ANKÝLOZAN SPONDÝLÝTTE SÝGARA KULLANIMININ BATH ÝNDEKSLERÝ VE YAÞAM KALÝTESÝ ÜZERÝNE ETKÝSÝ

Benzer belgeler
T.C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ İÇ HASTALIKLARI KLİNİĞİ


T.C. İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ İÇ HASTALIKLARI KLİNİĞİ

Romatizma, Cilt: 19, Sayı: 3,

Postmenopozal Kadınlarda Vücut Kitle İndeksinin Kemik Mineral Yoğunluğuna Etkisi


Ankilozan spondilitte kalça tutulumu ve iliflkili faktörler: Tek merkez deneyimi

Aksiyal SpA da Güncellenmiş ASAS anti-tnf Tedavi Önerileri ve Hedefe Yönelik Tedavi Stratejileri

Ankilozan Spondilitte Vücut Kitle İndeksi ve Sigara Kullanımının Hastalık Aktivitesi ve Spinal Mobilite Üzerine Etkisi

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi

Ankilozan spondilitte egzersiz, kapl ca ve fizik tedavinin fonksiyonel durum, hastal k aktivitesi ve yaflam kalitesi üzerine etkileri

Ankilozan Spondilitli Hastalarda Nöropatik Ağrı

Ankilozan Spondilitli Hastalara Ait Demografik Veriler, Klinik Özellikler ve Medikal Tedavileri

Ankilozan Spondilitli Hastalarda Etanercept Tedavisinin Etkinliği ve Güvenilirliği +

ASAS KILAVUZLUĞU EŞLİĞİNDE SPONDİLOARTRİT TANI ve TAKİP PARAMETRELERİ Dr. Beril DOĞU Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi 1.11.

Romatoid artrit ve ankilozan spondilit hastalarında göz bulgularının değerlendirilmesi

ARAŞTIRMA. Anahtar Kelimeler: Ankilozan spondilit, yaşam kalitesi, Beck depresyon ölçeği, Beck anksiyete ölçeği.

Yaþa Baðlý Makula Dejenerasyonunda Risk Faktörleri

Ankilozan Spondilit Rehabilitasyonu. Prof. Dr.Hidayet Sarı

JÜVENİL SPONDİLOARTROPATİLER. Özgür KASAPÇOPUR İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı

Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði

Kafkas Üniversitesi öðrencilerinde tüberküloz bilinç ve bilgi düzeyi

Ankilozan spondilit li hastalarda BASFI, BASDAI, BASMI, BASRI indeksleri ve iliflkili parametreler

Dr. Sarp Üner*, Dr. Þevkat Bahar Özvarýþ**, Sevgi Turan***, Umut Arýöz***, Dr. Orhan Odabaþý****, Dr. Melih Elçin****, Dr. Ýskender Sayek***** Giriþ

Eğitim OMÜ Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp Ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı

Diyabetik Hastalarda Týbbi ve Sosyal Faktörlerin Yaþam Kalitesine Etkisi

Kayseri Ýl Merkezinde Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Diyabetik Hastalarda Metabolik Kontrol Durumu ve Eþlik Eden Faktörler

Bel ve Boyun Aðrýsý Hastalarýnda Anksiyete, Depresyon ve Yaþam Kalitesi #

AntiTNF ajanların aksiyel spondiloartropatide etkinlikleri

Subklinik Hipotiroidili Hastalarda Tiroid Replasman Tedavisinin Anksiyete ve Depresyon Düzeylerine Etkisi

Ankilozan Spondilitte Hastalık Aktivitesi ile Alt Ekstremite Ultrasonografik Entezit Değerlendiriminin İlişkisi

Kas iskelet sistem aðrýsý ile vitamin D düzeyleri arasýndaki iliþkinin araþtýrýlmasý

PsA da hastalık aktivitesi izlem parametreleri: Bileşik skorlamalar işe yarıyor mu?

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon

Ankilozan Spondilitli Hastalarda Yaş ve Cinsiyete göre Düzeltilmiş Göğüs Ekspansiyonunun Klinik Pratikte Kullanımı

Akut Pankreatit Deneyimimiz: 401 Vakanýn Analizi. Our Experience in Acute Pancreatitis: Analysis of 401 Cases

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER

Türk Tabipleri Birliði Yöneticilerinde Sigara Ýçme Alýþkanlýðý

Romatoid artritli hastalarda anti siklik sitrülinize peptit (Anti- CCP) antikorunun ve IL-6 seviyelerinin klinik aktiviteyle iliþkisi

Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi


Ankilozan Spondilit Hastalarında Klinik Özellikler, Çalışma, Eğitim ve Sosyal Hayat

Erciyes Üniversitesi Öðrencilerinde Sigara Ýçme Durumunun Yýllarý Arasýndaki Deðiþimi


