Trakya Bölgesinde Yetiştirilen Bazı Yem Bitkilerinin Üretim Girdi ve Maliyetleri

Benzer belgeler
Trakya Bölgesinde Fiğ Ve Silajlık Mısır Üretiminde Maliyet Ve Gelir Göstergelerindeki Değişim Ve Eğilimler

Trakya Bölgesinde Buğday, Ayçiçeği, Şekerpancarı ve Çeltik Üretiminde Maliyet ve Gelir Göstergelerinde Değişim ve Eğilimler. E. Özkan 1, B.

KONYA YÖRESİNDE YETİŞTİRİLEN MISIR BİTKİSİNİN ÜRETİM GİRDİ VE MALİYETLERİNİN BELİRLENMESİ

TAŞINMAZ DEĞERLEME İLKE VE UYGULAMALARI

BAZI TARIM ÜRÜNLERİNİN 2015 YILI MALİYETLERİ

Erzurum İli Tarım İşletmelerinde Buğday Üretim Maliyetinin Hesaplanması

TOKAT İLİ ZİLE İLÇESİNDE YETİŞTİRİLEN BAZI ÖNEMLİ TARLA ÜRÜNLERİNDE FİZİKİ ÜRETİMGİRDİLERİ VE MALİYET ANALİZLERİ

YILLIK SONUÇ RAPORU TOPLU SONUÇ (2009)

ERZURUM İLİ TARIM İŞLETMELERİNDE PATATES ÜRETİMMALİYETİNİN HESAPLANMASI* Avni BİRİNCİ, Nevzat KÜÇÜK

BAZI TARIM ÜRÜNLERİNİN 2014 YILI MALİYETLERİ

ULUSAL HUBUBAT KONSEYİ 2018 ÜLKESEL HUBUBAT REKOLTE DEĞERLENDİRME RAPORU

BAZI TARIM ÜRÜNLERİNİN 2015 YILI MALİYETLERİ

Şanlıurfa Kuru Tarım İşletmelerinde Farklı Makina Seti ve Arazi Büyüklüğüne Göre Optimum Ürün Deseninin Belirlenmesi

TOKAT İLİNDE SÖZLEŞMELİ DOMATES YETİŞTİRİCİLİĞİNİN KARŞILAŞTIRMALI EKONOMİK ANALİZİ

Erzurum Yöresinde Şeker Pancarı ve Rakip Ürünlerin Mekanizasyon ve Üretim Maliyeti

NİĞDE İLİNDE BUĞDAY ÇEŞİTLERİNİN YAYGINLIĞININ BELİRLENMESİ

TRAKYA BÖLGESİNDE BAZI ŞARAPLIK UZUM ÇEŞİTLERİNİN EKONOMİK ANALİZİ

Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi 6 (2): 65-71, 2013 ISSN: , E-ISSN: X,

TRAKYA BÖLGESİNDE YONCA ÜRETİM MEKANİZASYONUNA AİT ÜRETİM GİRDİLERİNİN BELİRLENMESİ

Arazi Varlığının Kullanım Şekilleri Öğrt. Gör.Dr. Rüya Bayar

KONUYA GİRİŞ İnsanların toprağı işleyerek ekme ve dikme yoluyla ondan ürün elde etmesi faaliyetine tarım denir. BÖLGELERE GÖRE TOPRAKLARDAN YARARLANMA

İZMİR İLİNDE ARPA ÜRETİM MALİYETLERİNDEKİ DEĞİŞMELER ( ) Dr. Turgay DİZDAROĞLU(*) ÖZET GİRİŞ

A R A Z İ V A R L I Ğ I ALAN(Ha) PAYI(%) Tarım Arazisi (Kullanılmayan hali Araziler Dahil) (*) ,7. Çayır Mera Alanı (*) 65.

Gönen İlçesindeki (Balıkesir) Çeltik İşletmelerinin Tarımsal Yapısı ve Mekanizasyon Durumu

Trakya Bölgesinde Kanola Üretiminin Ekonomik Analizi

GAP BÖLGESİ NDE MERCİMEK ÜRETİM MALİYETİNİN TESPİTİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Diyarbakır İlindeki Hayvancılık İşletmelerinin Mekanizasyonu

Erzurum İli Pasinler İlçesinde Silajlık Mısır Üretim Maliyetinin Tespiti Üzerine Bir Araştırma

Polonya ve Çek Cumhuriyeti nde Tahıl ve Un Pazarı

Araştırma Makalesi. Selçuk Üniversitesi Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi 25 (4): (2011) ISSN:

KAHRAMANMARAġ ĠLĠNDE ÜZÜM MALĠYET VE KARLILIĞINDAKĠ GELĠġMELERĠN ANALĠZĠ

Bölüm 10.Tarım İşletmelerinde Performans Analizi

Sürdürülebilir Tarım Yöntemleri Prof.Dr.Emine Olhan Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi

ORTA KARADENİZ BÖLGESİNDE TARIM ALANLARININ AMAÇ DIŞI KULLANIMIYLA ORTAYA ÇIKAN SORUNLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

TÜRKİYE DE TARLA ARAZİSİ DEĞERLERİNDEKİ DEĞİŞMELERİN ANALİZİ

MANİSA İLİ SOFRALIK ÜZÜM ÜRETİCİLERİN İYİ TARIM UYGULAMALARINA YAKLAŞIMI VE UYGULAMALARIN EKONOMİK ANALİZİ

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği

... MACAR FİĞİ YEM BİTKİSİ ÜRETİMİNİ GELİŞTİRME PROJESİ

ISPARTA İLİNDE ELMA ÜRETİM MALİYETİ VE GELİRİNİN BELİRLENMESİ. Vecdi DEMİRCAN, Hasan YILMAZ, Turan BİNİCİ

Macar Fiği Neden Önemlidir? Hangi Topraklarda Yetişir?

ÖZET. Yüksek Lisans Tezi. Đmge Đ. TOKBAY. Adnan Menderes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı

1. Nüfus değişimi ve göç

AR&GE BÜLTEN. İl nüfusunun % 17 si aile olarak ifade edildiğinde ise 151 bin aile geçimini tarım sektöründen sağlamaktadır.

Gap Bölgesinde Sulanan Alanlarda Buğdayın Yılları Arasındaki Üretim Girdi Ve Maliyetindeki Değişimler

Kahramanmaraş İlinde Dane Mısır ve Pamuk Üretiminde Girdi Gereksinimi ve Karlılıkları Açısından Karşılaştırmalı Analizi

Bölüm 2. Tarımın Türkiye Ekonomisine Katkısı

Trakya Kalkınma Ajansı. Edirne İlinde Yem Bitkileri Ekilişi Kaba Yem Üretiminin İhtiyacı Karşılama Oranı

Çaldıran daha önceleri Muradiye İlçesinin bir kazası konumundayken 1987 yılında çıkarılan kanunla ilçe statüsüne yükselmiştir.

Türkiye'de Toprakların Kullanımı

ÇANAKKALE İLİNDE İYİ TARIM UYGULAMASI YAPAN VE YAPMAYAN İŞLETMELERDE BAZI ÜRÜNLERİN ÜRETİM GİRDİLERİ VE MALİYETLERİ

Samsun İli Bafra İlçesinde Domates Yetiştiren İşletmelerin Ekonomik Analizi * Ş. Şili 1, O. Gündüz

2017 YILI BÖLGESEL ÜRÜN RAPORU MALİYET, ÜRETİM, FARK ÖDEME DESTEĞİ

TEKİRDAĞ İLİ 2013 YILI ARPA ÜRETİM MALİYET ÇİZELGESİ

ÇELTİK DOSYASI TÜRKİYE ÇELTİK EKİLİŞ ÜRETİM TÜKETİM VERİM

AR&GE BÜLTEN 2012 EYLÜL SEKTÖREL TARIM KENTİ İZMİR

HARRAN OVASINDA SULAMAYA AÇILAN ALANDA ÜRÜN DESENİNDEKİ DEĞİŞMELER VE GAP TA ÖNGÖRÜLEN ÜRÜN DESENİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1239 KAHRAMANMARAŞ'TA SEBZE TARIMININ MEVCUT DURUMU, PROJEKSİYONLAR VE ÖNERİLER

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ARAS Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Ziraat Yüksek Mühendisi

SARAY Saray İlçesinin Tarihçesi:

Bölüm 7. Tarımsal Üretim Faktörleri. Üretim Faktörleri Toprak Sermaye Emek (iş) Girişimcilik (yönetim yeteneği)

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği

Bölüm 4 Tarım İşletmelerinin Yıllık Faaliyet Sonuçları

2014 YILI MALİYETLER TEKİRDAĞ İLİ 2014 YILI ARPA ÜRETİM MALİYET ÇİZELGESİ

ĠKLĠM DEĞĠġĠKLĠĞĠ ve TARIM VE GIDA GÜVENCESĠ

T.C. TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğü Eskişehir Toprak ve Su Kaynakları Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü

DOĞU ANADOLU BÖLGESİNDE TARIMSAL YAPIDAN KAYNAKLANAN BAŞLICA SORUNLAR VE BAZI ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

TARIMSAL DEĞERLERİ ÖLÇME DENEMELERİ TEKNİK TALİMATI

Tarım Sayımı Sonuçları

İŞ GÜCÜ PİYASASI İHTİYAÇ ANALİZİ RAPORU

TURUNÇGİL ÜRETİMİNDE İYİ TARIM UYGULAMALARININ KARŞILAŞTIRMALI EKONOMİK ANALİZİ: MERSİN İLİ ÖRNEĞİ

Ege Bölgesi Bağ İşletmelerinde İşgücü Varlığı ve Kullanım Durumu

Türkiye Mikro & KOBİ Finansman Programı Tarımsal Müşteri Değerlendirme Programı - CAP

Kahramanmaraş İli Pazarcık İlçesinde Mısır Üretim Faaliyetinin Ekonomik Analizi

İdari Durum. İklim ve Bitki Örtüsü. Ulaşım

YEMEKLİK TANE BAKLAGİLLER ÇALIŞTAYI ( MERSİN) ÖZEL SEKTÖR AÇISINDAN SORUNLAR ÖNERİLER

TEKİRDAĞ İLİ 2012 YILI ARPA ÜRETİM MALİYET ÇİZELGESİ

Kırklareli Yöresi Killi Topraklarında Ayçiçeği Tarımında Farklı Toprak İşleme Yöntemlerinin Yakıt Tüketimine ve Maliyete Etkisi

ANKARA TİCARET BORSASI AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ SEKTÖR ARAŞTIRMALARI RAPOR NO:2 ANKARA NIN AYÇİÇEĞİ (ÇEREZLİK-YAĞLIK) PROFİLİ

TÜRKİYE BUĞDAY ÜRETİMİNDE TARIM BÖLGELERİNE AİT ARZ ESNEKLİKLERİNİN TESPİTİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

TEMEL ZOOTEKNİ KISA ÖZET KOLAY AÖF

ARAZİ TOPLULAŞTIRILMASININ ÜRETİCİLER ÜZERİNE OLAN ETKİLERİNİN ANALİZİ: ŞANLIURFA İLİ ÖRNEĞİ

2013 YILI DESTEKLEME BİRİM FİYATLARI

Türkiye de hayvancılık sektörünün önündeki sorunları iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar;

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1205

Tarımsal istihdam Türkiye deki toplam istihdamın %40 ını oluşturmaktadır.

2023 VİZYONU ÇERÇEVESİNDE TARIM POLİTİKALARININ GELECEĞİ

2.1 ESKİPAZAR DA BUGÜNKÜ KOŞULLARDA TARIMSAL DURUM

ISSN: Yıl /Year: 2017 Cilt(Sayı)/Vol.(Issue): 1(Özel) Sayfa/Page: Araştırma Makalesi Research Article

Sizi geleceğe taşır...

Tarım Tarihi ve Deontolojisi Dersi 14.Hafta SÜRDÜRÜLEBİLİR TARIM VE GİRDİ KULLANIMI. Dr. Osman Orkan Özer

ADANA İLİ TARIM TOPRAKLARININ AMAÇ DIŞI KULLANIM DURUMU

KARADENİZ BÖLGESİ NDE TARIM SEKTÖRÜNE VERİLEN TEŞVİK BELGELİ YATIRIMLAR. Vedat CEYHAN* Mehmet BOZOĞLU Mehmet Yurdal ŞAHİN"

Su Yastıkları ve Karık Sulama Yöntemlerinin Tarımsal Mekanizasyon Açısından Karşılaştırılması

TÜRKİYE DE TARIM ve HAYVANCILIK: SORUNLAR VE ÖNERİLER DOÇ.DR.BERRİN FİLİZÖZ

YULAF YETİŞTİRİCİLİĞİ

STRATEJİK ÜRÜN PAMUKTA TEHLİKE ÇANLARI

BATI AKDENİZ BÖLGESİNDE TARLA BİTKİLERİ TARIMI. Akdeniz üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü, Antalya

2015 Ayçiçeği Raporu

Bölüm 5. Tarım Politikası

2023 E DOĞRU BARTIN TARIMI

Transkript:

T Ü R K İY E VII. TA RIM EKO N O M İSİ KO N GRESİ ANTALYA. 20T*. Trakya Bölgesinde Yetiştirilen Bazı Yem Bitkilerinin Üretim Girdi ve Maliyetleri Başak AYDIN1 basakaydin ] 974 a yahoo com Dr Erol ÖZKAN1 er ozkan@yahoo com 'Atatürk Toprak vc Su Kaynaklan Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, Yatmm Yönetimi Bölümü, 39100 Kırklareli ö z e t Bu bildirinin temelini oluşturan araştırma; Trakya Bölgesinde arpa, fiğ ve silajlık mısır üretiminde üretim girdi ve maliyetlerinin belirlenmesi amacıyla, bölgenin değişik yörelerindeki köylerde 2003-2005 yıllarında yürütülmüştür Arpada 82 işletme parselinde 1250,5 dekar alanda; kışlık fiğde 83 işletme parselinde 1062,5 dekar alanda; yazlık fiğde 40 işletme parselinde 326 dekar alanda; I. ürün silajlık mısırda 52 işletme parselinde 639 dekar alanda ; II. ürün silajlık mısırda 54 işletme parselinde 523,5 dekar alanda çalışılmıştır. Araştırma süresince gerekli veriler kayıt ve anket yöntemiyle toplanmıştır. Değerlendirmelerde tek ürün bütçe analiz yöntemi ve alternatif maliyet unsuru yöntemi uygulanmış, ağırlıklı ortalama ve çeşitli yüzdelcrden yararlanılmıştır Anahtar kelimeler: Arpa, Fiğ, Silajlık Mısır, Girdi, Maliyet Production Inputs And Costs Of Some Grain Products Grown In Trakya Region Abstract This study was carried out in different viliages of Trakya Region in order to determine the production inputs and costs of barley, cow veteh and maize for sillage betvveen 2003-2005. İt was studied in 82 farm parcels in 1250.5 decare field for barley, in 83 farm parcels in 1062.5 decare field for cow veteh for winter, in 40 farm parcels in 326 decare fıeld for cow veteh for summer, in 52 farm parcels in 639 decare field for fırst erop maize for sillage and in 5 4 farm parcels in 523.5 decare field for second erop maize for sillage. During the research, the data were obtained by registration and interview method. In evaluations, unique produet budget analysis and altemative cost element methods were applied and weighted average value as well as different percentages w e re used. Key words: Barley, Cow Vetches, Maize For Sillage, Input Cost. 1. Giriş Ülkemizde planb döneme geçilmesinden sonra, sanayileşme çabalan daha da hızlanmış, buna bağlı olarak da tanmın ekonomi içindeki yeri ve etkinliği güdülen amaç doğrultusunda gittikçe azalmıştır. Bu, tarımın ülke ekonomisindeki önemini yitirdiği anlarruna gelmemelidir. Çünkü bilineceği gibi, tanm kesimindeki iktisadeıı faal nüfusun toplam iktisaden faal nüfus içindeki oranı azalmakla birlikte hala önemli düzeydedir. Her ne kadar sanayileşme hedefine yönelik yapısal değişim süreci içinde tarımın ulusal gelir içindeki payı azalmakta ise de, yine ekonominin vazgeçilmez unsurudur. Çünkü ülke sanayisinin de daha yaygın olarak tarıma dayalı sanayi olduğu bilinmektedir. Ancak durum böyle olmakla birlikte, tarımda kişi başına düşen milli gelir diğer sektörlere göre çok düşük olduğundan, bu çarpıklığın giderilmesi ana amaç olmalıdır. Ülke kalkınması için tarımdaki nüfusun daha aşağılara çekilmesi gerektiği doğru olmakla birlikte, bu kesimin milli gelirden aldığı payın nüfus oranıyla uyumlu bir düzeye çıkarılması zorunludur. Bunun da birinci koşulu tarımda verimliliğin arttırılmasıdır. Tek başına bitkisel üretimdeki verimliliğin arttırılması fazla bir anlam taşımamaktadır. Önemli olan bununla birlikte işgücü ve girdi kullanımındaki verimliliğin de arttırılarak, üretim maliyetlerinin düşürülmesi ve üretici gelirlerinin reel olarak yükseltilmesidir. Bu bildiriye kaynak olan asıl araştırmada; öncelikle tarımsal yatırım hizmetlerinde bulunan 1054

iflrkiyevil TARIM EKO N O M İSİ KO N GRESİ ANTALYA, im Mülga Köy Hizmetleri ve DSİ gibi kuruluşların proje hazırlama aşamasındaki yatırım rantabilitesi ile ilgili hesaplamalarda kullanabilecekleri verileri belirlemek amaçlanmıştır. Böylece tarımsal yatırımlarla yükümlü çeşitli kuruluşlar arasında bu konuda koordinasyon sağlanacağı, yanlış uygulamalardan doğan bazı hataların önlenebileceği düşünülmektedir. Sonuçta; Trakya çiftçisinin uyguladığı tarım tekniğinde ya da ekolojik koşullarda büyük çapta değişiklikler olmadığı sürece, tarımsal yatırımları uygulayan birimlerin ve diğer ilgililerin yararlanabilecekleri; kuru koşullarda üretilen arpa, kışlık fiğ ve yazlık fiğ ile sulu koşullarda üretilen I. ürün silajlık mısır ve II. ürün sılajlık mısır tarımındaki üretim girdi ve maliyetlerine ilişkin işgücü ve tarımsal girdi miktanna dayalı veriler belirlenmiştir. 2. Materyal ve Yöntem 2.1 Materyal Araştırma Trakya da tüm bölge düzeyinde olmak üzere Edime, Kırklareli, Tekirdağ illerine bağlı köy ve kasabalarda yürütülmüştür. Araştırmanın ana materyalini bölgeden amaçlı örnekleme ile seçilen köylerden belirlenen gönüllü, önder çiftçilere tutturulan kayıt ve anketler oluşturmaktadır. Trakya Bölgesi, Türkiye nin kuzeybatısında yer almaktadır ve Avrupa kıtasının yanmada şeklinde bir uzantısı konumundadır Yüzölçümü 2 372 100 ha olup, Türkiye genel yüzölçümünün % 3.11ini oluşturmaktadır (TOPRAKSU, 1971). Bölgede Istranca, Ganos ve Koru dağlan yükseltilerinin arasında kalan ve Trakya peneplenini oluşturan geniş düzlük araziler büyük ölçüde tarıma elverişlidir. Araştırma bölgesinde her ne kadar çeşitli tip iklimlerin etkisi görülüyorsa da, araştırma yerlerinin büyük çoğunluğu Trakya ya özgü karasal iklimin etkisi altındadır Bu iklimin özelliğinden dolayı da yazlar sıcak ve kurak, kışlar ise serin ve yağışlı geçer Uzun yıllar ortalaması olarak, her üç il merkezinde de en düşük ortalama sıcaklıklar Ocak ayında, en yüksek ortalama sıcaklıklar ise Temmuz ayında gerçekleşmiştir Arazilerin şimdiki kullanma şekillen incelendiğinde; Edime, Kırklareli ve Tekirdağ illeri toplamı itibariyle 1 239 092 ha arazide tarım yapıldığı görülecektir. Bunun dışında Trakya da 109 467 ha çayır-mera arazisi, 512 385 ha orman-fundalık arazi ve 43375 ha diğer arazi tipleri bulunmaktadır (KHGM, 1991;KHGM, 1993 a; KHGM, 1993 b). 2.2 Yöntem Örnekleme yöntemi ile amaca uygun olarak önceden seçilen işletmelerden, veri sağlamak için anket ve kayıt yönteminden yararlanılmıştır (KHGM, 1991). Analiz ve değerlendirme aşamasında ise işletme giderleri tek ürün bütçe analiz yöntemi ile üretim giderleri alternatif maliyet unsuru yöntemi ile saptanmış, verilerin değerlendirilmesinde ise aritmetik ortalama ve % ler gibi istatistiklerden yararlanılmıştır. Araştırmanın yürütülmesi süresince çalışmayla ilgili veriler, hazırlanmış olan standart form ve tablolara işlenmiştir. Ayrıca çalışmalara başlamadan önce gönüllü işletmecilere konunun amacı ve önemi anlatılmıştır. Bunun sonucunda gönüllü ve aynı zamanda işin özelliğine uygun çiftçiler, kayıtçı işletmeci olarak ve bunların söz konusu ürünler için uygun tarlaları ise kayıt parseli olarak saptanmıştır. Değerlendirme öncesi arazi, alet ve makine kirası, işçi ücretleri vb. bilgiler köyde anket yoluyla saptanmıştır Ücretlerin saptanmasında yörede geçerli ve yaygın olan gündelik ve kira bedeli esas alınmıştır. Değerlendirmelerde her ürün için değişik işletmelerin değişik parsellerinde yapılan işlemlerin yaygın olanları esas alınmıştır. Bu benzer işlemlerin ağırlıklı ortalamaları alınmış, bu ortalamalar bir dekara indirgenerek birim alan için harcanan işgüçleri, girdiler, verim vb. veriler bulunmuştur. Bir dekar veya bir kilogram ürünün maliyeti hesaplanırken de yine aynı şekilde yörede yaygın olan ücret ve fiyatların ağırlıklı ortalamaları alınmıştır. İşgüçleri saptanırken yaş gruplarına göre verilen kabullenmeler dikkate alınmış ve tüm işgüçleri erkek işgücüne çevrilmiştir. Hesaplamada bir iş günü 8 saat olarak kabul edilmiştir. Gübre vb. tarımsal girdilerin fiyatları resmi veya özel kurum ve kuruluşlardan alınmıştır. Yine 1055

TÜ R K İYE VII. TARIM EKONOMİSİ KONGRESİ ANTALYA. 2Q(tt aynı şekilde desteklemeye tabi ürünlerin satış fiyatları alım yapan kuruluşlardan, diğer ürünlerde serbest piyasada oluşan fiyatlar alınmıştır.. Ortak giderlerden çeşitli giderler, arazi kirası hariç toplam giderin % 5 i; sermaye faizi, arazi kirası ve çeşitli giderler dahil toplam giderin yıllık zirai kredi faizinin yarısı, II. ürünlerde dörtte biri olarak; yönetim gideri de arazi kirası ve çeşitli giderler dahil giderler toplamının %3*ü olarak hesaplanmıştır. 3. Bulgular ve Tartışma 3.1 Dekara kullanılan fiziki ve diğer tarımsal üretim girdileri Bildiri konusu yıllık maliyetlerin hesaplanmasına dayanak oluşturan, harcanan işgüçleri diğer tarımsal üretim girdileri ile ortalama verim çizelge l de verilmiştir. Çizelgede görüldüğü gibi insan işgücüne en az gereksinme arpa üretiminde, en fazla gereksinme ise I. Ürün silajlık mısır üretimindedir. Kabul göreceği üzere bu durum doğrudan bu ürünün sulama, çapalama vb bakım işlerinin yoğunluğu ile ilişkilidir. Makine işgüçlen yönünden incelendiğinde; kurudaki arpa tarımı en az, suludaki I. ürün silajlık mısır tarımı ise en fazla makine işgücüne gereksinme duymaktadır. Çizelge 1. Ürünlerin üretiminde harcanan insan ve makine işgüçleri ile tohum ve gübre miktarları İnsan Makine Tohum P2Os Ortalama verim ÜRÜN işgücü işgücü İlaç (lt/da) (kg/da) N (kg/da) (kg/da) (kg/da) (sa/da) (sa/da). Arpa 1.29 0.96 19.13 15.69 3.82 0.16 420 Kışlık fiğ 2.12 1.32 12.39 11.92 3.37-455 Yazlık fiğ 3.44 1.15 15.23 7.19 2.81-380 I. ürün silajlık mısır 12.27 2.31 2.58 15.50 6.12 0.17 4800 II. ürün silajlık mısır 9.07 1.93 2.44 11.17 5.00 _ 3700 3.2 Ürünlerin üretim maliyetleri, yıllık ortalama ürün satış fiyatları ve karlılık oranları: Yapılan üç yıllık toplu değerlendirme sonucunda ürünlerin gelir/gider oranlan (GSÜD/Maliyet) hesaplanmıştır. Karlılık oranlan 2005 verilerine göre arpada 0.86, kışlık fiğde 0.76, yazlık fiğde 0.72, I.ürün silajlık mısırda 1.21, II. ürün silajlık mısırda 1.16 olarak bulunmuştur. Bu değerlere bakıldığında, arpa, kışlık fiğ ve yazlık fiğ üretiminde zarar, I. ürün ve II. ürün silajlık mısır üretiminde karlılık olduğu görülmektedir. Çizelge 2. Ürünlerin net gelir ve gelir gider oranlan Ürünler Üretim Maliyeti YTL/da YTL/kg Verim kg/da Satış Fiyatı YTL/kg GSÜD YTL/da Fark YTL/da Karlılık Oram Arpa 127,22 0,30 420 0,26 109,20-18,02 0.86 Kışlık fiğ 173,20 0,38 455 0,29 131,95-41,25 0.76 Yazlık fiğ 153,80 0,40 380 0,29 110,20-43,60 0.72 I. ürün silajlık mısır 336,60 0,07 4800 0,085 408,00 71,40 1.21 II. ürün silajlık mısır 270,96 0,07 3700 0,085 314,50 43,54 1.16 Üretim maliyeti unsurlarının üretim maliyeti içerisindeki paylan yıllar ortalaması olarak çizelge 3 de verilmiştir. Çizelgede görüldüğü gibi, II. ürün silajlık mısır hariç tüm ürünlerde en büyük gider grubunu ortak giderler almaktadır. II. ürün silajlık mısırda ise makine işgücü kullanımından kaynaklanan maliyet en fazla olup, ikinci sırayı tanmsal girdiler maliyeti almaktadır. 1056

