AKADEMİK BAKIŞ Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler E-Dergisi ISSN: X Sayı: 8 Ocak 2006

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "AKADEMİK BAKIŞ Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler E-Dergisi ISSN:1694 528X Sayı: 8 Ocak 2006"

Transkript

1 MS OFFICE EXCEL PROGRAMI KULLANILARAK ÜRETİM VEYA SATIN ALMA KARARI VERİLMESİNE İLİŞKİN BİR MODEL Yard. Doç. Dr. Sait Y. Kaygusuz * Öğr. Gör. Dr. Şükrü Dokur Özet Bu makalede, işletmelerin üretim veya satın alma kararları ve bu kararlara etki eden faktörler incelenmektedir. Üretim veya satın alma kararları arasında en uygun olanı seçmek amacı ile yapılan klasik maliyet analizleri, hatalı kararların verilmesine neden olmaktadır. En uygun üretim veya satın alma kararının verilmesi için yapılan geçerli maliyet analizleri yanında, kapasite kısıdı ve katkı payı gibi faktörler de kullanılmalıdır. Yöneticiler üretim veya satın alma konusunda en uygun kararı vermek zorundadırlar. En uygun kararın nasıl verileceğine ilişkin MS Office Excel programı kullanılarak bir model geliştirilmektedir. Oluşturulan model ile elde edilen sonuçlar klasik analiz sonuçları karşılaştırılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Üretim veya satın alma, Geçerli maliyet analizi, Üretim veya satın alma kararının verilmesi Developing A Make-or-Buy Decisions Model Using Ms Office Excel Programme Abstract In this article, make-or buy-decisions and factors which have effects on this decisions are examined. Traditional cost-based analysis to choose the best one between make-or-buy alternetives can lead to false decisions. Besides relevant cost analysis, capacity constraint and conrtibution margin can be used as an factor in making buy-or-make decisions too. Managers have to make optimal decisions about make-or-buy. To make such decisions a model uses MS Office Excel programme is developed. Results obtained from developed model and classic analysis are compared. Keywords: Make or buy, Relevant cost analysis, Making make or buy decision * Uludağ Üniversitesi, İ.İ.B.F., İşletme Bölümü Öğretim Üyesi Uludağ Üniversitesi, İ.İ.B.F., İşletme Bölümü Öğretim Görevlisi 1

2 1. GİRİŞ İşletmeler, hızla gelişen, dinamik ve rekabetçi ortamda faaliyet göstermektedirler. Böyle bir ortamda yöneticiler, pazarın beklenti ve gelişmelerine anında cevap verebilecek anlık kararları vermek zorundadırlar. Verilecek kararlar, işletmenin devamlılığını, rekabetçi gücünü ve karlılığını etkileyecektir. Farklı alternatifler arasında en uygun olanı seçerken yöneticiler, verecekleri kararı etkileyebilecek faktörleri belirlemelidir. Yöneticiler, karar verirken işletmenin kar elde etmek amacını daima göz önünde bulundurmalıdır. Üretim veya satın alma kararı, sadece mamullerin üretiminde kullanılacak malzeme veya parçaların satın alınması veya üretimi arasında tercih yapılması kadar basit değildir. Satın alınacak veya üretilecek parçanın, mamul maliyeti, kapasite, mamul karması ve işletmenin karı üzerinde etkisi olmaktadır. Bu çalışmada, öncelikli olarak üretim veya satın alma kararının verilmesine neden olan faktörler incelenmektedir. Daha sonra üretim veya satın alma kararının verilmesine ilişkin maliyet analizi yapılmaktadır. Ayrıca, geliştirilen teorik bir örnek üzerinde MS Office Excel programı ile bir model oluşturulmaktadır. Oluşturulan bu modelin sonuçları ile klasik analizin sonuçları karşılaştırılmaktadır. 2. ÜRETİM VEYA SATIN ALMA KARARINI DOĞURAN NEDENLER İşletmeler, ürettikleri mamullerde kullandıkları malzemeleri veya parçaları da üretebilirler. Özellikle dikey büyüme gösteren işletmeler, ihtiyaç duydukları malzeme yada parçaları üretebilir veya ürettikleri mamulleri tekrar üretim sürecine tabi tutarak yeni mamuller üretebilirler (Büyükmirza, 1999: 527). Malzemeler belirli aşamalardan geçirildikten sonra mamul haline getirilerek müşterilere teslim edilmektedir. Bu aşamalardan oluşan bütün, değer zinciri olarak tanımlanmaktadır. Bir çok işletme, değer zincirinin farklı aşamalarında yer alarak faaliyet gösterebileceği gibi; bir işletme bu aşamaların tamamında faaliyet gösterebilir. Değer zincirinin birden çok aşamasında faaliyet gösteren işletmeler, dikey bütünleşik yapıya sahiptir (Garrison ve Noreen, 2003: 598). Dikey büyüme gösteren işletmeler, ürettikleri mamullerde kullandıkları parçaları üretmek veya satın almak alternatifleri ile karşı karşıya kalmaktadırlar (Harrigan, 1985: 397). Üretim veya satın alma kararı, üretime devam ya da üretimi durdurma kararının özel bir türüdür. Üretime devam ya da üretimi durdurma kararı, üçüncü kişilere de satılan mamullerin üretimi konusunu kapsar. Üretim veya satın alma kararı ise, nihai mamul üretiminde kullanılan ve halen üretilen 2

3 parçaların üretim veya satın alma yolu ile elde edilmesine devam edileceği yönündeki kararlar anlamına gelmektedir (Peker, 1998: 574). Tedarikçi işletme müşteri arasında oluşturulan değer zincirinde dikey büyüme gösteren işletmeler, kendilerinin hem tedarikçileri hem de müşterileri olabilir. Zincirin tedarikçi ve müşteri gibi iki boyutu vardır. Tedarik edilecek malzeme ya da parçaların kalitesi, maliyeti, işletmeye tam zamanın da teslim edilmesi ve tedarikçiye duyulan güven gibi faktörler, tedarikçi boyutu ile ilgili olarak verilecek kararlarda belirleyici olmaktadır. Diğer taraftan, üretilen mamulün kalitesi, fiyatı ve müşteriye zamanında teslim edilmesi gibi faktörler de müşteri boyutu ile ilgili olarak verilecek kararlarda belirleyici olmaktadır. İşletmelerin temel amacı, kar elde etmektir. İşletme yönetimi, tedarikçi boyutunda maliyeti azaltmak; müşteri boyutunda ise karı artırmak amacı doğrultusunda en uygun kararı vermek için alternatifleri değerlendirecektir. Üretim veya satın alma alternatifleri arasında en düşük maliyetli olan alternatif tercih edilecektir. Klasik olarak yapılan bu karşılaştırmada, satın alma alternatifinin maliyeti, üretim alternatifinin maliyetine göre daha düşük ise, satın alma alternatifi; tersi durumda ise, üretim alternatifi tercih edilecektir. Üretim veya satın almaya ilişkin verilecek kararın en önemli özelliği, her iki alternatifin işletme ihtiyaçlarını karşılamak gibi ortak amaçlarının olmasıdır (Park vd., 2000: 91). Üretim veya satın alma alternatiflerinin hangisinin seçileceğine ilişkin karar verilirken, klasik olarak yapılagelen maliyet tabanlı analiz yeterli olmayabilir. İşletme yönetimi, üretim veya satın almaya ilişkin en uygun kararı verirken aşağıda belirtilen faktörleri dikkate almalıdır (Uslu, 1991: , Park vd., 2000: 91) Ölçek ekonomisi ve her iki alternatifin birbirine göre maliyet avantajı, Teknoloji ve yasal yaptırımlar, Tedarikçilerin güvenilirliği, Sağlanan malzemelerin kalitesi, Satıcı tarafından tanınan indirimler ve uygulanan özel fiyatların sürekliliği, Üretim alternatifinin tercih edilmesi durumunda, tedarikçiler ile ilişkilerin zedelenme olasılığı, Satın alma alternatifi tercih edilirse, mevcut donanımın farklı bir amaçla kullanılıp kullanılamayacağı. 3

4 Diğer taraftan üretim veya satın alma kararı, işletmenin finansal başarısını da etkileyecektir. Maliyet tabanlı olarak yapılan karşılaştırmada, dışarıdan satın alma alternatifi seçilirse, satın alınan parçanın teslim süresi, kalitesi ve tedarikçilerin güvenilirliği gibi kıstaslar dikkate alınmamaktadır. İşletmeler genelde maliyet tabanlı bir analiz yaparak üretim veya satın alma kararı vermektedir. Çok az sayıda işletme bu tür bir karara stratejik açıdan bakmaktadır (Mclvor vd., 1997: 169). Satın alma, son yıllarda işletmelerin daha çok tercih ettikleri bir alternatif haline gelmiştir. Teknolojideki gelişmelerin ve pazardaki değişmelerin hızına ayak uydurmakta zorlanan işletmeler, üretim yerine satın alma stratejisini seçmektedir (Mclvor vd., 1997: 170). Satın alma alternatifinin tercih edilmesi ile işletmeler aşağıda belirtilen avantaj ve dezavantajlar ile karşılaşmaktadırlar (Needles vd., 1999: ). Satın alma alternatifinin tercih edilmesi, duran varlıklara daha az yatırım yapılmasını sağlar ki bu, yabancı kaynağa duyulan ihtiyacı azaltır. Yabancı kaynak kullanımının azalması ile finansman giderinde azalma ve sonuçta işletmenin karında artış olacaktır. Satın alma alternatifinin tercih edilmesi durumunda işletme, atıl kalan kapasitesi ile farklı mamuller üretebilir. Bu, mamul farklılaştırması olarak işletmeye avantaj sağlayabilir. Diğer taraftan, satın alma işletmenin tedarikçiye bağımlılığını artırır ki bu da kontrol ve karar verme esnekliğinin kaybına neden olabilir. Maliyet tabanlı bir değerlendirmenin yanı sıra, üretim veya satın alma kararlarına yön veren önemli bir husus da işletmenin temel yetenekleridir (core competency). Temel yetenek, işletmeye özgü uzmanlıklardan oluşan bütünü ifade etmekte kullanılan bir kavramdır (Sislian ve Satir, 2000: 4). Temel yetenek ile, müşterilere değer sunma ve rakiplerine üstünlük kurma gibi işletmenin kendine özgü uzmanlığı ifade edilmektedir. Özellikle, stratejik açıdan üretim veya satın alma kararı verilirken işletmenin temel yetenekleri esas alınmaktadır. Bu durumda işletmeler, stratejik olarak kendine üstünlük sağlayan uzmanlık alanlarında üretim alternatifini tercih etmelidir. Temel yeteneklerinin işletme için rekabetçi güç unsuru olması nedeni ile rakiplere aktarılmaması gerekmektedir. İşletmeler, temel yetenekleri dışında kaldığı konularda dışarıdan satın alma alternatifini tercih edebilir. Üretim veya satın alma kararının 4

