TürkçeMino Artık Türkçe yi daha çok seviyorum. AKILLI TÜRKÇE DEFTERİ Artık Türkçe den korkmuyorum. Artık Türkçe dersinde eğleniyorum. 2 Artık az yazarak çok zaman kazanıyorum. Artık kelimeleri doğru yazıyorum. Artık Türkçe den sıkılmıyorum. Artık daha fazla etkinlik yapıyorum. Artık daha fazla kelime öğreniyorum.
Bu kitabın her hakkı Arı Defter ve Dağıtım a aittir. İçindeki şekil, yazı, resim ve grafiklerin yayınevinin izni olmaksızın, elektronik, mekanik, fotokopi ya da herhangi bir kayıt sistemi ile çoğaltılması, yayımlanması ve depolanması yasaktır. YAZAR İbrahim SEYHAN - S. Reyhan ALABUĞA KAPAK TASARIM İhsan SONDOĞAN GRAFİK-TASARIM Şerife Kübra MERAL Bilal KARAGÜLMEZ BASIM YERİ İhlas Gazetecilik A.Ş. (0212 454 30 00) Arı Defter ve Dağıtım İnternet Bilişim Hizmetleri Güneşli Yolu Cad. İkebana Evleri H Blok D:26 Bahçelievler/İSTANBUL Tel: 0212 879 20 60 - Faks: 0212 879 20 70 www.ariyayin.com - info@ariyayin.com /ariyayin /ariyayin 2 (iki)
Merhabalar, Hazırlamış olduğumuz Akıllı Türkçe Defteri ile siz saygıdeğer öğretmenlerimizin işlerini biraz daha kolaylaştırırken, sevgili öğrencilerimizin de Türkçe yi daha iyi öğrenmelerini sağlamak istedik. Akıllı defterlerin amacı, not tutma sıkıntısı yaşayan öğrencilerin ve konu yetiştirme telaşına giren öğretmenlerimizin işlerini kolaylaştırmaktır. TürkçeMino da boş bir defter kadar not kısmı bulabilirsiniz. Her öğretmenin konu anlatım ve not alma tarzı farklı olabilmektedir. Bu yüzden öğretmen, gerekli bulduğu ayrıntıları kendi anlatım tarzına uygun olarak yazdırabilecektir. Türkçemino'da etkinlikler ve sorular hazır olarak verildiği için; haricen soru çözmek, konuyu tekrar etmek, kitap okumak, şiir ve hikaye yazmak vb. gibi bir çok etkinlik için bol bol zaman kalacaktır. Öğrencilerin yıl boyunca göreceği konular da tema sonlarındaki "Tekrarlıyorum, Hatırlıyorum" bölümlerinde özet etkinlikler olarak verilmiştir. Akıllı Türkçe Defteri nin ek bir kaynak olarak algılanmasını istemeyiz. Çünkü bu defter ile öğrenciye ek kaynak aldırmıyoruz, DEFTER İHTİYACINI karşılıyoruz. Bu defteri alan bir öğrencinin başka bir defter almasına gerek kalmayacaktır. Başarılarınızın sürekli olması dileğiyle. İbrahim SEYHAN - S. Reyhan ALABUĞA (üç) 3
İÇİNDEKİLER 1. TEMA 1.1 Özgeçmişim...9 1.2 Günlük Yazıyorum...12 1.3 Harfleri Tanıyorum...15 1.4 Ünlü Uyumu...20 1.5 Alfabetik Sıralama...25 1.6 Heceyi Tanıyorum...29 2. TEMA 2.1 Kelimeyi Tanıyorum...41 2.2 Eş Anlamlı Kelimeler...47 2.3 Zıt Anlamlı Kelimeler...50 2.4 Eş Sesli (Sesteş) Kelimeler...53 2.5 Noktalama İşaretlerini Tanıyorum...56 3. TEMA 3.1 Cümleyi Tanıyorum...69 3.2 Kurallı - Devrik Cümle...72 3.3 Cümlenin Özellikleri...75 3.4 Anlamına Göre Cümleler...79 3.5 Sebep-Sonuç Cümleleri / Karşılaştırma Cümleleri...85 4. TEMA 4.1 İsimleri Tanıyorum...95 4.2 Verilişlerine Göre Varlıklar (Özel - Tür)...97 4.3 Sayılarına Göre Varlıklar (Tekil-Çoğul)... 101 4.4 İsmin Hâlleri... 105 4.5 Anlam Bağlantısı Kuran Kelimeler... 108 4.6 Yazı Türleri...111 4 (dört)