TÜRKİYE VII. TARIM EKONOMİSİ KONGRESİ ANTALYA. 2006 Çizelge 3. Üretim unsurlarının üretim maliyeti içerisindeki payları (%) ÜRÜN Üretim Unsurları İnsan işgücü Makine işgücü Tarımsal girdiler Ortak giderler TOPLAM Arpa 0.60 39.89 21.09 38.42 100 Kışlık fiğ 1.15 41.65 22.80 34.39 100 Yazltk fiğ 3.73 40.08 19.71 36.48 100 I. ûriin silajlık mısır 7.40 31.43 29.12 32.04 100 11. ürün silajlık mısır 6.59 37.05 32.79 23.57 100 Üretim faktörlerinin toplam maliyet içindeki paylan tüm ürünler için grafikler halinde aşağıda verilmiştir. Arpada (kuruda) üretim faktörlerinin maliyetteki payı İnsan işgücü 0,6 Ortak giderler 38,42 Makine işgücü 39,89 Tarımsal girdiler 21,09 Şekil 1. Arpada (kuruda) üretim faktörlerinin maliyetteki payı (%) 1057

TÜRKİYE Vll TARIM EKONOMİSİ KONGRESİ ANTALYA 700* K ışlık fiğde (kuruda) üretim faktörlerinin maliyetteki payı I İnsan işgücü 1,15 I ı Makine işgücü 41,65 Tarımsal girdiler 22,8 Şekil 2. Kışlık fiğde (kumda) üretim faktörlerinin maliyetteki payı (%) Yazlık fiğde (kuruda) üretim faktörlerinin maliyetteki payı İnsan işgücü 3,73 Makine işgücü 40,08 Tarımsal girdiler 19,71 Şekil 3. Yazlık fiğde (kumda) üretim faktörlerinin maliyetteki payı (%) 1058

KONURESİ AN TA LYA. 2QQ6 I. ürün silajlık m ısırda (suluda) üretim faktörlerinin maliyetteki payı InSarnşgücü 7,40 Makine işgücü 31,43 Tarımsal girdiler 29,12 Şekil 4.1. Ürün silajlık mısırda (suluda) üretim faktörlerinin maliyetteki payı (%) II. ürün silajlık mısırda (suluda) üretim faktörlerinin m aliyetteki payı İnsan işgücü 6,59 Makine işgücü 37,05 5. II. ürün silajlık mısırda (suluda) üretim faktörlerinin maliyetteki payı (%) 1059

