Ders içeriği (3. Hafta) 3. Piyasa ve piyasada fiyat oluşumu 4. Talep, Arz ve Piyasa Dengesi 4.1. Talep 4.1.1. Talebin özellikleri 4.1.2. Talebe etki eden faktörler 4.1.3. Talep Kanunu 4.1.5. Talep Fonksiyonu 4.1.5. Talep Eğrisinin Hareketleri
3.Piyasa ve piyasada fiyat oluşumu Alıcı ve satıcıların karşı karşıya geldikleri yada bir malı talep edenlerle o malı arz edenlerin karşılaştığı yere Piyasa denir. Doğal olarak bazı malları piyasası geniş bazılarının dardır. Bu da alıcı ve satıcı gruplarının farklı olmasından kaynaklanır. Fiyat oluşumu incelenirken tam rekabet (serbest rekabet) olarak isimlendirilen piyasa ile eksik rekabet piyasalar içinde yer alan monopol(tekel) piyasası önemlidir. Alıcı sayısı Piyasa şekli Satıcı sayısı Çok sayıda Monopol Tek sayıda Çok sayıda Duopol İki Çok sayıda Oligopol İkiden çok Tek sayıda Monopson Çok sayıda İki Duopson Çok sayıda İkiden Çok Oligopson Çok sayıda Tek Biletaral monopol Tek Çok sayıda Tam rekabet piyasası Çok sayıda
Ekonomistler arz ve talep araçlarını incelerken, gerçeğe yüzde yüz uymayan fakat belirli koşulları taşıyan Tam Rekabet Piyasasını ele alır. Bu piyasayı yaratan koşullar; 1. Alıcı ve satıcılar piyasayı etkileyemeyecek kadar çok sayıdadırlar. Ne satıcılar ne de alıcılar tek başlarına fiyatı etkileyemezler 2. Piyasaya çıkarılan mallar homojen bir özelliğe sahiptir. Malların ambalajları farklı bile olsa niteliği aynıdır. (gerçekte, işlenmiş ürünler bu olguyu bozar) 3. Piyasaya giriş ve çıkış serbesttir. İsteyen herkes istediği üretimi yapabilir veya üretimden vazgeçebilir. (gerçekte: patent,marka v.s bu oluşumu bozar) 4. Gerek satıcılar gerek alıcılar piyasa hakkında tam bir bilgiye sahiptir. Piyasada gizlilik yoktur. 5. Gerek alıcılar gerekse satıcılar ortaya çıkan fiyatı veri olarak almak zorundadır. Herhangi bir mal üretmek isteyen bir kişi o malın piyasadaki mevcut fiyatına göre üretime girer veya girmez. Aynı şekilde tüketiciler, malı satın alır veya almaz. 6. Üretim faktörlerini(arazi hariç) bir yerden bir yere gitmesinde herhangi bir engel yoktur. (Ör: Avrupa Birliği)
K. Kore Çin Halk Cumhuriyeti Venezüella Almanya ABD Hong Kong
Tam rekabet piyasasında fiyat oluşumu Mal piyasasında iki tür fiyat üzerinden incelenir. Efektif fiyatlar( piyasa fiyatı) ve virtuel fiyat( arzulanan fiyat). Efektif fiyat: satın alınan mal ve hizmet için fiilen ödenen fiyattır Virtüel fiyat: satışa konu olan mal ve hizmet için satıcı ve alıcı tarafından tasarlanan fiyat. Henüz alım satıma konu olmamıştır konu olduğunda virtüel fiyat arz ve talep fiyatı olarak isimlendirilir.
5. Talep, Arz ve Piyasa Dengesi 5.1. Talep Ekonomik anlamda, belirli bir dönemde, belirli bir maldan parayla desteklenmiş satın alma arzusuna Talep denir. Talebin özellikleri a. Belirli bir mal ve hizmetin bulunması, b. Belirli bir dönemin olması c. İhtiyacı gidermesi konusundaki fayda, d. Piyasada açıklanmış belli bir fiyat, e. Satın alma arzusunu destekleyen yeterli bir satın alma gücünün var olmasıdır.
Talebe etki eden faktörler: 1) Satın alınmak istenen malın fiyatı 2) Gelir düzeyleri 3) Zevk ve alışkanlıklar 4) Diğer malların fiyatı (İkame mallar yada rakip mallar, tamamlayıcı mallar 5) Bir maldan talep edilen miktarın nüfusun büyüklüğüne dağılımına ve yapısına da bağlıdır. Herhangi bir mala karşı tüm alıcıların tek tek taleplerinin toplamı o malın piyasadaki toplam talebini ( veya piyasa talebini) oluşturur. Genelde fiyatı diğerine göre daha yüksek kalan mal yerine ikame edilebilecek( o malın yerini tutabilecek) başka bir mal varsa tüketiciler taleplerini bu mallara kaydırırlar. Ekonomide, tüketilen bir mal yerine, o malın yerine tutabilecek başka bir mal kullanılıyorsa buna «a»» malını «B» yerine ikame etmek denir. Tamamlayıcı mallar ise, genellikle bir malla beraber kullanılan diğer mallardır( Printer Toner).
Talep Kanunu: Tüm diğer faktörler sabit olduğu kabul edildiğinde (ceteris paribus), bir malın fiyatı yükseldiğinde talep düşecektir. Aynı şekilde, malın fiyatı yükseldiğinde ise talep artacaktır. Buna TALEP KANUNU denir. Talep kanununa göre bir malın fiyatı ile miktarı arasında ters orantı vardır. Talep ve fiyat ilişkisini çizelim.. Malın fiyatı Talep edilen miktar 6.5 1 5 2 3 3 2 5 1 5
Talep Fonksiyonu T n =D n =f(p a, P 1 P n-1, Y, Z) T=D= talep P= fiyat Y= gelir Z= zevkler ve alışkanlıklar Ceterus paribus fonksiyonu D n =f(p a ) Bu bireysel talebi verir.. Hatırlatma. Herhangi bir mala karşı tüm alıcıların tek tek taleplerinin toplamı o malın piyasadaki toplam talebini ( veya piyasa talebini) oluşturur.
Bireysel Talep Eğrileri
Piyasa Talep Eğrisi Çizmeye çalışalım????????????
Talep eğrisinin hareketi