ANKİLOZAN SPONDİLİTLİ ERKEK HASTALARDA HASTALIK AKTİVİTESİ VE HORMONAL FAKTÖRLERİN KEMİK MİNERAL YOĞUNLUĞU ÜZERİNE ETKİSİ

Ýleri evre küçük hücreli dýþý akciðer kanserinde sað kalýmý etkileyen faktörlerin analizi

Aile Hekimliðinde Genogram


Depresyon Tanýsý Almýþ Hastalarda Ölüm Kaygýsýnýn Araþtýrýlmasý

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın

Fibromyalji li hastalarda serum 25-hidroksi D vitamini ve parathormon düzeyleri

Bipolar Bozukluk Baþlangýç Yaþýnýn Klinik ve Gidiþ Özellikleriyle Ýliþkisi


Eğitim Düzeyi Mezun Olduğu Kurumun Adı İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Doktora

Psoriazis vulgarisli hastalarda kişilik özellikleri ve yaygın psikiyatrik tablolar

17a EK 17-A ÖYKÜ KONTROL LÝSTESÝ. ² Rahim Ýçi Araçlar - Ek 17-A²

TÜSAD İnfeksiyon Çalışma Grubu

MULTÝPL SKLEROZ DA YAÞAM KALÝTESÝ ÜZERÝNE YORGUNLUK VE YETERSÝZLÝÐÝN ETKÝSÝ. Impact of Fatigue and Disability on Quality of Life in Multiple Sclerosis

Bir Anadolu Þehrinde Psikiyatri Kliniðine Baþvuran Hastalarýn Hastalýk Açýklama ve Çare Arama Davranýþlarý

ANKİLOZAN SPONDİLİTLİ HASTALARDA KOMBİNE FİZYOTERAPİ-KAPLICA TEDAVİSİNİN SPİNAL MOBİLİTE, SEMPTOMLAR VE FONKSİYONLAR ÜZERİNE ETKİSİ

DÝZ OSTEOARTRÝTÝNDE ÝZOKÝNETÝK EGZERSÝZ PROGRAMININ ETKÝNLÝÐÝ THE EFFECTIVENESS OF IZOKINETIC EXERCISE PROGRAM ON KNEE OSTEOARTHRITIS

POSTMENAPOZAL OSTEOPOROZDA YAÞAM KALÝTESÝNÝN BELÝRTEÇLERÝ DETERMINANTS OF QUALITY OF LIFE IN POSTMENAPOUSAL OSTEOPOROSIS

Hava Trafik Kontrolörlerinde Stresle Baþa Çýkma Eðitiminin Ruhsal Belirtiler ve Tükenmiþlik Düzeylerine Etkisi: Kontrollü, Prospektif Bir Çalýþma

TÜMÖR NEKROZ FAKTÖR-ALFA BLOKER TEDAVİSİ UYGULANAN ANKİLOZAN SPONDİLİT VE ROMATOİD ARTRİTLİ HASTALARIN İZLEM SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi

Dövize Endeksli Kredilerde KKDF

Birey ve Toplum Gözüyle Romatoid

Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerde Þiþmanlýk Prevalansý

Yaygýn Anksiyete Bozukluðu Tanýlý Bireylere Verilen Psikoeðitimin Tedavideki Etkinliðinin Ýncelenmesi

Ankilozan Spondilitli Hastalarda laç Uyumunu ve Uyumsuzlu unu Etkileyen Faktörler

Yaþlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen

Üst Karýn Cerrahisinde Postoperatif Solunumsal Komplikasyon Riskinin Preoperatif Parametrelerle Ýliþkisi

Mardin ili ilköðretim okullarýnda 6-15 yaþ grubu öðrencilerde kilo fazlalýðý ve obezite prevalansý

Konya da gebe kadýnlarýn sigara içme konusundaki tutum ve davranýþlarý

Huzurevinde Yaþayan Bireylerde Depresyon Düzeyi, Ölüm Kaygýsý ve Günlük Yaþam Ýþlevlerinin Belirlenmesi

Romatoid Artritte TNF-Alfa Blokerleri İle tedavi


Nöropatik Aðrý Tedavisinde Gabapentin Kullanýmý ve Etkinliði

RA Hastalık Aktivitesinin İzleminde Yeni Biyobelirteçler Var mı? Dr. Gonca Karabulut Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Romatoloji Bilim Dalı

Klinik ve Subklinik Hipotiroidide Psikiyatrik Belirti Düzeyi ve Psikiyatrik Belirtilerin Tiroid Hormon Düzeyleri Ýle Ýliþkisi

Romatoid Artrit Tedavisinde Kinaz I nhibitörleri Klinik Çalıs malar

Romatolojide. sınıf landırma kriterleri ve ölçüm sonuçları. Prof. Dr. Salih Pay Prof. Dr. Hakan Erdem Doç. Dr. İsmail Şimşek

Omuz aðrýlý hastalarda farklý analjezik akýmlarýn etkinliðinin karþýlaþtýrýlmasý

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi,

Osteoartrit. Uzm. Fzt. Kağan Yücel Ufuk Üni. SHMYO Öğrt. Grv.