5. TEMA 5.1 Hikâye Unsurları... 125 5.2 Soy Ağacım... 127 5.3 Kök-Ek Bulalım... 129 5.4 Yeni Kelime Türeten Ekler (Yapım Ekleri)... 134 5.5 Betimleme'yi Öğreniyorum... 139 6. TEMA 6.1 Varlığın Özelliğini Bildiren Kelimeler (Sıfat)... 150 6.2 Duygusal ve Abartılı İfadeler... 161 6.3 Şiirde Ana Duygu - Konu... 166 7. TEMA 7.1 Öykü Haritası Hazırlıyorum... 178 7.2 Adın Yerini Tutan Kelimeler (Zamirler)... 179 7.3 İsmin Hâlleri... 185 7.4 Mektup Yazıyorum... 187 7.5 İş, Oluş, Hareket Bildiren Kelimeler (Eylem)... 189 7.6 Tablo ve Grafik Okuma... 194 8. TEMA 8.1 Atasözleri... 211 8.2 Deyimler... 213 8.3 Vecize (Özlü Söz)... 214 8.4 Davetiye ve Tebrik Kartı Yazıyorum... 217 (beş) 5
TEMA 1 - KAZANIMLAR Ön bilgilerini kullanır. Okuduğu metne uygun sorular sorar ve cevaplar. Anlamlı ve kurallı cümleler kurar. Yazma amacını belirler ve kurallarına uygun yazar.. Yazılarında noktalama işaretlerini yerinde kullanır. Sayfa düzen ve temizliğine dikkat eder. Kelimeleri yerinde ve anlamında kullanır. Düşünce ve hayallerini anlatan yazılar yazar. Yazılarında 5N 1K (ne, nerede, ne zaman, nasıl, niçin, kim) öğelerini kullanır. Şiir ya da öykü yazar. Görsellerde ya da yazılanlarda geçen varlıkları seçer ve sınıflandırır. Günlük, anı vb. yazar. Dikte çalışmalarına katılır. Seslerden hece, heceden kelime oluşturur. Hikaye unsurlarını belirler. 6 (altı)
1. Temaya Giriş (yedi) 7
1. Temaya Giriş 8 (sekiz)
Öz Geçmişim Ben Ece Türk. 7 yıl önce Bayburt'da doğdum. 5 yaşımda anaokuluna başladım. 1. sınıfa giderken baleye başladım. Okula başladığım yıl doğduğum ve büyüdüğüm mahalleden ayrılmak zorunda kaldım. Bu yıl ise balenin yanısıra piyano kursuna başladım. Ece'nin özgeçmişini okuduk. Biz de aşağıya kendi özgeçmişimizi yazalım. Resmini yapıştır. (dokuz) 9
Kendimi Tanıtıyorum Kendimizi soruları cevaplayarak kendimizi tanıtalım. Adım Soyadım: Okulumun Adı: Sınıfım ve Numaram: Öğretmenimin Adı ve Soyadı: Doğum Yerim ve Tarihim: Saç ve Göz Rengim: En Sevdiğim Yemekler: En Sevdiğim Oyunlar: En Sevdiğim Dersler: En Sevdiğim Şarkılar: En Sevdiğim Kitaplar: En Sevdiğim Çizgi Film: (Aşağıdaki cümleyi tamamlamadan önce yan sayfadaki soruları cevaplayalım.) Arkadaşımla benzer yanlarımız şunlar: 10 (on)
Arkadaşımı Tanıtıyorum Aşağıdaki soruları sevdiğimiz bir arkadaşımızı düşünerek cevaplayalım. Arkadaşımın Adı Soyadı: Arkadaşımın Saç ve Göz Rengi: Arkadaşımın Doğum Yeri ve Tarihi: Arkadaşımın En Sevdiği Yemek: Arkadaşımın En Sevdiği Oyun: Arkadaşımın En Sevdiği Ders: Arkadaşımın En Sevdiği Şarkı: Arkadaşımın En Sevdiği Kitap: Arkadaşımın En Sevdiği Çizgi Film:... isimli arkadaşımla farklı yanlarımız şunlardır: (on bir) 11
