Para, Dış Denge ve Döviz Kuru Sistemleri

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Para, Dış Denge ve Döviz Kuru Sistemleri"

Transkript

1 Para, Dış Denge ve Döviz Kuru Sistemleri Doç.Dr.. Mert URAL 1

2 Para, Dış Denge ve Döviz Kuru Sistemleri TEMEL KAVRAMLAR Yabancı ülkelerin paralarına genel bir terim olarak döviz (foreign exchange) denilmektedir. Farklı ülkelere ait paraların alınıp satıldığı piyasaya ise döviz piyasası denilmektedir. Bu piyasada döviz arz ve talebi karşılaşır. Piyasanın üyeleri; bankalar, mali kuruluşlar, ihracatçı ve ithalatçılar, şirketler, kamu kuruluşları ve merkez bankalarıdır. Farklı ülkelere ait paraların döviz piyasasında alınıp satıldığı fiyata, döviz kuru denir. Doç.Dr.. Mert URAL 2

3 Para, Dış Denge ve Döviz Kuru Sistemleri TEMEL KAVRAMLAR Döviz kuru, bir ülke parasının başka bir ülke parası cinsinden fiyatıdır (1 = TL : 1 = 1,7453 YTL). Bir birim dövizin ulusal para cinsinden fiyatına enserten (incertain-dolaysız kotasyon) döviz kuru denir. Bir birim ulusal paranın döviz cinsinden fiyatına serten (certain- dolaylı kotasyon) döviz kuru denir. Enserten kurun yükselmesi (serten( kurun düşmesi) ulusal paranın dış değerinin düştüğünü ifade eder. Aksine enserten kurun düşmesi (serten( kurun yükselmesi) ulusal paranın dış değerinin yükseldiğini ifade eder. Doç.Dr.. Mert URAL 3

4 Para, Dış Denge ve Döviz Kuru Sistemleri TEMEL KAVRAMLAR İki taraflı nominal döviz kurunu gösteren bu değerler cari değişim değeri ise, spot (peşin) döviz kuru adlandırılır. olarak Ayrıca, gelecekteki bir tarihte teslim edilmek üzere bugünden alım-satım işlemi için öngörülen kur ise forward (vadeli) döviz kuru olarak tanımlanır. Vadeli döviz işlemlerinde vade genellikle 3 aydır. Doç.Dr.. Mert URAL 4

5 Para, Dış Denge ve Döviz Kuru Sistemleri TEMEL KAVRAMLAR Dolar dışında iki farklı ulusal para arasındaki değişim oranının dolar kurları üzerinden hesaplanmasıyla bulunan kura çapraz kur denilmektedir. Örneğin 1 1 = 1,29$ biçiminde ifade edilen kurlara çapraz kur denir. Eğer 1$=1,3441 YTL olduğu biliniyorsa, çapraz kur bilgisi kullanılarak nun TL fiyatı hesaplanabilir (1 =1,7453 YTL). Reel döviz kuru ise, ülkelerdeki fiyat değişmelerini göz önüne alarak hesaplanır. Bir paranın reel satın alma gücü cinsinden değerini ifade etmek üzere kullanılan reel döviz kuru, genellikle ticaret haddi olarak da adlandırılmaktadır. Doç.Dr.. Mert URAL 5

6 Para, Dış Denge ve Döviz Kuru Sistemleri TEMEL KAVRAMLAR Reel döviz kurunun yükselmesi (düşmesi), ulusal paranın değerini azalttığı (artırdığı) için ihraç mallarını ucuzlatarak (pahalandırarak), uluslararası rekabeti artırır (azaltır). Döviz piyasalarında genellikle iki tip ödeme aracı arasında ayırım yapılmaktadır: Doğrudan nakit şeklinde olanlara efektif, Nakte dönüştürülebilir araç (döviz poliçeleri, mevduat sertifikaları, seyahat çekleri vb.) şeklinde olanlara da döviz denilmektedir. Özellikle ihracat ve ithalat işlemleri için ödemeler efektif olarak değil, döviz olarak yapılmaktadır. Doç.Dr.. Mert URAL 6

7 Para, Dış Denge ve Döviz Kuru Sistemleri TEMEL KAVRAMLAR Döviz talebi; alternatif döviz kurlarında belli bir zaman süresi içinde talep edilen yabancı para miktarını gösterir. Döviz talebi, ithalat bedeli ödemeleri, yurtdışına seyahat, plasman veya yatırım amaçlı olabilmektedir. Döviz arzı; alternatif döviz kurlarında belli bir zaman süresi içinde arz edilen yabancı para miktarıdır. Döviz arzı, ihracat bedeli ödemeleri, yurtiçine seyahat, plasman veya yatırım amaçlı olarak yapılabilmektedir. Doç.Dr.. Mert URAL 7

8 Para, Dış Denge ve Döviz Kuru Sistemleri TEMEL KAVRAMLAR Denge döviz kuru,, döviz talebinde veya döviz arzında veya her ikisinde ortaya çıkan değişmeler nedeniyle değişebilmektedir. Döviz arz ve talebindeki değişmelere birçok etken neden olur. Bunlar; 1- Ülkelerarasındaki nispi gelir farklılıkları, 2- Ülkelerarasındaki nispi fiyat farklılıkları, 3- Ülkelerarasındaki nispi faiz oranı farklılıkları. 4- Spekülatif faaliyetler olarak sıralanabilir. Doç.Dr.. Mert URAL 8

9 Para, Dış Denge ve Döviz Kuru Sistemleri TEMEL KAVRAMLAR Kişi ve kurumların, çeşitli amaçlarla döviz arz ve talep ederek katıldıkları döviz piyasalarında, merkez bankaları da para otoritelerini temsilen yaptıkları müdahalelerle düzenleyici-denetimci denetimci bir rol oynarlar. Doğrudan veya dolaylı olarak yapılan müdahalelere bağlı olarak farklı döviz kuru sistemleri söz konusu olmaktadır. Doç.Dr.. Mert URAL 9

10 Döviz Kuru Sistemleri Döviz Kuru Sistemleri Sabit Döviz Kuru Sistemi, Esnek Döviz Kuru Sistemi, Karma Sistemler; * Esneklik kazandırılmış sabit kur sistemi * Müdahaleye konu olan esnek kur sistemi Doç.Dr.. Mert URAL 10 10

11 Döviz Kuru Sistemleri SABİT DÖVİZ KURU SİSTEMİ Dalgalanma marjı dar olan ve kur ayarlanmasının nadiren söz konusu olduğu bir sistemdir. KARMA SİSTEMLER Sabit veya esnek kur sistemlerinden çeşitli sapmalarla ortaya çıkan ve iki sistemi birbirine yakınlaştıran döviz kuru sistemidir ESNEK DÖVİZ KURU SİSTEMİ Resmi müdahalelerin pek yer almadığı, serbest değişken kur sistemidir. ESNEKLİK KAZANDIRILMIŞ SABİT KUR SİSTEMİ Dalgalanma marjının genişletilmesi ve/veya resmi kur ayarlamalarıyla esneklik kazandırılmış sabit kur sistemidir. MÜDAHALEYE KONU OLAN ESNEK KUR SİSTEMLERİ Döviz kurunun serbestçe oluşup değişmesinin resmi otoritelerce yönlendirildiği kur sistemidir. Doç.Dr.. Mert URAL 11 11

12 Döviz Kuru Sistemleri Sabit Döviz Kuru Sistemleri Yetkili para otoriteleri tarafından saptanan kurun, belirli bir süre değiştirilmemesi esastır. Kurun sabit tutulmasından amaç, kurların dar bir dalgalanma aralığı içinde tutulmasıdır. Serbest piyasa koşullarında, döviz kurlarının sabitliği para otoritelerinin döviz arz ve talebi arasındaki farkı gidermek üzere döviz piyasasına alıcı ve satıcı olarak müdahalesi ile sağlanır. Doç.Dr.. Mert URAL 12 12

13 Döviz Kuru Sistemleri Sabit Döviz Kuru Sistemleri Sabit döviz kuru sisteminde merkez bankaları belirlenmiş bir kur üzerinden, döviz alım satımı yapmak zorundadır. Resmi otoritelerce yapılacak müdahaleler, döviz kurunun bu sınırları aşma eğilimi göstermesi halinde ortaya çıkacağından, bu sınır noktalarına alt ve üst destekleme noktaları denilmektedir. Döviz kurunun dar bir aralıkta dalgalanmasına izin verilmesi, döviz piyasasının istikrarlı olmasını sağlar. Dış ticaretle uğraşanlar için kur riski ortadan kalkar. Doç.Dr.. Mert URAL 13 13

14 Döviz Kuru Sistemleri Sabit Döviz Kuru Sistemleri Merkez bankaları, herhangi bir ödemeler dengesi açık veya fazlasını finanse etmek durumundadır. Eğer ödemeler dengesinde açık varsa, Türkiye de dolar talebi dolar arzını aşacaktır. Bu durumda TCMB belirlenmiş (sabitlenmiş) kur üzerinden dolar satmak zorundadır. Eğer ödemeler dengesinde fazla varsa, sabit kurdan, dolar alıp TL satmak zorundadır. Merkez bankaları bu tip durumlar için yeterli döviz rezervi bulundurmalıdır. Doç.Dr.. Mert URAL 14 14

15 Döviz Kuru Sistemleri Sabit Döviz Kuru Sistemleri Ödemeler dengesi sürekli açık veriyorsa, merkez bankasının sattığı dövizler nedeniyle rezervleri tükenecek ve kuru sabit tutması zorlaşacaktır. Böyle bir tehlike karşısında merkez bankası devalüasyona a başvurur ve ülke parasının değeri yabancı paralar karşısında düşürülür. Böylece ülke malları ucuzlar ve ihracatı artar, ödemeler dengesi açığı kapatılmaya çalışılır. Doç.Dr.. Mert URAL 15 15

16 Döviz Kuru Sistemleri Sabit Döviz Kuru Sistemleri Serbest piyasa koşullarında sistemin sakıncaları; Piyasaya sürekli müdahale edilmesi söz konusu olduğundan, büyük döviz rezervlerine sahip olmayı gerektirir. Döviz kontrolleri, bürokrasi ve ticaret engellerine ne neden olur. Döviz talebi kısıldığı için ithalat azalır. Doç.Dr.. Mert URAL 16 16

17 Döviz Kuru Sistemleri Esnek Döviz Kuru Sistemleri Döviz kurları, piyasa güçleri tarafından arz ve talep koşullarına göre günlük olarak belirlenir. Kurlar arz ve talebe bağlı olarak serbestçe değiştiğinden, bu sistem esnek ya da dalgalı döviz kuru sistemi olarak adlandırılır. Sistemi uygulayan bir ülke aynı zamanda döviz ve ticaret kontrollerinden arındırılmış olmalıdır. Dış denge tamamen döviz kuru değişmelerine bağlanır. Ülkede uygulanan para ve maliye politikaları döviz kurlarını etkiler. Örneğin: Para arzı artarsa, harcama eğilimi yükselir, potansiyel dış açık oluşur ve döviz kuru yükselir. Doç.Dr.. Mert URAL 17 17

18 Döviz Kuru Sistemleri Esnek Döviz Kuru Sistemleri Döviz piyasasının istikrarsız olabilme olasılığı vardır. Döviz kurlarındaki dalgalanma ve belirsizlik, sistemin yozlaşmasına neden olan spekülasyon, riskli hale gelir. Sabit kur sisteminde ödemeler bilançosundaki uzun süreli açık devalüasyonu öngörülebilir hale getirdiğinden spekülatör risk üstlenmez. Ancak esnek kur sisteminde, kurlardaki değişimin yönü tam olarak öngörülemeyeceğinden spekülasyon risk içerir. Doç.Dr.. Mert URAL 18 18

19 Döviz Kuru Sistemleri Esnek Döviz Kuru Sistemleri Böylece spekülasyon, döviz kurlarındaki dalgalanmayı yumuşatacak ve kendi doğal işlevini yerine getirmiş olacaktır. Yani, spekülasyon esnek kur sisteminde istikrar getirir. Örneğin; döviz kurlarının yükselmesi durumunda spekülatörler, değeri düşen ülke parasını hızla elden çıkarır ve ulusal paradan kaçış başlar. Sonuçta, ulusal paranın değerindeki düşüş hızlanır. Dolayısıyla, spekülatif faaliyetler kur dalgalanmalarını artırır. Doç.Dr.. Mert URAL 19 19

20 Döviz Kuru Sistemleri Esnek Döviz Kuru Sistemleri Esnek Döviz Kuru sisteminde, döviz kurunun belirlenmesi aşağıdaki şekilde gösterilebilir. Döviz piyasasında denge sağlandığında dış denge de sağlanmış olacaktır. K Döviz Kuru S Döviz Arzı K E E D Döviz Talebi 0 Q E Q Döviz Miktarı Doç.Dr.. Mert URAL 20 20

21 Döviz Kuru Sistemleri Esnek Döviz Kuru Sistemleri K 1 durumunda, ulusal paranın eksik değerlenmesi söz konusudur. İhracatı teşvik edip, ithalatı caydırdığı için Dış Fazla oluşur. Kur. K 2 durumunda, ulusal paranın aşırı değerlenmesi söz konusudur. İthalatı teşvik edip, ihracatı engellediği için Dış Açık oluşur. Kur. K Döviz Kuru Döviz Fazlası S Döviz Arzı K 1 K E E K 2 Döviz Kıtlığı D Döviz Talebi Q 0 Q E Döviz Miktarı Doç.Dr.. Mert URAL 21 21

22 Döviz Kuru Sistemleri Esnek Döviz Kuru Sistemleri Esnek Döviz Kuru sisteminde, denge döviz kuru, döviz talebinde ve/veya döviz arzında ortaya çıkan değişmeler nedeniyle değişir. K Döviz Kuru K 2 E 2 E 1 S 1 S Döviz Arzı K 1 E K 0 D Döviz Talebi 0 Q 0 Q 1 Q Döviz Miktarı Doç.Dr.. Mert URAL 22 D 1 22

23 Döviz Kuru Sistemleri Esnek Döviz Kuru Sistemleri S döviz arz eğrisi sabitken, D döviz talep eğrisinde D 1 e doğru bir kayma olduğunda döviz arz ve talebini eşitleyen kur K 1 olacaktır. Daha fazla döviz talep edildiği anlamına gelen bu kayma; a) Ülkenin yabancı mallar lehine tercihinin değişmesi (ithalat talebi artışı), b) Dış faiz haddinde nispi artışın yol açtığı kısa-süreli süreli sermaye çıkışı (faiz arbitrajı), c) Döviz kurunun ileride yükseleceği tahminleri (spekülasyon), d) Ülkenin gelir düzeyine bağlı olarak ithalat talebinin artması gibi nedenlerden biri veya birkaçının etkisiyle oluşabilir Doç.Dr.. Mert URAL 23 23

24 Döviz Kuru Sistemleri Esnek Döviz Kuru Sistemleri Bununla birlikte, örneğin ülkede yaşanan enflasyon nedeniyle yerli malların yabancılar için daha pahalı hale gelmesi sonucu döviz arzının azalmasıyla, S döviz arz eğrisi sol yukarıya S 1 e doğru kayarsa, denge döviz kuru K 2 gibi daha da yüksek bir düzeyde oluşacaktır. Hatta aynı Q 0 miktarında, kur gereksiz yere yükselmiş olacaktır. Aksine, döviz arzının artmasıyla S döviz arz eğrisi sağ aşağıya doğru kayarsa, denge döviz kuru daha da düşük bir düzeyde oluşacaktır. Doç.Dr.. Mert URAL 24 24

25 Döviz Kuru Sistemleri Esnek Döviz Kuru Sisteminde Ulusal Paranın Değeri Esnek kur sisteminde ise döviz arz ve talebine bağlı olarak sık sık değişmeler olur. Sabit kur sisteminde olduğu gibi uzun süre aynı kalmaz. Esnek kur sisteminde, kur yükselmesine depresiasyon depresiasyon (ulusal paranın değer kaybetmesi), kur düşmesine ise apresiasyon (ulusal paranın değer kazanması) denir. Doç.Dr.. Mert URAL 25 25

26 Döviz Kuru Sistemleri Karma Döviz Kuru Sistemleri Uç sistemler olarak sabit ve esnek kur sistemlerinin uygulanmasında karşılaşılan güçlükler, karma sistemlerle giderilmeye çalışılmaktadır. Karma sistemler, sabit kur sistemlerine esneklik kazandırılmak veya esnek kur sistemine müdahalede de bulunmak şeklinde ortaya çıkan sistemlerdir. Doç.Dr.. Mert URAL 26 26

27 Döviz Kuru Sistemleri Karma Döviz Kuru Sistemleri Esneklik Kazandırılmış Sabit Döviz Kuru Sistemi Katı bir sabit kur sistemine esneklik kazandırmanın başlıca iki yolu; 1. Döviz kuru ayarlamaları (devalüasyon) * Büyük oranlı ayarlamalar [Ayarlanabilir Sabit Kur (Adjustable( Peg)] * Küçük oranlı ve sık ayarlamalar [Sürünen Pariteler (Crawling( Peg)] 2. Alt ve üst destekleme noktaları arasındaki bantın genişletilmesi olarak belirtilebilir. Doç.Dr.. Mert URAL 27 27

28 Döviz Kuru Sistemleri Karma Döviz Kuru Sistemleri Ayarlanabilir Sabit Döviz Kuru Sistemi (Adjustable( Peg) Döviz kurunun arz ve talep koşullarına göre belli bir aralık içinde dalgalanmasına izin verilir. Aksi halde, müdahale edilir. Aralığın genişletilmesi ile rezerv gereksiniminin minimuma indirilmesi ve kesin olan spekülasyonun önlenmesi amaçlanır. Ancak, ödemeler bilançosu açığının büyük olduğu durumlarda aralıkların sınırı zorlanacak ve kurlar sabitlenecektir. Doç.Dr.. Mert URAL 28 28

29 Döviz Kuru Sistemleri Karma Döviz Kuru Sistemleri Sürünen Pariteler Sistemi (Crawling( Peg) Mini devalüasyonlar söz konusudur. Sabit kurlara zaman içinde esneklik kazandırmayı amaçlar. Ayarlamalar sık aralıklarla (günlük, haftalık, aylık) yapılır. Kurun sık ayarlamalarla esnekleştirilmesi iki şekilde yapılır. Tırıs giden pariteler (Trotting( parities) ) ; kur ayarlaması yılda %30 u aşıyorsa (yüksek enflasyon yaşayan Latin Amerika ülkelerinde kur ayarlamaları). Kayan pariteler (Sliding( parities) ) ; kur ayarlamaları ayda %5 i, yılda %30 u aşmıyorsa. Doç.Dr.. Mert URAL 29 29

30 Döviz Kuru Sistemleri Sürünen Pariteler Sistemi (Crawling( Peg) Sürünen pariteler sistemi özellikle döviz, sermaye ve para piyasalarının yeterince gelişmemiş olduğu gelişmekte olan ülkelere önerilir. Sürekli ve küçük oranlarda kur ayarlamaları yapıldıkça aynı oranda faizler de değiştirilerek sermaye hareketleri dengesi kurulabilecek ve spekülatif hareket önlenebilecektir. Doç.Dr.. Mert URAL 30 30

31 Döviz Kuru Sistemleri Karma Döviz Kuru Sistemleri Müdahaleye Konu Olan Esnek Döviz Kuru Sistemi Döviz kurunun serbest piyasa koşullarında oluştuğu, ancak otoritelerin gerektiğinde piyasaya müdahalede bulundukları sistemdir. Esnek kur sistemine müdahaledeki amaç, kura istikrar kazandırmaktır. Bu tür sistemlere genellikle kontrollü yada yönetilen dalgalı (managed floating) ) kur sistemleri denilir. Hükümet tarafından yapılan müdahalenin ölçüsüne bağlı olarak üçlü bir ayırım yapılabilmektedir. Doç.Dr.. Mert URAL 31 31

32 Döviz Kuru Sistemleri Karma Döviz Kuru Sistemleri Müdahaleye Konu Olan Esnek Döviz Kuru Sistemi Temiz Dalgalanma (Clean( Float) ) : Döviz kuruna müdahale, sadece kısa dönemli istikrar bozucu sermaye hareketlerini önlemek amacıyla yapılır. Kontrollü Dalgalanma (Managed( Float) ) : Kurlardaki dalgalanmaların büyüklüğünü azaltıcı müdahaleler yapılır. Kirli Dalgalanma (Dirty( Float) ) : Döviz piyasasına müdahale, ekonomik açıdan ülkenin rekabet gücünü koruması için yapılır. Doç.Dr.. Mert URAL 32 32

33 Ödemeler Dengesi [Balance of Payments] Doç.Dr.. Mert URAL 33 33

34 Ödemeler Dengesi Ödemeler Dengesi : Bir ülke sakinlerinin diğer ülke sakinleriyle, belli bir dönemde yaptığı tüm ekonomik faaliyetlerin sistematik şekilde kaydedildiği tablodur. Bilançonun ana bölümleri şunlardır: A. CARİ İŞLEMLER HESABI B. SERMAYE HESABI C. FİNANS HESABI GENEL DENGE D. NET HATA VE NOKSAN E. REZERV VARLIKLAR Doç.Dr.. Mert URAL 34 34

35 Ödemeler Dengesi ÖDEMELER DENGESİ ANALİTİK SUNUM (*) (Milyon ABD Dolar) A- CARİ İŞLEMLER HESABI İhracat f.o.b İthalat f.o.b Mal Dengesi Hizmet Gelirleri Hizmet Giderleri Mal ve Hizmet Dengesi Yatırım Gelirleri Yatırım Giderleri Mal, Hizmet ve Yatırım Geliri Dengesi Cari Transferler Doç.Dr.. Mert URAL 35 35

36 Ödemeler Dengesi ÖDEMELER DENGESİ ANALİTİK SUNUM (*) (Milyon ABD Dolar) B. SERMAYE HESABI 0 0 C. FİNANS HESABI Yurtdışında Doğrudan Yatırım Yurtiçinde Doğrudan Yatırım Portföy Hesabı-Varlıklar Portföy Hesabı-Yükümlülükler Diğer Yatırımlar-Varlıklar Diğer Yatırımlar-Yükümlülükler Cari,Sermaye ve Finansal Hesaplar D. NET HATA VE NOKSAN GENEL DENGE E. REZERV VARLIKLAR Resmi Rezervler Uluslararası Para Fonu Kredileri Ödemeler Dengesi Finansmanı 0 0 Doç.Dr.. Mert URAL 36 36

37 Ödemeler Dengesi Ödemeler Dengesi (Balance( of Payments-BP) BP = CAB + KAB BP = CAB [Y, Y f, (P( f /P).R] + KAB [i, (i( f + D e )] CAB = Current Account Balance (Cari İşlemler Dengesi) KAB = Capital Account Balance (Sermaye Hesabı Dengesi) BP = 0 Dış Denge BP > 0 Dış Fazla BP < 0 Dış Açık Doç.Dr.. Mert URAL 37 37

38 Ödemeler Dengesi Ödemeler Dengesi (Balance( of Payments-BP) BP = CAB [Y, Y f, (P( f /P).R] + KAB [i, (i( f + D e )] (-)) (+) (+) (+) (-)( Cari İşlemler Dengesini Etkileyen Unsurlar Y = ülkenin gelir düzeyi ; M = f(y) + Y f = Ticaret ortaklarının gelir düzeyi ; X = f(y f ) + (P f /P).R = Reel döviz kuru P f = Yabancı ülke fiyatlarının ulusal para cinsinden ifadesi P = Yurtiçi fiyatlar R = Nominal döviz kuru Eğer Y Y M ; Y f M f Reel döviz d kuru (P( f ve P sabit iken, R ) R X ve M M Doç.Dr.. Mert URAL 38 38

39 Ödemeler Dengesi Ödemeler Dengesi (Balance( of Payments-BP) BP = CAB [Y, Y f, (P( f /P).R] + KAB [i, (i( f + D e )] (-)) (+) (+) (+) (-)( Sermaye Hesabı Dengesini Etkileyen Unsurlar i = yurtiçi faiz oran i f = yurtdışı faiz oranı D e = Beklenen devalüasyon ya da depresiasyon oranı Eğer i i Yabancı sermaye girişi (i f + D e ) Yabancı sermaye çıkışı Uzun vadede faiz oranı (i), Cari İşlemler Dengesini de etkiler. Dış borç faizleri cari işlemlere kaydedilir (Hizmet Giderleri). Doç.Dr.. Mert URAL 39 39

40 Ödemeler Dengesi Ödemeler Dengesi (Balance( of Payments-BP) BP = CAB [Y, Y f, (P( f /P).R] + KAB [i, (i( f + D e )] (-)) (+) (+) (+) (-)( BP yi türetmek için Y ve i dikkate alınıp, Y f, P, P f, R sabit kabul edilir. Aksi halde, BP sağa veya sola hareket eder. BP = CAB [Y] + KAB [i] (-) (+) Y M böylece (X-M) olumsuz etkilenir. i f ve D e sabit kabul edilirse, i Yabancı sermaye girişi Bu durumda, genel dışd denge, gelir düzeyid ve faiz oranının n bir fonksiyonudur. Doç.Dr.. Mert URAL 40 40

41 Ödemeler Dengesi Cari Hesap Açığı (M-X) 2 BP=0 Cari Hesap Açığı (M-X) 2 (M-X) (M-X) 1 (M-X) 1 0 ) 45 0 KAS 1 Net KAS 2 Sermaye 0 Y Y 1 2 Girişi Y i KAS i BP=0 i 2 i 2 B i 1 i 1 A Net 0 KAS 0 1 KAS 2 Sermaye Y Y 1 Y 2 Girişi Doç.Dr.. Mert URAL 41

42 Ödemeler Dengesi Cari Hesap Açığı (M-X) 2 BP=0 Cari Hesap Açığı (M-X) 2 (M-X) (M-X) 2 (M-X) 1 (M-X) 1 0 ) 45 0 KAS 1 Net KAS 2 Sermaye 0 Y Y 1 2 Girişi Y i i 2 KAS 2 KAS i i 2 C B BP 2 BP=0 BP 1 i 1 i 1 A D Net 0 KAS 0 1 KAS 2 Sermaye Y Y 1 Y 2 Girişi Doç.Dr.. Mert URAL 42 i 3

43 Ödemeler Dengesi Ödemeler Dengesi (Balance( of Payments-BP) C gibi bir noktada, milli gelir düzeyinin d üzerinde bir faiz oranı (i 2 >Y 1 ) olduğu u için, i in, DışD Fazla vardır. r. D gibi bir noktada, milli gelir düzeyinin d altında bir faiz oranı (Y 1 >i 3 ) olduğu u için, i in, DışD Açık k vardır. r. BP nin kayma nedenleri; Y f, Reel Kur, i f, D e Reel Kur X,, M M ve (M-X) fonksiyonu ile BP sağa a kayar. [BP 1 ] i f ve i Net i SG ve KAS fonksiyonu ile BP sola kayar. [BP 2 ] Doç.Dr.. Mert URAL 43 43

44 Ödemeler Dengesi Ödemeler Dengesi (Balance( of Payments-BP) BP doğrusu, üzerindeki her noktada dışd dengeyi sağlayan uygun i-y Y bileşimlerini imlerini gösterir. g i Yurtiçi Faiz Oranı BP = 0 i 2 Dış Fazla E 2 ' i 1 E 1 E 2 Dış Açık Y 0 Y 1 Ülkedeki Gelir Düzeyi Doç.Dr.. Mert URAL 44 Y 2 44

45 Ödemeler Dengesi Ödemeler Dengesi (Balance( of Payments-BP) Bu doğru üzerinde dışd denge, milli gelirin doğurdu urduğu u dışd ticaret bilançosu açığıa ığının n (fazlasının), n), faiz oranlarının n uyardığı net sermaye bilançosu fazlası (açığı ığı) ) ile dengelendiğini ini ifade eder. Y 1 BP = 0 çünk nkü i 1 faiz oranı dengesizliğe e izin vermiyor. i 1 BP = 0 çünk nkü Y 1 gelir düzeyi d dengesizliğe e izin vermiyor. BP doğrusunun sağı ğı, ödemeler bilançosu açığı bölgesidir. Çünk nkü, bu bölgede b dışd dengenin sağlanmas lanması için in gerekli milli gelir düzeyi d çok yüksek y veya faiz oranı çok düşüktd ktür. BP doğrusunun solu, ödemeler bilançosu fazlası Çünk nkü,, bu bölgede b dışd dengenin sağlanmas düzeyi çok düşük d k veya faiz oranı çok yüksektir. y bölgesidir. lanması için in gerekli milli gelir Doç.Dr.. Mert URAL 45 45

46 Ödemeler Dengesi Ödemeler Dengesi (Balance( of Payments-BP) Dış denge doğrusunun (BP) eğimi, e sermaye akımlar mlarının n faiz oranlarına na karşı duyarlılığı ığına bağlıdır. Bu duyarlılık k (sermayenin faiz esnekliği) i) ne kadar yüksek y olursa, BP doğrusu o derece yatıkla klaşır r (eğimi azalır). i BP i i BP 1 Dış Fazla Dış Açık Dış Fazla Dış Açık BP BP 2 0 Y 0 Y 0 Y Sermaye Mobilitesi=0 Sermaye Mobilitesi= Sınırlı Sermaye Mobilitesi e(bp 1 ) < e(bp 2 ) Doç.Dr.. Mert URAL 46 46

47 Ödemeler Dengesi Ödemeler Dengesi (Balance( of Payments-BP) Sermaye girişi i $, 1$=1,40 YTL, i=% * 1,40 = YTL Her 1 TL, %20 faizden 1,2 YTL olacak. (Anapara + Faiz = 1 + 0,20 =1,20) * 1,20 = YTL vade sonunda elde edilecek toplam gelir. Eğer t+1 döneminde; d 1$ = 1,40 YTL : / 1,40 = $ çıkar. 1$ = 1,10 YTL : / 1,05 = $ çıkar. 1$ = 1,75 YTL : / 1,75 = $ çıkar. Doç.Dr.. Mert URAL 47 47

48 Genel Denge Ödemeler Dengesi Ekonomide genel denge içi denge (IS=LM) ve dışd dengenin (BP) birlikte sağland landığı durumu ifade eder. i Yurtiçi Faiz Oranı IS LM BP i 0 E 0 0 Y 0 Y Ülkedeki Gelir Düzeyi Doç.Dr.. Mert URAL 48 48

49 Dış Açık Durumu Ödemeler Dengesi Ekonomide içi denge (IS=LM) varken dışd açık k (BP<0) durumunu ifade eder. Milli gelir daha düşük d k ya da faiz oranı daha yüksek y olmalıyd ydı ki dışd açık k olmasın. i i 0 IS A E' E 1 BP LM Milli gelir çok yüksek (ithalat artar) Faiz oranı çok düşük (sermaye çıkışı olur) Faiz oranı veri iken, dış dengenin sağlanabilmesi için gelir düzeyi AE 1 kadar düşük olmalıdır. Dış Açık, AE 1 ile marjinal ithalat eğiliminin (m) çarpımına eşittir. Dış Açık = [AE 1 * m] 0 Y 0 Y Doç.Dr.. Mert URAL 49 49

50 Dış Fazla Durumu Ödemeler Dengesi Ekonomide içi denge (IS=LM) varken dışd fazla (BP>0) durumunu ifade eder. Milli gelir daha yüksek y ya da faiz oranı daha düşük d olmalıyd ydı ki dışd fazla olmasın. i Milli gelir çok düşük (ithalat düşer) i 0 IS E 2 B LM BP Faiz oranı çok yüksek (sermaye girişi olur) Faiz oranı veri iken, dış dengenin sağlanabilmesi için gelir düzeyi BE 2 kadar düşük olmalıdır. E'' Dış Fazla, BE 2 ile marjinal ithalat eğiliminin (m) çarpımına eşittir. Dış Fazla = [BE 2 * m] 0 Y 0 Y Doç.Dr.. Mert URAL 50 50

51 Ödemeler Dengesi Dış Açık veya Fazlanın Sürdürülebilmesi Ekonominin dışd dengesizliklerin bulunduğu u E 1 ve E 2 noktalarında nda kalabilmesi için, i in, bu dengesizliklerin parasal etkilerinin sterilize edilmesi gerekir. Sterilizasyon politikasının n amacı; ; dışd dengesizliklerin parasal etkilerini ters yönde y açık a k piyasa işlemlerii ile önlemek ve böylece, b IS ve LM de kaymaların n ortaya çıkmasını engellemektir. Dış Açık k : Döviz D Geliri < Döviz D Gideri Döviz Miktarı Döviz Miktarı M s LM sola kayar ve yeni denge kurulur. Para otoriteleri, piyasada M s düşmesini istemiyorsa, ters yönde y açık k piyasa işlemleri i ile para arzını eski düzeyine d getirir. Doç.Dr.. Mert URAL 51 51

52 Ödemeler Dengesi Sabit Kur Sisteminde İç ve Dış Denge Amacıyla İzlenebilecek Politikalar ve Etkinlikler 1. Harcama Değiştirici Politikalar a. Para Politikası b. Maliye Politikası 2. Harcama Kaydırıcı Politikalar a. Döviz Kuru Politikası (Sabit Kur Sisteminde olmaz.) b. Dolaysız z Kontroller (Gümr mrük k vergileri, ithalat yasakları, ihracat sübvansiyonlars bvansiyonları.) Doç.Dr.. Mert URAL 52 52

53 Ödemeler Dengesi Sabit Kur Sisteminde İç ve Dış Denge Amacıyla İzlenebilecek Politikalar ve Etkinlikler Dış Denge : Ödemeler bilançosu osunun otonom gelir ve gider kalemlerinin eşitlenmesiyle e sağlanmakta, yani, döviz d piyasasında arz ve talebin eşit e olması anlamına na gelmektedir. İç Denge : Fiyat istikrarı ile tam istihdamın n birlikte gerçekle ekleşmesi, yani, milli gelirin tam istihdam düzeyinde d dengeye gelmesidir. Kısa dönemde d iki dengeden birisi tercih edilebilir. Uzun dönemde d içi ve dışd denge birlikte sağlanmal lanmalıdır. Doç.Dr.. Mert URAL 53 53

54 Ödemeler Dengesi Sabit Kur Sisteminde İç ve Dış Denge Amacıyla İzlenebilecek Politikalar ve Etkinlikler İç Dengesizlikler : Enflasyon Daraltıcı Para ve Maliye Politikaları İşsizlik Genişletici Para ve Maliye Politikaları Dış Dengesizlikler : Dış Açık Daraltıcı Para ve Maliye Politikaları Dış Fazla Genişletici Para ve Maliye Politikaları Doç.Dr.. Mert URAL 54 54

55 Ödemeler Dengesi Sabit Kur Sisteminde İç ve Dış Denge Amacıyla İzlenebilecek Politikalar ve Etkinlikler 1. Enflasyon + DışD Açık Çelişki Yok (Daraltıcı Politikalar) 2. Enflasyon + DışD Fazla Çelişki Var 3. İşsizlik + DışD Açık Çelişki Var 4. İşsizlik + DışD Fazla Çelişki Yok (Genişletici Politikalar) Çelişkili durumlar için i in Robert A. Mundell in Etkin Piyasa Sınıflaması İlkesi dikkate alınır. Yani, politikalar hangi alanda daha etkinse o alanda kullanılmal lmalıdır. Buna göre; g Maliye Politikası iç dengede daha etkilidir. (Vergiler = G) Para Politikası dış dengede daha etkilidir. (Para Arzı = M s ) 2. Enflasyon + DışD Fazla Daraltıcı Maliye P. + Genişletici Para P. 3. İşsizlik + DışD Açık Genişletici Maliye P. + Daraltıcı Para P. Doç.Dr.. Mert URAL 55 55

56 Ödemeler Dengesi Sabit Kur Sisteminde İç ve Dış Denge Amacıyla İzlenebilecek Politikalar ve Etkinlikler Para Politikası Amaç: Dış açığı düşürmek. M s i I Y M Net YSG Likidite tuzağı olmamalıdır. Yatırımın n faiz elastikiyeti önemlidir. Maliye Politikası Amaç: Dış açığı düşürmek. G Y M Cari İşlemler yoluyla Cari İşlemler yoluyla Sermaye Hareketleri yoluyla Dış Açık M d (M s ) i Net YSG Dış Açık Dış Açık Sermaye Hareketleri yoluyla Sonuç Belirsizdir. Para Politikası dış dengede daha etkindir. Doç.Dr.. Mert URAL 56 56

57 Ödemeler Dengesi Sabit Kur Sisteminde Para ve Maliye Politikalarının Etkinliği (Tam Sermaye Mobilitesi varsayımı) Para Politikası E 0 noktasında IS = LM = BP i IS LM LM 1 Ekonomi eksik istihdamda ise, tam istihdama ulaşmak için Genişletici Para Politikası uygulandığında (M( s ve LM LM 1 ) yeni denge E 1 noktasında oluşur. i 0 E 0 BP E 1 noktasında Dış Açık vardır. Daraltıcı para politikasıyla (M( s ve LM 1 LM) denge tekrar E 0 noktasında oluşur. E 1 Dış Açık Sonuçta: Genişletici Para Politikası etkin değil. 0 Y 0 Y Doç.Dr.. Mert URAL 57 57

58 Ödemeler Dengesi Sabit Kur Sisteminde Para ve Maliye Politikalarının Etkinliği (Tam Sermaye Mobilitesi varsayımı) Maliye Politikası E 0 noktasında IS = LM = BP i i 0 IS IS 1 LM LM 1 E 0 E E 1 Dış Fazla BP Ekonomi eksik istihdamda ise, tam istihdama ulaşmak için Genişletici Maliye Politikası uygulandığında (G ve IS IS 1 ) yeni denge E noktasında oluşur. E noktasında Dış Fazla vardır. Genişletici para politikasıyla (M( s ve LM LM 1 ) denge E 1 noktasında oluşur (Y ). Sonuç: Genişletici Maliye Politikası çok etkin. Y 1 0 Y 0 Y Doç.Dr.. Mert URAL 58 58

59 Ödemeler Dengesi Sabit Kur Sisteminde Otomatik Dengelenme Mekanizması P (X-M) M) Dış Açık Dış Açık M s (Parasal Etki) Y (X-M) M) Dış Açık i Net YSG Dış Açık Doç.Dr.. Mert URAL 59 59

60 Ödemeler Dengesi Esnek Kur Sisteminde İç ve Dış Denge Amacıyla İzlenebilecek Politikalar ve Etkinlikler Sabit kur sisteminde, fiili dengesizliklerin in ortadan kalkması şeklinde olan otomatik dengelenme mekanizması; Esnek kur sisteminde, potansiyel dengesizliklerin in giderilmesi gibi farklı bir nitelik kazanmaktadır. Sabit kur sisteminde, gelir ve nispi fiyat değişmeleri dengelenme mekanizmasında nda ortaklaşa a rol oynarken; Esnek kur sisteminde, nispi fiyat değişmeleri ön n plana geçmekte, gelir değişmeleri ise otomatik dengelenme sürecinde tersine çevirici ve dengelenmenin etkinliğini ini azaltıcı bir etkiye sahip olmaktadır. Doç.Dr.. Mert URAL 60 60

61 Ödemeler Dengesi Esnek Kur Sisteminde İç ve Dış Denge Amacıyla İzlenebilecek Politikalar ve Etkinlikler Sabit kur sisteminde,, dolaylı olarak ortaya çıkan nispi fiyat değişmeleri, para arzı değişmelere bağlıdır. ve fiyatlar genel düzeyindeki d Esnek kur sisteminde,, dolaysız z olarak ortaya çıkan nispi fiyat değişmeleri, döviz d kuru değişmelerine bağlıdır. Doç.Dr.. Mert URAL 61 61

62 Ödemeler Dengesi Esnek Kur Sisteminde İç ve Dış Denge Amacıyla İzlenebilecek Politikalar ve Etkinlikler Sabit Kur Sistemi [Para Politikası] M s i I Y M Net YSG Cari İşlemler yoluyla Sermaye Hareketleri yoluyla Dış Açık Esnek Kur Sistemi [Para Politikası] Fiili değil, Potansiyel Açık M s i I Y M R Net YSG R Cari İşlemler yoluyla Sermaye Hareketleri yoluyla Y Doç.Dr.. Mert URAL 62 62

63 Ödemeler Dengesi Esnek Kur Sisteminde İç ve Dış Denge Amacıyla İzlenebilecek Politikalar ve Etkinlikler Para politikasının n içi denge üzerindeki etkisi esnek kur sisteminde artmaktadır. r. Bunun istisnaları vardır: r: a. Likidite Tuzağı Durumunda, M s i i İç Denge üzerinde Para P. etkisiz. Dış Denge üzerinde Para P. etkisiz. b. Yatırım m Talebinin Faiz Elastikiyeti = 0 ise, M s i I I devam etmiyor. Çünk nkü YTFE=0. Net YSG Doç.Dr.. Mert URAL 63 63

64 Ödemeler Dengesi Esnek Kur Sisteminde İç ve Dış Denge Amacıyla İzlenebilecek Politikalar ve Etkinlikler [Maliye Politikası] Genişletici Maliye Politikası Uygulaması G Y M (Dış Açık) R Sabit Kur Sisteminde iş burada bitiyor SKS EKS M d i Net YSG (Dış Fazla) R SKS EKS Cari İşlemler yoluyla Esnek Kur Sisteminde Devam Eden Durum: R R Y R Y Hangi etki ağıa ğır r basarsa, o sonuç oluşur. ur. R R ise, Genişletici Maliye Politikasının n Gelir üzerindeki etkisi artırıcı olur. Doç.Dr.. Mert URAL 64 R? Sermaye Hareketleri yoluyla 64

65 Ödemeler Dengesi Esnek Kur Sisteminde İç ve Dış Denge Amacıyla İzlenebilecek Politikalar ve Etkinlikler Maliye politikasının n içi denge üzerindeki etkisinin istisnaları vardır: r: a. Likidite Tuzağı Durumunda, G Y M R Y M d i i (2nci etki gerçekle ekleşmez) b. Para Talebinin Faiz Elastikiyeti = 0 ise, G Y olmayacaktır r (Y). Çünk nkü bu durumda G deki artış tamamen faiz oranı yükselmesine yol açıp a p yatırımlar mları dışlayacaktır r (crowding( crowding-out). out). Doç.Dr.. Mert URAL 65 65

Ödemeler Dengesi Doç. Dr. Dilek Seymen Araş. Gör. Aslı Seda Bilman 1 Plan Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom

Detaylı

Dengesi Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman

Dengesi Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman Ödemeler 1 Dengesi Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman Plan 2 Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom ve Denkleştirici

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir BÖLÜM 5 Açık Ekonomi Açık Ekonomi Önceki bölümlerde kapalı ekonomi varsayımı yaptık Bu varsayımı terk ediyoruz çünkü ekonomilerin çoğu dışa açıktır. Kapalı ve açık ekonomiler arasındaki fark açık ekonomide

Detaylı

DÖVİZ PİYASASI DOÇ. DR. DİLEK SEYMEN ASLI SEDA BİLMAN

DÖVİZ PİYASASI DOÇ. DR. DİLEK SEYMEN ASLI SEDA BİLMAN DÖVİZ PİYASASI DOÇ. DR. DİLEK SEYMEN ASLI SEDA BİLMAN Döviz Nedir? En genel ifadesiyle, yabancı ülke paralarına veya para yerine geçen her türlü ödeme araçlarına döviz(foreign exchange) denir. Yabancı

Detaylı

IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI

IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI Soru KPSS 2001 Otonom tüketim harcamalarının artması aşağıdakilerin hangisine neden olur? a) Denge üretim düzeyinin artmasına, LM eğrisinin sağa doğru kaymasına b) Denge üretim

Detaylı

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ Bugünki dersin içeriği: 1. MALİYE POLİTİKASI VE DIŞLAMA ETKİSİ... 1 2. UYUMLU MALİYE VE

Detaylı

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 23.Uluslararası Finans Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 23.Uluslararası Finans 23.1.Dış Ödemeler

Detaylı

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ Problem 1 (KMS-2001) Marjinal tüketim eğiliminin düşük olması aşağıdakilerden hangisini gösterir? A) LM eğrisinin göreli olarak yatık olduğunu B) LM eğrisinin göreli olarak dik

Detaylı

IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI

IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI IS ve LM eğrilerinin kesiştiği nokta milli geliri belirliyor. Birinin kayması kısa dönem dengeyi değiştiriyordu. Maliye politikası Hükümet harcamaları artışı IS eğrisi sağa

Detaylı

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ Bu ünite tamamlandığında; Alternatif yöntemleri kullanarak IS eğrisini elde edebileceğiz IS eğrisinin eğiminin hangi faktörlere bağlı olduğunu ifade edebileceğiz

Detaylı

ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER: IS-LM-BP MODELİ

ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER: IS-LM-BP MODELİ ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER: IS-LM-BP MODELİ Bu ünite tamamlandığında; Farklı döviz kuru sistemlerini açıklayabileceğiz Net ihracat eğrisinin eğiminin ve konumunun değişmesine neden olan faktörleri

Detaylı

ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER: IS-LM-BP MODELİ. Yrd. Doç. Dr. Hasan GÖCEN MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ

ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER: IS-LM-BP MODELİ. Yrd. Doç. Dr. Hasan GÖCEN MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER: IS-LM-BP MODELİ Yrd. Doç. Dr. Hasan GÖCEN MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ IS-LM-BP Modeli IS-LM Modelini incelerken ekonominin dışa kapalı olduğu varsayımı ile hareket etmiş ve dış

Detaylı

Ödemeler Dengesi Tanım ve Kapsam:

Ödemeler Dengesi Tanım ve Kapsam: Ödemeler Dengesi Ödemeler bilançosu, bir ülkede yerleşik gerçek ve tüzel kişilerin yabancı ülkelerle yaptıkları iktisadi işlemlerin sistematik kayıtlar olarak tutulmasıdır. Mal ve hizmetlerin yanı sıra

Detaylı

Döviz Kurunun Belirlenmesi

Döviz Kurunun Belirlenmesi Bölüm 13 Döviz Kurunun Belirlenmesi Döviz kuru, ekonomideki bir çok değişkeni etkilemesi bakımından önemli bir değişkendir. Dış ticareti belirlemesinin ötesinde, enflasyon, yatırım ve tüketim kararları

Detaylı

Para talebi ekonomik bireylerinin yanlarında bulundurmak istedikleri para miktarıdır. Ekonomik bireylerin para talebine tesir eden iki neden vardır;

Para talebi ekonomik bireylerinin yanlarında bulundurmak istedikleri para miktarıdır. Ekonomik bireylerin para talebine tesir eden iki neden vardır; B.E.A. Para Piyasaları (Finans Piyasaları): Ekonomide mal-hizmet piyasalarının yanında para piyasaları bulunmaktadır. Bu piyasanın amacı mal piyasasının (reel veya üretim piyasaları) ihtiyaç duyduğu ihtiyaçları

Detaylı

Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli

Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli 11. Hafta Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli Para piyasasının dengede olduğu (reel para arzının, reel para talebine eşit olduğu) faiz ve reel gelir düzeylerini gösteren eğriye, LM eğrisi

Detaylı

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 1. Maliye Politikası ve Dışlama Etkisi...2 A. Uyumlu Maliye ve Para Politikaları...4 2. Para Arzı ve Açık Piyasa İşlemleri...5 3. Klasik Para ve Faiz

Detaylı

Bölüm-5: Para ve Maliye Politikalarının Etkileşimi ve Politika Karması

Bölüm-5: Para ve Maliye Politikalarının Etkileşimi ve Politika Karması Bölüm-5: Para ve Maliye Politikalarının Etkileşimi ve Politika Karması Ders Notları: Dr. Murat ASLAN Bu notlar aşağıdaki kaynak ekseninde hazırlanmıştır: Prof.Dr. Abuzer Pınar, Maliye Politikası Teorisi

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

2006 2007 2008 2009 VARLIKLAR 101.417.362 107.068.810 110.712.503 111.303.855 1-DIS VARLIKLAR 86.953.092 92.270.441 101.349.960 114.467.

2006 2007 2008 2009 VARLIKLAR 101.417.362 107.068.810 110.712.503 111.303.855 1-DIS VARLIKLAR 86.953.092 92.270.441 101.349.960 114.467. Para arzı teorisi, ekonomide para arzının oluşumunu inceler, para arzının MB tarafından kontrol edilebilirliğini sorgular ve para arzının kontrolü için uygun yöntemleri inceler. Para Arzı kapsamı ile ilgili

Detaylı

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ DERS NOTU 06 IS/LM EĞRİLERİ VE BAZI ESNEKLİKLER PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİKLERİ TOPLAM TALEP (AD) Bugünki dersin içeriği: 1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ... 1 2. LM EĞRİSİ VE PARA TALEBİNİN

Detaylı

Cari açık ve finansmanı

Cari açık ve finansmanı Cari açık ve finansmanı I.GİRİŞ Cari açık ve finansmanı konusunun, 2011 yılında Türkiye Ekonomisindeki önemli gündem maddelerinden biri olacağı anlaşılıyor. 2010 yılında cari açık, 2009 a göre % 247,1

Detaylı

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş BÖLÜM 9 Ekonomik Dalgalanmalara Giriş Çıktı ve istihdamdaki kısa dönemli dalgalanmalara iş çevrimleri diyoruz Bu bölümde ekonomik dalgalanmaları açıklamaya çalışıyoruz ve nasıl kontrol edilebileceklerini

Detaylı

1. Yatırımın Faiz Esnekliği

1. Yatırımın Faiz Esnekliği DERS NOTU 08 YATIRIMIN FAİZ ESNEKLİĞİ, PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİKLERİ, TOPLAM TALEP (AD) EĞRİSİNİN ELDE EDİLİŞİ Bugünki dersin içeriği: 1. YATIRIMIN FAİZ ESNEKLİĞİ... 1 2. PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER: IS-LM-BP MODELİ

ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER: IS-LM-BP MODELİ ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER: IS-LM-BP MODELİ Bu modelde para(lm) ve mal(is) piyasalarındaki dengeye döviz kurlarındaki değişimlerin etkileri de analize katılacaktır. Bu nedenle önce döviz kurlarıyla

Detaylı

Orta Vadede (Dönemde) Piyasa Dengesi:

Orta Vadede (Dönemde) Piyasa Dengesi: .E.. Orta Vadede (Dönemde) iyasa Dengesi: S e D n öyle bir dengede denge şartı noktasında gerçekleşmektedir. Üretim kadar piyasa fiyat düzeyi ise seviyesinde gerçekleşmektedir. Olaya S eğrisi açısında

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI 1. John Maynard Keynes e göre, konjonktürün daralma dönemlerinde görülen düşük gelir ve yüksek işsizliğin nedeni aşağıdakilerden

Detaylı

-MAKROEKONOMİ KPSS SORULARI- 1) Nominal faiz oranı artarsa, reel para talebi nasıl değişir?( KPSS 2006)

-MAKROEKONOMİ KPSS SORULARI- 1) Nominal faiz oranı artarsa, reel para talebi nasıl değişir?( KPSS 2006) -MAKROEKONOMİ KPSS SORULARI- 1) Nominal faiz oranı artarsa, reel para talebi nasıl değişir?( KPSS 2006) A) Artar, çünkü bireyler gelirlerinin daha büyük bir kısmını ödünç vermek ister. B) Artar, çünkü

Detaylı

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ İÇİNDEKİLER BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ Giriş... 1 1. Makroekonomi Kuramı... 1 2. Makroekonomi Politikası... 2 2.1. Makroekonomi Politikasının Amaçları... 2 2.1.1. Yüksek Üretim ve Çalışma Düzeyi...

Detaylı

Tufan Samet ÖZDURAK THEMIS MAKRO İKTİSAT

Tufan Samet ÖZDURAK THEMIS MAKRO İKTİSAT Tufan Samet ÖZDURAK THEMIS MAKRO İKTİSAT İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... VII BİRİNCİ BÖLÜM Makro İktisat 1. MAKRO İKTİSATIN ANLAMI... 1 2. MAKRO İKTİSATTA KARAR BİRİMLERİ (SEKTÖRLER)... 2 3. MAKRO İKTİSATTA PİYASA

Detaylı

N VE PARA ARZININ ÖZELL

N VE PARA ARZININ ÖZELL PARANIN MAKRO EKONOMİDEKİ ROLÜ 1-PARA TALEBİ, PARA ARZI VE FAİZ HADDİ (KEYNESYEN FAİZ TEORİSİ) Klasik ve neoklasik ekonomistlerce öne sürülen faiz teorisinde, faiz haddi, tasarruf arzı ve yatırım talebinin

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2014, No: 92

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2014, No: 92 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2014, No: 92 i Bu sayıda; 2014 Mart ayı Ödemeler Dengesi Verileri ve kurdaki gelişmeler değerlendirilmiştir. i 1 İlk üç ayda cari açıktaki her 100 Dolarlık

Detaylı

A İKTİSAT KPSS-AB-PS / 2008 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden

A İKTİSAT KPSS-AB-PS / 2008 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden 1. Her arz kendi talebini yaratır. şeklindeki Say Yasasını aşağıdaki iktisatçılardan hangisi kabul etmiştir? A İKTİSAT 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli

Detaylı

PARA POLİTİKASI AMAÇLARI VE ARAÇLARI TÜRKİYE UYGULAMASI

PARA POLİTİKASI AMAÇLARI VE ARAÇLARI TÜRKİYE UYGULAMASI 1 PARA POLİTİKASI AMAÇLARI VE ARAÇLARI TÜRKİYE UYGULAMASI Para Politikasının Amaçları 2 1. Fiyat İstikrarı: Enflasyonu yıllık yüzde 1-2 seviyelerinde devam ettirmek. TCMB nin şu an izlediği politika enflasyon

Detaylı

ÇALIŞMA SORULARI-6 DIŞA AÇIK MAKROEKONOMİK MODEL: IS-LM-BP

ÇALIŞMA SORULARI-6 DIŞA AÇIK MAKROEKONOMİK MODEL: IS-LM-BP ÇALIŞMA SORULARI-6 DIŞA AÇIK MAKROEKONOMİK MODEL: IS-LM-BP 1. Bir ülkenin ihracatı; a) GSMH eksi tüketim eksi yatırım eksi hükümet harcamalarına eşittir b) GSMH eksi yurtiçi mal ve hizmetlerin tüketimi

Detaylı

A İKTİSAT KPSS-AB-PS/2007

A İKTİSAT KPSS-AB-PS/2007 1. Büyüme Kutupları nın, altyapı yatırımları ve dışsal ekonomiler yoluyla yaratacağı etkiler nedeniyle kalkınmanın önünde bir engel olduğunu belirten iktisatçı aşağıdakilerden hangisidir? A) F. Perroux

Detaylı

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 20.Para Teorisi ve Politikası Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 20.1.Para Teorisi Para miktarındaki

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

EKONOMİK İSTİKRARIN GERÇEKLEŞTİRİLMESİNDE PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİĞİ. Dr. Süleyman BOLAT

EKONOMİK İSTİKRARIN GERÇEKLEŞTİRİLMESİNDE PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİĞİ. Dr. Süleyman BOLAT EKONOMİK İSTİKRARIN GERÇEKLEŞTİRİLMESİNDE PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİĞİ 1 IS LM MODELİ : MAL PARA PİYASALARINDA DENGE IS - LM modeli, J. Hicks tarafından 1939 yılında geliştirilmiş bir yaklaşımdır.

Detaylı

SERMAYE PİYASALARI VE FİNANSAL KURUMLAR

SERMAYE PİYASALARI VE FİNANSAL KURUMLAR DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. SERMAYE PİYASALARI VE FİNANSAL KURUMLAR

Detaylı

5.4 Makro Açıdan Diğer Önemli Konular. 5.4.1 Nominal ve Reel Değer Ayrımı

5.4 Makro Açıdan Diğer Önemli Konular. 5.4.1 Nominal ve Reel Değer Ayrımı 5.4 Makro Açıdan Diğer Önemli Konular 5.4.1 Nominal ve Reel Değer Ayrımı Nominal ve reel ayrımı makro açıdan önemli bir analiz basamağıdır. Çünkü nominal değerler kullanılarak verilecek kararlar ve tespitler

Detaylı

CARİ AÇIK NEREYE KADAR?

CARİ AÇIK NEREYE KADAR? CARİ AÇIK NEREYE KADAR? Prof. Dr. Doğan CANSIZLAR ANKARA - 14 Aralık 2011 1 Türkiye Ekonomisindeki Bazı Eşitlikler -Ekonomik Büyüme = Artan Dış Açık -Artan Dış Açık = Artan Dış Borçlanma -Artan Dış Borçlanma

Detaylı

ARZ ve TALEP 2. 1. Talep 2 1.2. Talep Eğrisi 3 1.3.Talepte Değişme 3 1.4.Talep Eğrisinin Kayması ve Talep Eğrisi Üzerinde Hareket 4

ARZ ve TALEP 2. 1. Talep 2 1.2. Talep Eğrisi 3 1.3.Talepte Değişme 3 1.4.Talep Eğrisinin Kayması ve Talep Eğrisi Üzerinde Hareket 4 ARZ ve TALEP 2 1. Talep 2 1.2. Talep Eğrisi 3 1.3.Talepte Değişme 3 1.4.Talep Eğrisinin Kayması ve Talep Eğrisi Üzerinde Hareket 4 2. Arz 6 2.l. Satış Planı Belirleyicileri 6 2.2. Arz Eğrisi 6 2.3. Arz

Detaylı

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ Bu bölümde faiz oranlarının belirlenmesi ile faizin denge milli gelir düzeyinin belirlenmesi üzerindeki rolü incelenecektir. IS LM modeli, İngiliz iktisatçılar John

Detaylı

A ALAN BİLGİSİ TESTİ İKTİSAT

A ALAN BİLGİSİ TESTİ İKTİSAT ALAN BİLGİSİ TESTİ İKTİSAT İKTİSAT ALANINA AİT SORULARIN CEVAPLARINI CEVAP KÂĞIDINIZDA BU ALANLA İLGİLİ YERE İŞARETLEYİNİZ. 81. Bir tüketicinin bir mala ilişkin bireysel talep eğrisini elde etmek için

Detaylı

Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam Değeri 877.247,49 Fonun Yatırım Amacı, Stratejisi ve Riskleri

Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam Değeri 877.247,49 Fonun Yatırım Amacı, Stratejisi ve Riskleri A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖY BİLGİLERİ YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER Halka Arz Tarihi 07/11/2008 Portföy Yöneticileri 31.03.2010 tarihi itibariyle Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Teorisinin Politika Yansımaları ve Enflasyonla Mücadele

Rasyonel Beklentiler Teorisinin Politika Yansımaları ve Enflasyonla Mücadele Bölüm 12 Rasyonel Beklentiler Teorisinin Politika Yansımaları ve Enflasyonla Mücadele Geçen haftaki derste rasyonel beklentiler kavramını açıklamış ve bu kavramla birlikte ortaya çıkan Yeni Klasik ve Yeni

Detaylı

TÜRKĐYE CUMHURĐYET MERKEZ BANKASI

TÜRKĐYE CUMHURĐYET MERKEZ BANKASI TÜRKĐYE CUMHURĐYET MERKEZ BANKASI Türkiye Ekonomisi ve Para Politikası Uygulamaları Durmuş YILMAZ Başkan 12 Ocak 2011 1 Sunum Planı I. Küresel Görünüm II. Türkiye Ekonomisi III. Para Politikası Gelişmeleri

Detaylı

4. PİYASA DENGESİ 89

4. PİYASA DENGESİ 89 4. PİYASA DENGESİ 89 Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz? 4.1. Walrasgil Fiyat İntibakı 4.2. Marshallgil Miktar İntibakı 4.3. Arz ve Talep Değişmelerinin Denge Üzerindeki Etkisi 4.4. Tüketici ve Üretici Rantı

Detaylı

Ayrım I. Genel Çerçeve 1

Ayrım I. Genel Çerçeve 1 İçindekiler Önsöz İçindekiler Ayrım I. Genel Çerçeve 1 Bölüm 1. Makro Ekonomiye Giriş 3 1.1. Ekonominin Tanımlanması ve Bir Bilim Olarak Ekonomi 4 1.2. Ekonomi Teorisi ve Politikası 5 1.3. Makro Ekonomi

Detaylı

FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE

FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE Sevinç Karakoç Raziye Akyıldırım Yasemin Ağdaş Duygu Çırak NELER ANLATILACAK? FİYAT İSTİKRARI NEDİR? FİYAT İSTİKRARININ YARARLARI NELERDİR? TÜRKİYE DE FİYAT İSTİKRARI Bir toplumu

Detaylı

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Aralık ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -7,5 Milyar doların üzerinde -8,322 milyar dolar olarak geldi. 2013 yılı cari işlemler açığı bir önceki yıla göre

Detaylı

Tufan Samet ÖZDURAK THEMIS MAKRO İKTİSAT

Tufan Samet ÖZDURAK THEMIS MAKRO İKTİSAT Tufan Samet ÖZDURAK THEMIS MAKRO İKTİSAT İÇİNDEKİLER İKİNCİ BASKIYA ÖNSÖZ... VII BİRİNCİ BÖLÜM MAKRO İKTISAT 1. MAKRO İKTİSATIN ANLAMI... 1 2. MAKRO İKTİSATTA KARAR BİRİMLERİ (SEKTÖRLER)... 2 3. MAKRO

Detaylı

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GENEL DEĞERLENDİRME Küresel kriz sonrası özellikle gelişmiş ülkelerde iktisadi faaliyeti iyileştirmeye yönelik alınan tedbirler sonucunda küresel iktisadi koşulların bir önceki Rapor dönemine kıyasla olumlu

Detaylı

FİNANSAL HESAPLAMALAR

FİNANSAL HESAPLAMALAR FİNANSAL HESAPLAMALAR Finansal değerlendirmelerin tutarlı ve karşılaştırmalı olabilmesinin yanı sıra kullanılan kaynakların maliyet, yapılan yatırımların alternatif getiri analizlerini yapabilmek amacıyla;

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

CARİ AÇIK Hacı Dede Hakan KARAGÖZ

CARİ AÇIK Hacı Dede Hakan KARAGÖZ Cari açık, ülkenin elde ettiği döviz gelirlerinin, döviz giderlerinden düşük olmasıdır. Cari açık, yurtdışı borçlanarak veya önceden kalan rezervlerin kullanılması ile finanse edilir. Sermaye hesabı, açığı

Detaylı

2015 Nisan Enflasyon Raporu Bilgilendirme Toplantısı. Erdem BAŞÇI Başkan. 30 Nisan 2015 İstanbul

2015 Nisan Enflasyon Raporu Bilgilendirme Toplantısı. Erdem BAŞÇI Başkan. 30 Nisan 2015 İstanbul 21 Nisan Enflasyon Raporu Bilgilendirme Toplantısı Erdem BAŞÇI Başkan Nisan 21 İstanbul 21 Nisan Enflasyon Raporu: Ana Bölümler Genel Değerlendirme Uluslararası Ekonomik Gelişmeler Enflasyon Gelişmeleri

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

Rapor N o : SYMM 116 /1552-117

Rapor N o : SYMM 116 /1552-117 Rapor N o : SYMM 116 /1552-117 BÜYÜME AMAÇLI ULUSLAR ARASI KARMA EMEKLİLİK YATIRIM FONU NUN YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN 30.06.2009 TARİHİ İTİBARİYLE BİTEN HESAP DÖNEMİME

Detaylı

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2.

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Ekonominin Tanımı... 3 1.3. Ekonomi Biliminde Yöntem... 4 1.4.