ANKİLOZAN SPONDİLİTLİ HASTALARDA PREOBEZİTENİN YAŞAM KALİTESİNE ETKİLERİ


GERİATRİK HEMODİYALİZ HASTALARINDA KOMORBİDİTE VE PERFORMANS SKORLAMALARININ PROGNOSTİK ÖNEMİ; TEK MERKEZ DENEYİMİ

Hemodiyaliz ve Periton Diyalizi Uygulanan Hastalarda Psikiyatrik Bozukluklar, Algýlanan Sosyal Destek ve Yaþam Kalitesi Düzeylerinin Karþýlaþtýrýlmasý

Kronik Böbrek Yetmezlikli Depresif Hastalarda Sitalopram Tedavisinin Yaþam Kalitesine Etkisi: Açýk Etiketli Bir Ön Çalýþma

Ahmet Taþ (*), M.Zeki Bayraktar (**), Üzeyir Erdem (**), Güngör Sobacý (**), Cengizhan Açýkel (***), A.Hakan Durukan (**), Suat Karagül (**)

Agorofobisi Olmayan Panik Bozukluk Hastalarýnda Eþlik Eden Sosyal Fobik Semptomlarýn ve Sosyodemografik Deðiþkenlerin Ýncelenmesi

ARAŞTIRMA. Ankilozan Spondilitli Hastalarda Plazma Osteopontin Düzeyleri. F.Ü.Sağ.Bil.Tıp Derg. 2010: 24 (3):

Ankilozan Spondilit. Uzm. Fzt. Kağan YÜCEL Ufuk Üni. SHMYO Öğrt. Grv.

Aksiyel Spondiloartritde Erken Tanı. Prof Dr. Murat Birtane Trakya Ü. Tıp F. FTR AD.

ENDÜSTRÝDE ÇALIÞAN ÝÞÇÝLERDE BOYUN VE ÜST EKSTREMÝTE AÐRILARI ÝLE RÝSK FAKTÖRLERÝ ÝLÝÞKÝSÝ *

Erciyes Üniversitesi Hastanesi nde Yatan Hastalarýn Hasta Haklarý Konusundaki Bilgi Düzeyi

MS, gen yetişkinlerin en yaygın nörolojik hastalıklarından birisidir de Sir August D Este tarafından ilk kez tanımlanmıştır.

Aurasýz migren ile epizodik gerilim tipi baþaðrýsý: Psikiyatrik morbidite ve ayýrt edici diðer özelliklerin araþtýrýlmasý

Dr. Semih Demir. Tez Danışmanı. Doç.Dr.Barış Önder Pamuk

Transkript:

Orjinal Makale / Original Article ANKÝLOZAN SPONDÝLÝTTE SÝGARA KULLANIMININ BATH ÝNDEKSLERÝ VE YAÞAM KALÝTESÝ ÜZERÝNE ETKÝSÝ SMOKING AMONG PATIENTS WITH ANKYLOSING SPONDYLITIS: THE EFFECTS ON BATH INDEXES AND QUALITY OF LIFE Eda Gürçay 1, Emel Ekþioðlu 1, Serdýl Yüzer 1, Ajda Bal 1, Aytül Çakcý 2 ÖZET Ankilozan Spondilit (AS), etiyolojisi bilinmeyen, daha çok genç erkekleri etkileyen, inflamatuvar bel aðrýsý ve sakroileit ile karakterize kronik, sistemik bir hastalýktýr. AS'de genetik ve çevresel faktörler, fonksiyonel durumu, hastalýk aktivitesini ve yaþam kalitesini etkileyebilmektedir. Bu çalýþmanýn amacý sigara kullanýmýnýn Bath AS Metroloji Ýndeksi (BASMI), Bath AS Fonksiyonel Ýndeksi (BASFI), Bath AS Hastalýk Aktivitesi Ýndeksi (BAS- DAI) ve AS Yaþam Kalitesi ölçeði (ASQoL) üzerine olan olasý etkilerini saptamaktý. Çalýþmaya, modifiye New York kriterlerine göre AS tanýsý almýþ 63 hasta alýndý. Hastalar 3 gruba bölündü; sigarayý asla kullanmamýþ (grup 1), geçmiþte kullanmýþ (grup 2) ve hala kullanmakta olanlar (grup 3) þeklinde gruplandýrýldý. Yaþ, eðitim seviyesi ve hastalýk süresi bakýmýndan gruplar benzerdi (sýrasýyla p=0.644, p=0.935, p=0.061). Gruplar eritrosit sedimentasyon oraný, C-reaktif protein, BASMI, BASDAI, BASFI ve ASQoL bakýmýndan karþýlaþtýrýldýðýnda aralarýnda istatistiksel olarak anlamlý farlýlýk bulunmadý (p>0.05). Çalýþmamýzda her ne kadar sigara kullanýmýnýn AS'de spinal mobilite, fonksiyonel durum, hastalýk aktivitesi ve yaþam kalitesi bakýmýndan farklýlýk yaratmadýðý bulunsa da sigaranýn uzun vadede yapabileceði etkiler nedeniyle profilaktik önlem olarak sigara içilmesinin kesilmesinin önemli olduðunu düþünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: Ankilozan spondilit, sigara kullanýmý, BATH indeksleri, yaþam kalitesi SUMMARY Ankylosing spondylitis (AS) is a chronic systemic disease with an unknown etiology that mainly affects young males and is characterized by inflammatory back pain with sacroileitis. Genetic and environmental factors may affect functional status, disease activity and quality of life in AS. The objective of this study was to determine the effects of smoking on Bath AS Metrology Index (BASMI), Bath AS Functional Index (BASFI), Bath AS Disease Activity Index (BASDAI), and AS Quality of Life (ASQoL). Sixty-three patients who fulfilled the modified New York criteria for AS were included in the study. The patients were divided into three groups, as follows: non-smokers were in group 1, ex-smokers were in group 2, current smokers were in group 3. Age, education level, and disease duration were similar between groups (respectively p=0.644, p=0.935, p=0.061). There was no statistically significant difference between the groups with regard to erythrocyte sedimentation rate, C-reactive protein, BASMI, BASFI, BASDAI and ASQoL (p>0.05). Although it was found that smoking has no effect on spinal mobility, functional status, disease activity, and quality of life we consider that, because of its long-term outcomes, smoking cessation is important for prophylactic measure. Key Words: Ankylosing Spondylitis, smoking, BATH indexes, quality of life Yazýþma Adresi / Correspondence Address: Dr. Eda Gürçay; S.B Ankara Dýþkapý Yýldýrým Beyazýt Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi FTR Kliniði, Ankara 1 S.B Ankara Dýþkapý Yýldýrým Beyazýt Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi FTR Kliniði 2 S.B. Ankara Dýþkapý Yýldýrým Beyazýt Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi FTR Kliniði

