örnek Aşağıdaki talep öngörülerine sahip ABC işletmesinde: ş Normal üretim kapasitesi ayda 2200 Dönem başı stok 1000 ise ve her ay normal kapasite kadar üretilirse::: 31
Örnek-ABC işletmesi talep öngörüsü ve plan1 ay talep Küm talep üretim Küm üretim Dönem sonu stok satış kaybı Ocak 1500 1500 2200 3200 1700 0 Ş 1000 2500 2200 5400 2900 0 M 1900 4400 2200 7600 3200 0 N 2600 7000 2200 9800 2800 0 My 2800 9800 2200 12000 2200 0 H 3100 12900 2200 14200 1300 0 T 3200 16100 2200 16400 300 0 Ağ 3000 19100 2200 18600 0 500 Ey 2000 21100 2200 21300 200 0 Ek 1000 22100 2200 23500 1400 0 K 1800 23900 2200 25700 1800 0 A 2200 26100 2200 27900 1800 0 32
30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 küm talep küm üretim 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 33
maliyetler Birim maliyet: 7.000 pb Birim başına aylık stoklama maliyeti: 140 Birim aylık satış kaybı: 9.000 Fazla mesai(ilave birim başına):650 pb Eksik çalışma (birim başına): 300 Üretim miktarını değiştirme mal (birim başına): 500
Üretim planı1(level) için maliyetler ay üretim Ürt.mal stok Stok mal Satış kaybı Ocak 2200 15.400.000 1700 238.000 Ş 2200 2900 406.000 M 2200 3200 448.000 N 2200 2800 392.000 My 2200 2200 308.000 H 2200 1300 182.000 T 2200 300 42.000 Sat.kayM Ağ 2200 0 0 500 4.500.000 Ey 2200 200 28.000 Ek 2200 1400 196.000 K 2200 1800 252.000 A 2200 1800 252.000 TOP 26.400 184.800.000 2.744.000 4.500.000 35
Üretim planı2(karma) ay Küm talep üretim Küm üret D. S stok Satış kaybı Ocak 1500 1500 2500 1000 0 Ş 2500 1500 4000 1500 0 M 4400 1500 5500 1100 0 N 7000 2800 8300 1300 0 My 9800 2800 11100 1300 0 H 12900 2800 13900 1000 0 T 16100 2800 16700 600 0 Ağ 19100 2800 19500 400 0 Ey 21100 2200 21700 600 0 Ek 22100 2200 23900 1800 0 K 23900 2200 26100 2200 0 A 26100 1500 27600 1500 0 36
30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 küm talep küm üretim 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 37
Üretim planı 2(karma) maliyetler ay üretim Ür.mal D. S stok ay üretim Ür mal D S St.mal Ür.mik. Fazla Eksik değ Fazla mesai Eksik çalışma O 1500 10.500.000 1000 140.000 - - 210.000 Ş 1500 1500 210.000 - - 210.000 M 1500 1100 154.000 - - 210.000 N 2800 19.600.000 1300 182.000 650.000 390.000 - M 2800 1300 182.000 - - H 2800 1000 140.000 - - T 2800 600 84.000 - - Ağ 2800 400 56.000 - - Ey 2200 15.400.000 600 84.000 300.000 - - Ek 2200 1800 252.000 - - - K 2200 2200 308.000 - - - A 1500 10.500.000 1500 210.000 350.000-210.000 26600 186.200.000 2.002.000 1300.000 1950.000 840.000 38
Planları karşılaştırma Plan1-level maliyet=192 192.044.000 000 Plan2-karma maliyet=192.292.000 39
Örnek:Densepack ocak-haziran talebi Ocak:1280 Şubat: 640 Mart: 900 Nisan:1200 Mayıs:2000 Haziran: 1400 Aralık sonunda çalışan :300 kişi Aralık sonundaeldekistok:500 stok:500 Haziran sonunda eldeki stoğun:600 olması istenir İşe alma maliyeti:500 $/işgücü İşten çıkarma mal.:1000$/işgücü Envanter mal:80$/birim/ay K= işgücü başına günlük üretim 22 işgününde ü 76 işçi i245bii birim üretmiş ise K=245/22=11,1364/76=0,14653 birim/işgücü/gün 40
