FAN-COIL ÜNİTELER Mhl içi tipi iklimlenirme ünitelerinin fiziksel ve kpsite çsnn küçük olnlr genele fn-coil ünite olrk lnrlr. İç tip üniteleren en büyük frkllklr; koly ve ekortif monte eilebilmeleri ynsr krşm vey tze hv mper kontrolunun olmyşr. Fn-coil üniteler prtmn, ofis, hstne ve otel olr gibi tek zonlu lnlrn stlms ve/vey soğutulms için kullnlr. Tipik bir fn-coil ünite; fn, filtre, stm-soğutm serpntini ve yoğuşm tvsnn oluşur. Fn-coil üniteler; * Montj tiplerine göre: tvn tip, öţeme tip * Kset yplrn göre: ksetli tip, gizli (ksetsiz) tip ve knll tip * Btry yplrn göre: 2 borulu, 4 borulu * Fn evirlerine göre: çok evirli, eğişken ebili * Akşkn tipine göre (stm): sck su, kzgn su, buhr, elektrikli * Akşkn tipine göre (soğutm): soğutulmuş su, irek genleşmeli olrk ktgorize eilebilirler. Otomtik kontrol çsnn fn-coil üniteler iki borulu stm, iki borulu soğutm, iki borulu stm/soğutm ve ört borulu stm/soğutm olrk genellenebilir; iki konumlu (on-off) vey ornsl olrk kontrol eilirler. Yn bulunn resime tipik bir çm-kpm,yz-kş seçim ve fn üç evir kontrol nhtrl fn-coil termostt (iki konum kontrollu) görülmekteir. İki konumlu fn-coil termosttlr ister elektro-meknik, ister elektronik olsun genele sl geri besleme fonksiyonun ve bzene gece scklk üşümü ypbilme ( termostt üzerineki vey şnki hrici elektromeknik vey igitl zmn progrmlyc vsts ile ), ölçülen mhl scklğn igitl vey nlog olrk gösterebilme yeteneklerine shiptirler. Kontrol eilen o scklğnki scklk eğişimlerini olbiliğince z inirgemek için sl geri besleme fonksiyonu kullnlr. Istm kontrolu moun iken termostt içine hisseici elemn ykn monte eilmiş oln ve sbit s üreten bir stc elemn vstsyl; termosttn nhtrlm rlğnn 5.5K h yüksek s üretilir. O scklğ sbit urum iken bile termostt ç-kp ypmy evm eer. O scklğ termostt yr noktsn eşit oluğun; nhtrlm rbeleri çm ve kpm için yn ( kontrol fktörü E=0.5 ) zmn boyutun gelir. O scklğ birz rttğn; çm rbesi zmn kslr,kpm rbesi zmn uzr. Böylelikle yklşk ornsl bn Xp=3K ve mksimum kontrol slnm Xp/2 oln qusi-continuous ornsl kontrol sonucu ele eilir. Scklk slnmlr ise zmn sbitine bğlntl olrk 0.1 ile 0.5K rsn eğişir.
1-Fn kontrolu (iki konumlu) Ülkemize ekonomik ytrm ve koly işletme çsnn en yygn olrk kullnln fn-coil kontrolu oln bu yönteme iki borulu stm ve/vey soğutm serpntininen stc-soğutucu kşkn, mevsimlere göre sbit ebie olşr. O vey önüş hvs scklğn bğl olrk o termostt; fnn çlşp ururulmsn iki konumlu olrk temin eer. Konfor ve kullnm zmnlrn bğl olrk kullnc-işletmeci fnn hngi evire (üşük-ort-hzl) çlşcğn ve hngi mevsime (yz-kş) oluğun krr verir ve gerekli yrlr termostt üzerinen mnuel olrk gerçekleştirir. Bu uygulmnn en büyük ezvntjlr, fn o scklğn bğl olrk ururuluğun, stm vey soğutm periyoun fn-coil ünitenin bir konvertör vey rytör gibi vrnp gereksiz yere mhle s enerjisi vermeye evm etmesi ve yük enerji tlebi olmğ urumlr bile stcsoğutucu kşknn kynk ile yük rsn tm ebi olrk sirküle eiyor olmsr. 2-İki borulu stm vey soğutm kontrol vnl (iki konumlu)
O-mhl scklğn bğl olrk, fncoil termostt kşkn evresi üzerineki iki yollu vey üç yollu elektrik senkron motorlu, terml, selenoi vey pnömtik thrik üniteli vny kumn eer. Bu syee mhl vey onn yük eğişimlerine uygun olrk stm/soğutm enerjisi kullnlr. Konfor ve kullnm zmnlrn bğl olrk kullnc-işletmeci fnn hngi evire (üşük-ort-hzl) çlşcğn ve hngi mevsime (yz-kţ) oluğun krr verir ve gerekli yrlr termostt üzerinen mnuel olrk gerçekleştirir. Bz uygulmlr yz-kş kontrol mou çevrimi; termostt üzerineki mnuel seçici nhtr yerine, fn-coil giriş borusu üzerine tkln kelepçeli tip yz-kş çevrim termostt (kontrol nokts fbriksyon 25-35 C rsn oln) syesine otomtik olrk sğlnmktr. 3-Dört borulu stm ve soğutm kontrol vnl (iki konumlu) O s c k l ğ n ö l ç e n o termostt, termostt üzerinen mnuel olrk vey kelepçeli yz-kş termostt vstsyl otomtik olrk seçilmiş kontrol moun (stm vey soğutm) bğlntl olrk o scklğn istenilen yr eğerine tutbilmek için iki yollu vey üç yollu elektrikli senkron motorlu, terml, selenoi vey pnömtik thrik üniteli vny kumn eer. Bz tip iki konumlu fncoil