26 AS de SÝGARA ve YAÞAM KALÝTESÝ, Gürçay GÝRÝÞ Ankilozan spondilit (AS), etiyolojisi bilinmeyen, daha çok genç erkekleri etkileyen, inflamatuvar bel aðrýsý ve sakroileit ile karakterize, bazý hastalarda periferik eklemleri tutan progresif, kronik bir romatizmal hastalýktýr (1). AS'li olgularda aðrý, sabah tutukluðu, omurga ve periferik eklemlerdeki hareket kýsýtlýlýklarý baþlýca yakýnmalarý oluþturur. Bunlarýn yarattýðý fonksiyonel bozukluklar özürlülüðü meydana getirir. Hastalarýn 1/3'ünde ciddi özürlülük vardýr. Kronik hastalýðý olan bireyler günlük yaþam aktivitelerinde sýkýntýlarla karþýlaþýrlar. Fonksiyonel güçsüzlük, hastalýk semptomlarý ve fiziksel iyilik halinin bozulmasý bireylerin yaþam kalitesini olumsuz yönde etkiler (1-4). AS'yi çeþitli çevresel veya genetik risk faktörleri fonksiyonel durum ve hastalýk aktivitesi bakýmýndan etkilemektedir ancak bu durum henüz tam aydýnlýða kavuþmamýþtýr. Bunlarýn anlaþýlmasý, kýsýtlýlýklarýn nasýl meydana geldiðini, þiddetli seyreden AS'nin patogenezini ve tedavi yaklaþýmýmýzýn nasýl olacaðýný belirleme konusunda bize fikir verebilir. Riskli gruplarýn belirlenmesiyle fonksiyonel kýsýtlýlýklarýn önlenmesi ve yaþam kalitesinin geliþtirilmesi olanaðý saðlanabilir (5,6). Çevresel risk faktörlerinden biri olan sigaranýn akciðer parankiminde nötrofil ve makrofaj sayýsýný arttýrarak apikal fibrozis ve intersitisyel inflamasyona neden olduðu belirtilmiþtir (7). AS'de akciðer tutulumu ile ilgili patolojik çalýþmalar az sayýdadýr. Erken deðiþiklik olarak yama tarzýnda pnömotik deðiþiklikler, yaygýn alveolar fibrosis, intersitisyel akciðer hastalýðý, geç dönemde ise pleural ve pulmoner fibrosis ve kist oluþumu bildirilmiþtir (1). Biz çalýþmamýzda 63 AS'li hastada önemli bir risk faktörü olabilecek sigara kullanýmýnýn spinal mobilite, fonksiyonel durum, hastalýk aktivitesi ve yaþam kalitesi üzerine olan etkilerini deðerlendirmeyi amaçladýk. GEREÇ VE YÖNTEM Bu çalýþmada hastanemiz Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon polikliniðe baþvuran, Amerikan Romatizma Birliði tarafýndan tanýmlanan Modifiye New York kriterlerine göre (8) AS tanýsý almýþ 63 hasta (48 erkek, 15 kadýn) deðerlendirildi. Hastalar yaþ, cinsiyet, eðitim düzeyi, hastalýk süresi yönünden sorgulandý. Hastalar sigarayý asla kullanmamýþ (grup 1), geçmiþte kullanmýþ (grup 2), hala kullanmakta olanlar (grup 3) þeklinde 3 gruba ayrýldý. Geçmiþte kullanmýþ olanlar; son 3 aydýr kullanmayanlar, halen kullanmakta olanlar; en az 3 yýldýr, en az günde 10 adet kullananlar olarak tanýmlandý. Geçirilmiþ akciðer enfeksiyonu, akciðer tutulumu yapan diðer inflamatuvar romatizmal hastalýðý, malignite, intersitisyel akciðer hastalýðý olan hastalar çalýþma dýþý býrakýldý. Hastalarýn laboratuvar parametreleri hastalýk aktivitesini deðerlendirmek için eritrosit sedimentasyon oraný (ESR), C-reaktif protein (CRP) bakýmýndan araþtýrýldý, ayrýca HLA B27 varlýðý not edildi. Bath AS Metroloji indeksi (BASMI) (9) spinal mobiliteyi deðerlendirmek için kullanýldý ve ayný hekim tarafýndan ölçüldü. Hastalarýn bizzat kendileri tarafýndan cevaplarý verilen ve bir hekim nezaretinde yapýlan Bath AS Fonksiyonel indeksi (BASFI) (10) fonksiyonel durumu, Bath AS Hastalýk Aktivitesi indeksi (BASDAI) (11) hastalýk aktivitesini ve AS Yaþam Kalitesi (ASQoL) (12) ölçeði yaþam kalitesini deðerlendirmek için kullanýldý. BASMI'de servikal, torakal ve lomber bölgedeki mobilite ile ilgili 5 ölçüm yapýldý. Bu ölçümler tragus duvar mesafesi, modifiye Schober, servikal rotasyonlar, lomber lateral fleksiyon farký, intermalleoler mesafe ölçümlerini içeriyordu. Her bir ölçüm 0=hafif hastalýk, 1=orta hastalýk, 2=ciddi hastalýk þeklinde deðerlendirildi. Lateral lomber fleksiyonlarýn farký ve servikal rotasyon sonuçlarýnýn ortalamasý alýndý. Beþ ölçümün puanlarý toplanýp bulunan metroloji indeksinde toplam skor aralýðý 0-10 arasýnda idi. BASFI skalasýnda sorular günlük yaþamla ilgili 10 aktiviteyi içeriyordu. Hastadan her bir aktiviteyi, görsel analog skalasý (VAS) ile zorluk derecesine göre 0 ile 10 arasýnda puanlamasý istendi. Yanýtlar 0=çok kolay, 10=imkansýz arasýnda deðiþmekte olup, 10 skorun ortalamasý toplam BAS- FI skorunu veriyordu (0-10). BASDAI skalasýnda yorgunluk, spinal ve periferik eklem tutulumuna baðlý aðrý, entezitis bölgelerindeki lokalize hassasiyet, sabah tutukluðunun süre ve þiddeti deðerlendirilmekteydi. Bu amaçla hastaya 6 soru sorulmakta, her bir soru VAS ile 10 üzerinden skorlanmakta ve ortalama alýnarak toplam BASDAI skoru elde edilmekteydi (0-

AS de SÝGARA ve YAÞAM KALÝTESÝ, Gürçay 27 10). ASQoL, AS'ye özgü yaþam kalitesi ölçeði olup iki þýklý (evet-hayýr) yanýtlar içeren 18 sorudan oluþan bir ölçekti. Maksimal skor 18 olup, artmýþ skor olumsuz yanýtý göstermekteydi. Üç grup ESR, CRP, BASMI, BASFI, BASDAI ve ASQoL indeksleri bakýmýndan karþýlaþtýrýldý. Verilerin analizi için SPSS 13.0 (SPSS Inc., Il., USA) paket programý kullanýldý. Sürekli deðiþkenler için sonuçlar ortalama±standart sapma þeklinde gösterildi. Ýkiden çok deðeri olan deðiþkenler açýsýndan karþýlaþtýrmalar için tek yönlü varyans analizi (oneway ANOVA) testi kullanýldý. p<0.05 istatistiksel olarak anlamlý kabul edildi. BULGULAR Global olarak deðerlendirildiðinde, hastalarýn 48'i (%76.2) erkek, 15'i (%23.8'sý) kadýndý. Yaþ ortalamasý 39.7±11.4 yýl, hastalýk süresi ortalamasý 175.0±118.9 ay, eðitim süresi ortalamasý 8.5±3.2 yýl idi. HLA B27 46'sýnda (%73) (+), 17'sinde (%27) (-) idi. Sigara kullanma durumuna göre asla kullanmamýþ, geçmiþte kullanmýþ ve hala kullanmakta olanlar þeklinde gruplandýrýlan hastalarýn demografik özellikleri tablo 1'de gösterildi. Gruplar yaþ, eðitim süresi, hastalýk süresi bakýmýndan benzerdi (sýrasýyla p=0.644, p=0.935, p=0.061). Gruplandýrýlan hastalarýn laboratuvar parametreleri (ESR, CRP), BATH indeksleri (BASMI, BASFI, BASDAI) ve yaþam kalitesi (ASQoL) sonuçlarý tablo 2'de gösterildi. Bu 3 grup ESR, CRP, BATH indeksleri ve ASQoL bakýmýndan karþýlaþtýrýldýðýnda aralarýnda istatistiksel olarak anlamlý farlýlýk bulunmadý (p>0.05). Tablo-I Sigara kullanma durumuna göre gruplandýrýlan hastalarýn demografik özellikleri Grup 1 n=31 Grup 2 n=10 Grup 3 n=22 Yaþ (yýl)* 41.1±12.4 38.9±11.9 38.1±9.8 Cinsiyet 25/6 7/3 16/6 (E/K)* Eðitim süresi (yýl)* 8.3±4.0 8.5±2.7 8.7±2.3 Hastalýk 199.4±116.4 202.8±134.7 128.0±105.1 süresi (ay)* *p>0.05 Tablo-II ESR, CRP, BATH indeksleri ve ASQoL sonuçlarý bakýmýndan gruplarýn karþýlaþtýrýlmasý Grup 1 n=31 Grup 2 n=10 TARTIÞMA Grup 3 n=22 ESR 24.9±20.0 22.8±18.4 28.5±20.9 (mm/saat)* CRP 15.4±22.5 9.1±13.4 19.0±17.0 (mg/dl)* BASMI* 4.6±2.8 4.3±3.3 2.9±2.0 BASFI* 43,1±27.8 40.7±19.1 38.1±24.9 BASDAI* 40.8±21.8 49.8±25.6 44.0±27.8 ASQoL* 9.9±5.2 11.0±4.7 12.1±4.8 *p>0.05 AS'li hastalarýn aðrý, tutukluk ve vücut fonksiyonlarýndaki kýsýtlýlýklar nedeniyle günlük yaþam aktivitelerini yerine getirmekte güçlük çekmeleri yaþam kalitelerini olumsuz yönde etkiler. Genetik ve çevresel risk faktörleri bu etkilenmeye katkýda bulunurlar (5,6). AS'li hastalarda, akciðer tutulumunun etiyoljisi bilinmemektedir ancak bu konuda en çok kabul edilen görüþ hastalýða spesifik inflamatuvar proçesin buna neden olduðudur (7). AS'li hastalarda sigaranýn akciðer hastalýðýný baþlattýðý veya arttýrdýðý belirtilmesine raðmen (7), sigara kullanmayan erken AS'li hastalarýn da HRCT'lerinde yüksek oranda anormallikler olduðu kaydedilmiþtir (13). Sigara kullanmayan RA ve AS'li hastalarda akciðer tutulumu deðerlendirilmiþ, RA'lý hastalarýn %70'inde, AS'li hastalarýn %50'sinde HRCT'de anormal bulgular saptanmýþtýr (14). Rosenow ark. 2080 hastadan oluþan retrospektif serilerinde AS'de akciðer tutulumu insidansýný %1.3, en sýk görülen bulgularý apikal fibrozis, interisitisyel akciðer hastalýðý, plevral efüzyon ve plevral kalýnlaþma olarak kaydetmiþlerdir (15). AS'de akciðer lezyonlarýnýn sýklýkla asemptomatik olmasý ve akciðer radyografilerinde erken lezyonlarýn tespit edilememesi, AS'de akciðer tutulumunun geç dönem bulgusu olduðunu düþündürmektedir (15). Averns ark. hastalýk süresi ortalama 20 yýl olan, en az 10 yýldýr, günde en az 10 adet sigara kullanan ve sigara kullanmayan hastalarýn lomber Schober testini, parmak-zemin mesafesini, oksiput duvar mesafesini, toplam spinal hareketlerini ölçmüþler sigara kullananlarda bu fiziksel ölçümlerin anlamlý oranda kýsýtlandýðýný tespit etmiþlerdir (16). Çalýþmamýzda ise BASMI ile spinal mobilite deðerlendirilmiþ, sigara

28 AS de SÝGARA ve YAÞAM KALÝTESÝ, Gürçay kullanan ve kullanmayan hastalarda bu sonuçlarýn farklýlýk göstermediði belirlenmiþtir. Hastalarýmýzýn sigarayý en az 3 yýl gibi daha kýsa bir süredir kullanýyor olmasýnýn bu sonuca neden olduðu, daha uzun süredir sigara kullanan hastalarla yapýlacak çalýþmalarýn daha farklý sonuçlar verebileceði düþünülmüþtür. Ward ve ark. 20 yýl ve üzerinde AS tanýsý olan hastalarýn fonksiyonel durumlarýný ve günlük yaþam aktivitelerini deðerlendirmiþler, sigarayý asla kullanmamýþ ve geçmiþte kullanmýþ hastalarýn fonksiyonel ve günlük yaþam aktivitelerindeki kýsýtlýlýklarýn benzer, hala kullananlarýn ise artmýþ olduðunu belirlemiþlerdir. Bu kýsýtlýlýða sigaranýn direk etkisinden ziyade, olasý saðlýk sorunlarý nedeniyle egzersiz yapmamanýn katkýda bulunduðunu kaydetmiþlerdir (5). AS hastalýk süresi ortalama 20 yýl ve üzeri olan hastalarla sigaranýn fonksiyonel durum ve hastalýk aktivitesi üzerine olan etkisinin araþtýrýldýðý bir çalýþmada, sigara kullanýmýnýn fonksiyonelliði ve klinik tabloyu kötüleþtirdiði görülmüþtür (6). Bizim çalýþmamýzda ise hasta gruplarýnýn fonksiyonel bozukluk, hastalýk aktivitesi ve yaþam kalitesi bakýmýndan farklýlýk göstermediði belirlenmiþtir. Hastalarýmýz hastalýk süreleri bakýmýndan benzerlik göstermesine raðmen, zayýf bir iliþkiyle, hala sigara kullanmakta olan hastalarýn hastalýk sürelerinin, diðer hastalara göre daha kýsa olmasýnýn bu sonuca katký saðladýðý, bu nedenle hastalýk süreleri birbirine daha yakýn hasta gruplarýyla yapýlacak çalýþmalarýn daha uygun olacaðý görüþüne varýlmýþtýr. Ayrýca çalýþmamýzdaki hastalýk sürelerinin diðer çalýþmalardakinden daha kýsa olmasý, sigaranýn AS'li hastalarda uzun vadede fonksiyonel durum, hastalýk aktivitesi ve yaþam kalitesinde etkilenme yapabileceðini düþündürmüþtür. Sigara kullanýmýnýn ESR, CRP düzeyleri üzerine etkilerini araþtýran Kaan ve ark. sigara kullanan ve kullanmayanlar arasýnda farklýlýk olmadýðýný kaydetmiþlerdir (17). Bizim çalýþmamýzda da benzer þekilde ESR ve CRP düzeyleri açýsýndan her üç grubun iliþkili olmadýðý tespit edilmiþtir. Hastalýk aktivitesi ve inflamasyon için belirleyici olan bu parametrelerin sigara kullanan AS'li hastalarda hastalýðý þiddetlendirmediði ve inflamasyonu arttýrmadýðý görüþüne varýlmýþtýr. Sigaranýn diðer romatizmal hastalýklar üzerine etkileriyle ilgili çalýþmalar yapýlmýþtýr. Doran ve ark. psoriazisli hastalarda sigaranýn fonksiyonlarý bozduðunu (6), Harrison romatoid nodül ve romatoid faktor (+)'liðiyle sigaranýn iliþkili olduðunu (18), Felson ve ark. beklenmeyen bir þekilde sigaranýn veya sigarayla iliþkili olan ancak tanýmlanamayan bir faktörün gonartrozda koruyucu etkiye sahip olduðunu tespit etmiþlerdir (19). Benoni ve ark. ise çalýþmalarýnda SLE'nin klinik seyrinde sigaranýn immunomodulatuar etkisini gösteren bir kanýt elde edememiþlerdir (20). Bilgilerimize göre sigaranýn fonksiyonel durumu ve hastalýk aktivitesini nasýl etkilediðini gösteren çalýþma bulunmamaktadýr. Bu konunun aydýnlatýlmasý, daha fazla hasta sayýlarýyla yapýlacak klinik ve laboratuvar çalýþmalar gerektirmektedir. Her ne kadar çalýþma sonuçlarýmýz sigaranýn spinal mobilite, fonksiyonel durum, hastalýk aktivitesi ve yaþam kalitesi bakýmýndan etkili olmadýðýný gösterse de, AS'de sigara kullanýmýndan baðýmsýz olarak geç dönemde akciðer tutulumunun olmasý, sigaranýn direk toksik etkisiyle iliþkili olarak akciðerde parankimal inflamasyonun görülmesi hastalarýn uzun vadede klinik seyrini etkileyecektir. AS'li hastalarda sigaranýn býrakýlmasý gibi profilaktik bir önlemin alýnmasý, hastalýða yönelik bir risk faktörünün ortadan kaldýrýlmasýnda, solunum fonksiyonlarýnýn dolayýsýyla yaþam kalitesinin artmasýnda önemli olacaðý kanaatindeyiz. KAYNAKLAR 1- Khan MA. Clinical features of ankylosing spondylitis. in: Hochberg MC, Silman AJ, Smolen JS, Weinblatt ME, Weisman MH (eds). Rheumatology, 3rd ed. vol 2. Mosby: London, 2003; 103: 1161-83. 2- Ozgul A, Peker F, Taskaynatan MA et al. Effect of ankylosing spondylitis on health-related quality of life and different aspects of social life in young patients. Clin Rheum 2006; 25(2): 168-74. 3- Hays RD, Hahn H, Marshall G. Use of SF-36 and other health-related quality of life measures to assess persons with disabilities. Arch Phys Med Rehabil 2002; 83: 4-9. 4- Yazýcýoðlu K, Göktepe AS, Yýlmaz B ve ark. Ankilozan Spondilitli hastalarýn deðerlendirilmesinde BATH indeksleri. Romatizma 2003; 18(2): 70-6. 5- Ward MM, Weisman MH, Davis JC Jr et al. Risk factors for functional limitations in patients with long-standing ankylosing spondylitis. Arthritis Rheum 2005; 53(5): 710-7.

