İŞ PROGRAMI AKIŞ DİYAGRAMI GENEL İŞ PROGRAMI İş Miktarı Programı Proje Programı İş Miktarı Program Revizyonu Yönetim Personel Programı Detay İş Programı İnsan Gücü Programı Lojistik Programı Ekipman Programı Finansman Programı GERÇEK İLERLEME PROGRAMI
Yönetici Personel Programı Şantiyenin proje müdürü, çoğu zaman ihale çalışmaları sırasında seçilir. Bundan sonraki yönetim kadrosu kısmen ihale aşamasında fakat çoğunlukla işin alınmasından sonra kurulur. Organizasyon şeması işin gidişine göre büyür ve işin sonuna doğru küçülür. İşin sonunda doğru fonksiyonlar aynı kalsa bile bunlar ayrı ayrı kişilerde iken bir yöneticiye birden fazla fonksiyon bağlanır. İnsan gücü / iş gücü programı İşin yürütülmesinde en etkin olan üç elemandan birincisidir. İşçi sayısının yapılacak üretime paralel artıp azalması işgücü programına göre gerçekleştirilir. İhale hesaplarındaki işçilikle, uygulamada gerçek işçilik arasındaki farklılıkların olabildiği kadar önceden bulunması ve bu programın en kısa zamanda revize edilmesi şantiyenin karlılığı açısından çok önemlidir.
Lojistik Programı İşin yürütülmesinde en etkin olan üç elemandan ikincisidir. Malzeme teminindeki gecikmelerin işe olumsuz yönde etkisi açıktır. Stok seviyelerinin ne olacağı gelen malzemenin inşaatın bünyesine girmeden ne kadar zaman ve hangi şartlarda bekleyebileceği bu programın en önemli doneleridir. Sipariş zamanı ve miktarı ile ödeme koşulları, dolayısı ile finansman ihtiyaçları bu programın bir diğer türdeki doneleridir. Lojistik programın hazırlanmasında önemli hususlar; Piyasa araştırması ve teklif toplama Tekliflerin fiyat, ödeme kolaylıkları ve şartnamelere uygunluğu incelenerek satıcı firma / firmaların seçimi Seçilen malzeme örneklerinin onaya sunulması Onay alınması Sipariş verilmesi ve akreditif işlemleri İmalat için talimat verilmesi Yabancı kaynaklı malzeme sevki Gümrük işlemleri Yurtiçi nakliye ve şantiye teslimi
Ekipman Programı Zamanımızda makinesiz bir inşaat iş kalemi düşünülemez hale gelmiştir. Şantiyede işçi ne kadar gerekli ise makine ekipman da aynı derecede gereklidir. Makineler satın alınabileceği gibi kiralama şeklinde de temin edilebilirler. İster kiralama ile ister satın alma ile makine temini düşünülsün önemli olan ekipmanın programa uygun tarihlerde şantiyeye teminidir. Makine ekipman fiyatları yüksek olduğundan erken makine temini, çok önemli bir durum olmadıkça ek finansman maliyeti demektir. Makine temininde aşağıdaki hususların değerlendirilmesi gerekir; Diğer şantiyelerde işi bitip açığa çıkan makineler Yeni alınacak ekipmanın kira ve satın alma bedelleri Teknik özellikler ve kapasiteler İşletme giderleri
Finansman programı Proje finansman programının hazırlanmasında göz önüne alınan etkenleri şu şekilde sıralayabiliriz; Proje avansı Mukavele dışı işler Net hakedişler (onay ve ödeme zamanları) İşçilik yan giderleri Malzeme giderleri Çeşitli dönemler için yapılan ön harcamalar Şantiye kuruluş ve kapanış masrafları Makine ekipman kira ve satın alma bedelleri ile işletme giderleri Taşeron giderleri ve bağlı masraflar Bütün bunlara bağlı nakit akım diyagramları Finansman masrafları Brüt işçilik ücretleri
Detay İş Programı Detay iş programının hazırlanmasında şu hususlar göz önüne alınır; Toplam proje süresinin hesaplanması Proje kritik yörüngesinin hesaplanması İş kalemleri başlangıç ve bitiş tarihlerinin tespiti Toplam proje süresinin uzaması durumunda, her bir iş kaleminin başlangıç tarihinin ne kadar geciktirilebileceğinin tespiti Günlük işlerin planlaması sırasında ön görülmesi zor olan, ancak iş ilerledikçe verimliliği negatif yönde etkileyecek faktörlerin önceden tespiti Tüm proje üzerinde iyi bir kontrol mekanizmasının kurulması amacıyla şebeke analiz sisteminin kurulması.