Günlük Yazıyorum Gün Ay Yıl.../.../... Pazar 21:30 Sevgili Günlük, İki gündür yazamıyorum sana. Neler oldu tahmin bile edemezsin. Nereden başlasam bilmiyorum. Sana bahsetmiştim, komşu teyzenin minik kedilerini hatırlıyor musun? İşte o kedilerden biri iki gün önce kayboldu. Mahalleli ayağa kalktı kediyi bulmak için. Aramalarımız sonuçlandı ve kediyi Zübeyde teyzenin evinin bahçesinde bir çukurda bulduk. Zavallıcık çok korkmuştu. Kediyi aradığımız sıralarda mahalledeki evlerden birinin camından çıkan dumanı farkettik. Hemen büyüklerimize haber vererek ortaya çıkabilecek büyük bir yangını önlemiş olduk. Yazarken bile yoruldum, bir de bunları yaşadığımı düşün! İyi geceler günlüğüm. Yarın görüşürüz. Yukarıdaki günlüğü okudun. Günlük yazarken dikkat etmen gereken şeyler var. Öğretmenim dedi ki: Günlük yazarken: 12 (on iki)
Günlük Yazıyorum Aşağıdaki günlüğü yarım bırakılan yerden devam ettirelim. Gün Ay Yıl Sevgili Günlük,.../.../...... Uzun bir tatilden döndük. Senin yanına geldiğim için çok mutluyum. Çünkü sana anlatacak çok şeyler oldu. Nereden başlasam bilemiyorum. Bak dinle: (on üç) 13
Sınıf İçi Etkinlikler 14 (on dört)
Harfleri Tanıyorum HARFLERİMİZ Kimi sesli, kimi sessiz Tam 29 kişiyiz. 8'imiz pek kuvvetli, 21'imiz ancak yeteriz. Harf: Öğretmenim dedi ki: Harfler Ünlü (Sesli) Ünsüz (Sessiz) Harfler yazılışlarına göre: 1. Büyük Harfler A-B- (on beş) 15
Harfleri Tanıyorum 2. Küçük Harfler a - b - ÖRNEK ahize kelimesinin harflerini inceleyelim. a h i z e 1 2 3 4 5 5 harften oluşuyor. Aşağıdaki kelimelerin harf sayılarını yanlarına yazalım. maymun sincap akrabalarım bulmacalar...... Aşağıdaki harflerle başlayan ikişer kelime yazalım. A M P K Y C 16 (on altı)
Harfler (Sesler) Aşağıda yazılı olan kelimeleri harf sayılarına göre gruplayalım. ev - çaydanlık - gözlük - akıl - kardeşim - tahta - simit - şemsiye babalık - sarı - ot - gül - kaz - çakmak - korkuluk 2 harf 3 harf 4 harf 5 harf 6 harf 7 harf 8 harf 9 harf Harf sayıları verilen gruplara baş harflerine uygun kelimeler yazalım. 3 ses 4 ses K kek E 5 ses 6 ses T Z 7 ses 8 ses...... (on yedi) 17
Sınıf İçi Etkinlikler 18 (on sekiz)
Ünlü Harfler (Sesler) Harfler söylenişlerine göre ikiye ayrılır: 1. Ünlü harfler: Öğretmenim dedi ki: a. Ünlü Harflerin Özellikleri: Tek başlarına okunabilirler. Öğretmenim dedi ki: ÖRNEK a,... b. Tek başlarına hece olabilirler. Öğretmenim dedi ki: ÖRNEK o-kul,... c. Ünlü harfler Kalın ünlüler: İnce ünlüler: Aşağıda verilen harflerin arasına ünlü harfleri yazarak kelimeler oluşturalım. sarı a, ı R. dy. m. s.. rm. t k. t. p k. d. m. z h. vl. k. rp. z (on dokuz) 19
Büyük Ünlü Uyumu Aşağıda yazılı kelimelerde geçen ünlü harfleri kalın - ince kuralına göre inceleyelim. ( kalın k, ince i) kedi i i kayık ödev üzüm okul kadife siyah sevimli UYARI! Yıldızlı olan kelimelerde diğerlerinden farklı bir durum var. Öğretmenim dedi ki: ÖRNEK kadın k k Büyük ünlü uyumuna UYAR. yumurta k k k Büyük ünlü uyumuna UYAR. 20 (yirmi) televizyon Büyük ünlü uyumuna UYMAZ. i i i k
Büyük Ünlü Uyumu Aşağıdaki kelimeleri "Büyük Ünlü Uyumu"na göre inceleyelim. ÖRNEK kiraz i k kalın ve ince ünlü bir arada, kurala UYMAZ. fakir kelime sevinç marifet bina çanta Amasya mahalle............ Noktalı yerlere verilen ünlü harfleri yerleştirerek yeni kelimeler yazalım. a e ı i o ö u ü t. ş k. l s. r b. r s. r g. l k. ş s. t s. z t. l h. z k. m m. r ç. l m. z d. z (yirmi bir) 21
Sınıf İçi Etkinlikler 22 (yirmi iki)