ay talep Net talep Küm işgünü talep 1280-500=780 Ocak 1280 780 20 Şubat 640 640 1420 24 Mart 900 900 2320 18 Nisan 1200 1200 3520 26 Mayıs 2000 2000 5520 22 haziran 1400 1400+600=2000 7520 15 41
Plan 1-chase-üretimin talebi izlemesi Sıfır stok, işe ş alma ve işten ş çıkarma ile İşgücü başına ay işgünü Net talep aylık üretim işgücü Ocak 20 780 20x0,14653= Gerekli 780/2,931= 2931 2,931 267 Şubat 24 640 3,517 182 Mart 18 900 2,638 342 Nisan 26 1200 3,810 315 Mayıs 22 2000 3,224 621 Haziran 15 2000 2,198 910 42
Aralık sonunda300çalışan var ise Ay işgücü İşe alma A i ü ü İ İ t İ ü ü T Kü Kü stok O 267 İşten çıkarma 300-267=33 Ş 182 182=85 M 342 342-182=160 N 315 M 621 621-315=306 306 H 910 910-621=289 İşgücü başına aylık üretim Top üretim 2,931 267x2,93 1=783 Küm üretim Küm talep 783 780 3 267-3,517 640 1423 1420 3 342-315=27 2,638 902 2325 2320 5 3,810 1200 3525 3520 5 3,224 2002 5527 5520 7 2,198 2000 7527 7520 7 top 755 145 30 43
maliyetler M= 755x500+145x1.000+30x80=524.900 Haziran sonunda 600 birim stok istenir: mal=600x80=48.000 Top mal= 524.900+48.000=572.900 Dönem başı stok(500) maliyete girmez Martta ve mayısta elde stok olduğu için 1 er işçi azaltılabilir. 755-2=753 işçi işe alınırsa, işten çıkarma 144 olur. Envanter 13 e iner. Maliyet 569.540 olur 44
Plan2-level-sabit level işgücü-stoksuzluk yok İşe alma işten çıkarma yok, satış kaybı yok. Minimum kaç kişi gerekli? ay Küm talep İşgücü başına Gerekli kişi küm. üretim sayısı O 780 2,931 780/2,931=267 Ş 1420 6,448 221 M 2320 9086 9,086 256 N 3520 12,896 273 M 5520 16,120 343 H 7520 18,318 411max 45
411 KİŞİ GEREKLİ- aralık sonu 300 kişi var ise 111 kişi işe alınacak, dönem sonu stoklar ise aşağıdaki gibi: Ay İşgücü başına aylık üretim (1) Aylık top. Üretim (2) (2)= (1)x411 Küm. Üretim Küm. Net stok talep 2,931 O 1205 1205 780 425 Ş 3,517 1445 2650 1420 1230 M 2,638 1084 3734 2320 1414 N 3810 3,810 1566 5300 3520 1780 M 3,224 1325 6625 5520 1105 H 2,198 903 7528 7520 8 top 5962 46
Dönem sonu envanter: 5962+600=6562 Maliyet=envanter t mal+ işe alma mal. Maliyet=6562x80 + 111x500=580.460 Pl 1 569 540 idi Plan 1 569.540 idi Plan 2580.460 ikisi birbirine yakın İşe al, çıkar yerine 2. plan uygulanır 47
Plan 3- karma strateji Sadece 1 kez kişi sayısını değiştirsek Ocak-nisan arası 1 dönem, mayıs haziran arası 2. dönem olsa İlk 4 ay kümülatif ül talep 3520 İlk 4 ay kişi başı küm. Üretim: 2,931+3,517+2,638+3,810=12,896,,,, 3520/12,896=272,95 kişi 273 5-6 aylar için Küm talep=4000 Üretim:3,224+2,198=5,422 4000/5,422=737,7 kişi gerekli A İ ü ü b Ay Küm talep İşgücü başına aylık üretim O 780 2,931 Ş 1420 3,517 M 2320 2,638 N 3520 3,810 M 5520 3,224 H 7520 2198 2,198 48
Karma strateji Ay Küm İşgücü ü ü İşe İşten t Kişi başı Üretim Küm stok talep (1) alma çıkarma üretim(2 (1).(2) üretim 2,931 800 O 780 273 27 800 20 Ş 1420 273 3,517 960 1760 340 M 2320 273 2,638 720 2480 160 3520 3,810 1040 3520 N 273 0 0 M 5520 738 465 3,224 2379 5899 379 H 7520 738 2,198 1622 7521 1 top 465 27 900 49