AS de SÝGARA ve YAÞAM KALÝTESÝ, Gürçay 29 6- Doran MF, Brophy S, MacKay K et al. Predictors of longterm outcome in ankylosing spondylitis. J Rheumatol 2003; 30(2): 316-20. 7- El Maghraoui A. Pleuropulmonary involvement in ankylosing spondylitis. Joint Bone Spine. 2005; 72(6): 496-502. 8- Van der Linden S, Valkenburg HA and Cats A. Evaluation of diagnostic criteria for ankylosing spondylitis. A proposal for modification of the New York criteria. Arthritis Rheum 1984; 27(4): 361-8. 9- Jenkinson TR, Mallorie PA, Whitelock HC et al. Defining spinal mobility in ankylosing spondylitis (as). The Bath AS Metrology Index. J Rheumatol 1994; 21(9): 1694-8. 10- Calin A, Garrett S, Whitelock H et al. A new approch to defining functional ability in ankylosing spondylitis: the development of the Bath Ankylosing Spondylitis Functional Index. J Rheumatol. 1994; 21(12): 2281-5. 11- Garrett S, Jenkinson T, Kennedy LG et al. A new approach to defining disease status in ankylosing spondylitis: the Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index. J Rheumatol 1994; 21(12): 2286-91. 12- Doward LC, Spoorenberg A, Cook SA et al. Development of the ASQoL: a quality of life instrument specific to ankylosing spondylitis. Ann Rheum Dis. 2003; 62(1): 20-6. 13- Turetschek K, Ebner W, Fleischmann D et al. Early pulmonary invovement in ankylosing spondylitis: assessment with thin-section CT. Clin Radiol 2000; 55(8): 632-6. 14- Ayhan-Ardic FF, Oken O, Yorgancioglu ZR et al. Pulmonary involvement in lifelong non-smoking patients with rheumatoid arthritis and ankylosing spondylitis without respiratory symptoms. Clin Rheumaol 2006; 25(2): 213-8. 15- Rosenow E, Strimlan CV, Muhm JR et al. Pleuropulmonary manifestations of ankylosing spondylitis. Mayo Clin Proc 1977; 52(10): 641-9. 16- Averns HL, Oxtoby J, Taylor HG et al. Smoking and outcome in ankylosing spondylitis. Scand J Rheumatol. 1996; 25(3): 138-42. 17- Kaan U, Ferda O. Evaluation of clinical activity and functional impairment in smokers with ankylosing spondylitis. Rheumatol Int. 2005; 25(5): 357-60. 18- Harrison BJ, Silma AJ, Wiles NJ et al. The association of cigarette smoking with disease outcome in patients with early inflammatory polyarthritis. Arthritis Rheum. 2001; 44(2): 323-30. 19- Felson DT, Anderson JJ, Naimark A et al. Does smoking protect against osteoarthritis? Arthritis Rheum. 1989; 32(2): 166-72. 20- Benoni C, Nilsson A, Nived O. Smoking and inflammatory bowel disease: comparison with systemic lupus erythematosus. A case-control study. Scand J Gastroenterol.1990; 25(7): 751-5.