İNŞAAT MUKAVELELERİ Yapılacak inşaat işini tanımlayan ve bu işin yapılması sırasında yüklenici ile müşteri arasındaki ilişkileri düzenleyen, iki tarafın sorumluluk ve yükümlülüklerini düzenleyen, tarafların çekincesiz kabul ettiği yürürlükteki yasalara uygun olan ve her iki tarafı bağlayan anlaşma metnine İnşaat Mukavelesi denir. Mukavele uygulamasından sorumlu olan yönetim birimindeki elemanlar dışında üst yöneticilerin de mukavelede yazılanları bilmesi zorunludur. Diğer yöneticiler de en azından kendi sorumluluklarında olan işlerle ilgili maddeleri bilmek zorundadır. Mukavele şunlardan oluşur; Ana mukavele ve genel şartnameler Projeler Teknik şartnameler Fiyat Tarifleri
Ana Mukavele ve Genel Şartnameler En önemli ve birinci öncelikli dokümanlardır. Mukavele dokümanlarında çıkabilecek çelişkilerde ana mukavelede yazılanlar esas alınır. Şartnameler ile ana mukavelede bulunan maddeler aşağıdaki başlıklarda toplanabilir; İşin tarifi Müşteri/işveren idare ve yüklenicinin açık ad ve adresleri İşin ihale bedeli İşin başlangıç ve bitim tarihleri Nakit teminatları ile teminat mektupları ve iade şartları İşin tanımı ile ilgili olarak kullanılan deyim ve sözcüklerin mukaveledeki anlamları Müşterinin görev ve sorumlulukları Yüklenicinin görev sorumlulukları Müşteri ve yüklenicinin temsilcilerinin görev ve sorumlulukları Ödeme şartları Tazminat ve cezalar, varsa primler Sahada bulunan malzeme, tesis ve Çeşitli ve kesin kabul şartları makine-ekipman iş sahasının dışına çıkarılmasının şartları Çalışanlarla ilgili kurallar Geçici kabul ile kesin kesin kabul arasındaki zaman içinde ve kesin kabul sonrası yüklenicinin sorumluluğu Yüklenicinin işe devam edememe hali
İşin tasfiye edime hali İşin tek taraflı feshe edilme hali Süre uzatımı şartları ve olağanüstü durumlar Müşteri ile yüklenici hakları ve taleplerin yapılması için izlenecek yollar. Yasalara karşı sorumluluklar İnşaat sırasında yapılanların, makine- ekipmanın ve çalışanların kazalara karşı sigortalanmalarının temini zorunlu sigortalar ve şartları Üçüncü şahıslara karşı her iki tarafın sorumluluğu Anlaşmazlıkların çözümünde izlenecek sıra Ana iş programı, makine-ekipman listesi ikinci işler listesi İdarenin yükleniciden istediği servis, araç, malzeme ve personel gibi ikincil işlerin dışında bırakılan işler İkincil işler Fiyat cetveli (birim fiyatlar / götürür bedeller) Varsa zeyilnameler Zeyilname; sigorta akdi yapılıp sigorta poliçesi düzenlendikten sonra, poliçe üzerinde gösterilen bilgi veya koşullarda değişiklik yapılmak istenmesi halinde asıl poliçeye ek olarak tanzim edilen ve sadece yapılan değişikleri gösteren belgeye denir.
