanımlayalım.... basamağı... basamağı... basamağı... basamağı... basamağı Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz! 9

Üç Basamaklı Doğal Sayılar Aşağıda modellenen onluk taban bloklarına karşılık gelen doğal sayıları bulalım. 1 yüzlük... tane onluktan oluşur. 1 yüzlük... tane birlikten oluşur. 1 onluk... tane birlikten oluşur. ÖRNEK 1 Aşağıda verilen sayıları modelleyelim. 425 209 10 Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz!

Üç Basamaklı Doğal Sayılar ÖRNEK 2 Aşağıda verilen doğal sayıların okunuşlarını yazalım. 435 780 305 701 310 693 800 ÖRNEK 3 Aşağıda okunuşları verilen doğal sayıları bulalım. İki yüz otuz beş Dört yüz on sekiz Yüz kırk Beş yüz kırk dört Yedi yüz dört Dokuz yüz on altı ÖRNEK 4 Aşağıda modellenen sayıları bulup abaküsle gösterelim. a. b. c. Y O B Y O B Y O B Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz! 11

Üç Basamaklı Doğal Sayılar ÖRNEK 5 Aşağıda verilen tabloları dolduralım ve sayıları bulalım. a. b. c. d. 5 yüzlük 6 onluk 7 birlik 8 yüzlük 0 onluk 4 birlik 3 yüzlük 5 onluk 0 birlik 4 yüzlük 9 onluk 7 birlik ÖRNEK 6 Aşağıda verilen sayılara göre, noktalı yerleri dolduralım. a. 4 8 5 b. 7 4 9... tane...... tane...... tane...... tane...... tane...... tane... ÖRNEK 7 Aşağıda abaküste gösterilen sayıyı ve istenilen bilgileri bulalım. Sayı: Okunuşu:... tane yüzlükten oluşmuştur. Y O B... tane onluktan oluşmuştur.... tane birlikten oluşmuştur. 12 Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz!

Üç Basamaklı Doğal Sayılar ÖRNEK 8 Aşağıda verilenlere göre istenilen sayıları bulalım. "2, 8, 5" rakamlarını birer kez kullanarak yazılabilen üç basamaklı doğal sayılar: "4, 0, 7" rakamlarını birer kez kullanarak yazılabilen üç basamaklı doğal sayılar: Üç basamaklı en büyük doğal sayı: Üç basamaklı en küçük doğal sayı: Rakamları farklı üç basamaklı en büyük doğal sayı: Rakamları farklı üç basamaklı en küçük doğal sayı: ÖRNEK 9 Aşağıda okunuşları ve bazı rakamları verilen sayılarda yerine gelmesi gereken rakamları bulalım. Altı yüz sekiz : 6 8 Yüz otuz dört : 1 4 Sekiz yüz seksen : 8 0 Beş yüz on iki : 12 Beş yüz beş : 05 İki yüz : 20 Dokuz yüz dokuz : 9 9 Üç yüz otuz yedi : 3 7 Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz! 13

Üç Basamaklı Doğal Sayılar 14 Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz!

Basamak Adları ve Değerleri Basamak Adları ve Değerleri 692 sayısını tabloya yerleştirelim ve tablodaki boş yerleri doldurup sayı ve basamak değerini tanımlayalım. Sayı 692 Basamak Adı... basamağı... basamağı... basamağı... tane...... tane...... tane... Sayı Değeri Basamak Değeri Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz! 15

Basamak Adları ve Değerleri ÖRNEK 1 Aşağıda verilen tabloda boş bırakılan kısımları dolduralım. a. Sayı 857 Basamak Adı Yüzler Basamağı Onlar Basamağı Birler Basamağı Basamak Değeri......... Okunuşu... b. Sayı... Basamak Adı Yüzler Basamağı Onlar Basamağı Birler Basamağı Basamak Değeri......... Okunuşu Dört yüz on sekiz c. Sayı... Basamak Adı Yüzler Basamağı Onlar Basamağı Birler Basamağı Basamak Değeri 500 30 4 Sayı Değeri......... ÖRNEK 2 Aşağıda verilen sayılarda istenilen basamakların adlarını, sayı ve basamak değerlerini bulalım. a. 4 9 3... basamağı Sayı değeri:... Basamak değeri:... b. 8 1 9... basamağı Sayı değeri:... Basamak değeri:... c. 9 0 3... basamağı Sayı değeri:... Basamak değeri:... d. 7 0 4... basamağı Sayı değeri:... Basamak değeri:... 16 Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz!

Basamak Adları ve Değerleri ÖRNEK 3 Aşağıda basamaklarındaki rakamları verilen sayıları bulalım. a. Yüzler basamağı: 9 b. Yüzler basamağı: 5 Onlar basamağı: 8 Onlar basamağı: 4 Birler basamağı: 7 Birler basamağı: 9 c. Yüzler basamağı: 4 d. Birler basamağı: 9 Onlar basamağı: 5 Onlar basamağı: 0 Birler basamağı: 0 Yüzler basamağı: 7 ÖRNEK 4 Aşağıda verilen doğal sayıların basamaklarındaki rakamları bulalım. a. Yüzler basamağı:... b. Yüzler basamağı:... 679 Onlar basamağı:... 880 Onlar basamağı:... Birler basamağı:... Birler basamağı:... c. Onlar basamağı:... d. Birler basamağı:... 924 Yüzler basamağı:... 504 Onlar basamağı:... Birler basamağı:... Yüzler basamağı:... Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz! 17

Basamak Adları ve Değerleri Çözümleme "538" sayısının basamaklarındaki rakamların basamak değerlerini bularak çözümlemeyi tanımlayalım. 18 Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz!