5 işletmenin temel yeteneklerine göre belirlenmesi söz konusu ise, yöneticilerin geliştireceği stratejilerde aşağıda belirtilen hususları dikkate almaları gerekir (Quinn ve Hilmer, 1994: 43): Yatırımların, işletmenin temel yeteneklerine odaklı olarak yapılması. Rakiplere karşı rekabetçi avantaj kazanmak ve rakiplerin gelişmesinin önünü kesmek için temel yeteneklerin devamlı geliştirilmesi. Temel yeteneklerinin dışında kaldığı alanlar için üretim alternatifi tercih edilerek yüksek maliyetli yatırımlar yapmak yerine, ihtiyaç duyulan parçaları bu konularda uzman olan işletmelerden satın almak. Teknoloji ve pazardaki gelişmelere karşı tedarikçiler ile stratejik işbirliği geliştirerek, üretim süresi ve yatırım maliyetleri azaltılabilir. Satın alma ile esneklik kazanarak müşteri ihtiyaçlarına anında cevap verilebilir. Temel yetenekler, işletmeye özgüdür ve işletme içinde geliştirilmelidir. Temel yeteneklerinin dışında kaldığı ikincil alanlara yatırım yapmak ve temel yeteneklere ayrılan zamanı ikincil alanlara ayırmak, işletmenin hedeflerini gerçekleştirmesi açıdan bir engel oluşturabilir. Ancak, işletmenin temel yetenekleri, rakipler ile karşılaştırılmalıdır. Yapılacak bu karşılaştırmada maliyet de esas alınmalıdır. Eğer, temel yetenekler ile ilgili faaliyetlerin işletme tarafından gerçekleştirilmesi işletmeye sürdürülebilir bir rekabetçi avantaj sağlıyorsa üretime devam edilecektir. İşletmeler, temel yeteneklerini göz önünde bulundurarak ve etkin bir maliyet analizi yaparak üretim veya satın alma kararlarını şekillendirmelidir. 3. ÜRETİM VEYA SATIN ALMA KARARLARINA İLİŞKİN MALİYET ANALİZİ İşletmeler, ürettikleri mamullerde kullandıkları parçaları üretme veya satın alma alternatifleri arasında uygun olan alternatifin seçilmesi amacı ile maliyet analizleri yaparlar. Üretim veya satın alma kararları sadece üretilen mamullerde kullanılan parçalar ile sınırlandırılamaz. Personele verilen yemek, işletmenin temizlik işleri veya servis hizmetleri bizzat işletmeler tarafından gerçekleştirileceği gibi bu tür hizmetler dışarıdan da satın alınabilir (Kartal, 2001: 164). Yönetim muhasebesi uzmanları, anında verilecek kararlar için geçerli maliyet ve gelirler ile ilgili bilgilere ihtiyaç duymaktadır. Üretim veya satın alma kararı da işletmelerde anında verilmesi gereken bir karardır (Atkinson vd., 2004: 186). Üretim alternatifinin tercih edilmesi ile katlanılan maliyet, satın alma alternatifinin tercih edilmesi 5

6 durumunda satıcıya yapılan ödeme ile karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırma yapılırken, kararı etkileyen ve etkilemeyen maliyetlerin tanımı yapılmalıdır. Belirli bir konuya ilişkin verilecek karardan etkilenen maliyet, geçerli maliyettir. Bir maliyetin geçerli maliyet olabilmesi için iki özelliği birden sahip olması gereklidir. Bunlar (Büyükmirza, 1999: 510); (1) Gelecekle ilgili olma ve (2) Karar seçenekleri arasında fark gösterme. Yönetim kararları için geçerli maliyet, geçmişte katlanılan maliyetler değil, verilen kararın neden olacağı gelecekteki maliyetlerdir (Sevginer ve Hacırüstemoğlu, 2000: 155). Diğer taraftan, dışarıdan satın alma alternatifinin tercih edilmesi durumunda atıl kalan kapasite farklı bir işte kullanılarak değerlendirilebilir. Bu tür durumda fırsat maliyeti göz önünden bulundurulmalıdır (Uslu, 1990: 472). Fırsat maliyetleri, karar seçenekleri arasında değişme gösterdiği için geçerli maliyet özelliğindedir. Alternatifler arasında seçim yapılırken, bir alternatifin diğerine tercih edilmesi nedeni ile ortaya ek maliyetler çıkabilir ki bu maliyetler, verilecek kararı etkileyecektir. Sigorta, kira ve amortisman gibi sabit maliyet unsurları, verilecek kararlardan etkilenmezler. Bu tür maliyet unsurları kaçınılamaz maliyetler olarak ifade edilmektedir. Bu yönü ile kaçınılamaz maliyetler, batmış maliyetlere benzemektedir (Yükçü, 1998: 526). Üretimde kullanılan makinenin kira gideri ve dönemlik endirekt işçilik gideri gibi sabit maliyet unsurları verilecek kararlardan etkilenmektedir. Bu tür maliyet unsurları kaçınılabilir maliyetler olarak ifade edilmektedir. Kaçınılabilir maliyetler, yönetim tarafından verilecek kararlar sonucunda tasarruf edilebilen ve katlanılmasına son verilebilen maliyetlerdir (Sevginer ve Hacırüstemoğlu, 2000: 155). Üretim veya atın alma alternatifleri arasında maliyet-hacim analizi yardımı ile seçim yapılabilir. Üretim maliyeti ve satın alma maliyeti karşılaştırılarak, her iki alternatifinin maliyet açısından birbirine göre üstünlüğü belirlenebilir. Üretim maliyeti ve satın alma maliyetinin birbirine eşit olduğu noktada yönetim, iki alternatif arasında hangisinin seçileceği konusunda kararsız kalacaktır. Yönetimin kararsız kaldığı bu nokta, üretim maliyeti fonksiyonu (A+bX) ile satın alma maliyet fonksiyonu (fx) karşılaştırılarak hesaplanmaktadır (Gray ve Ricketts, 432). Örneğin, üretim maliyetinin fonksiyonu, Y = X ve satın alma maliyetinin fonksiyonu, Y = 30X olarak belirlendiği durumda, yönetimin kararsız kaldığı nokta şu şekilde hesaplanacaktır: 6

7 Üretim Satın Alma X = 30X = 5X br. = X br. üretim veya satın alma kararı için başabaş noktasıdır. Eğer ihtiyaç duyulan parça, br. in altında ise satın alma; tersi durumda ise, üretme alternatifi tercih edilecektir. Bu değerlendirmeye ilişkin yapılan karşılaştırma tablo 1 üzerinde gösterilmektedir. Tablo 1. Üretim veya Satın Alma Arasında Karşılaştırma Üretim Satın Alma br x br. = x br = br x br.= x br = br x br.= x br = İhtiyaç duyulan miktar br. in altında olduğu durumda, satın alma alternatifi; br. in üstünde olduğu durumda ise, üretim alternatifinin seçilmesi işletmeye maliyet yönünden avantaj kazandıracaktır. Her iki alternatif arasında yapılan karşılaştırma, şekil 1 de yer alan maliyet-hacim grafiği üzerinde de gösterilmektedir. YTL Satın Alma (30X) Üretim ( X) Satın Al br Üret Br. Şekil 1. Maliyet-Hacim Grafiği Üretim veya satın alma alternatifleri arasında en uygun olanının seçiminde yapılan maliyet tabanlı analizde, işletmenin kapasite kısıdı dikkate alınmalıdır. Ayrıca, üretim veya satın alma alternatifleri arasında, alternatiflerin katkı payları da esas alınarak karşılaştırma yapılmalıdır. 7

8 4. UYGULAMA Bu başlık altında, teorik bir örnek (Gardiner ve Blackstone, 1991: 40-43, Balakrishnan ve Cheng, 2005:43-47) ile kapasite kısıdı ve katkı payı gibi faktörlerin üretim veya satın alma kararı üzerindeki olası etkileri incelenmektedir. Bu tür faktörler de esas alınarak üretim veya satın alma alternatifleri arasında nasıl bir seçim yapılacağı da incelenmektedir. Bir üretim işletmesi, M1 ve M2 mamullerini üretmektedir. İşletmenin ürettiği bu mamullere ilişkin bilgiler tablo 2 üzerinde gösterilmektedir. Tablo 2. Mamullere İlişkin Bilgiler Üretim Satın Alma M1 M2 M1s M2s Satış Fiyatı (YTL/br.) Talep (br.) Değişken Maliyet (YTL/br.) (20+4) (10+4) (20+29) (10+33) Toplam Sabit Maliyetler (YTL) Üretim Süresi (dk/br.) (37,5 +5) (49+8,5) Kapasite GY dk. / hafta GY2 15, , dk. / hafta GY dk. / hafta GY dk. / hafta M1 ve M2 mamulleri dört farklı Gider Yerinde (GY) işlem görmektedir. Her iki mamulle ilgili üretim alternatifi M1 ve M2, satın alma alternatifi M1s ve M2s olarak ifade edilmektedir. Her gider yerinin haftalık kapasitesi, dakikadır. M1 ve M2 mamullerinin üretim akışını gösteren süreç haritası şekil 2 üzerinde gösterilmektedir. 8

9 M1 M2 GY1 11 dk/br Satın Al 29 YTL/br. Üret Satın Al 33 YTL/br. Üret GY1 7 dk/br. GY2 15,5 dk/br GY2 3 dk/br GY2 5,5 dk/br GY2 13 dk/br GY3 6 dk/br GY3 1 dk/br GY3 2 dk/br GY3 14 dk/br GY4 5 dk/br GY4 1 dk/br GY4 1 dk/br GY4 15 dk/br Değ. Mal. 20 YTL/br Değ.Mal 4 YTL/br. Değ. Mal 10YTL/br Şekil 2. Süreç Haritası M1 mamulünün üretiminde katlanılan değişken giderler 20 YTL/br. dir. Mamullerin üretiminde kullanan parça üretilirse, parçanın üretim maliyeti, M1 ve M2 mamullerinin birim maliyetinde 4 YTL/br. lik artışa yol açmaktadır. Üretim alternatifi tercih edilirse, M1 mamulünün birim değişken maliyeti 24 YTL/br., (20 YTL/br +4 YTL/br.); M2 mamulünün birim değişken maliyeti ise, 14 YTL/br. (10 YTL/br +4 YTL/br.) olacaktır. Satın alma alternatifi tercih edilirse, M1s mamulünün birim üretim maliyeti, 49 YTL/br. (20 YTL/br + 29 YTL/br.); M2s mamulünün birim üretim maliyeti ise, 43 YTL/br. (10 YTL/br +33 YTL/br.) olacaktır. Ayrıca, üretim alternatifi tercih edilirse, her iki mamulün üretim sürelerinde de artış olmaktadır. Normal üretim sürecinde M1 mamulün üretim süresi 37,5 dk./br. dir. Üretim alternatifi tercih edilmesi durumunda üretim süresi 5 dk./br. lik artış ile 42,5 dk./br. e çıkmaktadır. M2 mamulünün üretim süresi, 49 dk./br. dir. Üretim alternatifinin tercih edilmesi durumunda üretim süresi 8,5 dk./br. lik artış ile 57,5 dk./br. e çıkmaktadır. Mamullerin üretiminde kullanılan parçanın üretilmesi veya satın alınması alternatifleri 9

10 arasında karar vermek için, klasik olarak maliyet tabanlı bir analiz yapılacaktır. Her iki mamul için üretim veya satın alma alternatifleri tablo 3 üzerinde yapılan karşılaştırma ile analiz edilmektedir. Tablo 3. Klasik Yönteme Göre Üretim veya Satın Alma Alternatifinin Analizi M1 mamulü Üretim Satın alma Fark Değişken maliyetler 24 YTL/br. 49 YTL/br. 25 YTL/br. M2 mamulü Üretim Satın alma Fark Değişken maliyetler 14 YTL/br. 43 YTL/br. 29 YTL/br. Yapılan geçerli maliyet analizine göre, M1 mamulünde kullanılacak parçanın üretim alternatifinin maliyeti (24 YTL/br.), satın alma alternatifinin maliyetine göre (49 YTL/br.) göre düşüktür. Bu durumda, üretim alternatifi maliyet yönünden daha avantajlı olarak kabul edileceği için üretim kararı verilecektir. Aynı analiz M2 mamulü için yapılınca benzer bir sonuç ortaya çıkacaktır. Sabit maliyetler, batmış maliyet olarak kabul edildiği için analizde dikkate alınmamaktadır. Yapılan klasik analizde, maliyet tabanlı karşılaştırma yapılmakta, üretim süresi ve kapasite gibi değişkenlerin verilecek kararlar üzerinde etkisi dikkate alınmamaktadır. Ayrıca, her iki alternatifin, katkı payları incelenmemektedir. Özellikle, yapılacak analizde üretim işlemi süresi başına katkı payları dikkate alınmalıdır. Bu bağlamda, öncelikli olarak her iki alternatif için toplam üretim süresi ve kapasitesi arasında karşılaştırma yapılmalıdır. Üretim alternatifin seçilmesi durumunda her iki mamul için gider yeri bazında işlem süreleri ve kapasite kullanım oranları Tablo 4 de gösterilmektedir. Tablo 4. Üretim Alternatifinin Üretim Süresi ÜRETİM GY1 GY2 GY3 GY4 M dk. (11 dk/br. x 100 br.) dk (18,5 dk/br. x 100 br.) 700 dk. (7 dk/br. x 100 br.) 600 dk (6 dk/br. x 100.) M2 700 dk (7 dk/br. x 100 br.) 1,850 dk (18,5 dk/br. x 100 br.) dk. (16 dk/br. x 100 br.) dk. (16 dk/br. x 100 br.) (1) Üretim Süresi (2) Kullanılabilir kapasite (2-1) Atıl (Eksik) Kapasite (1/2) Kapasite Kullanım Oranları dk dk 600 dk 0, dk dk (1.300 dk.) 1, dk dk 100 dk. 0, dk dk 200 dk. 0,92 10

11 Diğer taraftan satın alma alternatifin seçilmesi durumunda her iki mamul için gider yeri bazında işlem süreleri ve kapasite kullanım oranları da Tablo 5 de gösterilmektedir. Tablo 5. Satın Alma Alternatifinin Üretim Süresi SATIN ALMA GY1 GY2 GY3 GY4 M1s dk. (11 dk/br. x 100 br.) dk (15,5 dk/br. x 100 br.) 600 dk. (6 dk/br. x 100 br.) 500 dk (5 dk/br. x 100.) M2s 700 dk (7 dk/br. x 100 br.) 1,300 dk (13 dk/br. x 100 br.) dk. (14 dk/br. x 100 br.) dk. (15 dk/br. x 100 br.) (1) Üretim Süresi (2) Kullanılabilir kapasite (2-1) Atıl (Eksik) Kapasite (1/2) Kapasite Kullanım Oranları dk dk 600 dk 0, dk dk (450 dk.) 1, dk dk 400 dk. 0, dk dk 400 dk. 0,83 Her iki durumda, GY2 gider yerinde kapasite kısıdı vardır. Pazardan, her iki mamul için 100 br. lik talep gelmiştir. Gelen bu taleplerin mevcut kapasite ile karşılanması mümkün değildir. Örneğin, üretim alternatifi tercih edilirse, GY2 gider yerinde her iki mamulün pazarın ihtiyaçlarını karşılamak amacı üretilmesi durumunda dk. lık bir süreye ihtiyaç duyulmaktadır. Bu süre, dk. lık kullanılabilir kapasitenin üstündedir. Bu durumda, hangi mamulden kaçar birim üretilmesinin gerektiği hesaplanmalıdır. Aynı durum, satın alma tercihi için de geçerlidir. Her iki alternatifte GY2 gider yeri, işletmenin kapasite kısıdı olmaktadır. GY2 gider yerindeki kısıda göre hangi mamulden kaçar birim üretileceği belirlenmelidir. Bu nedenle, mamul bazında üretim veya satın alma alternatifleri arasında katkı paylarına göre karşılaştırma yapmak gerekir. Tablo 6 üzerinde M1 mamulü için yapılan analiz gösterilmektedir. Tablo 6 M1 Mamulü İçin Üretim veya Satın Alma Alternatiflerinin Analizi M1 Mamulü Üretim Satın Alma 1 Satış Fiyatı (YTL/br.) Değişken Maliyet (YTL/br.) (24) (49) 3 Katkı Payı (YTL/br.) (1-2) GY2 deki üretim süresi (dk./br.) 18,5 15,5 5 İşlem Süresi Başına Katkı Payı (3/4) 8,11 8,06 11

12 M1 mamulü için, işlem süresi başına katkı payına göre değerlendirme yapıldığında, üretim alternatifinin tercih edilmesi gerekmektedir. Üretim alternatifi, 8,11 YTL/dk işlem süresi başına katkı payı ile, satın alma alternatifine göre işletmeye daha çok katkı payı getirmektedir. Bu durum, sabit maliyetlerin karşılanması açısından analiz edildiğinde, üretim alternatifinin tercih edilmesi ile işletme, satın alma alternatifine göre başa baş noktasını daha erken yakalayabilecektir. Tablo 7 de ise, M2 mamulü için yapılan analiz yer almaktadır. Tablo 7. M2 Mamulü İçin Üretim veya Satın Alma Alternatiflerinin Analizi M1 Mamulü Üretim Satın Alma 1 Satış Fiyatı (YTL/br.) Değişken Maliyet (YTL/br.) (14) (43) 3 Katkı Payı (YTL/br.) (1-2) GY2 deki üretim süresi (dk./br.) 18, İşlem Süresi Başına Katkı Payı (3/4) 7,84 8,92 M2 mamulü için, işlem süresi başına katkı payına göre değerlendirme yapıldığında, satın alma alternatifinin tercih edilmesi gerekmektedir. Satın alma alternatifi, 8,92 YTL/dk işlem süresi başına katkı payı ile, üretim alternatifine göre işletmeye daha çok katkı payı getirmektedir. Bu durum, sabit maliyetlerin karşılanması açısından analiz edildiğinde, satın alma alternatifi ile işletme, üretim alternatifine göre başa baş noktasını daha erken yakalayabilecektir. Bu durumda, M1 mamulünün üretiminde kullanılan parçanın üretilmesi, M2 mamulünde kullanılan parçanın ise dışarıdan satın alınması işletmeye avantaj getirmektedir. M1 mamulünde kullanılacak parçanın üretim alternatifi tercih edilecek, M2 mamulünde ise satın alma alternatifi tercih edilecektir (M2s). Diğer bir ifade ile, M1 mamulünün üretiminde kullanılan parça, işletmede üretilecek, M2s mamulünün üretiminde kullanılan parça ise satın alınacaktır. Hangi mamulden kaçar birim üretileceği sorusuna, çalışmanın bundan sonraki kısmında MS Office Excel programı kullanılarak çözüm aranacaktır. Bu nedenle bir amaç fonksiyonu ve işletmenin bu amaca ulaşmasını engelleyen kısıtlayıcıların tanımlanması gerekmektedir. Amaç fonksiyonu, katkı payı ve karı artırmak amaçlı olarak oluşturulmaktadır. Kısıtlayıcılar ise, her iki mamulün işlem gördüğü gider yerindeki toplam işlem süresi ve gider yerlerinin kapasitesi ile oluşturulmaktadır. 12

13 Amaç fonksiyonu; Maksimum: 150M M2s Kısıtlayıcılar; GY1 11M1 + 7M2s GY2 18,5M1 + 13M2s GY3 7M1 + 14M2s GY4 6M1 + 15M2s M M2s 100 Amaç fonksiyonu ve kısıtlayıcılar, Excel çalışma sayfasına aktarılacaktır. Çalışma sayfası, Tablo 8 üzerinde gösterilmektedir. Tablo 8. Çalışma Sayfası Çalışma sayfasında M1 mamulü, üretim tercihine göre; M2s mamulü de satın alma tercihine göre yerleştirilmiştir. Buna göre, M1 mamulünün katkı payı, 150 YTL/br. (174 YTL/br 24 YTL/br.); M2s mamulünün katkı payı ise 116 YTL/br. (159 YTL/br. 43 YTL/br.) olarak amaç fonksiyonuna yazılmaktadır. Mamullerin gider yerlerinde gördükleri işlem süreleri dikkate alınarak toplam işlem süreleri hesaplanmaktadır. D9 ile D12 hücreleri 13

14 arasında farklı gider yerlerinde gerçekleşen işlem süreleri yer almaktadır. D9 hücresinde yer alan dk. hesaplanırken hücreye şu formül girilmiştir: B9*$B$15+ C9*$C$15. Her gider yerine ilişkin üretim süreleri de benzer şekilde hesaplanmaktadır. Kapasite, toplam süreye bölünerek kapasite kullanım oranı hesaplanmaktadır. Örneğin, F10 hücresindeki yer alan 1,31 lik kapasite hesaplanırken hücreye D10/E10 formülü girilmiştir. Çalışma sayfası düzenlendikten sonra, araçlar menüsünden çözücü aracı seçilir. Çözücü parametreleri başlıklı iletişim kutusunda (Tablo 9) yer alan hedef hücre kutucuğuna D16 hücresi, hedef hücre olarak girilir. Hedef hücrenin değerinin maksimum olması istendiğine göre, çözücü parametreleri üzerinde en büyük seçeneği işaretlenir. Ayrıca, çözücü parametreleri üzerine değişen hücreler kutusu vardır. Bu kutuya değişen değerler yer almaktadır. Pazar tarafından talep edilen miktarlar değişen değerler olarak tanımlanmaktadır. Çalışma sayfası üzerinde $B$15:$C$15 hücreleri, değişen değerler olarak çözücü parametrelerine eklenecektir. Tablo 9. Çözücü Parametreleri Çözücü parametrelerine daha sonra kısıtlayıcılar eklenecektir. Kısıtların eklenmesi için çözücü parametreleri üzerinde ekle komutu seçilecektir. Bu işlem ile karşımıza tablo 10 çıkacaktır. Tablo 10. Kısıtların Eklenmesi 14

15 Kısıtları eklenirken şu işlemler yapılmaktadır: GY1 gider yeri için, D9 hücresine üretim toplam süresi dk. olarak girilmiştir. GY1 gider yerinin kapasitesi ise, dk. olup E9 hücresine girilmiştir. Bu durumda GY1 gider yeri için şu kısıtlayıcı tanımı yapılacaktır: D9 E9. Diğer gider yerleri için de benzer işlemler yapılacaktır. Kısıtların eklenmiş hali ile çözücü parametreleri tablo 11 de gösterilmektedir. Tablo 11. Çözücü Parametreleri Bir sonraki aşamada ise seçenekler tuşu işaretlenerek çözücü seçenekleri ekranı çağrılır. Tablo 12 de gösterilen çözücü seçeneklerinde modelin doğrusal varsayılacağı kutucuğu işaretlenir. Tablo 12. Çözücü Seçenekleri Çözücü seçenekleri işaretlendikten sonra, çözücü parametreleri üzerindeki çöz kutucuğu işaretlenerek çözüme ulaşılır. Çözüm sonucu Tablo 13 de yer alan çalışma sayfasında gösterilmektedir. 15

16 Tablo 13. Üretim veya Satın Alma kararının Sonuçları M1 mamulünde kullanılacak parça işletme içinde üretilecektir. M2s mamulünün üretiminde kullanılacak parça ise dışarıdan satın alınacaktır. Yapılan analizler sonucunda, pazarın taleplerine en uygun bir şekilde cevap verebilmesi ve karı artırmak amacı ile M1 mamulünden 59 br. ve M2s mamulünden 100 br. üretilip satılacaktır. Üretilecek miktarlar, GY2 gider yerindeki kapasite kısıdı dikkate alınarak hesaplanmaktadır. Tablo 13 de F10 hücresinde görüldüğü gibi GY2 gider yerinde kapasite kullanım oranı %100 dür. Yapılan klasik analizde (Tablo 3) her iki mamulde kullanılacak parçanın üretimi yönünde karar verilmektedir. Her iki mamulde kullanılan parçanın işletmede üretilmesi durumunda değişken maliyetlerde ve üretim sürelerinde artış olacaktır. Tablo 14 üzerinde her iki mamulün katkı payları hesaplanmaktadır. Mamul karmasının oluşturulmasında, mamullerin katkı payları esas alındığı durumda M1 mamulü, M2 mamulüne göre daha fazla katkı payı sağladığı için öncelik M1 mamulüne verilecektir. GY2 gider yerinde toplam kapasite dk. olduğu için öncelikli olarak 100 br. M1 mamulü üretilecek ve bunun için toplam kapasitenin dk. lık (100 br. x 18,5 dk./br.) kısmı kullanılacak, geri kalan 550 dk. lık (2.400 dk dk.) kısımda ise M2 mamulünden 29 br. üretilecektir (550 dk/18,5 dk./br.). Oluşturulan bu karma sonucunda toplam katkı payı, YTL ve kar, YTL olarak hesaplanmaktadır. 16

17 Tablo 14. Gelir Tablosu (Katkı Payına Göre Oluşturulan Mamul Karması) M1 M2 Toplam 1 Satış Fiyatı (YTL/br.) (-) Değişken Maliyet (YTL/br.) (24) (14) 3 Katkı Payı (YTL/br.) (1-2) Satış Miktarı (br.) Toplam Katkı Payı (YTL) (3 x 4) (-) Toplam Sabit Maliyetler (15.000) 7 Kar (YTL) (5-6) Klasik analizi bir adım daha ileri götürerek işlem süresi başına katkı payı (Lazol, 2004: ) esas alınarak mamul karması oluşturulduğu durum incelendiğinde ortaya benzer bir sonuç çıkmaktadır. Şöyle ki, her iki mamulün işlem gördüğü gider yerindeki işlem süresi başına katkı payı esas alınarak hangi mamule mamul karmasında öncelik verileceği belirlenecektir. Bu analize ilişkin yapılan işlemler tablo 15 üzerinde gösterilmektedir. Tablo 15. Gelir Tablosu (İşlem Süresi Başına Katkı Payına Göre Oluşturulan Mamul Karması) M1 M2 Toplam 1 Katkı Payı (YTL/br.) İşlem Süresi (dk./br.) 18,5 18,5 3 İşlem Süresi Başına Katkı Payı (YTL/dk.) (1/2) 8,11 7,84 4 Satış Miktarı (br.) Toplam Katkı Payı (YTL) (3 x 4) (-)Toplam Sabit Maliyetler (15.000) 7 Kar (YTL) (5-6) M1 mamulünün, işlem süresi başına katkı payı, M2 mamulüne göre daha fazla olduğu için mamul karmasında M1 mamulüne öncelik verilecektir. Tablo 15 de görüldüğü gibi elde edilen katkı payı ve kar, tablo 14 de hesaplanan katkı payı ve kardan farklı değildir. Her iki mamulde kullanılan parçaların işletmede üretim alternatifini tercih edilmesi ile üretim süreleri artmıştır. Artan üretim süreleri, mamullerin makinelerde daha uzun süre işlem göreceği ve kapasitenin daha çok işgal edileceği anlamına gelmektedir. Parçanın işletmede üretilmesi yönünde verilen karar, işletmenin mamul karması ve karlılığı üzerinde etkili olmuştur. 17

18 MS Office Excel programı (çözücü aracı) kullanılarak oluşturulan mamul karmasına göre düzenlenen gelir tablosunda (Tablo 16) da görüldüğü gibi işletmenin toplam katkı payında ve karında artış olmaktadır. Tablo 16. Gelir Tablosu (Excel Çözümüne Göre Oluşturulan Mamul Karması M1 M2 Toplam 1 Satış Fiyatı (YTL/br.) (-)Değişken Maliyet (YTL/br.) (24) (43) 3 Katkı Payı (YTL/br.) (1-2) Satış Miktarı (br.) Toplam Katkı Payı (YTL) (3 x 4) (-)Toplam Sabit Maliyetler (15.000) 7 Kar (YTL) (5-6) Klasik analiz yöntemleri ile yapılan değerleme sonucunda, işletme maliyet avantajı olması nedeni ile parçaları üretme alternatifi tercih etmiştir. Ancak klasik analizlerde, üretilen bu parçanın, işletmenin kapasitesini işgal edeceği dikkate alınmamaktadır. İşletmenin klasik analizlere göre verdiği karar, oluşturulacak mamul karmasını ve mamullerin karlılığını da etkilemektedir. Klasik analizlere göre oluşturulan mamul karması sonucunda işletmenin elde edebileceği kar, YTL olarak hesaplanırken, MS Office Excel programı ile oluşturulan mamul karması sonucunda işletmenin elde edebileceği kar, YTL olarak hesaplanmaktadır. Bunun temel nedeni, M2s mamulünün üretiminde kullanılan parçanın satın alınmasının, işletmeye daha fazla katkı payı sağlamış olmasıdır. Parçanın satın alınması ile, GY2 gider yerinde parçanın üretilmesi olasılığı nedeni ile ortaya çıkabilecek kapasite işgali gibi bir ihtimal de ortadan kalkmaktadır. Yönetimin vereceği kararlar, işletmenin rekabetçi gücünü, faaliyetlerinde devamlılığı ve karlılığını etkilemektedir. 18

19 5. SONUÇ Dikey büyüme gösteren işletmeler, üretim veya satın alma alternatifleri arasında işletme için uygun olan alternatifin seçilmesi amacı ile maliyet analizleri yapmaktadır. Ancak, yapılan maliyet analizleri sonucunda sadece maliyetlerin farklılaşması nedeni ile ortaya çıkan duruma göre karar verilmektedir. Maliyet açısından bakılarak verilecek kararlar, işletmenin finansal performansını, rekabetçi gücünü ve pazar payını olumsuz etkileyebilecektir. Üretim veya satın alma kararının önemli bir belirleyicisi kapasitedir. Yöneticiler, üretim veya satın alma alternatiflerini analiz ederken kapasitenin etkin kullanımını sağlayacak alternatif üzerinde durmalıdır. Özellikle, işlem süresi başına katkı payı kullanılarak yapılan bir analiz ile, işletmeye daha çok katma değer ekleyecek alternatif seçilecektir. Üretim veya satın alma alternatifleri arasında en uygun kararın verilmesi amacı ile model oluşturulmaktadır. Modelin oluşturulmasında sırası ile şu işlemler yapılmaktadır: (1) Kullanılacak parçanın, mamulün katkı payı üzerindeki etkisi, (2) Mamullerin işlem gördüğü gider yerlerindeki işlem süresi başına katkı paylarının hesaplanarak hangi alternatifin seçileceğinin belirlenmesi ve (3) Üretim veya satın alma alternatifine göre, pazarın taleplerine cevap vermek ve karı artırmak amacı ile en uygun mamul karmasının oluşturulması. Sonuç olarak, üretim veya satın alma alternatifi, sadece mamullerin üretiminde kullanılacak malzeme veya parçaların satın alınmasından ibaret değildir. Örnekte görüldüğü gibi, verilecek karar işletmenin oluşturacağı mamul karmasını ve karını etkilemektedir. İşletmenin faaliyetlerinde devamlılık sağlaması, işletmenin kar elde ve karını artırma amacını gerçekleştirmesine bağlıdır. Kararların işletmenin karı üzerindeki etkileri olması nedeni ile, maliyet gibi tek değişken kullanılarak karar vermek yanıltıcı olabilir. Bu nedenle, verilecek kararlarda, kararı ve işletmenin karını etkileyebilecek farklı değişkenler kullanılmalıdır. 19

20 KAYNAKLAR 1. Atkinson, Anthony A., Kaplan, Robert S. ve Young, Mark S. (2004), Management Accounting, 4th. Ed., Pearson-Prentice Hall. 2. Balakrishnan, Jaydeep ve Cheng, Chun H. (2005), The Theory of Constraints and The Make-or-Buy Decision: An Update and Review, The Journal of Supply Chain Management, (Vol.41, No.1). 3. Büyükmirza, Kamil (1999), Maliyet ve Yönetim Muhasebesi: Tekdüzene Uygun Bir Sistem Yaklaşımı 6. Baskı, Barış Kitap Basın Yayın Dağıtım, Ankara. 4. Gardiner, Stanley C. ve Blackstone, John H. (1991), The Theory of Constraints and The Make-or-Buy Decision, International Journal of Purchasing and Material Management, (Vol.27, No.3). 5. Garrison, Ray H. ve Noreen, Eric W. (2003), Managerial Accounting, 10th. Ed., McGraw-Hill. 6. Gray, Jack ve Ricketts, Don (1988), Cost and Managerial Accounting, 4th. Ed., McGraw-Hill. 7. Harrigan, Kathryn Rudie (1985), Vertical Integration and Corporate Strategy, Academy of Management Journal, (Vol 28, No. 2). 8. Kartal, Ali (2001) Yönetim ve Maliyet Muhasebesi-II, Eskişehir. 9. Lazol, İbrahim (2004), Maliyet Muhasebesi, 2. Baskı, Ekin Kitapevi Bursa. 10. Mclvor, R. T., Humphreys, P.K, ve Mcleer, W.E. (1997), A Strategic Model for The Formulation of Effectice Make or Buy Decision, Management Decision, (Vol, 35, No. 2). 11. Needles, Belver E., Powers, Marian, Mills Sherry K. ve Anderson, Henry R. (1999), Managerial Accounting, 5th. Ed., Houghton Mifflin Co. 12. Park Hong Y., Reddy, Surrender C. ve Sarkar, Sam ( 2000), Make or Buy Strategy in the U.S., Multinational Business Review, (Vol8, No. 2) 13. Quinn, James Brian ve Hilmer, Frederick G. (1994), Strategic Outsourcing, Sloan Management Review, (Vol35 No. 4). 14. Peker, Alparslan (1988), Modern Yönetim Muhasebesi,.4. Baskı, İstanbul Üniversitesi Muhasebe Enstitüsü Vakfı Yayınları, Yayın No: 53. İstanbul. 15. Sevginer Sait A. ve Hacırüstemoğlu, Rüstem (2000), Yönetim Muhasebesi, 7. Baskı, Alfa Basım Yayın Dağıtım, İstanbul. 16. Sislian, Eric ve Satir, Ahmet (2000), Strategic Sourcing: A Framework and a Case Study the Journal of Supply Chain Management, (Vol. 36, No. 3). 17. Uslu, Selçuk, (1991) Planlama ve Kontrol Açısından Maliyet Muhasebesi, Gazi Üniversitesi Yayınları, Yayın No:170, Ankara. 18. Yükçü, Süleyman (1998), Yönetim Açısından Maliyet Muhasebesi, 3. Baskı, Anadolu Matbaacılık, İzmir. 20

ÜRETİM VEYA SATIN ALMA KARARLARINDA KISITLAR TEORİSİ VE MS EXCEL OFFICE PROGRAMININ BİRLİKTE KULLANILMASI

ÜRETİM VEYA SATIN ALMA KARARLARINDA KISITLAR TEORİSİ VE MS EXCEL OFFICE PROGRAMININ BİRLİKTE KULLANILMASI ÜRETİM VEYA SATIN ALMA KARARLARINDA KISITLAR TEORİSİ VE MS EXCEL OFFICE PROGRAMININ BİRLİKTE KULLANILMASI Sait Y. KAYGUSUZ (*) Özet: Üretim veya satın alma kararı, işletmenin üretim sürecini, mamul karmasını

Detaylı

DEĞER MÜHENDİSLİĞİ. Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi. Maltepe Üniversitesi - 2014

DEĞER MÜHENDİSLİĞİ. Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi. Maltepe Üniversitesi - 2014 DEĞER MÜHENDİSLİĞİ Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi Maltepe Üniversitesi - 2014 GİRİŞ Günümüzün rekabetçi koşullarında varlığını sürdürmek isteyen işletmeler, düşük maliyetli, yüksek kaliteli ve müşteri isteklerine

Detaylı

Muhasebe ve Finansman Dergisi

Muhasebe ve Finansman Dergisi Muhasebe ve Finansman Dergisi Ekim/2011 Kısıtlar Teorisi ve Maliyet Hacim Kâr Analizi: Bir Çalışma Sayfası Modellemesi Sait Y. KAYGUSUZ ÖZET Kısıtlar teorisine göre, işletmenin amaçlarına ulaşmasını engelleyen

Detaylı

Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN

Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN Dersle İlgili Konular Üretim Yönetimi Süreç Yönetimi Tedarik Zinciri Yönetimi Üretim Planlama ve Kontrolü Proje Yönetimi Kurumsal Kaynak Planlaması-ERP Kalite Yönetimi Modern

Detaylı

Proje/Sipariş/İş Emri (PSI) Bazında Maliyet Analizi

Proje/Sipariş/İş Emri (PSI) Bazında Maliyet Analizi Proje/Sipariş/İş Emri (PSI) Bazında Maliyet Analizi Amaç ve Fayda Bilindiği gibi mamul maliyetleri direkt hammadde (direkt ilk madde ve ambalaj), direkt işçilik ve genel üretim giderlerinden oluşmaktadır.

Detaylı

Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış

Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış Satıcılar Hizmetlerini Nasıl Farklılaştırırlar? Wilson Learning in beş farklı kuruluşla yaptığı araştırmanın amacı, satıcıların farklılık ve rekabet avantajı yaratmadaki

Detaylı

Kural Motoru. www.paperwork.com.tr

Kural Motoru. www.paperwork.com.tr Kural Motoru www.paperwork.com.tr İş Kuralı Örnekleri Aşağıda iş kurallarına çeşitli örnekler verilmiştir; : İş Kuralı Nedir? T üm işletmeler kural merkezli çalışırlar. Kurallar hangi fırsatların takip

Detaylı

Maliyet ve Yönetim Muhasebesine Giriş 1

Maliyet ve Yönetim Muhasebesine Giriş 1 İŞLE 305 Maliyet ve Yönetim Muhasebesine Giriş 1 Yrd. Doç. Dr. Ali COŞKUN İşletme (Türkçe) Bölümü 2007-2008 Güz Yarıyılı Muhasebe Sistemi İşletme hakkında, işletmede çıkarı bulunan taraflara bilgi sağlayan

Detaylı

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. İhracat Planı Hazırlanması Süreci

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. İhracat Planı Hazırlanması Süreci Trakya Kalkınma Ajansı www.trakyaka.org.tr İhracat Planı Hazırlanması Süreci 2013 İHRACAT PLANI HAZIRLANMASI SÜRECİ İhracat Planı Neden Hazırlanır? İhracattan ne beklendiğinin belirlenmesi, İhracat amaçlarına

Detaylı

DERS İÇERİĞİ. Maliyet ve Yönetim Muhasebesi. Seçmeli DERS HEDEFİ

DERS İÇERİĞİ. Maliyet ve Yönetim Muhasebesi. Seçmeli DERS HEDEFİ DERS İÇERİĞİ Ders Adı Ders Türü Maliyet ve Yönetim Muhasebesi Seçmeli DERS HEDEFİ Maliyet ve Yönetim Muhasebesi dersini alan öğrenciler aşağıdaki becerileri kazanacaktır: İşletme yöneticilerinin planlama,

Detaylı

FİNANSAL TABLOLAR VE ANALİZİ

FİNANSAL TABLOLAR VE ANALİZİ 2011/2.DÖNEM SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVLARI FİNANSAL TABLOLAR VE ANALİZİ 3 Temmuz 2011-Pazar 13:30-15:00 SORULAR SORU 1: Tek Düzen Muhasebe Sistemine göre düzenlenen (Çok Kademeli Rapor Tipi-Özet-Ayrıntılı)

Detaylı

Faaliyet Tabanlı Maliyet-Hacim-Kâr Analizi

Faaliyet Tabanlı Maliyet-Hacim-Kâr Analizi Faaliyet Tabanlı Maliyet-Hacim-Kâr Analizi Doç. Dr. Sait Y. KAYGUSUZ Uludağ Üniversitesi, İİBF, İşletme Bölümü Özet Faaliyet hacmindeki olası değişmelerin maliyet ve kâr üzerinde etkisi olmaktadır. Bu

Detaylı

TMS 2 STOKLAR STANDARDINDA, DĐĞER MALĐYETLER BÖLÜMÜNÜN, TEK DÜZEN HESAP PLANI ÇERÇEVERSĐNDE ELE ALINMASI

TMS 2 STOKLAR STANDARDINDA, DĐĞER MALĐYETLER BÖLÜMÜNÜN, TEK DÜZEN HESAP PLANI ÇERÇEVERSĐNDE ELE ALINMASI TMS 2 STOKLAR STANDARDINDA, DĐĞER MALĐYETLER BÖLÜMÜNÜN, TEK DÜZEN HESAP PLANI ÇERÇEVERSĐNDE ELE ALINMASI Öğr. Gör. Ender BOYAR Öğr. Gör. Ali Haydar GÜNGÖRMÜŞ ÖZET TMS 2 Stoklar Standardında stok maliyetleri,

Detaylı

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM GENEL OLARAK YATIRIM VE YATIRIM PROJELERİ

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM GENEL OLARAK YATIRIM VE YATIRIM PROJELERİ İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM GENEL OLARAK YATIRIM VE YATIRIM PROJELERİ PLANLAMA... 1 PLANLAMANIN ÖZELLİKLER... 3 YATIRIM PROJESİ... 4 YATIRIM PROJELERİNİN SINIFLANDIRILMASI... 5 Yeni Mal ve Hizmet Üretmeye

Detaylı

Tedarik Zincirlerinde Yer Seçimi Kararları (Location Decisions)

Tedarik Zincirlerinde Yer Seçimi Kararları (Location Decisions) Tedarik Zincirlerinde Yer Seçimi Kararları (Location Decisions) Öğr. Üyesi: Öznur Özdemir Kaynak: Waters, D. (2009). Supply Chain Management: An Introduction to Logistics, Palgrave Macmillan, New York

Detaylı

MALATYA SMMMO - TESMER MALĐYET MUHASEBESĐ KURS NOTLARI. M.Bahadır r ALTAŞ

MALATYA SMMMO - TESMER MALĐYET MUHASEBESĐ KURS NOTLARI. M.Bahadır r ALTAŞ MALATYA SMMMO - TESMER MALĐYET MUHASEBESĐ KURS NOTLARI ŞUBAT-2010 M.Bahadır r ALTAŞ Maliyet Muhasebesi ile Finansal Muhasebe Arasındaki Farklar Finansal Muhasebe Đç ve dışd gruplara bilgi verir Tutarlar

Detaylı

MALİTÜRK DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.

MALİTÜRK DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. Misyon ve Vizyonumuz Müşterilerine en yüksek standartlarda kişisel hizmetler sağlamaya adanmış profesyonel kadro ile küresel bir iş ağı oluşturmaktır. Türkiye nin, yakın gelecekte AB ile üyeliğe varabilecek

Detaylı

TIGER PLUS ÜRÜN FARK DOKÜMANI

TIGER PLUS ÜRÜN FARK DOKÜMANI 2011 TIGER PLUS ÜRÜN FARK DOKÜMANI 1/24/2011 TIGER PLUS ÜRÜN FARKLARI YENİ ÖZELLİKLER 1. Malzeme Virman İşlemleri Malzeme virmanı ile; Malzemeler arası miktar/stok aktarımı Farklı bir amaç için alınmış

Detaylı

Business Game (İşletme Oyunu)

Business Game (İşletme Oyunu) Business Game (İşletme Oyunu) Business Game Şirketler iki çeşit ürün üretirler Tüm şirketler bu ürünleri aynı pazarda satarlar Müşteriler Pazar Oyunun başlangıcında, her takım tamamlayacağı senaryo hakkında

Detaylı

Üretim Yönetimi. 3.1. Ürün Tasarımı 19.02.2012. 3.1.1. Ürün Tasarımını Etkileyen Faktörler. Bölüm 3. Üretim Sistemlerinin Tasarımı ve Kuruluşu

Üretim Yönetimi. 3.1. Ürün Tasarımı 19.02.2012. 3.1.1. Ürün Tasarımını Etkileyen Faktörler. Bölüm 3. Üretim Sistemlerinin Tasarımı ve Kuruluşu Üretim Yönetimi Bölüm 3. Üretim Sistemlerinin Tasarımı ve Kuruluşu Yrd. Doç. Dr. Selçuk ÇEBİ http://scebi.ktu.edu.tr 3.1. Ürün Tasarımı Ürün tasarımı, ürünün fiziksel özelliklerini ve fonksiyonlarını açıkça

Detaylı

ISL 108 GENEL MUHASEBE

ISL 108 GENEL MUHASEBE 12. HAFTA ISL 108 GENEL MUHASEBE Gider Hesapları (61, 62, 63, Hesap Sınıfları) Yrd.Doç. Dr. Murat YILDIRIM muratyildirim@karabuk.edu.tr I. Giriş Gelir tablosu, hesaplarına sonuç hesapları da denilmektedir.

Detaylı

Tedarik Zinciri Yönetimi

Tedarik Zinciri Yönetimi Tedarik Zinciri Yönetimi -Tedarik Zinciri Ağı Tasarımı- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Ağ tasarımı, tedarik zinciri açısından üç karar düzeyini de ilgilendiren ve bu düzeylerde etkisi olan bir konudur. Zincirin

Detaylı

- MALİ ANALİZ - 1.Dönen varlıkların toplam tutarı ile kısa vadeli yabancı kaynakların toplam tutarı arasındaki farka ne ad verilir?

- MALİ ANALİZ - 1.Dönen varlıkların toplam tutarı ile kısa vadeli yabancı kaynakların toplam tutarı arasındaki farka ne ad verilir? - MALİ ANALİZ - 1.Dönen varlıkların toplam tutarı ile kısa vadeli yabancı kaynakların toplam tutarı arasındaki farka ne ad verilir? (2004/3) A) Fon B) Özkaynak C) Nakit D) Kâr E) Net işletme sermayesi

Detaylı

4/20/2015. Müşteri Değeri Tabanlı Fiyatlandırma. Maliyet tabanlı fiyatlandırma üretim, dağıtım ve satış maliyetlerinin üstüne prim eklenmesidir.

4/20/2015. Müşteri Değeri Tabanlı Fiyatlandırma. Maliyet tabanlı fiyatlandırma üretim, dağıtım ve satış maliyetlerinin üstüne prim eklenmesidir. Kullanılan Kaynaklar: -Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi -Altunışık, R., Özdemir, Ş. & Torlak, Ö. (2014). Pazarlama İlkeleri ve Yönetimi. Beta Basım:İstanbul. -Kotler, Philip & Armstrong,

Detaylı

Doğal Gaz Dağıtım Sektöründe Kurumsal Risk Yönetimi. Mehmet Akif DEMİRTAŞ Stratejik Planlama ve Yönetim Sistemleri Müdürü İGDAŞ 29.05.

Doğal Gaz Dağıtım Sektöründe Kurumsal Risk Yönetimi. Mehmet Akif DEMİRTAŞ Stratejik Planlama ve Yönetim Sistemleri Müdürü İGDAŞ 29.05. Doğal Gaz Dağıtım Sektöründe Kurumsal Risk Yönetimi Mehmet Akif DEMİRTAŞ Stratejik Planlama ve Yönetim Sistemleri Müdürü İGDAŞ 29.05.2013 İÇERİK Risk, Risk Yönetimi Kavramları Kurumsal Risk Yönetimi (KRY)

Detaylı

Mühendislik Ekonomisi

Mühendislik Ekonomisi Mühendislik Ekonomisi Dersin Koordinatörü Prof. Dr. Orhan TORKUL Dersi Verenler Yrd. Doç. Dr. Alper GÖKSU Yrd. Doç. Dr. Abdülkadir HIZIROĞLU Yrd. Doç. Dr. Tijen ÖVER ÖZÇELİK Dr. Halil İbrahim CEBECİ Dersin

Detaylı

DEĞİŞEN REKABET KOŞULLARINDA DEĞİŞMEYEN MALİYET MUHASEBESİNE YENİ BİR SOLUK: YALIN MALİYET MUHASEBESİ

DEĞİŞEN REKABET KOŞULLARINDA DEĞİŞMEYEN MALİYET MUHASEBESİNE YENİ BİR SOLUK: YALIN MALİYET MUHASEBESİ 1 DEĞİŞEN REKABET KOŞULLARINDA DEĞİŞMEYEN MALİYET MUHASEBESİNE YENİ BİR SOLUK: YALIN MALİYET MUHASEBESİ Serdar BAYSAN M. Bülent DURMUŞOĞLU ÖZET Yalın Düşünce, ilkeleri, araçları ve uygulamaları ile hem

Detaylı

DESTEK DOKÜMANI. Otomatik Gün Hesaplama

DESTEK DOKÜMANI. Otomatik Gün Hesaplama Otomatik Gün Hesaplama Puantaj kartlarında, Normal Mesai, Haftasonu ve Resmi Tatil günleri sistem tarafından hesaplanmaktadır. Otomatik Hesaplamanın yapılabilmesi için, Çalışma Parametreleri / Mesailer

Detaylı

Exit Plan Çıkış Stratejisi

Exit Plan Çıkış Stratejisi Exit Plan Çıkış Stratejisi 2 İçindekiler Proje yaklaşımı ve kapsamı Projeye genel bakış Proje adımları ve ürünler Aksiyon planı ve performans kriterleri Proje organizasyonu 3 Proje yaklaşımı ve kapsamı

Detaylı

Direkt Malzemeye Dayalı Maliyet Hesaplama Sistemi

Direkt Malzemeye Dayalı Maliyet Hesaplama Sistemi Direkt Malzemeye Dayalı Maliyet Hesaplama Sistemi Prof. Dr. Süleyman Yükçü Dr. M. Yılmaz İçerli Prof. Dr. Süleyman YÜKÇÜ Dokuz Eylül Üniversitesi, İİBF. Dr. M. Yılmaz İÇERLİ Aksaray Üniversitesi, İİBF.

Detaylı

Mikro Yazılımevi Yazılım Hizmetleri Bilgisayar Sanayi ve Ticaret A.Ş. e-vt (Elektronik Veri Transferi) ile Entegrasyon Kılavuzu

Mikro Yazılımevi Yazılım Hizmetleri Bilgisayar Sanayi ve Ticaret A.Ş. e-vt (Elektronik Veri Transferi) ile Entegrasyon Kılavuzu Mikro Yazılımevi Yazılım Hizmetleri Bilgisayar Sanayi ve Ticaret A.Ş. e-vt (Elektronik Veri Transferi) ile Entegrasyon Kılavuzu TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) tarafından kalkınma planları ve yıllık programların

Detaylı

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Üretim Yatırımı Girişim kapsamında hedeflenen ürün veya hizmetlerin üretilmesi için gerekli işletme faaliyetleri planlanmalıdır. Girişimcinin uzmanlığına da bağlı

Detaylı

Selçuk Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü

Selçuk Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Selçuk Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Mühendislik Ekonomisi Dr. Cenk Budayan Oda No: L-06 E-mail: budayan@selcuk.edu.tr İşlenecek Konular Giriş: Mühendislik ekonomisi nedir, Mühendislik ekonomisinin

Detaylı

MALİYET MUHASEBESİ. 1- Maliyet muhasebesi ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?(2004/2)

MALİYET MUHASEBESİ. 1- Maliyet muhasebesi ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?(2004/2) MALİYET MUHASEBESİ 1- Maliyet muhasebesi ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?(2004/2) A) Olanaklar ölçüsünde maliyetlerin düşürülmesini sağlayacak yöntemler geliştirir. B) Üretim

Detaylı

LUCA Sabit Kıymet İşlemleri

LUCA Sabit Kıymet İşlemleri PAKET PROGRAMLAR I WEB TABANLI MUHASEBE SİSTEMİ LUCA Sabit Kıymet İşlemleri Yrd.Doç.Dr.Murat ACET SABİT KIYMET İŞLEMLERİ İşletmelerin Sabit Kıymet Giriş/Çıkışı Sabit Kıymet Listesi Sabit Kıymetlerin Amortisman

Detaylı

Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN

Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN Dersle İlgili Konular Üretim Yönetimi Süreç Yönetimi Tedarik Zinciri Yönetimi Üretim Planlama ve Kontrolü Proje Yönetimi Kurumsal Kaynak Planlaması-ERP Kalite Yönetimi Modern

Detaylı

Şirket Birleşmeleri ve Satın Almalar

Şirket Birleşmeleri ve Satın Almalar Şirket Birleşmeleri ve Satın Almalar InvestCo M & A Halka Arz Değerleme Şirket Birleşmeleri ve Satın Almalar Halka Açılma Öncesi Danışmanlık Özel Amaçlı Şirket Değerlemeleri Özel Amaçlı Şirket ve Sektör

Detaylı

UYGULAMALI TEKNOLOJİ TİCARİLEŞTİRME PROGRAMI NEDİR? PROGRAMA KİMLER KATILMALI? Uygulamalı Teknoloji Ticarileştirme Programı (UTTP)

UYGULAMALI TEKNOLOJİ TİCARİLEŞTİRME PROGRAMI NEDİR? PROGRAMA KİMLER KATILMALI? Uygulamalı Teknoloji Ticarileştirme Programı (UTTP) UYGULAMALI TEKNOLOJİ TİCARİLEŞTİRME PROGRAMI NEDİR? PROGRAMA KİMLER KATILMALI? Uygulamalı Teknoloji Ticarileştirme Programı (UTTP) Yükselen teknolojilere dayalı yeni girişimler yaratmak isteyen yaratıcı

Detaylı

TMS 2 Stoklar Standardında Öngörülen Normal Maliyet Yönteminin, Safha Maliyetine Uygulanması

TMS 2 Stoklar Standardında Öngörülen Normal Maliyet Yönteminin, Safha Maliyetine Uygulanması Öğr. Gör. Ender BOYAR Öğr. Gör. Ali Haydar GÜNGÖRMÜŞ TMS 2 Stoklar Standardında Öngörülen Normal Maliyet Yönteminin, Safha Maliyetine Uygulanması Muhasebe Finansman Dergisi, No. 32, Oct. 2006, pp. 170-176

Detaylı

ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011

ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011 ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011 HAZIRLAYAN: MURAT KOÇAK Müfettiş KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Teftiş Kurulu

Detaylı

CRM Müşteri İlişkileri Yönetimi

CRM Müşteri İlişkileri Yönetimi CRM Müşteri İlişkileri Yönetimi Yrd. Doç. Dr. Fazlı YILDIRIM fazli.yildirim@okan.edu.tr Oda: C522 www. fazliyildirim.com BIS364 Rekabet Avantajı İçin ç Müşteri ş İlişkileri Yönetimi Abdullah BOZGEYİK CRM

Detaylı

Çizelgeleme Nedir? Bir ürünün üretilmesi/hizmetin sunumu için

Çizelgeleme Nedir? Bir ürünün üretilmesi/hizmetin sunumu için Üretim Çizelgeleme Çizelgeleme Nedir? Bir ürünün üretilmesi/hizmetin sunumu için işgörenin nerede, ne zaman gerekli olduğunun, gerekli faaliyetlerin zamanlamasının, üretime başlama ve üretimi tamamlama

Detaylı

Excel de çalışma alanı satır ve sütunlardan oluşur. Satırları rakamlar, sütunları ise harfler temsil eder. Excel çalışma sayfası üzerinde toplam

Excel de çalışma alanı satır ve sütunlardan oluşur. Satırları rakamlar, sütunları ise harfler temsil eder. Excel çalışma sayfası üzerinde toplam Microsoft Excel Microsoft Office paket programı ile bizlere sunulan Excel programı bir hesap tablosu programıdır. her türlü veriyi tablolar yada listeler halinde tutmak ve bu veriler üzerinde hesaplamalar

Detaylı

Haşmet GÖKIRMAK. Yard. Doç. Dr. 14 Mart 2014

Haşmet GÖKIRMAK. Yard. Doç. Dr. 14 Mart 2014 Haşmet GÖKIRMAK Yard. Doç. Dr. 14 Mart 2014 Bu Bölümde Stratejik Planlamanın Aşamaları Şirket seviyesinde Bölüm, ürün ve pazar seviyesinde Şirket Misyonunun belirlenmesi Şirket amaç ve hedeflerinin belirlenmesi

Detaylı

TMS -2 STOKLAR STANDARDINDA ALIŞLARLA İLGİLİ OLARAK ORTAYA ÇIKAN VADE FARKLARINA YÖNELİK BİR UYGULAMA ÖNERİSİ

TMS -2 STOKLAR STANDARDINDA ALIŞLARLA İLGİLİ OLARAK ORTAYA ÇIKAN VADE FARKLARINA YÖNELİK BİR UYGULAMA ÖNERİSİ TMS -2 STOKLAR STANDARDINDA ALIŞLARLA İLGİLİ OLARAK ORTAYA ÇIKAN VADE FARKLARINA YÖNELİK BİR UYGULAMA ÖNERİSİ Öğr. Gör. Ali Haydar GÜNGÖRMÜŞ 1 Öğr. Gör. Ender BOYAR 1 1. GİRİŞ Bu makalenin amacı, TMS 2

Detaylı

FABRİKA ORGANİZASYONU Üretim Planlama ve Yönetimi 2. Uygulama: Sipariş ve Parti Büyüklüğü Hesaplama

FABRİKA ORGANİZASYONU Üretim Planlama ve Yönetimi 2. Uygulama: Sipariş ve Parti Büyüklüğü Hesaplama FABRİKA ORGANİZASYONU Üretim Planlama ve Yönetimi 2. Uygulama: Sipariş ve Parti Büyüklüğü Hesaplama Uygulamalar 1. İhtiyaç Hesaplama 2. Sipariş ve Parti Büyüklüğü Hesaplama 3. Dolaşım Akış Çizelgeleme/Terminleme

Detaylı

Dövizli Kullanım LOGO KASIM 2011

Dövizli Kullanım LOGO KASIM 2011 Dövizli Kullanım LOGO KASIM 2011 İçindekiler Dövizli Kullanım... 3 Kavramlar... 3 Döviz Türleri... 4 Satır bilgilerinin silinmesi... 4 Tüm tablonun silinmesi... 4 Sistemde yer alan ilk tanımlara ulaşım...

Detaylı

İNŞAAT MALİYETLERİNİN HESAPLANMASINA YÖNELİK BİR ÖRNEK

İNŞAAT MALİYETLERİNİN HESAPLANMASINA YÖNELİK BİR ÖRNEK İNŞAAT İŞLERİ HARCAMA TUTARININ BELİRLENMESİ Yapı birim metrekare maliyetleri Maliye ve Gümrük Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından hesaplanarak yayınlanır. Bununla birlikte, özel kişilerin

Detaylı

Stratejik Pazarlama Planlaması. Tolga DURSUN

Stratejik Pazarlama Planlaması. Tolga DURSUN Stratejik Pazarlama Planlaması Tolga DURSUN 1 İŞLETME YÖNETİM SÜRECİ PLANLAMA UYGULAMA DENETLEME o Amaçları Belirleme o Strateji ve taktikleri belirleme Örgütleme Kadrolama Yürütme Performans sonuçlarını

Detaylı

Tedarik Zinciri Yönetimi

Tedarik Zinciri Yönetimi Tedarik Zinciri Yönetimi -Üretme ve Dışarıya Yaptırma Kararları- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Üretme ve Dışarıya Yaptırma Kararları İșletmeler, müșteri gereksinimlerinin karșılanması için hem doğrudan bu

Detaylı

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım Kısaca Müşteri İlişkileri Yönetimi Genel Tanıtım Başar Öztayşi Öğr. Gör. Dr. oztaysib@itu.edu.tr 1 MİY Genel Tanıtım 2 MİY Genel Tanıtım İçerik Müşteri İlişkileri Yönetimi Nedir? Neden? Tipleri Nelerdir?

Detaylı

Stratejik Performans Yönetimi ve Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard-BSC)

Stratejik Performans Yönetimi ve Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard-BSC) Stratejik Performans Yönetimi ve Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard-BSC) Kontrol Fonksiyonu Gerçekleştirilmek istenen amaçlara ne ölçüde ulaşıldığını belirlemek, planlanan amaçlar (standartlar), ile

Detaylı

İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI

İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI 2014 İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI Açıklama Staj yapılan işletmelerde

Detaylı

Faaliyet Tabanlı Maliyet Yöntemine Göre Genel Üretim Giderleri Fark Analizi

Faaliyet Tabanlı Maliyet Yöntemine Göre Genel Üretim Giderleri Fark Analizi Faaliyet Tabanlı Maliyet Yöntemine Göre Genel Üretim Giderleri Fark Analizi Yrd. Doç. Dr. Sait Y. KAYGUSUZ Uludağ Üniversitesi, İİBF Özet İleri üretim teknolojilerinin kullanılması ile birlikte klasik

Detaylı

MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ

MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ Haz.: Doç.Dr. Ahmet DEMİRER 1 2 1 3 4 2 KARAR VERME KARAR VERME İLE İLGİLİ ÖRNEKLER 5 KARAR VERME 6 3 Karar aşamasında pek çok faktör rol

Detaylı

BT Maliyetlerinde Etkin Yönetim Stratejileri *

BT Maliyetlerinde Etkin Yönetim Stratejileri * PwC Türkiye V. Çözüm Ortaklığı Platformu BT Maliyetlerinde Etkin Yönetim Stratejileri * Anıl l Erkan, Kıdemli K Müdür, M Danış ışmanlık Hizmletleri Seda Babür, Danış ışman, Danış ışmanlık Hizmletleri PwC

Detaylı

TASARIM KALIP. www.anot.com.tr PLASTİK

TASARIM KALIP. www.anot.com.tr PLASTİK TASARIM KALIP PLASTİK TASARIM KALIP PLASTİK ENJEKSİYON GRUPLAMA ve TAMPON BASKI TASARIMDAN - SEVKİYATA TÜM SÜREÇLERDE YANINIZDAYIZ Anot, 1982 yılında endüstriyel otomasyon alanında faaliyete başlamış olup,

Detaylı

EXCEL DE BENZETİM ÖRNEKLERİ BMÜ-422 BENZETİM VE MODELLEME

EXCEL DE BENZETİM ÖRNEKLERİ BMÜ-422 BENZETİM VE MODELLEME EXCEL DE BENZETİM ÖRNEKLERİ BMÜ-422 BENZETİM VE MODELLEME GİRİŞ Bu bölümde benzetim için excel örnekleri önerilmektedir. Örnekler excel ile yapılabileceği gibi el ile de yapılabilir. Benzetim örnekleri

Detaylı

CEO - Yönetim Raporlama Sistemi

CEO - Yönetim Raporlama Sistemi CEO - Yönetim Raporlama Sistemi Tanıtım ve Çalışma Şekli: %100 Türk Mühendisleri tarafından geliştirilen CEO-Yönetim Raporlama Sistemi yazılımı, Nokta Bilgisayar A.Ş.'nin tescilli bir markasıdır. Günümüz

Detaylı

ÇÖZÜM. Ali Haydar GÜNGÖRMÜŞ * Ender BOYAR **

ÇÖZÜM. Ali Haydar GÜNGÖRMÜŞ * Ender BOYAR ** TMS 2 STOKLAR STANDARDINA GÖRE, STANDART MALİYET YÖNTEMİNİN UYGULANMASI AN APPLİCATİON OF THE STANDARD METHOD ACCORDİNG TO THE TURKİSH ACCOUNTİNG STANDARDS, STANDARD NUMBER 2, INVENTORY Ali Haydar GÜNGÖRMÜŞ

Detaylı

SANGEM nedir ve nasıl bir oluşumdur?

SANGEM nedir ve nasıl bir oluşumdur? SANGEM nedir ve nasıl bir oluşumdur? Kısa adı SANGEM olan Sanayi Geliştirme Merkezi, Eskişehir Sanayi Odası (ESO) nın öncülüğünde Eskişehir sanayine rekabet üstünlüğü kazandırmak, yenilikçi sanayi modeli

Detaylı

Sağlık Kuruluşlarında Maliyet Yönetimi ve Güncel

Sağlık Kuruluşlarında Maliyet Yönetimi ve Güncel Sağlık Kuruluşlarında Maliyet Yönetimi ve Güncel Uygulamalar YRD. DOÇ. DR. EMRE ATILGAN TRAKYA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÖNETİMİ BÖLÜMÜ Sağlık Kurumlarında Maliyet Yönetimi ve Güncel Uygulamalar Sunum Planı:

Detaylı

YÖNEYLEM ARAŞTIRMALARI 1

YÖNEYLEM ARAŞTIRMALARI 1 YÖNEYLEM ARAŞTIRMALARI 1 1.HAFTA Amacı:Karar vericiler işletmelerde sahip oldukları kaynakları; insan gücü makine ve techizat sermaye kullanarak belirli kararlar almak ister. Örneğin; en iyi üretim miktarı

Detaylı

İŞLETMENİN GELİR- GİDER VE KÂR HEDEFLERİ

İŞLETMENİN GELİR- GİDER VE KÂR HEDEFLERİ İŞLETMENİN GELİR- GİDER VE KÂR HEDEFLERİ İşletme yöneticileri belli bir dönem sonunda belli miktarda kâr elde etmeyi hedeflerler. Kâr = Gelirler - Giderler Olduğuna göre, kârı yönetmek aslında gelirler

Detaylı

YIL: 7 SAYI: 77 MAYIS 2004. Arş Gör. Murat Özcan ** SATINALMA ve FİNANSAL KİRALAMA KARARLARININ ANALİZİ: BİR VAKA ÇALIŞMASI

YIL: 7 SAYI: 77 MAYIS 2004. Arş Gör. Murat Özcan ** SATINALMA ve FİNANSAL KİRALAMA KARARLARININ ANALİZİ: BİR VAKA ÇALIŞMASI 1 -> 7 25.11.2013 10:55 YIL: 7 SAYI: 77 MAYIS 2004 önceki Yrd. Doç. Dr. Gökhan Özer * Arş. Gör. Ayşe Tansel Çetin ** Arş Gör. Murat Özcan ** SATINALMA ve FİNANSAL KİRALAMA KARARLARININ ANALİZİ: BİR VAKA

Detaylı

filetme BÜTÇELER NE ETK N B R BAfiLANGIÇ: MS OFFICE EXCEL PROGRAMI LE EN UYGUN MAMUL KARMASININ OLUfiTURULMASI

filetme BÜTÇELER NE ETK N B R BAfiLANGIÇ: MS OFFICE EXCEL PROGRAMI LE EN UYGUN MAMUL KARMASININ OLUfiTURULMASI filetme BÜTÇELER NE ETK N B R BAfiLANGIÇ: MS OFFICE EXCEL PROGRAMI LE EN UYGUN MAMUL KARMASININ OLUfiTURULMASI Yrd. Doç. Dr. Sait Y. KAYGUSUZ Uluda Üniversitesi..B.F. flletme Bölümü Ö r.gör.dr. fiükrü

Detaylı

BALANCED SCORECARD PROJESİ

BALANCED SCORECARD PROJESİ BALANCED SCORECARD PROJESİ HAZIRLAYAN YÖNLENDİRME KOMİTESİ 2013 KATILIMCI İÇİN NOT: BU KİTAPÇIK SADECE BSC NİN ANLAŞILMASINA YÖNELİK OLARAK HAZIRLANMIŞTIR. ŞİRKETİN ORGANİZASYONU, ÜRETİM KONUSU SEKTÖRÜ,

Detaylı

1).S.Ü. MÜH.-MİM. FAKÜLTESİ, MİMARLIK BÖLÜMÜ/KONYA mutosun@selcuk.edu.tr, mustosun@hotmail.com tel: 0542 644 83 19

1).S.Ü. MÜH.-MİM. FAKÜLTESİ, MİMARLIK BÖLÜMÜ/KONYA mutosun@selcuk.edu.tr, mustosun@hotmail.com tel: 0542 644 83 19 YAPILARDA ENERJİ TASARRUFUNA YÖNELİK ÇABALAR İÇİN BİR BİLGİSAYAR ANALİZ PROGRAM MODELİ Dr. Mustafa TOSUN 1 1).S.Ü. MÜH.-MİM. FAKÜLTESİ, MİMARLIK BÖLÜMÜ/KONYA mutosun@selcuk.edu.tr, mustosun@hotmail.com

Detaylı

A ALAN BİLGİSİ TESTİ İŞLETME VE MUHASEBE

A ALAN BİLGİSİ TESTİ İŞLETME VE MUHASEBE ALAN BİLGİSİ TESTİ İŞLETME VE MUHASEBE İŞLETME VE MUHASEBE ALANINA AİT SORULARIN CEVAPLARINI CEVAP KÂĞIDINIZDA BU ALANLA İLGİLİ YERE İŞARETLEYİNİZ. 161. İşletme sahibinin ya da ortaklarının işletmenin

Detaylı

Marmara Üniversitesi Lojistik & Tedarik Zinciri Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Logistics & Supply Chain Management Certificate Program

Marmara Üniversitesi Lojistik & Tedarik Zinciri Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Logistics & Supply Chain Management Certificate Program Marmara Üniversitesi Lojistik & Tedarik Zinciri Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Logistics & Supply Chain Management Certificate Program Amaç Değişen ve gelişen müşteri isteklerinin en verimli

Detaylı

11/10/14. Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri

11/10/14. Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi

Detaylı

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Levent KOŞAN Doğum Tarihi: 13.05.1976 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Y. Lisans Doktora Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu

Detaylı

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Balanced Scorecard DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Bu yöntemin ortaya çıkışı 1990 yılında Nolan Norton Enstitüsü sponsorluğunda gerçekleştirilen, bir yıl süren ve birçok şirketi kapsayan Measuring performance

Detaylı

Üretim ve MRP Yenilikleri

Üretim ve MRP Yenilikleri Üretim ve MRP Yenilikleri Ürün Grubu [X] Fusion@6 [X] Fusion@6 Standard [X] Entegre@6 Kategori Versiyon Önkoşulu [X] Yeni Fonksiyon @6 Uygulama 1. MRP Yenilikleri MRP modülüne eklenen yeni parametreler

Detaylı

Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü. ENM 307 Mühendislik Ekonomisi. Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR

Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü. ENM 307 Mühendislik Ekonomisi. Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü ENM 307 Mühendislik Ekonomisi Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR Oda No:850 Telefon: 231 74 00/2850 E-mail: zulal@mmf.gazi.edu.tr Gazi Üniversitesi Endüstri

Detaylı

Ödev TeslimTarihi 12.Ocak 2010 KAR PLANLAMASI

Ödev TeslimTarihi 12.Ocak 2010 KAR PLANLAMASI İTÜ Tekstil Teknolojileri ve Tasarımı Fakültesi / Tekstil Mühendisliği Bölümü 2009-2010Öğretim Yılı / Güz Yarıyılı TEK485-MALİYET MUHASEBESİ DERSİ ÖDEV5 (YÖNETİM MUHASEBESİ) 30.Aralık.2009 Ödev TeslimTarihi

Detaylı

TIGER PLUS ÜRÜN FARK DOKÜMANI

TIGER PLUS ÜRÜN FARK DOKÜMANI 2012 TIGER PLUS ÜRÜN FARK DOKÜMANI LOGO Business Solutions 1/25/2012 TIGER PLUS ÜRÜN FARKLARI 2.11 SÜRÜMÜYLE GELEN YENİ ÖZELLİKLER 1. Fişlere Birden Fazla Doküman Bağlanması Fişlerde, Doküman İzleyicisi

Detaylı

Microsoft Office Excel 2007

Microsoft Office Excel 2007 2014 Microsoft Office Excel 2007 Öğr. Gör. Serkan KORKMAZ Harran Üniversitesi Birecik Meslek Yüksekokulu İçindekiler MİCROSOFT OFFİCE EXCEL 2007... 4 EXCEL ORTAMINDA ÇALIŞMAK... 4 EXCEL ÇALIŞMA SAYFASI...