Teknik Şartnameler Teknik şartnameler yapılan imalatların ayrı ayrı tarifini yapar ve hangi standartların kabul edildiğini gösterir. İş kalemlerinin teknik şartnamelere göre önceliği olan özel teknik şartnameleri kapsar. Yüklenici tarafından kurulan ve işverenin onayladığı laboratuvarlarda malezme ve üretim kalitesi kontrol edilir. Teknik şartnamelerin içeriğinde aşağıdaki hususlar bulunur; Kullanılacak standartlar (TSE, AASHTO, ASTM, DIN, BS, ACI vb.) İş kalemlerinin tarifleri ve üretim metotları Ölçüler ve toleranslar Her üretim kaleminde kullanılan malzeme özelliklerinin minimum ve maksimum değerleri Üretim sırasında kabul edilebilir (sıcaklık, nem, iklim şartları) minimum şartlar Üretimde kullanılan makine-ekipmanlarda, diğer yardımcı malzemelerde ve aletlerde istenen asgari özellikler İş kalemlerinin tanımı ve açıklaması Tabiatta doğal halde bulunan ve inşatta kullanılacak malzemelerde istenen özelliklerin alt ve üst değerleri Standart detayların kroki ve çizimleri
İnşaat Mukavele Çeşitleri Birim Fiyatlı Mukaveleler Götürü Bedelli Mukaveleler Kısmen Götürü Bedelli Mukaveleler Maliyet + Kar Esasına Göre Hazırlanan Mukaveleler Birim Fiyatlı Mukaveleler Teklif fiyatlı mukaveleler: bu tür mukavelelerde birim fiyatlar ihaleye giren firmalar tarafından tayin edilir. Yeni bir iş kalemi olmadığı sürece bu fiyatlar kullanılır. Mevcut birim fiyat cetvellerine göre hazırlanan mukaveleler: genellikle devlet kuruluşlarının tercih ettiği mukavele çeşididir. Uluslararası ihalelerde kullanılması tercih edilmez. Yalnız yerel yüklenicilerin katılacağı ihalelerde kullanım alanı diğer mukavele çeşitlerine göre daha geniştir. İş miktarlarının sınırlı olduğu mukaveleler: genellikle taşeron mukavelelerinde kullanılır. İhale evraklarında belirtilen miktarların değişmesi halinde fark pozitif ise artan miktarın ödenmesi yapılmaz ya da belli yüzdeden sonraki artışlarda ödeme yapılabilir.
Götürü Bedelli Mukaveleler Anahtar teslimi diye adlandırılan mukavelelerdir. Tesis, işletmeye hazır durumda teslim edilir. Hakediş ödemeleri yapımın belirli kademelerinde gerçekleştirilir. Yap - işlet modeli ise gerçekleştirilen tesisler modelin yapısı gereği bu yönteme göre inşa edilirler. Kısmen Götürü Bedelli Mukaveleler Bu mukavelelerde en önemli husus ödeme usullerinin tayin edilmesidir. Genellikle hakediş düzenlemeleri ayda bir olduğuna göre, ay içinde yapılan işin ölçümünün nasıl olacağı mukavelelerde belirtilir. Götürü bedelleri işlerde ölçü yöntemleri şu metotlarla yapılır; İş kalemlerinin yaklaşık miktarlarının yalnız ödemeler için önceden kararlaştırılmış birim fiyatlar ile çarpılması İnşaatı kademelendirecek her kademe için belli bir fiyat kararlaştırmak İnşaat fiyatı içine önemli yer tutan iş kalemlerine fiyatları saptadıktan sonra bu iş kalemlerini ödemelerde baz kabul etmek İş programına paralel düzenlenen ödemeler programa uygun olarak gecikmeler bir yüzde ile göz önüne alınabilir
Maliyet + Kar Esasına Göre Hazırlanan Mukaveleler Büyük hacimli olmayan bazı işlerde kullanılan bir mukavele şeklidir. İşverenin bu esasa göre işin yapılmasını tercih etmesinin en önemli nedeni, işin olabilecek en az maliyetle yapılmasını sağlamasıdır. Burada en önemli konular kar yüzdesinin saptanması yanında hangi masraf kalemlerinin maliyetin kapsamında olacağının tayinidir. Birim fiyatlı işlerde yeni fiyat yapılırken masraf kalemleri ayrı ayrı tutanakta belirtilir. İşverenin onayları şantiye temsilcisi tarafından gerçekleştirilir. Onay işleminde sorun çıkması halinde işverenin merkez yönetimi devreye girer. Maliyet + kar mukavelelerine benzeyen diğer bir uygulama maliyet + teşvik primi mukaveleleridir. Kısaca işin teknik şartnamelere uygun olması şartı ile zamanında ya da zamanından önce bitirilmesine göre kararlaştırılan ve değişen yüzdelerle hesaplanan primin maliyetle birlikte ödenmesi şeklinde tanımlanabilir.