Detaylı

TAM REKABET PİYASASINDA DENGE FİYATININ OLUŞUMU (KISMÎ DENGE)

TAM REKABET PİYASASINDA DENGE FİYATININ OLUŞUMU (KISMÎ DENGE) Ünite 10: TAM REKABET PİYASASINDA DENGE FİYATININ OLUŞUMU (KISMÎ DENGE) Tam rekabetçi bir piyasada halen çalışmakta olan firmalar kısa dönemde normal kârın üzerinde kâr elde ediyorlarsa piyasaya yeni firmalar

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

STEMLERĐ VE DR. DĐLEK SEYMEN ASLI SEDA BĐLMAN

STEMLERĐ VE DR. DĐLEK SEYMEN ASLI SEDA BĐLMAN DÖVĐZ Z PĐYASASINDA P DENGE, DÖVĐZ Z KURU SĐSTEMLERS STEMLERĐ VE DÖVĐZ Z KURUNU BELĐRLEMEYE YÖNELĐK K YAKLAŞIMLAR DR. DĐLEK SEYMEN ASLI SEDA BĐLMAN Döviz Piyasasında Denge Esnek kur sisteminde döviz piyasasında

Detaylı

DÖVİZ KURU RİSKİNİ AZALTMANIN EN ETKİN YOLU FOR- WARD İŞLEMLERİ

DÖVİZ KURU RİSKİNİ AZALTMANIN EN ETKİN YOLU FOR- WARD İŞLEMLERİ DÖVİZ KURU RİSKİNİ AZALTMANIN EN ETKİN YOLU FOR- WARD İŞLEMLERİ İlker Şadi İŞLEYEN * I- GİRİŞ Bir ekonomide, ekonomik birimlerin yatırım kararları alırken ve ticari faaliyetlerini sürdürürken karşı karşıya

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Bankacılık sektörü 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Şubat 2012 İçerik Bankacılık sektörünü etkileyen gelişmeler ve yansımalar 2012 yılına ilişkin beklentiler Gündemdeki başlıca konular 2

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ. Yrd. Doç. Dr. Hasan GÖCEN MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ. Yrd. Doç. Dr. Hasan GÖCEN MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ Yrd. Doç. Dr. Hasan GÖCEN MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ IS-LM MODELİ IS-LM Modeli modern makroekonominin temel taşlarından birisidir. Model, ekonominin reel yönünü parasal

Detaylı

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2015-16. 3 Mart 2015. Toplantı Tarihi: 24 Şubat 2015

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2015-16. 3 Mart 2015. Toplantı Tarihi: 24 Şubat 2015 Sayı: 2015-16 BASIN DUYURUSU 3 Mart 2015 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 24 Şubat 2015 Enflasyon Gelişmeleri 1. Ocak ayında tüketici fiyatları yüzde 1,10 oranında artmış ve yıllık

Detaylı

TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI

TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI BÖLÜM 10 TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI IS-LM Modelinin Oluşturulması Klasik teori 1929 ekonomik krizine çare üretemedi Teoriye göre çıktı, faktör arzına ve teknolojiye bağlıydı Bunlar ise

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında

Detaylı

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ocak ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -5,2 Milyar doların altında -4,88 milyar dolar olarak geldi. Ocak ayında dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre

Detaylı

MALİ YE POLİ KASI Maliye politikası nda klasik görüş ten sapmalar özellikle 1930 yı ndan sonra önem kazanmaya baş lamı

MALİ YE POLİ KASI Maliye politikası nda klasik görüş ten sapmalar özellikle 1930 yı ndan sonra önem kazanmaya baş lamı MALİYE POLİTİKASI Maliye politikasında klasik görüşten sapmalar özellikle 1930 yılından sonra önem kazanmaya başlamıştır. Para arzı, IS-LM eğrileri analizinde LM eğrisini hareket ettiren bir değişkendir.

Detaylı

ARZ, TALEP VE TAM REKABET PİYASASINDA DENGE BÖLÜM 7

ARZ, TALEP VE TAM REKABET PİYASASINDA DENGE BÖLÜM 7 ARZ, TALEP VE TAM REKABET PİYASASINDA DENGE BÖLÜM 7 TALEP Herhangi bir maldan belirli bir sürede ve farklı fiyatlar karşısında satın alınmak istenen miktardır. Talepten söz edebilmek için tüketici isteklerinin

Detaylı

SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI

SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI Problem 1 (KMS-2001) Bir ekonomiyle ilgili olarak aşağıdaki bilgiler verilmiştir: Y net milli geliri, Ca tüketimi, In net yatırımı, Xn net ihracatı, G hükümet

Detaylı

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013 Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program 22 Kasım 201 Büyüme Tahminleri (%) 4, 4,1 Küresel Büyüme Tahminleri (%) 4,1,2,0 ABD Büyüme Tahminleri (%) 2,,,,,,1,6,6 2,8 2,6 2,4 2,2

Detaylı

İKTİSAT/KPSS MAKRO İKTİSAT SORULARI- I. 9. GSMH ve SMH değerlerine yönelik yapılan değerlendirmelerden

İKTİSAT/KPSS MAKRO İKTİSAT SORULARI- I. 9. GSMH ve SMH değerlerine yönelik yapılan değerlendirmelerden MAKRO İKTİSAT SORULARI- I 1. Bir ekonomide belli bir dönemde üretilen bütün nihai mal ve hizmetlerin piyasa değerine ne ad verilir? A) Gayri Safi Milli Hasıla B) Gayri Safi Yurtiçi Hasıla C) Safi Milli

Detaylı

Chapter 15. Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları. Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.

Chapter 15. Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları. Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Chapter 15 Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları Slides prepared by Thomas Bishop Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Önizleme Para Nedir? Para arzının kontrolü Parasal varlık tutma

Detaylı

Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı

Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı 13 Ekim 2011 Malatya KÜRESEL KRİZ ORTAMINA NASIL GELİNDİ? Net Bugünkü Değer Yöntemi Varlık fiyatlarının indirgenmiş nakit akımları (Net

Detaylı

http://acikogretimx.com

http://acikogretimx.com 2009 S 4421- SERMYE PiYSSı VE FiNNSL KURUMLR 1. Birikim açığı olan ekonomik birimlerle birikim fazlalığı olan ekonomik birimlerin karşılaştığı ve finansal varlıkların alınıp satıldığı piyasalara ne ad

Detaylı

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü 1 Ülkeler Niçin Dış Ticaret Yapar? Dış Ticaret Politikası Ödemeler Bilançosunun, cari işlemler hesabında ihracat

Detaylı

PARA BANKA. Kariyermemur.com

PARA BANKA. Kariyermemur.com 1. Aşağıdakilerden hangisi para piyasası araçlarından biri değildir? A) Hazine Bonosu B) Mevduat Sertifikası C) Repo D) Hisse Senedi E) Banka Kabulü Para piyasası araçları, Hazine bonosu, kısa vadeli (1

Detaylı

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015 Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 215 BÜYÜME DÜŞMEYE DEVAM EDİYOR Zümrüt İmamoğlu* ve Barış Soybilgen ** 13 Nisan 215 Yönetici Özeti Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (SÜE)

Detaylı

Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Kredi Borcu İstatistikleri

Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Kredi Borcu İstatistikleri Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Kredi Borcu İstatistikleri Tanım Ve Açıklamalar İstatistik Genel Müdürlüğü Ödemeler Dengesi Müdürlüğü İçindekiler I- Tanımlar... 3 II- Türkiye de Özel Sektörün Dış

Detaylı

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month,

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month, Makro Veri Ödemeler Dengesi: Cari açık yeni rekorda İbrahim Aksoy Ekonomist Tel: +90 212 334 91 04 E-mail: iaksoy@sekeryatirim.com.tr Cari denge Aralık ta 7,5 milyar $ rekor açık verirken, rakam, piyasa

Detaylı

BÖLÜM 1... 1 EKONOMİ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR...

BÖLÜM 1... 1 EKONOMİ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR... İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1... 1 EKONOMİ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR... 2 1.1. Ekonominin Tanımı... 2 1.2. Kıtlık Kavramı ve Alternatif Maliyet... 3 1.3. İhtiyaç Kavramı... 4 1.4. Mal ve Hizmet... 5 1.5. Fayda...

Detaylı

8. DERS: IS/LM MODELİ

8. DERS: IS/LM MODELİ 8. DERS: IS/LM MODELİ 1 Mal Piyasası ve Para Piyasası...2 2. Faiz Oranı, Yatırım ve IS Eğrisi...2 A.IS eğrisi nin özellikleri:...3 B.Maliye Politikası IS Eğrisini Nasıl Kaydırır?...5 3. Para Piyasası ve

Detaylı

7. Orta Vadeli Öngörüler

7. Orta Vadeli Öngörüler 7. Orta Vadeli Öngörüler Bu bölümde tahminlere temel oluşturan varsayımlar özetlenmekte, bu çerçevede üretilen orta vadeli enflasyon ve çıktı açığı tahminleri ile para politikası görünümü önümüzdeki üç

Detaylı

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 13 Ağustos Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı ikinci çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

Detaylı

SAY 203 MİKRO İKTİSAT

SAY 203 MİKRO İKTİSAT SAY 203 MİKRO İKTİSAT Piyasa Dengesi YRD. DOÇ. DR. EMRE ATILGAN SAY 203 MİKRO İKTİSAT - YRD. DOÇ. DR. EMRE ATILGAN 1 PİYASA DENGESİ Bu bölümde piyasa kavramı, piyasa türleri ve piyasa mekanizmasının işleyişi

Detaylı

Bir ülkenin parasının konvertibl olması için;

Bir ülkenin parasının konvertibl olması için; DÖVİZ KURU POLİTİKASI Tanımlar; Efektif: Banknot şeklindeki tüm yabancı ülke paraları, Döviz: Efektif dahil yabancı para cinsinden her türlü ödemeyi sağlayan hesap ve belgedir. Kambiyo: Nakit, döviz, altın

Detaylı

Ders Notları Dr. Murat ASLAN. Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır.

Ders Notları Dr. Murat ASLAN. Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır. Ders Notları Dr. Murat ASLAN Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır. genişleme trend Daralma Kriz, küçülme 12,00 Reel Büyüme Hızı Oranı 1950-2008

Detaylı

İHRACATIN FİNANSMANI METİN TABALU / TİM GENEL SEKRETER YARDIMCISI

İHRACATIN FİNANSMANI METİN TABALU / TİM GENEL SEKRETER YARDIMCISI 1 İHRACATIN FİNANSMANI METİN TABALU / TİM GENEL SEKRETER YARDIMCISI 4 EKİM 2013 2004-1 2004-4 2005-3 2006-2 2007-1 2007-4 2008-3 2009-2 2010-1 2010-4 2011-3 2012-2 2013-1 TÜRKİYE DE GSYH İTHALAT İLİŞKİSİ

Detaylı