Detaylı

LKS2. Kredi Kartı Uygulamaları

LKS2. Kredi Kartı Uygulamaları LKS2 Kredi Kartı Uygulamaları LOGO Kasım 2006 İçindekiler LKS2 Kredi Kartı Uygulamalarında kullanılan parametreler... 3 Banka Hesabı Kayıt Türleri... 3 Geri Ödeme Planları... 4 Geri Ödeme Plan Bilgileri...

Detaylı

TEKNOLOJĠ PLANLAMASI. Başkent Üniversitesi

TEKNOLOJĠ PLANLAMASI. Başkent Üniversitesi TEKNOLOJĠ PLANLAMASI Başkent Üniversitesi ÖĞRENĠM KAZANIMLARI Bu dersi bitirdiğinizde; Teknoloji planlamasının ne olduğuna ilişkin bilgi edinecek, Teknoloji planlamasının amacını öğrenecek, Teknoloji planı

Detaylı

Stratejik Pazarlama 7. Hafta. Doç. Dr. Hayrettin Zengin

Stratejik Pazarlama 7. Hafta. Doç. Dr. Hayrettin Zengin Stratejik Pazarlama 7. Hafta Doç. Dr. Hayrettin Zengin Pazar Fırsatları Ölçümü ve Pazar Çekiciliği Analizi Pazar fırsatı Mevcut ve gelecekteki olası değişimler sonucunda tüketicilerde ortaya çıkabilecek

Detaylı

1. İŞLETMELERDE KAYNAK BULMANIN ÖNEM NEMİ VE KAYNAK SAĞLAMA SİSTEM STEMİ OLARAK FİNANSMAN 1.1. İşletmelerde Kaynak Bulmanın Önemi ve Likidite Kavramı Bütün işletmeler amaçlarını gerçekleştirmek için temel

Detaylı

STRATEJİK YÖNETİM UYGULAMA MODELİ

STRATEJİK YÖNETİM UYGULAMA MODELİ STRATEJİK YÖNETİM UYGULAMA MODELİ Stratejik Yönetim Micro MBA Cenan Torunoğlu 10 Kasım 2012 Değişim ve Yapısal Gelişme 2 Değişim ve Yapısal Gelişme Değişimi farketmek Değişimin özüne inmek Değişim kararını

Detaylı

ISL303 FİNANSAL YÖNETİM I

ISL303 FİNANSAL YÖNETİM I 3. HAFTA ISL303 FİNANSAL YÖNETİM I Yrd. Doç. Dr. Muhammet Belen mbelen@karabuk.edu.tr BÖLÜM 3 Finansal Tabloların Analizi FİNANSAL TABLOLARIN ANALİZİ ORAN ANALİZİ KARŞILAŞTIRMALI TABLOLAR ANALİZİ DİKEY

Detaylı

TESİS TASARIMI ve PLANLAMASI -Giriş-

TESİS TASARIMI ve PLANLAMASI -Giriş- TESİS TASARIMI ve PLANLAMASI -Giriş- Hazırlayan Yrd. Doç. Selçuk Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi - Endüstri Mühendisliği Bölümü İşletme: İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla mal ve

Detaylı

BÖLÜM 3. Bilişim Sistemleri, Örgütler ve Strateji. Doç. Dr. Serkan ADA

BÖLÜM 3. Bilişim Sistemleri, Örgütler ve Strateji. Doç. Dr. Serkan ADA BÖLÜM 3 Bilişim Sistemleri, Örgütler ve Strateji Doç. Dr. Serkan ADA Bilişim Sistemleri nin Örgütlere Etkisi Örgüt çevre tarafından sağlanan sermaye ve işgücü (ve bilişim teknolojileri) gibi temel üretim

Detaylı

DESTEK DOKÜMANI. Tablolu Malzeme Sınıfları

DESTEK DOKÜMANI. Tablolu Malzeme Sınıfları Tablolu Malzeme Sınıfları Malzeme Sınıfı; malzemelerin nitel ve nicel özelliklerine göre (renk,boy,beden,ebat,aksesuar,vb...) gruplanması ile oluşturulan yapılardır. Malzemelerin ortak özelliklerine göre

Detaylı

E-Ticaretin özelliklerini ve araçlarını tanımlayabileceksiniz. E-Ticaretin yararlarını karşılaştırabileceksiniz.

E-Ticaretin özelliklerini ve araçlarını tanımlayabileceksiniz. E-Ticaretin yararlarını karşılaştırabileceksiniz. Mehmet Can HANAYLI Sanal ortamda hukuksal kurallara uyarak e-ticaret yapabileceksiniz. E-Ticaretin özelliklerini ve araçlarını tanımlayabileceksiniz. E-Ticaretin yararlarını karşılaştırabileceksiniz. E-Ticarette

Detaylı

İŞLETME ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ GÜZ DÖNEMİ DERS PROGRAMI

İŞLETME ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ GÜZ DÖNEMİ DERS PROGRAMI İŞLETME ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ GÜZ DÖNEMİ DERS PROGRAMI Dersin Kodu Kredisi Dersin Niteliği İŞL 601 Pazarlama Teorileri 3 Zorunlu İŞL 603 Finansman Teorisi 3 Zorunlu İŞL 605 Uluslararası

Detaylı

B E Y K E N T Ü N İ V E R S İ T E S İ Page 1 of 7

B E Y K E N T Ü N İ V E R S İ T E S İ Page 1 of 7 B E Y K E N T Ü N İ V E R S İ T E S İ Page 1 of 7 12. HAFTA Geri Anasayfa İleri 12. FAALİYET VE FİNANSMAN KALDIRACI Bir firmanın giderlerinin yapısı ile karlılığı arasındaki ilişki nedir? Bir işletme ne

Detaylı

DEFTER DEĞERİNİN HESAPLANMASI R A P O R 08/25-26-27-28 15 TEMMUZ 2008 13

DEFTER DEĞERİNİN HESAPLANMASI R A P O R 08/25-26-27-28 15 TEMMUZ 2008 13 DEFTER DEĞERİNİN HESAPLANMASI 13 DEFTER DEĞERİNİN HESAPLANMASI I - GİRİŞ Şirket değerlemesi çeşitli yöntemlerle şirketin gerçek değerinin belirlenmesini ifade etmektedir. Şirket değerlemelerinde esas alınan

Detaylı

ISL107 GENEL MUHASEBE I

ISL107 GENEL MUHASEBE I 14. HAFTA ISL107 GENEL MUHASEBE I Stoklar ve Kayıt Yöntemleri Doç.Dr. Murat YILDIRIM muratyildirim@karabuk.edu.tr 2 15-Stoklar Grubu 15-Stoklar Grubu Stoklar, İşletmenin satmak üretimde kullanmak veya

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI TURQUALITY DESTEKLERİ

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI TURQUALITY DESTEKLERİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI TURQUALITY DESTEKLERİ Direktif Proje Yönetim Ofisi / Haziran.2016 TURQUALITY Destekleri Nedir? Firmaların, üretimlerinden pazarlamalarına, satışlarından satış sonrası hizmetlerine

Detaylı

MERMERin devleri TİCARİ YAZIŞMA modülü. MERMERin devleri bir KONSEPT PROJELER projesi. leaders of MARBLE

MERMERin devleri TİCARİ YAZIŞMA modülü. MERMERin devleri bir KONSEPT PROJELER projesi. leaders of MARBLE bir KONSEPT PROJELER projesi leaders of MARBLE a KONSEPT KONSEPT PROJELER PROJELER project 2014 1 mermerindevleri.com? ; mermer ve doğal taş pazarında Türkiye, kalitesi ve cevher yatakları kapasitesi ile

Detaylı

DENEME SINAVI. ECDL BAŞLANGIÇ Hesap Tablosu

DENEME SINAVI. ECDL BAŞLANGIÇ Hesap Tablosu DENEME SINAVI ECDL BAŞLANGIÇ Hesap Tablosu 1. Hesap Çizelgesi (Microsoft Office - Excel) uygulamasını açınız. Başlat > Programlar > Microsoft Office > Microsoft Office Excel 2003 yolu izlenerek Excel programı

Detaylı

MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ 1. HAFTA DERS NOTLARI

MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ 1. HAFTA DERS NOTLARI MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ 1. HAFTA DERS NOTLARI Mühendislik Ekonomisi Temel Kavramları Ekonomi: İnsan ihtiyaçlarını karşılamak, içinde bulunduğu maddi şartları düzeltmek, toplumun refahını en üst seviyeye

Detaylı

ISL 201 Pazarlama İlkeleri. Doç. Dr. Hayrettin ZENGİN

ISL 201 Pazarlama İlkeleri. Doç. Dr. Hayrettin ZENGİN ISL 201 Pazarlama İlkeleri Doç. Dr. Hayrettin ZENGİN FİYAT VE FİYATLANDIRMA Pazarlama karması bileşenlernden üçü (ürün, tutundurma ve dağıtım) tüketiciye değer ifade eden bir şeyler sunmaya çalışırken,

Detaylı

Bölgesel Teşvik Uygulamaları

Bölgesel Teşvik Uygulamaları Yeni Teşvik Yasasında dört ana başlık var. Genel Teşvik Uygulamaları KDV İstisnası ve Gümrük Vergisi Muafiyeti içeriyor. Bölge ayrımı yapılmaksızın, Teşvik edilmeyecek yatırım konuları ile diğer teşvik

Detaylı

İNTERNET TARAYICISI ÜZERİNDE ÇALIŞABİLEN ELEKTRİK TALEP TAHMİNİ ANALİZ PROGRAMI

İNTERNET TARAYICISI ÜZERİNDE ÇALIŞABİLEN ELEKTRİK TALEP TAHMİNİ ANALİZ PROGRAMI TMMOB TÜRKİYE VI. ENERJİ SEMPOZYUMU - KÜRESEL ENERJİ POLİTİKALARI VE TÜRKİYE GERÇEĞİ İNTERNET TARAYICISI ÜZERİNDE ÇALIŞABİLEN ELEKTRİK TALEP TAHMİNİ ANALİZ PROGRAMI Barış Sanlı Dünya Enerji Konseyi Türk

Detaylı