Karma strateji maliyeti İşten çık.+işe alma+stok 27x1000+465x500+(900+600)x80=379 379.500 Bu sonuç aynı zamanda doğrusal programlama poga a aso sonucu ucuedeede elde edilen optimal strateji 50
Örnek: çatı malzemeleri imalatçısı Çatı malzemeleri imalatçısı, 6 aylık çatı kaplama malzemesi öngörülerini tablodaki gibi hazırladı. Ort. Talep= 6200/124 Ort. Talep=50 birim/gün ay talep gün Günlük talep O 900 22 41 Ş 700 18 39 M 800 21 38 N 1200 21 57 May 1500 22 68 H 1100 20 55 top 6200 124 51
Öngörülen talep ve ortalama talep 70 60 50 40 30 20 10 Level production using average monthly forecast demand Forecast Demand Pro oduction rat te per workin ng day 0 Jan Feb Mar Apr May Jun 22 18 21 21 22 20 52
Plan 1: 6 ay boyunca talebi karşılayacak sabit işgücü ay üretim 50.Gün ü i Kü Kü Dö Küm üretim talep Küm talep Dönem stok sonu stok O 1100 1100 900 900 200 200 Ş 900 2000 700 1600 200 400 M 1050 3050 800 2400 250 650 N 1050 4100 1200 3600-150 500 M 1100 5200 1500 5100-400 100 H 1000 6200 1100 6200-100 0 1850 53
Kümülatif talep grafiği Plan 1 7,000 6,000 5000 5,000 4,000 3,000 Cumulative level production using average monthly forecast requirements Reduction of inventory 2,000 1,000 Cumulative forecast requirements Excess inventory Jan Feb Mar Apr May Jun 54 Cumulative Demand (U nits)
Maliyet verileri Stoklama mal= 5 pb/birim/ay Fason mal= 10 pb/birim Ortalama ücret= 5 pb/saat (40 pb/gün) Fazla mesai= 7 pb/saat (8 saatin üstüne) Üretim miktarını artırma mal= 10pb/birim Üretim miktarını azaltma mal= 15pb/birim Bir birim üretim için gerekli işgücü saat = 1,6 saat 55
Plan 1 maliyeti Günde 50 birim i sabit üretim için, i sabit işgücü istenirse (fazla mesai yok, dönem başı stok yok, fason yok..) Günde 50 birim üretim için gerekli işgücü: 50 birimx 1,6 saat=80 saat gerekli 80 saat/ 8 saat/işgücü = 10 işçi Stok maliyeti=1850 birimx5pb=9250 pb Normal çalışma=10 kişix124günx40pb=49600 Toplam maliyet=49600+9250=58.850 pb 56
Plan 2: günlük talebin en düşük olduğu dönemdeki kadar işgücü tutup, kalanını fason karşılamak ay talep gün O 900 22 41 Ş 700 18 39 Günlük talep M 800 21 38 min N 1200 21 57 My 1500 22 68 H 1100 20 55 top 6200 124 57
Plan 2 maliyet 38 adet x 1,6 saat= 60,8 saat gerekli 60,8/8= 7,6 kişi gerekli 7 full-time, 1 part-time İşletme içi üretim= 38birim/günx124 gün=4712 6200-4712= 1488 birim fason İşgücü g mal= 7,6kişix40 pb/günx124gün=37696 g Fason mal=1488 birimx 10pb/birim=14880 Toplam maliyet=37696+14880=52576 58
Plan 3: işe alma ve çıkarma ile üretimi talebe eşitleme ay talep Üretim mal (işe alma) ay talep Üretim Üretimi art. İşten toplam O 900 900x1,6x5= 7200 İşten çıkarma --- --- 7200 Ş 700 5600 --- 200x15= 3000 M 800 6400 100x10= 1000 8600 ---- 7400 N 1200 9600 4000 ---- 13600 My 1500 12000 3000 ---- 15000 H 1100 8800 ---- 6000 14800 top 6200 49600 8000 9000 66600 59
karşılaştırma Plan 1 Plan 2 Plan 3 Stoklama 9250 0 0 Norm çalış. 49600 37696 49600 Fazla çal. 0 0 0 İşe alma 0 0 8000 İşten çık. 0 0 9000 Fason 0 14880 0 toplam 58850 52576 66600 60