t e r m o s t t l r ; o s c k l ğ n k i mlerinin büyüklüğüne bğl olrk kenileri mnuel vey kelepçeli tip yz-kş termosttn ihtiyç uymn çkt sinyllerinin konumunu eğiştirirler. Konfor ve kullnm zmnlrn bğl olrk kullncişletmeci fnn hngi evire (üşük-orthzl) çlşcğn krr verir ve termostt üzerinen gerekli yrlr mnuel olrk gerçekleştirir. y ü k e ğ i ş i 4-Dört borulu stm ve soğutm kontrol vnl (ornsl)
O scklğn (yüke) bğl olrk stc-soğutucu kşknn tşğ enerjinin en optimum ve sğlkl olrk kontrol eilebilmesini sğlyn bu tür termosttlr genele mikroişlemci teknolojisi ile üretilmekteirler.bz türleri, bin otomsyon sistemine bğlnbilmek için ryüzlere shiptir.o-mhl scklğn ölçen ve/vey fn-coil önüş hvs scklğn ölçen scklk hisseicisinen gelen bilgilere göre mhl scklk yr eğeri mukyese eilir ve stm ihtiyc söz konusu ise ornsl iki vey üç yollu stm vnsn; soğutm söz konusu ise soğutm vnsn kumn eilir.mhlin s ihtiycn göre stm vey soğutm vns olms gereken konum (%0 ile %100 rsn) gelir.konfor ve kullnm zmnn bğl fn evirleri ile ilgili mnuel bir kumn söz konusu eğil ise; stm vey soğutm vnlrn eşlenik olrk kontrol eilir.o kontrol ünitesi vey termostt üzerineki zmn progrmlyc vstsyl sistemin otomtik çlşms (urm-çlşm vey gece scklk üşümü fonksiyonlr) temin eilebilir. Mhle it pencere ve kp gibi sl koşullr eğiştirecek ekipmnlrn çk ve kpl urumlr kuru kontk olrk sisteme bğlnbilir ve bu urumlr fn-coil ünitesinin ururulms vey tekrr evreye girmesi proğrmlnbilir.kez bu tür fncoil kontrol sistemi ile mevcut mhleoy it ynltm sistemine zmn bğl olrk kontrol eilebilir. 5-Dört borulu, eğişken ebili ornsl kontrol
önürülmesinin sğlnğ bu kontrol türüne; o Fn-coil önüş hvs üzerineki scklk hisseicien gelen sinyllere ve mhl hvs scklk yr eğerine bğl olrk fn-coil fnnn evri, frekns önüştürücü üniteye ornsl olrk kumn eilerek %10 ile %100 rsn eğiştirilir. Sistem stm vey soğutm moun olmy, o mhl scklk eğerineki eğişimlerle krr verir.istm moun stc selenoi vns tm çk konum olup; mhl s yükü Fn-coil üfleme fnnn, frekns önüştürücü ünite ile %10%100 evire n üfleme ebisi ornsl yrlnrk sğlnr.bu urum soğutm selenoi vns tm kpl, soğutm selenoi vns f tm çk konumr.benzer şekile mhl soğutm yükü fn üfleme ebisi ornsl olrk yrlnrk sğlnr. ISI POMPALARI Is pomps stm ve soğutmy yn ünitee sğlyn bir soğutm sistemiir.istc moun, pomp şrtlnrlms ypln yere s kynğnn sğlğ sy yyr.soğutm moun ise; pomp mhl ssn lrk bir s üşürücüye tşr.is pomplr stnrt soğutm elemnlrn (kompresör, genleşme vns, evprtör, buhrlştrc) ve konenser (yoğunlştrc) ve soğutucu kşknn coillerle(serpntin) geri önüşümünü sğlyn geri önüşüm ventili kullnr.bir soğutucu geri önüşüm ventili konenseri evprtöre tşmk ve önüşümü sğlmktr.şekil s pompsnn çlşm urumlrn göstermekteir. Soğutm çlşmsn: Soğutucu kşkn, ş hv s önüşüm serpntinini konenser olrk kullnrk mhlen s lr, ve mhl serpntinine evprtör olrk kullnr.istm çlşmsn; hv kş ters yöneir ve bu syee ş hv serpntininin s kynğ olms sğlnr.mhl serpntini konenser görevi yprk mhlin snmsn sğlr.dş hv scklğ çok soğuk oluğun, yeterli stmnn temini için elektrikli stc kullnlbilir.bir lterntif metho olrk mhl içi ve ş hv kşlrn tersine çevirerek (serpntinler üzerineki), geri önüşüm Is pomplr tipik olrk ş hv serpntinineki s kynklrn göre snflnrlrlr.genel hvn hvy s pomplr ş hvy, stm çlşmsn, s kynğ olrk kullnr.bir sun, hvy s pomps suyu stm çlşmsn s kynğ olrk kullnr.bur su kynğ bir su kuyusu vey göl olbilir.soğutm çlşms urumun ise; şhv serpntini sy
