1. Maliyeti hesaplamalarında Standart Maliyet Yöntemini uygulayan bir işletme; tek bir üretim bölümünde, tekbir mamul üretmektedir. İşletmenin standart maliyet kartından aşağıdaki bilgiler tespit edilmiştir. 1 Direkt İlk Madde ve Malzeme Gideri (5 kg/adet x 75 TL/kg) 375 TL/adet Direkt İşçilik Giderleri (8 saat/adet x 45 TL/saat) 360 TL/adet - Değişken GÜG (8 saat/adet x 18 TL/saat) 144TL/adet - Sabit GÜG (8 saat/adet x 15 TL/saat) 120TL/adet Mamulün Standart Birim Maliyeti İşletmenin 2012 yılı Temmuz ayına ait fiili çalışma sonuçları ise aşağıdaki gibidir: 264 TL/adet 999 TL/adet Satın Alınan Hammaddeler (18.500 kg) Direkt İşçilik Giderleri (35.000 saat karşılığı) 4.000 adet 1.480.000.TL 1.470.000.TL 1.050.000.TL 18.500 kg CEVAP (1) İstenilenler : Hesaplamaları ve sapmanın (farkın) yönünü de açıkça göstererek, işletmenin 2012 yılı Temmuz ayına ait; a. Direkt ilk madde ve malzeme giderleri fiyat sapmasını hesaplayınız. b. Direkt ilk madde ve malzeme giderleri miktar sapmasını hesaplayınız. c. Direkt ilk madde ve malzeme giderleri toplam sapma tutarını bulunuz. d. Direkt işçilik giderleri ücret sapmasını hesaplayınız. e. Direkt işçilik giderleri süre sapmasını hesaplayınız. f. Direkt işçilik giderleri toplam sapma tutarını bulunuz. 1 SMMM Yeterlilik Sınavı; 15 Temmuz 2012 değişime açik olun 1
2. Tek bir üretim atölyesinde tek bir mamul üretmek amacıyla kurulmuş olan ve maliyet hesaplarında standart maliyet yöntemini uygulayan bir işletmenin 2011 yılı bütçesinde sabit genel üretim giderleri 3.000.000.TL olarak gözükmektedir. İşletmede üretilmekte olan mamule ilişkin standart maliyet kartının incelenmesi sonucunda saptanan hususlar ise aşağıdaki gibidir; 2 Direkt İlk Madde ve Malzeme Gideri (100.TL/kg x 2 kg/birim) 200.TL Direkt İşçilik Giderleri (60. TL/saat x 3 saat/birim) 180.TL - Değişken GÜG ( 40.TL/saat x 3 saat/birim) - Sabit GÜG (100.TL/saat x 3 saat/birim) Mamulün Standart Birim Maliyeti İşletmenin 2011 yılına ait fiili çalışma sonuçları ise aşağıdaki gibidir: 420.TL 800.TL Satın Alınan Hammaddeler (20.000 kg) Direkt İşçilik Giderleri (20.000 saat karşılığı) 7.000.brm 2.400.000.TL 1.400.000.TL 4.000.000.TL 15.000 kg İstenilenler : Hesaplamaları ve sapmanın (farkın) yönünü de açıkça göstererek, işletmenin 2011 yılına ait; a. Direkt ilk madde ve malzeme giderleri sapmalarını hesaplayınız. b. Direkt işçilik giderleri sapmalarını hesaplayınız. c. Genel Üretim Gideri sapmalarını hesaplayınız. d. Gider ve Sapmalarla ilgili yevmiye kayıtlarını yapınız. CEVAP (2) GÜG Bütçe Sapması = (Fiili GÜG Fiili İş Hacminde Bütçe. GÜG) GÜG Verim Sapması =(Fiili Çalışma Hacmi Standart Çalışma Hacmi) x Standart Değ GÜG Yük. Oranı GÜG Kapasite Sapması (Bütçelenen Kapasite Fiili Kapasite ) x Standart Sabit GÜG Yükleme Oranı GÜG Toplam Sapması 2 H. Kamil BÜYÜKMİRZA; Maliyet ve Yönetim Muhasebesi s. 654 değişime açik olun 2