T Ü R K İY E Vll. TARIM EKONOMİSİ KONGRESİ ANTALYA i m 4. Sonuç ve öneriler Trakya koşullarında yürütülen bu araştırma ile elde edilen sonuçlar, öncelikle Trakya Bölgesinde araştırma konusu ürünlerin üretimlerinin değerlendirilmesinde uygulama alanı bulacaktır. Ayrıca iklim ve toprak koşullan yönünden Trakya Bölgesine uyan yörelerde, araştırma konusu ürünleri, benzer tanm tekniği uygulayarak üreten işletmelerin değerlendirilmesinde de yararlanılabilecek birer veridirler. Araştırmadan alınan sonuçlarla öncelikle tarımsal alanlarda toprak ve su kaynaklarına yönelik geliştirme projelen hazırlayan kuruluşların yatınm projelerinin yapılabilirliklerinin saptanması daha kolay ve gerçekçi olacaktır. Ayrıca bulunan sonuçlar, üretim maliyetlerinin düşürülmesi ve üretim girdilerinin optimum düzeyde kullanılması amacıyla yapılacak planlamalarda önemli ölçüde etkin olabilirler. Araştırmaya alınan ürünlerden arpa üretiminde en az insan işgücüne gereksinim duyulmaktadır. Yazlık fiğ üretiminde ise kışlık fiğ üretimine oranla daha fazla insan işgücüne ihtiyaç duyulmaktadır. Suludaki I. ürün ve II. ürün silajlık mısır üretiminde ise, diğerlerine oranla daha fazla insan işgücüne ihtiyaç duyulduğu gözlenmiştir. Bu ürünlerde insan işgücü gereksinmesinin yüksek olması, sulama, çapalama gibi bakım işlerinin fazla olmasından kaynaklanmaktadır. Bu durum karşısında izlenebilecek en akılcı yolun insan işgücü ihtiyacının olanaklar elverdiği ölçüde aile işgücünden karşılanması gerektiğidir. Bunun yanında verim potansiyeli yüksek çeşitlerin seçilmesine özen gösterilmesi ve ürün verimlerinin potansiyel verimler düzeyine çıkarılabilmesi için yeni teknolojilerin uygulanması halinde zarar riskinin elemine edilmesi ya da en aza indirilmesinin olanaklı olabileceği belirtilebilir. Tüm ürünlerin tarımında başta toprak hazırlığı olma üzere, toprak işlemeler zamanında ve uygun aletlerle, tarla yüzeyi fazla bozulmadan yapılmalıdır. Bu hem harcanan makine işgücünü azaltacak, hem de ekim, sulama, ot mücadelesi vb. işlemlerde kolaylık sağlayacaktır. Bu anlamda toprak işlemede, sık olarak derin sürüm yapılmaması daha uygun sonuç verecektir. Yine toprak işleme sırasında, bir arada kullanılabilecek olan tırmık, sürgü vb. gibi hafif aletleri birlikte kullanmakla birlikte makine işgücünde azalma sağlanacaktır. Tanmsal işletmelerin üretim maliyetlerim düşürebilmek için makineleşmeye yönelmeleri, hatta bu makinelerden ortak yararlanma yollarım aramaları gerekmektedir. Bunun yanında makine işgücünden verimli şekilde yararlanabilmek için tarımsal işletmeler birbirinden bağımsız ve dağınık durumda bulunan parsellerim birlcştinne yollarını aramalıdırlar. Bu durumda işgücü ve üretim maliyetlerinde büyük oranda azalma olması kaçınılmazdır. Sulamanın etkinliğini arttırmak ve maliyeti düşürmek amacıyla sulama zamanı ve yöntemleri ile tarla tesviyesine önem verilmesi gerekmektedir. Tanmsal girdiler ilgili kuruluşların önerilen doğrultusunda ve araştırma sonuçlanna dayalı olarak optimum düzeyde kullanılmalıdır. Fazla kullanmanın gereksiz yere maliyeti arttıracağı, eksik kullanmanın ise ürün kaybına neden olacağı bilinmelidir. Üreticiler kendi çaplarında üretim planlarını yaparken; bir önceki yıl yüksek fiyatla satılabılen ürüne yönelmek yerine daha uzun dönemli planlar yaparak kendi işletmelerinin tüm özelliklerine uygun ürün desenlerini uygulamalıdırlar. Bazı tarımsal ürünlerde satış fiyatlarının piyasadaki arz talep dengesine göre oluştuğu göz önünde tutulmalıdır. Dağınık durumdaki tarım arazilerim birleştirme, hiç değilse miras vb. şekilde daha da parçalanmasını önlemenin yollarını araştırmalıdırlar. Diğer yandan mevcut şekliyle üretim maliyetlerini düşürebilmek için kooperatifleşmeye ağırlık vermeleri daha uygun yoldur. Bu takdirde hem bir takım işlemlerde kolaylık sağlanmış, hem de kredi olanaklarını arttırmış olacaklardır. Kaynaklar DİE. 1998. Türkiye İstatistik Yıllığı-1998. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü Yayınlan. Ankara DİE. 1994-2006 Türkiye İstatistik Kurumunun Çeşitli Yıllar İçin ÜFE İndekslerine İlişkin Verileri ve Kayıtlan. 1060

Tl 1RKİYF VII. T A R IM EK O N O M İSİ K O N G R ESİ A N T A LY A. 200* Köy Hizmetleri Atatürk A raştırm a Enstitüsü M eteoroloji İstasyonu Venleri Kırklareli Köy Hizmetleri. 1991 Kum vc Sulu Koşullarda Yetiştirilen Tanm Ürünlerinin Üretim Girdileri ve Maliyetlerinin Saptanması Köy Hizmetleri Araştırma Ana Projesi. Proje No 9 12 Ankara KHGM 1991 Kırklareli İli Arazi Varlığı. Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yayınlan, İl Rapor No: 39 Ankara KHCM 1993-a Edime İh Arazı Varlığı Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yayınları İl Rapor No: 22. Ankara K H G M.I9 9 3 -b Tekirdağ İli Arazi Varlığı Köy H izm etleri Genel M üdürlüğü Yayınları. İl Rapor No'59. Ankara Ö zkan, E., 1993 Trak ya Bölgesinde M ısır, Y o n ca, Kuru Soğan, Sarım sak vc K uru Fasulyenin lire tim G ird ile r vc M ali yel 1ct 1 K ö y H izm etleri Atatürk A raşlırm u Enstitüsü M üdürlüğü Y a y ın la rı Genel Y a yın No:37, Rapor Serisi No: 29, K ırklareli T O P R A K S U 1971 M c n ç H avzası Topraklan Topraksu G enel M üd ürlüğü Y a y ın la rı 205, Raporlar Serisi:6. A nkara 1061