üşürür ve hv vey s emici olrk kullnlr. Ticri uygulmlr, bir kpl öngü vey civr su kynğ çoklu üniteler için kullnlbilir. Bz bölümler soğutm konumun iken iğerleri stm konumun çlşyor olbilir.bu urum su öngüsü stm konumunki bölüm için s kynğ, soğutm konumunki bölüm için ise lc olrk görev yprk sy bir yeren iğerine tşr.su öngü scklğ 20 ve 32 C rsn klrk iyi bir soğutm ve stm teminini mümkün klr.bir merkezi boiler soğutucuyl birlikte ve/vey soğutm kulesi şr stm ve soğutm urumlrn suyun özelliğini korumsn yrmc olrk kullnlbilirler. Küçük ve ort büyüklükteki s pomplr genel olrk iç mhl hvs stms ve soğutms için kullnlr ve mhl termosttlryl kontrol eilirler.geniş/büyük s pomplr genellikle lk ve soğutulmuş su temin eerler ve soğutulmuş su scklk kontrolorleriyle kontrol eilirler.mhl termosttlr iki ve çoklu konumluur.tipik olrk otomtik konum eğiştirirler.mhl scklğn istenen eğere tutmk üzere s pomplrn stm ve soğutm mçl çlştrlr.(termosttn ilk urumu kompresörü çlştrr.)eğer sistem stm konumun ise; ek stm gereksinimine s pompsnn yükü krşlmğ urum elektrik stcy evreye lr.soğutm konumun; ylnzc bir urum vrr o kompresörü çlştrr.istenilirse stm ve soğutm önüţümü el ile yplbilir.termostt yr stm ve soğutm eğerlerine İţletim ve Kontrol Döngüleri ship olbileceği gibi sbit bir stm ve soğutm rlğn tekbir eğere ship olbilir.bz s pomplrn, kompresörün 3-5 kik bir evreye girmesini engelleyen minimum off-timer (kesici zmn rölesi) vrr.is pomps uruktn sonr kompresörün emme ve bsm noktlrnki bsnçlr eşit oln kr çlştrlmmlr.ks süreli çlştrm s pompsnki kompresörün hsrn sebep olbilir.iki kemeli yüksek hzl bir kompresör, mksimum s pomps verimliliği için kpsite kontrolünü sğlr.o termostt kompresör konumlrn kontrol eer.termostt ikinci urum yrmc s (hv kynğ s pomps için) ve kompresörün ikinci konumunu kontrol eer.bir ş hv termostt ikinci keme kontrol evresiyle prlel bğlnğn ş hv scklğ setnoktsn üşmüş gibi kpnr, yrmc s kompresörle birlikte enerjilenir. Dş hv scklğ 7 C nin ltn üştüğüne onm önleyici öngüsü çlşr.çünkü şhv serpntini belki onm erecelerine çlşyor ve buz serpntini kplyor olbilir ve bu sr stm konumun çlşyor olbilir.bu urum buzlnm s pompsn oğru hv kşn mni olup performnsn üşmesine neen olbilir.buzu ortn klrmk için, s pomps soğutm moun nlk çlştrlr.kompresörün sck gz şhv serpntinine yönelir ve buz erir.tipik olrk her 90 kik bir ünite 4 ile 8 kik rsnki zmn rlğn soğutucu olrk çlşr.zmn bğl onm önlemek yerine, bz moellere isteğe bğl olrk onm önlenmesi yplr.bur şhv serpntini üzerinen geçen hv kş ölçülerek onm önlenir.
Is pomplr, iki konumlu o termostt ve el ile kumnlryl birlikte, stm ve soğutm konumlrnki eğişik metholrl kullnlrlr. Thmini olrk, otomtik stm ve soğutm eğişimi; mhl scklğnki yükselmee, iki konumlu o termostt scklk yükselmesini hisseer ve s pompsn soğutm moun çlştrr.mhl scklğ istenilen eğer rlğnn ltn üştüğüne, stm konumunun ilk kemesi kompresörü stm mçl çlştrr.mhl scklğnki fzl üşüş ek termostt stm konumu elektrikli stcy evreye lr. Birtkm s pomplrn, eğişim vns kompresörü stm ve soğutm konumlrn çlştrr.bir bşk tiptekilere ise; mhl scklğ thmmül rlğn klğ müetçe eğişim vns sürekli stm y soğutm konumun klmktr.