3. Maliyet hesaplamalarında standart maliyet yöntemini uygulayan bir işletmenin A üretim bölümünde tek bir Z mamulü üretilmekte olup, bu mamule ilişkin standartlar 2009 yılı başında aşağıdaki şekilde saptanmıştır. 3 Direkt İlk Madde ve Malzeme Gideri (300.TL/mt x 2 mt/adet) 600.TL Direkt İşçilik Giderleri (60. TL/saat x 3 saat/birim) 180.TL (50. TL/saat x 3 saat/birim) 150.TL Z Mamulünün Standart Birim Maliyeti 930.TL A üretim bölümünün 2009 Nisan ayına ait veriler ise aşağıdaki biçimde gerçekleşmiştir. Satın Alınan Hammaddeler (4000 metre) Direkt İşçilik Giderleri (7500 saat karşılığı) 3000 adet 1.400.000 TL 450.000 TL 420.000 TL 5000 metre İstenilenler : Hesaplamaları ve sapmanın (farkın) yönünü de açıkça göstererek, işletmenin 2009 yılı Nisan ayına ait; a. Direkt ilk madde ve malzeme giderleri sapmalarını hesaplayınız. b. Direkt işçilik giderleri sapmalarını hesaplayınız. c. Gider ve Sapmalarla ilgili yevmiye kayıtlarını yapınız. CEVAP (3) 3 H. Kamil BÜYÜKMİRZA; Maliyet ve Yönetim Muhasebesi s. 654 değişime açik olun 3
4. Standart maliyet yöntemini uygulayan ABC işletmesinin dönem sonunda, kapatma işlemleri yapmadan önceki bilgileri aşağıda verilmiştir; 4 710. Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri Hs. 2.500.TL 711. Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri Yansıtma Hs. 2.950.TL 720. Direkt İşçilik Giderleri Hs. 3.000.TL 721. Direkt İşçilik Giderleri Yansıtma Hs. 2.280.TL 730. Hs. 4.400.TL 731. Yansıtma Hs. 3.770.TL 151. Üretim Yarı mamuller Hs. 1.000.TL 152. Mamuller Hs. 2.000.TL 600. Yurtiçi Satışlar Hesabı 9.000.TL 620. Satılan Mamuller Hesabı 6.000.TL Yapılan saptama analizlerine göre; - DİMMG de 180 TL lik olumlu Fiyat Sapması ve 270 TL lik olumlu Miktar Saptaması, - DİG de 810 TL lik olumsuz Ücret Saptaması ve 90 TL lik olumlu süre saptaması, - GÜG de 630 TL lik olumsuz saptamanın tamamı Bütçe saptaması, olduğu belirlenmiştir. İstenilenler : - Gider hesapları ile yansıtma hesaplarını kapatarak, saptamalı muhasebeleştiriniz. - Sapmalara ilişkin kapatma kayıtlarını yapınız. - Fiili maliyet sonuçlarına göre işletmenin satış karlılığı % kaçtır? CEVAP (4) 3 SMMM Yeterlilik Sınavı; 5 Aralık 2010 değişime açik olun 4
5. Standart maliyet yöntemini uygulayan bir işletmede fiyat sapmaları, ilk madde alımları sırasında hesaplanıp kaydedilmekte ve dolayısıyla ilk madde ve malzeme stokları standart maliyetle değerlenmektedir. Bu işletmenin stok, satışların maliyeti ve fark hesaplarının 31.12.2011 tarihli kalıntıları aşağıdaki gibidir: 5 150. İlk Madde ve Malzeme 1000 TL 151. Üretim Yarı mamuller Hs. 800 TL 152. Mamuller Hs. 400 TL 620. Satılan Mamuller Hesabı 2800 TL 712. DİMM Fiyat Farkı 250 TL (Borç) 713. DİMM Miktar Farkı 80 TL (Alacak) 722. D. İşçilik Gideri Ücret Farkı 200 TL (Borç) 723. D. İşçilik Gideri Süre Farkı 160 TL (Borç) 732. Genel Üretim Gideri Bütçe Farkı 400 TL (Borç) 733. Genel Üretim Gideri Verimlilik Farkı 120 TL (Borç) 734. Genel Üretim Gideri Kapasite Farkı 40 TL (Alacak) İstenilen : Sapmalara ilişkin kapatma kayıtlarını yapınız. CEVAP (5) 5 H. Kamil BÜYÜKMİRZA; Maliyet ve Yönetim Muhasebesi s. 656 değişime açik olun 5