Basamak Adları ve Değerleri ÖRNEK 5 Aşağıda verilen sayıları çözümleyelim. 443 = 539 = 487 = 903 = 606 = ÖRNEK 6 Aşağıda çözümlenmiş olarak verilen sayıları bulalım. a. c. e. 6 yüzlük + 3 onluk + 8 birlik = b. 7 yüzlük + 8 onluk = 9 yüzlük + 4 onluk + 7 birlik = d. 8 yüzlük + 9 birlik = 4 yüzlük + 1 onluk + 7 birlik = f. 5 yüzlük = ÖRNEK 7 Aşağıda verilen sayıların basamak değerleri toplamını bulalım. 509 645 684 718 990 800 ÖRNEK 8 Aşağıda verilen sayıların sayı değerleri toplamını bulalım. 311 804 987 Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz! 19

Basamak Adları ve Değerleri 20 Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz!

Doğal Sayılarla Büyüklük Küçüklük İlişkisi Doğal Sayılarla Büyüklük - Küçüklük İlişkisi Yusuf, oyuncak mağazasından 423 TL, kardeşi Ali Kerem 432 TL değerinde oyuncak almıştır. Buna göre, hangisinin daha pahalı oyuncak aldığını bulup aşağıdaki basamak tablosunda gösterelim ve doğal sayılarda büyüklük-küçüklük ilişkisini tanımlayalım. 423 432 Yüzler Basamağı Onlar Basamağı Birler Basamağı Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz! 21

Doğal Sayılarla Büyüklük Küçüklük İlişkisi ÖRNEK 1 Aşağıda verilen sayıları karşılaştırırken, boş bırakılan noktalı yerlere gelmesi gereken "<, >, =" sembollerinden uygun olanı bulalım. 78... 73 65... 650 854... 745 125... 225 123... 103 731... 631 549... 600 490... 409 444... 333 982... 980 800... 900 725... 725 ÖRNEK 2 Aşağıda verilen sayıları büyükten küçüğe doğru sıralayalım. a. 743 530 435 350............ b. 980 890 538 981............ c. 398 893 983 900............ d. 549 555 548 508............ e. 666 555 606 566............ 22 Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz!

Doğal Sayılarla Büyüklük Küçüklük İlişkisi ÖRNEK 3 Aşağıda verilen rakamlara ve bilgilere göre istenilen sayıları bulalım. 4, 5, 8 En büyük 3 basamaklı doğal sayı 7, 0, 3 En küçük 3 basamaklı doğal sayı 5, 4, 7 En küçük 3 basamaklı doğal sayı......... Rakamları farklı 3 basamaklı en büyük doğal sayı Rakamları farklı 3 basamaklı en küçük doğal sayı 3 basamaklı en küçük doğal sayı......... ÖRNEK 4 Aşağıda istenilen sayıları bulalım. 5, 1, 0 rakamlarını bir kez kullanarak 500'den büyük olan doğal sayılar: 7, 8, 1 rakamlarını bir kez kullanarak 800'den küçük olan doğal sayılar: 6, 0, 4 rakamlarını bir kez kullanarak 600'den büyük olan doğal sayılar: 8, 2, 9 rakamlarını bir kez kullanarak 900'den küçük olan en büyük doğal sayı: Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz! 23

Doğal Sayılarla Büyüklük Küçüklük İlişkisi ÖRNEK 5 "A < 435" olduğuna göre, A yerine yazılabilecek en büyük doğal sayıyı bulalım. ÖRNEK 6 "789 > B" olduğuna göre, B yerine yazılabilecek en küçük doğal sayıyı bulalım. ÖRNEK 7 "500 > C" olduğuna göre, C yerine yazılabilecek en büyük doğal sayıyı bulalım. ÖRNEK 8 "504 < 5 3" olduğuna göre, yerine yazılabilecek rakamları bulalım. ÖRNEK 9 " 73 > 731" olduğuna göre, yerine yazılabilecek rakamların toplamını bulalım. ÖRNEK 10 "64 < 645" olduğuna göre, yerine yazılabilecek rakamları bulalım. 24 Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz!

Doğal Sayılarla Büyüklük Küçüklük İlişkisi ÖRNEK 11 "448 <... < 465" karşılaştırmasına göre, boş bırakılan yere gelebilecek sayıları bulalım. ÖRNEK 12 "29 <... < 141" karşılaştırmasına göre, boş bırakılan yere gelebilecek en büyük ve en küçük doğal sayının toplamını bulalım. ÖRNEK 13 "20 m, apartmanın boyu, 35 m, plazanın boyu, büyüktür" kelimelerini kullanarak problem yazalım ve çözelim. Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz! 25

Doğal Sayılarla Büyüklük Küçüklük İlişkisi 26 Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz!

100 İçinde Ritmik Sayma Ritmik Sayma Aşağıda verilen tabloda 6'dan başlayıp 100'e kadar 6'şar 6'şar ritmik sayarak bulacağımız sayıları boyayalım ve ritmik saymayı tanımlayalım. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz! 27

100 İçinde Ritmik Sayma Aşağıda verilen tabloları istenilenlere göre ritmik olarak boyayalım ve sayıları yazalım. 7'şer 7'şer 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 8'er 8'er 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 9'ar 9'ar 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 28 Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz!